Wikibooks
cvwikibooks
https://cv.wikibooks.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0
MediaWiki 1.46.0-wmf.26
first-letter
Медиа
Ятарлă
Сӳтсе явасси
Хутшăнакан
Хутшăнаканăн канашлу страници
Wikibooks
Wikibooks сӳтсе явмалли
Ӳкерчĕк
Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли
MediaWiki
MediaWiki сӳтсе явмалли
Шаблон
Шаблона сӳтсе явмалли
Пулăшу
Пулăшăва сӳтсе явмалли
Категори
Категорине сӳтсе явмалли
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
Main Page
0
1
7130
7129
2024-11-09T07:44:40Z
Таёжный лес
2014
[[Тĕп страница]] ҫине куҫарни
7130
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Тĕп_страница]]
pks5qf22k8p0ooyz7c3s7ewwu1agw1g
Тěп страницă
0
1370
7207
5542
2024-11-09T08:24:31Z
Таёжный лес
2014
[[Тĕп страница]] ҫине куҫарни
7207
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Тĕп_страница]]
pks5qf22k8p0ooyz7c3s7ewwu1agw1g
Тĕп страница
0
1432
7290
7289
2026-01-07T11:15:09Z
Таёжный лес
2014
7290
wikitext
text/x-wiki
__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
{| style="border:0px; border-spacing:0px; padding:0px;"
| valign="top" |
{| style="border:0px; border-spacing:0px; padding:0px;"
| colspan="2" valign="top" | {{Main Page introduction}}
|-
| valign="top" style="padding-top:4px" | {{Main Page navigation}}
| valign="top" | {{Main Page featured books}}
|}
{| style="border:0px; border-spacing:0px; padding:0px; margin:0px;" id="featured books"
| align="center" style="border:1px solid gray; border-top:0px; border-bottom:0px; padding:0px;" |{{Wikibooksland}}
|-
| align="center" style="border:1px solid gray; border-top:0px; border-bottom:0px; padding:0px;" |{{Sisterprojects}}
|}
[[Категори:Тĕп страница]]
7d8ymhicpye6qjx7ay9fbh4wf0udptk
Статья газетасем валли
0
1529
4124
2006-01-14T23:12:24Z
PCode
5
Статья газетасем валли Хаçатсем валли çырнă статья çине куçарнă: Статья ятне те пулин тĕрĕс çырмалла. :)
4124
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Хаçатсем валли çырнă статья]]
42hhiyt87dw5dhgew21cgdkhcsfirqp
Хаçатсем валли çырнă статья
0
1530
7295
7212
2026-01-07T17:18:03Z
Таёжный лес
2014
Таёжный лес [[Wikibooks:Хаçатсем валли çырнă статья]] страницӑн ятне [[Хаçатсем валли çырнă статья]] ҫине улӑштарчӗ
4145
wikitext
text/x-wiki
=='''Чăваш Интернечĕ: малашлăха пĕрле утар.'''==
===Умсăмах===
2005 çулхи авăнăн 9 пуçласа Интернетра Chuvash.Org пĕрлешÿ ĕçлет. Эпир Интернетăн чăваш пайне, Чăваштетне, аталантаратпăр. Чăваштет сăмахне '''чăваш''', тата '''тетел''' сăмахĕсене перлештерce тунă.
Пирĕн шутăмăра Николай Плотников (Шупашкар — Чулхула), '''havas-аппа''' (Мускав), '''Reflejo''' (Бостон, АПШ), '''Анатолий Миронов''' (псевдонимĕ Chavash, Калининград - Германи), '''Kir''' (Мускав), '''Алатар''' (С-Петербург), '''CRadio''' (Мускав), '''Игорь Алексеев''' (псевдонимĕ Igruk, Хусан - Шупашкар) кĕреççĕ.
===Пирĕн проектсем===
Эпир сире пурне те пирĕнпе перле чăваш интернет проекчĕсене аталантарма пулăшма чĕнетпĕр.
Чăваштетне аталанмашкăн эпир пур условисене те хатĕрлеме тăрăшатпăр. Шрифтсем, раскладкăсем хатĕрлетпĕр, компьютер программисемпе епле ĕçлесси пирки ăнлантарса паратпăр. Тĕслĕхрен, пирен проектăн администраторĕ Николай Плотников çĕнĕ чăваш раскладкине хатĕрленĕ. Ăна усă курсан интернетра чăвашла çырасси питĕ çăмăлланать.
2004 çулхи раштав уйăхĕнче www.wikimedia.org порталĕ çинче чăваш уйрăмĕсем аталанма пуçларĕç. Тĕслĕхрен, Википедин чăваш уйрăмĕнче халĕ статьясен шучĕ 2 пин патнелле çитет. Вĕсем хушшинче чăвашла паллă чăваш çыннисем çинчен, чăваш тĕнчи çинчен вуласа паллашма пултаратăр.
Википеди — уçă та ирĕклĕ проект, хăйĕн 200 ытла чĕлхе уйрăмĕ тытса тăрать. Унăн тĕллевĕ — тĕрлĕ чĕлхесем синче информацие ирĕклĕн сарасси. Эпир сире те чĕнетпĕр Викпедин чăваш уйрăмне тултарма. Чăвашла пелместĕр пулсан ытти чĕлхе уйрăмĕсенче чăваш тĕнчи синчен çырма пултаратăр.
Википеди Wiki технологиĕ çинче никĕсленнĕ пирки унта пурте статьясене хушма, е тӳрлетме пултараççĕ. Тĕнчере Википеди Интернетри ресурсенчен чи кирлисенчен пĕри пулса тăма пуçланă. Википедине тултарассинчен вăтанса та хăраса ан тăрăр, унта ĕçлеме питĕ çăмăл та ансат.
Пирĕн тепĕр проект вăл, CRadio (Мускав) хатĕрленĕ чăвашла Интернет радиостанциĕ. Ку радиостанцине Интернет урлă тахăш çын та итлеме пултарать. Чăваш радиостанциĕ пуçсăр эпир Раççĕйри ытти пĕчĕк шутлă халăхсен чĕлхисем инче радиостанцисем уçрăмăр.
Унсăр пуçне эпир чăваш юрă-кĕввине сарас тесе чăваш юррисен архивне уçрăмăр. Унтан пур çын та ирĕклĕн вăл юрăсене илме пултарать.
Эпир Lingvo словарĕ валлĕ чăвашла-вырăсла кĕске словарĕн электронла версине хатерлерĕмер. Халĕ вара 40 пирен тăракан словаре хатĕрлес енĕпе ĕçлетпĕр.
Чăваш чĕлхине веренме пулăшакан аудио-материалсем те хатерлетпĕр. Ку енепе пире пулăшу уйрăмах кирлĕ.
Эпир хатĕрленĕ пĕтĕм материала эпир пурте усă курма пултарчăр тесе ирĕклĕ саратпар.
===Пирĕн сайт===
Пирĕн Chuvash.org сайтчĕ тăватă чĕлхе çинче. Чăваш, вырăс, акăлчан тата эсперанто уйрăмĕсем пур. Wiki технологине усă курнă пирки сайта пурте статьясем хушма, е пуррисене тӳрлетме пултараççĕ.
Пирĕн сайт çинче кашни хăйĕн блогне (дневниксем, журналсем) ертсе пыма пултарать. Перлешĕвре хутшăнаканнисем анкетăсем урла пĕр-пĕрисенпе паллашма, юлташсене тупма, ыйтусене татса яма пултараççĕ.
Сайт çинче чăваш тĕнчи çинчен каласа пинисĕр пуçсăр литература кĕтесĕ пур. Унта эсир чăваш çыравçисен ĕçĕсемпе чăваш тата вырăс чĕлхисем çинче тупса паллашма пултаратар. Пирĕн библиотекăна тултарма пулăшакансене эпир пысăк тав калатпăр. Эсир те кĕнекесене сканер урлă кăларса сайт çинче вырнаçтарма пулăшасса кĕтетпĕр. Е вĕсене Николай Плотниковăн электронлă адресĕ çине ярса пама пултаратар. Кĕнекесене сканер урлă мĕнле кăлармалли çинчен пирен сайт çинче тĕплĕн ăнлантарса панă.
Енчен те сирĕн хăвсамăрăн пултарулах пур пулсан, сирĕн сăвăсене, калавсене, тата ытти япаласене эпир кăмăлп кĕтетпĕр.
Пире эсир чăваш çыравçисемпе çыхăну тытма пулăшма пултаратăр. Пур текста та эпир вĕсен килĕшĕвĕ урлă вырнаçтарасшăн.
Уйрăммăн пирен канашлăв çинчен каламалла. Унта питĕ нумай интереслĕ япала сӳтсе яватпар. Чăваш халăх историĕ, чăваш чĕлхи, чăвашсен йăли-йĕрки, ытти халахсемпе хутшăнăвĕсем. Пире ку питĕ кăткăслантарать. Пирĕнпе пĕрле ку ыйтусене Интернетăн тутар, осети, удмурт, пушкăрт тата ытти халăхсен секторĕсенчи юлташсем сӳтсе яваççĕ. Сăмахран каласан эпир вĕсене пире хирĕç лартмастпăр, пачах урăхла, пĕрне-пĕри пулăшатпăр.
===Юлашкинчен калани===
Плансем пирĕн питĕ пысăк. Вĕсене тăвас тесен пире çĕнĕ шухăшсем тата çынсем кирлĕ. Çавăн па та эсир пире пулăшакансем кирлĕ. Пĕрле çĕнĕ технологиĕсемпе чăваш челхипе культурине сарма пулăшасса кĕтетпĕр.
Пирен ĕçсем çинчен тĕпленрех www.chuvash.org çинче тупма пулать.
<div style='text-align:right'> Ырă сунса, Chuvash.org пĕрлешĕвĕ</div>
l8yoyaph3qwgpygtqdo6rvtry43ksxt
Категори:Чăвашла-вырăсла словарь
14
1537
4154
2006-01-21T14:56:04Z
87.193.34.183
4154
wikitext
text/x-wiki
«Чăвашла-вырăсла словарь»
7a94sflfc6qbuyh7fsftdwm18m7bw0m
Компьютер терминĕсен сăмахсарĕ
0
1839
4947
4946
2007-03-23T00:41:07Z
Azatte
25
4947
wikitext
text/x-wiki
'''Компьютер терминĕсен сăмахсарĕ''' - компьютерта тĕл пулакан терминсене чăвашла çырса кăтартни.
{|border=1
!Акăлчанла||Чăвашла||Вырăсла
|-
|Firefox||Вут тилĕ||Огненная лисица
|-
|Import||Кĕртĕм...||Импорт...
|-
|Mozilla Firefox Start Page||Firefox пуçламăш хутлăхĕ – Google туптармăшлĕ хутлăхĕ||Начальная страница Firefox - страница быстрого поиска, использующая Google
|-
|Import home page from||Кил хутлăхне кĕртни||Импортировать домашнюю страницу из %S
|-
|Ячейка||Кил хутлăхне суйлавĕ||Выбор домашней страницы
|-
|Ячейка||Усă курас текен кил хутлăхне палăртсамăр:||Пожалуйста, выберите домашнюю страницу, которую вы хотите использовать:
|-
|cv\chrome\ru.jar!\locale\browser\aboutDialog.dtd||Ячейка||Ячейка
|-
|About||&brandFullName çинчен;||О &brandFullName;
|-
|version||верси||версия
|-
|Contributors||Проекта хутшăнакансем||Участники проекта
|-
|©1998-2006 Contributors. All Rights Reserved. Firefox and the Firefox logos are trademarks of the Mozilla Foundation. All rights reserved. Some trademark rights used under license from The Charlton Company.||©1998-2006 Проекта хутшăнаканĕсем. Пур прависене те йышăннă. Firefox тата унăн тăмхисем Mozilla Фондăн суту-илÿ паллисем пулаççĕ. Пур прависене те йышăннă. Хăш-пĕр суту-илÿ паллисене The Charlton Company урлă лицензиленĕ.||©1998-2006 Участники проекта. Все права защищены. Firefox и логотипы Firefox являются торговыми марками Mozilla Foundation. Все права защищены. Права на некоторые торговые марки лицензированы у The Charlton Company.
|-
|cv\chrome\ru.jar!\locale\browser\baseMenuOverlay.dtd||Ячейка||Ячейка
|-
|Ячейка||Пурне те мала вырнаçтармалла||Поместить все на передний план
|-
|Ячейка||Тупмалли||Содержание
|-
|Ячейка||&brandShortName; пулăшăвĕ||Справка &brandShortName;
|-
|Ячейка||Internet Explorer усă куравçисем валли||Для пользователей Internet Explorer
|-
|Ячейка||Пулăшу||Справка
|-
|Ячейка||Çĕнетĕве ăнлантарни||Примечания к релизу
|-
|Ячейка||Ытти кирлĕ мар (ыттине сирмелле)||Скрыть остальные
|-
|Ячейка||&brandShortName; кирлĕ мар||Скрыть &brandShortName;
|-
|Ячейка||Чÿречене хупла (тĕкĕре хупла, картне хупла)||Свернуть окно
|-
|Ячейка||Ĕнерлевсем...||Настройки...
|-
|Ячейка||Хĕсметсем||Службы
|-
|Ячейка||Пĕтемпех кăтарт||Показать всё
|-
|Ячейка||Çĕнĕлĕх пуррине тĕрĕсле...||Проверить наличие обновлений...
|-
|Ячейка||Чÿрече (Кантăк)||Окно
|-
|Ячейка||Чÿречене сарса яр||Развернуть окно
|-
|cv\chrome\ru.jar!\locale\browser\bookmarks\addBookmark.dtd||Ячейка||Ячейка
|-
|Ячейка||Картсем çумне хушни||Добавление закладки
|-
|Ячейка||&brandShortName; ку страницăна карт хуш.||&brandShortName; добавить закладку на эту страницу.
|-
|Ячейка||Карт ячĕ:||Имя:
|-
|Ячейка||Кĕске ят:||Краткое имя:
|-
|Ячейка||Хальхи пуçелĕксем||Текущие заголовки
|-
|Ячейка||Адрес:||Адрес:
|-
|Ячейка||>> хур||Создать в >>
|-
|Ячейка||<< хур||Создать в <<
|-
|Ячейка||Çакăнта хур:||Создать в:
|-
|Ячейка||Çакăнта куçар:||Переместить в:
|-
|Ячейка||Çĕнĕ каталог...||Новая папка...
|-
|Ячейка||Кăна урăх кăтартмалла мар||Больше не показывать этот диалог
|-
|Ячейка||Ячейка||При выборе данной опции новые закладки будут создаваться с именем, указанным на странице.
|-
|Ячейка||Ярăм суйлавĕ (суйлани)||Выбор папки
|-
|Ячейка||Картсен ярăмĕсене кăтартса тух||Показать все папки закладок
|-
|Ячейка||Кирлĕ мар (Хупла)||Скрыть
|-
|Ячейка||Хуш||Добавить
|-
|Ячейка||Карт çÿлĕкĕ||Панель закладок
|-
|cv\chrome\ru.jar!\locale\browser\bookmarks\bookmarks.dtd||Ячейка||Ячейка
|-
|Ячейка||Файл||Файл 2
|-
|Ячейка||Курăм||Вид
|-
|Ячейка||Хуп||Закрыть
|-
|Ячейка||Çĕнĕ карт...||Новая закладка...
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвĕнчи çĕнĕ карт...||Новая закладка на ленту новостей...
|-
|Ячейка||Çĕнĕ ярăм ту...||Создать папку...
|-
|Ячейка||Чикĕ ту||Создать разделитель
|-
|Ячейка||Кĕртĕм...||Импорт...
|-
|Ячейка||Кăларăм...||Экспорт...
|-
|Ячейка||Картсенчи шырав...||Поиск в закладках...
|-
|Ячейка||Шырав...||Поиск...
|-
|Ячейка||Уйрăмлăхсем...||Свойства...
|-
|Ячейка||Ятне улăштар...||Переименовать...
|-
|Ячейка||Катерт||Удалить
|-
|Ячейка||Картсене куçарса хур...||Переместить закладки...
|-
|Ячейка||Куçарса хур...||Переместить...
|-
|Ячейка||Хуш...||Добавить...
|-
|Ячейка||Йĕркелÿ||Управление
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвĕнчи картне çĕнет||Обновить закладку на ленте новостей
|-
|Ячейка||Сăпрай çÿлĕкĕ||Панель инструментов
|-
|Ячейка||Юпасене кăтарт||Показать колонки
|-
|Ячейка||Ан уйăрса тух||Не сортировать
|-
|Ячейка||Ÿснĕ çемĕн уйăр||Сортировать по возрастанию
|-
|Ячейка||Чакнă çемĕн уйăр||Сортировать по убыванию
|-
|Ячейка||Картсен çÿлĕкĕ çине ярăм хур||Установить папку на панели закладок
|-
|Ячейка||Карт ячĕ||Имя
|-
|Ячейка||Тупсăм||Краткое имя
|-
|Ячейка||Хушăм саманчĕ||Дата добавления
|-
|Ячейка||Юлашки улăштару||Дата последнего изменения
|-
|Ячейка||Юлашки курăну||Дата последнего посещения
|-
|Ячейка||Сăнлав||Описание
|-
|Ячейка||Картсем||Закладки
|-
|Ячейка||Картсен йĕркелÿçи||Менеджер закладок
|-
|Ячейка||Шырав:||Поиск:
|-
|Ячейка||Пуçелĕк страницăн суйлавĕ||Выбор домашней страницы
|-
|Ячейка||Пуçелĕк страница валли карт суйлăр. Ярăмĕпех суйласа илсен, унти картсем хушмачра уçăлаççĕ.||Выберите закладку для домашней страницы. Если вы выберете папку, то содержащиеся в ней закладки будут открыты во вкладках.
|-
|cv\chrome\ru.jar!\locale\browser\bookmarks\bookmarks.properties||Ячейка||Ячейка
|-
|Ячейка||Çак ярăмри картсем карт çÿлĕкĕнче курăнаççĕ.||Папки и закладки, содержащиеся в данной папке, отображаются на панели закладок.
|-
|Ячейка||Уç||Открыть
|-
|Ячейка||Сар||Развернуть
|-
|Ячейка||Хупла||Свернуть
|-
|Ячейка||Кантăкра уç||Открыть во вкладках
|-
|Ячейка||Ăшлăха йĕркеле||Упорядочить содержимое
|-
|Ячейка||Карт(а) туп...||Найти закладку...
|-
|Ячейка||Касса кăлар||Вырезать
|-
|Ячейка||Йышлат||Копировать
|-
|Ячейка||Кĕртсе ларт||Вставить
|-
|Ячейка||Катерт||Удалить
|-
|Ячейка||Картсене куçар...||Переместить закладки...
|-
|Ячейка||Пурне те пайăрт||Выделить всё
|-
|Ячейка||Ятне улăштар...||Переименовать...
|-
|Ячейка||Адресне улăштар...||Изменить адрес...
|-
|Ячейка||Уйрăмлăхсем||Свойства
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвĕнчи картне çĕнет (закладка на поток)||Обновить закладку на ленту новостей
|-
|Ячейка||Пуçелĕке çĕнет||Обновить текущий заголовок
|-
|Ячейка||Ячĕсене кура уйăр||Сортировать по имени
|-
|Ячейка||Тавăр, пăрахăçла||Отменить
|-
|Ячейка||Касса кăларнине (каснине) тавăр||Ячейка
|-
|Ячейка||Катертнĕ картне тавăр||Отменить удаление закладки
|-
|Ячейка||Кĕртсе лартнине пăрахăçла||Отменить вставку
|-
|Ячейка||Карт тунине пăрахăçла||Отменить создание закладки
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвĕнче карт тунине пăрахăçла||Отменить создание закладки на ленту новостей
|-
|Ячейка||Ярăм тунине пăрахăçла||Отменить создание папки
|-
|Ячейка||Чикĕ тунине пăрахăçла||Отменить создание разделителя
|-
|Ячейка||Карт(а) куçарнине пăрахăçла||Отменить перетаскивание закладки
|-
|Ячейка||Карт(а) куçарнине пăрахăçла||Отменить перемещение закладки
|-
|Ячейка||Кĕртĕме пăрахăçла||Отменить импорт
|-
|Ячейка||Тепĕр хут [ту]||Повторить
|-
|Ячейка||Тепĕр хут касса кăлар||Повторить вырезание
|-
|Ячейка||Картне тепĕр хут катерт||Повторить удаление закладки
|-
|Ячейка||Тепĕр хут кĕртсе ларт||Повторить вставку
|-
|Ячейка||Картне тепĕр хут ту||Повторить создание закладки
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвĕнче тепĕр карт ту||Повторить создание закладки на ленту новостей
|-
|Ячейка||Тепĕр ярăм ту||Повторить создание папки
|-
|Ячейка||Тепĕр чикĕ ту||Повторить создание разделителя
|-
|Ячейка||Карт(а) тепĕр хут куçар||Повторить перетаскивание закладки
|-
|Ячейка||Карт(а) тепĕр хут куçар||Повторить перемещение закладки
|-
|Ячейка||Тепĕр кĕртĕм ту||Повторить импорт
|-
|Ячейка||Çĕнĕ чÿречере уç||Открыть в новом окне
|-
|Ячейка||Çĕнĕ кантăкра уç||Открыть в новой вкладке
|-
|Ячейка||Çĕнĕ ярăм...||Новая папка...
|-
|Ячейка||Çĕнĕ карт...||Новая закладка...
|-
|Ячейка||Çĕнĕ чикĕ||Новый разделитель
|-
|Ячейка||Çĕнĕ ярăм||Новая папка
|-
|Ячейка||Çĕнĕ карт||Новая закладка
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвĕнчи çĕнĕ карт||Новая закладка на ленту новостей
|-
|Ячейка||Çĕнĕ ярăм тăвăмĕ||Создание папки
|-
|Ячейка||Ятлă ярăм ту:||Создать папку с именем:
|-
|Ячейка||%S - картсем||%S - Закладки
|-
|Ячейка||Шырав тупсăмĕ||Результаты поиска
|-
|Ячейка||Картсен йĕркелÿçи||Менеджер закладок
|-
|Ячейка||Картсем||Закладки
|-
|Ячейка||Карт çÿлĕкĕн ярăмĕ||Папка панели закладок
|-
|Ячейка||Объектсем: %S||Объектов: %S
|-
|Ячейка||Ку страницăна (хутлăха) çĕнетнĕ самант:||Данная страница была обновлена:
|-
|Ячейка||Пуçелĕк:||Заголовок:
|-
|Ячейка||URL:||URL:
|-
|Ячейка||Ăна кăтартмалла-и?||Отобразить её?
|-
|Ячейка||Ку страницăна (хутлăха) çĕнетнине тĕрĕслеме пăрахмалла||Прекратить проверку обновлений этой страницы
|-
|Ячейка||Адреса çырăр||Введите адрес
|-
|Ячейка||Тапхăра çырăр||Введите период
|-
|Ячейка||Хыпарламалли [пĕр-пĕр] меле кăтартăр||Укажите хотя бы один способ уведомления.
|-
|Ячейка||%S юпа тăрăх уйăрса тух||Сортировать по колонке %S
|-
|Ячейка||IE-рен кĕртнĕ картсем (Суйласа илнисем)||Импортированные закладки IE (Избранное)
|-
|Ячейка||NetPositive-рен кĕртнĕ картсем||Импортированные закладки NetPositive
|-
|Ячейка||Карт файлне кĕртни:||Импорт файла закладок:
|-
|Ячейка||Карт файлне кăларни:||Экспорт файла закладок:
|-
|Ячейка||Туп||Найти
|-
|Ячейка||(пушă)||(пусто)
|-
|Ячейка||Картне хушмалла-и?||Добавить закладку?
|-
|Ячейка||Карт хуш||Добавить закладку
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвне карт хуш||Добавить закладку на ленту новостей
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвĕ тиенет...||Идёт загрузка ленты новостей...
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвĕ тиенмест.||Загрузка ленты новостей не удалась.
|-
|Ячейка||Карт хуш||Добавить закладку
|-
|Закладку на все вкладки||Картсене хушмачсене хурса тух||Добавить все вкладки в закладки
|-
|Ячейка||Чăнах та уçмалла-и?||Подтверждение открытия
|-
|Ячейка||Эсир темиçе (%S) хушмач уçасшăн. Çакă Сирĕн вăхăта илет. Эсир пурне те уçасшăн-и?||Вы собираетесь открыть несколько (%S) вкладок. Это может затормозить работу %S на время, требуемое для загрузки этих страниц. Вы действительно хотите это сделать?
|-
|Ячейка||Хушмачсене уç||Открыть вкладки
|-
|Ячейка||Хушмачсене йышлă уçни %S ĕçне вăрахлатма пултарнине асăрхаттармалла.||Предупреждать при открытии большого количества вкладок, которое может привести к замедлению работы %S
|-
|cv\chrome\ru.jar!\locale\browser\bookmarks\bookmarksProperties.dtd||Ячейка||Ячейка
|-
|Ячейка||"**bm_title**" уйрăмлăхĕсем||Свойства "**bm_title**"
|-
|Ячейка||Информаци:||Информация:
|-
|Ячейка||Ячĕ:||Имя:
|-
|Ячейка||Хальхи пуçелĕксем||Текущие заголовки
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвĕн адресĕ:||Адрес ленты новостей:
|-
|Ячейка||Тупсăм (Кĕскетнĕ ят):||Краткое имя:
|-
|Ячейка||Сăнлав:||Описание:
|-
|Ячейка||Картне çумри çÿлĕке тие||Загрузить закладку в Боковую панель
|-
|cv\chrome\ru.jar!\locale\browser\browser.dtd||Ячейка||Ячейка
|-
|Ячейка||Тĕрĕ||Код для:
|-
|Ячейка||(Йышăнмасть)||(Недоступно)
|-
|Ячейка||Çĕнĕ хушăм||Новая вкладка
|-
|Ячейка||Адреса уç...||Открыть адрес...
|-
|Ячейка||Файл уç||Открыть файл...
|-
|Ячейка||Хутлăх параметрĕсем||Параметры страницы...
|-
|Ячейка||Умĕн курăм||Предварительный просмотр
|-
|Ячейка||Пичет...||Печать...
|-
|Ячейка||Кĕртĕм...||Импорт...
|-
|Ячейка||Тулашра ĕçле (уçлăх тулашĕнче ĕçле) [сравни: Уçлăхра ĕçле – Работать в режиме онлайн]||Работать автономно
|-
|Ячейка||Çÿрев çÿлĕкĕ||Панель навигации
|-
|Ячейка||Карт çÿлĕкĕ||Панель закладок
|-
|Ячейка||Карт çÿлĕкĕн сыпписем||Элементы панели закладок
|-
|Ячейка||Тăрăм йĕрки||Строка состояния
|-
|Ячейка||Хутлăхăн пуçламăш тĕрри||Исходный код страницы
|-
|Ячейка||Хутлăх пирки калани||Информация о странице
|-
|Ячейка||Пĕтĕм экранлăх||Полноэкранный режим
|-
|Ячейка||Хупла||Свернуть
|-
|Ячейка||Каялла тавăр||Восстановить
|-
|Ячейка||Хуп||Закрыть
|-
|Ячейка||Кантăка хуп||Закрыть окно
|-
|Ячейка||Картсем||Закладки
|-
|Закладка на эту страницу||Хутлăха карт хуш||Добавить страницу в закладки...
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвне çырăнса ил||Подписаться на ленты новостей
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвне çырăнса ил...||Подписаться на ленты новостей...
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвне карт хуш||Добавить закладку на ленту новостей
|-
|Ячейка||Хыпарсен хăйăвне карт хуш...||Добавить закладку на ленту новостей...
|-
|Ячейка||Картсене хушмача хурса тух...||Добавить вкладки в закладки...
|}
a71zeojnf26uqq2tg6p7rslrzlcwrbr
Чăваш чĕлхинче миçе падеж?
0
1843
4939
4938
2007-03-22T13:42:27Z
Lilija
24
4939
wikitext
text/x-wiki
Эпир шкулта вĕреннĕ чухне пире чăваш чĕлхинче ят, камăнлăх, пару, тăву, пĕрлелĕх, вырăн, туху падежĕсем пур тетчĕç. Каярахпа пару тата тăву падежĕсене пĕрлештерчĕç, асаннă список çумне çуклăх тата пирке текеннисене хушса хучĕç. Çапла вара йыш çиччерен саккăра çитрĕ. Акă çуклăх падежĕ текеннине илерха. Ят сăмах çумне -сăр, -сĕр аффиксем хушăнсан пулаканнине çапла калаççĕ. Лашасăр, ĕнесĕр, ĕçсĕр. ...Анчах та чимĕр-ха! Ара, сăмахсем -лă, -лĕ, -ллă, -ллĕ аффиксене те йышăнаççĕ-çке: лашаллă, ĕнеллĕ, ĕçлĕ .. Малтанхи тĕслĕхсенче "минуслă", иккĕмĕшĕнче "плюслă" лару-тăру сăнарланать. Ку вăл - пĕр медалĕн икĕ енĕ. Тĕлĕнтермĕш кунта акă мĕнре: -сăр, -сĕр аффиксем падеж тăваканнисем шутланаççĕ-тĕк, леш теприсем вара сăмаха улăштараканнисем "кăна" иккен. Ман шутпа, çакнашкал тĕлĕнтермĕшре тепĕр чăваш падежĕ "пытаннă", ăна пурлăх е харпăрлăх падежĕ теме пулать. /Иккĕмĕш вариант ăнăçлăрах, мĕншĕн тесен "пурлăх" сăмах "богатство", "добро", "имущество" пĕлтерĕшпе те çӳрет/.
Акă тата аффиксен тепĕр ĕречĕ: -ла, ле, -лла, -лле. Сăнаса пăхни çакна çирĕплетет: кусем те падеж тăваканнисемех! Çакна танлаштару падежĕ тейĕпĕр. Унăн ыйтăвĕсем: камла? мĕнле? камсемпе? мĕнсемпе?
Кунсăр пуçне ман куçа тата хăлхана тепĕр падеж та "тăрăнать". Сăмах -чен, -ччен аффиксем пирки пырать: паянччен, Атăлччен, вуннăччен, кушакчен, пӳртсемччен. Ыйтăвĕсем: камччен? мĕнччен? камсемччен? мĕнсемччен? Кăна эпир хальлĕхе чикĕ падежĕ тейĕпĕр.
Çапла вара чăваш падежĕсен йышĕ вун пĕре çитрĕ. Калас пулать, агглютинативлă чĕлхе пулнă май, чăваш чĕлхинчи ят сăмахсем çумне çыпçăнма пултаракан аффиксен йышĕ самаях пысăк. Чăн та, вĕсенчен кашнинех "падежăн" теме çук. Кунта çирĕп критерисем кирлĕ. Паллах, тĕпри, варринчи ыйту çакăн пек: мĕн вăл падеж?
Калăпăр, аффикс кашни ят сăмах çумнех "çыпăçасшăн мар" пулсан, ăна "падежăн" теме "иртерех" пуль. Акă эпир аннев, аттев, Ирав, Сашшав тетпĕр-ха. Куратпăр ĕнтĕ, кунта -в аффикс пур, анчах та вăл ă, ĕ тата хупă сасăсемпе пĕтекен сăмахсен çумне хушăнмасть. Танлаштарăр: аппав, пиччев, йăмăк -/?/, шăллăм -/?/. Ку "чĕнӳ падежён универсаллăхĕ çук. Çавăнпа ăна, ăнлава, кавычкăсемпе хупма тиврĕ те.
Эстон чĕлхинче - 15, Дагестанри табасарансен чĕлхинче 52 падеж теççĕ. Ман шутпа, чăваш чĕлхинчи падежсен йышĕ 10-ран кая мар.
Асăннă ыйту татăлсах пĕтменни хамăр лару-тăрăва тутарсен чĕлхе пĕлĕвĕпе танлаштарсан та аванах курăнать. Тутар чĕлхинче айăплав /вырăсла "винительный" теççĕ/ падежĕ пур. Чăвашăн вăл çук. Çав вăхăтрах тутарсем пĕрлелĕх, пирке падежĕсемсĕр пурăнаççĕ, мĕншĕн тесен вĕсен ку тĕлĕшпе сингармонизм саккунне пăхăнман татăксем /пĕлен, ĕччен/ пур. Чи кăсăкли, шухăшлаттараканни вара çакă: тутар чĕлхеçисем хăйсен чĕлхинче паянхи кун та çуклăх падежне палăртмаççĕ: -сыз, -сез аффиксем /чăваш чĕлхинчи -сăр, -сĕр аффиксен ТУЛЛИ аналогĕсем!/ паллă ячĕ тăваканнисен йышĕнче тăраççĕ. "Падежлăх" шайнех хăпарса çитеймен теççĕ-ши? Тӳррипе каласан, çулерех палăртрăмăр ĕнтĕ, пирĕн чĕлхеçĕсем те нумая пулмасть çеç-ха çуклăх падежне саккунлă вырăн пачĕç. Анчах та "А" терĕн-тĕк, малалла "А" тесе те каламах тивет: çуклăх падежне "саккуна" кĕртрĕн пулсан, "пурлăх" /харпăрлăх"/ падежне те манса ан хăвар! Ара, вĕсем йĕкĕреш пекех-çке-ха!
Чĕлхеçĕсем мана суйма памĕç: хар-пăр чĕлхери падежсен йышĕ аналитикăлăх, синтетикăлăх текен пулăмсемпе тачă çыхăннă. Калăпăр, акăлчан, француз чĕлхисенче аналитикăлăх малта тăрать. Çавăнпа та французсен падежсем пачах çук, акăлчансем икĕ падежпа çырлахаççĕ /вĕсенчен пĕри - сайра усă кураканскер тата!/.
Чăваш чĕлхи - синтетикăлла чĕлхе. "Синтез" тума пулăшаканнисем - падеж аффиксĕсем.
Пăхса тухнă ыйту - теори сĕмĕллĕскер. Анчах та вăл пирĕн кулленхи пурнăçа та вирлĕн пырса тивет. Çавăнпа та ун пирки хаçат вулаканĕсене çырса пĕлтересех терĕм. Кăсăкланакансем тупăнаççех!
Элли ИЛЛЕ,"Хыпар", 203 №, 2005, юпа, 18
2d6aw8fhfuao91x11ski1a4asgpvq2i
Тĕрĕсем
0
1844
6675
6674
2016-04-21T12:10:52Z
94.232.63.131
Музейсен ячĕсене çĕнетсе
6675
wikitext
text/x-wiki
Терĕ чăваш эрешĕн чи лайăх тĕслĕхĕсенчен пĕри шутланать. Хальхи тĕрĕ, унăн мелĕсем, тĕрлĕ тĕслĕ çипсемпе усă курасси — çаксем пурте халăхăн ĕмĕрхи ăсталăхĕпе тачă çыхăнса тăраççĕ, авалхи тĕрĕн хитрелĕхне палăртаççĕ. Çавăнпа чăвашсен йăлана кĕнĕ эрешлĕхне, ĕç мелĕсемпе епле усă курнине тĕпчесе пĕлни питĕ кирлĕ.
Авалхи чăваш тĕррине, уйрăмлăхĕсене сăнаса тишкермешкĕн тĕпчевçĕсем XIX ĕмĕрпе XX ĕмĕр пуçламăшĕнче пухнă япаласемпе кăна усă курма пултараççĕ теме юрать. Музейсенче упранса тăракан хăш-пĕр эрешлетсе илемлетнĕ япаласем хушшинче XVIII ĕмĕрте тунисемте кăштах сыхланса юлнă. Вĕсем пир-авăра эрешлетсе капăрлатма чăвашсем тахçан авалах тытăннине кăтартаççĕ.
Сӳс-кантăр, çăм çип таврашĕпе чăваш хĕрарăмĕсем тахçантанпах усă курса пурăннă. Сӳс тума каптăрпа йĕтен акса ӳстернĕ. Авал чăвашсем килте хăйсем тĕртнĕ пиртен хитре тĕрĕсемпе илемлетсе çĕленĕ çи-пуçпа çӳренĕ. XVIII ĕмĕрĕн иккĕмĕш çурпайĕнчи çулçӳревçĕ П. С. Паллас чăваш хĕрарăмĕн çи-пуçĕ пирки çапла çырса хăварнă: «Вĕсем, мăкша арăмесем пекех, тачка пиртен ăста çĕленĕ çи-пуç тăхăнаççĕ, ăна тĕрлĕ тĕслĕ, ытларах çутă кăвак, хĕрлĕ тата хура çипсемпе тĕрлесе илемлетеççĕ», — тенĕ.
Тĕрре килте тĕртнĕ пир çине, ытларах кантăр пирĕ çине, çăмран тата ӳсентăран сӳсĕнчен арланă çипсемпе тунă. Кунсăр пуçне, XVIII ĕмĕрте те, XIX ĕмĕрте те пурçăн çиппе тĕрлесси анлă сарăлнă. Вăл вăхăтра пасарсенче е тата çулçӳрекен усламçăсем пурçăн сутнă. Чăваш арăмĕсем ăна туяннă та арласа пĕветнĕ2. Ĕлĕк тĕрĕ çиппине кăна пĕветнĕ, çи-пуçа шурă пиртен çĕленĕ. Анатри чăвашсем улача çи-пуç çĕлесе тăхăнасси чылай кайран, XVIII ĕмĕрĕн вĕçĕнче пуçланнă, XIX ĕмĕрĕн иккĕмĕш çурпайĕнчен вара ытларах сарăлнă.
Арланă çипе тĕрлĕ йывăç-курăк çеçки-тымарĕсемпе пĕветнĕ. Çуркунне-çулла хĕрарăмсем пĕветмелли курăксем пухнă, весен тымарĕсене кăкла-кăкла илнĕ. П. С. Паллас çырнă тăрăх, чăвашсем саратмашкăн сар çип ути (Adonis vernalis), эрĕмпе сар чечек (Genifta tinctoria) хутăшĕпе, симĕслетме тĕрлĕ çулçăллă талпиçенпе (Carduus hete rophyllus) усă курнă. Хĕретнĕ чух вара ытларах хĕрлĕ ути (Rubia tinctorum) юравлă пулнă. Типĕтнĕ хыççăн ăна килĕре тӳсе вĕтетнĕ е аларманĕпе авăртнă, кайран вара, шыв ярса, вĕри кăмакана лартнă. Тепĕр кунне татах шыв хушнă та нумайччен вĕретнĕ. Çирĕп сăрă пултăр тесе, кĕл янă. Çăма типĕте-типĕте таватă хутчен хĕрлĕ ути шывне чиксе кăларнă. Хĕрлĕ утисĕр пуçне хура çип утипе (Origanum) тата улмуççин çуркуннехи çамрăк çулçипе те пĕветнĕ. Ăна вĕретнĕ те пĕçернĕ салатпа хутăштарнă, унта шыв янă, çĕпре хушнă. Паллас çырса хăварни тăрăх, курăкпа пĕветнĕ япаласен тĕсе çусан та кайман3.XVIII ĕмĕр варринчи хĕрарăм кĕпи
Арланă çипе пĕветесси аталансах пынă. Тĕрлĕ тĕслĕ çиппе тĕрлесси пуçланса кайсан (XIX ĕмĕрте, XX ĕмĕр пуçламăшĕнче), ытларах сăрăсем кирлĕ пулнă. Паçăр асăннă «Чуваши» ятлă кĕнекере (143—145 стр.) япаласене мĕнле пĕветни çинчен тĕплĕн çырса кăтартнă, курăксенчен тата минералсенчен тунă сăрăсемпе чăвашсем анлăн усă курни çинчен каланă.
Чăвашсен авал тĕрĕ питĕ расна пулнă. Тум япалисене кашнине хăйне уйрăм терĕпе илемлетнĕ. Çи-пуçа илемлетсе капăрлатасси тĕрлĕ çĕрте тĕрлĕ пулнă.
Авалхи çи-пуçра чи капăрри — пир кĕпе. Унăн умне, аркине, çаннисене, хул çийĕсене тĕрĕпе питĕ капăрлатнă. Эпир те чăваш халăх тĕрри çничен хамăр сăмаха тĕрленĕ кĕперен, чи малтан капăр эрешпе илемлетнĕ хĕрарăм кĕпинчен пуçласа ярар.
Чăваш арăмĕн чи авалхи тĕрленĕ кĕпесемпе ытти тум япаласем Санкт-Петербургри Кунсткамера музейĕнче тата Раççей этнографи музейĕнче, Хусанти Тутар Республикин Наци музейĕнче, Шупашкарти Чăвашсен наци музейĕнче, тата ытти Раççей хулисенче сыхланса юлнă.
XVIII ĕмĕр варринче тата вĕçĕнче тăхăннăскерсем вĕсем. Ку кĕпесен кăкăр умне питĕ хитре эрешсемпе илемлетнĕ. Пурçăн с çăм хăюсем тыттарнă, вĕсен хушшине тĕксĕм хĕрлĕ пурçăн çиппе вĕтĕрен те вĕтĕ тĕрĕ тунă. Хăюсем ытларах тĕксĕм хĕрле, сахалтарах тĕксĕм сарă е тĕксĕм симĕс пулнă, вĕсем тĕрĕпе илемлĕ килĕшсе тăнă. Хăшпĕр кĕпесенче тĕрре кăкăр умне çуха кассинчен икĕ еннелле вырнаçтарнă, сулахай енне — пысăкрах тĕрĕ, пĕчĕкреххи — сылтăма.
imkb8x97y0ibk9xz21srkbk5insy5w0
Пĕçермелли кĕнеке
0
1848
6885
5429
2020-07-03T10:08:25Z
Samuele2002
1506
fix [[Special:LintErrors]]
6885
wikitext
text/x-wiki
__NOEDITSECTION__
__NOTOC__
[[Image:Foodlogo.svg|100px|left|]] [[Image:Pompejanischer Maler um 70 001.jpg|140px|right]]
<p style="margin: 0.5em 0 0; text-align: center;
font-size: 125%; line-height: 1.3">
'''Чăваш апачĕн кĕнекине килĕрех!''' </p>
<center>''Пĕтĕм тĕнчерен рецептсен пухăвĕ''</center>
<br clear=all>
{| cellspacing=3
|width="50%" valign="top" bgcolor="#ffffec" style="border: 1px solid gray; padding-left:1em;"|
==Тупмалли==
* [[:Категори:Апат-çимĕç кĕнеки|'''Тулли тупмалли''']]
* [[:Категори:Апат-çимĕç - алфавитпа|Алфавитпа]]
* [[:Категори:Ăçтан килнĕ май сортланă рецептсем|Ăçтан килнĕ май сортланă рецептсем]]
* [[:Категори:Апат хатĕрлÿ терминисем|Апат хатĕрлÿ терминисем]]
* [[Пĕçермелли кĕнеке/Пĕçерекенсен канашлу кĕтесĕ|Пĕçерекенсен канашлу кĕтесĕ]]
|width="50%" valign="top" bgcolor="#ffffec" style="border: 1px solid gray; padding-left:1em;"|
==Пĕçермелли кĕнеке çинчен==
* [[Апат-çимĕç кĕнеки/Апат-çимĕç кĕнекин тӳрлетĕвĕ|Апат-çимĕç кĕнекин тӳрлетĕвĕ]]
* [[Апат-çимĕç кĕнеки/Апат-çимĕç кĕнекин пайĕсем|Апат-çимĕç кĕнекин пайсем]]
* [[Шаблон:Рецепт|Рецепт шаблонĕ]]
|-
|width="50%" valign="top" bgcolor="#ffffec" style="border: 1px solid gray; padding-left:1em;"|
==Урăх чĕлхелле пĕçермелли кĕнекесем==
* [[:en:Cookbook|Cookbook (акăлчанла)]]
* [[:de:Kochbuch|Kochbuch (нимĕçле)]]
* [[:eo:Kuirlibro|Kuirlibro (эсперанто)]]
* [[:es:Artes culinarias|Artes culinarias (испанла)]]
* [[:sv:Kokbok|Kokbok (шведле)]]
<small>Ытларахшăн сулахайри "Урăх чĕлхесем" пăхăр!</small>
|width="50%" valign="top" bgcolor="#ffffec" style="border: 1px solid gray; padding-left:1em;"|
==Сунăмсем==
Эсир хăш-пĕр рецепта пĕлесшĕн? Йывăрлăх çук. Шаблонпа çырăр! Хутшăнакансем çыраса параççĕ.
* {{Апат-çимĕç кĕнекен сунăмĕсем}}
|-
|width="50%" valign="top" bgcolor="#ffffec" style="border: 1px solid gray; padding-left:1em;"|
==Апат-çимĕç хатĕрлÿ сĕнĕвĕсем==
* Уявшăн лайăх рецепт тупнă-ши? <br>Сирĕн браузер ''суйласа илнисем'' хушшине кĕртĕр!
* Сирĕн те хут çинче çырнă рецепт нумай-и?<br>Вĕсене Апат-çимĕç кĕнекине çырăр, вара вĕсем нихăçан çухалмаççĕ! <br>Хăвăр рецептсемпе эсир урăхсене савăнтарăр!
|width="50%" valign="top" bgcolor="#ffffec" style="border: 1px solid gray; padding-left:1em;"|
==Категорисем==
*'''[[:Категори:Апат-çимĕç - алфавитпа|Алфавитпа]]'''
*'''[[:Категори:Рецептсем|Рецептсем]]''' - [[:Категори:Кăмакара пĕçерни|Кăмакара пĕçерни]] - [[:Категори:Ĕçмелли|Ĕçмелли]] - [[:Категори:Дессерт|Дессерт]] - [[:Категори:Пулă|Пулă]] - [[:Категори:Кайăк|Кайăк]] - [[:Категори:Мороженăй|Мороженăй]] - [[:Категори:Пылакки|Пылакки]] - [[:Категори:Пăтăсем|Пăтăсем]] - [[:Категори:Пахча çимĕçĕ|Пахча çимĕçĕ]] - [[:Категори:Акатуй|Акатуй]] - [[:Категори:Какай|Какай]] - [[:Категори:Çăнăх|Çăнăх]] - [[:Категори:Вегетариан|Вегетариан]] - [[:Категори:Чăкăт|Чăкăт]] - [[:Категори:Макарон|Макарон]] - [[:Категори:Çĕрулми|Çĕрулми]] - [[:Категори:Саккуски|Саккуски]] - [[:Категори:Ăçтан килнĕ май сортланă рецептсем|Ăçтан килнĕ май сортланă рецептсем]] - [[:Категори:Салат|Салат]] - [[:Категори:Яшка|Яшка]] - [[:Категори:Соус|Соус]]
*'''[[:Категори:Апат пĕçермелли хатĕрсем|Пĕçермелли хатĕрсем]]'''
*'''[[:Категори:Апат хатĕрлевĕн терминисем|Апат хатĕрлевĕн терминсем]]'''
*'''[[:Категори:Виçмелли|Пĕçернĕ чух виçмелли]]'''
<small>Категорисем тĕрĕс мар пулма пултараççĕ. Йăнăш тупсан, тӳрлетĕр</small>
|-
|width="50%" valign="top" bgcolor="#ffffec" style="border: 1px solid gray; padding-left:1em;"|
==Çакăн пекех пăхăр==
[[Ӳкерчĕк:Commons-logo.svg|14px|Commons]] [[Wikimedia Commons|Commons]]-ра кăларнă [[commons:Category:Food|Апат]] çинчен ӳкерчĕксем<br>
|width="50%" valign="top" bgcolor="#ffffec" style="border: 1px solid gray; padding-left:1em;"|
==Тумалла==
*[[:Категори:пĕçермелли кĕнекен пĕтермен статьясем|Пĕтермен статьясем]]
|}
== Урăх çĕртре кăтартни ==
* [http://ru.chuvash.org/e/d0a7d183d0b2d0b0d188d181d0bad0b0d18f20d0bad183d185d0bdd18f ru.chuvash.org-ра çырса хунă рецептсем (вырăсла)]
[[Категори:Пĕçермелли кĕнеке]]
[[bg:Готварска книга]]
[[da:WikiKogebogen]]
[[de:Kochbuch]]
[[en:Cookbook]]
[[eo:Kuirlibro]]
[[es:Artes culinarias]]
[[fi:Keittokirja]]
[[fr:Livre de Cuisine]]
[[he:ספר מתכונים]]
[[hu:Szakácskönyv]]
[[is:Matreiðslubók]]
[[it:Libro di cucina]]
[[ja:料理本]]
[[ko:요리]]
[[lt:Receptai]]
[[nl:Kookboek]]
[[no:Kokeboka]]
[[pl:Książka kucharska]]
[[pt:Livro de Receitas]]
[[ro:Carte de bucate]]
[[ru:Кулинарная книга]]
[[simple:Cookbook]]
[[sr:Кувар]]
[[sv:Kokboken]]
[[zh:食谱]]
8z4yfawfopahiw39al5ib0bkymm9kn2
Шаблон:Пĕçермелли кĕнекен сунăмĕсем
10
1849
4961
2007-06-23T14:19:43Z
Chavash~cvwikibooks
4
Новая: <small>Кунта çырма пултаратăр!</small> *[[Wikibooks:Пĕçермелли кĕнеке/Сунăмсем|Пĕçермелли сунăмсем]] {| style="float:right" ...
4961
wikitext
text/x-wiki
<small>Кунта çырма пултаратăр!</small>
*[[Wikibooks:Пĕçермелли кĕнеке/Сунăмсем|Пĕçермелли сунăмсем]]
{| style="float:right"
|-
|<small>[[Шаблон:Пĕçермелли кĕнекен сунăмсем|'''Тӳрлет''']]</small>
|-
|}
if8vwd09adqoot10ngiipkv94qyrkob
Шаблон:Рецепт
10
1850
4962
2007-06-23T14:32:55Z
Chavash~cvwikibooks
4
Новая: <pre> {{пĕçермелли кĕнеке навигаци}} ==Мĕн кирли== ''4 порци валли'' * * ==Мĕнле пĕçермелли== ==Мĕнле памалли...
4962
wikitext
text/x-wiki
<pre>
{{пĕçермелли кĕнеке навигаци}}
==Мĕн кирли==
''4 порци валли''
*
*
==Мĕнле пĕçермелли==
==Мĕнле памалли==
==Сĕнӳсем==
[[Категори:Пĕçермелли кĕнеке]]
[[Категори:Алфавитла пĕçермелли кĕнеке]]
</pre>
----
{{пĕçермелли кĕнеке навигаци}}
==Мĕн кирли==
''1 порци валли''
* 120 г. симĕс салат
* 30 гсалат заправки
* петрушкăпа укроп çулçи
==Мĕнле хатĕрлемелли==
Салатăн татнă чĕрĕ çулçисене суйласа илмелле, сивĕ шывра ик-виçĕ хут çумалла, виç-тăватă касăк тумалла е тăваткалăн турамалла, салат юрми (заправки) ямалла, хутăштармалла.
==Мĕнле памалли==
Салатнике е пĕчĕк турилкке çине хумалла, çиелле вĕттĕн туранă петрушкăпа укроп çулçи сапса памалла.
==Сĕнӳсем==
Ку салата хуппинчен шуратнă тата çӳхĕ лаптакăн туранă чĕрĕ хăяр е туранă чăмăрла çăмарта хушса пама та юрать, анчах ун пек чух салат çулçине сахалтарах хурас пулать. Салата хăйма е майонез соусĕ ямалла.
[[Категори:Пĕçермелли кĕнеке]]
[[Категори:Алфавитла пĕçермелли кĕнеке]]
0ibid094h5z6ia3f7pdgyp5a4mo412f
Шаблон:Пĕçермелли кĕнеке навигаци
10
1851
6904
5002
2021-01-20T13:12:42Z
Minorax
1702
obs tag
6904
wikitext
text/x-wiki
<div style="clear: right; float: right"></div>
{|cellpadding="0" cellspacing="0" style="padding: 0.3em; float:right; margin:5px; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; background:#FFFFFC; text-align:center"
| [[Ӳкерчĕк:Foodlogo.svg|center|25px]]
|-
|style="padding: 0.3em; font-family: sans-serif; font-size: 1em; background-color: #ffffec"| '''[[Пĕçермелли кĕнеке]]'''
|-
|style="padding: 0.3em; line-height: 1.5em"|
|-
|style="padding: 0.3em; font-family: sans-serif; font-size: 1em; background-color: #ffffec"| ''' [[:Категори:Пĕçермелли кĕнеке|Тупмалли]] '''
|-
|style="padding: 0.3em; line-height: 1.5em"|
[[:Категори:Рецептсем|Рецептсем]]<br/>
[[:Категори:Алфавитла пĕçермелли кĕнеке|Алфавитла]]<br/>
[[:Категори:Пĕçермелли хатĕрсем|Пĕçермелли хатĕрсем]]<br/>
[[:Категори:Пĕçермелли|Kökstermer]]<br/>
[[:Категориi:Виçмелли|Matlagningsmått]]<br/>
|-
|-align="right"
|}
<noinclude>
[[Категори:Шаблонсем|Пĕçермелли]]
</noinclude>
dl4zbjhh0k05dcwakinwidnfb71he4o
Тутлă апат-çимĕç
0
1852
4965
2007-06-23T14:41:26Z
Chavash~cvwikibooks
4
Тутлă апат-çимĕç Пĕçермелли кĕнеке çине куçарнă: cookbook,kokbok, kochbuch jevĕrlĕ pultăr..
4965
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Пĕçермелли кĕнеке]]
qdg8gvmkk1lpv6xfo6x37ng6ou6z6b0
Wikibooks:Портал сообщества
4
1856
7314
7313
2026-04-26T00:57:31Z
MediaWiki message delivery
1145
/* Request for comment (global AI policy) */ ҫӗнӗ тема
7314
wikitext
text/x-wiki
== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==
Dear Wikimedia communities,
We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.
''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''
In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.
We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.
📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]
If you have questions about the project, please refer to the FAQs:
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]
''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''
''Stay connected and receive updates:''
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]
We look forward to collaborating with you and your community.
'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Кӑрлач уйӑхӗн 2026 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Ежегодный пересмотр Универсального кодекса поведения и Руководства по правоприменению</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Пишу вам, чтобы сообщить о начале ежегодного пересмотра Универсального кодекса поведения (Universal Code of Conduct) и Руководства по его применению. Вы можете вносить предложения по изменениям до 9 февраля 2026 года. Это первый из нескольких этапов ежегодного пересмотра. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Дополнительную информацию и возможность присоединиться к обсуждению можно найти на странице UCoC в Мета-вики]].
[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения]] (U4C) — это глобальная группа, деятельность которой направлена на обеспечение справедливого и последовательного применения Универсального кодекса поведения. Эта процедура ежегодного пересмотра была спланирована и реализована U4C. Получить дополнительную информацию и узнать об обязанностях U4C можно, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|ознакомившись с Уставом U4C]].
Пожалуйста, поделитесь этой информацией с другими участниками вашего сообщества там, где это уместно.
— В сотрудничестве с U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|Обсуждение]])<section end="announcement-content" />
</div>
21:01, 19 Кӑрлач уйӑхӗн 2026 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Upcoming deployment of CampaignEvents extension to Wikibooks</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Hello everyone,
We are writing to inform you that the [[mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be deployed to all Wikibooks projects during the week of '''23 March 2026'''.
This follows last year’s broader rollout across Wikimedia projects. We realized that Wikibooks was not included at the time, and we’re now addressing that to ensure consistency across all communities.
The CampaignEvents extension provides tools to support event and campaign organization on-wiki, including features like on-wiki event registration and collaboration lists(global event list).
We welcome any questions, feedback, or concerns you may have. We are also happy to support anyone interested in trying out the tools.
''Apologies if this message is not in your preferred language. If you’re able to help translate it for your community, please feel free to do so.''
<section end="message"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|сӳтсе яв]]) 18:22, 19 Пуш уйӑхӗн 2026 (UTC)</bdi>
<!-- Сообщение отправил Участник:Udehb-WMF@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target&oldid=30284073 -->
== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==
Hello everyone,
This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>).
'''The Change:'''<br />
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]].
We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.
'''What You Need To Do:'''<br />
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.
'''Deadline:'''<br />
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.
Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Хутшăнакан:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:MediaWiki message delivery|сӳтсе явни]]) 17:11, 3 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 -->
== Request for comment (global AI policy) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Хутшăнакан:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:MediaWiki message delivery|сӳтсе явни]]) 00:57, 26 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC)
</bdi>
<!-- Сообщение отправил Участник:Codename Noreste@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 -->
lgl1g4mbal4zav722wi3f9w6j87rdtm
Шаблон:Delete
10
1859
6574
5009
2015-08-17T18:49:27Z
Randykitty
1159
Wikidata
6574
wikitext
text/x-wiki
{| style="margin:0.5em; padding:0.5em; background:#FEE; border:1px solid #999;"
|-
| [[Image:Icono aviso borrar.png|60px|left]]
| <big>'''This page has been nominated for speedy deletion.'''</big><br />The reason given is "{{{1}}}". If you disagree with its speedy deletion, please explain why on [[{{TALKPAGENAME}}|its talk page]]. If this page obviously does not meet the criteria for speedy deletion, or you intend to fix it, please remove this notice, but do not remove this notice from a page that you have created yourself.
<span class="plainlinks">''Administrators, remember to check [[Special:Whatlinkshere/{{FULLPAGENAME}}|if anything links here]] and [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} the page history] ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|diff=0}} last edit]) before [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=delete}} deletion].''</span>
|}<includeonly>{{{category|[[Category:Candidates for speedy deletion]]}}}</includeonly>
gxn8g5r17r8td21qlw8buw1irtw3ewj
Категори:Candidates for speedy deletion
14
1860
7239
6882
2024-11-14T18:46:30Z
TenWhile6
1848
7239
wikitext
text/x-wiki
This category is used by [[m:Global sysops/Requests]] until local administrators are available.
__EXPECTUNUSEDCATEGORY__
41jlw9upwdceg71x7l73un2e6e1oag1
Wikibooks:Nospam
4
1863
4981
4980
2007-10-08T02:14:51Z
Drini
34
Защищена страница «[[Wikibooks:Nospam]]» [edit=sysop:move=sysop] [каскадная]
4981
wikitext
text/x-wiki
== Pages locked from recreation ==
* {{:*}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/index.php}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/w/index.php}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/w/w/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/wiki/MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/wiki/MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/w/w/index.php}}
* {{:Talk:Main Page/}}
* {{:Talk:Main Page/index.php}}
* {{:Talk:Main Page/w/index.php}}
* {{:Talk:Main Page/w/w/index.php}}
* {{:Talk:Main Page/w/w/w/index.php}}
* {{:Talk:Main Page/w/w/w/w/index.php}}
* {{:Main Page/index.php}}
* {{:Main Page/w/index.php}}
* {{:Main Page/w/w/index.php}}
* {{:Main Page/w/w/w/index.php}}
* {{:Main Page/w/w/w/w/index.php}}
* {{:Talk:Main Page/w/index.php?title=Main Page/w/index.php}}
* {{:index.php}}
* {{:W/index.php}}
* {{:W/w/index.php}}
* {{:W/w/w/index.php}}
* {{:W/w/w/w/index.php}}
* {{:W/w/w/w/w/w/index.php}}
<!-- wiktionaries are case sensitive, but it won't hurt on other wikis, so again: -->
* {{:w/index.php}}
* {{:w/w/index.php}}
* {{:w/w/w/index.php}}
* {{:w/w/w/w/index.php}}
* {{:w/w/w/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/w/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/w/w/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/wiki/MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/index.php}}
* {{:Talk:index.php}}
* {{:Talk:w/index.php}}
* {{:Talk:w/w/index.php}}
* {{:Talk:w/w/w/index.php}}
* {{:Talk:w/w/w/w/index.php}}
* {{:Talk:W/index.php}}
* {{:Talk:W/w/index.php}}
* {{:Talk:W/w/w/index.php}}
* {{:Talk:W/w/w/w/index.php}}
2sripoyw9u61ubahcke3e34mnbrnuyd
Багет
0
1867
7283
7282
2025-11-22T18:50:52Z
Таёжный лес
2014
7283
wikitext
text/x-wiki
{{пĕçермелли кĕнеке навигаци}}
[[Ӳкерчĕк:Baguette.png|thumb]]
'''Багет''' (фр. ''baguette'') — француз çăкăр.
==Мĕн кирли==
''6 багет валли''
* 1 кг çăнăх
* 4 чей кашăк тăвар
* 42 г çĕпре
* 7 дл ӳт-пӳ ăшă шыв
==Мĕнле пĕçермелли==
Çĕпре салатмалла. Шыва ярсан тăвар хушмалла. Кайран çăнăх памалла. Лайăххăн хутăштармалла, пĕр сехет кайтармалла. Кайран тата хутăштармалла. 220 градуса ăшăланă кăмакана лартмалла та 20 мин пĕçермелле.
==Мĕнле памалли==
Кĕçех пиçнĕ çăкăр питĕ тутлă, ăна та ансат çимĕ тутлă. Багет Францирен килнĕ кура, ăна чăкăтпа ĕрехпе те пама пулать.
==Сĕнӳсем==
{{Wikipedia}}
[[Категори:Пĕçермелли кĕнеке]]
[[Категори:Алфавитла пĕçермелли кĕнеке]]
07snpvqbl1cljrt9xpi9lt5wfrl8xsv
Шаблон:Wikipedia
10
1868
4988
2007-11-24T17:03:00Z
Chavash~cvwikibooks
4
Новая: <div class="noprint" style="clear: right; border: solid #aaa 2px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 250px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; fl...
4988
wikitext
text/x-wiki
<div class="noprint" style="clear: right; border: solid #aaa 2px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 250px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;">
<div style="float: left;">[[Image:Wikipedia.png|50px|none|Wikipedia]]</div>
<div style="margin-left: 60px;">[[w:|Чăваш Википедийĕнче]] те çакă çинчен статья пур:
<div style="margin-left: 10px;">'''''[[w:{{PAGENAME}}|{{PAGENAME}}]]'''''</div>
</div>
</div>
<noinclude>
[[Категори:Шаблонсем]]
[[da:Skabelon:Wikipedia]]
[[en:Template:Wikipedia]]
[[it:Template:Wikipedia]]
[[sv:Mall:Wikipedia]]
</noinclude>
j5j09n5850ijofspfgy68cqdok9zsia
Категори:Пĕçермелли кĕнеке
14
1870
4990
2007-12-06T18:08:54Z
Chavash~cvwikibooks
4
Новая: [[Категори:Кĕнеке]]
4990
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:Кĕнеке]]
akwd7gfy5d8p5vxvcx1cpgnsn9kdyxd
Çăмах яшки
0
1871
4992
2007-12-06T18:10:53Z
Chavash~cvwikibooks
4
Новая: {{пĕçермелли кĕнеке навигаци}} ==Мĕн кирли== ''4 порци валли'' * * ==Мĕнле пĕçермелли== Çăмах яшки пĕçересс...
4992
wikitext
text/x-wiki
{{пĕçермелли кĕнеке навигаци}}
==Мĕн кирли==
''4 порци валли''
*
*
==Мĕнле пĕçермелли==
Çăмах яшки пĕçересси пĕрре те йывăр мар :). Çăнăх, çăмарта, шыв — лăканă та, хатĕр вăл. Лăканă хыççăн вара апат ăшне çăпалапа касса ямалла. Лăкама вара икерчĕпе чуста валли хатĕрленипе танлаштарсан варринче пулмалла. Икерчĕ валли шĕвĕ кирлĕ, çăмах валли çăрарах, чуста валли вара çăра тумалла.
==Мĕнле памалли==
==Сĕнӳсем==
[[Категори:Пĕçермелли кĕнеке]]
[[Категори:Алфавитла пĕçермелли кĕнеке]]
rg9kd4is8umumi113nq1af52v4nsck8
Купăста кукли
0
1877
7305
5001
2026-01-08T22:30:15Z
Таёжный лес
2014
7305
wikitext
text/x-wiki
{{пĕçермелли кĕнеке навигаци}}
'''Купăста кукли''' — купăстапа кăмакара пĕçернĕ [[кукăль]].
== Мĕн кирли ==
''Пĕр килограмм кукăль хатĕрлеме чуста валли каять:''
* çăнăх - 410 г.
* сахăр - 16 г.
* çĕпре - 13 г.
* çур çăмарта
* çу - 25 г.
* тутанса тăвар.
''Ăшлăх валли'':
* тутлă купăста - 500 г.
* сухан - 70 г.
* ик çăмарта
* услам çу е сив çу - 100 г.
* тутанса тăвар.
== Мĕнле пĕçермелли ==
Тутлă купăста пуçне вĕттĕн турамалла, вĕреме кĕнĕ шывра 7-8 минут вĕретмелле, шывĕнчен сăрăхтармалла, пăрмалла. Вара унта чăмăрла пĕçерсе туранă çăмарта, услам çу е сив çу, тăвар ямалла. Унаса тата йĕтĕрлесе сарнă çĕпре чустине çу сĕрнĕ тимĕр листи çине хумалла, çурри çине купăста ăшлăхне пĕр пек тикĕслесе хумалла, çурри çине купăста ăшлăхне пĕр пек тикĕслесе хумалла, çиелтен чустан тепĕр çуррине хуплаштармалла, хĕррине чĕпĕтмелле. Çакăн пек хатĕрленĕ хатĕрленĕ купăста кукăльне хăпарса çитме ăшă çĕре лартмалла, лăканă чĕрĕ çăмăртапа сĕрмелле, темиçĕ çĕртен тирмелле те кăмакара сараличчен лартса пĕçермелле.
==Мĕнле памалли==
Ку кукăлĕ вĕрилле е ăшăлла вĕретнĕ сĕтпе е кофĕпе параççĕ.
==Сĕнӳсем==
[[Категори:Пĕçермелли кĕнеке]]
[[Категори:Алфавитла пĕçермелли кĕнеке]]
7hrd9v7bu7tdowie9kflrae4zzd92hz
Категори:Алфавитла пĕçермелли кĕнеке
14
1878
5396
5395
2009-06-02T08:00:42Z
Galinochka
341
5396
wikitext
text/x-wiki
*[[Сăра вĕретесси]]
*[[Купăста яшки]]
*[[Курак яшки]]
*[[Çăмах яшки]]
*[[Шаркку]]
*[[Çĕр улми нимерĕ]]
*[[Тинкĕле]]
*[[Кăмакана хывнă çĕр улми]]
[[Категори:Пĕçермелли кĕнеке]]
fby921gq5yt474y6koj8zmikcvc8e0l
Килти çăкăр
0
1880
5004
2008-01-27T23:25:30Z
Chavash~cvwikibooks
4
Новая: {{пĕçермелли кĕнеке навигаци}} ==Мĕн кирли== ''Ку рецептран тăватă буханка çăкăр пулать'' * 3,5 стакан шыв, ...
5004
wikitext
text/x-wiki
{{пĕçермелли кĕнеке навигаци}}
==Мĕн кирли==
''Ку рецептран тăватă буханка çăкăр пулать''
* 3,5 стакан шыв,
* 50 г çĕпре,
* 7 стакан çăнăх,
* 1 чей кашăкĕ тăвар,
* 3 чей кашăкĕ сахăр песокĕ кирлĕ.
==Мĕнле пĕçермелли==
Чи малтан пĕр стакан шыв çине çĕпре, сахăр песокĕ, кăштах çăнăх хушса ирĕлтермелле. Лайăх пăтраштармалла та кăштах лартмалла. Кăштахран ун çине алланă çăнăх, тăвар тата шыв хушса чуста çăрмалла.
Çăкăр пĕçерме ятарлă форма кирлĕ. Ăна çуламалла, чустана тăватă пая пайламалла та формăсене хурса тухмалла. Таса алшăллипе витсе ăшă çĕре хăпарма лартмалла. Хăпарсан асăрхануллăн кăмакана лартса пĕçермелле. Кăмакан алăкне те асăрхануллăн хупмалла. Питĕ тутлă!
==Мĕнле памалли==
==Сĕнӳсем==
[[Категори:Пĕçермелли кĕнеке]]
[[Категори:Алфавитла пĕçермелли кĕнеке]]
650d3v69n5g2uy01kkh599wo2dr4734
Чăваш халăхăн истори
0
1892
6788
5020
2017-09-21T17:24:49Z
Cekli829
582
Cekli829 страницă ятне улăштарчĕ [[Категория:Чăваш халăхăн истори]] - [[Чăваш халăхăн истори]]
6788
wikitext
text/x-wiki
Чи хитре Диггер щер хавалeсем паллах Мускавра. Щынсем калана тарах, весем пиллек километр щер айне каящще. Мен кана щук унта.Терле халапсем калана тарах, унта манса кайна тепчевще лабораторийсем, больницасем терлерен приведениесемпе пур, котельнайсем, ащта щынсене щунтарма пултарна. Хыпкаланакан хула щине пахса пирен Диггер теп хула щинчен еметлене, пачах манса кайна теллевенчен
d12746ef8v23s0wsqynxw417auucevd
Интернетра информаци шыравĕ
0
1933
5776
5775
2010-10-15T05:59:05Z
85.142.157.2
/* Кĕперсем */
5776
wikitext
text/x-wiki
[[Ӳкерчĕк:Интернетра информаци шыравĕ.jpeg|200px|thumb]]
Интернетра информаци шыравĕ.
Ку ирĕклĕ викихайлавра Интернетри шырав пирки калаçу пырать. Сирĕ, йăнăшсене тÿрлетме тата пур страницăсене çĕнетме пулăшу ыйтатпăр, çĕннисене те хушма сĕнетпĕр.
Интернетра çынсем маларах е хальхи вăхăтра çырнă пин-пин информацисем самай пухăнă. Интернетри информацин пысăк пайĕпе пурте палашма ,тĕнчери информаци агентствисенче ĕçлекен журналистсем те пĕр танах усă курма пултараççĕ. Профессионаллă журналистсен информацие пуçтарас тата тĕрлĕ çĕре салатас монополине Интернет чакарать. Интернет урлă кашни çын хăйĕн телефонĕнчен е фотокамера çинчи информаци материалне аудитори патне çитерме пултарать. Маларах çынсем пĕр-пĕринпе ытларах хаçат-журнал урлă çеç çыхăну тытнă. Халĕ вара Интернет урлă çĕнĕ хыпарсемпе паллашма чылай меллĕрех. Çакă журналистсен ĕçне те çăмăллăх кÿрет.
Интернетра кирлĕ информацие тупас тесессĕн унăн вырнаçнă адресне е инофрмаци паракан усăçне пĕлмелле. Енчен те адреса та, пире пулăшма пултаракан çынна та тупаймасан, çакăн пек ыйтусем памалла: "Информаци вырнаçнă адреса мĕнле тупмалла?" Е "Пире информаци шыравĕпе пулăшма пултаракан çынна мĕнле тупмалла?". Çапах та чи лайăх кăтартусене он-лайн тата оф-лайн шырав меслечĕсем пама пултараççĕ.
Интернетра тата Интернет урлă йĕркеленĕ шырав меслечĕсем чылай. Вĕсенчен хăшне суйласси пирĕн тĕллеврен килет.
Шырав ăнăçлăхĕ эпир мĕнле меслетпе усă курнинчен, тĕрлĕ халăх чĕлхисене пĕлнинчен, кирлĕ çынсемпе çыхăну тытнинчен палăрать.
Çак кĕнеке журналистсене те Интернетпа ытти усă курăкансене кирлĕ пулма пултарать.
Кирлĕ информацине ăçта тупмаллине тата мĕнле шырамаллине пĕлмелле.
Çавăнпа та шырав йĕрки виçĕ ыйту патне илсе çитерет: «Мĕн шыратпăр?», «Ăçта шыратпăр?», «Мĕнле шыратпăр?».
Кĕрет тата кĕрет мар шырав ыйтăвĕсем пулаççĕ. Кĕрет ыйтусенче шырав обьекчĕсем конкретлă палăраççĕ. «Паян мĕнле çанталăк?», «халĕ мĕн те пулин кирли пулса иртет-и?», «хулара траспортпа иртсе çÿреме пулать-и?» çакăн йышши кĕрет мар ыйтусенче е А. С. Пушкинăн «Вилнĕ патша хĕрĕпе çичĕ паттăр çинчен юмахри» «Тĕкĕрĕм, çуттăм маннăн! каласам», «Пур тĕрĕслĕхе уçсам:», «Пуринчен эп чи чиперри-и,» «Пуринчен чи хитри-и?» йĕркесенче шырав обьекчĕ конкретлă палăрмасть.
Шырав ыйтăвĕсем кирлĕ шырав йĕрки тĕлĕшĕнчен пайланаççĕ. Шырав йĕркисен пĕрремĕш ушкăнĕ информацин линейлă шыравĕ валли кăна. Вăл панă фрагмент евĕррисене текстсенче тупма пулăшать. Çавăнпа та ыйтура текст фрагменчĕ пулмалла. Йĕркесен иккĕмĕш ушкăнĕ ĕскерсем (обьектсем) хушшинчи çыхăнусене уйăрма май парать, çавăнпа та çакă ыйтура вăл е ку ĕскерсем хушшинчи çыхăну çинчен çырма хушать.
Шырава йĕркелес тесессĕн чи малтанах ĕскер шыравне тата мĕнле информаци тупмаллине палăртмалла. Енчен те ыйту çине тÿрех хурав тупма пулмасть пулсан шырава тĕрлĕ ĕскерлĕ тĕллевсем çине пайламалла. Шырав йĕркелĕвĕнче инфомаци тĕсĕсен шайлашăвне пурнăçламалла.
Тĕслĕхрен, енчен те пĕр-пĕр компание кăтартмалла пулсан фирма çинчен каланă стандартлă хаклава кăна мар, унăн пĕрремĕш сăнĕсен çыхăнăвĕсем çинчен те информации тăратмалла. Е тепĕр майлă - фирмăна ертсе пыракан е унта вăй хуракан çынна компании урлă хак пама пулать.
Кирлĕ информации вырнаçма пултарнă файлсен пулма пултаракан тулашлăхĕсене (формачĕсене) палăртмалла. Çакă html-страница, txt, rtf, odt, doc е docx тулашлăхсенчи текстлă хаклă хутсем, pdf хаклă хут, odp, ppt е pptx тулашлăхсемпе хатăрленĕ презентации, ods, xls е xlsx тулашлăхлă электронлă тапăл, mp3 тулашлăхлă тапăл, swf тулашлăхлă flash-ролик, avi тулашлăхлă видео е т. ыт. те пулма пултарать.
== Шалаш ==
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Кÿртĕм|Кÿртĕм]];
== Мĕн шыратпăр? ==
* [[Интернетри информаци шыравĕ/Файл шыравĕ|Файл шыравĕ]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла rtf тĕсĕпе шырани|Файла rtf тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла doc тĕсĕпе шырани|Файла doc тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла ppt тĕсĕпе шырани|Файла ppt тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла xls тĕсĕпе шырани|Файла xls тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла odt тĕсĕпе шырани|Файла odt тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла odp тĕсĕпе шырани|Файла odp тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла ods тĕсĕпе шырани|Файла ods тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла pdf тĕсĕпе шырани|Файла pdf тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла mp3 тĕсĕпе шырани|Файла mp3 тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла swf тĕсĕпе шырани|Файла swf тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла flv тĕсĕпе шырани|Файла flv тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла avi тĕсĕпе шырани|Файла avi тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла ps тĕсĕпе шырани|Файла ps тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла dwf тĕсĕпе шырани|Файла dwf тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла kml тĕсĕпе шырани|Файла kml тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла kmz тĕсĕпе шырани|Файла kmz тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Файла rtf тĕсĕпе шырани|Файла rtf тĕсĕпе шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Компьютер программине шырани| Компьютер программине шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Çын çинчен информаци шырани|Çын çинчен информаци шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Реферат шырани|Реферат шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Ĕç шырани|Ĕç шырани]].
== Ăçта шыратпăр? ==
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Блогсем тăрăх шырани|Блогсем тăрăх шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Хыпарсем тăрăх шырани|Хыпарсем тăрăх шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Кĕнекесене тата кĕнекесенче шырани|Кĕнекесене тата кĕнекесенче шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Сăмахсарсенче шырани|Сăмахсарсенче шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Ÿкерчĕксене шырани|Ÿкерчĕксене шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Таварсенче шырани|Таварсенче шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Карттă тăрăх шырани|Карттă тăрăх шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Адрес шырани|Адрес шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Афиша шырани|Афиша шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Çанталăк çинчен информаци шырани|Çанталăк çинчен информаци шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Телепрограмма шырани|Телепрограмма шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Каталогсенче шырани|Каталогсенче шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Википедире шырани|Википедире шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Интернетри архивсенче шырани|Интернетри архивсенче шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Пиринг системисем урлă шырани|Пиринг системисем урлă шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Информаци пухăвĕсенче шырани|Информаци пухăвĕсенче шырани]]
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Карт cервисĕ|Карт cервисĕ]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Рейтинг системи урлă шырани|Рейтинг системи урлă шырани]].
== Мĕнле шыратпăр? ==
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Шырав индексем|Шырав индексем]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Шырав индексен ыйту челхи|Шырав индексен ыйту челхи]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Мĕнле хăвăн çырусем кирлĕ информаци тупма пулăшма пултараççĕ|Мĕнле хăвăн çырусем кирлĕ информаци тупма пулăшма пултараççĕ]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Экспертсем урлă шырани|Экспертсем урлă шырани]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Шырав системи|Шырав системисем]]:
** [[Интернетра информаци шыравĕ/Google|Google]];
** [[Интернетра информаци шыравĕ/Yahoo!|Yahoo!]];
** [[Интернетра информаци шыравĕ/Апорт|Апорт]];
** [[Интернетра информаци шыравĕ/Rambler|Rambler]];
** [[Интернетра информаци шыравĕ/Яндекс|Яндекс]].
== Тĕрлĕ ==
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Картсен сервисĕ|Картсен сервисĕ]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Шырав канашсем|Шырав канашсем]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Хăрушсăрлăх|Хăрушсăрлăх]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Браузерсем|Браузерсем]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Панель быстрого доступа к Google шыравĕ системи|Панель быстрого доступа к Google шыравĕ системи]];
* [[Интернетра информаци шыравĕ/Панель быстрого доступа к Яндекс шыравĕ системи|Панель быстрого доступа к Яндекс шыравĕ системи]].
== Кĕперсем ==
* Ку темăпа Mind-карта [[File:Интернетра информаци шырасси.jpg|100px|thumb|center]]
[[ru:Поиск информации в Интернете]]
km6zuncr54iu1wc1ow7gn450m8jk7rf
Интернетра информаци шыравĕ/Google
0
1934
5815
5801
2011-02-16T00:22:28Z
Wutsje
276
rv spam
5815
wikitext
text/x-wiki
Google кирлĕ информацие Интернетра тупма пулăшма пултарать.
== Google акалчан версин шырав меслечĕсем ==
Google шырав меслечĕсем:
* Blog Search - (блогсенче шырани] блогсенче сире интереслентерекен темăсем шырани.
* Directory - (каталог) Веб-сайчĕсене тема урлă шырани.
* Scholar (Ăслăх) - ăслăх ĕçĕсене шырасси
* Web Search - (Вебра шырани) 8 миллиард ытла веб-страницăсен хушшинче шырасси.
* Book Search -(Кĕнекесенче шырани) виртуаллă вулавăшра кĕнекесене шырани.
* Catalogs (Каталогсем) - кунта эсир бизнес, спорт, искуство, сывлăх тата ыттине те пĕлме пултаратăр.
* Code Search
* Finance
* Images (Сăнарсем) - вебра пур сăнарсене тупасси.
* Local/Maps
* News (Хыпар) - хыпарсене шырасси.
* Patent Search
* Product Search
* Video
* Linux resouces search and BSD resouces search
Google вырăс версин шырав меслечĕсем:
* Вопросы и ответы (Ыйтусем тата хуравсем) - кунта эсир ыйтусем пама тата ыттисене хурав тупма пулăшма пултаратăр.
* Desktop - компьютерта кирлĕ информацийе шырасси.
* Видео (Видео) - видеоклипсемпе видеоматериалсене шырасси.
* Картинки (Сăнарсем) - вебра пур сăнарсене тупасси.
* Карты (Карттăсем) - тулли карттăсем тата çул маршручĕсене шырасси.
* Каталог - (каталог) Веб-сайчĕсене тема урлă шырани.
* Новости - (хыпарсем]çак уйрăмра эсир юлашки хыпарсемпе паллашма пултаратăр.
* Поиск в Интернете - (Вебра шырани) миллиард ытла веб-страниц хушшинче шырасси.
* Поиск по блогам - (блогсенче шырани] блогсенче сире интереслентерекен темăсем шырани.
* Поиск по книгам -(Кĕнекесенче шырани) виртуаллă вулавăшра кĕнекесене шырани.
* Поиск по объявлениям -(объявленисенче шырани] пĕтĕм Раççейĕпе пуçтарнă уйрăм çынсен объявленийĕсем.
== Интернетри Google шырав функцийĕсем ==
Google сире интереслентерекен информацие тупма пулăшать.
* Определения -(уçăмлă палăртса çырнă) тăрлă электроннăй уйрăмсенчен словарь определенисене тупма пулăшать.
* Группы (Ушкăнсем) - Google ушкăнсенче пур хыпарсене шырасси.
* Поиск по номеру (Йĕрке тăрăх шырасси) - Google урлă тĕрлĕ пĕлĕм пухмачсенче информаци шырасси.
* Поиск по сайту (Сайтра шырасси) - сайтра кирлĕ информацие шырасси.
* Перевод веб-страниц (Веб-страницăсене куçарасси) - ытти чĕлхепе çырнă веб-страницăсене вуласси.
== Google шырав сĕнĕвĕсем ==
1. Один из нескольких (логическое ИЛИ). По-умолчанию Google ищет страницы, которые содержат все слова из поискового запроса, но если требуется выдать и те, которые содержат хотя бы одно слово из заданного множества, можно воспользоваться логическим оператором ИЛИ. Ему соответствует символ "|" (по-английски он именуется pipe symbol). Пример: молоко|огурцы|селедка.
2. Кавычки. Если вам необходимо найти определенную фразу дословно, можно использовать кавычки. Пример: "Hotel California" (аналогичный запрос без кавычек вернул бы не только ссылки на все упоминания одноименной песни, но и на множество сайтов тур-операторов и гостиниц).
3. Исключение (логическое НЕ). Для того, чтобы исключить из результата поиска те страницы, которые содержат определенное слово, в поисковом запросе необходимо использовать символ "-". Пример: linux distrib download -suse (запрос вернет ссылки на страницы для скачивания различных дистрибутивов Linux, за исключением Suse).
4. Пĕрпек сăмахсем.Google пĕрпек сăмахсем шыратăр тесен çакăнпек "~" (тильда)символ усă курăр. Будут найдены синоним слова с альтернативными окончаниями. Пример: ~hippo (по запросу будет так же найдено, например, слово hyppopotamus).
5. Маски. Символ "*" можно использовать как маску - условное обозначение произвольного количества любых символов. Это может быть полезно, например, если вы пытаетесь найти текст песни, но не можете при этом точно вспомнить слова. Или отыскать сайт, домен которого запомнился только отчасти. Пример: welcome to the hotel * such a lovely place; *pedia.org.
6. Расширенный поиск. Если вы забыли какой-либо из перечисленных операторов, всегда можно воспользоваться формой расширенного поиска.
7. Определения. Используйте оператор define: для быстрого поиска определений. Пример: define:Ктулху (запрос выдаст ссылку на страницу из Википедии).
8. Калькулятор. Одной из полезных и при этом малоизвестных возможностей Google является вычисление арифметических выражений. Во многих случаях это быстрее, чем использование программы калькулятора. В выражениях можно использовать операторы +, -, *, /, ^ (степень), sqrt (квадратный корень), sin, cos, tan, ln, lg, exp (ex), скобки и много чего еще. Пример: sqrt(25 * 25) * 768.
9. Числовые интервалы. В Google существует еще одна малоизвестная возможность - поиск числовых интервалов, которые можно задавать с помощью крайних значений, разделенных последовательностью из двух точек. Пример: Букер 2004..2007.
10. Поиск на заданном сайте. С помощью оператора site: можно ограничить результаты поиска определенным веб-сайтом. Именно эта возможность обычно используется при установке поисковых форм Google на сторонних ресурсах. Пример: seagate barracuda site:ixbt.com.
11. Ссылки извне. С помощью оператора link:, можно найти страницы, которые ссылаются на заданный URL. Оператор можно использовать не только для главного адреса сайта, но и для отдельных страниц. Оператор не дает гарантии, что в результате поиска будут перечислены абсолютно все страницы. Пример: link:paradigm.ru.
13. Кино. Для поиска названий фильмов удобно использовать оператор movie:. Пример: movie:One Flew Over the Cuckoo's Nest.
14. Музыка. Оператор music: ограничит результаты поиска контентом, который тем или иным образом связан с музыкой. Пример: music:Depeche Mode 101.
15. Преобразователь единиц измерения. Google можно использовать для быстрого преобразования метров в ярды, килограммов в фунты, литров в джоули. Для этого используется абсолютно естественный для человеческого понимания синтаксис. Пример: 16 tons in pounds. Update: по тому же принципу можно выполнять преобразования между суммами в различных валютах. Например: 15 Ruble in USD. Курсы валют Google узнаёт из Citibank N.A.
16. Числовые шаблоны. Алгоритмы Google умеют распознавать тип числовых данных по шаблону их ввода. К сожалению, большинство этих шаблонов соответствуют только американским стандартам. В частности можно искать:
* региональные телефонные коды;
* номера автомобилей (US, как не сложно догадаться, only);
* инвентарные номера Федеральной Комиссии Коммуникаций FCC (так же US only);
* UPC (универсальные товарные коды, применяемые в США);
* регистрационные номера Федерального авиационного агентства (США);
* номера патентов (США);
* биржевые котировки (нужно использовать символы акций) и прогноз погоды на пять дней вперед.
17. Типы файлов. В случае, если вы хотите искать, например, только документы в формате PDF, Word или Excel, можно использовать оператор filetype:. Полный список поддерживаемых форматов на момент написания данного текста: Adobe Reader PDF (.pdf), Adobe Postscript (.ps), Autodesk DWF (.dwf), Google Earth (.kml, .kmz), Microsoft Excel (.xls), Microsoft PowerPoint (.ppt), Microsoft Word (.doc), Rich Text Format (.rtf), Shockwave Flash (.swf). Пример: stroustrup c++ language filetype:pdf. Update: Для выбора типа искомых файлов так же можно использовать оператор ext:.
18. Местоположение слова. По-умолчанию Google ищет заданный текст внутри содержимого страниц. Но если есть необходимость искать в некоей определенной области, можно использовать такие операторы как "inurl:" (поиск внутри URL), "intitle:" (поиск в заголовке страницы), "intext:" (поиск в тексте страницы), и "inanchor:" (поиск в тексте ссылок).
19. Кэшированные страницы. При поиске устаревших страниц и страниц, контент которых был обновлен, может помочь поиск в кэше поисковой машины. Для этого предназначен оператор cached:. Update: Существует так же близкий по смыслу оператор cache:, с помощью которого можно сразу получать страницы из кэша по их URL. Этой возможностью в принципе можно пользоваться как своеобразным бэкапом видимых для Google веб-страниц: даже если страница будет удалена со своего сайта, на Google может остаться ее копия.
20. Ответ на главный вопрос жизни, вселенной и всего такого. Google знает ответ даже на этот сакраментальный вопрос (если он будет записан по-английски в нижнем регистре).
21. Поиск лиц. У поисковика картинок есть интересная (и, на сколько мне известно, пока официально недокументированная) возможность - выделять из всего множества найденных изображений лица. Для того, чтобы этим воспользоваться, необходимо добавить к URL результата поискового запроса дополнительный GET-параметр imgtype=face. Пример: http://.../images?q=Audrey+Tautou&imgtype=face
22. Информация о сайте. С помощью оператора info: можно получить известную Google информацию об указанном сайте. Пример: info:habrahabr.ru.
23. Похожие сайты. С помощью оператора related: Google может выдать список сайтов, которые считает похожим на заданный. Пример: related:flickr.com.
24. Способы представления. Помимо стандартного представления результатов поиска, существуют ещё два экспериментальных, которые можно активировать с помощью оператора view:. Первый из них - timeline предназначен для отображения различных хронологических событий и может наглядно представить распределение результатов поиска на временной оси. Пример: George Washington view:timeline (результатом подобного запроса будет некое подобие биографии, материалы которой собраны с множества ресурсов Сети).
Второй способ отображения - map удобен для поиска по картам. При его выборе, в отчёте с результатами поиска сразу открывается фрейм с картой, на которой указателями помечено то, что нашел Goolge. Пример: fifth avenue ny view:map. С русским (да и любым неанглийским языком), как не сложно догадаться, сервис пока не дружит. Кроме того, релевантность поиска по картам оставляет желать лучшего (хотя бы потому что запрос Saint Petersburg view:map поставил Москву, Павловск и Петродворец выше искомого города с четко заданным названием).
== Кĕперсем ==
* [http://blog.kp.ru/users/prussio/post46415929 Google шыравĕ. 24 йĕрке];
* [http://images.google.ru/intl/ru/options/ Продукты Google];
* [http://www.google.com/intl/en/options/ More Google products].
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Google]]
4vda3j30cd4uka4tn21z9ptiu840sam
Интернетра информаци шыравĕ/Кÿртĕм
0
1935
7172
5147
2024-11-09T08:03:08Z
Таёжный лес
2014
7172
wikitext
text/x-wiki
Интернетра информаци шырасси чи малтанах эсир мĕн те пулин шырас,пĕлес туйăмран килет. Кирлĕ информацине шыраса тупас тесессĕн унăн электронлă адресне пĕлмелле(тĕслĕхрен, html-страницăн адресне е файлăн адресне)е интернетпа усă куракана,çакă сире информаци тупма пулăшать. Енчен те эсир адрес е хăвăра пулăшма пултаракан çынна пĕлместĕр пулсассăн, тĕрлерен ыйту патне куçатпăр "Информаци вырнаçнине ăçтан пĕлмелле?" е "менле майпа иформаци шырас ĕçре пулăшакана тупмалла?" Çакна асра тытмалла,интернетăн çителĕксĕрлĕхĕсем те пур. Хамăра кирле ÿсĕме шыраса тупас тесессĕн интернетпа çеç ĕçлени çителĕксĕр.
Шырав медотчĕсем интернетра çителĕклĕ. Çавăнпа та интернетра информаци шырасси вăл информаци шырамалли методсене шырасси те.
1k7ktyqa7ckqh3n3zjz918g1730q96e
Интернетра информаци шыравĕ/Çанталăк çинчен информаци шырани
0
1936
5259
5194
2009-05-20T09:38:14Z
Екатерина208
249
5259
wikitext
text/x-wiki
Çутçанталăк çинчен информаци тупас шыравĕ çĕр чăмăрĕн тĕрлĕ вырăнĕнчи çанталăк паян е пĕр-пĕр вăхăтра мĕнле пулассине тупса пĕлме май парать.
Шырав сервисĕпе пĕр веб-сайтра уйрăм вырăнти е пĕр тăрăхри çанталăк çинчен кăна мар, пĕтĕм тĕнчери çут çанталăк пулăмĕсем çинчен те тупма пулать. Тĕслĕхрен http://www.pogoda.chuvashia.com/fakt.php Чăваш енри çанталăк веб-сайт Чăвашри çанталăк çинчен кăна хыпарлать.
Шупашкарти çанталăк çинчен информаци тупма тĕслĕхрен çак сайтсене кĕме пулать
* [http://www.pogoda.chuvashia.com/fakt.php Погода в Чувашии];
* [http://www.gismeteo.ru/towns/27581.htm Gismeteo];
* [http://weather.yandex.ru/27581/ Яндекс.Погода];
* [http://rainradar.net RainRadar] -пĕтĕм тĕнчипе нÿрĕксен радарĕсен категорийĕ;
* [http://www.etoolsage.com/Query/TimeWeather.asp?toolsort=12 Погода и время по городам мира];
* [http://www.intermeteo.com/ Intermeteo.com] - çанталăк çинчен 15 кунлăх маларах тĕплĕн пĕлмелли сайт;
* [http://www.meteoinfo.ru/ Гидрометцентр России];
* [http://www.nepogoda.ru/ Nepogoda.ru] - тĕрлĕ хулари çанталăк çинчен малалли 15 кунлăх;
* [http://www.gismeteo.ru/ Gismeteo];
* [http://pogoda.ru.net/ Погода и климат] - тĕнчери, ППС-чи(СНГ), Раççейри çанталăкпа климат мониторингĕ;
* [http://meteocenter.net/ Метеоцентр] - тĕнчери тата Раççейри çанталăк тата çанталăк прогнозĕ.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск информации о погоде]]
c8s58136v3yl400afcxn8a527x0i0eb
Интернетра информаци шыравĕ/Rambler
0
1938
5315
5197
2009-05-21T10:00:30Z
Аверьянов Андрей
250
5315
wikitext
text/x-wiki
'''[[w:Rambler|Rambler]]''' — Интернет-холдинг, шырав системи, Раççей интернечĕн рейтинг-класификаци ресурсĕ, инфомаци порталĕ. 1996 çулта йĕркеленĕ. Рамблер поиск системи ăнланать тата уйăрать вырăс, анкăлчан тата украина чĕлхи кĕрекен сăмахсене. Морфологине шайлать.
Рамблер петем проэктчесем
==Шырав тата рейтинг==
===Rambler===
Пысăк шырав — «пĕтĕм япала çинчен»
== Top100 ==
Сайтсен рейтингĕ
== RUметрика ==
Рамблертан панă рунет статистики
== Картинки ==
Миллиард ытла ÿкерчĕк хушшинче шырасси
== Видео ==
30 миллион видео хушшинче шырасси
== Япаласем ==
20 миллион ытла япала
== Аудио ==
250 миллион хушшинче шырасси
== Калаçу ==
Сайтра паллашасси
== Гороскопсем ==
Çăлтăрсем малашлăха кăтартса пани
== Картосем ==
Сайтра кăтартнă картăпа пурăну вырăнĕсене шыраса тупасси
== Кĕперсем ==
* [http://www.rambler.ru/ Rambler: информации шырав системи]
** [http://nova.rambler.ru/srch/advanced Rambler: Тĕрлĕ çĕрте шырасси]
** [http://www.r0.ru/ Шырав системин 1 версийĕ]
** [http://www.ro.ru/ Rambler: кĕсье телефон валли портал]
** [http://beta.rambler.ru/ Beta.Rambler: сайтсене структурировать тăвасси]
* [http://www.rambler.ru/db/news/ Rambler-Медиа: Тĕп хыпар]
* [http://top100.rambler.ru/top100/ Rambler’s Top100]
* [http://mail.rambler.ru/ Rambler-почта]
* [http://groups.rambler.ru/ Рамблер Ушкăнĕсем]
* [http://games.rambler.ru/ Рамблер-Вăйăсем]
* [http://rambler.ru/auto Рамблер-Авто]
* [http://audio.rambler.ru Рамблер-Аудио]
* [http://horoscopes.rambler.ru Рамблер-Гороскопсем]
* [http://nakarte.rambler.ru Рамблер-Карттăсем]
3cx4ixmwjccnw9nliv3cazutgpeuyoi
Joomla!
0
1939
5184
5159
2009-03-14T10:09:39Z
Olesya kuvaislaya
284
5184
wikitext
text/x-wiki
Ку ирĕклĕ [[w:Викихайлав|викихайлав]] [[w:Joomla!|Joomla!]] çинчен. Тархасшăн,
йăнăшсене тÿрлетме тата пур страницăсене çĕнетме, çĕннисене хушма ан вăтанăр.
== Тупмалли ==
;[[/Joomla! 1.5 ăшлăх менеджмент системипе палашни|Joomla! 1.5 ăшлăх менеджмент системипе палашни]];
;[[/Joomla! 1.5 тиени тата лартни|Joomla! 1.5 тиени тата лартни]];
;[[/Joomla! ĂМС-не ертсе пыни|Joomla! ĂМС-не ертсе пыни]];
;[[/Joomla! хушăмсем|Joomla! хушăмсем]];
== Joomla! 1.5 версийĕпе тума пултарнă тĕслĕхсем ==
* [[Joomla! 1.5 версийĕпе тунă хаçат сайчĕ]];
* [[Joomla! 1.5 версийĕпе тунă шкул сайчĕ]];
* [[Joomla! 1.5 версийĕпе тунă ресторан сайчĕ]];
* [[Joomla! 1.5 версийĕпе тунă блог сайчĕ]];
* [[Joomla! 1.5 версийĕпе тунă ял тăрăхĕн сайчĕ]].
cb5i7p12wwkzxt9ehxidfgldihbyx88
Joomla!/Joomla! 1.5 тиени тата лартни
0
1941
7126
7112
2024-11-09T07:35:42Z
Таёжный лес
2014
вандализм; не на чувашском
7126
wikitext
text/x-wiki
Хăрушсăрлăх подсистемин никĕсне шута илсен Joomla!установкин процесĕ ытла та йывăр,унта пурĕ те виçĕ этап кĕрет: [[Apache]] веб-серверĕ, [[РНР]]интерпретатор тата [[MySQL]] база данных серверĕ. Йынăшсем пуласран кашни этапра хăраса тăмалла.
Эсир Joomla! сайт валли хостинг илме шутларăр пулсан, пĕрремĕш вăл çак чи пĕчĕк системăсен ыйтăвĕсемпе килĕшсе тăнине тĕрĕслĕр:
* Apache 1.13 версийĕ тата çулерех;
* РНР 4.2 версийĕ тата çулерех;
* MySQL 3.23 версийĕ тата çулерех.
Интерпретатор РНР MySQL база данных серверне, XML тата zlib программисене çыхăнтарса тăрать.Енчн те РНР çаксенчен хăшне те пулсан сыпăнтарса тăмасть пулсан, Joomla! программа ĕçлеймест.
== Загрузка Joomla! ==
Чи малтан юлашки верси Joomla архива тиемелле!. Перремĕш хут Joomla! тиенĕ чухне эпĕ питĕ тĕлĕнтĕм унта питĕ нумай ятлăх файăлсем тăраççĕ.Ятлăх файлĕсем питĕ пысăк. Joomla лартнипе пире тулли пĕлÿ кирлĕ. www.joomla.org Çак сайта кĕрĕр, Download ссылка çине кĕрĕр. Эсир тиемелли файлсен ятлăхне куратăр.
Ссылкăна пусăр Download архив файлесене кĕмешкĕн Joomla! Çак файла тиемелле пулать:Joomla_15.x-Stable-Full_Package.zip. Çакă вара архив Joomla!. Асăрхăр, мĕн тиеме пулать ZIP-архив е сарлака архив tar.gz. Енчен те эсир Windowsпа ĕçлесен, ZIP-архив тиемелле, енчен те Linux пулсан— архив tar.gz.
gkkx7vg9r3fzb8r0x7rpglduzqh6w1m
Joomla!/Joomla! 1.5 ăшлăх йĕртекен системипе палашни
0
1942
5124
2009-02-20T07:56:57Z
ArsayAslan
240
Joomla!/Joomla! 1.5 ăшлăх йĕртекен системипе палашни Joomla!/Joomla! 1.5 ăшлăх менеджмент системипе палашни çине куçарнă
5124
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Joomla!/Joomla! 1.5 ăшлăх менеджмент системипе палашни]]
88giapf4szl00mclv85hexldgea0f21
Joomla!/Joomla! ĂМС-не ертсе пыни
0
1943
7310
7252
2026-01-20T13:57:10Z
~2026-42916-3
2250
/* Материал менеджерĕ */
7310
wikitext
text/x-wiki
[[w:Joomlа|Joomlан]] чи усăллă функцийĕсенчен пĕри — сайта çăмăллăн тытса пыма (йĕркене тытса пыма) май пурри. Сайта тытса пымалли пĕтĕм функцисем тенĕ пекех Joomlăн управлени панелĕнче пур. Çакă сайтăн ăшлăхне тата [[w:конфигурация|конфигурацине]] Çĕр пичĕ çинчи кашни [[w:Интернет|Интернета]] кĕме май пур вырăнтан тӳрлетме май парать. Сайта йĕрке тытса тăракан (администратор) [[w:интерфейс|интерфейсĕ]] пулăшнипе ертсе пыма май çук пулсан, эсир стандартлă [[w:MySQL|MySQL]]-[[w:утилит|утилитсемпе]] усă курма пултаратăр.
Joomla!-сайтăн йĕрке тытса тăракан интерфейсĕнче кашни яваплăх зонин хăйĕн [[w:менеджер|менеджерĕ]] пур. Калăпăр, [[w:Шаблон|Шаблон]] менеджерĕ пĕтĕм шаблонсемпе ĕçлет, Сайта кĕрекенсен менеджерĕ вĕсен сăнав ят-йышĕсене лартса тултармаллипе ĕçлет. Пĕтĕм Joomla! менеджерĕсене виçĕ категорине уйăрма пулать: ''[[w:дизайн|дизайна]] тытса пыни'', ''материалсемпе ĕçлени'' тата ''система ĕçне ертсе пыни''.
== Дизайна тытса пыни ==
Сирĕн сайтăн дизайне темиçе фактор палăртать. Пуринчен малтан, ун çине шаблон витĕм кӳрет. Шаблон сайтăн пĕтĕм страницисем валли графикăн тата тĕсĕн тĕп кĕввине, шрифта палăртать (хăш-пĕр анлăлатусем, калăпăр, [[w:Simple Machines Forum|Simple Machines Forum]] ([[w:SMF|SMF]]) хăйсен тĕп кĕвĕн майлаштарăвĕсене усă кураççĕ пулин те), çавăнпа та Шаблонсен менеджерĕ ыттисенчен ытларах сайтăн дизайн витĕмне кÿрет.
Шаблонсăр пуçне сайтăн тул енне суйласа илнĕ чĕлхе нумай витерет. Тĕслĕхрен, китай чĕлхи е сылтăмран сулахаялла вуланакан чĕлхесем (Joomla! терминсен пуххинче ун пек чĕлхесем RTL — right to left ятлă) сайт тулашне самаях улăштарма пултараççĕ. Сайтри чĕлхене Чĕлхесен менеджерĕпе улăштарма пулать.
=== Шаблон менеджерĕ ===
Шаблонсен менеджерĕ йĕрке тытса тăракана каламасăр хăвармалли шаблон суйласа илме, çаплах шаблонăн тĕп файлне, уйрăм паллăсен ([[w:стиль|стильсен]]) таблицине тата урăх файлсене улăштарма май парать. Апла пулсан, сире текст редакторĕ тата сайт патне [[w:FTP-доступ|FTP-пымалли]] кирлĕ мар — эсир кирлĕ чухне Joomla! пулăшнипе шаблонсене улăштарма пултаратăр.
'''Шаблон менеджерĕпе епле ĕçлемелле'''
"Шăши" кăтарткăчне шаблон ячĕ патне илсе пырăр, вара эсир çак шаблона суйлас пулсан сирĕн сайт мĕнле пулассине курăр. Шаблон ячĕ çине шаклатсан эсир конфигураци чÿречине куратăр. Кунта шаблонăн пĕтĕм тĕп виçисене (параметрĕсене) улăштарма пулать, вĕсен хушшинче [[w:XML|XML]]-дескриптортан илнĕ шаблонăн кĕске сăнарне те.
Шаблонăн пĕтĕм майлă виçисем ''Виçесем'' облаçре сăнарланаççĕ. Шаблон хăшпĕр менюсем патне, менюсен уйрăм пункчĕсем патне, пĕтĕм кăкарман статьясем патне çыхăннă, е пачах та меню çумне çыхăнман пулма пултарать. Шаблона пĕтĕм меню пункчĕсем патне кăкарас тесен сирĕн Шаблон менеджерĕн тĕп страницинче суйласа илнĕ шаблона каламасăр хăвармалли (яланхилле) шаблон пек лартмалла.
"[[w:HTML|HTMLа]] редакциле" кнопка çине пуссан эсир ахаль текст редакторне куратăр. Ку редакторăн "синтаксис подсветки" евĕлĕ ятарлă функцисем çук, шырав тата улăштару функцийĕсем те çук. Ăна урăх текст редакторĕ çук чухне пĕчĕк улшăнусем тума çеç палăртнă.
Çаплах эсир шаблонăн HTML-файлĕсене йĕрке тытса тăракан интерфейсĕнченех редакцилеме пултаратăр.
Уйрăм паллăсен таблицине ([[w:CSS|CSS-файла]]) редакцилеме "CSS редакциле" тӳмене пусăр. Енчен те шаблонăн темиçе CSS-файл пулсан, сире редакцилемелли файла суйласа илме сĕнĕç. Ят-йышра каталогри пĕтĕм CSS-файлсем \ суйласа илнĕ шаблонăн CSS-файлĕсем пулĕç, XML-файлра кăтартнисем кăна мар.
Сире шаблон файлĕсене улăштарма кирлĕ те пулмĕ пулĕ, мĕншĕн тесен пĕр шаблон килĕшмесен эсир ăна редакцилесси çине вăхăта сая ямасан та пултаратăр — урăх шаблон суйлатăр кăна.
=== Чĕлхе менеджерĕ ===
Чĕлхе менеджерĕ сирĕн Joomla-системинче пур чĕлхесене лартма май парать. Пĕтĕмпе Joomlăра 40 чĕлхерен ытла. Сайта тытса тăракан пĕтĕм сайтпа усă куракансем валли каламасăр хăвармалла чĕлхе лартма пултарать. Анчах регистрациленнĕ хыççăн кашниех сайта пăхса тухма хăйне кирлĕ чĕлхе суйлама пултарать.
Joomla! — чи нумай чĕлхеллĕ хушăмсенчен пĕри. Çакна пула Joomlăна тĕрлĕ чĕлхесем çине тĕрĕс куçарнине тĕрĕслекен ятарлă ушкăн та туса хунă. Çав ушкăнах Joomlăн чĕлхе [[w:плагин|плагинĕсене]] çĕнетет тата тӳрлетет.
Joom!Fish ([http://www.joomfish.com]) — Joomlăн чи сарăлнă аслăлатăвĕсенчен пĕри, вăл нумай чĕлхеллĕ ăшлăха тытса пыма май парать. JoomiFish, алă вĕççĕн пулин те, сайтăн мĕн пуррине куçарма тата пĕтĕм куçарусене хыпар пухмачĕнче усрама ирĕк парать. Хушса тунă аслăлатусем пулăшнипе статика текстне те куçарма пулать, вара вăл сайт çинче усă куракан суйланă чĕлхепе курăнĕ.
Чĕлхе менеджерĕ сире нумай чĕлхеллĕ сайта тытса пыма ирĕк парать, çĕнĕ чĕлхесене вара Аслăлатусен менеджерĕ урлă лартмалла. Вырнаçтарнă хыççăн çĕнĕ чĕлхе Чĕлхе менеджерĕнче тухса тăрать те лартса тултарма юрăхлă пулать. Чĕлхе менеджерĕ сайтăн тата йĕрке тытса тăраканăн интерфейсĕсем валли каламасăр хăвармалла чĕлхе суйлама май парать. Асăрхăр: сайтăн тата тытса пымалли панелĕн чĕлхисем расна пулма та пултараççĕ.
== Материалсемпе ĕçлени ==
Уйрăмсен тата категорисен менеджерĕсем пулăшнипе çĕнĕ статьясем валли уйрăмсемпе категорисем тунă хыççăн эсир материалсемпе ĕçлемелли вăхăтран нумайăшне Материалсен менеджерĕнче иттеретĕр. Тĕп страницăн менеджерĕ сайтăн тĕп страницин пĕтĕм ăшлăхне тытса пыма май парать. Медиаменеджер эсир статьясенче усă курас медиафайлсене (ÿкерчĕксене, сасăсене, Flash-роликсене т. ыт. те) тиеме тата вĕсене тытса тăма ирĕк парать. Карçинкка менеджерĕ "кăларса пăрахнă" ăшлăха улшăнми тасатуччен упрать.
=== Материал менеджерĕ ===
Материал менеджерне категориленĕ тата категорилемен статьясем тăвассипе кăна усă курмаççĕ. Унăн урăх чи кирлĕ функцийĕсенчен пĕри — материалсене архивлама пултарни.
<!-- Любой успешный сайт рано или поздно столкнется с проблемой перенасыщения статьями. Даже если последовательно заполнять разделы и категории статьями, Joomla! станет подобной саду, где деревья будут мешать вашей прогулке по нему. В этом случае администратору нужно позаботиться о том, чтобы ни посетитель, ни сам администратор "не заблудился" на сайте.
Joomla! предоставляет механизм, предотвращающий переполнение сайта старыми материалами. Вы можете сократить ненужный материал с помощью кнопки В архив. Если статья помещена в архив, она больше не доступна на сайте и не участвует в поиске материалов. Но если вы решите вернуть статью на сайт, просто просмотрите архив, выберите нужную статью и нажмите кнопку Из архива. Статья будет восстановлена в прежнее место на сайте.
Рис. 5.6. Менеджер материалов позволяет публиковать и скрывать материалы сайта
Примечание
В предыдущих версиях Joomla! функции архивирования материалов были доступны в Менеджере архива. Теперь его функции интегрированы в Менеджер материалов. Чтобы просмотреть только архивные статьи, в раскрывающемся списке Выберите состояние нужно указать состояние В архиве.
Глобальные параметры, влияющие сразу на все статьи, можно изменить, нажав кнопку Параметры в окне Менеджера материалов. Вы можете установить различные параметры статей, например, показать вступительный текст, имя автора и т. д. (рис. 5.7). Все эти опции вам уже знакомы — мы их рассматривали, когда создавали статьи для сайта. Разница лишь в том, что для глобальных параметров вы не можете выбрать значение Использовать глобальные, поскольку вы как раз и задаете глобальные значения.
Рис. 5.7. Менеджер статей позволяет вам изменять глобальные параметры статей
=== Менеджеры разделов и категорий ===
В прошлой главе мы полностью рассмотрели Менеджер разделов и Менеджер категорий, поэтому не вижу смысла повторяться. Эти два менеджера используются для создания разделов и категорий сайта. Статья всегда должна быть представлена в разделе или категории. Исключение составляют лишь статьи, публикуемые на главной странице сайта.
=== Менеджер главной страницы ===
Обычно контент сайта отображается с помощью меню, которое связано с определенным разделом или определенной категорией сайта. Исключение составляет лишь главная страница. Главная (она же домашняя страница) сайта может содержать как некатегоризированные статьи, так и статьи из любого раздела или любой категории сайта. Именно по этой причине был создан отдельный менеджер — Менеджер главной страницы (рис. 5.8).
Менеджер главной страницы позволяет выполнять те же операции, что и Менеджер статей: публиковать, скрывать, архивировать статьи и изменять их порядок отображения. Думайте о Менеджере главной странице, как о фильтре Менеджера материалов, отображающем только статьи, публикуемые на главной странице сайта.
Рис. 5.8. Менеджер главной страницы отображает содержимое главной страницы сайта
=== Медиаменеджер ===
Хотя Медиаменеджер (рис. 5.9) может управлять всеми типами мультимедийных файлов (в том числе звуками и видео), большинство администраторов Joomla! использует его преимущественно для управления картинками. Медиаменеджер позволяет работать с большинством медиафайлов, в том числе с файлами со следующими расширениями: bmp, csv, doc, epg, gif, ico, jpg, odg, odp, ods, odt, pdf, prig, ppt, swf, txt, xcf и xls. Администратор может добавлять или удалять типы (расширения) файлов, разрешенных для загрузки на сайт, путем редактирования параметра Разрешенные расширения файлов (этот параметр находится на вкладке Система общих параметров Joomla!).
По умолчанию новые файлы загружаются в каталог \images. В Linux-системах полный путь к этому каталогу может быть следующим: /поте/имя_ пользователя/р u Ы i c_h tm l/i mages/.
В Windows-системах путь к этому каталогу будет (в большинстве случаев) таким: C:\Program FilesVApache Software Foundation\Apache2.2\htdocs\images.
Рис. 5.9. Медиаменеджер предоставляет доступ к медиафайлам
Картинки, вставленные в статьи, автоматически помещаются в подкаталог \stories. Путь к ранее загруженной нами картинке houseicon.png будет выглядеть так: C:\Program FilesVApache Software Foundation\Apache2.2\htdocs\images \stories\houseicon.png.
Медиаменеджер позволяет вам создать новые подкаталоги. Для этого введите имя нового каталога в текстовое поле, находящееся справа от поля, отображающего текущий путь, и нажмите кнопку Создать папку.
Любой загруженный медиафайл доступен для вставки в статью. Внизу редактора статьи будет кнопка Картинка, используемая для вставки картинок. В статье будет сохранен относительный путь к картинке, однако при просмотре HTML-кода вы увидите следующий тег, отображающий картинку:
<img src="http://www.example.com/images/stories/houseicon.png">
=== Менеджер корзины ===
Как в большинстве операционных систем, удаляемый контент не сразу исчезает из Joomla!. При удалении материалы помещаются в корзину. Используя Менеджер корзины, вы можете удалить все содержимое корзины или же выбрать только некоторые материалы и удалить их. Также вы можете восстановить отдельные материалы на их оригинальное место.
Почаще очищайте корзину. Ведь когда у вас, скажем, 700 материалов в корзине, вы просто удалите все и даже не будете анализировать, что нужно, а что — нет. Когда же у вас в корзине всего 10 элементов, вы задумаетесь, что нужно удалять, а что — нет, и это позволит избежать ошибочного удаления.
== Система ĕçне ертсе пыни ==
Amazing content and i will love to read more. Keep up the good work because this has greatly helped
https://cachorrosparaadopcion.com/
https://fuhrerscheinkaufen1.com
https://comprarepatentediguida1.com
https://rijbewijskopen1.com
https://koupitridicskyprukaz1.com
https://kupitvodicskypreukaz1.com
https://conduitepermis.com
https://obtenerlicencia.com
https://kupiti-vozacku.com
https://jogos-varsalas.com
https://xn--comprarcartadeconduooficial-0jc9i.com
https://xn--jogostvnyvsrlsa-tjbdbc2u.com
https://xn--vsrolnileglisjogostvnyt-t5bbik74a.com
https://xn--vsrolnijogostvnyt-6obbm3w.com
https://xn--koupitidiskprkaz1-q3bf13a08cdo.com
https://xn--kjpefrerkort-wjbd.com
https://xn--80aaebigaucbqfm2bmkrnmen5rh.com
Joomla!-сайт может одновременно обслуживать десятки тысяч пользователей, поэтому понимание параметров, относящихся к системному администрированию, очень важно для администратора.
Менеджер общих настроек хранит глобальные параметры для сайта, системы и сервера. Менеджер пользователей используется для администрирования учетных записей пользователей. Менеджер меню позволяет создавать и редактировать элементы меню. Менеджер расширений — устанавливать и удалять новые расширения и языки. Менеджеры модулей, плагинов и шаблонов управляют, соответственно, модулями, плагинами и шаблонами. Менеджер массовой рассылки позволяет администратору отправлять письма сразу группе пользователей.
Панель управления играет роль главной страницы для администраторской части Joomlal-сайта и позволяет запускать различные менеджеры, использующиеся для настройки сайта.
'''Панель управления'''
Используя панель управления, администратор может перейти к любой части сайта. Данная страница является домашней страницей интерфейса администратора. Взглянув на панель управления, сразу замечаешь большие кнопки, но часто администраторы пропускают три очень полезных элемента панели управления: кнопку Просмотр, инструкции по удалению вступительного текста, а также административные панели.
Как показано на рис. 5.10, в верхней части окна доступна кнопка Просмотр (ее можно использовать практически из любой части интерфейса администратора). На самом деле, это ссылка на главную страницу вашего Joomla!-сайта. Используйте ее для предварительного просмотра изменений, сделанных с помощью интерфейса администратора.
Чуть ниже вы увидите инструкции по удалению текста приветствия (рис. 5.11). Возможно, вам захочется удалить это сообщение, чтобы оно не маячило перед глазами, да и административные панели, находящиеся ниже этого сообщения, будут доступнее. Административные панели (тоже отображены на рис. 5.11) предоставляют полезную информацию о сайте, например, информацию о находящихся в данный момент на сайте пользователей, наи
более популярных статьях, недавно добавленных статьях и информацию о посещениях сайта (статистику).
Примечание переводчика
Если вы не знаете английский язык, то и не сможете прочитать инструкции по удалению приветствия, которые даже в русской версии Joomla! написаны на английском. Я вам помогу. Из меню Расширения выберите Менеджер модулей, затем удалите модуль "Welcome to Joomla!".
Рис. 5.10. Используйте кнопку Просмотр для быстрого доступа к домашней странице вашего сайта
Рис. 5.11. Выше административных панелей вы найдете инструкции по удалению приветствия
=== Менеджер общих настроек ===
Запустить Менеджер общих настроек можно с помощью кнопки Общие настройки в панели управления. Данный менеджер управляет всеми настрой-
ками сайта— от пароля администратора до параметров FTP. Глобальные параметры делятся на три группы: Сайт, Система и Сервер. По умолчанию, как только вы вызываете этот менеджер, отображаются параметры группы Сайт.
'''Параметры сайта'''
Большинство параметров группы Сайт уже установлено вами во время инсталляции Joomla!. Тут же вы найдете метаданные сайта, параметры оптимизации для поисковой машины (SEO, Search Engine Optimization) и параметры RSS-лент (рис. 5.12). Панель параметров сайта позволяет вам временно "выключать" сайт и задавать сообщение, которое увидят пользователи, когда обратятся к сайту. Данная возможность очень полезна, когда вы производите обслуживание базы данных сайта.
Рис. 5.12. Параметры сайта
Два очень полезных параметра находятся в группе Установки Search Engine Optimization. Подробная поисковая оптимизация будет рассмотрена в главе 12, а пока обсудим ее лишь вкратце. Данные параметры позволяют созда-
вать виртуальные папки для различных разделов и категорий так, чтобы браузеру (или поисковой машине) казалось, что URL не содержит параметров. Например, если функции SEO выключены, то URL, предоставляющий доступ к определенному разделу, будет выглядеть так:
http://www.Joomla!.org/index.php?option=com_content&view=category&id= 33&Itemid=53
Все эти параметры —• элементы URL после вопросительного знака (?) — сбивают с толку поисковую машину. Если же опции поисковой оптимизации включены, то URL будет выглядеть примерно так:
http://www.JoomlaI.org/content/view/12/26/
https://cumparpermisconducere.com/
https://kupitivozackadozvola.com/
https://kupitivozackudozvola.com/
https://kjopnorskeforerkort.com/
https://kupitevozniskodovoljenje.com/
https://agora-adeiasodigisis.com/
Конечно же, вы захотите включить эти параметры. Если у вас собственный Web-сервер, это не проблема. А если же Joomla! установлена на удаленном сервере хостинг-провайдера, с включением SEO могут возникнуть проблемы. Подробнее об этом вы сможете прочитать в главе 12.
'''Системные параметры'''
Параметры сайта определяют, как сайт будет функционировать на системе, а системные параметры определяют настройки самой системы (рис. 5.13). Большинство этих параметров влияет на производительность, поэтому после их изменения нужно проверить, как они отразились на системе.
Большинство системных параметров очевидно, но некоторые могут озадачить начинающего пользователя Joomla!. Параметры группы Режим отладки оказывают огромное влияние на производительность и безопасность Joomla!-сайта, поэтому редко активируются на сервере развертывания. С функциональной точки зрения, данные параметры не представляют никакого интереса, поскольку не добавляют в Joomla! новых возможностей.
Параметры кэширования позволяют включить кэширование страниц, ускоряющее процесс вывода страниц так, что для генерации страницы не производится запрос к базе данных. Если запрошенная страница уже была сгенерирована для другого пользователя на протяжении последних 900 секунд (или того значения, которое вы установите), в браузер будет отправлена кэширо-ванная версия. Кэширование может существенно повысить производительность сайта.
Один из недостатков кэширования — необходимость записи в каталог \cache. На многих Web-узлах данная возможность ограничена, поэтому перед включением кэширования поинтересуйтесь у вашего хостинг-провайдера, можно ли это сделать. Рекомендуемое значение прав доступа (устанавливаются командой chmod), разрешающее запись в каталог кэша, — 755.
Рис. 5.13. Системные параметры
Примечание переводчика
В большинстве случаев прав 755 окажется мало, поэтому нужно установить сразу права 777.
Внимание!
Предоставление права записи каталога не всегда желательно с точки зрения безопасности. Более подробно мы поговорим об этом в разд. "Каталоги, доступные для записи" далее в этой главе.
'''Параметры сервера'''
Последняя панель страницы общих настроек содержит параметры сервера (рис. 5.14), позволяющие настроить взаимодействие вашего Joomlal-сервера с другими серверами, необходимыми ей для работы.
Одна из наиболее полезных опций на панели Сервер— это GZIP-сжатие страниц, позволяющее включить сжатие страниц при условии, что ваш РНР поддерживает эту функцию. Во время установки Joomla! инсталлятор прове-
https://cumparpermisconducere.com/
https://kupitivozackadozvola.com/
https://kupitivozackudozvola.com/
https://kjopnorskeforerkort.com/
https://kupitevozniskodovoljenje.com/
https://agora-adeiasodigisis.com/
рил, поддерживается ли эта функция, и сообщил вам, так ли это (см. рис. 2.15). Функция сжатия работает так: передаваемая страница "на лету" сжимается и передается по сети уже в сжатом виде, на компьютере пользователя браузер распаковывает страницу. Весь процесс происходит прозрачно для пользователя, который почувствует лишь ускорение доступа к сайту, что наверняка понравится пользователям, у которых модемное или GPRS-подключение.
Рис. 5.14. Параметры сервера
Чтобы разрешить отправку писем с сайта (например, массовую рассылку или отправку сообщений с подтверждением регистрации пользователя), вам нужно отредактировать параметры почты. Если ваш хостинг-провайдер предоставил вам также и почтовый ящик, параметры почты легко получить из вашей почтовой программы (например, из Outlook Express) — просто скопируйте почтовые параметры и вставьте в соответствующие поля группы параметров Установки почты.
А вот если ваш хостинг-провайдер не предоставил вам почтовый ящик, включение данной функции может быть довольно сложным. Большинство SMTP-серверов (эти серверы передают почту) закрыты для пользователей, которые специальным образом не авторизированны для отправки сообщений. Все это из-за спаммеров, использующих доступные всем серверы для рассылки нежелательной корреспонденции. Возможно, вам придется использо-
вать персональный почтовый сервер для включения функции отправки почты. Проконсультируйтесь со своим хостинг-провайдером.
=== Менеджер пользователей ===
Менеджер пользователей позволяет администратору предоставлять привилегии различным пользователям (рис. 5.15). Joomla! проектировалась с учетом здравого смысла, поэтому она является довольно безопасной системой.
Рис. 5.15. Менеджер пользователей
Joomla! разрешает регистрацию пользователей на сайте, после которой пользователю отправляется сообщение с требованием подтвердить регистрацию. Если пользователь подтверждает регистрацию, учетная запись считается проверенной и помещается в группу Registered (зарегистрированные пользователи). После входа на сайт каждый зарегистрированный пользователь (даже тот, у которого наименьшие права) может редактировать свой профиль (ссылка Your Details) и добавлять Web-ссылку (ссылка Submit a Web Link). Когда на сайт входит пользователь с правами Author, в меню User Menu появляется ссылка публикации нового контента (Submit a Web Link). При публикации нового контента используется редактор, выбранный в профиле пользователя.
Примечание
Аутентификация пользователей не ограничена системой Joomla!. При желании вы можете использовать плагины, позволяющие производить аутентификацию другим системам, например, LDAP или Gmail. Если у вашей корпоративной сети разветвленная инфраструктура, вы можете доверить аутентификацию другим системам. Подробнее об этом вы сможете прочитать в документации по Joomla!.
Пользователь с наименьшими правами может изменять только свое имя, e-mail, пароль, язык сайта и часовой пояс. Если же разрешена возможность добавления или изменения контента, пользователь также сможет выбрать текстовый редактор.
https://cumparpermisconducere.com/
https://kupitivozackadozvola.com/
https://kupitivozackudozvola.com/
https://kjopnorskeforerkort.com/
https://kupitevozniskodovoljenje.com/
https://agora-adeiasodigisis.com/
==== Управление регистрацией пользователей ====
Параметры, разрешающие самостоятельную регистрацию пользователя без вмешательства администратора, можно установить в разделе Система Менеджера общих настроек или через кнопку Конфигурация в Менеджере пользователей (рис. 5.16).
Рис. 5.16. Параметры регистрации пользователей
Примечание переводчика
В книге автор советовал изменять параметры регистрации в разделе Сайт. Но в моей версии, которая была последней на момент написания этих строк, данные параметры я нашел в разделе Система, а кнопки Конфигурация в Менеджере пользователей не было.
Администратор может свободно изменять все параметры, относящиеся к любой учетной записи пользователя, а также отключать или удалять учетную
запись в случае необходимости. Справа в окне Менеджера пользователей вы увидите два фильтра, позволяющих выбирать пользователей по их принадлежности к определенной группе или по статусу входа на сайт. В отличие от других систем, в Joomla! пользователь может находиться только в одной группе.
Внимание!
Если вы хотите удалить учетную запись пользователя, связанную с записью в Менеджере контактов, вы тем самым повредите контакт. При удалении пользователя, убедитесь, что вы удалили связанную с ним запись из списка контактов (если она там вообще была).
Один из ключевых аспектов создания сайта сообщества— это управление пользователями. Неподтвержденные учетные записи пользователей, клонированные учетные записи — все это может разрушить вашу базу пользователей. Отнеситесь к управлению пользователями очень серьезно!
==== Вход в систему и вопросы безопасности ====
Joomla! разрешает анонимный доступ любому желающему к общедоступному содержимому сайта, и в то же время позволяет производить аутентификацию зарегистрированных пользователей.
Пользователей, получающих доступ к Joomlal-сайту, можно разделить на три основные группы:
* незарегистрированные пользователи— это простые посетители сайта, которые не вошли в систему и, вероятнее всего, даже не регистрировались на сайте. Большинство обычных сайтов не обладает системой регистрации пользователей, поэтому все пользователи таких сайтов попадают в эту группу';
* зарегистрированные внешние пользователи (registered front-end users) — пользователи, которые зарегистрировались на сайте, а потом вошли в систему с помощью формы входа. После регистрации учетная запись пользователя должна быть активирована по e-mail или же вручную подтверждена администратором. С помощью механизма регистрации пользователей вы можете ограничивать доступ пользователей к различным материалам сайта. Некоторые платные сайты, например Salon.com, предоставляют некоторые статьи только зарегистрированным пользователям, причем за использование сайта с них взимается абонентская плата. Зарегистрированные пользователи могут размещать, редактировать и публиковать матери-
ал (в зависимости от прав доступа), но не имеют доступа к интерфейсу администратора;
* зарегистрированные внутренние пользователи (back-end-пользователи) — это зарегистрированные пользователи, имеющие право изменять определенные части сайта— менеджеры, администраторы, суперадминистраторы. Все эти пользователи имеют доступ к интерфейсу администратора (функции интерфейса администратора будут ограничены в зависимости от прав пользователя).
При редактировании учетной записи с помощью Менеджера пользователей (рис. 5.17), вы можете выбрать группу пользователя. Для двух основных групп (front-end и back-end) можно выбрать подкатегории, определяющие права доступа пользователя.
Рис. 5.17. При редактировании учетной записи пользователя вы можете указать его принадлежность к одной из групп пользователей
==== Зарегистрированные внешние пользователи ====
Пользователи данной группы имеют доступ к WYSIWYG-редактору для отправки и/или редактирования статей. Права пользователя варьируются в зависимости от его принадлежности к той или иной подгруппе:
* Registered — обычный зарегистрированный пользователь, имеющий право читать ограниченный контент на сайте (если он есть). Пользователь имеет право добавлять ссылки на сайт, но не имеет права добавлять статьи;
* Author (Автор) — пользователи этой группы могут добавлять и редактировать статьи (только свои). Также эти пользователи могут определять, были ли их статьи опубликованы на сайте;
* Редактор (Editor) — как и автор, данные пользователи могут добавлять и редактировать статьи, но в отличие от автора, редактор может редактировать статьи других пользователей;
* Publisher (Издатель) — данному пользователю доступны все права редактора, но он может также публиковать и скрывать статьи.
Если учетная запись пользователя была создана с помощью внешнего интерфейса Joomla! (когда пользователь зарегистрировался самостоятельно, а не был зарегистрирован администратором или суперадминистратором), пользователю будет отправлено по e-mail письмо с просьбой подтвердить регистрацию учетной записи (это делается, чтобы убедиться, что введенный пользователем e-mail правильный). Данная функция включена по умолчанию, и Joomla! проделывает всю эту работу автоматически.
==== Зарегистрированные внутренние пользователи ====
Внутренние пользователи — это административные пользователи сайта. Администраторы имеют право изменять права других пользователей, изменяют шаблоны сайта, создавать новые разделы и категории, устанавливать новые компоненты и выполнять другие функции по управлению сайтом. Права внутреннего пользователя определяются его принадлежностью к одной из трех подгрупп:
* Менеджер (Manager) — пользователи этой группы обладают наименьшими правами среди всех внутренних пользователей. Менеджеры имеют ограниченный доступ к панели управления, они могут подтверждать регистрацию пользователей и выполнять базовое обслуживание сайта — управлять разделами, категориями и перемещать статьи из одной категории в другую;
* Administrator (Администратор)— администратор имеет право устанавливать и удалять расширения, изменять шаблон сайта, менять разметку страницы и модифицировать права любого пользователя с более низким уровнем доступа. Администраторы не имеют права редактировать учетную запись суперадминстратора, изменять общие настройки сайта, делать массовую рассылку почты. Администраторы (и суперадминистраторы) могут создавать новых пользователей. Joomla! может разрешать автоматическую регистрацию пользователей. Ограничения на самостоятельно зарегистрированные учетные записи определяются администратором;
* Super Administrator (Суперадминистратор) — это царь и бог всего Web-сайта. Данного пользователя можно сравнить с пользователем Admi-
nistrator в Windows или с пользователем root в Linux. Действия суперадминистратора ничем не ограничены. Первоначально его учетная запись создается при установке Joomla! (имя пользователя — admin).
Внешний вид интерфейса администратора Joomla! зависит от прав пользователя. Для пользователей с низкими правами (менеджер или обычный администратор) многие кнопки и элементы меню будут скрыты, но они будут показаны только для суперадминистратора.
==== Пользователь забыл пароль ====
Если пользователь забыл свой пароль, Joomla! может отправить пользователю код верификации по адресу электронной почты, указанному при регистрации. Как только пользователь щелкнет по ссылке в полученном от Joomla! письме, он сможет установить новый пароль. Пароли хранятся в формате MD5, поэтому они не могут быть расшифрованы с целью отправки пользователю забытого пароля, нужно только устанавливать новый пароль.
Если пользователь по каким-либо причинам не получил код верификации, ему нужно обратиться к суперадминистратору, который может установить новый пароль для любого пользователя.
=== Менеджер меню ===
В Joomla! меню — это не простые выпадающие меню, как в большинстве пользовательских интерфейсах. Меню в Joomla! — это интерфейс пользователя. Любой материал, который должен быть доступен пользователям JoomlaJ-системы, должен быть привязан к меню. В большинстве случаев контент не будет доступен пользователю до тех пор, пока он не будет привязан к меню.
Менеджер меню (рис. 5.18)— ядро Joomlai-системы. Настройка меню — очень ответственная задача. Поскольку в главе 4 мы разработали довольно подробную иерархическую структуру сайта, вам не придется потратить много времени в Менеджере меню. Вам нужно создать все необходимые разделы и категории, чтобы потом заполнить их контентом.
Меню подобно разделу или категории: оно предназначено для организации, но не для хранения контента. В меню хранятся отдельные элементы меню (которые, в свою очередь, указывают на связанный с ними контент), а не связанный с меню контент.
Чтобы просмотреть элементы меню, щелкните на кнопке Редактировать пункты меню, которая находится в столбце Пункты меню напротив выбранного вами меню в таблице менеджера. На рис. 5.19 показаны элементы главного меню. С помощью окна Элементы меню администратор может установить элемент меню по умолчанию, публиковать или скрывать элементы
меню, а также изменять порядок отображения элементов меню (в колонке Порядок).
Рис. 5.18. Менеджер меню
Рис. 5.19. Элементы меню
https://cumparpermisconducere.com/
https://kupitivozackadozvola.com/
https://kupitivozackudozvola.com/
https://kjopnorskeforerkort.com/
https://kupitevozniskodovoljenje.com/
https://agora-adeiasodigisis.com/
Одна из очень удобных функций Joomla! заключается в том, что вы можете скрывать пункты меню вместо их удаления из системы. Если какой-то эле-
мент меню сейчас вам не нужен, вы можете просто скрыть его. Позже вы решите, нужен ли вам этот пункт меню или нет. Вы всегда сможете включить его. С другой стороны, если он вам не нужен, вы можете в любой момент удалить его. К тому же меню напоминают категории — очень просто перемещать элементы из одного меню в другое.
Для перемещения выбранных пунктов меню нажмите кнопку Перенос, после чего увидите окно Пункты меню: [перенос] (рис. 5.20). В этом окне вам
Рис. 5.20. Вы можете легко переносить пункты из одного меню в другое
Рис. 5.21. Редактор пункта меню
нужно выбрать меню, в которое вы хотите перенести выбранные пункты меню, и нажать кнопку Перенос.
Чтобы отредактировать какой-то пункт меню, выберите его и нажмите кнопку Правка. В окне редактора меню (рис. 5.21) будут отображены параметры выбранного меню. Окно редактора может слегка отличаться в зависимости от типа редактируемого меню. На рис. 5.21 выбран шаблон блога главной страницы, поэтому у вас картинка будет немного другой.
=== Менеджер расширений ===
Менеджер расширений (рис. 5.22) используется для установки расширений, проверки корректности их установки и, конечно же, для удаления расширений. Менеджер позволяет управлять компонентами, модулями, плагинами, языками и шаблонами'.
Существуют три возможные метода установки расширений:
* загрузка пакета — используйте кнопку Обзор, чтобы выбрать архивный файл пакета расширения. Joomla! самостоятельно распакует ZIP- или TAR-архив;
* установка из каталога— можно указать каталог на сервере, в котором размещены файлы расширения. Учтите, что Web-сервер должен иметь доступ к этому каталогу, иначе ничего не получится;
Рис. 5.22. Менеджер расширений позволяет установить компоненты, модули, плагины, языки и шаблоны
* установка из URL — эта опция особенно удобна для удаленного управления сайтом. Если у вас есть URL компонента или шаблона, вы просто укажите его и Joomla! автоматически загрузит, распакует и установит его.
После установки расширение станет доступным для настройки с помощью соответствующего менеджера, например Менеджера модулей, если вы установили модуль. Менеджер расширений позволяет вам удалить расширение любого типа. Для этого просто выберите тип расширения (компонент, модуль и т. д.), затем выберите расширение из списка и нажмите кнопку Удалить. Не все расширения можно удалить. Некоторые расширения, выполняющие системные функции (они называются расширениями ядра, core extensions), удалить нельзя.
Менеджер расширений позволяет выключить некоторые компоненты (функция выключения компонентов доступна только для расширений), не удаляя сам компонент. Это возможность очень удобна для тестирования новой версии компонента. Администратор может выключить старую версию компонента, не удаляя ее, а потом установить и протестировать новую версию. В случае чего, всегда можно активировать старую версию компонента.
=== Менеджер модулей ===
Менеджер модулей используется для администрирования не только модулей, но и связанных с ними меню. В Joomla! меню представляет какой-то элемент
Рис. 5.23. Менеджер модулей используется для управления модулями
сайта, например, категорию или раздел, который содержит список элементов меню. При создании нового меню автоматически создается и привязывается к меню модуль, отображающий это меню. Когда вы откроете Менеджер модулей, то увидите список всех модулей, установленных в вашей системе (рис. 5.23).
Щелкните на названии модуля, и вы увидите окно настройки этого модуля. Для разных модулей можно определить различные параметры, поэтому экран конфигурации модуля может немного отличаться от рис. 5.24, на котором приведено окно настройки модуля Banners.
Рис. 5.24. Параметры модуля Banners
Расположение модулей обычно задается шаблоном. Однако Joomla! позволяет администратору настраивать модули, так что они будут появляться при
отображении определенных меню. В области Назначение меню можно выбрать страницы, на которых должен появиться тот или иной модуль. Например, вы можете настроить модуль голосований так, что он будет появляться только на главной странице.
=== Менеджер плагинов ===
Плагинам разрешен самый низкоуровневый доступ к Joomla!, поэтому они могут даже изменять функции CMS. Плагины "расположены" между Joomla! и пользователем, точнее его браузером. Менеджер плагинов (рис. 5.25) позволяет публиковать, скрывать и изменять установленные плагины.
Рис. 5.25. Менеджер плагинов
Наиболее часто используемый плагин — это текстовый редактор, применяемый для изменения контента. Редактор TinyMCE на самом деле плагин с именем tinymce. В Joomla! все статьи хранятся в формате HTML в базе данных. Плагин редактора находится "между" выводом Joomla! (из базы данных) и браузером пользователя.
Когда пользователь хочет отредактировать статью, Joomla! получает ее текст из базы данных в сыром HTML-коде и выводит его в обычном поле для редактирования текста. Плагин TinyMCE перехватывает HTML-код и конвертирует его в WYSIWYG-контент, поэтому жирный текст отображается имен-
но как жирный, а не как текст, заключенный в HTML-теги, да и вставленные картинки отображаются, как картинки, а не как набор тегов.
Когда пользователь нажимает кнопку Применить или Сохранить, TinyMCE конвертирует отображенный контент обратно в HTML и передает HTML-код Joomla!, которая сохраняет его в базе данных.
В большинстве случаев пользователь взаимодействует только с плагинами-редакторами. Остальные плагины редко взаимодействуют с пользователем, и их выполнение незаметно для пользователя. У плагина TinyMCE довольно много параметров (рис. 5.26), которые могут быть установлены администратором — от направления текста до фоновой "чистки" кода.
Рис. 5.26. Параметры плагина TinyMCE
=== Почтовый менеджер ===
У Joomla! есть собственная почтовая мини-система, помогающая пользователям отправлять сообщения администраторам. Почтовый ящик можно просмотреть с помощью окна Личное сообщение' (рис. 5.27). Данная примитивная почтовая система не заметит стандартного электронного ящика, но может использоваться для организации внутренних целей (для обмена сообщениями в пределах сайта).
Рис. 5.27. Список личных сообщений для администратора пуст
Каждый администратор может настроить свой почтовый ящик, например, вообще его отключать или же включить функцию перенаправления почты (с помощью конфигурационного экрана, изображенного на рис. 5.28). По умолчанию сообщения удаляются через семь дней после их получения. Если у вас большой сайт, я рекомендую увеличить это значение до 30 дней, иначе вы потеряете много сообщений, если не просмотрите их за неделю.
Рис. 5.28. Параметры личных сообщений
=== Менеджер массовой рассылки ===
Иногда администратору нужно отправить электронные сообщения всем пользователям сайта, например, о закрытии сайта на обслуживание или любом другом связанным с сайтом событием. Менеджер массовой рассылки (рис. 5.29) позволяет администратору отправить сообщение всем пользователям определенной группы. Если параметры SMTP-сервера не указаны в
Рис. 5.29. Менеджер массовой рассылки
Рис. 5.30. Параметры массовой рассылки: вы можете добавить префикс темы и суффикс сообщения (подпись)
Менеджере общих настроек, то сообщение будет отправлено с помощью внутренней почтовой системы Joomla!1.
Если вы хотите добавить префикс темы или суффикс сообщения (т. е. подпись сообщения), нажмите кнопку Параметры (рис. 5.30).
==== Сброс блокировок ====
Пока статья редактируется одним пользователем, другой пользователь не может открыть ее для редактирования. Это предотвращает конфликты двух пользователей, пытающихся одновременно внести изменения в один и тот же документ.
Но связь с пользователем может прерваться или же пользователь просто закроет окно браузера без нажатия кнопки Сохранить, а статья-то будет по-прежнему считаться открытой другим пользователем, и никто не сможет ее открыть. Именно поэтому в интерфейсе администратора есть функция Сброс блокировок, команда для вызова которой находится в меню Инструменты. После вызова этой функции будут сняты все блокировки статей (рис. 5.31).
Перед сбросом блокировок убедитесь, что все пользователи вышли из системы. Если на момент вызова этой функции какой-то пользователь редактировал статью, он не сможет потом сохранить изменения.
Рис. 5.31. Сброс блокировок
==== Информация о системе ====
Из меню Помощь можно вызвать очень полезное окно информации о системе (рис. 5.32). Окно системной информации выводит информацию о конфигурации сервера, на котором запущена Joomla!.
Рис. 5.32. Информация о системе
В окне Информация вы увидите пять следующих панелей:
* Инфо системы — различная информация о системе: версия Web-сервера, версия Joomla!, информация о MySQL-сервере, интерпретаторе РНР, браузере пользователя;
* Установки РНР— показывает директивы РНР, влияющие на работу Joomla!, и их текущие значения;
* Файл конфигурации — отображает текущие настройки из файла конфигурации configuration.php, который обычно находится в корневом каталоге Joomla!;
* Права на папки — данная панель отображает список важных Joomla!-папок и сообщает, доступны ли эти каталоги для записи. Среди отображаемых каталогов есть каталоги плагинов, модулей, шаблонов, кэша, языков;
* Информация РНР — это просто вывод функции phpinfо (), которую мы рассматривали в главе 3 при проверке правильности установки РНР.
==== Резервное копирование ====
Весь контент сайта и большинство установок Joomla! хранится в разных таблицах в базе данных. Однако установленные расширения и конфигурационные данные сайта хранятся в подкаталогах корневого каталога Joomla!. Чтобы выполнить полное резервное копирование JoomlaJ-сайта, вам нужен метод сохранения файлов Joomla! в соответствии с данными.
Одна из ошибок начинающих администраторов Joomla! заключается в том, что они забывают сделать резервную копию базы данных Joomla!. Да, очень важно сделать резервную копию файлов, хранящихся на FTP-сервере, но все реальное содержимое сайта хранится в базе данных. Поэтому вам нужно обязательно сделать резервную копию базы данных. На рис. 5.33 приведен список всех таблиц, используемых Joomla!.
Рис. 5.33. Таблицы, используемые системой Joomla!
Несмотря на большое количество таблиц в базе данных, создать резервную копию базы данных проще, чем резервную копию файлов. В зависимости от размера сайта, обычно размер базы данных меньше, чем размер файлов Joomlal-сайта. Существует несколько методов резервного копирования базы данных MySQL. В большинстве случаев выбор метода резервного копирования зависит от сервера, на котором установлена база данных MySQL. Также существует много плагинов, позволяющих автоматически выполнять резервное копирование. Масса таких плагинов доступна по адресу http:// extensions.Joomla.org.
'''Совет'''
Перед резервным копированием убедитесь, что на вашем сервере включена опция вроде Quote Names1, заключающая в кавычки текстовое содержимое. Это позволит предотвратить ошибки при восстановлении из резервной копии.
==== Создание резервной копии с помощью phpMyAdmin ====
На серверах GoDaddy (www.godaddy.com), как и на большинстве серверов других хостинг-провайдеров, установлена онлайн-утилита phpMyAdmin, разрешающая пользователю работать с базой данных MySQL. Через Web-интерфейс этой утилиты пользователь может выполнять большинство операций по управлению базой данных — создавать базы данных (если это разрешено именно этому пользователю) и таблицы, делать выборку из базы данных и даже редактировать данные таблиц.
Особенно важная для пользователей Joomla! функция — функция резервного копирования базы данных. Утилита может экспортировать все данные, содержащиеся в таблицах базы данных.
Примечание
phpMyAdmin — бесплатное и свободно распространяемое приложение. Если вы решили настроить собственный Web-сервер и хотите администрировать вашу базу данных MySQL через Web, вы можете установить phpMyAdmin на свой сервер. Последнюю версию этой программы можно скачать на сайте Source-Forge (https://sf.net/projects/phpmyadmin) или на сайте разработчиков (www.phpmyadmin.net)
На рис. 5.34 представлены оптимальные настройки экспорта для создания резервной копии Joomla!. Как только вы нажмете кнопку ОК, программа создаст ZIP-архив, в котором будет сохранен SQL-файл, содержащий описание всех таблиц и данных вашего сайта. Этот файл можно будет сохранить на
диске или отправить по e-mail. Делая резервные копии базы данных каждую неделю, вы сможете снизить вероятность потери данных до минимума.
Рис. 5.34. Параметры экспорта базы данных Joomla! в phpMyAdmin
==== Восстановление из резервной копии ====
Чтобы восстановить базу данных из резервной копии, вам нужно открыть phpMyAdmin, выбрать базу данных, в которую нужно восстановить информацию, перейти на вкладку SQL. После этого нужно нажать кнопку Обзор, выбрать ваш SQL-файл и нажать кнопку ОК для восстановления таблиц и данных. После восстановления база данных будет в том состоянии, в котором она была на момент создания резервной копии.
==== Резервное копирование с помощью MySQL Administrator ====
Если у вас есть прямой доступ к базе данных MySQL, с помощью приложения MySQL Administrator вы с легкостью создадите резервную копию базы
данных. Каждый сценарий резервной копии сохраняется как backup-проект в базе данных MySQL. Backup-проекты можно запускать вручную, а можно настроить автоматический запуск по расписанию.
Чтобы создать новый backup-сценарий, откройте MySQL Administrator, нажмите кнопку New Project, выберите проект WeeklyBackup1. Выберите базу данных Joomla! (в панели Schemata) и нажмите указывающую вправо стрелку для добавления базы данных в список резервного копирования. Перейдите на вкладку Advanced Options tab и включите параметр ANSI Quotes (он эквивалентен параметру Quote Names, который был упомянут ранее). Затем перейдите на вкладку Schedule.
Если у вас еще не настроено MySQL-соединение, перейдите к менеджеру соединений (Connection Manager). Установите переключатель Schedule this backup project. Выберите каталог, в котором нужно сохранить резервную копию. Имя файла будет совпадать с именем проекта, если вы, конечно, не измените его. К имени файла также автоматически будут добавлены дата и время создания файла, чтобы новый файл не перезаписал один из файлов, созданных ранее.
Переключатель Execute backup weekly в области Execution Time оставьте по умолчанию. Нажмите кнопку Save Backup, после чего backup-проект будет добавлен в MySQL-сервер. Теперь MySQL-сервер будет автоматически создавать резервную копию каждую неделю.
==== Резервное копирование файлов ====
Лучше всего делать резервную копию всех файлов Joomla!. Если вы делаете резервную копию выборочно, вполне возможно, что вы столкнетесь с проблемами при восстановлении из резервной копии в случае обновления версии Joomla!.
https://cumparpermisconducere.com/
https://kupitivozackadozvola.com/
https://kupitivozackudozvola.com/
https://kjopnorskeforerkort.com/
https://kupitevozniskodovoljenje.com/
https://agora-adeiasodigisis.com/
Если Joomla! установлена на локальном сервере, можно просто, используя встроенные возможности архивирования операционной системы, создать ZIP- или TAR-архив всего Web-сайта. Альтернативно вы можете использовать утилиту резервного копирования вроде Drivelmage XML, которую бесплатно можно загрузить с сайта www.runtime.org/dixml.htm, или Агеса Backup (написана на Java и свободно доступна на сайте http:// sou rcefo rge.net/proj ects/areca).
Если же Joomla! установлена на удаленном сервере, вы можете использовать FTP-клиент для копирования всех файлов Joomla! на локальный жесткий диск. Вы также можете использовать утилиту резервного копирования с поддержкой FTP, например, Backup Easy (http://sourceforge.net/projects/bueasy). Подобного рода программы обычно содержат функции планировщика, поэтому резервные копии можно создавать по расписанию, как в случае с MySQL Administrator.
Если вы хотите сделать минимальную резервную копию, убедитесь, что скопировали следующие файлы и каталоги:
* configuration.php — содержит все ключевые параметры Joomlal-сайта, например, параметры доступа к базе данных и Метаданные сайта. Этот файл нужно всегда копировать;
* каталог templates — если вы устанавливали новые шаблоны для своего сайта, сделайте резервную копию этого каталога;
* каталог administration\templates — некоторые администраторы изменяют шаблоны интерфейса администратора. Если вы устанавливали административные шаблоны, вы найдете их в этом каталоге;
* каталог modules — если вы добавляли новые модули, они будут сохранены в этом каталоге. Этот каталог должен быть также сохранен, если были внесены какие-либо изменения в один из модулей. Скопируйте весь этот каталог, чтобы убедиться, что ничего не забыли;
* каталог components — в данном каталоге хранятся компоненты и параметры компонентов, заданные пользователем;
* каталог administration\components— содержит административные компоненты, управляющие запуском расширений;
< каталог language — если вы устанавливали дополнительные языковые пакеты, они будут сохранены в этом каталоге;
* каталог plugins —- содержит плагины и настройки плагинов.
Сделайте резервную копию этих каталогов (в дополнение к копии базы данных), чтобы сберечь ядро вашего сайта в случае сбоя. После переустановки Joomla! вы всегда сможете скопировать эти каталоги на сервер.
== Безопасность ==
Простота использования Joomla! делает ее идеальной для начинающих пользователей. С другой стороны, простота установки и администрирования Joomla! не способствует безопасности. В этой книге я старался рассказывать о наиболее очевидных дырах в системе безопасности при установке и настройке системы.
Обеспечение полной безопасности вашего сайта выходит за рамки этой книги, но мы все-таки рассмотрим несколько рекомендаций, которые помогут администратору снизить вероятность взлома сайта. Помните, что безопасность — это постоянно перемещающаяся цель, и хакеры всегда найдут новые способы ее поражения. Поэтому регулярно посещайте Web-сайт Joomla! (www.joomla.org) и загружайте обновления Joomla!. Часто обновления CMS закрывают дыры в системе безопасности, поэтому после установки обновления ваш сайт станет более защищенным, чем был до этого.
Чтобы максимизировать защиту Joomla!, выполните следующие действия:
1. Удалите с вашего сервера все файлы, вызывающие функцию phpinfot), с помощью которой хакеры могут узнать всю информацию о настройке вашего сервера.
2. Удалите каталог installation.
3. Перенесите файл conflguration.php за пределы области публичного доступа. В этом файле хранятся имя пользователя и пароль для доступа к базе данных. Поэтому обнаружив этот файл, хакер получит ключи от королевства.
4. Измените имена по умолчанию учетных записей администраторов Joomla! и MySQL.
5. Используя файл .htaceess, можно ограничить доступ к некоторым каталогам с помощью пароля (только в случае, если у вас Apache).
6. Используя файл .htaceess, можно ограничить доступ к некоторым каталогам по IP-адресу.
7. Настройте PHP-фильтры mod_security и modrewrite, чтобы блокировать атаки.
8. Ограничьте права ваших MySQL-пользователей.
Выполнив все эти рекомендации, вы уменьшите шансы хакера уничтожить ваш сайт. Периодически производите проверку безопасности вашего сайта (см. http://forum.joomla.org/index.php/topic,81058.0.html), причем чем дольше ваш сайт находится в сети, тем чаще нужно проводить такие проверки. Чем дольше сайт в сети, тем больше на нем устаревших версий расширений, неиспользуемых пользовательских записей (возможно, с существенными привилегиями) и устаревших настроек защиты (например, которые вы сделали для установки расширений, а затем забыли о них).
Помните, что наилучшая страховка от хакера — это резервное копирование всего вашего сайта. Если кто-нибудь проникнет на ваш сайт и уничтожит его (или изменит информацию), только резервная копия спасет сайт!
Каталоги, доступные для записи
Для большего удобства администратора, для включения возможностей SEF (search engine-friendly), а также кэширования нужно предоставить некоторым каталогам право записи, что потенциально создает уязвимость защиты. Самые простые права доступа для каталога — 750, позволяющие владельцу каталога читать/записывать каталог и только читать членам группы владельца и остальным пользователям.
Один из методов минимизации потенциальной опасности — это изменение группы владельца каталога на группу, в которую входит пользователь, от имени которого запускается Web-сервер. После этого можно установить права доступа 770 (чтение/запись для владельца и группы и запрещение доступа остальным). Такие права доступа закроют доступ к каталогу остальным пользователям. Полный доступ к каталогу получит только учетная запись пользователя, от имени которого запускается Web-сервер (обычно это пользователь apache).
Внимание!
Никогда не устанавливайте права 777, позволяющие записывать в каталог всем желающим. Если вы можете управлять настройками безопасности, даже каталог для временных файлов должен быть защищен паролем.
Примечание переводчика
Полностью согласен с приведенным выше примечанием автора, но как всегда есть одно "но". Если у вас нет прав администратора (пользователя root), например, когда у вас не свой сервер, а вы купили хостинг у хостинг-провайдера, вы не можете переместить пользователя apache в группу своего пользователя (от имени которого вы работаете), следовательно, не можете установить права 770. Поэтому вам придется использовать права 777, чтобы пользователь apache, который для вашей учетной записи является "остальным", получил право записи.
== Резюме ==
Администрирование Joomla!, благодаря Web-интерфейсу администратора, не только простое, но возможно из любой точки Земного шара. Различные менеджеры Joomla! (Менеджер шаблонов, Менеджер пользователей и т. д.) эффективно распределяют административные задачи, например, управление внешним видом сайта, управление контентом, настройку сайта.
Хотя Joomla! отлично работает сразу после установки, Web-мастер должен периодически выполнять задачи по обслуживанию сайта. Резервное копирование, реорганизация контента, архивирование контента, управление безопасности — это небольшой список задач, который периодически должен выполнять администратор. С другой стороны, Joomla! позволяет непринужденно управлять сайтом и некоторые сложные административные задачи можно выполнять с помощью нескольких щелчков мыши.
Большую часть интерфейса администратора вы уже исследователи. В этой главе вы подробно изучили каждую область интерфейса администратора (представленного различными менеджерами), а в следующей главе мы поговорим о создании собственных шаблонов сайта.
=== Основы администрирования Joomla! ===
Под фразой «администрирование сайта» обычно подразумевается выполнение повседневных задач по добавлению информационного наполнения, управлению пользователями и обеспечению корректной работы установленных модулей и компонентов. Правильно настроенная система Joomla почти не требует администрирования, и потому большая часть усилий обычно направлена на создание основного информационного наполнения.
=== В этой главе ===
В этой главе мы совершим скоростной тур по базовым функциям администрирования, которые могут вам понадобиться. Я не буду детально обсуждать каждую кнопку на страницах администратора, но покажу ключевые функции, а также дам советы и рекомендации, которые помогут вам обеспечить работоспособность своего сайта. Я настоятельно рекомендую получить официальное руководство пользователя1 на сайте joomla.org, в котором содержится гораздо более подробная информация.
• Чем отличаются внешний (f rontend) и внутренний (backend) интерфейсы веб-сайта, работающего под управлением Joomla.
• Какие функции содержит главное меню администратора.
• Какие категории пользователей существуют и какое отношение они имеют к внешнему и внутреннему интерфейсам.
Что такое внешний и внутренний интерфейсы веб-сайта, работающего под управлением Joomla
После установки системы Joomla вы фактически получаете в свое распоряжение два сайта:
• Общедоступный сайт (обычно называется внешним) доступен всем посетителям по адресу www.yoursite.com.
• Административный сайт (обычно называется внутренним) имеет URL www.yoursite.com/administrator.
Хотя некоторые задачи администрирования можно решать через внешний интерфейс, тем не менее гораздо эффективнее делать это с помощью внутреннего интерфейса сайта.
'''Это нужно знать'''
Веб-сайт на базе Joomla содержит два сайта: внешний - общедоступный - и внутренний - административный.
Если перейти в броузере по адресу внутреннего сайта, вам будет предложено ввести имя пользователя и пароль (рис. 3.1).
Чтобы войти на сайт, вам необходимо иметь пароль администратора. Надеюсь, вы запомнили его!
Я уверен, что с вами такого никогда не случится, но если вы забудете пароль администратора, восстановить его вам поможет сообщение на форуме: forum.joomla.org/index. р hp/topic, 10985.0.html.
Когда вы устанавливали Joomla, то должны были на последней странице ввести пароль администратора. Тогда была создана первая учетная запись, которая автоматически была отнесена к группе Super Admim'startor (Супер администратор). Имя пользователя этой учетной записи - admin, а пароль - тот, что вы ввели.
Предположим, что вы успешно вошли на сайт под учетной записью суперадминистратора - перед вами появится страница Administration (Администрирование) внутреннего интерфейса. Для разных пользователей, обладающих различными уровнями административных привилегий, внешний вид страницы несколько различается.
В верхней части страницы находится строка меню, непосредственно под ней - панель инструментов (на рис. 3.2 она не показана), а ниже расположено большое пространство рабочей области. Начальная страница, которая открывается сразу после регистрации при входе в административный раздел, называется Control Panel (Панель управления).
=== Строка меню ===
Строка меню представляет основной способ навигации по административному разделу. Горизонтальная строка меню обеспечивает доступ ко всем функциям администрирования:
• Site (Сайт).
• Menus (Все меню).
• Content (Материалы).
• Components (Компоненты).
• Extensions (Расширения).
• Tools (Инструменты).
• Help (Помощь).
Справа от строки меню располагается дополнительная информация и функции:
• Кнопка для предварительного просмотра сайта в новом окне.
• Ссылка на ваши частные сообщения (число соответствует количеству сообщений).
• Количество посетителей, находящихся на сайте.
• Кнопка/ссылка Logout (Выйти).
Примечание
Если вы зарегистрировались как администратор или менеджер (в противоположность суперадминистратору), в меню появится несколько дополнительных пунктов. Различные уровни административного доступа мы будем обсуждать позднее в этой же главе, когда станем изучать средства управления пользователями.
=== Панель инструментов ===
Непосредственно под строкой меню находится панель инструментов. Она не отображается сразу после входа в административный раздел, но появляется после перехода к некоторым функциям, таким как Article Manager (Менеджер материалов), и вы сможете увидеть ее на скриншотах в остальной части данной главы.
На панели инструментов представлены некоторые контекстно-зависимые иконки, выполняющие определенные действия. Например, на рис. 3.3 показана панель инструментов страницы Article Manager (Менеджер материалов).
На странице менеджера материалов находятся следующие кнопки: Unarchive (Из архива), Archive (В архив), Publish (Показать), Unpublish (Скрыть), Move (Перенести), Сору (Копировать), Trash (В корзину), Edit (Изменить), New (Создать), Preferences (Параметры) и Help (Помощь).
Сравните содержимое этой панели инструментов и панели инструментов на странице Menu Manager (Меню) на рис. 3.4. Эта панель инструментов содержит только кнопки Сору (Копировать), Delete (Удалить), Edit (Изменить), New (Создать) и Help (Помощь).
Примечание
Хотя для каждой функции отображается свой набор кнопок, сами кнопки фактически всегда выполняют одно и то же действие. Например, кнопка Publish (Показать) в любом менеджере выполняет одно и то же действие.
=== Рабочая область ===
Основную часть страницы администрирования занимает рабочая область. Не путайте ее с панелью управления, которая открывается сразу после входа в административный раздел. Вам встретятся различные варианты оформления рабочей области, но все они следуют единому формату - это таблица, которая обычно используется менеджерами материалов, меню и прочими.
Внимание
В настоящее время нет какого-то определенного набора стандартов для расширений, создаваемых сторонними разработчиками. Любой разработчик волен реализовать административный интерфейс своего расширения по собственному усмотрению. Иногда это приводит к нарушению единообразия, однако большинство разработчиков обычно стремятся следовать базовым принципам оформления Joomla.
'''Это нужно знать'''
Рабочая область - это основной инструмент администрирования сайта на базе Joomla. Разным администраторам доступны различные ее части. Сторонние расширения имеют свои рабочие области, которые организованы иначе, чем рабочие области базовых функций Joomla.
Давайте коротко рассмотрим все функции, доступные в административном разделе сайта. Вместо того чтобы воспроизводить информацию, доступную на сайте help.joomla.org, я буду останавливаться только на самых важных моментах, о которых вам, на мой взгляд, следует знать.
Функции администрирования в строке меню
Как уже говорилось, строка меню предоставляет доступ ко всем функциям, связанным с управлением веб-сайтом на базе Joomla. Я постарался увеличить полезность этой книги за счет добавления информации, дополняющей документацию проекта Joomla. Я коротко коснусь каждого пункта меню по очереди и отмечу наиболее важные их роли.
'''Это нужно знать'''
Лучшим источником информации о конкретных функциях всех пунктов меню и кнопок является сайт help.joomla.org. Этот сайт содержит более свежую и точную информацию, чем книга!
Меню Site (Сайт)
Меню Site (Сайт) содержит несколько функций, действие которых распространяется на весь сайт, включая доступ к очень важной странице Configuration (Общие настройки). На рис. 3.5 показан список пунктов меню Site (Сайт).
=== Control Panel (Панель управления) ===
Панель управления отображается сразу после входа в административный раздел сайта. На панели слева имеется несколько иконок, предназначенных для доступа к наиболее часто используемым функциям, и нескольких списков справа (эффектно выглядящих, раскрывающихся при щелчке мышью), созданных на основе технологии Ajax.
Содержимое панели управления (и строки меню) зависит от типа учетной записи администратора, под которой выполняется вход.
Всего имеется три уровня административных привилегий:
• Суперадминистратор (самые высокие привилегии).
• Администратор (средние привилегии).
• Менеджер (самые низкие привилегии).
На каждом из этих уровней доступны различные административные функции. Например, менеджер с самыми низкими привилегиями не может просматривать или изменять настройки сайта.
Что доступно суперадминистратору, было показано на рис. 3.2. На рис. 3.6 показано содержимое панели управления, которое видит менеджер (сверху) и администратор (снизу).
Администратор не имеет доступа к функциям, глобальным для всего сайта, таким как изменение параметров. Менеджер не имеет доступа к расширениям и инструментам. В обоих случаях число доступных функций меньше, чем у суперадминистратора.
'''Это нужно знать'''
В зависимости от типа учетной записи администратора, под которой выполняется вход в административный раздел сайта, вы получаете различный набор доступных функций.
Возможность навигации по административному разделу сайта зависит от наличия поддержки JavaScript. Для полноценного пользования сайтом вы должны включить эту поддержку. Кроме того, некоторое программное обеспечение, такое как Norton Internet Security, может вызывать проблемы, например некорректное раскрытие меню.
=== User Manager (Пользователи) и управление уровнями доступа ===
Управление уровнями доступа (Access Control Levels - ACL) - это громкое название технологии назначения различных функций разным типам пользователей. В системе Joomla существует девять типов пользователей. Привязать эти роли к конкретным учетным записям можно с помощью менеджера пользователей, для вызова которого нужно выбрать пункт User Manager (Пользователи) в меню Site (Сайт). Список типов пользователей и их привилегий приводится в табл. 3.1.
После запуска менеджера пользователей на странице появляется таблица со списком всех пользователей, которые имеют привилегии, начиная от уровня Registered (Зарегистрированный) и выше, включая администраторов. Пример сайта с несколькими пользователями приводится на рис. 3.7.
Проще говоря, менеджер пользователей используется для управления пользователями и только администраторы и суперадминистраторы могут использовать его.
Поле Filter (Фильтр), которое показано на рис. 3.7 вверху слева, - это средство поиска (возможно, его следовало бы назвать Search (Найти)). Вы можете ввести в это поле имя пользователя или адрес электронной почты и таким способом отыскать всех пользователей, для которых будет найдено совпадение в их данных с введенным вами текстом. Кроме того, здесь же вы можете выбрать конкретную группу пользователей или просмотреть список пользователей, присутствующих на сайте.
'''Совет'''
На текущий момент в Joomla отсутствует возможность экспортировать или импортировать пользователей без помощи сторонних компонентов или прямого доступа к таблицам в базе данных с использованием такого инструмента, как PHPMyAdmin.
В системе управления содержимым Joomla существует девять уровней привилегий пользователей. Для каждого уровня определены свои, отличные от других, права доступа и возможности как в общедоступном, так и в административном разделе сайта. В табл. 3.1 описывается каждый из этих уровней.
Таблица 3.1. Управление уровнями доступа в Joomla
Пользователь Общедоступный раздел Функции и меню административного раздела
Public Только просмотр Нет доступа
Frontend (Гость)
Registered (Зарегистрированный) Имеет возможность просматривать содержимое, предназначенное только для зарегистрированных пользователей Нет доступа
Author (Автор) Имеет право добавлять содержимое Нет доступа
Editor (Редактор) Имеет право
редактировать
содержимое Нет доступа
Publisher (Издатель) Имеет право публиковать содержимое Нет доступа
Manager (Менеджер) Те же, что и на уровне Publisher (Издатель) Media Manager (Медиа менеджер) Menu Manager (Меню)
Content Managers (Менеджеры материалов) Frontpage Manager (Менеджер главной страницы) Component Manager (Менеджер компонентов) Help (Помощь)
Administrator (Администратор) Те же, что и на уровне Publisher (Издатель) Те же, что и на уровне
Manager (Менеджер)
User Manager
(Пользователи)
Install/Uninstall Extensions
(Установка/удаление расширений)
Module Manager
(Менеджер модулей)
Plugin Manager
(Менеджер плагинов)
Global Checkin
(Сброс блокировок)
Таблица 3.1. Управление уровнями доступа в Joomla (окончание)
Пользователь Общедоступный раздел Функции и меню административного раздела
Super
https://cumparpermisconducere.com/
https://kupitivozackadozvola.com/
https://kupitivozackudozvola.com/
https://kjopnorskeforerkort.com/
https://kupitevozniskodovoljenje.com/
https://agora-adeiasodigisis.com/
Administrator (Супер
администратор) Те же, что и на уровне Publisher (Издатель) Те же, что и на уровне Administrator (Администратор) Configuration (Общие настройки) Language Manager (Менеджер языков) Template Manager (Менеджер шаблонов) Template Installer (Мастер установки шаблонов) Language Installer (Мастер установки языков) Mass Mail (Почтовые рассылки)
Каждый следующий уровень образуется за счет добавления дополнительных прав к предыдущему уровню, поэтому редактору доступно все, что доступно автору, то есть он может редактировать и добавлять новое содержимое.
Гость, зарегистрированный пользователь, автор, редактор и издатель -это пользователи внешнего интерфейса. Очень часто сайты на базе Joomla имеют большое число таких пользователей. Это позволяет наладить процесс публикации информационного наполнения. Кроме того, это дает возможность распределить обязанности по публикации содержимого, что является одним из преимуществ системы управления содержимым.
Если предполагается, что сайт будет содержать много информации, вам потребуется много авторов, редакторов и издателей.
Менеджер, администратор и суперадминистратор - это пользователи внутреннего интерфейса. Обычно в системе существует только один суперадминистратор. Эти пользователи призваны управлять скорее сайтом, а не его содержимым.
'''Это нужно знать'''
Существует два основных типа пользователей: пользователи внешнего и внутреннего интерфейсов. Пользователи внешнего интерфейса манипулируют информационным наполнением, а пользователи внутреннего интерфейса управляют сайтом.
Пользователи могут создаваться автоматически, с использованием ссылки на страницу регистрации в общедоступном разделе сайта, или вручную - через внутренний интерфейс.
'''Совет'''
Возможность автоматической регистрации может быть включена или выключена в разделе Global Configuration (Общие настройки) административной части сайта. Если вы хотите обеспечить быстрый рост сайта, предоставьте посетителям свободную возможность регистрироваться для его просмотра. Обязательно определите свою политику безопасности и неукоснительно следуйте ей!
=== Media Manager (Медиа менеджер) ===
Media Manager (Медиа менеджер) - это универсальное средство управления всей аудиовизуальной информацией на сайте. Под информацией такого рода подразумеваются не только изображения, но и любые другие типы мультимедийной информации (рис. 3.8).
Страница медиа-менеджера по своему внешнему виду напоминает менеджер файлов, где отображаются все файлы, находящиеся в папке /images. Выбор этой папки производится менеджером автоматически — вы не можете с его помощью просматривать содержимое других папок.
Медиа-менеджер используется для изменения/добавления/редактиро-вания папок и загрузки в них или удаления из них файлов. Здесь можно создать свою собственную иерархию каталогов для хранения, например, изображений, чтобы они находились не в одной большой папке, поскольку это осложняет их поиск.
Старайтесь организовать логически законченную структуру хранения информации. В действительности структура каталогов не имеет никакого значения, но создание отдельных папок для определенных разделов сайта или типов изображений упростит работу с ними. Кроме того, если сайт обслуживается несколькими администраторами, структуру каталогов стоит закрепить в документации.
=== Configuration (Общие настройки) ===
Страница Configuration (Общие настройки) имеет большое значение для сайта. Данная страница содержит критически важные настройки, обеспечивающие работоспособность сайта, и потому доступ к ней имеют только супер администраторы (рис. 3.9).
Ранее эта страница называлась в меню как Global Configuration (Общие настройки), но потом это название было сокращено до Configuration (Общие настройки). В следующем списке описываются все три вкладки, присутствующие на странице Configuration (Общие настройки).
Примечание
В Joomla 1.5 изменилась структура страницы Global Configuration (Общие настройки). Теперь на ней имеется всего три вкладки, а не десять, как раньше.
• Site (Сайт) - первая вкладка, которая активизируется сразу после перехода на страницу, содержащая некоторые общие параметры настройки веб-сайта:
• Site Offline (Сайт выключен) — когда сайт выключен, посетители будут получать соответствующее сообщение. Здесь можно изменить текст сообщения в формате HTML, изображения, логотип и прочее.
• Site Name (Имя сайта) - название сайта, которое имеет особое значения в смысле оптимизации для поисковых систем (Search Engine Optimization - SEO), потому что с него начинаются заголовки всех страниц на сайте (которые выводятся в строке заголовка окна броузера). Более подробно эта тема будет рассматриваться в главе 8 «Привлечениепосетителей».
• SEO Settings (Установки Search Engine Optimization) - эти параметры впервые появились в Joomla 1.5: они управляют назначением удобочитаемых для человека адресов URL, входящих в Joomla по умолчанию. Их часто называют адресами URL, дружественными по отношению к поисковым системам (Search Engine Friendly — SEF). Будьте внимательны при изменении данных параметров, поскольку это может повлечь необходимость изменения содержимого файла .htaccess, чтобы обеспечить работоспособность модуля mod-rewrite веб-сервера Apache, реализующего поддержку URL, дружественных по отношению к поисковым системам (SEF).
• Metadata Settings (Настройки метаданных) - эти фразы следует сохранять достаточно короткими, поскольку они будут присутствовать на каждой отдельной странице/в статье сайта. Я рекомендую использовать не более трех-пяти глобальных ключевых слов.
• Feed Settings (Настройки ленты новостей) - функция отправления новостей по каналам RSS в Joomla 1.5 была существенно улучшена, и теперь вы имеете возможность более точного управления лентами новостей. Возможность отображать полный текст статьи означает, что теперь имеется возможность синдицировать на другие сайты статьи целиком.
• System (Система) - большинство из этих настроек, такие как возможность отладки и кэширования, никогда не должны изменяться. Постарайтесь не забыть свой секретный пароль. Если это все же вдруг случится, выйти из сложного положения вам поможет эта страница: f orum.joomla.org/index.php/topic,10985.0.html:
• User Settings (Настройки пользователя) - это, возможно, единственная группа параметров, которые вам придется изменять. Здесь вы сможете разрешить пользователям регистрироваться на сайте.
• Cache (Установки кэша) - параметры функции кэширования, которые, возможно, помогут увеличить производительность сайта. Если вы часто изменяете содержимое своего сайта (особенно это относится к шаблонам), тогда лучше будет отключить функцию кэширования, в противном случае вы рискуете сломать себе голову в поисках причин, почему внесение изменений не дает желаемого эффекта.
• Server (Сервер) - на этой странице также большинство настроек не должно изменяться:
• Database (Установки базы данных) - параметры базы данных MySQL, используемой сайтом; будьте внимательны при их изменении. Я часто заглядываю сюда, чтобы вспомнить, как называется база данных. И постоянно забываю опять!
• Mail (Установки почты) - параметры, определяющие, как сайт будет отправлять электронные письма. Некоторые серверы не поддерживают возможность отправки электронных писем из сценариев РНР - убедитесь, что для параметра Mailer (Отправка почты) выбран способ отправки электронной почты, соответствующий возможностям вашего сервера.
=== Меню Menus (Все меню) ===
Меню Menus (Все меню) - это критически важная часть сайта на базе Joomla. Меню не только являются средством навигации, но и определяют облик страниц, связанных посредством меню. Тема меню достаточно сложная для понимания, поэтому мы более подробно рассмотрим ее в главе 5 «Создание меню и элементов навигации». А сейчас мы лишь коротко ознакомимся с ними, чтобы получить некоторые сведения, которые позднее помогут понять более сложные концепции.
На рис. 3.10 показано содержимое меню Menus (Все меню), в случае если были установлены демонстрационные данные.
Все пункты меню Menus (Все меню) соответствуют различным меню, используемым на веб-сайте. На рис. 3.10 вы можете видеть пункты вызова Menu Manager (Меню) и Trash Manager (Менеджер корзины), а также еще шесть пунктов, созданных в процессе установки демонстрационного наполнения сайта.
Примечание
Данные названия пунктов меню могут выбираться произвольным образом - это всего лишь названия, присвоенные различным меню в демонстрационном наполнении сайта.
Щелкнув по пункту Menu Manager (Меню), вы получите сводную таблицу, содержащую все меню, используемые на сайте, как показано на рис. 3.11.
Щелчок по иконке в колонке Menu Items (Пункты меню) на странице Menu Manager (Меню) дает тот же результат, что и выбор одноименного пункта в главном меню. Просто раскрывающееся меню дает возможность пропустить вызов менеджера меню.
Щелкнув по названию меню, вы получите возможность изменить его. Щелкнув по иконке в колонке Menu Items (Пункты меню), вы увидите фактические ссылки, входящие в состав этого меню. На рис. 3.12 показана страница Menu Manager (Меню) после щелчка по иконке Main Menu (Главное меню демонстрационного наполнения).
Более подробно мы будем рассматривать меню в главе 5.
=== Меню Content (Материалы) ===
Меню Content (Материалы) содержит очень важный пункт - Article Manager (Менеджер материалов). Материалы, или статьи, как их еще называют, -это самостоятельные элементы информационного наполнения, формирующие основу сайта. В этом меню также имеются пункты Section Manager (Менеджер разделов), Category Manager (Менеджер категорий) и Frontpage Manager (Менеджер главной страницы). Содержимое меню Content (Материалы) показано на рис. 3.13.
Меню Content (Материалы) можно рассматривать как один большой компонент, представляющий статьи (элементы информационного наполнения) различными способами. Это меню содержит пять пунктов:
• Article Manager (Менеджер материалов) - отображает перечень всех элементов информационного наполнения различными способами, позволяя фильтровать их по различным разделам, категориям или авторам (рис. 3.14). Щелкнув в области выбранного столбца, вы можете отсортировать список статей по этому столбцу (как по возрастанию, так и по убыванию).
• Article Trash (Корзина материалов) - выводит содержимое корзины для статей.
• Section Manager (Менеджер разделов) - позволяет добавлять/редактировать/удалять разделы.
• Category Manager (Менеджер категорий) - позволяет добавлять/редактировать/удалять категории.
Frontpage Manager (Менеджер главной страницы) - по логике этот компонент должен был бы находиться в меню Components (Компоненты). Он управляет содержимым главной страницы сайта.
Примечательно, что первая страница в списке на рис. 3.14 не относится ни к одному разделу или категории. Такие страницы называются некатегоризированными. Эта система полностью заменила статические элементы, которые присутствовали в Joomla 1.0.X и отсутствуют в Joomla 1.5.
=== Меню Components (Компоненты) ===
Компоненты - это наиболее важные расширения для Joomla; другие расширения сайта являются модулями, дополнениями, шаблонами и языками. Каждую из этих категорий мы будем рассматривать более подробно в соответствующих главах. Меню Components (Компоненты) позволяет управлять функциональностью компонентов, составляющих ядро Joomla и тех, что были вами установлены (рис. 3.15).
Давайте посмотрим, что говорится на сайте расширений (http:// extensions.joomla.org/content/view/15/63/1 /7/) о различиях между компонентами, модулями, дополнениями, шаблонами и языками:
*Компоненты
Компоненты - это крупный и наиболее сложный тип расширений. Компоненты подобны мини-приложениям, которые отображают основную часть страницы. Чтобы было проще понять, можно провести такую аналогию: если представить, что система Joomla - это книга, тогда все компоненты будут главами в этой книге. Базовый компонент содержимого (com_content), например, - это мини-приложение, которое берет на себя хлопоты по отображению основного содержимого, точно так же базовый компонент регистрации (com_regist ration) является мини-приложением, которое производит регистрацию пользователей.
*Модули
Более легковесные и гибкие расширения, используемые для отображения страниц, называются модулями. Модули применяются для представления небольших частей страниц. Обычно они менее сложны и могут использоваться совместно с различными компонентами. Продолжая аналогию с книгой, модули можно представить себе как сноску, блок заголовка или даже как рисунок, который отображается на отдельной странице. Вполне очевидно, что вы можете вставить сноску на любую страницу, но не на всех страницах имеются сноски. Кроме того, сноски могут появляться независимо от того, какую главу вы читаете. Так же и модули могут отображаться независимо от того, какой компонент был загружен.
*Дополнения
Одно из самых интересных расширений для Joomla - это дополнения. В предыдущих версиях Joomla дополнения были известны под названием mambots (мамботы). В ходе разработки Joomla 1.5 мамботы были переименованы в дополнения, а их функциональные возможности - расширены. Дополнение - это фрагмент программного кода, который исполняется, когда в Joomla происходит предопределенное событие. Например, редакторы - это дополнения, которые запускаются по событию onGetEditorArea. Использование дополнений позволяет разработчику изменять поведение программного кода в зависимости от того, какое дополнение было установлено для обработки события.
*Языки
Новинкой и, возможно, наиболее существенными и важными расширениями Joomla 1.5 стали языки. Языки либо входят в состав базового пакета Joomla, либо распространяются в виде языковых пакетов. Они позволяют выполнять интернационализацию как базовых, так и сторонних компонентов и модулей Joomla.
Итак, компонент — это узкоспециализированное мини-приложение, которое исполняется в пределах программного ядра Joomla. Существуют сотни как свободно, так и коммерческих распространяемых компонентов. Узнать больше о них вы сможете на сайте extensions.joomla.org.
Примечание
Для обеспечения всей полноты своих функциональных возможностей некоторые компоненты используют модули и дополнения, а также другие компоненты.
По умолчанию в составе Joomla имеются следующие компоненты: Content (Содержимое). Banners (Баннер). Contacts (Контакты). Newsfeeds (Ленты новостей). Polls (Голосования). Web Links (Каталог ссылок).
=== Меню Extensions (Расширения) ===
Существует несколько разновидностей расширений: компоненты, модули, дополнения, шаблоны и языки. Компоненты - это основа функциональных возможностей Joomla, и потому для них имеется отдельное меню. Все остальные расширения можно найти в меню Extensions (Расширения), показанном на рис. 3.16.
В меню Extensions (Расширения) содержатся все расширения, которые вы, возможно, установили для увеличения функциональных возможностей Joomla. Для каждого, даже самого маленького расширения существует свой менеджер.
Примечание
В меню Extensions (Расширения) находятся ссылки на менеджеры модулей, дополнений, шаблонов и языков. Однако менеджеры компонентов расположены в отдельном меню. Отдельное меню для них было выделено потому, что компоненты гораздо сложнее вышеупомянутых расширений и было бы трудно отыскивать нужные компоненты, если бы все расширения размещались в одном общем меню.
=== lnstall/UninstaII (Установить/удалить) ===
Пункт Install/Uninstatl (Установить/удалить) приведет вас на страницу Extensions Manager (Менеджер расширений). Здесь можно установить новые расширения и удалить старые, надобность в которых отпала. Внешний вид менеджера приводится на рис. 3.17.
Система Joomla позволяет устанавливать расширения из пакетов в формате zip. Joomla 1.5 автоматически определяет тип устанавливаемого расширения. На странице Install/Uninstall (Установить/удалить) также содержатся дополнительные вкладки с разными группами расширений, которые могут быть удалены.
Чтобы расширение могло быть установлено автоматически в систему Joomla, пакет должен быть упакован как устанавливаемый пакет в формате zip и содержать XML-файл с инструкциями по его распаковке.
Примечание
Иногда сторонние разработчики распространяют zip-файл, внутри которого находится настоящий устанавливаемый пакет в формате zip, а также файлы с сопроводительной документацией. Это zip-архив внутри другого zip-архива. Если при попытке установки пакеты вы получите сообщение об ошибке, проверьте - может, это как раз ваш случай. Обычно таким файлам дается имя UNZIPME, которое говорит само за себя.
=== Module Manager (Менеджер модулей) ===
Менеджер модулей управляет параметрами и расположением всех модулей на сайте и показан на рис. 3.18.
Модули можно рассматривать как мини-компоненты. Только компоненты отображают свое содержимое в основной части страницы, а модули - в отведенных для этого местах.
Например, для модуля Log In можно было бы определить местоположение как Left (слева) - в большинстве шаблонов это соответствует размещению в левой колонке.
Зачастую компоненты имеют связанные с ними модули. Например, Virtuemart, популярный компонент тележки покупателя для магазинов электронной торговли, имеет модуль, который отображает последние элементы для продажи.
'''Совет'''
Позиция размещения модуля, вообще говоря, - вещь довольно условная и зависит от особенностей шаблона. Если бы я захотел, я мог бы поместить все модули, для которых задана позиция «слева», в правую колонку. Но вам не стоит беспокоиться по этому поводу. Большинство разработчиков следуют общепринятым соглашениям. Однако следует отметить, что если вы используете свободно распространяемый шаблон, то нельзя сказать заранее, куда он поместит модуль.
=== Plugin Manager (Менеджер плагинов) ===
Менеджер плагинов управляет параметрами всех установленных дополнений. Дополнения, ранее называвшиеся мамботами, привносят на сайт небольшие расширения функциональности.
Страница менеджера показана на рис. 3.19.
Большинство дополнений не имеют параметров — они просто реализуют некоторую функцию. В качестве примеров дополнений можно назвать следующие:
• Content - mail Cloaking - автоматически проверяет все страницы на наличие адресов электронной почты и замещает их программным кодом JavaScript, чтобы сделать их недоступными для спам-ботов.
• Content-Load Module - позволяет загружать модули в середину статьи. Template Manager (Менеджер шаблонов)
Менеджер шаблонов отображает список всех установленных шаблонов (рис. 3.20).
Менеджер шаблонов управляет реализацией шаблона на сайте. Вы можете редактировать файлы HTML и CSS, привязывать шаблон к определенным страницам и выполнять предварительный просмотр, на котором отображаются сведения о положении модулей.
Некоторые из новых особенностей, появившихся в Joomla 1.5, позволяют шаблонам полностью контролировать отображение компонентов, модулей и ядра Joomla без применения хитроумных приемов. Это очень универсальная и мощная возможность, и мы еще вернемся к ней в главе 9 «Создание шаблона на основе CSS».
=== Language Manager (Менеджер языков) ===
В Joomla 1.5 появились новые возможности, имеющие отношение к интернационализации. На странице Language Manager (Менеджер языков) выводится список всех установленных языковых пакетов (рис. 3.21).
В Joomla используется кодировка символов UTF-8, а это означает наличие поддержки языков с письмом справа налево и языковых пакетов для административного раздела, Мастера установки и справочной системы. Это делает систему Joomla полностью пригодной для использования на любом языке или комбинации языков, что является уникальной особенностью среди других открытых систем управления содержимым. Существует более сорока переводов ядра Joomla, в диапазоне от немецкого и шведского до болгарского и арабского языков1. Подробнее о них вы сможете узнать на странице http://dev.joomla.org/content/view/42/66/.
=== Меню Tools (Инструменты) ===
Меню Tools (Инструменты) недоступно пользователям с правами менеджера. В нем находятся дополнительные инструменты, которые могут использоваться для администрирования сайта (рис. 3.22).
Меню Tools (Инструменты) доступно только администраторам и суперадминистраторам. Оно обеспечивает доступ к очень примитивной системе обмена личными сообщениями (Private Message System - PMS) и массовых рассылок. Система PMS получает уведомления, например, когда отправляется какая-либо часть содержимого, а функция массовой рассылки позволяет отправлять электронные письма всем вашим пользователям. Однако возможность массовых рассылок следует использовать с особой осторожностью, так как отправка электронной почты таким способом, скорее всего, не соответствует современному закону о борьбе со спамом (CAN-SPAM). Для отправки большого числа электронных писем следует использовать соответствующие расширения от сторонних разработчиков. Обзоры некоторых из них вы найдете в моем блоге compassdesigns.net.
'''Инструмент Global Checkin (Сброс блокировок)'''
Инструмент Global Checkin (Сброс блокировок) проверяет наличие элементов содержимого, которые могли быть открыты или были открыты для редактирования. В системе Joomla имеется встроенная функция, которая позволяет только одному пользователю редактировать содержимое статьи в каждый конкретный момент времени, что очень важно с точки зрения управления содержимым. Эта функция выполняет «блокировку» элементов, благодаря чему никто другой не сможет открыть их. Однако, если кто-то в процессе редактирования воспользуется кнопкой Назад броузера или вообще закроет его1, элемент останется заблокированным. Инструмент Global Checkin (Сброс блокировок) обеспечивает возможность сбросить все блокировки и опять сделать элементы доступными для редактирования. Разумеется, суперадминистратор должен при этом убедиться, что никто не занимается редактированием содержимого.
=== Меню Help (Помощь) ===
Меню Help (Помощь) содержит ссылки на официальную документацию к системе Joomla которая открывается здесь же, в административном разделе сайта (рис. 3.23). Это означает, что у вас всегда есть доступ к самой последней документации.
В Joomla имеется очень полезная функция, встроенная в административный раздел сайта. Это база знаний по основным функциям с возможностью поиска, представляющая собой копию справочной документации с сайта help.joomla.org.
Примечание
К моменту написания этих строк создание сайта справочной службы для Joomla 1.5 еще не было завершено. Поэтому вполне возможно, что к тому моменту, когда вы будете читать эту книгу, работы над документацией для версии 1.5 еще будут продолжаться.
Еще одно отличное место, где можно найти ответы на вопросы, связанные с устранением неполадок, - это официальные форумы Joomla forum. joomla.org. Это огромное сообщество, и там вы найдете пользователей, способных помочь вам в решении проблем.
'''Предварительный просмотр сайта
Когда вы обращаетесь к функции Preview (Просмотр), Joomla открывает новое окно броузера с главной страницей общедоступного раздела сайта. Ссылка, вызывающая предварительный просмотр, находится справа в строке меню, как показано на рис. 3.24.
Система Joomla обладает одной полезной особенностью, которая связана с отключением сайта. Найти ее можно с помощью команд меню Site -> Configuration (Сайт -> Общие настройки). Когда вы выключаете сайт, посетителей предупреждает об этом простое сообщение, как показано на рис. 3.25.
Самое интересное во всем этом - если теперь вы войдете как администратор, то сможете увидеть сайт таким, каким его будут видеть посетители. Это очень удобно, потому что вы можете вносить изменения на сайте и просматривать полученные результаты, но посетители не смогут увидеть их.
Что еще более интересно - вы можете определить свой текст сообщения о том, что сайт не работает. Возможно, вы захотите включить в него краткое описание сайта и сообщить, что вскоре он заработает. Длина сообщения функции Site Offline (Сайт выключен) в разметке HTML может быть настолько большой, насколько вам это понадобится, и даже больше, чем может поместиться в текстовое поле на странице Global Configuration (Общие настройки). В него можно даже включать изображения с помощью HTML-тега <img>.
'''Резюме'''
В этой главе рассказывалось о внешнем и внутреннем интерфейсах вебсайта на базе Joomla и коротко были рассмотрены вопросы навигации по административному разделу сайта. Все меню, описанные к настоящему времени, часто упоминаются в остальной части книги, а выбор пунктов меню представляется в формате Site -> Configuration (Сайт -> Общие настройки) - то есть выбор этих пунктов меню приведет вас на страницу Global Configuration (Общие настройки).
В этом обзоре внутреннего интерфейса мы увидели, что:
• Веб-сайт на базе Joomla состоит из двух сайтов: внешнего, общедоступного, и внутреннего, административного.
• Лучший источник информации о конкретных функциях, всех меню и кнопках - это help.joomla.org. Там имеется более точная и свежая информация, чем в любой книге.
• Главный инструмент администратора сайта на базе Joomla - это Панель управления. Для администраторов с разными уровнями привилегий отображаются различные ее части. Расширения сторонних разработчиков зачастую имеют внешний вид, отличающийся от внешнего вида базовых функций Joomla.
• Существует два основных типа пользователей: пользователи внешнего и внутреннего интерфейсов. Пользователи внешнего интерфейса могут манипулировать содержимым сайта, а пользователи внутреннего интерфейса отвечают за управление сайтом. -->
[[ru:Самоучитель Joomla!/Основы администрирования Joomla! 1.5]]
[[Категори:Joomla! вĕрентекен кĕнеке|Joomla! ĂМС-не ертсе пыни]]
https://cumparpermisconducere.com/
https://kupitivozackadozvola.com/
https://kupitivozackudozvola.com/
https://kjopnorskeforerkort.com/
https://kupitevozniskodovoljenje.com/
https://agora-adeiasodigisis.com/
s7l9hm97ukbqaqot6fsbdzw0sslh8wn
Joomla!/Расширения Joomla! 1.5
0
1945
5129
2009-02-20T08:08:42Z
ArsayAslan
240
Joomla!/Расширения Joomla! 1.5 Joomla! хушăмсем çине куçарнă
5129
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Joomla! хушăмсем]]
qc5zi5tv5te6nhh6ymei8qpfoalsyun
Интернетра информаци шыравĕ/Кĕнекесене тата кĕнекесенче шырани
0
1950
5251
5141
2009-05-20T08:57:50Z
Иванова Алиса
246
Интернетра информаци шыравĕ/Кĕнекесенче шырани Интернетра информаци шыравĕ/Кĕнекесене тата кĕнекесенче шырани çине куçарнă
5251
wikitext
text/x-wiki
Юлашки вăхăтра кĕнекесем тата наука публикацийĕсем патне шырас интерес ÿсеть.Кĕнекесенче шырани сервиса хăшпĕр кĕнеке издательствисемпе пĕрле пĕремĕш [[w:Google|Google]] уçнă. Халĕ вăл [[w:Google Book Search|Google Book Search]] ятлă.
Вăл нимĕç,акăлчан,француз тата итальян чĕлхесемпе çырнă кĕнекесене шырать.
Рунетра çавăнпекех сервиспа [[w:Scholar.ru|Scholar.ru]]сайт усă курма май парать.
Кĕнекесен шыравĕ веб-шыраври пекех иртеть. Кĕнеке шыравĕ Google страницăра сире кирлĕ кĕнеке ятне çырăр та "Кĕнеке шыра" тÿмене пусăр. Google сирĕн шырав ыйтăвне тупнă кĕперсене кăтартать.
Кĕнеке кăларакан килĕшсен тата автор прависенпе хÿтĕленмен кĕнекесене пăхма пулать, асран-тĕсрен вулама та пулать. Ирĕк илме пулнă кĕнеке [[w:PDF|PDF]]-версине тиеме пулать.
5u1mtuzcjs2x0vyv66qeic9q34d8pek
Интернетра информаци шыравĕ/Хыпарсене шырани
0
1951
5264
5201
2009-05-20T11:05:06Z
Иванова Алиса
246
5264
wikitext
text/x-wiki
Чи малтанах çынсем Интернетра хыпарсене ятарлă Интернет-МИХ сайчĕсенче шыранă. Паянхи куна шырав системисен хыпар сервисĕпе те усă кураççĕ.
== Чăваштет ==
Чăвашла çырнă е чăвашсен пурнăçĕпе çыхăннă хыпарсемпе Интернетра тĕрлĕ сайтсенче паллашма пулать.
=== Smi21.ru ===
Чăваш Республикинчи тухакан хаçатсен пичетленнĕ хыпарсене [[w:Smi21.ru|Smi21.ru]] сайчĕнче вырнаçтараççĕ. Информаци кивелсен ăна архива куçараççĕ.
=== Hypar.ru ===
"[[w:Хыпар|Хыпар]]" хаçатĕнче пичетленнĕ хыпарсене [[w:Hypar.ru|Hypar.ru]] сайчĕнче вырнаçтараççĕ. Информаци кивелсен ăна архива куçараççĕ.
=== Suvar.su ===
"[[w:Сувар|Сувар]]" хаçатĕнче пичетленнĕ хыпарсене [[w:Suvar.su|Suvar.su]] сайчĕнче вырнаçтараççĕ. Информаци кивелсен ăна архива куçараççĕ.
=== Chuvash.org ===
Кашни çын чăвашла, вырăсла, акăлчанла, эсперанто чĕлхипе çырнă хыпарсене Chuvash.org сайтĕнче вырнаçтарма пултарать. Информаци кивелсен ăна архива куçараççĕ.
=== Cap.ru ===
Чăваш Республикин влаç органĕсен официаллă порталĕнче республика шайĕнче пулса иртнĕ хыпарсене вырнаçтараççĕ. Информаци кивелсен ăна архива куçараççĕ.
== Рунет ==
=== Яндекс.Новости ===
Хальлĕхе Рунет шырав системисен шутĕнче нумайĕшĕн хыпарсен сервисĕ пур. [[w:Яндекс.Новости| Яндекс.Новости] - Раççейри чи пĕрремĕш автоматика тишкерĕвĕпе систематизаци хыпарĕсен служби. Пĕлтерÿ тĕлĕшĕпе пĕрлештернĕ хыпарсене компьютер программипе тишкереççĕ, тĕп тепăна палăртаççĕ. Сайта тĕнче тата Раççей шайĕнче пулса иртнĕ хыпарсене тăратаççĕ. Хыпарсене сайта хăвăрт вырнаçтарса лартни, тĕрлĕ хаçат шухăшĕсене уçса пани, вулакана интереслентерекен хыпарпа тĕплĕнрех паллашма май парать. Унсăр пуçне, актуаллă заголовоксемпе аннотацисене компьютер программипе тишкерни пур.
[[w:Яндекс.Новости|Яндекс.Новости] сайчĕнче кашни 24 сехет хушшинче хыпар çĕнелсе тăрать.
Сайтра çĕнĕ тата архиври 2000 çулхи информаци хыпарĕсене шырав мелĕпе тупма пулать. Тишкернĕ материалсем хушшинче массăлă информаци хатĕрĕсенчи чи популярлисене палăртаççĕ.
== Google ==
2002-мĕш çулта [[w:Google|Google]] çĕнĕ сервис [[w:Google News|"Google хыпарĕсем"]] уçнă. Вăл чи популярлă информаци сайчĕсенчен хыпарсене пуçтарать - [[BBC]], [[CNN]], [[Guardian]], [[Washington Post]] тата ытти те.
== Кĕперсем ==
* [http://smi21.ru Чăваш Республикин МИХ-сен порталĕ];
* [http://hypar.ru/ Хыпар хаçатăн сайчĕ]
* [http://suvar.su/ Сувар хаçатăн сайчĕ]
* [http://chuvash.org/a/news Chuvash.org сайтĕнчи хыпарсен архивĕ];
* [http://gov.cap.ru/list2/view/02SV_NEWS_OV/main.aspx?gov_id=49&link=49&preurl=.&FKey=F_JURL_ID&Cmd=%CE%F7%E8%F1%F2%E8%F2%FC Cap.ru сайтĕнчи хыпарсен архивĕ];
* [http://news.google.com/ Google News сайчĕ];
* [http://news.yandex.ru/ Яндекс.Новости сайчĕ].
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск в новостях]]
ehzrhxny4so9fvz1m96ki40d5ehsmgl
Интернетри информаци шыравĕ/Файл шыравĕ
0
1952
5146
5143
2009-03-03T08:35:05Z
Bova 79
269
5146
wikitext
text/x-wiki
Интернетри информацин пысăкрах пайĕ хăнăхнă html страницăсенче мар, урăхларах форматлă файлсенче упранать. Кунта ÿкерчĕксем, юрă-кĕвĕ, видео тата ытти тĕрлĕ информаципе паллашма пулать.
Файла шыранă чухне унăн тĕрĕс ячĕ паллă пулсан, ăна тÿрех шырав системин тĕннине лартса тупма май пур. Файлăн тĕрĕс ячĕ паллă пулмасан ун тĕсне е эпир пĕлнĕ пĕр евĕрлĕ ятне палăртса, кĕске сăнлавне кăтартса тупма пулать.
Тĕслĕхрен, пире SuperOffice ятлă офис пуххинчи qwer.dll ятлă файл кирлĕ. Программине вырнаçтаракан компакт-дискра çак файл пăсăлнă, çавăнпа та система унсăрăн программăна вырнаçтараймасть.
Браузера уçса шырав системин сайтне кĕрĕр те qwer.dll тупма ыйтăр.
qky8vwfk5as6pnt4hzlwmhmcxsq4eqt
Интернетра информаци шыравĕ/Реферат шырани
0
1953
5145
5144
2009-03-03T08:17:56Z
Bova 79
269
5145
wikitext
text/x-wiki
Пĕр-пĕр темăллă реферата тупас тесен тĕрлĕ веб-сайтри каталогсемпе усă курма пулать. Çак каталогсем рефератсене ирĕклĕн куçарса илме май параççĕ.
== Яндекс.Каталог ==
«[[w:Яндекс.Каталог|Яндекс.Каталог]]» каталогра реферат сайчĕсен Каталог ► Учеба ► Учебные материалы ► Рефераты пайĕнче вырнаçнă.
== Каталог@MAIL.RU ==
«[[w:Каталог@MAIL.RU|Каталог@MAIL.RU]]» каталогра реферат сайчĕсен Наука и образование ► Рефераты пайĕнче вырнаçнă. Вĕсене тата пулма пултаракан темисемпе пайланнă.
== Банк Рефератов ==
Реферат шыракан ятарлă веб-сайтсенчи шыракан сервис пĕр пек ĕçлет.
Тĕслĕхшĕн, реферат шыракан сайтра «[[w:Банк Рефератов|Банка Рефератов]]» пĕр темăна шыраса пăхар.
Шырава икĕ майпа ирттермĕ пулать.
Пĕрремĕш мелĕ. «Банк Рефератов» сайта кĕрсе сайтăн тĕп страницăн сулахай енчи шырав кĕпер тÿмине пусăр. Ун хыççăн шырав тĕннине реферат темине çырăр. Enter тÿмине пусăр. Сайт сирĕн ыйту евĕрлĕ рефератсен ячĕсене кăтартĕ. Енчен вĕсен хушшинче сире кирлĕ реферат пулсан, эсир ăна илме пултаратăр.
Иккĕмĕш мелĕ. «Банк Рефератов» сайта кĕрĕр те тĕп страницăн сулахай енчи наукă пайĕсен кĕпер тÿмине пусăр. Рефератпа килешÿллĕ наукă пайне суйласа илĕр.
Рефератсен ячĕсене алфавит йĕркипе çырнă. Енчен вĕсен хушшинче сире кирлĕ реферат пулсан, эсир ăна илме пултаратăр.
== Кĕперсем ==
* [http://yaca.yandex.ru/ Яндекс.Каталог];
* [http://list.mail.ru/ Каталог@MAIL.RU];
* [http://www.bankreferatov.ru/ Банк Рефератов].
7hq493zk1s8crfmn3n943i5uugihkn1
Интернетра информаци шыравĕ/Блогсем тăрăх шырани
0
1954
5295
5287
2009-05-21T08:07:15Z
МамуткинаИА
241
5295
wikitext
text/x-wiki
[[Блог]] (кĕск. англ.weblog - тĕтелти [[журнал]])- блокăн авторĕ тултарнă çырусемпе ӳкерчĕклĕ тĕтелти журнал е веб-страница. Тата тĕрлĕ вулакансем кĕме пултаракан харпăр сыннăн дневникĕ.
Юлашки вăхăтра блоксемпе питĕ анлă усă кура пуçларĕç. Кирлĕ информаци шыранă чух çынсем час-часах вĕсемпе усă курма тăрăшаççĕ.
[[Блок]]сенче çынсем хăйсемпе пурнăçра пулса иртнĕ пулăмсем пирки çырса кăтартаççĕ, тенĕччĕ [[Google]]н наукă сотрудникĕ Кришна Бхарат хăйĕн пĕр тухса каланинче, тата вăлах Лондонти метрора пулса иртнĕ взрыв вăхăтĕнче профессионаллă фотографсем ӳкерттерме пултарайман сăн ӳкерчĕксене блокра вырнаçтарни пирки аса илтернĕччĕ. Çавна пулах МИХ блоксен тăтăш хăнисем пулса тăраççĕ.
[тӳрлетни] Блогсем тăрăх шырани
[тӳрлетни]
== Кĕперсем ==
[http://itnews.com.ua/43975.html Google хыпарсенче шырать]
[[ru: Поиск информации в Интернете/Поиск по блогам]]
lpxcz95zf85tdr0rld28v7tbex6wkc6
Интернетра информаци шыравĕ/Википедире шырани
0
1955
5313
5153
2009-05-21T09:53:39Z
Анастасия Коновалова
271
5313
wikitext
text/x-wiki
Википедире сире кирлĕ информаци шырас тесен "Куç" тата "Шыра" тÿмесемпе усă крмалла.
Статьясене уçă сăмах урлă тупас тесен, çак сăмахсене шырав йĕрĕ ăшне çырăр та "Шыра" тÿме çине пусăр. Эсир шыравăн тупнă станици çине тухатăр. Унта ытти статьясем хушшинче кирлĕ статьяна суйласа илме пултаратăр.
Ĕç-хĕл категорисен статьисене шырас тесен тĕп страницăран кĕмĕлле.
Статьяра пĕрремĕш пуçару умĕн "Тупмалли" вырнаçтарнă. Тупмалли пире статья ăшлăхне кăтартать тата кирлĕ раздел патне куçма пулăшать.
Статьян малтанхи версийĕсене Истори каçăм урлă, тÿрлетÿ ятлăхĕнче тупма пулать. Çавăн пекех унта автор ятне тата тÿрлетне вăхăта кăтартнă. Çак пĕлтерÿсем пĕтемпех яланлăха Википеди серверĕ çине çырăнса юлаççĕ, вĕсене улăштарма пулмасть.
Ас тăвăр, Википедине кашни кĕрекен тÿрлетме пултарать, çавăнпа статья ĕненмелле мар пулсан, унăн авторĕ пирки пĕлме ан кахалланăр; маларах çырнă статьяра эсир сисмен йăнăш тăма пултарать. Авторсем çине е статьясем çине пăхса, пĕтĕмĕшле Википеди çавăн пек тесе ан шутлăр.
Эсир тÿрех страница ятне пĕлетĕр пулсан, статья ятне шырав йĕрĕ ăшне çырăр та "Куç" тÿме çине пусăр.
Википедири пĕтĕм станицăсен [[w:URL|адресĕ]]: <code><nowiki>http://cv.wikipedia.org/wiki/страница ячĕ</nowiki></code>.
Википеди тĕп страници айăнче "Ятарлă страницăсем" каçăм пур. Ун урлă эсир "Ятарлă страницăсем" ятлăхне куçатăр, унта эсир хăвăра мĕн кирлине тупма пултаратăр.
1-мĕш хăнăхтару: Шупашкар страници çине адрес йĕрĕ урлă куçмалла. [[w:Браузер|Браузерĕн]] йĕр çине тÿррех ятне çырмалла.
2-мĕш хăнăхтару: Шупашкар страници çине "Куç" тÿмепе усă курса куçăр.
3-мĕш хăнăхтару: Шырав йĕрĕ ăшне пĕр-иккĕ уçă сăмах çырăр та Шыра тÿме çине пусăр.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск в Википедии]]
dg5qfvnvbnzt1b10jas55uexn32nm03
Joomla! вĕрентекен кĕнеке
0
1961
5572
5565
2010-03-26T07:38:28Z
85.142.157.2
5572
wikitext
text/x-wiki
Ку ирĕклĕ [[w:Викихайлав|викихайлав]] [[w:Joomla!|Joomla!]] çинчен. Тархасшăн,
йăнăшсене тÿрлетме тата пур страницăсене çĕнетме, çĕннисене хушма ан вăтанăр.
== Ăшлăх ==
;[[/Joomla! 1.5 ăшлăх менеджмент системипе паллашни|Joomla! 1.5 ăшлăх менеджмент системипе паллашни]];
;[[/Joomla! 1.5 тиени тата лартни|Joomla! 1.5 тиени тата лартни]];
;[[/Joomla! ĂМС-не ертсе пыни|Joomla! ĂМС-не ертсе пыни]];
;[[/Joomla! хушăмĕсем|Joomla! хушăмĕсем]];
== Joomla! 1.5 версийĕпе тума пултарнă тĕслĕхсем ==
* [[Joomla! 1.5 версийĕпе тунă шкул сайчĕ]]
* [[Joomla! 1.5 версийĕпе тунă ресторан сайчĕ]]
* [[Joomla! 1.5 версийĕпе тунă блог сайчĕ]]
* [[Joomla! 1.5 версийĕпе тунă ял тăрăхĕн сайчĕ]]
[[Категори:Joomla! вĕрентекен кĕнеке]]
[[ru:Самоучитель Joomla!]]
j4ldl2njalsgg6smo93ns5qbzs56dew
MediaWiki вĕрентекен кĕнеке
0
1962
5179
2009-03-14T09:06:31Z
Наталья
281
Çĕнни: Ку ирĕклĕ [[w:Викихайлав|викихайлав]] [[w:MediaWiki|MediaWiki]] çинчен. Тархасшăн, йăнăшсене тÿрлетме тата пур стр…
5179
wikitext
text/x-wiki
Ку ирĕклĕ [[w:Викихайлав|викихайлав]] [[w:MediaWiki|MediaWiki]] çинчен. Тархасшăн,
йăнăшсене тÿрлетме тата пур страницăсене çĕнетме, çĕннисене хушма ан вăтанăр.
== Тупмалли ==
;[[/MediaWiki ăшлăх менеджмент системипе палашни|MediaWiki ăшлăх менеджмент системипе палашни]];
;[[/MediaWiki тиени тата лартни|MediaWiki тиени тата лартни]];
;[[/MediaWiki ĂМС-не ертсе пыни|MediaWiki ĂМС-не ертсе пыни]];
;[[/MediaWiki ĂМС-не локализацийĕси|MediaWiki ĂМС-не локализацийĕси]].
0vpyb1cr73py167go65tsozvy78h0m1
Интернета валли текст: тĕрĕс çырасси
0
1964
5182
2009-03-14T09:45:35Z
Крестина
283
Çĕнни: Ку ирĕклĕ [[w:Викихайлав|викихайлав]] [[w:Интернет|Интернета]] валли текст мĕнле тĕрĕс çырасси çинчен. Та…
5182
wikitext
text/x-wiki
Ку ирĕклĕ [[w:Викихайлав|викихайлав]] [[w:Интернет|Интернета]] валли текст мĕнле тĕрĕс çырасси çинчен. Тархасшăн, йăнăшсене тÿрлетме тата пур страницăсене çĕнетме, çĕннисене хушма ан вăтанăр.
== Тупмалли ==
;[[/Ум сăмах|Ум сăмах]];
;[[/Вĕçленÿ|Вĕçленÿ]].
[[Категори:Интернета валли текст: тĕрĕс çырасси]]
8i27ajsuhuammvizht8e90bzesehs33
Интернетра информаци шыравĕ/Хыпарсем тăрăх шырани
0
1970
5202
2009-03-27T12:03:19Z
Sveta Alekseeva
263
Интернетра информаци шыравĕ/Хыпарсем тăрăх шырани Интернетра информаци шыравĕ/Хыпарсене шырани çине куçарнă
5202
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Интернетра информаци шыравĕ/Хыпарсене шырани]]
5degn5n1lfgbph161jqj6a32zsmlers
Интернетра информаци шыравĕ/Информаци пухăвĕсенче шырани
0
1971
7173
5203
2024-11-09T08:05:07Z
Таёжный лес
2014
Страницӑри контента «Чылай шырав ушкăнĕ линейнăй пĕлтерÿ» ҫине улӑштарнӑ
7173
wikitext
text/x-wiki
Чылай шырав ушкăнĕ линейнăй пĕлтерÿ
pf3tnna9jdzs2eua8wu9rs6nyt2boyw
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ
0
1983
5694
5627
2010-06-26T06:19:44Z
Alexei91
382
/* Телекăларăм тата телекурăм тăвасси техника тата технологи */
5694
wikitext
text/x-wiki
Ку массăллă информаци хатĕрĕсен [[w:Техника|техники]] тата [[w:Технологи|технологийĕпе]] паллааштаракан [[w:Ирĕк|ирĕклĕ]] [[w:викикĕнеке|викикĕнеке]]. Тархасшăн, пур страницăсене тÿрлетме, лайăхлатма тата çĕннисене хушма ан вăтанăр. [[Интернетра информаци шыравĕ]] викикĕнекепе усă курса кирлĕ информаци кăкĕсене тупма пултаратăр.
"[[w:Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ|Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ]]" викикĕнекере хаçат-журнал кăлармалли, телекурăмпа радиохыпарлав тата веб сайчĕсем дизайн тăвасси техника тата технологи пирки çырнă.
== Кÿртĕм ==
Юлашки ĕмĕрсем тăршшĕпех кашни пысăк техника ăслайĕ масăллă информаци хатĕрĕсен технологи улшăнăвĕсем патне илсе килнĕ. Çĕнĕ массăллă информаци хатĕрĕсем (масс-медиа) çуралнă, пур МИХсен техники çĕнелсе пынă. Массăллă информаци сутакан журналистсем хушшинчи конкуренци уссе пынине кура техника çĕнĕлĕхсене часрах кĕртме тăрăшнă.
XX ĕмĕр вĕçĕнче массăллă информаци [[w:арча|арчисем]] (хаçат, журнал, радиокăларăм, телекăларăм, веб сайт) [[w:Дизайн|дизайн]] технологийĕ вăйлă улшăннă. Ăнă кура МИХ кăларăмĕсен пахалăхĕ, тунин хăвăртлăхĕ ÿсрĕ, кăларăмсен хакĕ чакнă. Хальхи вăхăтра масс-медиа шутпаллилĕ технологийĕ куçăвĕ журналистсен умĕнче çĕнĕ мехел уçать.
Паянхи МИХ кăларăмĕсене усă куракансем [[w:Таврăну|Таврăну]] [[w:Механизм|механизмĕ]] урлă хăйсен шухăшсене пĕлтерме пултараççĕ. Ăна кура МИХсене хăш чухне «[[w:Массăллă коммуникации хатĕрĕсем|Массăллă коммуникации хатĕрĕсем]]» ят параççĕ.
Хальхи журналистикăна пичетленекен (хаçат-журнал) тата электрон (телекурăм, радиохыпарлав, Интернет-журналистика) журналистикăна уйăраççĕ. Электрон МИХсен шутне тата пичетленекен хаçат-журналсен интернет версийĕсене кĕртеççĕ.
Усă курнă технологи енчен журналистикăн пилĕк тĕсĕ пур:
* [[w:Хаçат-журнал журналистики|хаçат-журнал журналистики]];
* [[w:Фотожурналистика|фотожурналистика]];
* [[w:Радиожурналистика|радиожурналистика]];
* [[w:Тележурналистика|тележурналистика]];
* [[w:Интернет-журналистика|интернет-журналистика]].
Çак журналистика тĕсĕсем пăтрашăнма пултараççĕ. Тĕслĕхрен, хашь пĕр радио тата телекăларăмсене Интернет урлă та кăтартаççĕ. Веб сайт валли çырнă статьясене вара хут хаçатсенче пичетлеççĕ.
Çынна тата халăха электрон МИХсен витĕмĕ ÿсни Канада тĕпчевçине [[w:Маклюэн, Маршалл|М. Маклюэна]] калама хистенĕ: „Халăх тытăнăвĕ коммуникаци шалашĕнченех мар, массăллă коммуникаци хатĕрĕсен несĕллĕхĕнчен ытларах килет” (1967). Тата вăл каланă сăмахсем: «Хыпар меслечĕ вăл хыпар» çынсем пĕр информацине тĕрлерен туйни хыпар меслетĕнчен килнине пĕлтерет.
Викикĕнеке тытăмнĕ кÿртĕм, тăватă уйрăм, хыç сăмах кĕрет. Кашни уйрăмра пĕр-пĕр журналистика тĕсĕ пирки çырнă.
== Пичетлĕ периодика кăларăмĕсен тухасси техники тата технологийĕ ==
Пичетлĕ периодика кăларăм хут çине пичетленет. Кăларăмсен шучĕ кашни çул тăтăш тухса тăрать. Кăларăмсем шалашĕпе улшăнса тăраççĕ, анчах ячĕпе тулашĕ пĕрешкел. Кашнин кăларăмăн номерĕ пур е кăларнă вăхăчĕ палăртнă.
Хаçат ĕçĕнче прогресс пуçламĕшĕ И. Гутенберг ăславĕпе çыхăннă.
Вăл хускавлă литерĕсенчен пичет тулашĕ тунă. Унчен кĕнекесене йывăç е металл хăмасемпе усă курса пичетленнĕ. Çав хăмасенче сас паллисене касса кăларнă.
XX ĕмĕр вĕçĕнче пичетлĕ периодика кăларăмĕсен технологийĕнче тĕп улшăнусем пулса иртрĕç.
Çĕнĕ системисем кăларакансен ĕçне тĕпрен улăштарнă. Ăна пула периодикăлă пичет кăларăмсен хатĕрленĕвĕ хăвăртрах тата йÿнрех пулса тăчĕ.
Пичетлĕ МИХ кăларас процессĕ пичет умĕнхи, макет тавасси, калăпласси, пичет тата пичет хыççăнхи ĕçсене кĕртет.
=== Техника тата компьютер программисем ===
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичетлĕ периодика кăларăм/Техника|Техника]];
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичетлĕ периодика кăларăм/Компьютер программисем|Компьютер программисем]].
=== Технологи ===
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичет умĕнхи процесĕ| Пичет умĕнхи процесĕ]];
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Макет тавасси тата калăпласси|Макет тавасси тата калăпласси]];
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичет процесĕ|Пичет процесĕ]];
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичет хыççăнхи процесĕ|Пичет хыççăнхи процесĕ]];
=== Ĕç-хĕл ===
* [[w:Хаçат-журнал журналистики| Хаçат-журнал журналистики]].
=== Тата пăхăр ===
==== Викистатьясем ====
* [[w:Компьютер программипе тăлмачлани|Компьютер программипе тăлмачлани]];
* [[w:Тăлмач-программа тăлмачлани|Тăлмач-программа тăлмачлани]];
* [[w:Электрон сăмахсарĕ|Электрон сăмахсарĕ]].
====Викикĕнекесем====
* [[Trados]];
* [[Пичетленнĕ текстсене шутпаллилĕ тулаша куçарни]];
* [[Microsoft Word]];
* [[Электрон тапăлĕ]];
* [[Microsoft Excel]].
====Литература====
* [http://www.durov.com/study/TiT_SMI-265.doc Хамадеев А. В. «Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ (пичет кăларăмĕсем)» курс лекцисем] (вырăсла);
* [http://www.ozon.ru/context/detail/id/2459157/ Галкин С. И. МИХ техника тата технологийĕ. Хаçат тата журнала кăларасси. - М.: Аспект Пресс, 2008. - 215 с.] (вырăсла);
* [http://www.journ.msu.ru/?chp=pages&id=48 Ситников В. П. МИХ техника тата технологийĕ: Периодикăллă кăларăмĕсем. — М.: Фак-т жур-ки МГУ, 2002.] (вырăсла).
== Журналистикăра фотографи ÿкересси техники тата технологийĕ ==
Журналистика ĕç-хĕлĕн хăйевĕрлĕхĕ фотографи ÿкересси технологийĕ витĕмлĕх кÿрет.
Журналистикăра фотографи хăй вăхăтăнче пĕлтерĕшлĕ.
Фотографи лару-тăрăва çителĕклĕ тĕрĕс кăтартмаллă, вулакана е куракана пулса иртнин несĕллĕхне памалла. Фотографăн хăй тĕллĕн тунă фотографисем çине улшăнусем кĕртме юрамасть, ун чăн пуррине кăтартмалла.
Анчах та ултавлă фотографисем те тĕл пулаççĕ. Тăслăхрен, 2006 çулта, утă уйăхĕн 31-мĕшĕнче Кана Ливан хулинчен фотографисемпе харкашу пулса иртрĕ. [http://lenta.ru/articles/2006/08/08/blogs/]
=== Техника тата компьютер программисем ===
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Фотожурналистика/Техника|Техника]];
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Фотожурналистика/Компьютер программисем|Компьютер программисем]].
=== Технологи ===
=== Ĕç-хĕл ===
* [[w:Фотожурналистика|фотожурналистика]].
=== Тата пăхăр ===
==== Викистатьясем ====
* [[w:Фотожурналистика|Фотожурналистика]];
* [[w:Портал:Фотографи| Фотографи порталĕ]];
* [[w:Фотоаппаратура тăваканĕсем| Фотоаппаратура тăваканĕсем]];
* [[w:Ÿкерчĕксен тÿрлетĕвĕ|Ÿкерчĕксен тÿрлетĕвĕ]];
====Викикĕнекесем====
* [[Шутпаллилĕ ÿкерчĕксен тÿрлетĕвĕ]].
====Литература====
== Радиохыпарлав тата радиокăларăм кăларассин техники тата технологийĕ ==
Электрон массăллă информаци хатĕрĕсенчен пĕрремĕшĕ радио пулнă.
Тоталитарлă патшалăхсенче (Совет Союзĕ, Нацист Германи тата ытти те) халăха пропаганди тата йăпату ĕçĕнче радио пысăк пĕлтерĕшне ăнланнă.
Германин халăх вĕрентĕвĕ тата пропаганда рейхсминистрĕ [[w:Геббельс, Пауль Йозеф|Пауль Йозеф Геббельс]] радио ертсе пыраканăн икĕ тĕп тĕллеве пурнăçламалли çинчен каланă: „халăха çĕнĕ хыпарсемпе паллаштарасси, ăна йăпатасси тата лăплантарасси. Идеологи ĕçĕпе йăпатланасси киллĕшсе тăмалла”.
=== Техника тата компьютер программисем ===
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Радиожурналистика/Техника|Техника]];
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Радиожурналистика/Компьютер программисем|Компьютер программисем]].
=== Технологи ===
=== Ĕç-хĕл ===
* [[w:Радиожурналистика|радиожурналистика]].
=== Тата пăхăр ===
==== Викистатьясем ====
* [[w:Радиожурналистика|Радиожурналистика]];
* [[w:Интернет радио|Интернет радио]];
* [[w:Подкастинг|Подкастинг]].
====Викикĕнекесем====
====Литература====
== Телекăларăм тата телекурăм тăвасси техника тата технологи ==
'''[[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Тележурналистика|Тележурналистика]]''' — журналистика тĕсĕ. Вăл журналистика ытти тĕсĕсенчен усă куракан техника тата технологи тĕлĕшĕнчен уйрăлса тăрăть. Тележурналистика тĕп тĕллевĕ — телекăларăмсем туса куракансене паллаштарасси.
===Телекурăм та телекăларăм===
Телекурăм та телекăларăм вăхăчĕ хĕсĕк. Чи первайхи телекурăм структуриĕн контурне вещани сеткиĕ теççĕ. Вăхăт çине пăхса, телестуди уйрăм передачăсем пăхса тухать. Программăна пăхса тухни передачăсем мĕнле тухмаллине, куракансене мĕн панине кăтартса парать, çавăнпа та вăл питĕ кирлĕ ĕç. Телестудин ĕç ерки павиьонсенече тата ÿкернĕ çĕрте пурнăçланать.
Телевидени 20 мĕш эмĕрте çуралса кайнă. Анчах тĕпчеме ăна 1930 мĕш çул пуçламăшĕнче çеç тытăннă. Чи первай телевизорсем хурапа шурăлла çеç кăтартма пултарнă, кайран тин 50 мĕш çулсенчен Америкăра унтан ытти çĕрсенче телевидени тĕрлĕ теспе кăтартма пуçланă. Хальхи вăхăтра цифровой телевидени çине куçма тăрăшаççĕ.
=== Техника тата компьютер программисем ===
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Телевидение/Техника|Техника]];
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Телевидение/Компьютер программисем|Компьютер программисем]].
=== Технологи ===
Тележурналистика телекурав технологипе ĕçлет. Телекурав технологийĕ сăнарсене тата сасăсене (кĕвĕ, калаçу) куракансем патне радиосигнал (эфир телекурăмĕ) е электросигнал (кабель телекуравĕ) урлă çитерет. Телекăларăмсене ятарлă павильонсенче е натура ÿкерÿре хатĕрлеççĕ.
==== Цифрăллă телекурав ====
Пĕтĕм тĕнчери çĕр-шывсем майĕпен цифрăллă телекурăм çинелле куçса пыраççĕ. 2015 çула вара Раççейпе Китай пĕтĕмпех цифрăллă телекурăм çине куçма шут тытнă.
Цифрăллă телекурăмра чи лайăххи-ÿкерчĕксем тата сасă пысăк пахалăхпа уйăрăлса тăраççĕ аналогпа танлаштарсан. Тата тепĕр енчен-радиохумĕн диапозонне кăларни, ăçта кайран çĕнĕ проводасăр тетел тума пулать.
=== Ĕç-хĕл ===
* [[w:Тележурналистика|тележурналистика]].
=== Тата пăхăр ===
==== Викистатьисем ====
* [[w:Телекурăм|Телекурăм]];
* [[w:Интернет телекурăмĕ|Интернет телекурăмĕ]];
* [[w:Подкастинг|Подкастинг]].
====Викикĕнекесем====
====Литература====
* [http://www.ds4607.narod.ru/book/razv.rar Лейтес Л. С. Раççейри телекăларăм аталанăвĕ: Пулăшакан. - М.: ИД Святогор, 2005. с.224.] (вырăсла)
== Интернет сервисĕсен техники тата технологийĕ ==
Интернет усăçĕсем ÿснипе журналистика тата ытларах интернет кăларăмĕсене куçать.
Хальхи вăхăта çак журналистикăри улшăнăвĕсене Интернепа нумайĕн усă куракан патшалăхсенче асăрхама пулать.
[[w:Интернет|Интернет]]-ри сервисĕсем (акăл. Functions of Internet) [[w:Тетел протоколĕ|протоколсемпе]] тата [[w:Интерфейс|интерфейс]]емпе улшăнса тăраççĕ.
=== Техника тата компьютер программисем ===
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Интернет/Техника|Техника]];
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Интернет/Компьютер программисем|Компьютер программисем]].
=== Технологи ===
=== Ĕç-хĕл ===
* [[w:Интернет-журналистика|Интернет-журналистика]].
* [[w:Википеди:Пулăшу|Википеди]];
* [[w:Викихайлав:Пулăшу|Викихайлав]];
* [[w:Блог|Блог]];
* [[w:Веб дизайн|Веб дизайн]].
=== Тата пăхăр ===
==== Викистатьясем ====
* [[w:Интернет-журналистика|Интернет-журналистика]];
* [[w:Подкастинг|Подкастинг]];
* [[w:Веб 2.0|Веб 2.0]];
* [[w:Викихыпар|Викихыпар]];
* [[w:Электрон журналĕ|Электрон журналĕ]];
* [[w:Интернет кăларăм|Интернет кăларăм]].
====Викикĕнекесем====
* [[Mozilla Firefox]];
* [[Opera]];
* [[MediaWiki вĕрентекенĕ]];
* [[Joomla!]] вĕрентекенĕ.
====Литература====
* [http://narod.yandex.ru/100.xhtml?www.ds4607.narod.ru/book/int.rar Калмыков А. А., Коханова Л. А. Интернет журналистика - М.: ЮНИТИДАНА, 2005. - 383 с.] (вырăсла);
* [http://www.ds4607.narod.ru/book/set.rar Вейлер К., Маурер Р. И. Тетел МИХ-ĕ – урăх журналистика. – Зальцбург, 2000.] (вырăсла);
* [http://new.hse.ru/sites/infospace/podrazd/facul/fdipz/kmmimb/DocLib3/programma/internetsmi.doc Батыршин Р. И. «Интернет МИХ-ĕ» дисциплинин программи] (вырăсла);
* [http://www.ds4607.narod.ru/book/idzh.rar Журналист валли Интернет. С. Кузнецов ред., А. Носик] (вырăсла).
== Хыç сăмах ==
Çак кĕнекере „МИХ техника тата технологийĕ” темисене тытăмĕ кăтартнă. Журналистикăн кашни тĕсĕн онлайн тата офлайн информаци кăкĕскене палăртнă.
== Хушăмсем ==
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Ыйтусемпе панă ĕçĕсем|Ыйтусемпе панă ĕçĕсем]].
== Литература ==
=== Пичетлĕ версисем ===
* [http://www.ozon.ru/context/detail/id/928098/ Ворошилов В. В. МИХ техника тата технологийĕ. Лекцисене кĕскĕн çырни. - М.: Издательство Михайлова В. А., 2000. - 48 с.];
* [http://www.ozon.ru/context/detail/id/2214883/ Ситников В. П. МИХ техника тата технологийĕ: пичет, телекурăм, радиохыпарлав. - М.: Филологическое общество "Слово", Эксмо, 2004. - 416 с.];
* [http://www.ozon.ru/context/detail/id/2634827/ Тулупов В. В. тата ыттисем те. МИХ техника тата технологийĕ: пичет, телекурăм, радиохыпарлав, Интернет. Изд-во "Михайлов В. А.", 2008. - 320 с.];
* [http://www.ozon.ru/context/detail/id/1597154/ Кихтан В. В. Журналистикăри информациллĕ технологийĕсем. - Ростов н/Д: Феникс, 2004. - 160 с.]
=== Электронлă версисем ===
* [http://narod.yandex.ru/100.xhtml?www.ds4607.narod.ru/book/tehnteh.rar Ворошилов В. В. МИХ техника тата технологийĕ: Лекцисене кĕскĕн çырни];
* [http://www.ds4607.narod.ru/book/otpict.rar Понзин В. Ф. Пиктограммăран пуçласа Интернета çити. Информаци тата коммуникаци хатĕрĕсен аталанăвĕн кĕскен калавĕ. - СПб., 2001. – 115 с.]
== Тата пăхăр ==
Викистатьясем:
* [[w:Журналистика|Журналистика]];
* [[w:Массăллă информаци хатĕрĕ|Массăллă информаци хатĕрĕ]];
* [[w:Компьютер|Компьютер]].
[[Категори:Массăллă информаци хатĕрĕсен техники тата технологийĕ]]
[[Категори:Журналистика]]
[[ru:Техника и технология средств массовой информации]]
ke9lgbh657jxyxxqb050mp4iil4g3rj
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологи
0
1984
5221
2009-04-25T08:29:02Z
Крестина
283
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологи Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ çине куçарнă
5221
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ]]
gcpjl4r7s586cc7hwgs5adsmavqix4g
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Ыйтусемпе панă ĕçсем
0
1985
5235
5234
2009-05-15T09:56:34Z
Marina Krasnova
257
5235
wikitext
text/x-wiki
== Ыйтусем ==
# [[w:Маклюэн, Маршалл|М. Маклюэна]]ăн сăмаххисене эсир мĕнле ăнланатăр: «Пĕлтерÿ памалли майсем хăйсем пĕлтерÿ пулаççĕ»?
#*Хуравне çакăнта шырăр
# Техника тата технологи усă курнă тăрăх журналистикăра мĕнле пайсене уйăрма пулать?
#* Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Хаçат-журнал журналистика|хаçат-журнал журналистика]] технологийĕсем çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Фотожурналистика|фотожурналистика]] технологийĕсем çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Радиожурналистика|радиожурналистика]]технологийĕсем çинчен каласа парăр.
#* Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Тележурналистика|тележурналистика]]технологийĕсем çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Интернет-журналистика|интернет-журналистика]]технологийĕсем çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# Хаçат-журнал журналистикинчи [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичетлес умĕнхи процесс|пичетлес умĕнхи процесс]] шутне мĕн-мĕн кĕрет?
#*Хуравне çакăнта шырăр
# Хаçат-журнал журналистикинче [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Макетировани тата верстка| макетировани тата верстка]] тени мĕне пĕлтерет?
#*Хуравне çакăнта шырăр
# Хаçат-журнал журналистикинчи [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичетленĕ процесс|пичетленĕ процесс]] çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# Хаçат-журнал журналистикинчи [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичетленĕ хыççăнхи процесс|пичетленĕ хыççăнхи процесс]] çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Scribus|Scribus]]программа çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:OpenOffice.org Writer|OpenOffice.org Writer]]программа çинчен каласа парăр.
#* Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Microsoft Word|Microsoft Word]]программа çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:ABBYY FineReader|ABBYY FineReader]]программа çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:GIMP|GIMP]]программа çинчен каласа парăр.
#* Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Inkscape|Inkscape]]программа çинчен каласа парăр.
#* Хуравне çакăнта шырă
# [[w:Adobe Photoshop|Adobe Photoshop]]программа çинчен каласа парăр.
#* Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Audacity|Audacity]]программа çинчен каласа парăр.
#* Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:VirtualDub|VirtualDub]]программа çинчен каласа парăр.
#* Хуравне çакăнта шырăр
# Мĕн вăл [[w:Подкастинг|подкастинг]]?
#* Хуравне çакăнта шырăр
# Интернетри услугăсем (сервиссем) мĕнлисем пулаççĕ? Вĕсем çинчен кĕскен каласа парăр.
#* Хуравне çакăнта шырăр[[w:Интернет|çакăнта]].
# [[w:Adobe Dreamweaver|Adobe Dreamweaver]]программа çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Joomla|Joomla]]программа çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# Расскажите о программе [[w:MediaWiki|MediaWiki]]программа çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Викиновости|Викиновости]]программа çинчен каласа парăр.
#*Хуравне çакăнта шырăр
# Мĕн вăл [[w:Электронлă журнал|электронлă журнал]]?
#*Хуравне çакăнта шырăр
# [[w:Интернет-издани|Интернет-издани]] сен шутне мĕн-мĕн кĕрет?
# [[w:Интернет-радио|Интернет-радио]] çинчен каласа парăр.
# [[w:Интернет-телевидени|Интернет-телевидени]] çинчен каласа парăр.
== Панă ĕçсем ==
# Локальный компьютер çине [[w:Joomla|Joomla]]! 1.5 CMS вырнаçтарăр.
#*Joomla! 1.5 видеоурокĕсене çакăнта туянма пултаратăр: [http://joomla-video.ru/ Евгений Попов] , е тата çакăнта шыраса пăхма пултаратăр: [[w:торрент-трекер|торрент-трекер]] (тĕслĕхрен: [http://tfile.ru/ tfile.ru]).
# Локальный компьютер çине [[w:MediaWiki|MediaWiki]] CMS вырнаçтарăр.
#* Мĕнле майпа вырнаçтармаллине çакăнта çырса панă: [http://www.mediawiki.org/wiki/Manual:Running_MediaWiki_on_Windows/ru#.D0.A3.D1.81.D1.82.D0.B0.D0.BD.D0.BE.D0.B2.D0.BA.D0.B0_.D1.81.D0.B5.D1.80.D0.B2.D0.B5.D1.80.D0.B0_.D0.BF.D1.80.D0.B8.D0.BB.D0.BE.D0.B6.D0.B5.D0.BD.D0.B8.D0.B9 MediaWiki].
[[ru:Техника и технология средств массовой информации/Вопросы и задания]]
afcznd0q8kiht2geu6c4nzzvfue6rqy
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологи/Ыйтусемпе панă ĕçĕсем
0
1986
5933
5225
2011-12-06T22:08:53Z
タチコマ robot
751
Робот: исправление двойного перенаправления → [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Ыйтусемпе панă ĕçсем]]
5933
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Ыйтусемпе панă ĕçсем]]
1abs24ekqv10qc6f5zn8h72up2gr8p6
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Ыйтусемпе панă ĕçĕсем
0
1987
5230
2009-04-25T09:34:20Z
Крестина
283
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Ыйтусемпе панă ĕçĕсем Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Ыйтус
5230
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Ыйтусемпе панă ĕçсем]]
1abs24ekqv10qc6f5zn8h72up2gr8p6
Интернетра информаци шыравĕ/Кĕнекесене шырани
0
1989
5248
5243
2009-05-20T08:44:02Z
Иванова Алиса
246
5248
wikitext
text/x-wiki
'''Кĕнекесене шырани''' -
== Кĕнеке шыракан ятарлă сервиссем ==
=== FindBook.ru кĕнеке шыравĕ ===
[[w:FindBook.ru|FindBook.ru]] шырав системи Раççейри Интернет-магазинсенчи кĕнеке шыравне ансатлатать. Кирлĕ кĕнекене çăмăллăн тупас тесен автор хушаматне палăртмалла.
=== Google кĕнеке шыравĕ ===
Кĕнекесене [[w:Google кĕнеке шыравĕ|Google кĕнеке шыравĕ]] сервиспа усă курса шыраса тупма пулать. Google кĕнеке шыравĕнче тĕрлĕ кĕнеке тупма çăмăл: медицина, культура, спорт, вĕренÿ енĕне.
Тĕп сăмаха е сăмах майлашăвне шырав анине çырăр. Унăн тĕп хыпарĕсемпе паллашас тесен кĕнеке ячĕ çине пусăр. Çавăн пекех кĕнекен темиçе фрагментне пăхма пулать. Издатель е кĕнеке авторĕ пĕр е темиçе страницăпа паллашма ирĕк пама пултарать. Енчен те кĕнекен автор прависем хÿтĕленмен пулсан ăна туллин те пăхса тухма пулать. Çак шырав функцине пула кирлĕ кĕнекене тупма май пур. Интернет-мăкаçейсен сайчĕсене куçса кĕнеке туянма "Çак кĕнекене туянас" кĕпер çине пусмалла. Чылай чухне "Вулавăшра шырас" кĕпер урлă кирлĕ кĕнеке пур çывăхра вырнаçнă вулавăша тупма пулать.
Хальхи вăхăтра чылай кĕнекене кăларакансенчен е авторсенчен [[w:Google|Google]] кĕнеке партнер программипе е партнер-вулавăшсенчен Вулавăш проекчĕпе илме пулать.
Юлташ программи - хăйсен кĕнекисене сĕнекен авторсене е кĕнеке кăларакансене пулăшакан интерактивлă кĕнеке маркетинг программи. Издателсемпе авторсем кĕнекисене сканерласа шутпаллиллĕ тулашне куçараççĕ, кайран кĕнеке шалашне кирлĕ вырăна вырнаçтараççĕ. Çакă йăлтах тÿлевсĕр. Ытларах кĕнекен тулли мар шалашĕпе паллашма май пур.
[[w:Вулавăш|Вулавăш]] проекчĕ хăш-пĕр вулавăшсемпе çыхăну тытать. Унта сканерланă кĕнекесене каталог евĕр йĕркелеççĕ. Кĕнеке ирĕклĕ пулсан унпа туллин паллашма пулать.
== Кĕперсем ==
* [http://books.google.ru/?hl=ru Google кĕнеке шыравĕ];
* [http://www.findbook.ru/ FindBook.ru кĕнеке шыравĕ].
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск книг и в книгах]]
f4wuk2h1r0q681v3orsb0d18r2htzkx
Интернетра информаци шыравĕ/Сăмахсарсенче шырани
0
1990
5260
5249
2009-05-20T10:01:42Z
Галина Иванова
286
5260
wikitext
text/x-wiki
Интернет аталанăвне кура [[w:Онлайн сăмахсарĕ|онлайн-сăмахсарсемпе]] усă курма пулать. Онлайн-сăмахсарсем ике пая пайланаççĕ: [[w:Энциклопеди|энциклопедиллисем]] тата [[Лингвистика сăмахсарĕ|лингвистикăллисем]]. Тĕплĕнрех [[w:Сăмахсарĕсен типологийĕ|Википедире]] пăхма пулать.
== Энциклопеди сăмахсарĕсем ==
Энциклопеди сăмахсарĕ — пĕтĕмĕшле сăмахсар. Энциклопеди сăмахсарĕсенче тĕрлĕ ăнлавсемпе терминсен пирки пĕлме пулать. Сăмахсарта тĕрлĕ ăсчахсем, литература ĕçченĕсем, ÿнерçĕсем пирки вуласа пĕлме пулать. Унсăр пуçне сăмахсарта географи тата топологи вырăнĕсемпе паллашма май пур.
Чи пысăк вырăсла проектсенчен [http://www.rubricon.com/ «Рубрикон»] порталне асăнмалла. Ăна 2000 çулта уçнă, халлĕхе текстсемпе ÿкерчĕксемлĕ 62 энциклопедийпе паллă. Чылай материалĕсем тÿлевлĕ.
«[[w:Википеди:Википедипе]]» те усă курма пулать, ăçта кашниех материалне кĕртме, тÿрлетме пултарать. Вăл та ытти сайтсемпе тупăшать, 2006 çулхи çуралан 17-мĕшĕнче кăна 1,3 млн статьяран кая мар çырнă.
== Лингвистика сăмахсарĕ ==
Лингвистика сăмахсарĕсен тĕллевĕ — вĕсенче сăмахсен информацийĕ упранать.
Лингвистика сăмахсарĕсен тĕслĕхсем:
* ăнлантару,
* ют чĕлхе сăмахĕсен,
* этимологи,
* орфографи,
* орфоэпи,
* фразеологи,
* синонимсемпе антонимсен тата омонимсен,
* лингвистика терминĕсен,
* синтаксис сăмахсарĕсем.
[[w:Ăнлантаруллă сăмахсар|Ăнлантару сăмахсарĕ]] сăмахсене ăнлантарать. Сăмахсен ăнлавне пĕлес тесен вĕсене тĕпчемелле.
Сăмахсем ăçтан пуçланса кайнине, истори улшăнса пынă май сăмах еплерех урăхланнине сăнама пулăшать [[w:Истори сăмахсарĕ|историллĕ]] тата [[w:Этимологи сăмахсарĕ|этимологиллĕ сăмахсарсем]].
[[w:Фразеологи сăмахсарĕ|Фразеологиллĕ сăмахсарĕсенче]] улшăнман сăмахсен çаврăнăшне тупма пулать. Вĕсен историне тата усă курни пирки те çителĕклĕ çырса панă.
Сăмахсене тĕрĕс çырма, калама [[w:Орфографи сăмахсарĕ|орфографиллĕ сăмахсарĕ]] пулăшать. Унсăр пуçне [[w:грамматика сăмахсарĕ|грамматикăлла сăмахсарĕсем]] пулăшаççĕ. Вĕсем сăмах тытăмĕ пирки ăнлантараççĕ.
Лексика сăмахсарĕсен тĕслĕхĕсен те ĕçĕ пысăк: синоним, антоним, омоним, пароним пирки те тĕплĕн çырса панă.
== Google Сăмахсарĕсем ==
== Яндекс Сăмахсарĕсем ==
Яндекс службисен тĕллевĕ. Сăмахсарĕсем Интернетпа анлăн усă куракансем валли тĕрĕс, актуаллă тата кирлĕ информацине тупма пулăшаççĕ. Информаципе паллашма универсаллă тата тематикăлла энциклопедисем, ыйту кĕнекисем,вырăсла тата ют çĕршыв чĕлхисен сăмахсарĕсем нумай ĕçлеççĕ. Çак сервиспа усă курса сăмахсене тĕрлĕ чĕлхесем çине куçарма пулать.
2006 çулхи авăн уйăхĕнче Яндекс электронлă вулавăшăн ыйту литературин прграммине чылай çăмăллатнă.Çавăнпа та компанин Интернетра кăсăклă сăмахсарĕсемпе тĕрлĕ пайсем çине сапаланакан энциклопедисене пичетлеме ирĕк пур.Çĕнĕ сăмахсарĕсем тата энцеклопедисем кунсерен çĕнĕлсе пыни аван.
== Кĕперсем ==
* [http://www.google.ru/dictionary Google Сăмахсарĕсем];
* [http://slovari.yandex.ru/ Яндекс Сăмахсарĕсем];
Вырăс чĕлхиллĕ онлайн-энциклопедийĕсем
* Википеди
* Викиăсчах
* [http://www.rubricon.com/ Рубрикон]
* [http://slovari.yandex.ru/?ref=universal Пысăк совет энциклопедийĕ; Брокгауза тата Ефрона пĕчĕк энциклопеди сăмахсарĕ] (Яндекс ресурсĕ)
* [http://encycl.yandex.ru/ Яндекс Энциклопедийĕ] — ыйту информаципе тĕплĕн паллаштаракан ресурсĕ.
* [http://www.wikiznanie.ru Википĕлĕвĕ]
* [http://krugosvet.ru/ «Кругосвет» энциклопедийĕ ]
* [http://dic.academic.ru/ 15 универсаллă тата ятарлă энциклопедийĕ on-line]
* [http://www.strelna.ru/ru/chron/encyclopedia/0/all/1/abc Пысăк совет энциклопедийĕ релевант статйисемпе пуçтарни (strelna.ru)]
* [http://www.sky-net-eye.com/rus/dictionary/encyclopedia Пысăк совет энциклопедийĕ: хăвăрт шыраса тематикăпа лартни sky-net-eye.com]
* Open Encyclopedia Project
* [http://www.megabook.ru/ MegaBook]
Онлайн-сăмахсарĕсем
* [http://samahsar.chuvash.org/ Электронлă сăмахсар] Сăмахсене чăваш чĕлхинчен вырăс чĕлхине куçару онлайн-сăмахсарĕ.
* [http://www.multitran.ru/ Мультитран] — вырăсла, акăлчан, нимĕç, француз, итали, испан, голланди, латыш, эстони, япон, калмăк, африкаанс тата эсперанто чĕлхисенчен куçарма пулăшать. Системине тултармалли тата тÿрлетмелли майсем пур.
* [http://online.multilex.ru/ МультиЛекс Онлайн: итлеме май паракан 7 чĕлхеллĕ сăмахсарĕсем] — вырăсла, акăлчанла, нимĕçле, французла, испанла, италилле, португалилле, узбекла сăмахсене итлеме май парать. Ăнлантару сăмахсарĕсем. Ятарлă лексикăна куçарма пулăшакан тематика сăмахсарĕсем.
* [http://o-db.ru/ Онлайн-сăмахсарĕсем] — куçарусене шырама пулăшакан сăмахсарĕсем (акăлчанла, вырăсла, французла, украинла, белорусла, армянла тата ыттисем те.), ыйту кĕникисенчи шыравĕ (биографи, Раççей çĕршывĕн почта кодчĕсем тата ыттисем те.), текстсен онлайн-куçарăвĕ.
* [http://mirslovarei.com/ Сăмахсарĕсен тĕнчи] — мĕн пур сăмахсарĕсенчи шыравĕ.
* [http://www.dics.ru/online/?suid=2612059MKVZAK9SPNS2FZWPVO1602640&context_words=&x=17&y=9 КОНТЕКСТ] — Акăлчанран вырăсла, вырăсларан акăлчанла куçармалли сăмахсарĕсем.
* [http://www.rorus.net/ Вырăсла-румынла сăмахсарĕ].
* [http://www.rulit.lt/ Вырăсла-литовла сăмахсарĕ].
* [http://www.linguistpro.net/ru/ Вырăсла-украинла сăмахсарĕ].
* [http://www.ruscaturkce.com/default.asp?Language=Ru Вырăсла-турккăлла сăмахсарĕ].
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск в словарях]]
7uafkgvolwabc30myq72y2zg2uez1ef
Интернетра информаци шыравĕ/Файла mp3 тĕсĕпе шырани
0
1991
5654
5653
2010-05-25T08:33:58Z
Nurgalet
490
5654
wikitext
text/x-wiki
'''mp3''' [[файлсене]] интернетра шырамалли сервисĕпе е каталогсенче тупма пулать.
==Каталогсенче шырасси==
mp3 файлсене шыранă чух [[каталогпа]] усă курма пулать.
[[Яндекс]] каталогĕ.
«Культура» каталогĕнче, «mp3» рубрикинче 3 апрель 2009 ç. валли 239 сайт яхăн пулнă, суйланнă, даттипе, алфавитпа. Сайчĕсене подкатологсемпе вырнаçтарнă:
*Поп-юррисем 45;
*Классика 21;
*Этнический тата фолк музыки 10;
*Автор юррисем 13;
*Джаз тата блюз 6;
*Совет союзен вăхăтĕнчи юррисем 10;
*Хард-рок тата "металл" 10;
*Рэп тата хип-хоп 6;
*Гитара 2;
*Рок-музыка 61;
*Электронный музыка 13;
*Альтернативный стильсем 3;
*Шансон 12;
*Саундтрексем 2;
*Аудио CD лавккисем 6;
*Тĕрлĕрен 45.
===Юрă каталогĕ===
Епле юрăна шырав системинче тупма май çук пулсан «Яndex.Музыка» ( http://music.yandex.ru/ ) каталогĕнче шыраса пăхăр.Унта кĕрсен композицин пĕрремĕш буквине е аворăн ячĕ çине пусăр. Унтан авторсен списоке тухать. Çав списокра кирлĕ автор пулсан ун ячĕ çине пусса альбомне тупатăр. Суйласа илсен альбомри списокне уçăр. Кирлĕ юррине тупсан сылтăм страницăн сылтăм енне пăхăр: унта сире кирлĕ альбома хăш сайт çинчен илме пулнине тата ун хакне çырса панă. Кирлĕ [[сайт]] çине пĕрре пуснипех çăмăллăн кĕме пулать.
Анчах та «Яndex.Музыка» каталогра кирлĕ юрра тупаймасан та пултаратăр.
Ун пек пулсан юрă сайчĕсен каталогĕпе усă курăр. Каталог сайтĕнче, сире кирлинче, юрăсен разделне кĕрсе малала юрăллă сайт çине куçар.
Тĕслĕх: «Яндекс» каталогра ( http://yaca.yandex.ru/ ) раздел çакăн пек ятлă Культура ► Музыка ► Скачать музыку, «Рамблер» каталогĕнче( http://top100.rambler.ru/ ) — [[mpЗ]] кăна, Mail.Ru каталогра( http://list.mail.ru/ ) — Культура и искусство ► МpЗ ► МpЗ-архивы. Кашни сайта суйласа кирлĕ альбома «Яndex.Музыка» каталогри пекех методсемпе усă курса тупма тăрăшăр. Унсă пуçне тата пĕр май пур: mp3 шырамалли сайт çинче ятарлă вырăнта юрăн ятне çырăрса Enter пусар. Пĕтĕм группăсен списокĕ тухать (альбомсен е авторсен).Кирлĕ альбома уçма е кирлĕ альбомсен списокне курма ун ячĕ çине кăна пусмалла.
Mp3-архивран кирлĕ юрăна илмешкĕн пĕрремĕшле çав сайт çинче ригистраци тухса кирлĕ юрăсемшĕн укçа тÿллемелле. Еплерех тумалли информаци кашни юрăсен пуххин сайчĕсенче пур, çавăнпата тĕплĕн информацине вулăр. Ун валли "помощь" ссылки тăрăх кĕрĕр.
==Ссылкăсем==
*«Яндекс» каталогĕ [http://yaca.yandex.ru/]
*«Рамблер» каталогĕ [http://top100.rambler.ru/]
qm6c5en1sha3em4eg20ypc7r3akj2cv
Интернетра информаци шыравĕ/Шырав системи
0
1992
5612
5605
2010-04-22T06:19:53Z
Sumax
474
5612
wikitext
text/x-wiki
== Хыпарсене шырани ==
Çынсем [[w:Интернет|Интернетпа]] час-часах çĕнĕ [[w:Хыпар|хыпарсем]] пĕлме усă кураççĕ. Куншăн тĕрлĕ сайтсем тăрăх хыпарсен çĕнетĕвĕсене шыраса çÿреме кирлĕ мар, пĕр-пĕр хыпар сервисне кĕмелле кăна. Халĕ кашни шырав системинче тенĕ пекех хыпар сервисĕ пур.
=== Google News ===
Çак сервиса [[w:Google(компани)|Google]] компани [[w:2002|2002]] çулта хута янă. Google News тĕнчери чи паллă информаци источникĕсенчен (BBC, CNN, Guardian, Washington Post, т. ыт.те) информаци пухса хыпарсен ячĕсене темиçе категори тата пĕлтерĕш тăрăх ушкăнлать.
=== Яндекс. Новости ===
Яндекс. Новости — [[w:Раççей Патшалăхĕ|Раççейри]] чи пĕрремĕш хыпарсемпе ĕçлессине автоматизациленĕ служба: ятарлă программа килсе пыракан информацине тишкерсе пĕр пек содержаниллĕ хыпарсене уйăрать, вĕсем валли аннотацисем туса хатĕрлет, тата кунăн тĕп темине палăртать.
Сайт çинче çĕнĕ хыпарсене кăна мар, [[w:2000|2000]]-мĕш çултан пуçтарăннă пысăк архиври хыпарсене те тупма пулать.
== Блогсенче шырани ==
Юлашки çулсенче блогсем (онлайн-дневниксем) нумайланнине пула шырав системисем вĕсенче те информаци шырамалли май туса параççĕ. 2004-мĕш çулта Яндекс шырав служби блогсенче шыракан сервиса тĕрĕслеме пуçланă. 2006 çулта сервиса çĕнетнĕ, халĕ вара вăл общество шухăшĕн индикаторĕ пекех пулса тăрать.
== Кĕнекесенче шырани ==
В октябре 2004 года, на книжной выставке во Франкфурте, Google представила сервис Google Print. 17 ноября 2005 г. его название было изменено на Google Book Search. Этот сервис выполняет полнотекстовый поиск по книгам, которые Google сканирует и сохраняет в своей цифровой базе данных.
Кроме того, в рамках своего сервиса Google.Scholar служба предоставляет услуги поиска научной информации. В Рунете аналогичным поиском занимается ресурс Scholar.ru.
== Словарьсенче шырани ==
Яндекс.Словари службăн тĕллевĕ — Интернетпа усă куракансене пурнăçăн пĕтĕм енĕсем çинчен чи пахалăхлă, шанчăклă тата актуаллă информаципе тивĕçтересси.
2006-мĕш çулăн уйăхĕнче Яндекс справочный литературăн электрон словарьне тумалли программа уçнă. Çак программа тăрăх компани, кирлĕ правасем илсе, чи интереслĕ словарьсемпе энциклопедисене цифровой формата куçарать те Интернета кăларса хурать. Кунсăр пуçне, проектпа килĕшÿллĕн, тăтăшах çĕнĕ словарьсемпе энциклопедисем хутшăнса пымалла.
== Ӳкерчĕксем шырани ==
Яндекс.Картинки служба хăй тĕллĕн Рунетра стандартлă графикăллă форматсенчи (jpeg, gif, png) ÿкерчĕксене тупать.
[[Категори: Интернетра информаци шыравĕ]]
7zo4w8fpvr7d6sxy4xvyq6pt96a141k
Интернетра информаци шыравĕ/Афиша шырани
0
1993
5286
5283
2009-05-21T07:42:02Z
МамуткинаИА
241
5286
wikitext
text/x-wiki
'''Афиша'''- плакат формиллĕ е пысёк калăпăшлă пичет рекламин тесктлĕ информацин пуçламăшĕллĕ пĕр средстви. Уйрăмах афиша тесе халахлă вырăнсенче пулса иртекен мероприятисем пирки çакнă объявленине калаççĕ.
== Google ==
Googleĕн вырăсла сайтĕнче киносеансем тăрăх шырав йĕркеленĕ сервиспа усё курас тесен шырав системин тĕннине кино ячĕпе хăвăрăн хула ятне кĕртмелле: тĕслехрен «антикиллер москва», çулте, тĕп результатсем тăрринче, менле кинотеатарта тата миçере çак фильма кăтартни пирки кашни кинотеатр валли информаци тухса тăрать.
Унсăр пуçне сылкăпа пырсан усă куракан Googleĕн картисем çинче суйласа илнĕ кинотеатр таран каймалли схемине тупма тата ăна пичетлесе кăларма пултарать.
[Google Movie Onebox] тата çак фильм пирки хушма информаци тупма май парать – тĕслĕхрен: критиксен шухăшĕсем тата усă куракансен рейтингĕсем. Енчен те эсир менле кино пăхассине суйламан пулсан шырав системин тĕнниче «фильм» сăмах тата хăвăрăн хула ятне пухмалла та сирĕн хулара кăтартакан филмсене тупмалла.
Ģыхăну тытакан хуласен тулли списёкĕ: Волгоград, Воронеж, Екатеринбург, Иркутск, Казань, Калининград, Краснодар, Липецк, Москва, Мурманск, Нижний Новгород, Новосибирск, Пермь, Петрозаводск, Ростов-на-Дону, Самара, Санкт-Петербург, Сочи, Ставрополь, Тула, Уфа, Челябинск, Ярославль.
== Хуласем тăрăх шырасси ==
Шупашкар хулинче пулса иртекен концертсен, выставкăсен, спетаклсен тата ытти культурăллă мероприятисен афишисене Чăваш Енĕн Культурин провайдер сайтĕнче вырнаçтарнă. Сайтăн тĕп страницинче çитес кунсенчи мероприятисен анононсĕсене тупма пулать.
== Кĕперсем ==
* [http://afisha.ru/ Afisha.ru]
* [http://afishi.ru/ Afishi.ru]
* [http://moscowshows.ru/ Moscowshows.ru]
* [http://culture21.ru/ Чăваш Республикин Культурин провайдер сайчĕ]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск афиши]]
4qtb9188ixp2zto6ashmf4nnx08mk09
Интернетра информаци шыравĕ/Кĕнекесенче шырани
0
1994
5252
2009-05-20T08:57:50Z
Иванова Алиса
246
Интернетра информаци шыравĕ/Кĕнекесенче шырани Интернетра информаци шыравĕ/Кĕнекесене тата кĕнекесенче шырани çине куçарнă
5252
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Интернетра информаци шыравĕ/Кĕнекесене тата кĕнекесенче шырани]]
q9wy4w2p4v0rznyrxs6yh7odzkybnqr
Интернетра информаци шыравĕ/Рейтинг системи урлă шырани
0
1995
5261
2009-05-20T10:10:59Z
Екатерина208
249
Çĕнни: Рейтинг системи урлă чылай усă куракан сайтсене тупма пулать. == Rambler's Top100 == [[w:Рунет|Интернетăн вырăсл…
5261
wikitext
text/x-wiki
Рейтинг системи урлă чылай усă куракан сайтсене тупма пулать.
== Rambler's Top100 ==
[[w:Рунет|Интернетăн вырăсла тăрăхĕнче]] [[w:Rambler's Top100|Rambler's Top100]] рейтинг системи чи популярлă.
== Кĕперсем ==
* [http://top100.rambler.ru/top100/ Rambler's Top.100]
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск через рейтинговые системы]]
3rbvjq5tylq9kznqnlqyglv57fobgwu
Интернетра информаци шыравĕ/Ÿкерчĕксене шырани
0
1996
6908
6907
2021-01-27T04:14:02Z
Mtarch11
1801
Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/159.224.12.189|159.224.12.189]] ([[User talk:159.224.12.189|talk]]): Cross-wiki spam (TwinkleGlobal)
6908
wikitext
text/x-wiki
Ÿкерчĕк шырамалли ятарлă серверсем пур. Çакăн пек шырав питĕ ансат. Шырав анин тĕп сăмаха, сăмах майлашĕвнĕ тата ÿкерчĕксен шутне палăртмалла.
Анлă сарăлнă Интернетри ÿкерчĕксен шыравĕ - вăл онлайн-фотобанкĕсенче шырав, анчах та ку шырав чылай чухне тÿлевлĕ.
== Кĕперсем ==
* [http://demiart.ru/search_images.shtml Графика шыравçисем]
* [http://www.searchutilities.com/mis/ Meta Image Search программа сайчĕ]
* [http://www.yandex.ru/images.html "Яндекс.Картинки"]
* [http://www.mail.ru/ Картинки@Mail.ru]
* [http://metafora.ru/ Metafora.ru]
* [http://www.pkpsoft.com/etc/etcetera.exe Etcetera - MSIE плагинĕ]
* [http://images.google.com/ Google ÿкерчĕксен шыравĕ]
* [http://www.altavista.com/cgi-bin/query?mmdo=1&stype=simage Altavista ImageSearch - ÿкерчĕксен шыравĕ]
* http://alltheweb.com/search?q=picture&c=img All the Web Picture Searcher - ÿкерчĕксен шыравĕ
* http://www.ditto.com/ Ditto visual search engine - ÿкерчĕксен шыравĕ
* [http://www.gograph.com/ GoGraph graphics search - ÿкерчĕксен каталогĕн шыравĕ]
* [http://www.technology-and-computers.com/Computers/Graphics/ Technology & Computers Search Portal - Графика кĕперсен пухмачĕ]
* [http://creative.gettyimages.com/ Creative.gettyimages.com - ÿкерчĕксен фотобанкĕ]
* [http://softkey.ru/catalog/index.php?CID=246&referer1=softkey_info&compid=1 Утилиты на Softkey.ru]
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[cv:Поиск информации в Интернете/Поиск в картинках]]
f8964g3inxkja5m6ltcazjvc7kno40a
Интернетра информаци шыравĕ/Каталогсенче шырани
0
1997
5263
2009-05-20T11:00:37Z
Иванова Алиса
246
Çĕнни: Пĕрремĕш хут информаци шыранă чухне шырав катологĕсемпе усă курсан аван. Кирлĕ информаци çителĕксĕр …
5263
wikitext
text/x-wiki
Пĕрремĕш хут информаци шыранă чухне шырав катологĕсемпе усă курсан аван. Кирлĕ информаци çителĕксĕр пулсан ятарлă шырав веб-сайтсемпе усă курма пулать.
Каталогсенче шырав системисенче тĕп сăмахсăрах кирлĕ информаци тупма май пур.
== Кĕперсем ==
* [http://top100.rambler.ru/top100/ Rambler's Top100];
* [http://www.google.ru/dirhp?hl=ru&tab=wd Google Каталог];
* [http://yaca.yandex.ru/ Яндекс каталог];
* [http://list.mail.ru/ Каталог@Mail.Ru];
* [http://yp.yahoo.com/ Yahoo! Yellow Pages].
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск в каталогах]]
j7le81utm2uzjjhwdxv6q9kfd9s794q
Интернетра информаци шыравĕ/Интернетри архивсенче шырани
0
1998
5265
2009-05-20T11:23:32Z
Галина Иванова
286
Çĕнни: [[w:Веб-сайт тĕкĕрĕ|Веб-сайтăн тĕкĕрĕ]] — сайтăн пухăвĕ, ытларах чухне Интернетри ытти серверсемпе ĕçле…
5265
wikitext
text/x-wiki
[[w:Веб-сайт тĕкĕрĕ|Веб-сайтăн тĕкĕрĕ]] — сайтăн пухăвĕ, ытларах чухне Интернетри ытти серверсемпе ĕçлет. Енчен те эсир тĕп тунă веб-страницăна шыратăр пулсан страницăн тĕкĕрне шыраса пăхăр.
Веб-сайтăн тĕкĕрне тупма питĕ çăмăл: паллă текстăн пайне шырав системипе тупма тăрăшмалла. Енчен те страницăри тект пачах та паллаканни мар пулсан, страницăн е файлăн ятне шырăр. Шырав системинчи страници тупăнмарĕ пулсан [[w:Интернет архивĕ|Интернет архивĕпе]] усă курăр.
[[w:Интернет архивĕ|Интернет архивĕ]] — тĕнче программи. 1996 çулта Сан-Франциско хулинче пуçарса янă. Пĕр проекта "The Wayback Machine" (акăлчанран "Вăхăт машини" тесе куçать) Интерентри веб-сайтсене упрамашкăн тунă. Çак сервер Интернетри пĕтем страницăна пăхса тăма пулăшать. Çавна май информацине те упрать. Малтанхи иформацине тасатнă пулсан та маларах çырнипе паллашма май пур. Файлсемпе те çаплах.
== Кĕперсем ==
* [http://web.archive.org/ "Вăхăт машини" сайчĕ]
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск в архивах]]
cpdzc88iekyect7qu9wv4fod4kt1muh
Интернетра информаци шыравĕ/Телепрограмма шырани
0
1999
5266
2009-05-20T11:37:29Z
Екатерина208
249
Çĕнни: Тĕрлĕ тĕлеканалсен телепрограммисемпе паллашма пулать вĕсен веб-сайчĕсенче. Унсăр пуçне ятарлă сайт…
5266
wikitext
text/x-wiki
Тĕрлĕ тĕлеканалсен телепрограммисемпе паллашма пулать вĕсен веб-сайчĕсенче. Унсăр пуçне ятарлă сайтсен сервисĕсемпе усă курма пулать. Тĕслĕхрен, телеканал "Россия" телепрограммине телекомпанийĕн хăйĕн сайтĕнче Rutv.ru тата Vida.ru сайчĕсенче тупма пулать.
== Яндекс.Телепрограмма ==
Яндексри телепрограмма сайчĕ пĕтĕм Раççейри тата вунă регионаллă, спутниклă каналсен программисене кăтартать.
Сайтра тĕп программăсен каналĕсене тата ытти çершывсенчи вырăсла каналесене кăтартнă. Передачăсен расписанине вырăнти вăхăтпа панă. Хăвăрăн телевизорти каналсен программине пăхса тухас тесен настройкăсен страницине кĕрсе кирлĕ каналсене суйламалла е кирлĕ пулсан - вещани регионне улăштармалла.
Тепĕр эрне валли программа эрне кун пичетленеть.
Телепередачăсен расписанипе анонсĕсене <<Норэм>> издательство çуртĕнчĕ çырса хунă(www.vidia.ru).
== Vidia.RU ==
'''Vidia.RU'''- "Норэм" издательство çурчĕн компанийĕн пĕрремĕш проектсенчен пĕри. Интернетра 2000-мĕш çулта çуралнă.
Vidia.ru тĕллевĕ Интернетри çук япаласене ТВ прогаммăсене кĕртни. Сайтсенчен нумайăшĕ усă куракансене ТВ программăсене пăхса тухма май параççĕ, анчах та вĕсем телепередачăсем çинчен, фильмсем çинчен, программăсем çинчен тулли информаци памаççĕ.
"Норэм" издательствă çурчĕ ЗАО "Сервис-ТВ" интернетри офицаллă представитĕлĕ шутланать.
== Чăваш Республикин Интернет-курăмĕ ==
[w:Чăваш Республикин Интернет-курăмĕ|Чăваш Республикин Интернет-курăмĕ] сайтĕнче онлайăн-курăмпа усă курса "ГТРК "Чувашия" телекăларăмсен тата радиокăларăмсенпе паллашма пулать е архиври тата халь пыракан теле- тата радиокăларăмсемпе пăхса тухма пулать.
== Кĕперсем ==
* [http://tv.yandex.ru/ Яндекс.Телепрограмма];
* [http://www.vida.ru/tvgrid/base.asp Vida.RU];
* [http://chuvashia-tv.ru/ Чăваш Республикин Интернет-курăмĕ];
* [http://www.rutv.ru/?d=0 "Россия" телеканал].
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск телепрограммы]]
pnv2sfjcoicpo949u1xb86odq8a223m
Интернетра информаци шыравĕ/Адрес шырани
0
2000
5267
2009-05-20T11:59:12Z
Галина Иванова
286
Çĕнни: Адрес шырав сервисепĕ темиçе сайт урлă усă курма пулать. Çав сервис организацисен адресне тупма пулă…
5267
wikitext
text/x-wiki
Адрес шырав сервисепĕ темиçе сайт урлă усă курма пулать. Çав сервис организацисен адресне тупма пулăшать.
== Яндекс.Адреса ==
Яндекс.Адреса Раççей çĕршывĕн фирмисен е организацисен адресне "Сарă страницăсем" тăрăх тупма пулăшать.
Организаци ячĕшĕн Yellow-pages.ru пĕлĕм пухмачĕ яваплă.
== Кĕперсем ==
* [http://adresa.yandex.ru/ Яндекс.Адреса]
* [http://www.yellow-pages.ru/ Yellow-pages.ru]
* [http://navigator.ypages.ru/ Бизнес Навигатор]
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск адресов]]
96qcafp6kfg39xcyiweky7pc5jhg8pq
Категори:Интернетра информаци шыравĕ
14
2001
5268
2009-05-20T12:01:45Z
Галина Иванова
286
Çĕнни: [[Категори:Информаци шыравĕ]]
5268
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:Информаци шыравĕ]]
kv37ritvw2mti9n31ejq5kl54zpzze9
Интернетра информаци шыравĕ/Карт cервисĕ
0
2002
5294
5293
2009-05-21T08:04:02Z
МамуткинаИА
241
5294
wikitext
text/x-wiki
'''Картсен сервисĕ''' [[Интернет]]па усă куракансене кирлĕ тематикăллă информацине структурăлама пулăшать. [[URL]]ăн социаллă картчĕ – вăл экспертлă шырав системине тăвасси енне сулăннă куçăм.
Социаллă картсен бази куллен ÿссет тата пысăк темпсемпе нумайланать, тата халĕ социаллă картсен списăкĕ чылайран та чылай интернет-ресурсĕсемпе проекчĕсене анлă сарма тăрăшакан усă куракансене хăй патне илĕртет. Ăçта картсем унта Интернет сообществисен тенденциллĕ çĕнĕ информацийĕсен тĕп обьёмĕсем.
Интернетри социаллă картсен сервисĕ усă куракансене информацисене локаллă мар, сайтри серверсенче упрама май парать. Халĕ тĕрлĕ вăхăтра кирлĕ информацине тупас тесен ним чăрмавсемсĕр картсен сайтне çеç уçмалла. Ку питĕ шанчăклă япала.
Нумай чухне ресурсемлĕ информацисем пахалăхлă пулнине кура усă куракансен умĕнче карт сервисĕсем чылай шанăçлăрах курăнаççĕ. Кун пек [тенденци] ытти шырав системисен шанчăкне чакма май парать.
Социаллă картсем спамсенчен хăтăлма пулăшаççĕ.
== Кĕперсем ==
[http://www.cironline.ru/change/qwe/ Картсен сервисĕ - суйласа илнисем ]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Сервис закладок]]
gzviyh57xawia5opi2s2rirmtdv3n7h
Интернетра информаци шыравĕ/Яндекс
0
2003
5298
5297
2009-05-21T08:57:27Z
Анюта Федорова
328
5298
wikitext
text/x-wiki
'''[[w:яндекс|Яндекс]]''' — раççейри интернет-компани. Вăл Yandex.Ru портала тытса тăрать. Yandex.Ru порталăн тĕп тĕллевĕ - усă куракансен ыйтăвĕсем çине хуравласси. Ыйтусем курăмлă тата курăмсăр пулма пултараççĕ. Курăмлă ыйтусене шырав йĕркинче çырмалла, Yandex.Ru вара вĕсем çине шырав кăтартăвĕн страницисем çинче хуравлать. Курăмлă мар ыйтусем çине (тĕслĕхрен, «мĕнле паян çанталăк?», «мĕн пулса иртет тĕнчере?» тата ыт. те) Yandex.Ru хăйĕн справка сервисĕсемпе хуравлать.
== Истори ==
Yandex.Ru шырав системи çинчен 1997 çулхи авăнăн 23-мĕшĕнче Softool выставкăра официаллă пĕлтернĕ. Çав вăхăта вăл ытти шырав системисенчен уйрăлса тăнă. Вăл документсен хăйне евĕрлĕхне тĕрĕсленĕ. Унсăр пуçне Yandex.Ru вырăс чĕлхин морфологине шута илнĕ. Сăмахсен шутне çеç мар, унăн пĕлтерĕшне, сăмахсен хушшинчи расстоянине, вĕсен документри вырăнне палăртнă.
Тепĕр икĕ уйăхран, 1997 çулхи чÿк уйăхĕнче «где купить компьютер», «генетически модифицированные продукты» или «коды международной телефонной связи» йышши вăрăм ыйтусем çине чăн-чăн хуравсем тупма пулнă.
1998 çулта Yandex.Ruра усă куракансем „пĕр пек документ тупмалли”, серверсен списокне, панă датăсен диапазон тата юлашки шырав результачĕсене тупма пултарнă.
2005 çулта Яндекс «Новости в лицах» хатĕрленĕ (паянхи кун вăл «Яндекс.Пресс-портреты» [w:Интегрум|«Интегрума»] прависене илнĕ. «Сегодня в лицах» серверне усă курма пултараççĕ.
== Шырав сервисĕсем ==
=== Шыравлă-информациллĕ ===
* '''Шырав''' Пĕтĕм PDA интернетра;
* '''Каталог''' Алăпа суйланă PDA сайчĕсем;
* '''Хыпарсем''' Кун хушшинче мĕн-мĕн пулса иртни;
* ''' Блогсемпе форумсенче шырани''' Интернетра çак вăхăтра мĕн пулса иртни;
* '''Маркет''' Таварсене шырани;
* '''Авто''' Автомобильсене пĕлтерÿсем тăрăх шырани;
* '''Словарьсем''' Энциклопедисем тата справочниксем, ют чĕлхесем;
* '''Видео''' Роликсемпе видеохостингсем шырани;
* '''Ÿкерчĕксем''' Ÿкерчĕксем шырани;
* '''Картăсем''' Картăсемпе усă курни;
* '''Пробкăсем''' Хăш вырăнта пробкăсем пулни;
* '''Расписанисем''' Поездсемпе самолетсем мĕнле çÿрени;
* '''Адрессем''' Организацисемпе вĕсен адрĕсĕсене шырани;
* '''Афиша''' Пушă вăхăта мĕнле ирттермелле;
* '''Кĕнекесем''' Кĕнекесене, изданисене тата авторсене шырани ;
* '''Çанталăк''' Раççейре тата ют çĕр-шывсенче;
* '''Телепрограмма''' PDAн центр, спутник, регион каналĕсем;
* '''Вăхăт''' Хуласен хушшинчи вăхăт уйрăмлăхĕсем.
=== Шырав тĕсĕсем ===
* '''çемье''';
* '''япăх куракансем валли''';
* '''дзен''';
* '''аскетикăллă (Ya.ru)''';
* '''анлă'''.
== Хушса каланисем ==
{{Хушса каланисем}}
== Кĕперсем ==
* [http://www.yandex.ru/ Яндекс]
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Яндекс]]
delwdhnf7vsz77u33b7cyg0hp5nho9r
Интернетра информаци шыравĕ/Апорт
0
2004
7016
5300
2022-08-13T01:55:29Z
Kwamikagami
1574
7016
wikitext
text/x-wiki
'''Апорт''' (Aport) — чи пĕрремĕш шырав системисенчен пĕри.
== Апорт системисен историйĕ ==
Апорт системи çинчен пĕрремĕш хут 1996 çулхи февраль уйăхĕнче "Агма" компани ирттернĕ пресс-конференцинче пĕлтернĕ. Официаллă презентацийĕ вара 1997 çулхи ноябрĕн 11-мĕшĕнче иртнĕ. Унччен Апорт шырав системинче 10 пин серверта вырнаçнă пĕрремĕш миллион документ индексленнĕ. Портала йĕркелесе яраканĕ "Агма" компани пулнă.
1998 çулхи ноябрь уйăхĕнче Aportа Израильте пурăнакан Джозеф Авчука сутнă. 1999 çулта Авчук палăртнă каталога AtRus ят парать. Ку ĕçлекенсене анлăрах шырав мелĕпе усă курма меллĕрех пулнине палăртать. Шырава каталогри рубрикăсем тăрăх пĕтĕмлетме пулать.
2000 çулхи июль уйăхĕн 31-мĕшĕнче «Golden Telecom» «Агаман» темиçе интрент-проектне туяннă. Вĕсен шутĕнче Апортпа AtRus та пулнă. 2001 çулхи май уйăхĕнче вара Апорт хуçипе «Golden Telecom» хушшинчи ылмашăну йышăнăвĕ пĕтсен [[«Альфа-Банк»]] çĕнĕ хуçана ларнă.
== Апорт системипе усă курса хыпар шыравĕ ==
Çак системăра хыпар шырама йышăннă опраторсемпе усă курса пулать:
* хушă хăвармалли операторсем
'''"''' - сăмах майлашăвĕсене е ун евĕрлисне тупма пулăшакан кавычкăсем.
Тĕслĕхрен: "юр çинчи улмасем" ята шырава ярсан, "юр çинчи улмасем", "улмасем тата юр", "юр айĕнчи улмасем" ятлă докумантсем тупăнĕç.
'''сл2(...)''' - ку оператор сăмахсене уйăрма май парть (иккĕ кунта тĕслĕх). Эсир çырнă сăмахсем, калăпăр 5 сăмах хушшинче тĕл пулччăр тесен çапла çырмалла: сл5 (университет студент зачет). Çапла вара "университет", "студент", "зачет" сăмахсем хушшинче икĕ сăмахран ытлашши пулмасть (сăмах майлашăвĕнче вара пурĕ 5 сăмах пулать).
* шухăшлав операторĕсем
'''и''' - И оператор ăна антарма май пуррине ăнлантарать: '''шырав системи''' тата '''шырав''' И '''системи''' иккĕш те пĕр пек. Икĕ мелпе усă курсан та, кирлĕ документа шыраса тупма пулать.
'''ИЛИ''' - ку оператор шырава янă документсене пĕр сăмах тăрăх тупма май парать. '''шырав''' ИЛИ '''системи''' тесе çырсан пĕр-пĕр сăмахĕ тăрăх тĕрлĕ докуменета тупма пулать.
'''не''' - шухăшлав НЕ операторĕ хыççăн палăртнă сăмахсемпе документсем тупма пулать. '''звери''' НЕ '''ушкăн''' тесе çырсан "звери" ятлă , анчах "ушкăн" сăмахсăр документ тупăнать.
'''()'''- çак операторпа '''хăвăрт'''ИЛИ'''лайăх сăрлани''' тесе çырсан "хăвăрт" е "лайăх" тата пĕр вăхăтрах "сăрлани" сăмахсем пур документсем тупăнаççĕ. (хăвăрт е лайăх) сăрлани тесе çырсан "хăвăрт" "сăрлани" е "лайăх" "сăрлани" тăл пулакан сăмахсем пур документсем тупăнаççĕ.
* адрес тăрăх шырама май паракан операторсем
'''url=''' - ку оператор ыйтнă сайтра шырав системинче индексленнĕ документсен пуххине тупма пулăшать. Тĕслăхрен, url=www.diary.ru ыйтнипе www.diary.ru. сайтра тупăннă пур документа та курма пулать.
* палăртнă полясем тăрăх шырамалли операторсем
'''title=''' - палăртнă полясенчи сăмах е сăмах майлашăвĕсене çавра скобкăна илмелле, вара малтанхи докусенсенче те тупма пулать. title=(улма-çырла е пахча-çимĕç) шырава ярсан улма-çырла е пахча-çимĕç ятне палăртакан документсем тупăнĕç.
'''keywords=''' - палăртнă поляри сăмаха е сăмах майлашăвне çавра скобкăна илсе [[META KEYWORDS]] документсен полинче шырамалла. keywords (улма-çырла е пахча-çимĕç) шырава ярсан, автор тĕп сăмахра улма-çырла е пахча-çимĕç ячĕсемпе палăртнă документсем тупăнĕç.
'''alt=''' - палăртнă поляри сăмаха е сăмах майлашăвне çавра скобкăна илмелле те ALT полисенче (ÿкерчĕке хаклани) шырамалла. alt([[Дмитрий Медведев]]) ята шырава ярсан хакланă ÿкерчĕклĕ, Дмитрий тата Медведев ятлă документ тупăнать.
'''anchor=''' - палăртнă поляри сăмаха е сăмах майлашăвне çавра скобкăна илсен текс кĕперĕсенче шырамалла. anchor (эмосене чăтма пултараймастăп) тесе çырсан текст кĕперĕсенче (эмосене тата чăтма пултараймастăп) тĕл пулакан сăмахсемлĕ документсем тупăнĕç.
== Кĕперсем ==
*[http://www.aport.ru/help/?p=7 Aport проекчĕсем]
*[http://www.seoexp.com/ru/history/aport_history/full_article/ Aport историйĕ]
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Апорт]]
qhadb4r03x9h8i7yec0s35tjw9hvkam
Интернетра информаци шыравĕ/Çын çинчен информаци шырани
0
2005
7019
5303
2022-08-13T01:57:16Z
Kwamikagami
1574
7019
wikitext
text/x-wiki
Чи паллă информаци шыравĕсен шутăнче,онлайн режимĕ тивĕçтерекен,малти вырăнта «LexisNexis» тата «Интегрум»,мĕншĕн тесен вĕсем пысăк текстлă шутланаççĕ.Тĕрлĕ тĕслĕ текстсене пухать,ытти информаци шыравĕсене те кĕртет,çав шутра электронлă версисем «LexisNexis» е «Интегрум» пулмасан та.
«Интегрум» — 1996 çулта уçăлнă раççей информацийĕпе аналитика агентстви. Агентствă тĕллевĕ- компание, патшалăх учрежденийĕсене, вĕренÿпе тĕпчев организацийĕсене кирлĕ информаципе тивĕçтересси. «Интегрума» медиабанкĕ 10000 источникрен 500000000 ытла суйласа илнĕ материалсем тытать: федералпа регион изданийĕсем, радиостанцисем, телеканалсем,сайтсем,библиотекăсем тата ытти информаци шыравĕсем. Материала çак сайт урлă тупма пулать http://www.integrum.ru/. Ăна валли кирлĕ изданире çырăнмалла.
== Компанипе патшалăх учрежденийĕсем валли пулăшусем ==
МИХ шыравĕ
компанисен шыравĕ
МИХ мониторингĕ
Бизнес аналитики
== Вăренÿпе тĕпчев организацийĕсем валли пулăшу ==
Тĕпчевçĕсемпе вĕренекенсемшĕн «Интегрум» вăл вырăс чĕлхинчи источниксен чи пысăк информаци шыравĕ. Хальхи пичетре кăна мар тата классика литературинчи тулли текстсемшĕн, Агропром, ИНИОН, Роспатент, РГАЛИ, ГПНТБ фондчĕсем валли материалĕсем. Хăйне евĕр «Интегрум» вырăс чĕлхинчи морфологине шута илсе шырав системи источниксемпе ĕçлессине чылай çăмăллатать.Патшалăх системисен çак шырав системинче скидкăсемпе усă курма май пур.
LexisNexis тĕнчери контента провайдерĕсем хушшинче ертÿçĕ шутланать,юредиципе бухгалтер фирмисене, корпорацисене, правительствăсене, сыхлав органĕсене, наука учрежденийĕсене хăй пулăшăвне сĕнет.
== Кĕперсем ==
* [http://www.lexisnexis.com/ LexisNexis];
* [http://www.integrum.com/ Интегрум].
[[Категори: Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск в базах данных]]
rhqzebnbwhhgtei0vv7i1cai5030cz9
Интернетра информаци шыравĕ/Файла swf тĕсĕпе шырани
0
2006
5304
2009-05-21T09:21:48Z
Света Алексеева
324
Çĕнни: == Google == [http://www.google.ru/advanced_search?hl=ru Google-ри] анлă шырав Сервисĕ Shockwave Flash (.swf) форматлă файлсене кăна тупма ма…
5304
wikitext
text/x-wiki
== Google ==
[http://www.google.ru/advanced_search?hl=ru Google-ри] анлă шырав Сервисĕ Shockwave Flash (.swf) форматлă файлсене кăна тупма май парть е тупнă документсенче çак форматлă файлсене тасатма пулăшать.
== Яндекс ==
[http://yandex.ru/advanced.html Яндекс] Сервисĕ FLASH (Adobe Flash) форматлă файлсене шырав укăшки çинче курма пулать.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск файлов с расширением swf]]
bs01fwlfq8wcpcaua17o4ioxb1pokgl
Интернетра информаци шыравĕ/Шырав индексем
0
2007
5810
5809
2011-02-15T11:36:20Z
Viktor
471
5810
wikitext
text/x-wiki
'''Шырав индексĕсем'''
Тетеле сканерленĕ чухне [http://cv.wikipedia.org/wiki/Кукăль_(компани) Google] пăхса тухнă кашни страницăн ӳкерчĕкне тăвать те ăна, енчен те тĕп страницăна уçма май килмесен, резерв копийĕ евĕр упраса хăварать. "Кешра çырса хунă" кĕпер хыçĕнче юлашки индексаци çинчен хыпар пытанса тăрать. Кешра çырса хунă [[Google]] ăшлăхне страницăн релевантлăхне хак пама май курать.
Страницăна пăхнă чух çÿлте кэшран пуçелĕк тухать. Унта ку страница чи юлашки маррине палăртнă. Упраса хăварнă копинче шырав мклĕсене урăх тĕспе палăртнă.
"Кэшра çырса хунă" кĕпер индексленмен сайтсенче курăнмасть.
[[Категори:Тетелре информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поисковые индексы]]
h677mtfv2osr4c88om52gkvm4kzn7iy
Интернетра информаци шыравĕ/Файла kmz тĕсĕпе шырани
0
2008
5307
2009-05-21T09:32:18Z
Света Алексеева
324
Çĕнни: == Google == [http://www.google.ru/advanced_search?hl=ru Google-ри] анлă шырав Сервисĕ Google Планета Земля KMZ (.kmz) форматлă файлсене к…
5307
wikitext
text/x-wiki
== Google ==
[http://www.google.ru/advanced_search?hl=ru Google-ри] анлă шырав Сервисĕ Google Планета Земля KMZ (.kmz) форматлă файлсене кăна курма ирĕк парать е çак форматлă файлсене тасатма пулăшать.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск файлов с расширением kmz]]
2bzsjtaik2o9jqqmmdlx6m7zhxtzo8w
Интернетра информаци шыравĕ/Файла rtf тĕсĕпе шырани
0
2009
5309
5308
2009-05-21T09:37:15Z
Светлана Кушникова
329
5309
wikitext
text/x-wiki
Googlе анлă шырав сервисĕ шырав кантăкĕнче Rich Text Format (.rtf)формат файлĕсене кăтартма е тупнă документсен списăкĕнчи çак форматлă файлсене хуратма май парать.
Яндексри анлă шырав сервисĕ шырав кантăкĕнче RTF (Rich Text Format)форматлă файлсене çеç кăтартать.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск файлов с расширением rtf]]
tqpmh3idvpgj00bm9zkb91zkgsjeyfm
Интернетра информаци шыравĕ/Файла doc тĕсĕпе шырани
0
2010
5310
2009-05-21T09:46:51Z
Анюта Федорова
328
Çĕнни: == Google == [http://www.google.ru/advanced_search?hl=ru Google анлă шырав сервисĕ] шырав тĕннинче Microsoft Word (.doc)тĕсĕллĕ файлĕсене к…
5310
wikitext
text/x-wiki
== Google ==
[http://www.google.ru/advanced_search?hl=ru Google анлă шырав сервисĕ] шырав тĕннинче Microsoft Word (.doc)тĕсĕллĕ файлĕсене кăтартнисĕр пуçне тупнă документсен списокĕнчен вĕсене уйăрма пултарать.
== Яндекс ==
[http://yandex.ru/advanced.html Яндекс анлă шырав сервисĕ] шырав тĕннинче Microsoft Word (.doc) тĕсĕллĕ файлсене çеç кăтартать.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск файлов с расширением doc]]
gmq3j00nbpbaimgqkrgq6j0d4d9koe6
Интернетра информаци шыравĕ/Файла ppt тĕсĕпе шырани
0
2011
7018
5311
2022-08-13T01:56:34Z
Kwamikagami
1574
7018
wikitext
text/x-wiki
Googlе анлă шырав сервисĕ шырав кантăкĕнче Microsoft Powerpoint (.ppt) форматлă файлсене çеç кăтартать е тупнă докуметсен списокĕнчи çак форматлă файлсене хуратать.
Яндекс анлă шырав сервисĕ шырав кантăкĕнче PPT (Microsoft Powerpoint)форматлă файлсене çеç курма май парать.
[[Категори: Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск файлов с расширением ppt]]
f3xwy521s0zze82oh6ayweww1an8nez
Интернетра информаци шыравĕ/Файла xls тĕсĕпе шырани
0
2012
5314
2009-05-21T09:54:24Z
Светлана Кушникова
329
Çĕнни: Google анлă шырав сервисĕ Microsoft Excel (.xls)форматлă файлсене çеç кăтартать е тупнă документсен списокĕнчи çа…
5314
wikitext
text/x-wiki
Google анлă шырав сервисĕ Microsoft Excel (.xls)форматлă файлсене çеç кăтартать е тупнă документсен списокĕнчи çак форматлă файлсене хуратать.
Яндексри анлă шырав сервисĕ шырав кантăкĕнче XLS (Microsoft Excel) форматлă файлсене çеç курма май парать.
[[Категори: Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск файлов с расширением xls]]
0psiz6zzx1265x6yw3nwcljtlvgreus
Интернетра информаци шыравĕ/Файла kml тĕсĕпе шырани
0
2013
5316
2009-05-21T10:04:09Z
Анастасия Коновалова
271
Çĕнни: == Google == [http://www.google.ru/advanced_search?hl=ru Google анлă шырав сервисĕ] шырав тĕннинче Google Планета Земля KML (.kml)тĕсĕллĕ…
5316
wikitext
text/x-wiki
== Google ==
[http://www.google.ru/advanced_search?hl=ru Google анлă шырав сервисĕ] шырав тĕннинче Google Планета Земля KML (.kml)тĕсĕллĕ файлĕсене кăна кăтартма е тупнă документсен списокĕнчен вĕсене уйăрма пултарать.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск файлов с расширением kml]]
otu8aj6glmbtmyp14rzuperxfxfiaex
Интернетра информаци шыравĕ/Файла odt тĕсĕпе шырани
0
2014
5317
2009-05-21T10:05:47Z
Светлана Кушникова
329
Çĕнни: Google анлă шырав сервисĕ Adobe Acrobat PDF (pdf)форматлă файлсене çеç кăтартать е тупнă документсен списокĕнчи …
5317
wikitext
text/x-wiki
Google анлă шырав сервисĕ Adobe Acrobat PDF (pdf)форматлă файлсене çеç кăтартать е тупнă документсен списокĕнчи çак форматлă файлсене хуратать.
Яндексри анлă шырав сервисĕ шырав кантăкĕнче PDF (Adobe Acrobat)форматлă файлсене çеç курма май парать.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск файлов с расширением pdf]]
jmh0q1aws8m6rbacn7qxtmdiyekmuym
Интернетра информаци шыравĕ/Файла ps тĕсĕпе шырани
0
2015
5318
2009-05-21T10:08:45Z
Анастасия Коновалова
271
Çĕнни: == Google == [http://www.google.ru/advanced_search?hl=ru Google анлă шырав сервисĕ] шырав тĕннинче Adobe Postscript (.ps) тĕсĕллĕ файлĕсене …
5318
wikitext
text/x-wiki
== Google ==
[http://www.google.ru/advanced_search?hl=ru Google анлă шырав сервисĕ] шырав тĕннинче Adobe Postscript (.ps) тĕсĕллĕ файлĕсене кăна кăтартма е тупнă документсен списокĕнчен вĕсене уйăрма пултарать.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск файлов с расширением ps]]
00fsm5dg4cwrfi7z2jf92b5v30hl8q2
Интернетра информаци шыравĕ/Карттă тăрăх шырани
0
2016
5321
2009-05-21T10:33:48Z
Светлана Кушникова
329
Çĕнни: Приложенисене тăвакансенчен чи палли Google Maps сервис.(Англ. mashups)приложенийсенчен чи малта пыраканни çа…
5321
wikitext
text/x-wiki
Приложенисене тăвакансенчен чи палли Google Maps сервис.(Англ. mashups)приложенийсенчен чи малта пыраканни çак сервис. Google хăй сайтне кĕнĕшĕн API сервис урлă укçа илнĕ вăхăтра Google Maps укçасçрах кĕртет, енчен те сайт пурне те тивĕçтерекен тата укçасăр пулсан,Google Maps никĕсĕ пулса тăрать.Çак сайтпа усă куракансем çак сервиса хăйсен интранечĕсенче е коммерци приложенийсенче усă курма пултараççĕ,2007 çулхи 11 июньрен 10000 доллартан пуçласа тÿлеме пулать.
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск по карте]]
g5d4f8s18l6ugyghmlq2er51zdk2meo
Интернетра информаци шыравĕ/Таварсенче шырани
0
2017
5323
5322
2009-05-21T10:45:28Z
Светлана Кушникова
329
5323
wikitext
text/x-wiki
Яндекс.Маркет -информаципе пĕлтерÿ системи çавсене валли, кам тавар е пулăшу илесшĕн.Яндекс.Маркета 800 ытла лавкка хăйсен таварĕсемпе хакĕсем çинчен пĕлтерсех тăраççĕ.Туянакансен пин-пин товар моделĕсене курма, хакĕсене танлаштарма май пур.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск в товарах]]
35ulaw7ob4yo4htn8ztolqhpfojr80x
Интернетра информаци шыравĕ/Шырав канашсем
0
2018
5324
2009-05-21T10:58:03Z
Лиза Паймина
325
Çĕнни: Текстра панă фрагментсене тупас тесен шырав информацири линейлă инструментсемпе усă кураççĕ.Çавăн п…
5324
wikitext
text/x-wiki
Текстра панă фрагментсене тупас тесен шырав информацири линейлă инструментсемпе усă кураççĕ.Çавăн пек инструмент шутне пурне те тивĕçтерекен шырав машинисем кĕреççĕ.Объектсем хушшинчи хутшăну информацине пĕлме çыхăну ыйтĕвĕн системипе усă кураççĕ.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Советы по поиску]]
759huhv9v82inblp0jqpjnhaf499qjj
Интернетра информаци шыравĕ/Хăрушсăрлăх
0
2019
5325
2009-05-21T11:06:38Z
Лиза Паймина
325
Çĕнни: МИХра тăтăшах çакăн пек хыпарлаççĕ: хакерсем сайта çĕмĕрсе кĕрсе Пентагон серверта çакăн пек çырса х…
5325
wikitext
text/x-wiki
МИХра тăтăшах çакăн пек хыпарлаççĕ: хакерсем сайта çĕмĕрсе кĕрсе Пентагон серверта çакăн пек çырса хăварнă -кунта Вася пулнă.
Антивирус программисене çакăн пек пысăк компанисем шутласа кăларнă,тĕслĕхрен, Касперский (Kaspersky), Eset (Nod32), Panda, Norton Антивирус, çавăн пекех паллă утилитсем Steganos AntiVirus е F-prot антивирус.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Безопасность]]
ex3tsgs4fp3j926wis5g5xhp7vk0a98
Интернетра информаци шыравĕ/Экспертсен урлă шырани
0
2022
5328
2009-05-22T09:30:48Z
85.142.157.74
Çĕнни: '''Экспертсен урлă шырани''' - Интернет урлă информаци шырани чух урăх çынсенчен ятарлă сайтсенче кирли…
5328
wikitext
text/x-wiki
'''Экспертсен урлă шырани''' - Интернет урлă информаци шырани чух урăх çынсенчен ятарлă сайтсенче кирлине ыйтма май пур.
== Кĕперсем ==
[http://otvety.google.ru/otvety/ Google Ыйтусемпе хуравсем] - Google сайчĕн "Ыйтусемпе хуравсем" сервисĕ;
[http://otvet.mail.ru/ Ответы@Mail.Ru] - Mail.Ru сайчĕн "Ыйтусемпе хуравсем" сервисĕ.
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск через экспертов]]
nsjv8vk61oqslefc2awsd0pnfjt18ni
Интернетра информаци шыравĕ/Пиринг системисем урлă шырани
0
2025
7014
5349
2022-08-13T01:54:46Z
Kwamikagami
1574
7014
wikitext
text/x-wiki
Пиринг системисем — пысăках мар темиçе компьютер çине пайланă файл архивěсем. Çавна май кашни принг системипе усă куракан ытти усă куракансен компьютерěсенчен файлсем çыртарма тата файлсене копи тума пама май пур. Çавнашкал сетьсенче ытларах кино тата музыкăпа пайланаççě.
Чылай пиринг системи тата клиенсем пур темелле (çав е урăх прирнг системинче файлсене качатлеме тата кăларма май паракан программăсем.
Файлпа улшăнакан сетьпе усă куракансем тěрлěрен файлсем кăларса хураççě, çав шутрах «сарăлакан» директорие, хăшěн тултармăшě ытти усакансен вали уçă. Хутте мěнле урăх сетьпе усă куракан мěнле тие пулса файл шыравě ярать. Программа вара клиентсен файлěсем хушшинче кирлě файл шырать те мěн тупнине кăтартать. Çавăн хыççăн вара усă куракан файлсене качатлеме пултарать.
oszbhu47oizxixixlw5owthdufwn2si
Интернетра информаци шыравĕ/Yahoo!
0
2026
5350
2009-05-27T08:59:52Z
85.142.157.74
Çĕнни: Yahoo! — америка компанийĕ, тĕнчери(12.46 % [1]) шырав системинче иккĕмĕш вырăнта тăрать тата тĕрлĕ сервиссе…
5350
wikitext
text/x-wiki
Yahoo! — америка компанийĕ, тĕнчери(12.46 % [1]) шырав системинче иккĕмĕш вырăнта тăрать тата тĕрлĕ сервиссем кăтартса парать, вĕсем Yahoo! Directory интернет-порталта пĕрлешсе тăраççĕ. Çак портал Yahoo! Mail,электронлă почта сервисне кĕртет тата вăл Интернетра чи анлă сарăлнă.Нумай пулмасть почта интерфейсĕн çĕнĕ версийĕ уçăлнă, унăн никĕсĕ AJAX.
[[Категорисем:Интернетра информаци шыравĕ]]
32iqboutndd0pneojaiayr0shue4knb
Интернетра информаци шыравĕ/Мĕнле хăвăн çырусем кирлĕ информаци тупма пулăшма пултараççĕ
0
2027
5632
5351
2010-05-24T11:30:02Z
Natali.Aleksandrova
321
Интернетра информаци шыравĕ/Собственная публикация как источник информации Интернетра информаци шыравĕ/Мĕнле хăвăн çырусем кирлĕ инф...
5632
wikitext
text/x-wiki
Интернетри информаци çынсем хушшинче уçă тавлашу кăларать. Çак страницăна кĕнине кăтартакан рейтингсемпе счетчиксем статья мĕн тери анлă сарăлнине кăтартаççĕ. Статьясем, тавлашу материалĕсем, рейтингсем, счетчиксем автор валли те, Интернетпа ытти усă куракансемшĕн те информаци источникĕ пулса тăрать.
[[Категорисем: Интернетра информаци шыравĕ]]
07724d7uy56ggn5e07xx2xa587rnzp2
Интернетра информаци шыравĕ/Браузерсем
0
2028
7171
5607
2024-11-09T08:02:42Z
Таёжный лес
2014
Страницӑри контента «Браузерсем пĕтĕм тĕнчери паутина çуралнăранпах аталанса пырать, вăл çитĕннĕ май çак программăн хакĕ те ÿссе пынă. Халĕ браузер- тĕрлĕ веб-страницăна тултаракан комплекслă приложени. [[Категори: Интернетра информаци шыравĕ]]» ҫине улӑштарнӑ
7171
wikitext
text/x-wiki
Браузерсем пĕтĕм тĕнчери паутина çуралнăранпах аталанса пырать, вăл çитĕннĕ май çак программăн хакĕ те ÿссе пынă. Халĕ браузер- тĕрлĕ веб-страницăна тултаракан комплекслă приложени.
[[Категори: Интернетра информаци шыравĕ]]
9z0or980gw9gjmiomr8eo6cs07wp24h
Интернетра информаци шыравĕ/Компьютер программине шырани
0
2029
5479
5357
2009-12-22T12:28:12Z
85.142.157.74
5479
wikitext
text/x-wiki
Кирлĕ программăна ятарласа тунă сайтсенче шырама канлĕ, вĕсем программа каталогĕсем ятлă. Хальлĕхе интернетра каталог программисен шучĕ питĕ пысăк. вырăсла усă куракансенчен чи палăрса тăраканнисем СОФТ@Mail.Ru ( http://soft.mail.ru/ ), Freeware ( http://freeware.ru/ ) и Softodrom ( http://www.softodrom.ru/ ). Урăх чĕлхесенчен илнĕ программа обеспеченисенчен çаксене паллă тумалла Download.com ( http://www.download.com/ ) и Tucows Downloads ( http://www.tucows.com/ ).
Кирек хăш программа каталогĕн сайтне кĕрсен, малтанах категори суйламалла, хăшĕн çумне искер программа хутшăнать. СОФТ@Mail.Ru каталог сайчĕнче, тĕслĕхрен, 14 каталог пур, Интернет пеккисем, система программисем, програмăласси, вăйăсем тата вун-вун. Хыççăн пирĕн категорийĕн пĕчĕк пайĕсене суйлама тивет. Тĕслĕхрен, Интернет категорин Softodrom каталогĕнче категорин пĕчĕк пайĕсем шутне Браузерсем кĕреççĕ,Дозвонщиксем,Почта программисем тата ыт. те. Çакăн хыççăн эсир программăна лекнĕ сире кирлĕ категорийĕн пĕчĕк пайĕн списокне куратăр. Список пĕр страницăпа кăна пĕтмест. Шырав машинисенче список страницисем тăрăх куçса çÿрени шырав результачĕсенче çÿрени пекех иртет.
Пĕр страницăра сире кирлĕ программăна тупса ун çине пусмалла. Сирĕн компьютер çине программа файлне вырнаçтарас маллаллахи процесс тĕрлĕ ПО каталогĕсенче кăшт уйрăлса тăрать. Ытларах чухне вырнаçса пĕтнĕ страницăра тухнă тие
(Download)тесе çырнă сăмаха тупса ун çине пусмалла.
Тепĕр енчен те пыма юрать,категорипе категорин пĕчек пайĕсене суйламасăр та пулать, хăшсем патне искер программа кĕрет.Çакăн валли ятарласа тунă каталог сайчĕ çинчи тăваткал ăшне унăн ятне çырса(е çур ятне кăна) Enter тÿмми çине пусмалла. Кун хыççăн экран çине эсир ыйтнă программăсен списокĕ тухать.
[[Категори: Интернетра информаци шыравĕ]]
[[ru:Поиск информации в Интернете/Поиск программного обеспечения]]
05yuawtm52j336zfdl959owz2onjtv0
Шаблон:Main Page introduction
10
2030
5413
5373
2009-06-02T09:52:14Z
85.142.157.74
5413
wikitext
text/x-wiki
{| style="border:0px; border-spacing:0px; padding:0px; margin:0px; background: transparent;"
| style="background:#aaddaa; border:1px solid #aab2ff; line-height:9px;" |
|-
| align="center" style="border:1px solid gray; border-top:0px; border-bottom:0px; padding:0px" |
{| style="margin:0px; border-spacing:5px; background-color: transparent; vertical-align: middle;"
| style="width:40px" | <imagemap>
Image:Nuvola apps hwinfo.png|32px
default [[Пулăшу|Викикĕнекен пулăшăвĕ]]
desc none
</imagemap>
| style="padding:5px; vertical-align:middle;" | <h2>[[Викикĕнеке:Килĕрех|Килĕрех]] [[Пулăшу:Çинчен|Викикĕнекене]]!</h2>
|}
|-
| style="border:1px solid gray; border-top:0px; padding:5px; font-size:95%" | <!--
-->'''[[Викикĕнеке:Мĕн вăл Викикĕнеке|Викикĕнеке]]''' — [[w:Викимедиа|Викимедиа]] йышĕ. Эпир вĕренÿ валли ирĕклĕ кĕнекисем çыратпăр! Çак кĕнекесене '''[[Пулăшу:Ниме çинчен тăтăш паракан ыйтусем|кашниех тÿрлетме пултарать]]'''. Викикĕнеке 2003 çулта утă уйăхĕн 10-мĕшĕнче пуçланса кайнă. Паянхи куна Викикĕнекен чăваш уйрăмĕнче сирĕн пекех ирĕклĕ ĕçлекен çынсем çырнă кĕнекесенче '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}} ытла страница]]'''!
* Ыйтусем е хăвăрăн ăнлантарусем пур-и? [[Викикĕнеке:Пирĕнпе çыхăнăр|Пирĕнпе çыхăнăр]].
* Ĕçе тытăнма сире хăвăрт пулăшу кирлĕ-и? Пирĕн [[Викикĕнеке:Килĕрех|Килĕрех страницăна]] пăхăр.
* Вĕренмешкĕн [[Викикĕнеке:Выляв кĕтесĕ|выляв кĕтесĕнче]] кăсăкланса илĕр. Хаваслă та, [[Викикĕнеке:Харсăр пул|харсăр]] та пулăр!
{| style="margin: auto; width:100%; text-align:center;" class="plainlinks"
| style="width:33%;" | [[Image:Other languages icon.svg|88px]]<br/>[http://www.wikibooks.org Урăх чĕлхесем]</small>
| style="width:33%; padding-left: 10px;" | <span style="font-size:x-large">[[Викиача]]</span><br/>Ача-пăча кĕнекисем
| style="width:33%; padding-left: 10px;" | <span style="font-size:x-large">[[Чăваштет]]</span><br/>Чăваш Интернечĕпе çыхăннă кĕнекесем
|}
|}
a37ynbx3evhw9pvvmky8tfowe4st3wq
Интернетра информаци шыравĕ/Шырав индексен ыйту челхи
0
2031
5635
5367
2010-05-24T11:31:52Z
Natali.Aleksandrova
321
Интернетра информаци шыравĕ/Язык запросов в шырав индексенче Интернетра информаци шыравĕ/Шырав индексен ыйту челхи çине куçарнă
5635
wikitext
text/x-wiki
Интернетра инфорамаци шыравĕ/ шырав индексĕсенчи чĕлхе ыйтăвĕ
викиучебникран илнĕ материал
< Интернета информаци шыравĕ
Куçăм:новигаци, шырав
[тÿрлет]
ЧĔЛХЕ ЫЙТĂВНЕ СĂНЛАСА ПАНИ
* Сăмахсене мĕнле ăнлантараççĕ
Эсир сăмаха ыйтура мĕнле усă курнине пăхмасăр шырав унăн пĕтĕм формăсене вырăс чĕлхи правилисем тăрăх кăтартса парать.
Тĕслĕхрен, "утмалла" ыйту панă пулсан шырав результачĕнче "утмалла", "утать", "утнă", "утрĕ" тата ытти пĕрпекрех сăмахсене тупнă документ ссылкисем уçăлаççĕ. "Кантăк" ыйту çине "Кантăксене" тенĕ информаци тупса парать.
Тен эсир ыйтура сăмаха пысăк сас паллинчен çыртăр пулсан, пысăк сас паллипе çырнă сăмахсене кăна тупса параççĕ(ку сăмах предложенире пĕрремеш мар пулсан), нимăн те тупмасан, пысăран çырнисене кăна мар, пĕчĕкрен çырнисене те тупса параççĕ.
Тĕслĕхрен, "Акăш" ыйту çине кайăкпа генерала тупса парать. "Акăш" ыйту- генерал тата пысăкран çырнă кайăк ячĕсем.
Шырав вырăс чĕлхин правилисем тăрăх сăмахăн пĕтĕм формисене тĕпе хурать. Анчах та сăмаха тĕрĕс сăмах формипе шырама май пур, çаăн валли сăмах форми умĕн кăшкăру палли лартмалла.
Çапла "!Лужкова" çакăн пек документсене тупса параççĕ, хăшĕсенче "Лужкова" сăмахсем пур.
* Чĕлхеллĕ шыравĕ
"+" и "-"Знакĕсем. тен, эсир,пĕтĕм сăмахсене тупасшăн пулсан, кашни сăмах çумне "+" лартăр. тен, эсир хăш- пĕр сăмахсене тасатасшăн пулсассан, весен умне "-" лартмалла.
"-" тимлĕн пăхăр. Ăна умĕн тăраканнинчен пробел лартса, хыççăн тăраканни çумăн çырмалла, çакăн пек: 'рак -гороскоп'. Анчах 'рак-гороскоп' е 'рак - гороскоп'тесе çырсан, "-" знакне шута илмеççĕ.
* Тĕп операторсем
Ыйтури пробелпа çырнă сăмахсем пĕр документ предложенине кĕнине пĕлтерет. çак эффекта '&' усă курни пĕлтерет.
Тĕслĕхрен, "сывлăх физкультури" е "сывлăх & физкультури" тесе çырсан, шырав результачĕнче документсен списокĕ курăнать, хăшĕсенче
"сывлăх", "физкультура" сăмахсем пур. ("сывлăх физкультури"пе тан)
Сăмахсем хушшинче '|'лартма пулать,пĕрпекрех сăмахсене документсенче тупас тесен.
Тата тепĕр знак тильда '~', приложениллĕ документсене тупма пулăшать.
'банксем ~ закон'ыйтăвĕпе пĕтĕм документсене тупса парать, хăшĕсенче "банксем" сăмах пур, юнашар "закон" сăмах çук пулсан та.
пĕр пусма çÿлерех хăпарас тесен, приложенинчен документа çити, знакне иккĕлемелле. пĕреллĕ оператор (&, ~)абзац тĕлĕшĕнче шырать, иккĕлли (&&, ~~) - документ тĕлĕшĕнче.
Тĕслĕхрен, 'рецептсем && (ирĕлтернĕ сыр)' ыйту парсан, 'рецептсем' сăмах пур документсене тата сăмах майлашĕвĕсене тупса парать.
* Расстояниллĕ шырав.
Ялан ыйтусенче çирĕп сăмах майлашĕвĕсене шыраççĕ. тен вĕсене кавычкăна хупсан, пĕр- пĕрин хыççăн пыракан сăмахсене тупса параççĕ.
Тĕслĕхрен, "хĕрлĕ калпак" ыйту çине çак фразăран тăракан предложенисене тупса параççĕ. ("унăн хĕрлĕ калпак пулнă" тенине тупса памасть).
Мĕнле Яndex сăмахсене адреслеть? тен, çак сăмахсене вырăнпа улăштарсан, a сас паллипе b хушши- a b сăмахсен номерĕ. Çапла майпа, сăмахсен хушши 1 тан (0 мар), сăмахсен хушши -1 тан. Çакнах предложени çумне лартса уса кураççĕ. тен, икĕ сăмах хушшине '/'хыçне число лартнă пулсан, мĕнле расстоянине пăхăнмаллине пĕлтерет.
Анчах та сăмахсен хушши паллă пулсан, '/+n' усă курма юрать.
'кăвак /+1 сухал'ыйту сăмах майлашăвне ăнлантарать, пĕрремеш "кăвак", иккĕмеш-"сухал" тăмаллине пĕлтереть.
пĕтĕмĕшле сăмах хушшине '/(n m)'çакăн пек паллă тăваççĕ, ăçта 'n' пĕчĕкки, 'm'вара чи пысăк расстояни. О
Тĕслĕхрен, "ваканси ~ /+1 студентсен" ыйтура документсем пулаççĕ,хăшĕсенче "ваканси" сăмахсем пур.
Хăçан уйăракан знаксем икĕллĕ операторсенчен тăраççĕ пулсан, вĕсенче усă куракан числосем- сăмахсем хушшинчи мар, предложени хушшинчи расстояни. абзацсенчи расстояни çÿлерех панă тĕслĕх пекех палăрать.
'банк && /1 налуг'ыйту 'налогсем' сăмах "банк" сăмахпа юнашар тăмаллине пĕлтерет е хыççăн пыракан предложенире
* Скобкăсем
Пĕр сăмах вырăнне пĕр предложени лартма пулать.
Тĕслĕх, '(истори, технологи, хатĕрлев) /+1 (сыр, тăпăрч)' ' сыр историйĕ', 'тăпăрч технологийĕ ', "сыр хатĕрлевĕ', 'тăпăрч историйĕ'.
* Зонăри шырав
Информацине "зонăра" шырама пулать - тĕп ятсенче (ят "зона": Title), ссылкасенче (ят "зона": Anchor) тата адрес (ят "зона": Address). Синтаксис: $ят_зона (шырамалли выражени).
'$title CompTek' ыйту документсен ячĕсенче 'CompTek' сăмах шырать.'$anchor (CompTek | Dialogic)' ыйту документсене тупать, хăш ссылкисенче 'CompTek' е 'Dialogic' пур.
* Ятарлă элементсенчи шырав
'CompTek ~~ #url="www.comptek.ru*"' ыйтупа 'CompTek' компанине аса илет , ун серверсĕр пуçне (www.comptek.ru). '#link="www.comptek.ru*"'ыйту вара пĕтĕм документсене кăтартать, хăшĕсем компании серверĕ çине ссылкă илнĕ. ' #image="tort*"' ыйту торт ÿкернеĕ документсен ссылкăсем çине тăвать.
'#keywords=(шырав системи) | #abstract=(шырав системи)' пĕтĕм странийăсем meta тегсенче пуррисем шыранаççĕ,
* Шырав результатне сарса яни
'шырав механизмĕсем:5', 'шырав механизмсем'пе тан документсем тупăнаççĕ.
'компьютер <- телефон' ыйтупа документсем тупăнаççĕ, 'компьютер'сăмахсене тупса парать, 'телефон' тенĕ сăмахсене те тупса парать. Анчах та нихăш документра та 'компьютер'сăмахĕпе 'телефон' сăмахĕ çук пулсан,шырав результачĕ "нимĕн те тупаймарăмăр" тесе пĕлтерет. .
hd1u5q4udzyutckrm8oo5sqy7vjnzts
Шаблон:Main Page navigation
10
2032
5427
5379
2009-06-11T05:16:35Z
LenaVurnar
350
5427
wikitext
text/x-wiki
{|style="border:0px; border-spacing:0px; padding:0px; margin:0px;"
|colspan="2" style="background:#c6deff; border:1px solid #aab2ff; line-height:9px;"|
|-
|style="padding:0px; margin:0px"|
{|style="border:1px solid gray; border-top:0px; margin:0px; padding:0px; font-size:95%;"
|- <!-----------Шыра тата сăна----------------->
|{{Click|image=Searchtool.svg|width=32px|height=32px|link=Ятарлă:Search|Search}}
|style="text-align:center"|'''[[Ятарлă:Search|Шыра]] тата [[Викикĕнеке:Ятлăх|сăна]]'''
{{browsebar}}
|-<!----------- Çут çанталăк ăслăхĕсем ------------------>
|{{Click|image=Nuvola apps kalzium.svg|width=32px|height=32px|link=Викикĕнеке:Çут çанталăк ăслăхĕсен уйрăмĕ}}
|style="text-align:center"|'''[[Викикĕнеке:Çут çанталăк ăслăхĕсен уйрăмĕ|Çут çанталăк ăслăхĕсен уйрăмĕ]]'''<br/><!--
-->[[Викикĕнеке:Биологи кĕнекисен çÿлĕкĕ|Биологи]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Техника кĕнекисен çÿлĕкĕ|Техника]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Сывлăх кĕнекисен çÿлĕкĕ|Сывлăх]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Математика кĕнекисен çÿлĕкĕ|Математика]] – <!--
-->[[Викикĕнеке: Çут çанталăк кĕнекисен çÿлĕкĕ|Çут çанталăк]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Хими кĕнекисен çÿлĕкĕ|Хими]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Физика кĕнекисен çÿлĕкĕ|Физика]]
|-<!----------- Халăх ăслăхĕсем ------------------>
|{{Click|image=Nuvola apps kuser.svg|width=32px|height=32px|link=Викикĕнеке: Халăх ăслăхĕсен уйрăмĕ}}
|style="text-align:center"|'''[[Викикĕнеке: Халăх ăслăхĕсен уйрăмĕ|Халăх ăслăхĕсен уйрăмĕ]]'''<br/><!--
-->[[Викикĕнеке:Бизнес тата экономика кĕнекисен çÿлĕкĕ|Бизнес тата экономика]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Вĕренÿ кĕнекисен çÿлĕкĕ|Вĕренÿ]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Кун-çул кĕнекисен çÿлĕкĕ|Кун-çул]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Чĕлхе кĕнекисен çÿлĕкĕ|Чĕлхе]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Йĕрке кĕнекисен çÿлĕкĕ|Йĕрке]] – <!--
-->[[Викикĕнеке: Халăх ăслăхĕсен кĕнекисен çÿлĕкĕ|Халăх ăслăхĕсем]]
|-<!---------- Компьютер ăслăхĕсем ------------------------->
|{{Click|image=Nuvola apps display.png|width=32px|height=32px|link=Викикĕнеке: Компьютер ăслăхĕсен уйрăмĕ}}
|style="text-align:center"|'''[[Викикĕнеке: Компьютер ăслăхĕсен уйрăмĕ|Компьютер ăслăхĕсен уйрăмĕ]]'''<br/><!--
-->[[Викикĕнеке: Компьютер ăслăхĕсен çÿлĕкĕ|Компьютер ăслăхĕсем]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Компьютер программисен çÿлĕкĕ|Компьютер программисем]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Ятарлă чĕлхесен кĕнекисен çÿлĕкĕ|Ятарлă чĕлхесем]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Информаци технологийĕ кĕнекисен çÿлĕкĕ|Информаци технологийĕ]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Компьютер чĕлхисен кĕнекисен çÿлĕкĕ|Компьютер чĕлхисем]]
|-<!---------- Гуманитари ăслăхĕсен тата ÿнер --------------->
|{{Click|image=Nuvola_apps_kcoloredit.png|width=32px|height=32px|link=Викикĕнеке: Гуманитари ăслăхĕсем тата ÿнер кĕнекисен уйрăмĕ}}
|style="text-align:center"|'''[[Викикĕнеке:Гуманитари ăслăхĕсен тата ÿнер кĕнекисен уйрăмĕ|Гуманитари ăслăхĕсен тата ÿнер кĕнекисен уйрăмĕ]]'''<br/><!--
-->[[Викикĕнеке:Ÿнер кĕнекисен çÿлĕкĕ|Ÿнер]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Вăйă тата атлетика кĕнекисен çÿлĕкĕ|Вăйă тата атлетика]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Чĕлхе кĕнекисен çÿлĕкĕ|Урăх чĕлхисем]] – <!--
-->[[Викикĕнеке: Кун-çул кĕнекисен çÿлĕкĕ|Кун-çул]] – <!--
-->[[Викикĕнеке: Гуманитари ăслăхĕсен кĕнекисен çÿлĕкĕ|Гуманитари ăслăхĕсем]] – <!--
-->[[Викикĕнеке: Чĕлхе тата литература çÿлĕкĕ|Чĕлхе тата литература]]
|-<!---------- Ятарлă ушкăнсем -------------------->
|{{Click|image=Gnome-globe.svg|width=32px|height=32px|link=Викикĕнеке: Ятарлă ушкăнсен уйрăмĕ}}
|style="text-align:center"|'''[[Викикĕнеке:Ятарлă ушкăнсен уйрăмĕ|Ятарлă ушкăнсем]]'''<br/><!--
-->[[Мел кĕнеки]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Паллă кĕнекесем|Паллă кĕнекесем]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Пулăшу кĕнекисен çÿлĕкĕ|Пулăшу кĕнекесем]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Вĕренÿ кĕнекисен çÿлĕкĕ|Вĕренÿ кĕнекесем]] – <!--
-->[[Викикĕнеке:Технологи кĕнекисен çÿлĕкĕ|Технологи]] – <!--
-->[[Викиача]] – <!--
-->[[Википрофессионал]] – <!--
-->[[Викивĕренÿ]]
|}
|}
mznsx4q8t308c086l6kutdmh1qn4m0u
Шаблон:Click
10
2033
7298
6808
2026-01-07T17:42:40Z
Таёжный лес
2014
7298
wikitext
text/x-wiki
{{#if:{{{width|}}}{{{height|}}}|<div style="width:{{{width|auto}}}; height:{{{height|auto}}}; overflow:hidden;">}}
{{#tag:imagemap|
Image:{{{image|Crystal Project Kblackbox.png}}}{{!}}{{{align|none}}}{{!}}{{{size|{{{width}}}}}}{{!}}{{{type|frameless}}}{{!}}{{{desc|{{{link|Main Page}}}}}}
default [[{{{link|:File:{{{image|Crystal Project Kblackbox.png}}}}}}|{{{alt|{{{link|File:{{{image|Crystal Project Kblackbox.png}}}}}}}}}]]
desc none}}
{{#if:{{{width|}}}{{{height|}}}|</div>}}<noinclude>
This template has been updated to use the [[mw:Extension:ImageMap|ImageMap Extension]], and tries to be as backwards compatible as possible.
Options:
; image: what image should be used? (name of image without Image: or File: prefix)
; align: how should the image be aligned? (left, right, center, baseline, sub, super, top, text-top, middle, bottom, text-bottom and none. default: none)
; size: what size should the image be? (width x height, example 32x32px)
; type: what type of box should the image use? (thumb, thumbnail, frame, or frameless. default: frameless)
; desc: description to use if type isn't frameless
; link: what page should this image link to? (default: image description page)
; alt: alternative text to show instead of link (shown as a tooltip in graphical browsers typically. default: same as link)
</noinclude>
dvtrmbq9zt6xt2gzz4w2d56nup9pw1z
Шаблон:Main Page featured books
10
2034
7279
6130
2025-11-22T18:41:06Z
Таёжный лес
2014
7279
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>Çак кĕнекесен ят-йышĕ тĕп страницăра вырнаçать. Эсир {{tlx|паллă кĕнекисен}} ĕлкесене пăхса илме, йĕркелеме е тÿрлетме [[Викикĕнеке:Паллă кĕнекесем/Ĕлкесем|пултаратăр]]. Тĕп страницăра кăтартмашкăн [[Викикĕнеке:Паллă кĕнекесем/Ĕлкесем|ĕлкесене çав страницăран]] кунта ăтма пулать. Енчен те эсир тулашлăха йĕркеллĕ улăштарма пĕлместĕр пулсан, çак страницăна ан тĕкĕнĕр.</noinclude>
{| style="border:0px; border-spacing:0px; padding:0px; margin:0px;" id="featured books"
| colspan="2" style="background:#FFD2CA; border:1px solid #aab2ff; line-height:9px;" |
|-
| align="center" style="border:1px solid gray; border-top:0px; border-bottom:0px; padding:0px;" |
{| style="border:0px; margin:0px; border-spacing:5px"
| <imagemap>Image:Nuvola apps bookcase.svg|36px
default [[Викикĕнеке:Паллă кĕнекесем]]
desc none
</imagemap>
| <h2>[[ Викикĕнеке:Паллă кĕнекесем|Паллă кĕнекесем]]<br><span style="font-size: 10pt;font-weight:normal;">
Пирĕн пĕтĕм [[Викикĕнеке:Паллă кĕнекесем|паллă кĕнекесемпе]] паллашăр</span></h2>
* [[Чăваш чĕлхинче миçе падеж?]]
* [[Тĕрĕсем]]
* [[Тутлă апат-çимĕç]]
* [[Интернетра информаци шыравĕ]]
* [[Joomla! вĕрентекен кĕнеке]]
* [[Чăваш чĕлхи: аваллăхран малашлăха]]
* [[MediaWiki вĕрентекен кĕнеке]]
* [[Интернета валли текст: тĕрĕс çырасси]]
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ]]
* [[Drupal КМС чăвашла локализаци ĕçĕ]]
|}
|-
| style="border:1px solid gray; border-top:0px; padding:5px;" |{{#switch:{{#expr:(24 * {{CURRENTDAY}} + {{CURRENTHOUR}}) mod 18}}
| 0 = <!--ÇĔНĔ КĔНЕКЕСЕНЕ ÇАК ЙĔРКЕРЕН АЯЛЛАРАХ ВЫРНАÇТАРĂР-->
{{Паллă кĕнеке/Шупашкар}}
{{Паллă кĕнеке/Чăваш чĕлхинче миçе падеж?}}
{{Паллă кĕнеке/Тĕрĕсем}}
{{Паллă кĕнеке/Тутлă апат-çимĕç}}
{{Паллă кĕнеке/Интернетра информаци шыравĕ}}
{{Паллă кĕнеке/Joomla! вĕрентекен кĕнеке}}
{{Паллă кĕнеке/MediaWiki вĕрентекен кĕнеке}}
| 1 = <!--ÇĔНĔ КĔНЕКЕСЕНЕ ÇАК ЙĔРКЕРЕН АЯЛЛАРАХ ВЫРНАÇТАРĂР-->
{{Паллă кĕнеке/Интернета валли текст: тĕрĕс çырасси}}
{{Паллă кĕнеке/Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ}}
{{Паллă кĕнеке/Чăваш чĕлхи: аваллăхран малашлăха}}
{{Паллă кĕнеке/Эсперанто вĕрентекен кĕнеке}}
}}
|}
hgboojibv09bpbuv31dkvytxu089ou1
Шаблон:Sisterprojects
10
2035
7055
5391
2023-04-16T07:59:19Z
Minorax
1702
vva
7055
wikitext
text/x-wiki
{| align="center" cellpadding="2" width="95%" style="background-color:transparent"
|-
|colspan=3| Пайта шыраман [[w:Викимедиа|Викимедиа]] фончĕ '''Викихыпара''' тата [[w:Википеди:Чĕлхесен çыхăнăвĕ|темиçе чĕлхеллĕ]], [[w:Википеди:Тăмхасем|ирĕклĕ шалашлă]] проектсене йĕркеленĕ.
|- valign="top"
| [[Ӳкерчĕк:Wikimedia Community Logo.svg|20px|Мета-Вики]] [[m:Тĕп страница|'''Мета-Вики''']] - йĕркелевĕш
| [[Ӳкерчĕк:Wikipedia-logo.svg|20px|Википеди]] [[w:Тĕп страница|'''Википеди''']] - ирĕклĕ энциклопеди
| [[Ӳкерчĕк:Wiktionary-logo-en.svg|21px|Викисăмахсар]] [[wikt:Тĕп страница|'''Викисăмахсар''']] - ирĕклĕ сăмахсар
|-
| [[Ӳкерчĕк:Wikinews-logo.svg|20px|Викихыпар]] [[n:Тĕп страница|'''Викихыпар''']] - ирĕклĕ хыпарсем
| [[Ӳкерчĕк:Wikisource-logo.svg|20px|Wikisource]] [[s:Тĕп страница|'''Викивулавăш''']] - ирĕклĕ вулавăш
| [[Ӳкерчĕк:Wikiquote-logo.svg|20px|Викикаларăш]] [[q:Тĕп страница|'''Викикаларăш''']] - каларăшсен пуххи
|-
| [[Ӳкерчĕк:Wikispecies-logo.svg|20px|Викитĕс]] [[Wikispecies:Тĕп страница|'''Викитĕс''']] - биологи тĕсĕсем
| [[Ӳкерчĕк:Commons-logo.svg|20px|Викиçÿпçе]] [[Commons:Тĕп страница|'''Викиçÿпçе''']] - медиа çÿпçе
| [[Ӳкерчĕк:Wikiversity-logo.svg|20px|Викиверситет]] [[v:Тĕп страница|'''Викиверситет''']] - ирĕклĕ вĕренÿ хатĕрĕсем
|}<noinclude>[[Category:Main page templates|Sisterprojects]]</noinclude>
2ma89q8vhahn75h3hfduzjnkw6maxa2
Сăра вĕретесси
0
2036
5394
2009-06-02T07:48:53Z
Galinochka
341
Çĕнни: '''Хальхи вăхăтра''' Мантан пĕр савăтпа шыв вĕретмелле. Кайран тепĕр савăтра салатне /выр. солод/ хатĕрл…
5394
wikitext
text/x-wiki
'''Хальхи вăхăтра'''
Мантан пĕр савăтпа шыв вĕретмелле. Кайран тепĕр савăтра салатне /выр. солод/ хатĕрлеççĕ: салат çине шыв ярса пăтратаççĕ, шӳтереççĕ. Салата нимĕр, пăтă евĕр пуличчен хатĕрлемелле. Хатĕр салата вăретнĕ шыв çине яраççĕ те вĕретеççĕ /сарă сăн таран/. Вĕренĕ хыççăн сăрăхтараççĕ.
Тепĕр савăт çине ярса хăмлине вĕретмелле. Хăмли лайăх пиçчĕр тесен пĕр сехет патнелле вĕретмелле /хуранта вĕретнĕ чухне хăмлаллă кăпăкĕ пĕр çĕре пухăниччен вĕретмелле/. Сăрăхтармалла.
Юлашкинсен вара хăмла шывĕпе салат шывне хутăштармалла та /кама мĕнле килĕшет — çав пайсемпе. Хăмла шывне нумай ярсан — сăри йӳçĕрех пулать/ савăта ярса лартмалла.Салат валли халĕ пасарсенче сутаççĕ.
'''Авал'''
Авал салатне килте хатĕрленĕ. Ун валли тырăна кăмака çине сарса хунă та пылак шывпа сапса шӳтернĕ. Шăтнă хыççăн вара авăрланă.
'''Пĕлмешкĕн'''
Шăтнă тырăна халĕ пасарта та сутаççĕ.
2l483ifrpxep2krgv9ehzok4cedmmpk
Купăста яшки
0
2037
5406
5398
2009-06-02T08:20:14Z
Galinochka
341
5406
wikitext
text/x-wiki
'''Авал:'''
Ку апата, тĕпрен илсен, хĕлле, выльăха пусса тирпейлесен пĕçернĕ. Купăстине яшка валли кĕр пуçламăшĕнчех тăварласа хунă та пăcăласран сивĕ çенĕкре тытнă. Вăл вăхăтри купăстана чĕрĕлле усрама май пулман.
Яшкана эмальленĕ чукун чӳлмекпе кăмакара пĕçернĕ.
Савăта пĕр харăсах шыв, купăста, какай, çĕр улми, сухан янă та çатмапа витсе тин çеç пулса çитнĕ вĕри кăмакана лартнă. Тек ăна çиме вăхăт çитмесĕр те тĕкĕнмен.
Чылай вăхăт лăпкăн вĕресе пĕр пăс кăлармасăр пиçнĕ яшка питĕ техĕмлĕ пулнă. Кăмака яшки теççĕ ăна чăвашсем
'''Пĕçермелли хатĕрсем'''
Тăварланă купăста 300 гр., шыв 2 литр, какай 400 гр., çĕр улми 300 гр., сухан 1 пуç.
'''Мĕнле пĕçермелли'''
Яшкана эмальленĕ чукун чӳлмекпе кăмакара пĕçермелле.
Савăта пĕр харăсах шыв, купăста, какай, çĕр улми, сухан ямалла та çатмапа витсе тин çеç пулса çитнĕ вĕри кăмакана лартмалла. Тек ăна çиме вăхăт çитмесĕр те тĕкĕнмелле мар.
Чылай вăхăт лăпкăн вĕресе пĕр пăс кăлармасăр пиçнĕ яшка питĕ техĕмлĕ пулать. Кăмака яшки теççĕ ăна чăвашсем.
dwun0gibgqwom4jtfcy3h3t111o1ghp
Курак яшки
0
2038
7092
7091
2024-06-23T20:08:22Z
Quinlan83
1888
[[Special:Contributions/81.248.177.61|81.248.177.61]] ([[User talk:81.248.177.61|сӳтсе яву]]) тунӑ тӳрлетӳсене [[User:Galinochka|Galinochka]] улӑштарнӑ юлашки версийӗ патне тӳрлетӗве тавӑрни
5399
wikitext
text/x-wiki
'''Авал:'''
Çуркунне, какай пĕтсен, купăста вăхăчĕ иртсен, ял çынни серте яшки çине куçнă. Чăвашсен чи юратнă, хăнăхнă апачĕсенчен пĕри пулнă вăл. Ăна какайпа та /юлнă пулсан/, хăй хальлĕн типĕлле çĕр улмипе кăна та пĕçернĕ.
Ун пек чух пиçес умĕн хурана çăмарта лăкаса янă. Сĕтел çине антарса лартсан яшкана хăймапа "сăн" кĕртнĕ, симĕс сухан тураса янă. Хăш-пĕри уйран юрнипех çырлахнă.
Çак вăхăтран пуçласа хресчен çăвĕпех курăк яшки çинĕ.
2tg54fbs9u7vkd1h6n3voscs3xv2kfx
Шаркку
0
2039
7284
5401
2025-11-22T18:52:38Z
Таёжный лес
2014
7284
wikitext
text/x-wiki
{{пĕçермелли кĕнеке навигаци}}
[[File:Schweinsbraten-1.jpg|thumb|Шаркку]]
'''Шаркку'''
== Авал ==
Ашпа пĕçернĕ çĕр улми шарккăвĕ чăвашсен юратнă апачĕ. Ăна, тĕпрен илсен, хур какайĕпе пĕçернĕ. Вăл пулмасан чăх, сурăх, сысна какайĕ те кайнă. Хур какайĕпе хатĕрлени вара уйрăмах тутлă пулнă.Шарккăва хутса тултарнă кăмакара тăм тирĕкпе пĕçернĕ.Каçалапа, шаркку питнек сарă-кĕрен сăн çапсан, ăна кăмакаран кăларнă та кулленхи ĕçсенчен пушаннă кил-йыш пĕрле ларса апатланнă.
{{Wikipedia}}
[[Категори:Пĕçермелли кĕнеке]]
[[Категори:Алфавитла пĕçермелли кĕнеке]]
bbcn7679oam8rdy6kdqtjgo2x5d40d3
Çĕр улми нимерĕ
0
2040
5402
2009-06-02T08:08:10Z
Galinochka
341
Çĕнни: '''Авал:''' Ку çимĕçе чăваш кĕркуннерен пуçласа хĕлĕпех пĕçерсе çинĕ. Çăкăртан ирĕк чухне вăл ун вырăнн…
5402
wikitext
text/x-wiki
'''Авал:'''
Ку çимĕçе чăваш кĕркуннерен пуçласа хĕлĕпех пĕçерсе çинĕ. Çăкăртан ирĕк чухне вăл ун вырăнне те, ытти юр-вар шучĕпе те кайнă. Вăрçă çулĕсенче çĕр улми нимĕрĕ ял çыннине выçлăхран çăлнă.
Шуратнă çĕр улмине яшка хуранĕпе чăмăрла пĕçерсе унтах тӳнĕ те сĕт хушса кăшт вĕретсе илнĕ, услам çу янă. Вăл та, ку та çук чухне нимĕре кантăр вăрри тӳсе янă.
3m4dqqisk7rz14w7sqzfhq9pro5ngrx
Тинкĕле
0
2041
5403
2009-06-02T08:09:16Z
Galinochka
341
Çĕнни: '''Авал:''' Тинкĕле чăн-чăн чăваш апачĕ, анчах, апла пулин те, ăна хамăр республикăра та хăш-пĕр районта п…
5403
wikitext
text/x-wiki
'''Авал:'''
Тинкĕле чăн-чăн чăваш апачĕ, анчах, апла пулин те, ăна хамăр республикăра та хăш-пĕр районта пĕлмеççĕ. Пирĕн тăрăхра вăл ĕççи вăхăтĕнче ирхи апат пулнă.
Уй-хир ĕçне ирпе ирех тухнă пирки урăх апат пĕçерсе чăрманма вăхăт пулман. Тинкĕле çăнăхне вĕрекен шывра юрнă та — апат хатĕр. Ăна сĕтпе е уйранпа сыпса çинĕ.
Тинкĕле çăнăхне ĕççи пуçланиччен хатĕрлесе хунă. Ун валли пĕр-икĕ пăт тулă илнĕ те пысăк хуранпа çырмара /пушартан сыхланса/ пĕçернĕ. Хăш-пĕр кун унта темиçе хуран та вĕресе ларнине ас тăватăп.
Пиçнĕ тĕшĕсене малтан хĕвел çинче кушăхтарнă, унтан вĕри кăмакара шатăртатакан пуличченех типĕтнĕ. Арманта авăртнă хыççăн вăл усă курма хатĕр пулнă.
1d01gk81iawfd3zefnvjpwvo19bcva4
Кăмакана хывнă çĕр улми
0
2042
5404
2009-06-02T08:09:52Z
Galinochka
341
Çĕнни: '''Авал:''' Кăмакари вут çунса тухсан кăвар туртнă хыççăн ял çынни унта ытти çимĕçпе пĕрле кăштах çĕр ул…
5404
wikitext
text/x-wiki
'''Авал:'''
Кăмакари вут çунса тухсан кăвар туртнă хыççăн ял çынни унта ытти çимĕçпе пĕрле кăштах çĕр улми те хывса хăварнă. Хуппипе типĕлле пĕçернĕ çĕр улми хăйне май тутлă. Ăна тăварланă купăстапа сыпса /пирĕн тăрăхра купăстана шывпа тăварланă/ çинĕ. Ку вар час-часах каçхи апат шутланнă.
Кăмпа
21grdgnhknyj66o0p8n97gvhzqkzhqj
Wikibooks:Паллă кĕнекесем
4
2043
7278
7277
2025-11-22T18:38:07Z
Таёжный лес
2014
викидата
7278
wikitext
text/x-wiki
{{/Nav/}}
{{Shortcut|[[Викикĕнеке:Паллă кĕнекесем]]}}
Пирĕн шутпа çак '''паллă кĕнекесем''' Викикĕнекере - чи лайăххисем. Пĕтĕм кĕнекесем кунта, [[Викикĕнеке:Паллă кĕнекесем|палăртнă ыйтусемпе]] вырăна килет. Çак кĕнекесемпе усă курса эсир çĕнĕ кĕнекесем çырма пултаратăр. Хатĕр кĕнекесене çак ят-йышне кĕртес шухăш пулсан, çак [[/Тăрату/|Тăрату страницăна]] кĕрсе тухăр.
== Паллă кĕнекесем ==
— [[Чăваш чĕлхинче миçе падеж?]]
— [[Тĕрĕсем]]
— [[Тутлă апат-çимĕç]]
— [[Интернетра информаци шыравĕ]]
— [[Joomla! вĕрентекен кĕнеке]]
— [[MediaWiki вĕрентекен кĕнеке]]
— [[Интернета валли текст: тĕрĕс çырасси]]
— [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ]]
— [[Чăвашсен авалхи уявĕсем тата ÿнерĕ]]
— [[Чăваш чĕлхи: аваллăхран малашлăха]]
— [[Чăваш чĕлхийĕн грамматики (фонетика, морфологи, синтаксис)]]
— [[Ђăваш ђĕлхийĕн крамматтикĕ (фонеттик, морфолоки, çинттăкçис)]]
— [[Эсперанто вĕрентекен кĕнеке]]
== Паллă кĕнекесем тĕплĕн каласа пани ==
{{Викикĕнеке:Паллă_кĕнекесем/Ĕлкесем}}
[[Category:Паллă кĕнекесем| {{PAGENAME}}]]
pyrpvhqto0hikvdga7845a97mm39vn8
Wikibooks:Мĕн вăл Викикĕнеке
4
2044
7286
7285
2025-12-19T20:55:58Z
Таёжный лес
2014
7286
wikitext
text/x-wiki
Ку страницăра Викикĕнеке мĕнне, мĕн вăл маррине, тата урăх Викимедиа проексенчен мĕнпе уйрăлса тăнине пĕлме пулать. Викикĕнекен пĕлтерĕшне кĕскен калани. Сÿтсе явас страницинче тĕплĕнрех калаçу пулса иртет.
== Мĕн вăл Викикĕнеке ==
'''Викикĕнеке''' — вăл [[w:вебсайт|вебсайт]], ăçта кашни усă куракан çĕнĕ вĕренÿ кĕнекине е пур кĕнекине тÿрлетме, тÿлевсĕр вулама, ăтма, пичетлеме пултарать.
Вĕренÿ кĕнекисен шутне апат-çимĕç тата ытти вĕренÿ кĕнекисем кĕреççĕ.
Сайт [[w:Вики|«вики»]] технологийĕпе ĕçлет. Сайтри информаци ирĕклĕ принциппа сарăлать.
Викикĕнеке 2003 çулта утă уйăхĕн 10-мĕшĕнче йĕркеленнĕ.
Çĕнĕ кĕнекене çырса е пур кĕнекисене тÿрлетсе эсир Викикĕнекене пулăшма пултараттăр. Анчах малтан [[Пулăшу|пулăшу]] вуласа тухăр, [[выляв кĕтесĕ]]нче кăсăкланса илĕр. Ун хыççăн ыйтусем юлсан эсир вĕсене [[канашу]]ра ыйтма пултаратăр.
Кĕскен каласан, '''Викикĕнеке''' [[w:уçă шалаш|уçă шалаш]] [[w:кĕнеке|кĕнекесен]] йышĕ.
Викикĕнеке нумай пĕлтерĕшлĕ сăмах пулнăран, кунта кăтартнă мĕнле шалаш тĕсĕсем Викикĕнеке валли юрахлă.
[[Категори:Викикĕнеке| ]]
23lejcgvomzgp28gwbbynx424nmilzr
Шаблон:Wikibooksland
10
2045
5428
5426
2009-06-11T05:16:55Z
LenaVurnar
350
5428
wikitext
text/x-wiki
; <small>1000 кĕнеке ытла:</small>
<div style="font-size:120%; margin-left: 2em; margin-right: 2em;">
[[:de:|Deutsch (German)]]
- [[:en:|English ]]
- [[:es:|Español (Spanish)]]
- [[:fr:|Français (French)]]
- [[:he:|עברית (Hebrew)]]
- [[:hu:|Magyar (Hungarian)]]
- [[:it:|Italiano (Italian)]]
- [[:ja:|日本語 (Japanese)]]
- [[:nl:|Nederlands (Dutch)]]
- [[:pl:|Polski (Polish)]]
- [[:pt:|Português (Portuguese)]]
</div>
; <small>100 кĕнеке ытла:</small>
<div style="font-size:100%; margin-left: 2em; margin-right: 2em;">
[[:ar:|العربية (Arabic)]]
- [[:id:|Bahasa Indonesia (Indonesian)]]
- [[:bg:|Български (Bulgarian)]]
- [[:ca:|Català (Catalan)]]
- [[:zh:|中文 (Chinese)]]
- [[:cs:|Čeština (Czech)]]
- [[:da:|Dansk (Danish)]]
- [[:ang:|Englisc (Old English)]]
- [[:eo:|Esperanto]]
- [[:fa:|فارسی (Persian/Farsi)]]
- [[:gl:|Galego (Galician)]]
- [[:is:|Íslenska (Icelandic)]]
- [[:ko:|한국어 (Korean)]]
- [[:lt:|Lietuvių (Lithuanian)]]
- [[:mk:|Македонски (Macedonian)]]
- [[:no:|Norsk (Norwegian)]]
- [[:ru:|русский (Russian)]]
- [[:sr:|српски (Serbian)]]
- [[:sq:|Shqip (Albanian)]]
- [[:sk:|Slovenčina (Slovak)]]
- [[:fi:|Suomi (Finnish)]]
- [[:sv:|Svenska (Swedish)]]
- [[:ta:|தமிழ் (Tamil)]]
- [[:th:|ไทย (Thai)]]
- [[:tr:|Türkçe (Turkish)]]
- [[:uk:|українська (Ukrainian)]]
</div>
; <small>10 кĕнеке ытла:</small>
<div style="font-size:90%; margin-left: 2em; margin-right: 2em;">
<small>
[[:als:|Alemannisch (Alemannic German)]]
- [[:hy:|Հայերեն (Armenian)]]
- [[:be:|Беларуская (Belarusian)]]
- [[:bn:|বাংলা (Bengali)]]
- [[:bs:|Bosanski (Bosnian)]]
- [[:su:|Basa Sunda (Sundanese)]]
- '''Чăваш'''
- [[:cy:|Cymraeg (Welsh)]]
- [[:na:|Dorerin Naoero (Nauruan)]]
- [[:el:|Ελληνικά (Greek)]]
- [[:et:|Eesti (Estonian)]]
- [[:fy:|Frysk (West Frisian)]]
- [[:ka:|ქართული (Georgian)]]
- [[:el:|Ελληνικά (Greek)]]
- [[:hr:|Hrvatski (Croatian)]]
- [[:ia:|Interlingua]]
- [[:ie:|Interlingue]]
- [[:ku:|Kurdî / كوردی (Kurdish)]]
- [[:la:|Latina (Latin)]]
- [[:ml:|മലയാളം (Malayalam)]]
- [[:mr:|मराठी (Marathi)]]
- [[:ro:|Română (Romanian)]]
- [[:simple:Main Page|Simple English]]
- [[:sl:|Slovenščina (Slovenian)]]
- [[:tl:|Tagalog]]
- [[:te:|తెలుగు (Telugu)]]
- [[:tt:|Tatar]]
- [[:vi:Trang Chính|Tiếng Việt (Vietnamese)]]
- [[:ur:|اردو (Urdu)]]
</small>
</div>
<div style="text-align: center; font-weight: bold;" class="plainlinks">
[http://www.wikibooks.org Викикĕнеке порталĕ]
- [[m:List of Wikibooks#List of Wikibooks|Мĕн пур Викикĕнеке]]
- [[Викикĕнеке:Чĕлхесен çыхăнăвĕ|Чĕлхесен çыхăнăвĕ]]
</div>
av9q9485hi5gauz95engkbnptxptzbj
Шаблон:Softredirect
10
2046
6625
6624
2015-10-22T21:13:58Z
Gangleri
1389
improuved to [[:{{{1}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]] using [[m:Soft redirect]]|soft redirect - added BiDi safety - LANG="en" dir="ltr"
6625
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Redirectltr.png|#REDIRECT ]]<span class="redirectText" id="softredirect">[[:{{{1}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]]</span><br /><span style="font-size:85%; padding-left:52px;" LANG="en" dir="ltr" >This page is a [[m:Soft redirect|soft redirect]].</span>
1ck76o1bo02hg51p6ohu2xow0xkifnl
Чăваш чĕлхи
0
2051
6312
6311
2013-12-22T13:18:30Z
18mk
1137
6312
wikitext
text/x-wiki
'''Чăваш чĕлхи''' — [[w:Ирĕк|ирĕклĕ]] [[w:викикĕнеке|викикĕнеке]]. Тархасшăн, пур страницăсене тÿрлетме, лайăхлатма тата çĕннисене хушма ан вăтанăр. [[Интернетра информаци шыравĕ]] викикĕнекепе усă курса кирлĕ информаци кăкĕсене тупма пултаратăр.
== Чăваш алфавичĕ ==
'''Чăваш алфавичĕ''' - [[w:чăваш çырăвĕ|чăваш çырăвĕнче]] шутласа кăларнă тата усă курнă алфавитсен пĕтĕмĕшле ячĕ.
===Кириллица чăваш алфавичĕ===
{| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF"
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ă ă
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Б б
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | В в
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Г г
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Д д
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Е е
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ё ё
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ĕ ĕ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ж ж
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | З з
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | И и
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Й й
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | К к
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Л л
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | М м
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Н н
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | О о
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | П п
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Р р
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | С с
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ç ç
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Т т
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | У у
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ÿ ÿ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ф ф
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Х х
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ц ц
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ч ч
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ш ш
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Щ щ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ъ ъ
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ы ы
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ь ь
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Э э
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ю ю
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Я я
|}
===Латинла чăваш алфавичĕ===
===Арапла чăваш алфавичĕ===
===Рунăсем (тăмхасем)===
==Саламлашу==
==Сывпулашу==
==Пиллешу==
[[Категори:Чăваш чĕлхи]]
[[Категори:Чĕлхесем]]
[[ru:Чувашский язык]]
273lda0a6l6fmuvmlwonwz6cwhlwwnb
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичетлĕ периодика кăларăм/Техника
0
2058
5450
2009-09-22T06:54:25Z
ArsayAslan
240
Çĕнни: Видеоредакторсем: * [[w:VirtualDub|VirtualDub]]; * [[w:Adobe Premiere Pro|Adobe Premiere Pro]]. [[Категори:Журналистика]] [[Категори:МИХ ...
5450
wikitext
text/x-wiki
Видеоредакторсем:
* [[w:VirtualDub|VirtualDub]];
* [[w:Adobe Premiere Pro|Adobe Premiere Pro]].
[[Категори:Журналистика]]
[[Категори:МИХ техника тата технологийĕ]]
d798eauj7umx0rvro4t4xjnbuwbbtrq
Чăваш чĕлхи: аваллăхран малашлăха
0
2059
5452
2009-10-09T07:23:37Z
ArsayAslan
240
Чăваш чĕлхи: аваллăхран малашлăха Чăваш чĕлхи çине куçарнă: Кĕнеке чăваш чĕлхин кун-çулĕпе çеç çыхăнман
5452
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Чăваш чĕлхи]]
1wrzvbpd8mu2yh9sfv32utlmhh3iuqp
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Радиожурналистика/Компьютер программисем
0
2060
5455
2009-10-13T04:48:53Z
ArsayAslan
240
Çĕнни: Радиохыпарлассин автоматизаци системисем: * [[w:DJin Lite|DJin Lite]][http://www.tract.ru/digispot/lite.html] * [[w:DIGISPOT II|DIGISPOT II]][http:/...
5455
wikitext
text/x-wiki
Радиохыпарлассин автоматизаци системисем:
* [[w:DJin Lite|DJin Lite]][http://www.tract.ru/digispot/lite.html]
* [[w:DIGISPOT II|DIGISPOT II]][http://www.tract.ru/digispot/tech-supp.html]
* [[w:Synadyn Media Software|Synadyn Media Software]][http://www.synadyn.com/text.php?id=6]
Аудиоредакторсем:
* [[w:Audacity|Audacity]];
* [[w:Wavosaur|Wavosaur]];
* [[w:Adobe Audition|Adobe Audition]];
* [[w:Sony Sound Forge|Sony Sound Forge]];
* [[w:WaveLab|WaveLab]];
* [[w:Acid Music Studio|Acid Music Studio]].
[[Категори:Журналистика]]
[[Категори:Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ]]
0d4zz9z03l0o1i9oe2pexnvxum6djv5
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Радиожурналистика/Техника
0
2061
5478
5477
2009-12-22T11:37:19Z
85.142.157.2
5478
wikitext
text/x-wiki
'''Ретрансляци радиостанцине ĕçлеме кирлĕ техника сахаллăшĕ'''[http://www.radiostation.ru/digiton/fullstation.html]
* [[w:Компьютер|Компьютер]];
* [[w:Радиопередатчик|Радиопередатчик]];
* [[w:Антенна|Антенна]];
* [[w:Фидер|Фидер]];
* [[w:Эфир студийĕ|Эфир студийĕ]];
* [[w:Автоматизациленĕ хыпарлу программисем|Хыпарлу автоматизацийĕн системи]];
* Эфир çырма кирлĕ программăсем;
* [[w:Сасă ĕç станцийĕ|Сасă ĕç станцийĕ]];
* [[w:Аудиоканал|Эфир валли 2 аудиоканал]];
* Итлемелли 1 канал;
* [[w:Ĕç станцийĕ|Çыру ĕç станцийĕ|]];
* [[w:Пĕр çыннăн компьютерĕ|Эфира çырмалли пĕр çыннăн компьютерĕ]];
* [[w:Вăйлатуçă (электроника)|Валеçекен вăйлатуçă]]: 19" 1U, стерео симм. аудио, вăйлатуна улăштармалли май;
* [[w:Шăплăх детекторĕ|Шăплăх детекторĕ]];
* [[w:Микшер пульчĕ|Микшер пульчĕ]];
* Ахаль [[w:DVD-плеер|DVD-плеер]] (резерв);
* [[w:Микрофон|Микрофон]]: таврари сасăсене тытман суперкардиоида;
* [[w:Микрофон процессорĕ|Микрофон процессорĕ]];
* [[w:Наушниксем|Наушниксем]]: çурмалла уççисем, 18 Гц - 22 кГц, 32 Ом;
* [[w:Стереонаушниксен вăйлатуçи|Стереонаушниксен вăйлатуçи]]: 4-каналлă, тембр улăштармалли тата сахал омлă (8 Ом таран) нагрузкăпа ĕçлемелли майсемпе;
* [[w:Пантограф|Пантограф]], райзер;
* [[w:Аудиомонитор|Аудиомонитор]]: 2-йĕрлĕ, активлă, çывăх уйлă(ближнего поля);
* [[w:Стойка|Стойка]]: 19", 10U, сĕтел çи, рэклă;
* [[w:FM-тюнер|FM-тюнер]];
* Цифровой хыпарлу валли [[w:FM-процессор|FM-процессор]];
* Коммутаци валли [[w:Кабель|кабельсен пуххи]].
[[ru:Техника и технология средств массовой информации/Радиожурналистика/Техника]]
[[Категори:Журналистика]]
[[Категори:Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ]]
kdxaqejd0hngrinh17u2emgscd1mggj
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичет умĕнхи процесĕ
0
2063
5689
5463
2010-06-24T14:22:04Z
Oksana Nazarova
501
5689
wikitext
text/x-wiki
Пичетлес умĕнхи процесс çумне кĕртеççĕ:
* текст наборĕ;
* укерчĕксене хатĕрлесси.
=== Клавиатура расклачĕ ===
Компьютерсенче ытларах икĕ раскладка тĕл пулма пулать, вĕсем – латинскăй тата национальнăй.
=== Компьютер шрифчĕсем ===
Компьютер шрифчĕ тесе текста кăтартас тĕллевпе шутласа кăларнă текст символĕсен ушкăнне каланă.
Компьютер шрифчĕсене икĕ ушкăна пайлама пулать:
* растровăй;
* векторнăй.
Растровăй шрифтсенче кашни символа пăнчăсемпе(пикселсемпе) палăртнă, анчах та вĕсем пичет вали мар.
Векторнăй (урăхла контурнăй) шрифтсенче символсем кукăрăлнă контур майлă, вĕсем математика формулисемпе çырăнаççĕ. Кашни знак опорнăй точкасене тишкерес тесе векторсемпе çырăннă. Ун пек çырни укерчĕк калăпăшне улăштарма май парать.
=== Викистатьясем ===
* [[w:Категория:Полиграфия|Категория:Полиграфия]];
* [[w:Книгопечатание|Книгопечатание]];
* [[w:История книгопечатания в Европе|История книгопечатания в Европе]];
* [[w:История книгопечатания в России|История книгопечатания в России]];
* [[w:Раскладка клавиатуры|Раскладка клавиатуры]];
* [[w:Шрифт|Шрифт]].
== Укерчĕксене хатĕрлесси ==
Укечĕк оригиналĕсене икĕ енчен ушкăнлама пулать.
Укерчĕк оригиналĕсен тĕсĕпе:
*хура-шурă графика;
*хура-шурă çума тонлă оригиналсем;
*икĕ тата ытларах тĕслĕ графика;
Укерчĕк оргигиналне илес тĕллевпе:
*сканировании (чертежсем, укерчĕксем, фотоукерчĕксем);
*пулса çитнĕ графикасемпе диаграммасен импорчĕ;
*цифровой фотоаппаратсемпе видеокамерасенчен куçарни;
[[Категория:Техника и технология СМИ]]
[[Категория:Техника и технология средств массовой информации|Допечатный процесс]]
rd3dpyx6qdf7x33azfbkk0grohn1i6y
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичет процесĕ
0
2065
5690
5462
2010-06-24T14:32:41Z
Oksana Nazarova
501
5690
wikitext
text/x-wiki
Пичет тесе сăрлакан элементсем пичет форминчен пичетленекен формăна куçнине каланă, урăхла каласан, хут çине.
Пичет форми тесе тĕрлĕ материалтан тунă пластина çийне каланă.
Пичет формин пахалăхĕ пичет элеменчĕсемпе пробелсем хушшинчси границăран килет.
Пичет формине шута илсе çакăн пек пичет мелĕсем кăтартма пулать: çуллĕ, яка, айлăмлă тата трафаретлă.
rtam90jjrq2krdlcdsw7izzx8ig36m4
Ђăваш ђĕлхийĕн крамматтикĕ (фонеттик, морфолоки, çинттăкçис)
0
2067
5836
5466
2011-04-22T12:31:31Z
85.26.235.41
/* Умěн каланă сăмах */
5836
wikitext
text/x-wiki
==Умěн каланă сăмах==
Пурнђен малтан терминсем çинђен. Вěсем тискеррěн туйăнаççě. Вăл нумай япаларан килет; пуринђен ытла хăнăхнăран. Нимěç вăрçи тухсан, Петербург вырăнне Петроград каламалла турěç, кайрахран тата Петроград темелли те пěтрě, Ленинград темелле пулђě. Çак сăмахсене çěнě майлă калама йывăрри нимěн те çук, анђах вěсене çěнěлле калама çапax йывăр - ђђě, хăнăхса çитиђђен вăхат ђылай иртрě. Чăвашла терминсем те çавăн пекех.
Иккěмěшě акă мěн. Терминсене кăларасси çăмăл ěçех мар. Çавăнпа çěнěрен кăларнă хăш термин йурăхсăр пулма та пултарать, пулкалать те.
Ку иккěмěш кăларăмра епěр хăш терминсене улăштартăмăр Термисене улăштарса пыни пěр йенђен аванах та мар: палах çěнě термина хăнăхмалла. Çапax та кăмăла кайманнине улăштармасан та май килмест: терминсене майěпен йусаса хумаллах. Терминсене ку кăларăмра çапла йышăнтăмар:
Теп самах, сыпăксăр сăмах - простое слово, слово без аффикса: сурăх, пÿрт, кай, кěр.
Сыпăклă сăмах - производное слово: сурăх-căp, пÿрт-ри, лар-т.
Вěçленекен тěп - склоняемая основа, сăпатланакан тěп - спрягаемая основа: пулăçă, кайакан, çыркала, тутар. Пуçламăш тěп: пулă, кай, çыр, ту.
Йěкěр сăмах - скрещенное слово: aђa - пăча, кукăр-макăр, сÿс-кантăр.
Хутла самах—сложное слово: çăварни, асатте.
Татăк, самах татăкě – слог: ђÿ – ре – ђе.
Сыпăк - аффикс: пулă-çă-сем.
Сăмах тымарě, тымар - корень слова: уй-ах, йăт-ă, тăл-ăх.
Саспалли - буква.
Уçă сасă - открытый звук, гласный звук: хупă сасă - за¬крытый звук, согласный звук.
Йанăра сасă - звонкий звук: йанăраман сасă - глухой звук.
Хытă сасă - твердый звук, çемçе сасă - мягкий звук. Вăслакан сасă - свистящий звук: с; ђăшлакан сасă – шипящий звук: ш,ç.
Уçă сăмахсен килěшěвě - гармония гласных.ç
Уçă сăмахсен мăшăрлăхě - парность гласных.
Сасăсем ылмашни - чередование звуков.
Пусăм - ударение.
Ěçхěл - глагол.
Тавăрăну ěçхěлě - глагол возвратный: çыр - ăн.
Пулайу ěçхěлě - глагол возможности: илеймерěм, тăвайатăп.
Хирехирěç ěçхěлě - глагол взаимности: çап-ăç.
Темиçехут ěçхěлě - глагол многократности: çап - кала.
Тутарттару ěçхěлě - гл. понудительный: çаптар.
Пулăшу ěçхěлě – воспомогательный глагол: çисе яр, парса яр.
Хальхи вăхăт - настоящее время, пулас вăхăт - будущее
время:
Курса иртнě вăхăт - прошедшее неочевидное (неопре¬деленное): Ěнер çумăр çуна. Епě хытă çывăрнă.
Темиçе хут пулса иртнě вăхăт - прошедшее многократное или несовершенное: лараŤђě.
Малтан курса иртнě вăхăт - прош. предварительное дейст¬вие: ларсађђě.
Малтан курмасăр иртнě вăхăт - предварительное состоя¬ние: ларнăђђě.
Тăвас килни тайăмě - сослагательное наклонение: ларě-ђђě.
Килěшÿ тайăмě - уступительное наклонение: ларин.
Хушу тайăмě - повелительное наклонение: кай, ан кай.
Сăпат - лицо. Сăпатла - спрягать. Сăпатлав - спряжение. «Сăпат» самаха сăн - сăпат тенинђен илнě.
Пайташ—причастие: вулакан, вуланă, вулас, вуламалла. Причастие тени крамматикре пайсенђе тăраканни тени пулат. «Читающий» сăмаха илер. Пěр йенђен вăл ěçхěлсен ушкăнěнђе тарат, мěншěн тесен, ěçхěл пекех, вăхăта пěлтерет; тепер йенђен паллă йађěсен ушкăнěнђе тăрат, м. т. несěле пěлтерет, тата вěçленет. ђăвашла «вулакан» тенě самах та çавăн майлах - тěрлě ушкăнра тарат: ěçхěл пек, пуплевре хуçа çумě, тытăнсатăран çумě пулат; тата паллă йађě пекех, скер сыпăка йышăнат: вулакан кěнеке, вулаканскер.Пайташ сăмахра «пай» уйрăм тенине, «таш» - пěрле тенине пěлтерет. Çапла вара пайташ тени «тёрлё» пайпа пěрли, «тěрлě» ушкăнри самахпа пěрлитени пулат.
Ěçхěлтеш – то, что соответствует деепричастию: кайа вуласа, вуламассерен. Ěçхěлтеш вал ěçхěлтен пулнă улшăнман сăмах. Пуплевре вăл ěçхěлпе прле (ěçхěл çумě) пулат: Петěр «васкаса ěçлет. Йакку кула кула çиет. Ěçхěлпе пěрле пулнăран ăна ěçхěлтеш теме пулат.
Вěçле - склонять, вěçленет - склоняется; вěçлесе пар, вěçлесе_тух – просклонять; вěçлев - склонение, вěçлевлěх – падеж.
Йат вěçлевлěхě - именительн. падеж.
Камăнлăх в. - притяжательный падеж; падеж, показываю¬щий принадлежность (родительный падеж).
Пару в. - дательный падеж, входный падеж.
Тăву в. - об'ективный (винительный) падеж. Айăплав вěç¬левлěхě теме май килмест, мěншěн тесен «айапла» сăмах ђăваш ђěлхинђе пару вěçлевлěхне ыйтат.
Вырăн в. - местный падеж.
Туху в. - исходный падеж.
Пěрпулу в. - совместный падеж.
Пирке в. - причинноцелевой падеж.
Йен в. - направительный падеж.
Пěреллě хисеп – един. число. Нумайлăх хисеп - множе¬ственное число.
Йапала йађě - имя существительное.
Несěл - род; ар несěлě - муж. род; ама несěлě - жен. род. Паллăмар несěл - средний род (неопределенный род). Несěл тени ђăваш ђěлхинђе йăх тени: Йăх йăха туртат, несěл несěле туртат, теççě.ђТанлаштару кěлетки - сравнительная форма: тасарах, ытларах.
Пěрремěш хайтару: аванскер, çěнěскер, симěсскер пек самахсем. Иккěмěш хайтару: аванни, çěнни, симěсси пек самахсем. «Хайтарусем» вěсем паллă йађěнђен пулнă вěçленекен сăмахсем, анђах кěлетки йенђен те, пуплеври вырăнě йенђен палла йађě (хуçа çумě, тытăнсатăран çуме) мар, хăйтăруллă сăмах.
Вăйла паллă йађěсен (вăйла паллăсен) кěлетки - та форма, которая соответствует термину «превосходная степень» : таптаса, вěрçěнě, пит хытă.
Сум йађěсем - имена числительные.
Шут сумěсем - числительные количественные: пиллěк.
Ι. ђăваш ђěлхийěн фонеттěкě.
1 §. ђăваш çырăвěн саспаллисем.
ђăваш çырăвěнђе 37 саспалли. Всенђен саккăрăшне: А, Е, У, Ў, Ы, И, Ă, Ě саспаллисене уçă саспалли теççě; ыттисене, вунçиђђěшне: В, Л,Љ, М, Н, Њ, Р, И, П, С, Ç,T, Ť, ђ, Ш, К, X саспаллисене хупă саспалли теççě.
Вěсене çапла йат акă мěншěн панă: А, Е, У, Ў, Ы, И, А, Ě сасăсем уçă сасăсем: вěсене каланă ђух, çăвар уçă тăрат. В, Л, Љ М, Н, Њ,Р, Й, П, С, Ç, Т, Ť, ђ, Ш, К, X сасăсем хупă сасăсем—вěсене каланă ђyx, çăвар пěтěмпех хупă тăрат, йе хупăнарах тăрат. Çакăн пирки вара çав паллисене те хăшне уçă саспалли теççě, хăщне хупă саспалли теççě.
Хыттăн йе çемçенěн илтěннине пăхса, уçă сасăсене икěпайа уйăраççě:
Хыттисем А У Ы Ă
Çемçисем Е Ў И Ě
Вăрăмăн йе кěскенěн илтěннине пăхса, уçă сасăсене тата урăхла уйăраççě: А, У, Ы, Е, У, И, сасăсене варăм сасă теççě; А, Ě сасăсене кěске сасă теççě. ђăнах та, Ă-па Ě сасăсем хăш сăмахра: тěслěхрен, тăрас, утмăл, çирěм, кěрес сăмахра ытла та кěскен илтěнеççě.
ђ,Ç, Ť, Љ, Њ, Й сасăсене, йаланах çемçе илтěннěрен, (çемçе хупă сасă теççě.
Халě каланă 25 саспаллирен пуçне тата, ђăваш ђěлхинђе О, Ф саспалли пур. О-уçă сасă. Ф-хупă сасă. Вěсене йут ђěлхесенђен куçнă сăмахсенђе çыраççě.
Уçă сасăсем
2 §. А.
ђăваш ђěлхинђе А таса илтěнет. Çавăнпа епěр,. ђăваш кěнекинђe А саспаллине курсан, ăна йаланах А тесе вуламалла: лаша, пайан, ыран.
Вырăс ђěлхинђи А апла мар. Вырăс ђěлхинђи А, пусăмлă пулсан анђах, таса илтěнет. Пусăм пулмасан, вăл хăш тěлте ђăвашла А сасă пек илтěнет. Сахар, лошадь, думал, парта сăмахсене илер. Сак самахсенђe пусăмлă А таса ил¬тěнет, пусăмсăр А таса илтěнмест, ђăвашла А пек илтёнег*).
Шупашкар уйесěпе ěлěкхи Кармаш уйесěнђе хăш тěлсенђе А сасăллă татăк хыççăн пулакан А сасса О майлă—А°, йе О тесех калаççě: пăта—пăта°, вăрман—вăрма°н, кăмака —кăма°ка°.
3 §. Е.
Е вырăсла Э сасă майлă, йе перо, петь сăмахсенђи Е сасă пек. ђăвашла Е саспалли пěр сасса кăна пěлтерет—Е сасса.
Вырăсла Е саспалли сăмах пуçламăшěнђе, Ъ-па Ь умěнђе пулсан, тата уçă сасăсем умěнђе пулсан, икě сасса пěлтерет—Й, тата Э сасса: Егор—Йэгор, лает—лайэт, сест—сйэст, стихотво¬ренье-стихотворенйэ. Йе илтěнсен, ђăвашла çырасса та пе çыраççě: йепле, тийек, Йетěрне.
Вырăслипе танлаштарса пăхсан, ђăвашла Е йаланах таса, уçă илтěнет. Вырăсла Е апла мар. Тěслěхрен: ведь, видеть, учитель сăмахра вăл ђăвашла И пек илтěнет; пишет, пляmem сăмахра ђăвашла А пек илтěнет: пишăт, пляшăт*).'
4 §. У.
Пашалу, лашу, тата упа, нумай тенě сăмахсенђи У са¬сăсене хытăрах итлесе, пěр-пěринпе танлаштарса пăхар. Мěн сисетпěр епěр?—У сасă сăмах тěпě вěçěнђе; таса, уçă ил¬тěнет; сăмах пуçламăшěнђе йе варринђе тасах илтěнмест.
Тури ђăвашсем çавăн пек таса илтěнмен У сасă вырăнне О калаççě: тěслěхрен, укçа, нумай, ура тес вырăнне окса, номай, ора теççě. Сăмах тěпě вěçěнђи У сасса вěсем те У тěрěсех калаççě: aпy, пашалу, ору, оксу теççě.
Хăш калаçура ђăваш ђěлхи О сасăпа У сасă пěр сă¬махра çывăх тăнине йуратмаст. Çавăнпа пěр-пěр вырăс сăмахěнђе О сасăпа У сасăта пулсассăн, çавăн пек сăмахсене ђăваш ађисем тÿрех тěрěс калаймаççě: хомут тес вырăнне хомот йе хумут теççě, пою тес вырăнне пойо йе nyйy тeççě.
5 §. У.
Вырăссен Ў сасă çук. Ў калас тесессěн, тутана, У калана ђухнехи пекех, ђăмăртамалла, анђах шěвěртсе маларах тăсмалла, тата ђěлхе вěçне çÿлерех çěклемелле: çÿхе, çÿпçе, çÿлěк, çÿхÿ.
6 §. Ы.
Ы сасса -йăвашла та, вырăсла та пěр пекех калаççě. Анђах йаланах мар. Вырăсла Ы красный,
ђăваш ђěлхинђе Ы сасă çемçе хупă сасăсем—Т, Ç,ђ хыççăн çемçелет те, çемçенěн—И пекех белый, тата ытти çавăн пек сăмахсенђе ђăвашла А пек илтěнет.йе И майлăрах илтěнет: çырма, çыру, ђыкан, ђылай, ђышкă, тыха.
Хытă сăмахра. ђ, Ç, Ť, хыççăн илтěнекен Ы сасса çемçе Ы теççě. Ăна, кирлě ђух, çапла паллă туса çырма пулат: Ы И.
§. И. 7
Ку сасă вырăсла пусăмлă И пек илтěнет. Вырăсла И, пусăмсăр пулсан, хăш сăмахсенђе А пек, хăш сăмахсенђе Ь пек илтěнет; тěслěхрен. русский сăмахра вăл Ă пек илтěнет, видит сăмахра Ě пек илтěнет. В избу, мужик, лисьи, в их сăмахсенђе вырăсла И саса Ы пек, йе ЙИ пек илтěнет.
Анђах ђăвашла И те йаланах пěр пек мар: хытă сăмах вěçěнђи И сасă хытăрах—Ы майлăрах илтě¬нет. Тěслěхсем: алли, пăтти, ури, усалли, кай-малли.
Хытă сăмах вěçěнђи И сасса хытă И теççě.
Ы майлă илтěнсен, ăна çапла паллă туса çырма пулăт: Иы.
ђăваш ђěлхинђе сăмах вěçěнђе Ы нихăçан та пулмаст. Ун вырăнне хытă И пулат: упи, алли. Кăрмăш калаçăвěнђе кăна хăш вырăнсенђе хытă И вырăнне Ы калаççě: упы, аллы, улы теççě. Анђх вăл та таса Ы сасах мар, кăшт И майлăрахах.
8 §. Ă.
Ă сасă хăш сăмахсенђе ытла та кěскен илтěнет. Тěс¬лěхрен, тăр, пăрçа, тăвар самахсенђе вăл çавăн пек илтěнет.
Вырăс ђěлхнинђе А çинђе йе О çинђе пусăм пулмасан, вěсем Ă пек илтěнеççě, терěмěр. Тěслěхрен: думаю, лошадь, сапоги, доктор, прямо тата ытти сăмахсенђе те. Çапла вара нумайěшě вырăс ђěлхнинђе Ă сасă çук тени тěрěс мар. Вырăс ђěлхнинђе те Ă сасă пур, пали анђах çук.
Шăнăç, ђăрăш, ђăхă тата çăмăл, çăкăр, хăрăм сăмахсене илер. Çак сăмахсенђе Ă сас пали пуринђе те пěрешкел, анђах сасси пěрешкелех мар,пăртак уйрăмах илтěнет. Малтанхи виçě сăмахра Ă сасă çăрарах – О майлăрах: Ŏ пек илтěнет; кайранхи виçě сăмахра шěвěрех илтěнет. Анђах пур çěрти ђăваш та çав сасăсене, хаљ, каланă пек, икě тěрлě каламаст. Анатри ђăвашсем, тата турисем те нумайěшě пěр пекех калаççě: Ă теççě.
9 §. Ě.
Ě сасă та нумай сăмахсенђе кěскенěн, сисмелле те мар илтěнет: тěслěхрен, çивěт, ђěре, çирěм, çитмěл самахсенђе.
Ă саспалли пекех, Ě саспалли те ěлěк хăш калаçура икě сасса пěлтернě. Йěр, кěр (кěрес), кěпе, çěр (çěр çине), тата шěвěр, кěмěл, кěрěк, çěр (çěр тенкě), çěрле самахсене илер. Кайранхи сăмахсенђе Ě малтанхисенђен урăхларах, çăрарах—Ŏ майлăрах, анђах унран çемçерех—Ŏ пек илтěнет.
Хашě вырăс ђěлхинђе Ě сасă çук теççě. Вал тěрěс мар Е сасă çинђeн каланă ђyx, епěр вырăссен те Ě пуррине куртăмăр.
Ăна кăтарма тата икě сăмах илер. Девять, десять самахсенђи Я сасă ђăвашла Ě пекех илтěнет *).
Хупă сасăсем.
10 §. В, С, Ç, Ш, ђ, Н.
Хупă сасăсем çинђен пурин çинђен калама кирлě мар. Вěсем нумайěшě вырăсли пекех илтěнеççě, анђах пурте мар. Епěр çак йулашки сасăсене кăна пăхса тухăпăр.
B. Вырăсла В сасă сăмах вěçěнђе, тата йанăрасăр са¬сăсем умěн Ф сасса тухат. Çыраççě: Петров, лавка тесе; вулаççě—Петроф, лафка тесе. ђăвашла В апла мар, йалан В илтěнет, сăмах вěçěнђе те: лав, мухтав, йалав.
C. Вырасла С çемçе уçă сасăсем умěн çемçенĚн—Ç пек илтěнет: все-фçе, неси-неçи, спеть-çпеть. ђăвашла С хытă сăмахра та, çемсе сăмахра та хыттăн илтěнет: сана, сирěн, симěс, сÿс. Çакăн пирки, Ç илтěнсен, çемçе сăмахра та йалан Ç çыраççě: çÿре, çимěç, пиç, çиплě, çěр, çÿç çырас пулат, ахалин-сÿре, симěс, пис, сиплě, сěр, сÿс çырнă пулат.
Ç. Ку сасă вырăсла СЬ пек илтěнет. Ç сасă ђăваш ђěлхинђе хытă сăмахра та, çемçе сăмахра та пу¬лат. Вăл çемçелнě С мар, хăйне уйрăм сасă: çап, çип, çуп, çÿпě, çирěк, çыран.
Ш. Вырăсла Ш нихăçан та çемçелмест, хыççăн çемçе палли пулсан та; йалан хыттăн илтěнет: мышь-мыш, шалишь-шалиш, сидишь-сидиш. ђăвашла Ш çемçе сăмахсенђе, пěтěмпех çемçелмесен те, çавах ђылай çемçелет: паллаш—пилеш, шăрпăк—шÿрпе.
ђ. Çак паллăпа пěлтерекен сасса тěрлě вырăнти ђăваш тěрлě калат: нумайěшě ăна вырăсла Ч сасăран çемçерех ка¬лаççě; вырăсла майлăрах калакансем те пур. ђ - хутлă сасă: Т + Ç йе Ť + Ç
Хăй çемçе сасă пулсан та, ђ пěр калаçурах икě тěрлě илтěнет: хытă сăмахра хытăрах, çемçе сăмахра çемçерех: ђap - çыр, ђap—ђир.
Н. Хăш калаçура Н саса К сасă умěн кăшт сăмсанăн—Њ сасă пекрех илтěнет: куршанкă, кăрђанкă, манка, ункă, тенкел, шăнкăрђă, мăн кăмпа, мěн куртăн, мăн куç.
11 §. В. П. М.
Вырăс ђěлхинђе В, П, М сасăсем çемçе уçă сасăсем умěн хытă çемçелеççě. ђăваш ђěлхинђе ун пекех çемçелмеççě—Ш пек, кăшт хытăрах илтěнеççě. Çавăнпата вара ђăваш ађисем, вырăсла вěреннě ђухне, В, П, М сасăсене Я, Ю, Е сасăсемпе лайăх çыпăçтараймаççě: мясо—ма'са*) тес вырăнне: масо, месо йе мйасо теççě; пять—п'ат' тес вырăнне пет. йе пйат теççě. Овес—ое'ос тес вырăнне овос, овес, ойвос йе овйос. теççě.
12 §. Ť, Љ, Њ
Ť сасă çемçелнě Т пек илтěнет: курат-илет, кайат_ки-лет. Тури калаçура анатри калаçуринђен çемçерех илтěнет. Çапах та тури калаçури Ť те вырăсла ТЬ сасăпа тан маар. Вырасла ТЬ тата çемçерех: мать, материя.
Љ çемçелнě Л пек, Њ çемçелнě Н пек илтěнет. Вырăсла саспаллисемпе паллă тусан, вěсене ак çапла çырма пулат- ЛЬ, НЬ, йе Л', Н'.
Авалхи ђăваш -ђěлхинђе хытă сăмахра Ť, Љ, Њ сасăсем пулман. Вěсем çěнě сасăсем. Вěсем хытě сăмахра Й, йе Ě, йе тата пěр-пěр урăх çемçе уçă сасă çухалнăран пулнă.
Выља, выљăх сăмахсене илер. Çак сăмахсенђен малтанхи вайă + ла сăмахран выља пулса ларнă; тепри вăй + лăх (вăй паракан) сăмахран тухнă, выљах пулса ларнă. Выља, выљăх сăмахсенђe Љ сасă ăçтан тухса ларнă?—Й сасă çухалнă, анђax пěтěмпе çухалса çитмен, асăнмалах Л сасса çемçетсе, Љ туса хăварна.
Тури калаçури хăш ђăвашсем хуњ тенě сăмаха илер. Ана хайěн тес вырăнне калаççě. Xyњ мěнле пулнă?—Й сасăпа Ě сасă çухалнă, каллех пěтěмпех мар, Н сасса çемçетсе Њ туса хăварнă.
Тата ата, патах, путă, тыха сăмахсене илер. Вěсем мěнле самахсенђен пулнă?—Айта, пайтах, пыйтă, тăйха сăмахсенђен. Мěнле?—Й сасă çухалнă та, Т сасса Ť туса хăварнă.
Тата хытă сăмахсенђе Ť, Љ, Њ сасăсем хăйсем умěнђи Ě сасă çухалнăран пулаççě: кайатě, вулатě, таватё, халě, кунě (йăваш) тес вырăнне кайат, вулат, тăват, хаљ, куњ, теççě. Кунта Т, Л, Н сасăран Ť, Љ, Њ пулнă. Йепле?—Е сасă çухалнăран*).
Йалсенěн, пăрусенěн, путене, путек, каллех тес вырăнне тури ђăвашсем йалсањ, пăрусањ, путана, путак, каљљах теççě. Çакăнта Њ сасă, Ť сасăпа Љ сасă аçтан тухса ларнă?-çемçе сăмахсем, çемçе татăксем хыта пуçланă, анђах пěгěмпех хытса çитеймен-ха: Љ, Њ, Ť сасăсем вěсем-сăмах йе сăмах татăкě ěлěк çемçе пулнине кăтартаççě.
Çапла вара Љ, Њ, Ť сасăсем , çемçе, татăксем хытнăран та пулнă.
Йаланах Љ, Њ, Ť йепле пулса кайниие пěлме çук. Тěслěхрен супăњ сăмаха илер. Мěншěн кунта Њ калаççě— паллă мар. Супăњ, тутарла-сабăн, монколла—сабан.
Хушса калани: Тури калаçури Р' сасă та Й сасă тухса ÿкнěрен пулнă: кайран-кар'ан, майра-мар'а, сайра—сар'а. уйран—ур'ан. Хытă самахри Р' сасă вăл çěнě сасă.
13 §. Сасăсен килěшěвě.
Курак Тилě
Ыраш ђÿређе
Пусма Ўлěм
Çак сăмахсенђи уда сасăсене сăнар, мěн сисетпěр епěр?
— ђăваш ђěлхинђе хытă уçă сасăсем хытă уçă сасăсемпе килěштереççě, çемçе уçă сасăсем çемçе уçă сасăсемпе килěштереççě. Хытă уçă сасăсемпе çемçе уçă сасăсемпе килěштермеççě. Çавăнпа ђăваш самахěнђe пěр уçă сасă хытти пулсассăн, ытти уçă сасăсем те хыттисем пулаççě; пěр уçă сасă çемçи пулсассăн, ытти уçă сасăсем те çемçисем пулаççě.
Шăнкăр-шăнкăр шыв йухат;
Шинкарђ ђěппи-шыв ěçет;
ђěкеç ђěппин мěн ěç пур?
Ылтăнпа кěмěл тавлашат;
Пăхăр укçанăн мěн ěç пур?
Тěванпа тăван савăшат;
Çиђě йутăн мěн ěç пур?
* * *
Шухăшлана пěр ухмах
Инçе кайса çÿреме,
Çутă çанталак курма,
Хайěн ăсне кăтартма.
Икě сăмахран пуçне ,çак сăвăсенђе те çавнах куратпăр: сăмахра пěр уçă сасă хытти пулсассăн, ытти
3rmgpy1r9ursuv660vcw2vyey56ndy0
Чăваш чĕлхийĕн грамматики (фонетика, морфологи, синтаксис)
0
2069
5821
5472
2011-03-08T15:10:23Z
46.0.67.123
/* 10-21 */
5821
wikitext
text/x-wiki
==10-21==
— 11 —
уçă сасăсем те хыттисем пулаççě; пěр уçа сасă çемçи пулсассăн, ыттисем те çемçисемех пулаççě.
Ку пěтěмпех мар-ха. Çав сăмахсенех илер, анчах уçă сассисене мар, хупă сассисене асăрхар. Мěн сисетпěр эпир? Акă мěн. Сăмахра уçă сасăсем хыттисем пулсассăн, хупă сасăсем хыттăн илтěнеççě; уçă сасăсем çемçисем пулсассăн, хупă сасăсем çемçенěн илтěнеççě. Ытти сăмахсенче те вěсем çавнашкал. Тěслěхрен: тылă—тилě,ăна—ěне,паракан—перекен,куракан—кÿрекен, пулнă-пÿлнě сăмахсенче те вěсем xăшěнче хупă сасă¬сем пурте хыттăн илтěнеççě, хăшěнче çавсемех çем¬çенěн илтěнеççě.
Çаплa ěнтě уçă сасăсене анчах мар, хупă сасăсене те, хыттăн е çемçенěн илтěннине пăхса, икě пая уйăраççě: пěр пайě—хытă хупă сасăсем, тепěр пайě— çемçе хупă сасăсем.
Хупă сасăсем икě тěрлě илтěнеççě пулсан та, çапах вěсене пěр саспаллипе паллă тăваççě, мěншěн те¬сен, уçă сасăсен паллисене кура, эпир вěсене хыттăн та, çемçенěн вулама пултаратпăр: уçă сасăсем хыт¬тисем пулсан, хыттăн вулатпăр; çемçисем пулсан, çем¬çенěн вулатпăр; тěслěхрен: Т, Р, К выранне Т', Р', К' тетпěр.
Пěр хупă сасах икě тěрлě илтěннине хупă са¬ссен хытăлăхпа çемçелěх мăшăрлăхě теççě. Хупă сасăсен килěшěвě теме те пулать.
"Чăвашсенěн çемçенěн илтěнекен хупă сассисене те аппострофпах паллă тусан, эпир акă мěнле таблица тума пултаратпăр:
Хупă сасăсен хытăлăхпа çемçелěх мăшăрлăхě.
Хыта в л м н р к п т ш х с - - - - - -
Семсе в’ л’ м’ н’ р’ к’ п’ т’ ш’ х’
— 12 —
Анчах çакăнта, çемçе паллă лартнă пулсан та, çакна астăвас пулать: М', В', П' сасăсем, тата ыттисем: хашěсем вырăс чěлхинче пекех çемçе мар, пăртак хытăрах. Тата чăвашсем вěсене пурте пěр пекех çемçетмеççě.
Сăмахра уççисем те, хупписем те хыттăн илтěнеççě пулсан, çавăн пек сăмаха хытă сăмах теççě; тылă, паракан, куракан—хыта сăмахсем пулаççě; çемçенěн илтěнеççě пулсан, çемçе сăмах теççě:тилě,перекен, кÿрекен—çемçе сăмахсем пулаççě.
Çапла ěнтě чăваш сăмахěсем е хытă, е çемçе пулмалла. Анчах çак саккун пăрăнăçсăр мар. Вěсемсěр пуçне тата чăвашсен хутăш сăмахсем пур. Хутăш сăмах тесе эпир хытă сасăсемпе çемçе сасăсене килěштерекен сăмаха калатпăр. Упăте, тăри, путене, путек, пÿрне, анне сăмахсем хутăш сăмахсем, мěншěн тесен вěсен хăш татакěсем, малтанхисем,— хыттисем; хăш татакěсем, юлашкисем, —çемçисем.
И §. Сасăсен килěшěвěпе сыпăксем.
Эпир ку таранччен килěшÿ саккунě енчен тěп сăмахсене пăхрăмар. Халě сыпăксене пăхар.
1. Хăш сыпăк сăмах тěпěпе килěштерет, хăшě килěштермест.
Лаша+па Лаша+ран Кай+атăп
Ěне+пе Ěне+рен Кил+етěп
Кай+ах Кай+сам Сăхман+лăх
Кил+ех Кил+сем Кěрěк+лěх
Çакăнти пек сыпăксем, тата ытти нумай сыпăксем те сăмах тěпěсемпе килěштереççě: сăмах тěпě хытă пулсан, вěсем хытă пулаççě; çемçе пулсан, вěсем те çемçе пулаççě.
Кун йышши сыпăксем—сăмах тěпěпе килěштерекен сыпăксем.
2. Тата сăмах тěпěпе килěштермен сыпăксем те пур.
- 13 —
Вакçеççě, усалскер, пустараççě, пуçтарěçин, пуçтарăпин, пуличчен, каймассерен, кайатчě - çакăн пек кěлеткесенче çеççě, скер, çě, ин,чен,серен,че сыпăксем сăмах тěпěпе килěштермеççě. Яланах çемçе пулаççě.
Нумайлă хисеп сыпакě сем, виççěмěш сăпат сыпакě Ě, тата хытă И уçă сасăсен килěшÿ саккунне ялан пăсаççě: сăмах тěпě хытă пулсан та, вěсем çемçе пулаççě. Тěслěхсем: лашасем, йывăçсем, йытти, алли, кайманни, хучě, кушакě, умě, таратě, кулатě, ларě, кулě, ларě, кулчě, каятчě, каймастчě, урамри, вăрманти, тумалли, ыранхи, нумайăшě.
3. Сăмахра пěр сыпăк çемçе пулсан, ун хыçěнчи ытти сыпăксем те вара çемçисем пулаççě, хыттисем пулмаççě. Тěслěхсем: лашисемпе, йыттинченех, хурсемпе.
Анатри чăвашсен çемçе сыпак хыççăн хытă сыпăк нихăçан та пулмасть. Тури чăвашсен çемçе сыпăк хыççăн та хытă сыпăксем пулма пултараççě.
Нумайлă хисепěн сем сыпакě вырăнне вěсем хытă сăмахсенче сам теççě: лашасам, аласам, кашкарсам теççě.
Ытти тěлсем:
Сăр патěнчи тури чăвашсен:
лаша пак
валсана (пурте мар)
сахат, çамçа
порна, опата
Ытти чăвашсен:
лаша пек
вěсене
сехет, çемçе
пурне, упăте
— 14 —
инкиран инкерен
ман çиран ман çирен
аллита, орита алли те, ури те
пěлимарăм пěлеймерěм
йорийах юриех
çыйас, çас çийес
пира, сира пире, сире
кирлă, телейлă кирлě, телейлě
телейăм, телейу телейěм, телейÿ
ил'у, кил'у илÿ, килÿ
çомăнче çумěнче
пур'ăç пырěç
Астумалла: Сăр патěнчи чăвашсем пурте, тата пурне те çакăнта кăтартнă пекех каламаççě, анчах вěсем хушшинче çапла калакансем пур. Ытти тěлте те ун пеккисем пулкалаççě.
4. Çемçе сыпăк хушăнсан, хытă сăмах вěçěнчи
хупă сасă çемçелет: пулмă—пул'мě, татмě—тат'мě, ан-
мě—ан'мě, ывăлне—ывăл'не, тăванне—тăван'не.
Сем, сен сыпăк анчах хăй умěнчи хупă сасса çемçетмест: çынсем, туратсем, çынсенěн, туратсенěн. Вăл С сасă çемçелментен килет.
5. Нумай калаçура Ч,Ç,Ť сасăсем умěнче Л, Н,
çемçелет: панта—пан'та, Пантăк—Па'нтăк (ял яче),
калчa—кал'ча, шанчăк—шан'чăк, шалча—шал'ча, çулçă-çул'çă.
Вырăс сăмахěсенче те хупă сасăсен хытăлăхпа çемçелěх мăшăрлахě пур, aнчаx урăхларах. Вырăс чěлхинче хупă сасăсем çемçе уçă сасăсем умěнче кăна çемçелеççě: п'этух, в'эс'ьло, фс'э.
15 §. Килěшу саккунěн физиологийě.
ша«ё
Килěшу саккунě сасăсен физиологинчен килет. Уçă е хупă сасăсем çемçенен илтěнни чěлхе варри çěкленнěрен килет. Тěслěхрен:
Е сасса калана чух, эпир чěлхе варрине çăвар маччи патнелле çěклетпěр. Ку чи аслă сасă пирки, чěлхе ăна калама П сасса каланă чух хатěрленсе çÿлелле çěкленет. Çавăнпа П сасă та çемçенěн илтěнет. Р сасса каланă чух, чěлхе ытлашши ěç тумасть, çÿле çěкленнипех тăрать. Çавăнпа р сасă та çемçененěн илтěнет. Тата килетěп сăмаха илер. Хупă сасă¬сем çемçелеççě пулнă пулсан, çак сăмаха каланă чух чěлхе çавăрăннине çапла ÿкерме пулнă пулěччě:
Çапла çавăрăнма чěлхене çăмăл мар: вăхăт та, вăй та нумай кирлě. Хупă сасăсене çемçетсе каласан, çав çул тÿрленет те, чěлxe ěçě вара çăмăлланать, пăнчăллă йěрке майлăрах пулать. Сасă органěсем, калаçнă чух, вăхăтпа энерги экономийě тăвас тесе, ытлашши процесс тумаççě, пěр майлăрах пулма тăрăшаççě. Çавăнпа вара сăмахсем те пěр майлăрах тухаççě.
16 §. Уçă сасăсем хытса пыни.
Килěшÿ саккунě тăрăх, чăваш чěлхинчи сăмах¬сем е хытă, е çемçе пулмалла. Анчах пур сăмах та çавнашкал мар: хутăш сăмахсем, тата нумай сыпăксем килěшÿ саккунне пăхăнса тăмаççě. Ăçтан пулнă хутăш сăмахсем? Мěншěн хăш-хăш сыпăксем яланах çемçе пулаççě? Чăваш чěлхине пěлекен вěренÿçěсем ăна çапла ăнлантараççě. Вěсем авалхи чăваш чěлхинчe çемçе сăмах хальччен нумай пулнă теççě. Çак çемçе сăмахсенчен хыта пуçланă. Вěсенчен хашě пěтěмпех хытса çитнě, хытă сăмахах пулса кайнă, вěсене çемçенěн калама пур çěрте те пăрахнă; ыттисем те хытса çитнě, анчах вěсене хăш çěрте авалхи пек çемçенěн калаççě; хашě çурри хытнă, çурри хытайман хутăш сăмах пулса тăнă; хăшě тата пěтěмпех хытнă, анчах вěсен ěлěк çемçе пулнин паллисем юлнă.
Сăмахсем хытса пынине пăхса, çакнашкал карта тума пулать:
Сăмах пěтěмпех
çемçе Сăмах çурри
хытнă Сăмах хытса çитнě, анчах çемçе пулни паллăсем юлнă Сăмах пěтěмпех хытса çитнě, ěлěк çемçе пулнине пěлме çук
Ўпелен
Пикене
Питек
Бÿдăнă
Кеншер
Пÿрне
Эмел
Сев
Тийе
-
-
-
Пире
Ěненěн
Тен
Кепмер
-
Вěлле
Эрне
Кецке
Ўле
Сехет
Çемçе
Шит
Тěрне
Ме
Еке
Мěн
Пек
Тăкă
Кěм
Кес
Пěр
Упален
Пукане
Путек
Путене
Кансěр
Пурне
-
Саватě
Тийа
Каллех
Ялсенěн
Лашасенěн
Пира
Ěнейăн
-
-
Хатěрле
-
(çăв) арни
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
- Опалан
Пукана
Путак
Путана
-
Порна
Амал
Сават
Та
Каллах
Йалсан
Лашасан
-
-
Тан
-
Хатăрла
Вăлла
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
- -
-
-
-
Кантăр
Порна
Амал
Сават
-
Каллах
Йалсан
Лашасан
-
-
-
Капмар
-
-
-
Качака
Ула
Сахат
Çамçа
Шыт
Тăрна
Ма
Ака
Мăншыран
Пак
Така
Кам
Кас
Пăр
Сайра сăмахра хытă уçă сасă çемçе сасса тухни пур: ку çěр – кěçěр: ку чухне – кěчÿне; вăлсем – вěсем. Ку пулăм сасăсен килěшěвěнчен килет.
Тěрěк чěлхин хытă сăмахě вырăнне чăваш чěлхинче çемçе сăмах та пулкалать: ил—турěкле ал,чěрне—тырнак, пÿрне—бармак.
17 §. Уçă сасăсен мăшăрлăхě.
Эпир хупă сасăсен хытăлăхпа çемçелěх мăшăрлăхне куртăмăр: хупă сасăсем хытă сăмахра хыттăн, çемçе сăмахра çемçенěн илтěнеççě. Уçă сасăсем те çавсем пекех мăшăрлă, анчах вěсен кашни хăраххин хăйне саспалли пур. А сасăпа Е сасă мăшăрлă, Ă сасапа Ě сасă, У сасăпа Ў саса, Ы сасăпа И сасă мă¬шăрлă: ула-ÿле, тăрна—тěрне,ыш—иш, шыт—шит. Çак сăмахсен уçă сассисене танлаштарса пăхсан, эпир халь каланă мăшăрлăха аван куратпăр:
тăрна шыт Ула
тёрне шит ÿ-л-е
Кунта çемç Г, Р', Н', Ш', Л' сасăсем хытса Т, Р, Н, Ш, Л сасăсем пулнă. А—Е, У—У, Ы - И, Ă—Ě пулнă. Тата урăх тěслěхсем илер:
лаша та лаш-у кай-атпăр
ěне те ěн-ÿ кил-етпěр.
Кунта уçă сасăсем мăшăрлă, пěр сасах икě илтěнÿлли тата лайăх курăнать. Çапла вара нумай тěлсенчи А сасăпа Е сасă пÇр сасах, анчах икě илтěнÿллě сасă; кашни илтěнěвин хайěн палли пур. Ытти мăшăрлă уçă сасăсем те çавах. Хупă сасăсем те нумайăшě икě ил¬тěнÿллě, анчах вěсен кашни илтěнěвин хěйěн палли çук.
Уçă сасăсен мăшăрлăх карти.
Çемçисем Е Ў И Ě
Хыттисем А У Ы Ă
Ы сасă çемçе хупă сасăсем хыççăн Ч, Ç, Ť хыççăн çемçелет. Ы сасă çемçелет пулсан, И сассăн мěн тăвас пулать?Хытас пулать. Анчах та хытă сăмах хыçěнче И сасă хытать, Ы майлăрах илтěнет. Çапла вара Ы сасăпа И сасă пěр пěрин патне туртăнаççě.
Ă сасă хăш сăмахсенче ытлата кěскенěн илтěнет. Уçă сасăсен мăшăрлăхě тăрăх, Ě сассăн мěн тăвас пулать? Кěскенěн илтěнес пулать. Чăнах та, вăл та кěскенěн илтěнет. Эпир тата Ă сасă икě тěрлěрех терěмěр; пěри сарăрах, тепри шěвěрех. Уçă сасăсен мă¬шăрлăхě тăрăх, Ě сассăн та мěнле илтěнмелле пулать? —Икě тěрлě. Вăл та чăнах çапла, эпир ун çинчен малтанах каланăччě.
Çапла вара акă мěн курăнать: пěр хăраххин паллалăхě тепěр xăpaxxинчe те пулмалла. Анчах вăл яланах çапла мар. Сăмахран, У сасапа Ў сасă мăшăрлă. Тури чăвашсен икě У: У, тата О. Уçă сасăсен мăшăрлăхě тăрăх, вěсен Ў сасă та иккě пулмалла, анчах вăл çапла мар,—вěсен те халě пěр Ў кăна. Ěлěкрех чăнахах икě Ў пулнă пулмалла: Ў, тата Ŏ. Çак Ŏ сасă чикме калаçăвěнчe халě те пур: унта, сăмахран каласан, кÿр, сÿре, пÿрт выранне кóр, щóре, пóрт теççě. Ытти тури калаçусенчe Ŏ саса Ў сасса тухнă пулмалла.
Ку таранччен каланă уçă сасăсене илсессěн, эпир вěсен мăшăрлах картине çапла тума пултаратпăр вара:
Хыттисем А У О Ŏ Ă Ы Ы с призвуком и
Çемçисем Е Ў Ő Ŏ Ě И И спризвуком ы
'8 § Хупă сасăсен янăравлăхпа янăраманлах мăшăрлăхě.
Хушса калани. Эпир калаçнă чухне сывлатпар.
Ўпкерен тухса пыракан сывлăш пыртан икě сасă
чěлхе хушшипе тухать.Чěлхесем канлě тăраççě
пулсан, вěсен хушшинчен сывлăш ирěккěн тухать. Чěлхесем канлě тăраççě пулсан, сасăсем йанăрамаççě. Ун пек чух Т,П,К,С,Ш,Х пек сасăсем тухаççě. Чěлхесем туртăнса карăнса ларнă пулсан, карăнса ларнă чěлхесем, тухакан сывлăш пырса перěннипе, чěтреççě пулсан, сасăсем янараççě; Д, Б, Г, 3, Ж пек сасăсем тухаççě.
Янăранипе янăраманни енчен пăхсан, чăваш çырулахěнчи сасăсем çакан пек икě пая уйрăлаççě:
а) янăраканнисем: пур уçă сасă та—А, Е, У,Ў, Ы, И, А, Ě, тата çак хупă сасăсем: В, Л, Ч, Н, Н}, М, Р, Й.
е) янăраманнисем: П, С, Ç, T, Ť, Ш, К, X сасăсем.
Вырăс чěлхине илсен, вěсен П-па Б, Т-па Д, С-па З пěр сасах. П, Т С... сасăсем тухнă чух, пыр чěлхисем чěтрементен, вěсем янăрами сасă пулса тăраççě; пыр чěлхисем чěтресен, çав сасăсемех янăра сасă пулса тараççě. Чăваш чěлхинче хăш тěлсенче янăраман хупă сасăсем янăранă пек пулаççě, анчах янăрамаççě, вěсен майлăрах кăна илтěнеççě. Çавăнпа эпир малалла çав янăракан майлă хупă сасăсене янăра саспаллисемпе услови туса кăна паллă тăватпăр, янăрать тесе те услови туса кăна калатпăр.
Икě йěрке сăмах илер:
аш ашě
чăваш чăваша
хуш хушу.
Малтанхи йěркери сăмахсенче Ш саса янăрамасть, иккěмěш йěркери сăмахсенче янăрать, вырăсла Ж пекрех илтěнет. Тата Т сасăллă сăмахсене илер:
кат катак
тыт тытас
ут утăм
Кунта Т сасса сăнар. Малтанхи йěркере Т сасă янăрамасть, иккěмěш йěркере çав сасах янăрать, Д пекрех илтěнет. Мěншěн-ши вăл? Ăна пěлме тата сăмахсем илер:
кас каса
пиç пиçет
тух тухас
хуп хупас
пaч пачах.
Кунта С, Ç, X, П, Ч сасăсем мěнле илтěннине сăнар.
Мěн сисетпěр?—Малтанхи йěркере вěсем янăра-
маççě, кайранхи йěркере янăраççě, вырăсла 3, ЗЬ,
h, Б, ДЗЬ пекрех илтěнеççě. Мěншěн вěсем апла? —
Малтанхи йěркере вěсем икě уçă сасă хушшинче тăмаççě, кайранхи йěркере икě уçă сасă хушшинче тăраççě,—çавăнпа.
Çапла вара хупă сасăсем тепěр енчен те мăшăрлă. Ăна хупă сасăсен янăравлăхпа янăраманлăх мăшăрлăхě теççě.
Хупă сасăсене, мăшăрлăхě енчен пăхса, çакăн пек карта туса уйăрма пулать.
Янăра
сасăсем В Л Љ М Н Њ Р Й Б З З' Д Д' ДЗЬ Ж Г h
Янăрами
сасăсем - - - - - - - - П C Ç Т Ť Ћ Ш К Х
Çапла ěнтě чăваш чěлхинче 9 хупă сасă: П, С, Ç, Т, Ť, Ћ, Ш, К, X икě уçă сасă хушшинче ялан янăраса илтěнет, сăмах пуçламашěнче е пěтмěшěнче янăрамасть. 8 хупă сасă: В, Л, Љ, M, H, Њ, P, Й ялан янăра илтěнет, янăрамасăр нихăçан та илтěнмест. Вěсене ялан янара хупă сасă теме пулать.
Тата малалла сăнар: илсе, супăньпа, малтан, унтан, вăйсăр, чарсăр, шулча, паянхи сăмахсене илер. Унта С, П, Т, Ћ, X сасăсем, уçă сасăсем хушшинче пулмасан
==21-30==
та, йанăраса илтĕнеççĕ. Мĕншĕн вăл? – Йăнăра хупă сасăпа уçă сасăсем хушшинче тăнăран. Хупă сасăсем уçă сасăсем хушшинче тăнăран анчах мар, йăнăра хупă сасăпа уçă сасă хушшинче тăнăран та йăнăраса илтĕнеççĕ.
Йăнăрами сасăсене йăнăра сасса кăларакан икĕ условие пĕрлештерсе пĕр условии тума пулать. Уçă сасă та йăнăра сасă. Çапла вара йăнăрами сасă, икĕ йăнăра сасă хушшинче пулсан, йăнăра сасса тухать. Анчах çакна та астăвас пулать: икĕ йăнăра сасăран йулашкийĕ уçă сасă пулмалла. Апла пулмасан, йăнăраман сасă, икĕ йăнăра сасă хушшинче пулсан та, йăнăра сасса тухмасть: пÿртре, тепре, курăкра, туратран, чĕтре.
Тата малалла кайар. Пуплевсем илер: Туман тыханăн пилĕкне ан хуç. Манна виç улма пар. Хĕвел ансан, Хĕветĕр (есер ăна пĕлетĕр) хĕвне çăкăр чикрĕ те, лаша кÿлсе лартрĕ те, тухрĕ кайрĕ вăрмана хăрăк турат пуçтарма.
Çак пуплеври хăш-хăш сăмахсене калаçнă чухнехи пек пĕр уйăрмасăр калăр. Çапла каланине илтĕннĕ пек çырсан, акă мĕн пулать: Тумандыха пилĕкне анхуç. Манна визулмабар. Хĕвел анзан Хĕведĕр, езирăнабĕледĕр, хĕвнезăгăр чикрĕде лашагÿлзелардзĕде, тухрĕ кайрĕ вăрмана хăрăк турат пуçтарма. Çакăнта епĕр мĕн куратпăр? – Сăмахсене пĕрле çыпăçтарса каласан, йăнăрами сасăсем, сăмах вĕçĕнче пулсан та, йăнăра илтĕнеççĕ. Мĕншĕн вăл? – Калаçнă чухне епĕр сăмахсене çыпăçтарса калатпăр; пирĕн хайхи сасăсем икĕ йăнăра сасă хушшинче пулса тăраççĕ те, йăнăраса илтĕнеççĕ. Çакăн пирки вара сăмах пуçламĕшĕнчи йе пĕтмĕшинчи хупă сасăсем те йăнăраса илтĕнме пултараççĕ.
Хевел анзан Хĕведĕр , «тумандыха пилĕкне». Мĕншĕн Хĕведĕр сăмахра Х,пилĕкне сăмахра б çырман: вĕсем те йанăра сасăсем хушшинче тăраççĕ-çке? – Йанăраса илтĕнментен.Хăш сăмах вĕçĕнчи йанăрасăр сасăсем нумай калаçура,икĕ йанăра сасă хушшинче пулсан та,уйăрса илеймелле мар,кăшт анчах йанăраса илтĕнеççĕ.
Йанăраман сасă йанăраса илтĕнекен пулать. Йанăраса илтĕнекен сасă та хăш чухне йанăрамана тухса каят.Вăл хăçан пулать-ши? – Хушшине улăштарсан.Лаша,суха,кайса сăмахсене татмасăр каласан,унта Ш ,Х ,С сасă Ж ,Х ,З пекрех илтĕнет . çав сăмахсенех татса татăкăн калар :ла-ша,су-ха,кай-са,тийер.çапла каласан ,пирĕн хайхи йанăра сасăсем йанăраман сасăсем пулса тăраççĕ .Мĕншĕн? - Мĕншĕн тесен ,татăкăн каласан ,вĕсем йанăра сасăсем хушшинче маар ĕнтĕ. Шухăшĕпе .Кунта Х,Ш,П сасăсем йанăра илтĕнеççĕ .Халĕ шухăшпе тийер.Хале Х анчах йанăра илтĕнет ,Ш-па П йанăрамаççĕ . Мĕншĕн ? – ĕ саса тухса ÿкре те ,Ш-па П йанăра сасăсем хушшинче пулми пулчĕç , - çавăнпа.
Пăрăнăç та пур .Йетĕрнепе Сысăран уйесĕнчи хăш калаçусенче ,тата ытти çĕрсенчи хăш калаçусенче те тепĕре ,кантăра,çуртăри,Ентĕри вырăнне тепре ,кантра,çуртри ,Ентри теççĕ ,анчах П,Т сасăсене йанăра калаççĕ.Хупă сасăсен йанăралăхĕ тăрăх вăл апла пулма кирлĕ маар.Анчах ку пулăма ăнланма çăмăл:пĕрре йанăра калама вĕреннĕ П, Т сасăсене,йанăралăр условийĕ çук пулсан та ,йанăра калаççĕ.Ку чăваш чĕлхинче çĕнĕ протсес пуçланса кайнине кăтартат.
Кун пек пуринчен ытла Йелчĕк таврашĕнче калаççĕ .Унта хупă сасă,йанăра сасăпа Р сасă хушшинче пулсан ,йалан йанăра илтĕнет :хушрĕ – хужре «←хужăрĕ»,каçре – казрĕ «←казăрĕ»,лапра – лабра «←лабăра→лабăр-да»,тĕтре – тĕдре «←тĕдĕре».
Хупă сасăсен йанăралăхпа йанăраманлăх мăшăрлăхĕ вырăс чĕлхинче те пур ,анчах унта вăл пăртак урăхларах условисенчен килет :
Дуб – дуп просьба – прозьба
К дубу – гдубу под ним - подним
В поле – фполэ под собой – потсобой.
19§.Йанăралăхпа йанăраманлăх мăшăрлăхĕнфиçиолокийĕ.
Ăна çапла ăнланма пулат.Йанăра сасă ,пыртан сывлăш тухнă чух,пыр чĕлĕхĕ чĕтренĕрен килет,терĕмĕр. Пыр чĕлĕхĕ чĕтресен,сасă йанăраса тухат.Пыр чĕлĕхĕсем чĕтремесен ,вĕсем лăпкă канлĕ тăраççĕ пулсан ,вĕсем хушшипе сывлăш ирĕкĕн тухат пулсан ,сасă йанăрамаст.
Уçă сасăсем ,тата мăшăрсăр хупă сасăсем тулли йанăра сасăсем.Йанăраман сасăсем йанăра сасса тухаççĕ пулин те ,тулли йанăра сасă пулаймаççĕ Вăл, вĕсене каланă чух, пыр чĕлĕхĕсем хытах чĕтременнинчен килет.çак саккун та сасă оркăнĕсем вăхăтпа енерки еккономийе тума тăрăшнинчен килет.Ашĕ сăмаха илер . А сасса каланă чух пыр чĕлĕхĕ хытă четренет. Ш саса каланă чух вăл, инертси вăйĕпе , тата ĕ саса каланă чух чĕтренмеллине сиссе , чĕтренме чарăнмаст ,анчах хуллентерех чĕтренет. Ашĕ ,тата ашшĕ сăмаха каланă чух,пыр чĕлĕхĕ мĕнле ĕçленине çапла ÿкерсе кăтартма пулат:
Пĕрре чĕтренекен чĕлĕхе пĕр Ш сасса кăна калас вăхăтлăха анчах чарма , унтан çĕнĕрен тĕпĕр хут тапратса йама хуллен чĕтресе тăнинчен йăвăртарах пулмалла.
20§Сасăсемпе саспаллисем.
Чăваш чĕлхинче чăвашăн 25 саспалли. Çав саспаллисенчен сăмахсенче хăшĕ нумайрах ,хăшĕ сахалтарах пулнине пăхса, акă мĕнле ерет тума пулат: пĕр пилĕк странитсăра шутланă саспаллин шучĕ çакăн чухлĕ пулнă:
А 12,8 % Л 4,3%
Н 9% Ç 3,5%
Е 9% К 3,5%
Ӑ 7% У 3,5%
Р 6,7% М 3,3%
Ĕ 6% В 3%
Т 5,8% Й 2,2%
С 5,8% Х 2%
П 4,5% Т 1,7%
И 4,5% Ш 1,6%
Ы 1,4% Л 0,1%
Ӱ 0,3% Н 0,05%
Ť 0,2%
Чăваш çырăвĕнче 25 саспалли, анчах сасси 25 кăна мар, нумайрах.Вĕсем ак çаксем;
Уçă сасăсем ,кĕнекере ку таранччен асăннисем :А,
Пĕтĕмпе 54 сасă тухрĕ. Пур калаçури сасăсене йăлтах илсен, чăваш чĕлхинче сасă 54-ран чылайах иртет. Пур сасса шутласа кăларма, кашнине уйрăм паллă пама йывăр та, пулмасть те. Тĕслĕхрен, пар сăмахри А парне сăмахри А сасăран урăхларах илтĕнет: пар сăмахра хытăрах, парне сăмахра çемçерех илтĕнет. Пур хытă уçă сасă çинчен те çавнах калама пулать. Тата С сасса илер. Вăл çемçе сăмахра кăшт çемçелетех. Ч сасă хытă сăмахра кăшт хытатех; тата ытти те кун пеки нумай.
Илтĕннĕ пек çырнă статйа:
Тимĕрдзĕлhи
пăhăрбала тăхлана хăндзазорандат
çандзонедин соранбăлдор
тфу комолбеле тимĕре
хăнзаsорандат çандзонедин соранбăлдор
тфу ылдăмбала чăгăна
хăнзаsорандат çапдзнедин
соrанболдăр тфру пулбак
пулландăр çубак çулландăр
утпохпек типтĕр тфу
тфу тфу
Пĕлсех тăмалла: лап илтĕннĕ пекех çырнă çыру пулма пултараймасть.
Ӑнашкал çыру тăвас тесен, пирĕн тата вуланă чухне пулакан сăмахпа локик пусăмĕсене, сасăсене хăпартнипе антарнипе, хыттăн каланипе хуллен каланине, мăн сасăпа йе çинçе сасăпа, васканипе тăсса каланине пурне те ăрасна паллăпа паллă тăвас пулать.
21§ Хупă cасăсем вăрăмланни.
Хупă сасăсем чăваш чĕлхинче нумай сăмахра йе кĕлеткере вăрăмăн илтĕнеççĕ. Хупă сасăсем вăрăмăн илтĕннине пĕлме, вĕсене икĕ пĕрпек саспаллипе çыраççĕ: тĕттĕм, атте, анне çыраççĕ; ахалин тĕтĕм, ате, ане тесе вулама пулать. Икĕ саспалли çырнăран, саккунне те хăшĕ хупă сасăсем иккĕленнĕ саккун теççĕ. Мĕнле сăмахсенче йе кĕлеткесенче хупă сасăсем вăрăмăн илтĕнеççĕ, халĕ çавна пăхса тухар.
1. Пĕр сăмахрах хăш калаçура хупă сасса вăрăмлатаççĕ, хăшăнче вăрăмлатмаççĕ. Çавăн пек сăмахсенчен хăшĕ хăшĕ ак çаксем: тутăр-тоттар, туттăр; çăкăр-çăккăр, ати-атте, кукăр-коккăр, куккăр; ылтăм- ылттăн.
Анатри чăвашсем хурăнташ сăмахсенче хупă сасăсене хăшне вăрăмлатаççĕ; ати-атте, апай-анне, аки-акка, пичи-пичче.
2. Йапала йачĕ Ӑ, Ĕ сасăпа пĕтет пулсан, ун умĕн пĕр хупă сасă камăнлăхпа пару вĕçлевлĕхĕнче вăрăмланать: тилĕ-тиллĕн-тилле, чăхă-чăххăн-чăхха, кĕлĕ-кĕллĕн-кĕлле (111§).
Çаваăн пек сăсахсем 1,2,3-мĕш сăпатра та вăрăмланаççĕ: тиллĕм-тиллÿ-тилли, чăххăм-чăхху-чăххи, кĕллĕм-кĕллÿ-кĕлли.
Тури чăвашсем çакăн пек сăмахсенче хупă сасăсене камăнлăх вĕçлевлĕхĕнче, тата 2-мĕшпе 3-мĕш сăпатра кăна вăрăмлатаççĕ (62§).
3. Йапала йачĕ çумне хупă сасăпа, йе Ӑ, Ĕ сасăпа пĕтет пулсан, Ӑ, Ĕ умĕн пĕр хупă сасă кăна пулсан, çав хупă сасă пĕрремĕш хăйтăрура вăрăмланать: начар-начарри, çук-çукки, пуйан-пуйанни, ырă-ырри, чĕрĕ-чĕрри, çĕнĕ-çĕнни (138§).
Тата: кайакан-кайаканни, тăвакан-тăваканни, курман-курманни, илмен-илменни, курас-курасси, илес-илесси.
4. Уçă сасăпа пĕтекен йапала йатĕнчен лă,лĕ хушса йапала йач çумĕ тусан, çав сыпăкри Л сасă тури чăваш калаçĕвĕнче вăрăмланать: чĕрĕ-чĕрĕлле, окçа-окçалла, лаша-лашалла.
Анатри чăвашсен нумайĕшин кун пек кĕлеткере Л вăрăмланмасть. Вĕсем чĕрелĕ, укçалă, лашалă теççĕ.
5. Вуннăчченхи сумсем, йатсăр каласа сусан, хăйсен варринчи хупă сасăсене вăрăмлатаççĕ: пĕрре, иккĕ, виççĕ… вуннă. Йăтлă каласа сусан, вăрăмлатмаççĕ: пĕр йапала, икĕ пăт, виçĕ çын… вунă çул.
Тури калаçура хăш йалсенче Л сасса, йатсăр каласан та, пиллĕк сăмахра вăрăмлатмаççĕ: пилĕк теççĕ.
6. Тупаттăм-илеттĕм, тупăттăм-илĕттĕм, тупсаттăм-илсеттĕм: ĕçлĕхĕн çакăн пек кĕлеткисенче Т сасса вăрăмлатаççĕ.
7. Тупсассăн, тупмассерен пек кĕлеткесенче С вăрăмланать.
8. Тупатăр, илетĕр пек кĕлеткесенче тури чăвашсем Т вăрăмлатаççĕ, анатри чăвашсем вăрăмлатмаççĕ.
9. Тупмалла, илмелле пек кĕлеткесенче анатри чăвашсем Л сасса вăрăмлатаççĕ, турисем вăрăмлатмаççĕ, тупмалла, илмеле теççĕ.
10. Йăнă сасăсем хыççăн ɱĕ, ɱен, ɱăр, ɱĕр сыпăкри Ч вăрăмланать: ыранччен, хĕллеччен, епĕ-ччĕ, кайĕ-ччĕ, пур-ччĕ, кайччăр, илччĕр.
Йăнăраман сасăсем хыççăн çав Ч сасах вăрăмланмасть: каçчен, тупчăр, пĕччĕр, çук-чĕ, çывăх-чĕ, тупăт-чĕ, кеайат-чĕ.
11. Хăш йĕнеллине кăтартакан сăмахсенче Л сасă вăрăмланать: вăрманалла, килелле, унталла.
12. Вырăс чĕлхинчен куçнă сăмахсенче нумайĕшĕнче хупă сасăсене иккĕлетсе çыраççĕ: Йакку, Лукка ăстаккан, учиттĕл, тараккан Ахалин Йаку, Лука, учитĕл, таракан тесе вулама пулать.
Чăваш чĕлхинче сасăсем мĕншĕн вăрăмланнине пĕтĕмпех пĕлмеççĕ-ха. Хăш пулăмсене анчах ăнланса илме пулать. Пуççап, савăннă сăмахсене, тата йурлаççĕ пек кĕлеткене илер. Пуççап сăмах пуç, тата çап сăмахран пулнă. Савăннă- кунта савăн сăмах тĕпĕ, нă курмасăр иртнĕ вăхăт сыпăкĕ. Йурлаççĕ- сăмахра малтанхи Ç сасă Т сасăран пулнă (←йурлатçĕ).
22§ Сасăсем кÿршĕленни.
Хупă сасăсем. Сăмах пуçламĕшĕнче йе сăмах вĕçĕнче икĕ хупă сасă тăма йурамасть. Çавăн пирки, вырăс чĕлхинчен чăваш чĕлхине куçнă сăмахсенче икĕ хупă сасă йунашар пулсан, чăвашсем вĕсене, хушшине уçă сасă кÿртсе лартса,уйăраççĕ: стол, крупа, книга сăмахсене сĕтел, кĕрпе, кĕнеке теççĕ, хупă сасăсем хушшине ĕ сасă кÿртсе лартаççĕ. Мĕншĕн вăл апла? – Сăмах пуçламăшĕнче икĕ хупă сасă йунашар тăма йуратманран. Спас, спасибо, Григорий, старик, клеть, школа, шкап сăмахсене çавăн пиркийех сăпас, сăпаççипă, Кĕркури, кĕлет, ăшкул, ăшкап теççĕ.
Пĕтмĕшĕнче икĕ хупă сасăллă вырăс сăмахĕ чăваш чĕлхине куçнă пулсан, ун вĕçне йе ă, ĕ хушаççĕ: полк, банк, волк, сăмахсене полккă, панккă, волккă теççĕ ,йе икĕ сасăран пĕри çухалать: уезд – уйес.
Р сасăпа Т сасă анчах темĕшĕн сăмах вĕçĕнче пĕрле пулма йуратаççĕ : пÿрт , çурт , карт , турт.
Халĕ, пурăна киле, чăваш чĕлхи çивĕчĕленнĕçемĕн çивĕчĕленсе пырат.çавăн пирки вĕсем кĕчÿне сăмах пуçламăшĕнче икĕ хупă сасă та калама пуçлаççĕ. Сăмахран, старик, стел, трупа теççĕ.
Пĕтĕмпе илсе каласан, чăваш чĕлхи ахаль те – сăмах пуçламăшĕпе пĕтмĕшĕнче кăна мар, сăмах варринче те хупă сасăсем йунашар тăнине йуратман. епĕр сăмах варринче икĕ хупă сасă нумай куратпăр пулсан, вăл хальхи чĕлхере Халĕ çапла. Авалхи чĕлхере сăмах варринче те хупă сасăсем йунашар тăма йуратман.
Кир(е)мет (сван чĕлхинче хермет – турă ), хăй(а)мат, шер(е)мет, ур(а)па сăмахсене илсен, вĕсен икĕ çур ункă хушшипе лартнă сасăсем икĕ хупă сасă йунашар пулма йуратманран кĕрсе ларнăскерсем. Чĕлхе историйĕ ун çинчен çапла калать.
Хăш сăмахсенче вăл халĕ те аван курăнса тăрать:лапра,←лапăр→лапăр +та; çухрăм←çухăрăм (тат.чакырым)←çухăр; сайра←сайăра (тт сĕйĕрак); кайатпăр ←кайатăпăр; килетпĕр ←килетĕпĕр; çапрĕ ←çапăрĕ; тухрĕ ←тухăрĕ; урамра ←урамăра; тĕтре ←тĕтĕре; сĕткен ←сĕтĕкен.
2. Уçă сасăсем те, хупă сасăсем пек, чăваш чĕлхинче йунашар тăма йуратмаççĕ. Вĕсем тата хупă сасăсенчен те кутăн, йунашар нихăçан та тăмаççĕ. Сăмах пулăвĕ тăрăх, пĕрпĕр сăмахра икĕ уçă сасă йунашар тăмала пулсан,вĕсенчен пĕри йе çухалат.
Уçă сасăсем çухалнине курма епĕр йе вĕсен хушшине пĕрпĕр хупă сасă кĕрсе ларать, вĕсене уйăрса тăрать,йе икĕ уçă сасса уйăрса тăма авалхи кĕлетке улшăнмасăр йулать.акă мĕн пăхар.Кай, кил, лар сăмахсем хупă сасăсемпе пĕтеççĕ.Шухăша хытăрах калас пулсан, вĕсен çумне ах, ех хушаççĕ: кайах, килех, ларах. Сăмах тĕпĕ уçă сасăпа пĕтет пулсан, ах, ех хушмаççĕ, Х кăна хушаççĕ, А сассине пăрахса хăвараççĕ. Сăмахран , çÿрех, вулах, ташлах теççĕ, çÿреех, вулаах, ташлаах вырăнне. Мĕншĕн вăл апла? – Сăмахра икĕ уçă сасă йунашар тăма йуратманран. Лар- ас, кур- ас, ил- ес пек сăмахсене пулма тĕп çумне ас, ес хушăнать.çапла шухăшласан, вула, çÿре тĕпрен вулаас, çÿреес пулмалла пек. Анчах вĕсенче икĕ А, Е нихăçан та йунашар пулмасть, пĕрре анчах пулать. Мĕншĕн? – Икĕ уçă сасă йунашар тăма йуратмасть .çавăнпа вĕсенчен пĕри тухса ÿкет.
Иккĕмĕш сăпатлă йапала йачĕ тума, тĕп çумне У, ÿ хушмалла: ут- уту, çăвар- çăвару, урай- урайу, пит- питÿ. Уçă сасăпа пĕтекен йапала йачĕсен иккĕмĕш сăпатра тĕпри уçă сасă çухалать. Вара лашау, ĕнеÿ, кăмакау, чуречеÿ тес вырăнне лашу, енÿ, кăмаку, чуречÿ кăна теççĕ. А, Е сасăсем ăçта кайса кĕреççĕ?- Уçă сасăсем йунашар тăма йуратманран çухалаççĕ.
Виççĕмĕш сăпатра та çавăн пекех. Виççĕмĕш сăпатлă сăмах тума, тĕп çумне ĕ хушаççĕ, хут- хучĕ, хак- хакĕ.Тĕп уçă сасăпа пĕтет пулсан, çав уçă сасă улшăнса ĕ сасăпа пĕрлешет, И пулать.çавăн пирки вара: лашаĕ, алаĕ, ураĕ тес вырăнне лаши,ури,али теççĕ. Уçă сасăсем йунашар тăма йуратман пиркийех вулаăп, çÿреĕп, ташлаăп тес вырăнне вулăп,çÿрĕп, ташлăп теççĕ.
Уçă сасăсем хушшине хупă сасă кÿртсе лартнине курма акă мĕн пăха. Лар- ас, ил- ес, кур- ас пек сăмахсем тума тĕп çумне ас,ес хушшаççĕ, терĕмĕр. Çапла шутласан, çи сăмах çумне ун пек сăмах тума ес хушмалла пек- çиес пулмалла пек. Анчах çапла пулсан, икĕ уçă сасă йунашар пулать. Апла ан пултăр тесе, çиес вырăнне çийес теççĕ, икĕ уçă сасă хушшине Й кÿртсе лартаççĕ. Йурийех, пиркийех сăмахсенчи Й те çав икĕ уçă сасă хушшине кĕрсе ларнăскер. Ларасскер, курасскер, часрах вырăнне хăш калаçура ларасăскер, курасăскер, часăрах теççĕ. Кунта икĕ хупă сасă хушшинче кĕрсе ларнă ă пур.
Камăнлăх вĕçлевлĕхĕ ăн, ĕн сыпăкпа петмелл, пару вĕçлĕхĕ а, е сыпăкпа пĕтмелле: тăванăн- тăвана, пÿртĕн- пÿрте, сурăхăн- сурăха сăмахсем пек. Анчах сăмах тĕпĕ уçă сасăпа пĕтĕт пулсан, тĕппе сыпăк хушшинче Н йе Й пулать: лашаăн- лашаа, ĕнеĕн-ĕнее тес вырăнне лашанăн-лашана, ĕненĕн-ĕнене, йе лашайăн-лашайа, ĕнейĕн-ĕнейе теççĕ.
Кунти Н, Й сасăсем йе кĕрсе ларнă сасăсем, йе авалхи кĕлеткесенчен йулнă сасăсем. Кирĕк мĕнле пулсан та, вĕсем халĕ унта тăни уçă сасăсем йунашар тăма йуратманран килет.
Каллах астăвас пулать: пурăнăç пит тĕрлĕ пулнăран, сасăсен йĕркийĕ те пĕтĕмпех пĕр çулпа пыман: икĕ уçă сасă йунашар тăни те пур. Тăван, йĕвен, Çĕрпĕве, Тăват (йал йачĕ) тесине тĕлĕе-тĕлĕн туан, йÿен, Çĕрпÿйе, Таут теççĕ.
23§ Уçă сасăсем çухални.
Иртнĕ паракăрăфра епĕр уçă сасăсем йунашар тăма йуратманни çинчен каларăмăр. Унта кÿнĕ тĕслĕхсенче уçă сасăсем çухални куçăнах курăнса тăмасть. Ытти сăмахсемпе танлаштарса пăхсан тин, вĕсем çухалнине пĕлме пулать. Кунта епĕр çухални курăнсах тăракан пулăмсене пăхса тухар.
Тухса ÿкнĕ, туртса илнĕ, йарса илнĕ, карта урлă, çинче улăх тес вырăнне нумайĕшĕ тухс ÿкнĕ, йарс илнĕ, туртс илнĕ, крт урлă, çинч улăх теççĕ. Ку сăмахсенче А, Е тухса ÿкет. Вăл уçă сасăсем, йунашар тăма йуратманран килет пулмалла. Ачасем, чÿречесем, лашасем, ереке, урапапа вырăнне ачсем, чÿретсем, лашсем, ерех, урапа теççĕ. Кунта уçă сасăсем мĕншĕн тухса ÿкни паллă мар.
Пуринчен ытла сăмах вĕçĕнчи Ӑ, Ĕ тухса ÿкет. Сарă ача, хытă пуйан, йуçĕ кăшман, ватă çын, виçĕ пăт, çÿпĕ, халĕ тес вырăнне часах сар ача, хыт пуйан, йÿç кăшман, ват çын, виç пăт, çÿп, халь теççĕ. Курăнсах тăрать – кунта Ӑ, Ĕ сасă уçă сасăпа йунашар пулсан анчах мар, йунашар пулмасан та çухалать.
Ӑ, Ĕ сăмах вĕçĕнче анчах маар, варринче те тухса ÿкет: «хурчăка-хурчка, турчăка-турчка, пичĕке-пичке, пурăнас-пурнас, макăрас-макрас, çухăрас-çухрас. Ку Ӑ, Ĕ кĕскенĕн илтĕннĕрен килет пулмалла.
==31-40==
.Хảш чух йапала йатьêсенче виςςêмêш сảпат сыпảкê Ê ςухалать , хảй умêнчи хупả сасса ςемςетсе хảварать ,хупả сасả умêнчи уςả сасả та вара ςемςерех илтêнет, Ă пулсассảн Ê пулса тảрать. Тêслêхсем: кайảкê-кайêкê-кайêк, амảшê-амêшê-амêш, выльảхê-выльêхê-выльêх, кашкảрê-кашкêрê-кашкêр, пуканê-пукан, урамê-урам,салтакê-салтак, чảвашê-чảваш.
Виςςêмêш сảпат сыпảкê Ê пêреллê хисепре пару вêςленлêхêнче йаланах тухса ŷкеть; ывảльêне, тảванêне, турачêне те вырảнне ывảлне, тảванне, туратне теςςê.
24&.Тулли кêлеткепе кêске кêлетке
Чảвашсем хảш кêлеткесенче йаланах пêр пек каламаςςê. Тêслêхрен, кайсассảн, парсассảн, ачасенêн,тилêсенêн тес вырảнне , кайсан, парсан, ачасен, тилêсен теςςê; ςавảн пекех тата кайатảп, кайатảн вырảнне кайап, кайан теςςê; патêнче,ςавảнпа тес вырảнне панче, ςампа теςςê.
ςапла êнтê хảш сảмахсем икê кêлеткеллê пулаςςê:туллии кêлеткеллê тата кêске кêлеткеллê. Хςан туллии кêлетке,хảςан кêске кêлетке калаςςê? Вêсене пурте тиркесех каламаςςê,йепле килнê,ςапла калаςςê.Анчах сảнарах пảхсассảн, акц мêн сисме пулать. Сảмах ςинче пуплев пусảмê пулсан, туллии кêлетке калаςςê, пулмасан- кêске кêлетке калаςςê.Кảрмảш чảвашêсем икê сảмах анчах- «лаша чупать» темелле пулсан, «лаша чопат» теςςê. Есê малта пыр, сан лашу чупать темелле пулсан, туллии кêлетке калаςςê: «Есê валта пур, сан лаша чопатê» теςςê. Мêншêн тесен йулашки йумахра чопатê сảмах ςинче пуплев пусảмê пур.
Сảвảсенче мêнле каласан сảвả мêнле тухат, ςавнашкал кêлетке калаςςê те.
Хêвел ансан, Хêветêр
(Есêр ảна пêлетêр)
Хêвне ςảкảр чикрê те,
Лаша кŷлсе ларчê те,
Тухрê кайрê вảрмана,
Хảрảк турат пуςтарма.
Арман патне ςитсессêн,
Аран йулчê арŷςури;
Тарảн вара ςитсессêн,
Таркảн салтак пулайрê.
ςак сảвảсенче «ансан» сảмаха кêскенêн ςырнả, «ςитсессêн» сảмах туллинêн ςырнả. Мêншêн тесен, ςапла ςырсассảн, сảвц илемлê тухать.
Сảмах кêскелни пуринчен ытла ςак хупả сасảсем тухса ŷкнêрен килет:
Н: Мêншêн- мêшêн, ленк-лек, лашапалан-лашапала, лашанảн- лашан- лаша(апачê), сурảхảн- сурảх (тирê).
Л: вảлсем-вảсем-вêсем, пултảран- путран, вêлтêрен-вêтрен, илт-итле(илтле вырảнне), илсе-исе, ултả-утмảл(ултмảл вырảнне), лашапала- лашапа.
К,Х: кảςта-ảςта, ςŷрекен-ςŷрен, вêςекен-вêςен, чухне-чуне, чухлê-чулê, тумлак-тумла, кунтảк- кунтả, текерлêк-текерлê.
В: автан-атан, авлан-алан, тавлảк-талảк, хảвảр- хảр, ςавảр-ςар, ςавảнпа-ςанпа, аςảвảр-аςảр.
Й: кайрê-карê, хảйне- хảне, сейрен- серен, ςийет- ςать, тийет-тьать, сайра- сарьа, кайран- карьан.
Р: тảрнả-тảнả, кêрнê- кêнê, кур- кảтарт(кảртарт вырảнне), карảнтảк- кантảк, патảра-пата, патảмảра- патма-пата.
Икê сảмах кêскелсе пêр сảмах пулать: улма йảвảςςи- улмуςςи, пушảт йảвảςê- пушчи, аслả атте- асатте, кукка аςи- кукаςей- кукаςи, пŷ ςыххи- пиςςи, хêвел ςавảрảнảш- хвелςамảς.
Сасảсем тухса ŷкни, сảмахсем кêскелни пêр енчен сасảсен мêнлелêхêнчен килет,тепêр енчен чêлхенêн хảйêн те ςавнвшкал туртảм пур. Сасảсем тухса ŷкнê, йе кêскелнê сảмаха епêр ảнланатпảр-и, ảнланаймастпảр-и?- ảнланатпảр. Апла пулсан, сасảсем тухса ŷкни, сảмахсем кêскелни кирле йапала-и, кирле йапала маар-и?- Кирле йапала. Мêншêн?- Чêлхе енеркипе вảхảт еккономине тавать.
Чêлхен сảмахсене кêскетес туртảм пур.
25&.Сасảсем хảйсен вырảнêсене улảштарни
Сảмах варинче ике хупả сасả юнашар пулсан, вêсем час-часах пêр-пêрин вырảнне куςса лараςςê. Кảмрảк-кảрмảк, улма-умла, салма-самла, ςамрảк-ςармảк, йуналут-йуланут, йêлме-йêмле.
Сảмах пêтмêшêнче Ă/Ê умêн икê хупả сасả пулсан, хảш калаςура ςав ике хупả сасảран йулашкийê сảмах вêςне куςса ларать: милкê-милêк, тиркê-тирêк, йумςả- йумảς, чảршả-чảрảш, ảйхả-ảйảх.
Пуςламảш татảкри Ă/Ê ик вырảн йышảнма пултарать: êстел-сêтел, êςлет-ςêлет
Êςлêк-ςêлêк, êшлеп- шêлеп.
Хảςан сảмахра ς сасảпа Н сасả вырảнесене улảштараςςê те,хảнча сảмах
пулать, тата Ч вырảнне ς пулать. Σеςке-чечек сảмахсенче те ςав пулảмах
курảнать. Тумашкảн, илмешкêн йышши сảмахсенче Ш кайса куςса ларнả, К
мала куςнả. Сảмахêсен пулảвê тảрảх каласан, тумакшảн, илмекшêн темелле:
укςашảн, маншảн, уншảн тенê пек. Тумакшảн, илмекшêн тесе калаςакнсем те
пур.
Сасảсем вырảнêсене улảштарни хупảсасảсем йунашар тảма йуратманран, йе
сảмахсене улảшу илтнêрен килет пулмалла.
26&.Сасảсем перпекленни
1. С сасả ς сасảпа йунашар пулсан, ς сасả пек илтêнет: йảвảςсем-йảвảςςем,
куςсем- куςςем, пуςса-пуςςа, каςса-каςςа, хêςсêр- хêςςêр, лаςсảр-лаςςảр, пуςсảр-
пуςςảр, каламасςе- каламаςςê, ςŷремесςê-ςŷремеςςê, килес ςул- килеς ςул.
С сасả Ш сасảпа йунашар пулсан, Ш пек илтенет: чảвашсем- чảвашшем,
чảрảшсем- чảрảшшем, палашса- палашша, кайасшảн- кайашшảн, илесшêн-
илешшêн, хутасшảн- хуташшảн, тупảшасшảн- тупảшашшảн.
ς сасả Ш сасả умêн Ш сасса тухать(йаланах мар): виςшер- вишшер.
Х сасả Ш сасса тухать (йалан мар): тảрảх- тảршшê(тảрảхшê вырảнне).
Т сасả П сасả умêн хảш кêлеткере П сасса тухать: кайатпảр-кайаппảр,
Килетпêр-килеппêр.
Н сасả Л сасả умêн Л пулать(йалан мар):мêнле-мêлле, кунлен- куллен.
Л сасả М сасả умêн М пулать(йалан мар):улма- умма.
Н сасả П сасả умêн хảш калаςура М сасса тухать:Иванпа- Ивампа, ςавảнпа-
ςавảмпа-ςампа, ан пыр-ам пыр. Н шảлпа клакан сасả; М,П тутапа калакан
сасả. Кунта шлпа калакн сасả тутапа калакн сасả умêн тутапа калакан сасса
тухать; унпа пêр сасах пулаймасть, анчах ун майлảрах пулать.
Хытả сảмахсенче хупả сасảсем хыттảн,ςемςе сảмахсенче ςемςен илтêнеςςê:
тылả-тилê, пар-пер. Кунта та епêр сасảсен аςςимильатсине куратпảр: хупả
сасảсем уςả сасảсем майлảрах пулма тảрảшаςςê.
Аςςимильатси сасảсен фиςиолокинчен килет. Чêлхе оркảнêсем, калаςнả
чухне вảхт еккономине тảвас тесе, ытлашши протсес тумаςςê, пêр майлảрах
пулма тảрảшаςςê. Σакảн пирки вара сассисем те пêр майлảрах тухаςςê, хảш
сасảсем тата пêр майлả пулма пêтêмпех тепêр сасса тухса каяςςê- умêнчи сасả
пек пулаςςê.
2. Чảваш чêлхинче вảслакан сасảпа чảшлакан сасả сảмахра пêр-пêрне ςывảх
тảма йуратмаςςê; тảрсан та, ун пеки сайра тел пулать. Σакảн пирки сảмахра С-
па С, ς-па ς, Ш-па Ш пулма йуратать. Чảшлаканнисем:Ш,Ч,ς сасảсем пер-
перне тиркемеςςê.
С-С: сис, сŷс, сасả, сусả-сảвảс.
Σ-ς: ςиς, ςŷς, ςерςи, ςеς, ςеςке, ςŷпςе.
Ш-Ш: шảршảн, шашан, шашка, шашша, шушкả, шухảш, шảршả, шêшкê,
шảши, шашкар.
Кунта сасасем пер-перинпе сасả урлả килештерсе тảраςςê.
3. Епер ку таранччен сасасем пер майла пулма тảрảшнине куртảмảр. Тата
урảхла сасả та пур-Р, вал тепер Р сасảпа йунашар тама йуратмасть, вара
иккêмеш Р вырảнне Т сасả тухса ларать. Вырảна кảтартакан сыпảк чảваш
чêлхинче –ра: урам-ра, пŷрт-ре, качака-ра. Анчах сảмах Р сасảпа пêтет
пулсан, ра вырảнне та пулать: пасар-та, пảр-та, сảр-та,кил-те,вảрман-та.
Авалхи круςын чêлхинче тата ике Р пер сảмахра пулма та пултараймасть.
Весем Кêркури, Варвари тес вырảнне Григоли, Барбали теςςе. Чảвашсен те ун
пеки пур: ерхерей тес вырảнне ерхелей теςςê.
Пер пек сасả вырảнне урảх сасса ыйтакан пулảма тиςςимильатси теςςê.
==41-50==
72.Темиçе хут ěçхěлěсем.
Ěç темиçе хут пулнине, Ђас Ђас пулнине, майлà, йе аран аран пулнине кàтартма, ěçхěл кала, келе хушàнат:çап-çапкала, ěçле-ěç çикеле, вула- вулакала, тавлашкала, çырàнкала.
Кал +а ту, туса тàр тенине тěлтерет. Вàл та алà сàмахран тухнà:
Кал→ хал→ал.
Хыçалти а àçтан тухни палах мар. Çав хал тийекен сàмахран кěскелсе йулнà пулмалла: хал→ал→а. Âна акà мěншěн апла шухàшлама пулат. Ěç туса тàнине, йе темиçе хут тунине кàтартма, хàш Ђух сàмаха икě хут калани тěл пулат: йере-йере çи, нарт-нарт кàвакал. Тен кал+а сыпàк та çавàн пек сàиахран пулнàскер пулě.
73.Тутарттару ěçхěлěсем.
Ђàваш Ђěлхинте тутарттару ěçхěлěсем пур. Вěсем пěр пěр ěçе тума хушнине, тума ирěксěрленине, тума май, ирěк панине пěлтереççě. Ун пек ěçхěл
Тума епěр тěрлě ěçхěл çумне ар-ер, т, тар-тер, ттар-ттер сыпàк хушатпàр.
а) Ар, ер. Тутарттару ěçхěлě тума хàш хàш, пěр татàклà,ěçхěл çумне ар, ер хушаççě: хыт-хытар, шàт-шàтар, çит-çитер, ỷк-ỳкер, куç-куçар, вил-вěлер, пиç-пěçер.
е) Т. А. Е сасàпа пěтекен хàш хàш тěп ěçхěл, йе Р сасàпа пěтекенà хàшхàш ěçхěл тутарттарàва пěлтерме Т хушат: васка-васкат, çỳре-çỳрет, çěле-çěлет, лар-ларт, хàпар-хàпарт, тар-тарт, кěр-кỳрт,хàр-хàрт, хěр-хěрт, кàшкàр-кàшкàрт,хуйхà-хуйхàрт,кàвакар-кàвакарт,палàр-палàрт,çывàхар-çывàхарт.
Сыпàклà ěçхěлсем Л йе Н сасàпа пěтеççě пулсан, тутарттару ěçхěлěнте Н, Л сасà пěтет, ун вырàнне Т тухса ларат: Ђěрěл-Ђěрт, хěрел-хěрт,ỳсěрěл-ỳсěрт, йакал-йакат, шурал-шурат, çěнел-çěнет, тасал-тасат, салан-салат, вàран-вàрат, аман-амант, ванн-ват.
Хушса калани. Ватàл, çутàл сàмахсенчен тутарттару ěçхěлěсем тěрěс пулмаççě: ватàт, çутàт вырàнне ватàлтар, çутàлтар теççě.
у) Тар, тер. Ěçхěл хупà сасàпа, йе И, У, Ŷ сасàпа, йе лан, лен сыпàкпа пěтет пулсан, тар, тер хушàнат: çап-çаптар,Ђěн-Ђěнтер, çыр-çыртар, ирт-ирттер, вырт-вырттар, çи-çитер, тỳ-тỳтер, çу-çутар.
Хушса калани. Антах: мàнтàрлан-мàнтàрлат, тỳрлен-тỳрлет.
ỳ) Ттар, ттер. Ку сыпàксем А, Е сасàпа пěтекен ěçхěлсем çумне хушàнаççě: калаттар, çỳреттер, кěрлеттер, пуçлаттар, çапкалаттар.
Ттар, ттер сыпàк тата Р сасàпа пěтекен тутарттару ěçхěлěсем хыççàн та пулат: вěлер-вěлерттер, тутарттар, Ђěнтерттер.
ы) Икě тутарттару сыпàклà ěçхěлсем: вěлертер, пултарттар,Ђěнтерттер, ларттар, салаттар, ирттерттер, турттарттар. Кун пек пур ěçхěл те пулмаст.
и) Хàш ěçхěлрен тутарттару сàмахě кунта каланинтен пàртак урàхла пулат. Тěслěхсем: вěрен-вěрент; йěрке тàрàх вěрет пулмалла; тàр-тàрат,çывàр-çывàрат; типěтет; ěм-ěмěрт; хàтàлхàтар, тив-тивтер-тиверг-тиверттер, пиç-пěçер-ěçерт-пěçерттер, тàхàн-тàхàнтарт.
Ар сыпàк йепле пулни çинчен 69 каланà.
Тар сыпàк авал Ђàн сàмахах пулнà,ěç тенине пěлтернě, терěмěр: тар+а тыт-ěç +е тыт, тар+ла-ěçе тыт тенийех, тар+çà-ěçе тытнà çын, тар укçи-шуштàка хырçà пухнàшàн тỳдденě укçа.
Т, тар сàмахран кěскелсе пулнà:
Тар →та (→ту║тàв)→т.
74. Хутлà ěçхěлсем.
Хутлà ěçхěлсем икě тěп пěрлешнěрен пулаççě. Хутлà ěçхěлсене хàшне уйрàм: пуççап, асту, астив, сàхсàх, кěлту, кěлкěле, хапàл ил, тěл пул, хирěç пул, тав ту, Ђỳк ту, кун кур, хěн кур.
Хутлà ěçхěлсенчен пěр йышшисем пулàшу ěçхěлěсем çинтен малалла каланà.
75.Пулàшу ěçхěлěсем.
Вырàсссен «ходить» тийекен ěçхěлне илер. Ку сàмахра «ход» тымар, И – суффикс, ТЬ-флекçи. Çак ěçхěл умне тěрлě сàмахумěсем хушсан, çěнě, урàх пěлтерěшлě сàмахсем пулаççě: заходить, входить, уходить, приходить, выходить, сходить, находить, тата ыттисем те.Çак сàмахсем пěлтерекен àплавсене Ђàвашла тěрлě тěплě сàмахпа калаççě: заходить, входить- кěр, уходить-кай, приходить- кил, восходить – çěклен, улàх; находить- туп, сходить-ан, анса кил, кайса кил. Антах хàш Ђухне сàмахумěллě сàмахсене Ђàвашла пěр сàмахпа калама ниеплеçте май килмест, темиçе сàмах каласа куçармалла пулат. Ун пек Ђух пуринтен ытла тěп ěçхěле са сыпàкпа, йе а сыпàкпа пěтекен ěçхěлтеш туса, ун çумне пулàшу ěçхěлě хушаççě: списать – çырса ил, записать-çырса хур, наесться-çисе тàран.
Йарса тыт, пàрахса кай пек ик сàмахлà ěçхěлсем схватить, покинуть пек сàмахсене антах маар, тата вěсен умěн йе хыççàн пулакан ěçсене та пěлтереççě. Апла пулсан, пулàшу ěçхěлсем Ђи кирлě ěçе кàна пěльереççě, тата ун ументи, йе хыçěнти ěçе те пěлтереççě.
Ђàваш Ђелхинте пуринтен ытла тěл пулакан пулàшу ěçхěлěсем çаксем:
1. Ан: Тумтирне кàмака çине ывàтса йарсанах, кàмаки ишěлсе анса çěре путса анте, тет. Йашка пиçсě антě- Похлебка поспела.
2. Ил: Манàн арàм пайан урай çуса илтě. Есěр ларàрха, епě пàртак çывàрса илем. Туртса ил, çавàрса ил, астуса ил.
3. Ŷк: Вырàнтан кàлараççě тесен, пěтěмпе хàраса ỳкрěм. Иçаслав хàй те Кейěве аран тарса ỳкнě. Савàнса ỳк, кайса ỳк.
4. Йар: Мěншен манна анне тěнтене çуратса йанà-ши? Çав атан амàшě ларнà Ђухне: ах! Тесе йате, тет. Епě пайан пилěк кěренкке çàкàр çисе цатàм. Пěтěм çěре Ђěтретсе йараççě. Çутса йар, авланса йар.
5. Йул: Вàш! Антах турě, курса та йулаймарàм. Ěçсе йул, кун пек тутлà есě урàх курас çук. Вилиттен çисе йулас.
6. Вырт:Йал çумěнте Мускав йатлà шыв кукàркалана кукàркалана йухса выртнà. Епě вàл килессе виçě кун кěтсе выртрàм. Шыв икке уйàрàлса выртнà.
7. Кай: Кушак çàва çисе кайнà. Епě мěскер каланине пěтěмпе манса кайрàм. Шанса кай, вилсе кай, хàраса кай, типсе кай, савàнса кай.
8. Кил: Сирěн пурàнàç пěтсе килет. Пирěн асатте ватàлса килет.Ђупса кил, кайса кил, çулса кил.
9. Кàлар: Пěр кишěре аран аран туртса кàлартàм. Кàмакана хутса кàларсан, выртса çывàртě. Çуса кàлар, вуласа кàлар.
10. Лар: Есě пирěн пата пырса ларкала. Ђěлхем пыр тěпне çыпаçса лартě. Çěр лайàх шàнса лартě. Питěрěнсе лар, питěрсе ларт, тирсе ларт.
11. Пар: Епě вěсене Хусантан килнě çырусене вуласа патàм. Кěсре хàмласа патě. Тупса пар, леçсе пар, çырса пар.
12. Пыр: Вàхàтě те ытла Ђас иртсе пынà-çке. Çуллен çул мěн пулнине йěркене çырса пынà. Тарса пыр, çисе пыр.
13. Пàрах: Çынна ним айàп çук çěртенех çиленсе пàрахма йурамаст. Есěр темěн те туса пàрахàр. Хàратса пàрах, çàварна карса пàрах.
14. Пàх: Тете Мускавран килнě çырàва вуласа пàхрě те, каласа патě. Вàл: епě пàртак шухàшласа пàхам-ха, терě. Епě Хусанта пурàнса та пàхрàм. Çулса пàх, кайса пàх, туса пàх.
15. Пěт: Хàнисем, пàртак ларсассàн, саланса пěтнě. Темěн те пěр каласа пěтертě. Çунса пěт, кайса пěт, çырса пěтер, хàратса пěтер.
16. Çит: Лешě пěтěмпех çиленсе çитрě, тет, ун çине. Вàл манна мàшкàласа пěтěмпех çилентерсе çитертě те, епě йěрессех çитрěм. Хàваласа çит, вěренсе çит, илсе çитер.
17. Çỳре: Мěн хыпса çỳретěн кунта? Тухсан та, кěрсен те, алàка хупса çỳре. Âçта кирлě унта выртса çỳрет. Вěçсе çỳре, пуçтарса çỳре.
18. Тàр: Вàл àна çуллен хěрěх пин тенкě парса тàма пулнà. Тавара епěр урàх çěртен илсе тàрàпàр. Сиксе тàр, Ђěрěлсе тàр, йàлтàртатса тàр.
19. Тàран: Çисе тàрансан, упи çывàрса кайрě, тет. Пайан çывàрса тàрантàн-а? Мàшкàласа тàран.
20. Хур:Çил тухиттен, акса хурас пулат. Çырса хур, йантàласа хур.
Ěç темиçе хут пулнине кàтартма а, е сыпàклà ěçхěлтеше иккěлетеççě: Вěçен кайàксем çырман пěр хěрринтен тепěр хěррине вěçе вěçе ỳкнě.
Сисмен хутра пулакан ěçе кàтартнà Ђух иккěлетмеççě:Йара пар! Ан кайа пар!- И не думай ехать! Вàл çаран çине кěре ан хур: пěтрěн вара – Не вздумай пойти на эти луга, погибнешь.
Тěп ěçхěл пулàшу ěçхěл хàш Ђух кěлеткийě пекех пулат: Савàннипе пěртте туйман, хěвел каçалана кайнà тàнà. Шàнкàрта илет те, перет Ђикет кàсйине.
Лаптàк мунта тàррине
Тапрě тухрě вěлтěрен;
Пирен йысна пулассине
Тапрě тухнě мàн сухал.
Кàтартуллà тайàм.
76. Хальхи вàхàт.
Пěреллě хисеп.
1. Лар-а-т-àп вул-а-т-àп
2. Лар-а-т-àн вул-а-т-àн
3.Лар-а-т вул-а-т.
Нумайлà хисеп.
1. Лар-а-т-п-àр вул-а-т-п-àр
2. Лар-а-т-àр вул-а-т-àр
3. Лар-а-ç-ç-ě вул-а-ç-ç-ě.
Хушса калани: Уçà сасàсен килěшěвě тàрàх,çемçе сàмахсенте А сыпàк вырàнне Е; àп, àн, пàр,àр, вырàнне ěп, ěн, пěр, ěр пулат. Çавàнпа епěр хàш Ђух тěслěх-хàшне те пулин пěрне илетпěр. Тепěрне ахалех астуса тàратпàр.
1.Халхи вàхàтра малтан сàмах тěпě çумне А хушàнат. Сàмах тěпě А йе сасàпа пěтет пулсан, çав А йе Е сасà тухса ỳкет. Сàмах тěпě У сасàпа пěтет пулсан, вàл àв пулат: тàв-а-тàп; И сасàпа пěтет пулсан, Й хушàнат: çи-й-е-т-ěп.
2.Т-халхи вàхàта пěлтерекен сыпàк. Вàл тàр сàмахран кěскелсе йулнàскер. Нумайлà хисепре 3-ш сàпатра Т сасà Ç сасà пулат.
3.Âп-епě, àн-есě, ě-вàл тени; кун çинтен 61 каланà. Пěреллě хисепре 3-ш сàпатра «ларатě, вулаě» кирлě мěн, антах хàш калаçура Ě сасà тухса ỳкет, çапах пěтěмпех çухалмаст, хàй умěнти Т сасса çемçетсе хàварат. Хàш калаçура тата калат вырàнне калап теççě.
4.Нумайлà хисепри 1-шпе сàпатри àр нумайа пěлтерекен сыпàк.
5. Нумайлà хисепри 2-шпе сàпатра сàпат сыпàкě çук: ларат-àн-àр йе ларат-с-àр вырàнне ларат-àр теççě.
6. Нумайлà хисепри 3-шпе сàпатри иккěмěш Ç нумайлà хиспе пěлтерекен сыпàк. Вàл кěскелнеСем.
Çапла вара, халти Ђàваш Ђěлхипе каласан, ларатàп тени «лара-тàр-епě» тени пулат, лараççě тени «лара-тàр-нумай- вàл» тени пулат, тата ыттисем те.
7. Кунта кỳнě тěслěхсем туллии кěлеткеллисем. Вěсене нумайěшě хàш Ђух кěскетсе «ларап, ларан, лараç» теççě.
8.Нумай калаçура «кайатпàр, вулатпàр» вырàнне кайаппàр, вулаппàр, теççě; кайатàр, вулатàр вырàнне «кайаппàр, вулаппàр, теççě; Т сасса иккěлетеççě.
77.халхи вàхàтàн çуклàх кěлетки.
1.Вула-мас-т-àп вула-мас-т-п-àр
2.Вула-мас-т-àн вула-мас-т-àр
3.Вула-мас-т вула-маç-ç-ě
1.Çуклàх кěлетки тума, сàмах тěпěпе халхи вàхàт сыпàкě хушшине масс кỳртсе лартаççě.
2.Нумайла хисепре 3-ш сàпатра, сàмах пулàвě тàрàх, «вула-мас-т-ç-ě» кирлě мěн. Антах хупà сасàсем йунашар тàма йуратманран, Т сасà тухса ỳкет;С сасà, Ç сасàпа вунашар тàнàран, Ç сасса тухат.
3.Пěреллě хисепри 3-ш сàпат вěçне тěрлě калаçура тата урàхла та калаççě: вуламаçт, вуламаст, вуламас теççě.
78.Пулас вàхàт.
Пěрелле хисеп.
1.Лар-àп вул-àп
2.Лар-àн вул-àн
3.Лар-ě вул-ě
Нумайлà хисеп.
1.Лар-àп-àр вул-àп-àр
2.Лар-àр вул-àр
3.Лар-ě-ç вул-ě-ç.
1. Пулас вàхàт тума, сàмах тěпě çумне сàпата пěлтерекен сыпàксене, тата нумайлà хисепре 1-шпе 2-шпе сàпатра àр, 3-ш сàпатра ç хушмалла.
2.Сàмах тěпě А, Е сасàпа пěтет пулсан, çав А, Е сасà тухса ỳкет: вула-àп, çỳре-ěп вырàнне вулàп, çурěп теççě.
3.Нумайлà хисепре 2-ш сàпат сыпàкě тухса ỳкнě: вул-àр.
4. Пулас вàхàтàн вàхàтне пěлтерекен сыпàкě çук.
5. Çуклàх келетки тума сàмах тěпěпе сàпат сыпàкесем хушшине М кỳртсе лартаççě:м←ма←мас║мар.
1.Лар-м-àп лар-м-àп-àр
2.Лар-м-àн лар-м-àр
3.Лар-м-ě лар-м-ě-ç.
79.Халхи вàхàтпа пулас вàхàта хàçан калаççě.
Ђàваш Ђěлхинче, хàçан калани йентен пàхсан, халхи вàхàтпа пулас вàхàт хушши пысàк мар.халхи вàхàта пуринтен ытла акà хàçан калаççě:
а) Калакан ěç халě, калана Ђух, пулат пулсан: Âйхà килет, вырàн сар. Вàл каллех укçа ыйтма килет. Мěн тàватан унпа, тилě тус?
е) Калакан ěç пулмаст пулсан та, антах вàл калаканни хал пулакан пек курàнат пулсан: Çеçен хирте туман урапа кусат. Катака таки тухат тет те, сурàх таки тěл пулат, тет. Кайаççě тет кěсем иккěшě пěрле.
у) Йалан, пěрмай пулакан ěç çинтен каланà Ђух: Çумàр çула çàват. Ěçлекен выçà вилмест.Йалан àспа çỳресен, йалти ватà йатламаст.
ỳ) Пулас ěç пуласси çинчен иккěленỳ çук пулсан, пулатех пек туйàнат пулсан: Епě ыран хулана кайатàп. Епě кунта пурàнмастàп, таратàп. Апла пулсан, тепěр уйàхран пурте вилетпěр, пурàнайас çук. Микулай, ěçетпěр-и? Ěçетпěр ěнтě. Сàмавар Ђас вěрет-и?
Çапла вара Ђàваш Ђěлхинче халхи вàхàт кěлеткине халě пулакан ěçсем çинтен каланà Ђух антах мар, пулас ěçсем çинтен каланà Ђух та калаççě. Сайрарах тата, йумахсенте мěнсенте, иртнě ěçсем çинтен те калаççě.
Пулас вàвàт кěлеткине пулас ěç пулассине пěтěмпех ěненмен Ђух, пулě – ши тесе шухашланě Ђух калаçç. Кирлě пулсан, хамах çырса парàп. Телей пулсан сывах çавàрàнса килеп-ха. Кайасси кайан та, укçу çитеймě-çке, ха. Ухмах тем те калě. Кěнеке вулàр, вуласан тем те пěлěр. Кàшт та парайман –ши вара?
Калаçу хàватлàхě тàрàх Ђàваш Ђěлхинте туллии кěлеткепе кěске кěлетке ылмашса пыраççě. Халхи вàхàтпа пулас вàхàт çавàн пек кěлеткесем: халхи вàхàт-тулли вàхàт, пулас вàхàт-тулли мар вàхàт: унàн вàхàта пěлтерекен сыпàк çук.
80.Курса иртнě вàхàт.
Пěрелле хисеп.
1.Вула-р-àм пиç-р-ěм лар-т-àм
2.Вула-р-àн пиç-р-ěн лар-т-àн
3.Вула-р-ě пиç-р-ě лар-Ђ-ě
Нумайлà хисеп.
1.Вула-р –àм-àр пиç-р-ěм-ěр лар-т-àм-àр
2.Вула-р-àр пиç-р-ěр лар-т-àр
3.Вула-р-ě-ç пиç-р-ě-ç лар-Ђ-ě-ç
1.Курса иртрě вàхàта пěлтерекен сыпàк Р. Вàл сàмах тěпěпе сàпат сыпàкěсем хушшине кěрсе ларат.Н, Л, Р сасà хыççàн Р вырàнне Т пулат. Виççěмěш сàпатра вàл Ђ сасса тухат.
2. Çуклàх кěлеткинте сàмах тěпе хыççàн мА, ме кěрсе ларат.
1. Вула-ма-р-àм вула-ма-р-àм-àр
2.Вула-ма-р-àн вула-ма-р-ар
3.Вула –ма-р-ě вула-ма-р-ě-ç.
3. Лар-т-àм, канн-Ђ-ě, кил-т-ěм-ěр. Кунта Р вырàнне Т. халě çуклàх кěлеткине мА, ме сыпàксене кỳртсе лартар. Вара: лар-ма-р-àм, канн-ма-р-ě, кил-ме-р-ěм-ěр пулат: Т вырàнне Р хàй тухса ларат. Мěншěн-ши вàл? Мěншěн тесен халě вàхàт сыпàкě Н.Л.Р хыççàн мар, А, Е хыççàн. Тата тепěр тěслěх илер. Лар-т-àм сàмахра вàхàт сыпàкě.
4.Халхи Ђěлхе йентен пàхсан, курса иртнě вàхàта пěлтерекен сыпàк –Р, Т ун вырàнне пулаканни кàна. Тěрěксен Ђěлхинте те курса иртнě вàхàта пěлтерекен сыпàк т йе д. Çавàнпа хàш вěренỳçěсем Ђàвашсен те ěлěк курса иртнě вàхàта пелтерекен сыпàк Т пулна пулмалла, теççě. Çапла шухàшлама тата тепěр май пур: халхи Ђàваш Ђěлхи И сасса йуратакан Ђěлхе, Ђàвашàн Р вырàнне ытти тěрěк Ђěлхисенте йе Т, йе З, С; йе Й пулат. Çапла шухàшласан вара, Т сасàпа Р сасà пěр пěринпе ылмашакан сасàсем пулаççě.
Çапла пулсан, иртнě вàхàта пěлтерекен Т та тàр сàмахранах кěскелсе йулнàскер. Тахçанах-ěлěк, авал етем халхи вàхàтпа иртнě вàхàта уйàрман, тàр сàмах пур тенине те пулте, пулнà тенине те пěлтернě. Р уйрàм сасà пулсан, вàл «лар» сàмаха çывàх сàмахран пулнà.
51-60
Страницы50-57
4. Шǎлпа калаканнисем: Р||С, Р||Т, Р ||Ш, Ш||Л.
5. Шǎ лпа калакан уйхав сасǎсем, тата Й:
Р|| Л|| Й; Л||Н.
6. Тутапа калаканнисем:
В||М||П.
7 Самсапа калаканнисем:
Н||М.
Тата хǎш тěслěхсем :
1. Алǎ- алǎ пайě , алǎ мěн туни (192§): сал-т, сул, сил-ле, сыл(+тǎм), сул(+ахай), çǎл, сыр, чар, чěр, чыш, чых, чик.
2 Алǎран-пар, йǎхран пулнǎ сǎмахсем: пар, пер, пǎр, пěр, пǎр+ах, пур, пул, мар(çук тени), пуç+тар, пух.
3. Шыв е шывпа мěн туни: чух-е, чак, тǎк, хух, юх.
4. Шыв таврашě: шур, (шыв), çǎл, çул (куçуль,), сǎр-а, Сǎр.
5. Сǎмах, юмах.
6. Кал-а- ккран пулнисем: кал-а, кěл-ě, кул, кěр-ле, шар-ла, юр-а, йěр.
7. Йапалапа унǎн ěçě: куç—кур; шǎл—кǎш+ла;
8. Çул таврашě: çул-ти, тǎр, тǎр-ǎ, тǎр-и.
Çав йышшисемех, тепěр кǎкран пулнисем: тěмеске, юпа, купа, капан, хǎпар.
9 Турǎ йышě: кěпе, тупа (тупа ту), кир(е)-мет, шер(е)мег, хай(а)мат, сар(а)мат (кěперри), ул-пут. (Вырасла господь самах та çак йышранах),
10.Кǎтартулла ылмашсем: ап-ла, кап-ла, çап-ла, йеп-ле; тата: йап-ала.
_ Малти §-сенчен, тата çакǎнта куне тěслěхсент, акǎ мěн курǎнать:
а) Йаланах мар пулсан та, çапах -та час та часах пěр пěринпе физиологи енěпе пěр майлǎ сасǎсем ылмашаççě. е) Çакǎнта куне ылмашусем хашě хальхи чǎваш чěлхинче сайра тěл пулаççě, е пулмаççě те. Пулсан та, вěсене авалах пулса юлнǎ самахсенче кǎна куратпǎр. у) Ылмашусем мěнле сасǎ мěнле сасǎран тухса пынине те катартаççě. Чěлхе палеонтологиě вěрентнě тǎрǎх, малтан темěнле уйарма çук хутǎш сасǎсем пулнǎ: ч(Т,Ç) Д,Ж, Ц (ТС), тата ыттисем те çавǎн пеккисем. Кайран вěечен халě уйрǎм калакан сасǎсем тухса кайнǎ. Çавǎн пирки епěр ч|| т, ч|| ш, т || ш ылмашнине, тата ытти ылмашусене те куратпǎр. (Анчах ку кěнекере мěнле сасǎ мěнле сасǎран тухнине теплěн каламан, хǎш хǎш тěслěхсене асаннǎ кǎна. у) Сасǎсен мǎшǎрлахěсем, аççими-чатсийёсем чěлхе хǎй ěçне еккономлǎ тума тǎрǎшнǎран килет, терěмěр. Сасǎсен ылмашěвěнче епěр чёлхенён тепёр тěп туртǎмне куратпǎр: ǎнлавсем, шухǎшсем тифферентсиленнипе, вал пěр сǎмахах, пěр сассах темиçе майлǎ каланипе усǎ курать—пěр сǎмахран темиçе сǎмах пулнипе темиçе тěрлě ǎнлава пěлтерет, шухǎшсене татарах, уçǎрах, кǎтартарах калать.
55 §. Пусǎм.
Хушса калани. Татǎкра вǎрǎм уçǎ (А, Е, У,У , Ы, И) сасǎ пулсан, ǎна вǎрǎм татǎк теççě, кске уçǎ (А, Ё) сасǎ пулсан, ǎна кěске татǎк теççĕ. Ти—мěр: кунта ти вăрăм татăк пулать, мěн кĕске татăк пулать. Чăваш чěлхинче сăмахсенче пусǎм тǎвас тěлěшпе хайне правěлсем пур. Вĕсем ак çаксем.
1. Сǎмах вǎрǎм татǎклă пулсан, пусăм юлашки татǎкра пулать: суре, итлекелě, кала, каласан, каламасан, каламасанах. Пусǎма пуринчен ытла сăмах тĕпĕнче тĕрĕс каламалла : лаша, кала, ĕне теме нихçан та юрамасть . Сыпăкра пусăм тěрěсех пулмасан та, вăл хăлхана хытах касмасть: лашапа, ачасем тесен те.
2. Сăмахра хаш татакě ваăрăм, хăш татакě кěске пулсан, пусăм юлашки вăрăм татăкра пулать: сăра, хăта, хурлăхан, ларăр, ларапăр, кушакан, ĕçлерĕмĕр, хатĕрлеттĕмĕр, хатĕрлеттĕмĕр.
3. Сăмахра пур татакě те кěски пулсан, nycă, малтанхи татăкра тăваççĕ: кĕмĕл, тăтăмар.
Анатри чăвашсен пусăм йаланпа пěрех юлашкн татăкра пулат. Тури чăвашсен самахан юлашки вăрăм татакěнче пулат; кěске татăкла сăмахра малтанхи татăкĕнче пулать.
Халě вырăсла пусăмпа чăвашла пусăма танлаштарса пăхар.
Вырăс сăмахěсенче пусăмла сассă каланă чух, инттонацси çěкленет, саса туллинěн, тата пусамсăр сасасенчe вăрам илтěнет. Пусамсăр сасасем кěскенěн илтěннеççě, тата таса илтёнмеççě. Тěслěхе А сасаллă самахсем илер те, сăнаса пăхар: парта, карандаш, подумал. çак самахсентче пусамла А кăна таса илтěнет. КА, МАЛ, ТА татакри А чăвашла А пек илтĕнет.
Пусамла саса тата вырăс чĕхинче самахри ытти уçа сасасене хайне туртантарса вайсарлатса тăрать: сапоги—сăпаги, подумайте—падумайтě.
Халě чăваш самахěнчи А сасасене санаса пăхар, таракан самаха илер. Кунта виçĕ А.
Калаçури пусамсенчен пуринчен ытла Шупашкар уйесĕнтчи Моклашка йал тарахĕнчи пусăм паллă тăрат; вал вырасли пекех вайла илтĕнет, юлашки татак умение пулат, самах майлашĕвĕсенче хыçĕнчи А, Е сасса вайсарлатса А, Е, тăват, е кăларса та парахат.
Чăваш чěлхин морфологиě.
56 §. Чăваш чěлхин сăмахěсен пулăвě.
Пулă, куç, ут, çыр, кил, ил сăмахсене, тата пулă-çă, куç-лăх, ут-ăм, çыр-ан, ил-тер самахсене илер. Малтанхи самахсем хайсем тěп самахсем, вěсем нимěнле сăмахран та пулман; кйранхи самахсем малтанхи самахсентчен тĕрлĕ сыпăксем хушăннаран пулнă. Кун пек самахсене сыпăкла самах теççĕ; малтанхисене mĕn самах, е сыпăксăр сăмах теççĕ.
Сыпаксем тĕп çумне йěркипе, кашни хай выранне тăрса сыпанса пыраççĕ. Ăна кěретенех курма çак сăмахсене илер:
1- Пус 2. Пул
Пус-ăм Пул-ě
Пус-ăм-ри
b5v7tolim2bkb6mtaryg2nr519kde06
Microsoft Word
0
2070
5541
5513
2009-12-28T07:35:54Z
Крестина
283
5541
wikitext
text/x-wiki
[[File:Document of Microsoft Word.png|thumb|300px|right|Microsoft Word 2007 докуменчĕ]]
Microsoft Word программипе паллаштаракан [[w:Ирĕк|ирĕклĕ]] [[w:викикĕнеке|викикĕнеке]]. Кунта эсир пур страницăсене тÿрлетме, лайăхлатма тата çĕннисене хушма пултаратăр. [[Интернетра информаци шыравĕ]] викикĕнекепе усă курса кирлĕ информацине тупма пултаратăр.
[[w:Microsoft Word|Microsoft Word]] (час-часах MS Word, WinWord е Word) — çырма, пăхма тата тÿрлетме май паракан, çав хушăрах локаллă таблицăсемпе усă куракан компьютер программи. Вăл Microsoft корпорацийĕн [[w:Microsoft Office]] пуххинче тухса тăрать.
Унăн чи пĕрремĕш версине 1983-мĕш çулта Ричард Броди (Richard Brodie) DOSпа усă куракан IBM PC валли çырса кăларнă. Каярахпа вара SCO UNIX валли [[w:Apple Macintosh|Apple Macintosh (1984)]] тата [[w:Microsoft Windows|Microsoft Windows (1989)]] тухма тытăннă.
== Кун-çулĕ ==
=== Пуçламăшĕ ===
[[w:Microsoft Word|Microsoft Word]] аталанма Bravo оригиналлă çыруллă процессор нумай пулăшнă (ăна «Xerox PARC» тĕпчев центрĕ шутласа кăларнă). Bravo авторĕ Чарльз Симони (Charles Simonyi) 1981-мĕш çулта пĕрле ĕçленĕ Бродипе иккĕн PARC обществăран тухса каяççĕ.
[[w:MS-DOS|MS-DOS]] валли çырнă пĕрремĕш Word 1983-мĕш çулта тухнă. Анчах та ăна суту-илÿ шайĕнче хапăл туса кĕтсе илмен. Çапах та 1985-мĕш çулта [[w:Макинтош|Макинтош]] валли çырса кăларнă верси анлă сарăлма пултарнă. Тепĕр икĕ çултан «Macintoshăн Word 3.01» тата та вăйланнă (3.0 версире йăнăшсем нумай пулнишĕн улăштарнă). Ытти программлă обеспеченисем евĕр Макинтош валли çырнă Word та пĕтĕмпех [[w:WYSIWYG-редактор]] шутланнă («What You See Is What You Get» — «мĕн курап, çавна илеп»).
[[w:MS-DOS]] графикăллă хуплашкасăр çыруллă операци системи пулин те, [[w:DOS]] валли IBM PCăн çырăва улăштарма май паракан Word чи пĕрремĕш çыруллă редактор пулса тăнă (сăмахран, курсивлă шрифпа усă курни). Анчах ăна WYSIWYG-редактор тесе калама ытлашши йывăр. Ăна евĕр çыруллă процессорсем ([[w:WordStar]] тата [[w:WordPerfect]]) çырăва улăштарма çăмăлрах кодсемпе усă курнă, çавăнпа та вĕсен çырăвĕ хăш-пĕр чухне тĕрлĕ тĕслĕ пулнă.
Нумай чухне [[w:DOS]] программăра йывăр пускăчсен пĕрлĕхĕсемпе ĕçлемелле пулнă. Çавăнпа та ытларах WordPerfect программипе усă курнă.
=== 1990—1995 çулсем ===
[[w:Windows]] валли хатĕрленĕ Wordăн пĕрремĕш версине 1989-мĕш çулта 500 доллăрпа сутнă. Вăл Macintoshри нумай функцине хăйне валли илнĕ. Тепĕр çултанах Windowsăн 3.0 версийĕ çĕнелсе тухма пултарнă - ку вара WordPerfect программăна пĕтерсе хунă. Çакăн хыççăн Wordăн урăх унпа танлашма пултаракансем те пулман. Çулсерен программа çĕнелсех пынă - ÿкермелли тĕрлĕ хатĕрсем тата ытĕтеĕ кĕрсе пынă.
=== Хальхи вăхăтра ===
[[w:Microsoft Word]] - чи паллă çыруллă процессор шутланать, унсăр пуçне вăл тахçанах документсен тĕслĕхлĕ шаблонĕ пулса тăнă. IBM PCри «[[w:doc]]» расширени Wordăн 97—2000-мĕш çулсенчи версийĕсен ятарла формачĕ пулнине пурте хăнăхса çитнĕ. Нумай çыруллă процессорсем экспорт тата импорт пурнăçлакан фильтрсемпе усă кураççĕ. Тĕрлĕ версисен формачĕсем улшăнсах тăраççĕ. Çавна пула кашни çĕнĕ формат киввисене уçма пултарайманнине асра тытмалла. Нумаях пулмасть, ку уйрăмлăхсем çинчен тĕплĕнрех 2008-мĕш çулхи Microsoftра çырса кăтартнă.
Word Microsoft Officăн ытти приложенийĕсем пекех хăйĕн функцийĕсене аталантарма пултарать. Кăна валли 97-мĕш çулхи Wordра [[w:WordBasic]] усă курнă, халĕ вара [[w:Visual Basic]] чĕлхи пулăшма пултарать. Анчах та çакă тата çăмăллăнах документра вируссем çырма май парать (сăмахран, «[[w:макровирус]]сем», вĕсен шутне Melissa-вирус эпидемийĕ кĕрет). Вĕсенчен сыхланма Wordра кирлĕ параметрсене манмалла мар («Сервис>Макрос>Безопасность…»). Çавăн пекех антивирус программисемпе усă курма хушаççĕ. Microsoft Wordа сиенленĕ чи пĕрремĕш вирус 1994-мĕш çулта Джĕ МакНамарой шутласа кăларнă [[w:DMV]] ятлăскер пулнă. Ăна вăл ятарласа макровируссем пуррине кăтартма тупнă. Чи анлă сарăлса нумай сиен кÿнĕ вирус вара — [[w:Concept]] (ку эпидеми 1995-мĕш çулта
=== Сăнташсем ===
MS-DOS валли сăнташсем:
* 1983 чÿк уйăхĕ — Word 1;
* 1985 — Word 2;
* 1986 — Word 3;
* 1987 — Word 4, (PC валли Microsoft Word 4.0 );
* 1989 — Word 5;
* 1991 — Word 5.5.
Apple Macintosh валли сăнташсем:
* 1985, кăрлач уйăхĕ — Word 1;
* 1987 — Word 3;
* 1989 — Word 4;
* 1991 — Word 5le;
* 1993 — Word 6;
* 1998 — Word 98;
* 2000 — Word 2001 Mac OS 9 версипе хутшăнаканни;
* 2001 — Word v.X, Mac OS X валли чи пĕрремĕш верси;
* 2004 — Word 2004;
* 2008 — Word 2008.
Microsoft Windows валли сăнташсем:
* 1989, чÿк уйăхĕ — Word;
* 1991 — Word 2;
* 1993 — Word 6;
* 1995 — Word 95, урăхла Word 7;
* 1997 — Word 97 , урăхла Word 8;
* 1999 — Word 2000, урăхла Word 9;
* 2001 — Word 2002 е Word 10;
* 2001 — Word XP;
* 2003 — Word 2003, урăхла Word 11, официаллă ăна Microsoft Office Word 2003 теççĕ;
* 2007 — Word 2007, чи çĕнĕ OOXML (docx) форматлă система.
SCO UNIX валли сăнташсем:
* Microsoft Word , Release 5.1.
== Вĕрентÿ виçисем ==
* [[Microsoft Word/Масмакпа паллаштарни|Масмакпа паллаштарни]]
[[Категори:Microsoft Word]]
[[Категори:Компьютер программисем]]
ri4xwv4ud6o0s795ordbll4y98uq1f9
Ӳкерчĕк:MS Word 2007 masmak.png
6
2072
5514
2009-12-26T09:48:40Z
Marina Krasnova
257
Word 2007 масмакĕ (Ribbon)
5514
wikitext
text/x-wiki
Word 2007 масмакĕ (Ribbon)
1nxzr1cp9u4hw9py40l5jjsqyqc2c4l
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичет хыççăнхи процесĕ
0
2073
5539
5538
2009-12-28T07:20:43Z
Olesya kuvaiskaya
282
/* Пичет хыççăнхи процесĕ */
5539
wikitext
text/x-wiki
== Пичет хыççăнхи процесĕ ==
Ҫак процес шутне, полиграфи продукцийӗ пичетленсе тухнӑ хыҫҫӑнхи ӗҫсем кӗреҫҫӗ. Тӗп процессем шутне хута касасси (разрезка), фальцовка, переплет кӗреҫҫӗ.
Хута тӗрӗс касни (резка) пичетре питӗ кирлӗ тапхӑр, уйрӑмах пӗчӗк форматлӑ хутсем вали. Ҫак ӗҫе тӗрӗс пурнӑҫласан - хут та, укҫа та перекетленет.
Фальцовка – хута ҫурмалла хуҫлатса тетрадь йевӗр уҫмалла тӑваҫҫӗ. Ҫак процеспа кӗнеке, журнал кӑларнӑ чухне усӑ кураҫҫӗ.
Переплет – темиҫе сфальцовка тетрачӗсене пӗр изданине пӗрлештерни.
Ҫак ӗҫсем пичет хыҫҫӑнхи процеса йӗркелесе тӑраҫҫӗ:
* Резка
* Ламинировани
* Фальцовка
* Скрепка
* Брошюровка
== Тата пӑхӑр ==
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Тиражировани|Тиражировани]];
* [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Фольгировани|Фольгировани]];
25hj8y4zufm9vz7nkvry4hrx4fl7a8c
Ӳкерчĕк:Kahtartkahch.png
6
2074
5518
2009-12-26T11:15:04Z
Marina Krasnova
257
Microsoft Word 2007_Кăтарткăч
5518
wikitext
text/x-wiki
Microsoft Word 2007_Кăтарткăч
3aapg4ba5ocebx22l2ofgb5zpzpgyv7
Microsoft Word/Масмакпа паллаштарни
0
2075
5520
5519
2009-12-26T11:22:03Z
Marina Krasnova
257
5520
wikitext
text/x-wiki
[[File:MS Word 2007 masmak.png|thumb|500px|right|Microsoft Word 2007 масмакĕ]]
Çак вĕрентÿ сире масмак çинчен пĕлÿ парĕ.
Масмака Word чÿречин çÿлти пайĕнче курма пултаратăр. Хăвăртрах тата çăмăлрах ĕçлемешкĕн масмакра анлă сарăлнă хушусене вырнаçтарнă. Масмак валли хушусене суйланă чухне усăçсен хăнăхĕвне сăнаса илнĕ.
Масмак виçĕ тĕп элементран тăрать:
* '''Кантăксем'''. Масмакăн çÿлти пайĕнче çичĕ тĕп кантăк вырнаçнă. Кашнинче пайăрлă функцисене пĕрлештернĕ.
* '''Ушкăнсем'''. Кашни кантăкра ятарлă ушкăнсем пур. Вĕсем пĕр евĕрлĕ хушусене çыхăнтарса тăраççĕ.
* '''Хушу''' вăл тÿме, суйлама е информаци кĕртмелли ана.
Ялан усă куракан хушусене тĕп кантăка кĕртнĕ. Тĕслĕхрен, Шрифт ушкăн хушăвĕсем: Шрифт, Виçе, Çăра, Чалăш.
[[File:Kahtartkahch.png|thumb|100px|left]]
Кашни уйрăм ушкăн сылтăм аялти кĕтессинче пĕчĕк чалăш кǎтарткǎч пур. Унăн ячĕ — чĕнÿ диалог чÿречин тÿми.
Ун çине пуссан çав ушкăнри хушма майсене курма пулать.
[[Категори:Microsoft Word]]
6xcpnaqnv3pl5eb309mojpakis0i5rw
Категори:Microsoft Word
14
2076
5521
2009-12-26T11:22:33Z
Marina Krasnova
257
Çĕнни: [[Категори:Компьютер программисем]]
5521
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:Компьютер программисем]]
ekti5kb2yipad03ps2fgte8qzf4gr53
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Тиражировани
0
2078
5533
2009-12-27T18:30:36Z
95.141.231.107
Çĕнни: Тиражирование и копирование черно-белая печать Тиражирование на ризографе или дупликаторе. Тиражир...
5533
wikitext
text/x-wiki
Тиражирование и копирование
черно-белая печать
Тиражирование на ризографе или дупликаторе.
Тиражирование подразумевает получение некоторого тиража продукции, копируемого с оригинала, с использованием различных методов. Область применения того или иного метода зависит от тиража.
Например, тираж от 500 до 10000 экземпляров охватывает область применения ризографии. При использовании ризографа на мастер-пленке, покрытой полимером, прожигается (перфорируется) изображение, либо сканированное с оригинала, либо существующее в электронном виде. Мастер-пленка наматывается на барабан, после чего через внутреннюю полость барабана подается краска. При этом краска пройдет только через те области, где полимер был удален, и останется на бумаге, прижимаемой к барабану. Таким образом и осуществляется копирование изображения с оригинала.
Используя ризограф, мы выполним тиражирование Вашей продукции, осуществив выполнение заказа в самые сжатые сроки и с высоким качеством.
Черно-белая цифровая печать.
В отличие от РИЗОГРАФА применяется для печати небольших тиражей (до 300 копий с одного оригинала) или в том случае, если требуется высокое качество печати.
cg27c7kmo9zjo8c26ld2y2h3pjjcg2z
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Фольгировани
0
2079
5534
2009-12-27T18:31:53Z
95.141.231.107
Çĕнни: Фольгирование Фольгирование – это получения цветного изображения из фольги, наносимой на бумагу. В о...
5534
wikitext
text/x-wiki
Фольгирование
Фольгирование – это получения цветного изображения из фольги, наносимой на бумагу. В отличие от тиснения фольгирование не требует клише. В его качестве используется изображение, полученное на стандартной бумаге, но специальным тонером. Затем данное изображение накрывается фольгой заданного цвета, фольга – защитным листом бумаги, после чего весь пакет проходит через ламинатор.
Фольга остается на тех участках бумаги, которые были покрыты особым тонером. Таким образом, фольгирование весьма похоже на смесь горячего и холодного тиснения, от превого взяв температуру, а от второго – клей. Тем не менее фольгирование является самостоятельным процессом.
С помощью данного метода Вы можете получить ту же продукцию, что и с помощью тиснения, а использовав несколько прогонов через ламинатор и применив фольгу разных цветов Вы получите изображение нескольких цветов. Данный метод получения печатных изображений также относится к перечню наших услуг.
elvzttpcrcxsdq0se5fnoo820gtnso6
Ӳкерчĕк:Document of Microsoft Word.png
6
2080
5540
2009-12-28T07:34:14Z
Крестина
283
Microsoft Word 2007 докуменчĕн ÿкерчĕкĕ
5540
wikitext
text/x-wiki
Microsoft Word 2007 докуменчĕн ÿкерчĕкĕ
nlmatj4eq20e3s9qoxnexank9tv7h0b
Joomla! вĕрентекен кĕнеке/Joomla! 1.5 тиени тата лартни
0
2103
5566
2010-02-27T08:15:23Z
AnzhelaAM
449
Çĕнни: Joomla! лартасси икĕ тапхăртан тăрать: * [[w:Apache|Apache]] веб-сервер, [[w:РНР|РНР]] интерпретатор тата [[w:MySQL|MySQL]] пĕ...
5566
wikitext
text/x-wiki
Joomla! лартасси икĕ тапхăртан тăрать:
* [[w:Apache|Apache]] веб-сервер, [[w:РНР|РНР]] интерпретатор тата [[w:MySQL|MySQL]] пĕлĕм пухмачĕн серверне лартасси;
* Joomla! лартасси.
Системăра чи кирли (çитеклĕ):
* Apache 1.13 сăнташĕ е çÿлерех;
* РНР 4.2 сăнташĕ е çÿлерех;
* MySQL 3.23 сăнташĕ е çÿлерех.
РНР интерпретаторăн çыхăнса тăмала: MySQL пĕлĕм пухмачĕпе, XML тата zlib. Лартнă чух Joomla! мĕнпе çыхăнни-çыхăнмани пирки пĕлтеретмелле.
Joomla!-па ĕçлеме Internet Explorer (5.5 сăнташран кая мар), Mozilla Firefox, Opera е Apple Safari браузерсем кирлĕ. Браузерсенче JavaScript скриптне ямала.
[[Категори:Joomla! вĕрентекен кĕнеке|Joomla! 1.5 тиени тата лартни]]
e1zbs2jnq2nnd0podztn2qmpc57wvii
Категори:Joomla! вĕрентекен кĕнеке
14
2104
5567
2010-02-27T08:15:45Z
AnzhelaAM
449
Çĕнни: [[Joomla!]]
5567
wikitext
text/x-wiki
[[Joomla!]]
cjx3i6s0bvv2n57fnl2ab8k5fw2eufi
Шаблон:User time zone
10
2110
7304
5582
2026-01-07T23:26:12Z
Таёжный лес
2014
7304
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Boxbox
|id-s=7
|id=[[Ӳкерчĕк:Timezone{{{1|+0}}}.png|40px|UTC{{{1}}}]]
|info=<center>[[Вăхăт тăрăхĕ]] {{gender switch|{{{gender|{{{2}}}}}}|çак хутшăнаканăн}} — '''[[UTC{{{1|+0}}}]]'''</center>
|id-c={{#ifexpr:{{{1|+0}}}>0|#D2DDF4|{{#ifeq:{{{1|+0}}}|+0|#E4E4E4|#F4DDD2}}}}
|info-c={{#ifexpr:{{{1|+0}}}>0|#EDF1FB|{{#ifeq:{{{1|+0}}}|+0|#F9F9F9|#FBF1ED}}}}
}}{{#if:{{{nocat|}}}||[[Категори:Википеди:Вăхăт тăрăхĕн хутшăнаканĕсем UTC{{{1|+0}}}]]}}</includeonly><noinclude>
{{doc}}
[[Категори:Википеди:Шаблонсем:Хутшăнакансем]]
</noinclude>
ccs4wgn8w8ajtquwv2vjjfuo96p1018
Шаблон:User cv
10
2111
5583
2010-04-02T20:56:02Z
Viktor
471
Çĕнни: <div style="float:left;border:solid #FF0000 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="width:238px;background:#FFFF00"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#FF0000;text-...
5583
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;border:solid #FF0000 1px;margin:1px">
<table cellspacing="0" style="width:238px;background:#FFFF00"><tr>
<td style="width:45px;height:45px;background:#FF0000;text-align:center;font-size:14pt">'''cv'''</td>
<td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em">Çак хутшăнаканшăн '''[[:Category:User cv|чăваш чĕлхи]]''' тăван '''[[:Категори:User cv-N|чĕлхе]]''' шутланать. [[Category:User cv|{{PAGENAME}}]] [[Category:User cv-N|{{PAGENAME}}]]</td>
</tr></table></div>
<noinclude>
<br clear="all"/>
* [[Шаблон:User_cv-0|cv-0]], [[Шаблон:User_cv-1|cv-1]], [[Шаблон:User_cv-2|cv-2]], [[Шаблон:User_cv-3|cv-3]], [[Шаблон:User_cv-4|cv-4]], [[Шаблон:User_cv-5|cv-5]]
* '''cv-N''', [[Шаблон:User_cv-p|cv-p]]
</noinclude>
0p7qzer3dg706xhkkyl3r8bs4exvnnt
Шаблон:User non-smoker
10
2112
5584
2010-04-02T20:57:10Z
Viktor
471
Çĕнни: <div style="float:left;border:solid #6EF7A7 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="width:238px;background:#6EEEE7"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#6E1777;text-...
5584
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;border:solid #6EF7A7 1px;margin:1px">
<table cellspacing="0" style="width:238px;background:#6EEEE7"><tr>
<td style="width:45px;height:45px;background:#6E1777;text-align:center;font-size:14pt">[[Ӳкерчĕк:No smoking symbol.svg|45px]]</td>
<td style="font-size:8pt;padding:3pt;line-height:1.25em">'''Хутшăнакан чĕлĕм туртмасть.'''</td></tr></table></div><noinclude>
<!--For Viktor !-->
</noinclude>
ctbs0qj5wva951hzm01i58eodx1ekna
Шаблон:Раççейре пурăнакан хутшăнакан
10
2113
5585
2010-04-02T20:58:08Z
Viktor
471
Çĕнни: {{Userbox | id = <imagemap> Image:Flag Russian template.gif|45px default [[Раççей]] desc none </imagemap> | id-c = #99b3ff | info = '''[[Раççей]]ре пурăнакан''' {{...
5585
wikitext
text/x-wiki
{{Userbox
| id = <imagemap>
Image:Flag Russian template.gif|45px
default [[Раççей]]
desc none </imagemap>
| id-c = #99b3ff
| info = '''[[Раççей]]ре пурăнакан''' {{Хутшăнакан|{{{1|}}}}}
| info-c = #e0e8ff
| info-s = 8
| border-c = #99b3ff
}}<includeonly>[[Категори:Википеди:Раççейре пурăнакан хутшăнакансем, алфавит тăрăх|{{PAGENAME}}]]</includeonly><noinclude>
[[Категори:Шаблонсем:Хутшăнакансем, патшалăхсем тăрăх|Раççей]]
[[en:Template:User Russia]]
</noinclude>
t9gkithdwy7774rmfd4t7r572qpp07s
Шаблон:User ru-4
10
2114
5586
2010-04-02T20:59:22Z
Viktor
471
Çĕнни: <div style="float:left;border:solid #ffcf4d 1px;margin:1px"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#ffefa6" | style="width:45px;height:45px;background:#ffcf4d;text-align:cente...
5586
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;border:solid #ffcf4d 1px;margin:1px">
{| cellspacing="0" style="width:238px;background:#ffefa6"
| style="width:45px;height:45px;background:#ffcf4d;text-align:center;font-size:14pt" | '''[[Вырăс чĕлхи|ru]]-4'''
| style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em" | Этот участник владеет '''[[:Категори:User ru|русским языком]]''' почти как '''[[:Категори:User ru-4|родным]]'''.[[Категори:User ru|{{PAGENAME}}]][[Категори:User ru-4|{{PAGENAME}}]]
|}</div>
5pn9vqq07gjvkr7xd0irvs8h8yad72w
Шаблон:User en-2
10
2115
5587
2010-04-02T21:01:21Z
Viktor
471
Çĕнни: <div style="float:left;border:solid #77E0E8 1px;margin:1px"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#D0F8FF" | style="width:45px;height:45px;background:#77E0E8;text-align:cente...
5587
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;border:solid #77E0E8 1px;margin:1px">
{| cellspacing="0" style="width:238px;background:#D0F8FF"
| style="width:45px;height:45px;background:#77E0E8;text-align:center;font-size:14pt" | '''[[Акăлчан чĕлхи|en]]-2'''
| style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em" | This user is able to contribute with an '''[[:Категори:User en-2|intermediate]]''' level of '''[[:Категори:User en|English]]'''.[[Категори:User en|{{PAGENAME}}]][[Категори:User en-2|{{PAGENAME}}]]
|}</div>
<noinclude>
<br clear="all"/>
* [[Шаблон:User_en-0|en-0]], [[Шаблон:User_en-1|en-1]], '''en-2''', [[Шаблон:User_en-3|en-3]], [[Шаблон:User_en-4|en-4]], [[Шаблон:User_en-5|en-5]]
* [[Шаблон:User_en|en-N]], [[Шаблон:User_en-p|en-p]]
</noinclude>
<noinclude>
[[af:Sjabloon:Gebruiker en-2]]
[[als:Vorlage:User en-2]]
[[am:መለጠፊያ:User en-2]]
[[an:Plantilla:User en-2]]
[[ang:Bysen:Brūcend en-2]]
[[ar:قالب:مستخدم en-2]]
[[ay:Plantilla:Aru:en-2]]
[[az:Şablon:User en-2]]
[[ba:Ҡалып:User en-2]]
[[bar:Vorlage:User en-2]]
[[bat-smg:Šabluons:User en-2]]
[[be:Шаблон:User en-2]]
[[be-x-old:Шаблён:User en-2]]
[[bg:Шаблон:Потребител en-2]]
[[bm:Modèle:User en-2]]
[[bo:Template:User en-2]]
[[bpy:মডেল:আতাকুরা en-2]]
[[br:Patrom:User en-2]]
[[bs:Šablon:Korisnik en-2]]
[[ca:Plantilla:Babel en-2]]
[[cdo:Template:User en-2]]
[[ceb:Plantilya:User en-2]]
[[chr:Template:User en-2]]
[[cr:Template:User en-2]]
[[crh:Şablon:User en-2]]
[[cs:Šablona:User en-2]]
[[csb:Szablóna:User en-2]]
[[cu:Обраꙁь́ць:User en-2]]
[[cy:Nodyn:Defnyddiwr en-2]]
[[da:Skabelon:Bruger en-2]]
[[de:Vorlage:User en-2]]
[[diq:Template:Karber en-2]]
[[dsb:Pśedłoga:Wužywaŕ en-2]]
[[ee:Template:User en-2]]
[[el:Πρότυπο:Χρήστης en-2]]
[[eml:Template:User en-2]]
[[en:Template:User en-2]]
[[eo:Ŝablono:Vikipediisto en-2]]
[[es:Plantilla:·Usuarios por idioma (en-2)]]
[[et:Mall:User en-2]]
[[eu:Txantiloi:·Hizkuntza (en-2)]]
[[fa:الگو:User en-2]]
[[ff:Modèle:User en-2]]
[[fi:Malline:User en-2]]
[[fiu-vro:Näüdüs:User en-2]]
[[fo:Fyrimynd:Brúkari en-2]]
[[fr:Modèle:Utilisateur en-2]]
[[fur:Model:Utent en-2]]
[[fy:Berjocht:Meidogger/Taal en-2]]
[[ga:Teimpléad:Úsáideoir en-2]]
[[gd:Template:User en-2]]
[[gl:Modelo:User en-2]]
[[glk:الگو:User en-2]]
[[gn:Tembiecharã:User en-2]]
[[got:Template:Niutands en-2]]
[[gv:Clowan:Ymmydeyr en-2]]
[[hak:Template:User en-2]]
[[he:תבנית:User en-2]]
[[hi:साँचा:User en-2]]
[[hr:Predložak:Suradnik en-2]]
[[hsb:Předłoha:User en-2]]
[[ht:Modèl:User en-2]]
[[hu:Sablon:User en-2]]
[[hy:Կաղապար:User en-2]]
[[ia:Patrono:Usator en-2]]
[[id:Templat:User en-2]]
[[ie:Template:User en-2]]
[[ilo:Template:User en-2]]
[[io:Shablono:User en-2]]
[[is:Snið:Notandi en-2]]
[[it:Template:Utente en-2]]
[[iu:Template:User en-2]]
[[ja:Template:User en-2]]
[[jbo:Template:pilno en-2]]
[[jv:Cithakan:User en-2]]
[[ka:თარგი:User en-2]]
[[kk:Үлгі:User en-2]]
[[kl:Ilisserut:User en-2]]
[[km:ទំព័រគំរូ:User en-2]]
[[ko:틀:User en-2]]
[[ku:Şablon:User en-2]]
[[kw:Scantlyn:User en-2]]
[[ky:Template:User en-2]]
[[la:Formula:Usor en-2]]
[[lad:Plantilla:User en-2]]
[[lb:Schabloun:Benotzer en-2]]
[[lbe:Шаблон:User en-2]]
[[li:Sjabloon:Gebroeker en-2]]
[[lmo:Mudel:User en-2]]
[[ln:Modèle:User en-2]]
[[lo:ແມ່ແບບ:User en-2]]
[[lt:Šablonas:User en-2]]
[[lv:Veidne:User en-2]]
[[map-bms:Cithakan:User en-2]]
[[mg:Endrika:User en-2]]
[[mi:Template:User en-2]]
[[mk:Шаблон:Корисник en-2]]
[[ml:ഫലകം:User en-2]]
[[mn:Загвар:User en-2]]
[[mr:साचा:User en-2]]
[[ms:Templat:Pengguna en-2]]
[[mt:Mudell:User en-2]]
[[mzn:شابلون:User en-2]]
[[na:Template:User en-2]]
[[nah:Nemachiyōtīlli:Tlatequitiltilīlli en-2]]
[[nap:Modello:Utente en-2]]
[[nds:Vörlaag:User en-2]]
[[nds-nl:Mal:Gebruker en-2]]
[[new:Template:User en-2]]
[[nl:Sjabloon:Gebruiker en-2]]
[[nn:Mal:Brukar en-2]]
[[no:Mal:Bruker en-2]]
[[nov:Template:Usere en-2]]
[[nv:Template:User en-2]]
[[oc:Modèl:Utilizaire en-2]]
[[or:Template:User en-2]]
[[os:Шаблон:User en-2]]
[[pag:Template:User en-2]]
[[pap:Template:User en-2]]
[[pdc:Vorlage:User en-2]]
[[pl:Szablon:User en-2]]
[[pms:Stamp:User eng-2]]
[[pnt:Πρότυπον:Χρήστες en-2]]
[[ps:کينډۍ:User en-2]]
[[pt:Predefinição:User en-2]]
[[qu:Plantilla:Ruwaq:en-2]]
[[rm:Template:User en-2]]
[[ro:Format:Utilizator en-2]]
[[roa-rup:Template:User en-2]]
[[ru:Шаблон:User en-2]]
[[rw:Template:User en-2]]
[[sa:बिंबधर:User en-2]]
[[sc:Template:Usuariu en-2]]
[[scn:Template:User en-2]]
[[sco:Template:Uiser en-2]]
[[sd:سانچو:User en-2]]
[[se:Template:User en-2]]
[[sh:Šablon:User en-2]]
[[si:සැකිල්ල:User en-2]]
[[simple:Template:User en-2]]
[[sk:Šablóna:User en-2]]
[[sl:Predloga:Uporabnik en-2]]
[[sm:Template:User en-2]]
[[so:Template:User en-2]]
[[sq:Stampa:User en-2]]
[[sr:Шаблон:Корисник en-2]]
[[ss:Template:Umuntfu en-2]]
[[su:Citakan:User en-2]]
[[sv:Mall:Användare en-2]]
[[sw:Kigezo:User en-2]]
[[ta:வார்ப்புரு:User en-2]]
[[te:మూస:User en-2]]
[[tet:Template:User en-2]]
[[tg:Шаблон:User en-2]]
[[th:แม่แบบ:User en-2]]
[[tk:Şablon:User en-2]]
[[tl:Suleras:User en-2]]
[[tn:Template:User en-2]]
[[tpi:Template:User en-2]]
[[tr:Şablon:Kullanıcı en-2]]
[[tt:Үрнәк:Äğzä en-2]]
[[ty:Modèle:User en-2]]
[[udm:Шаблон:User en-2]]
[[ug:Template:User en-2]]
[[uk:Шаблон:User en-2]]
[[ur:سانچہ:User en-2]]
[[uz:Andoza:User en-2]]
[[vec:Template:Utente en-2]]
[[vi:Bản mẫu:User en-2]]
[[vls:Patrôon:User en-2]]
[[vo:Samafomot:User en-2]]
[[wa:Modele:User en-2]]
[[war:Template:User (en-2)]]
[[wo:Royuwaay:Jëfandikukat en-2]]
[[wuu:模板:User en-2]]
[[yi:מוסטער:User en-2]]
[[zea:Sjabloon:Gebruker en-2]]
[[zh:Template:User en-2]]
[[zh-classical:Template:User en-2]]
[[zh-min-nan:Template:User en-2]]
[[zh-yue:Template:User en-2]]
[[zu:Template:User en-2]]
</noinclude>
htqvwaofbux5835v6r1qjpn8bzw8ipp
Шаблон:User de-1
10
2116
5588
2010-04-02T21:02:28Z
Viktor
471
Çĕнни: <div style="float:left;border:solid #C0C8FF 1px;margin:1px"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#F0F8FF" | style="width:45px;height:45px;background:#C0C8FF;text-align:cente...
5588
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;border:solid #C0C8FF 1px;margin:1px">
{| cellspacing="0" style="width:238px;background:#F0F8FF"
| style="width:45px;height:45px;background:#C0C8FF;text-align:center;font-size:14pt" | '''de-1'''
| style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em" | Dieser Benutzer hat '''[[:Category:User de-1|grundlegende]] [[:Category:User de|Deutschkenntnisse]]'''.[[Category:User de|{{PAGENAME}}]][[Category:User de-1|{{PAGENAME}}]]
|}</div>
gj6aeop3n9ldt9lo44g9b7fxmdd8pnf
Шаблон:User lang
10
2118
5590
2010-04-02T21:05:15Z
Viktor
471
Çĕнни: <includeonly>{{userbox |id = {{#if:{{{name|}}}|[[{{{name}}}|{{{lang|}}}]]|{{{lang|}}}}}{{#ifeq:{{{level}}}|N||-{{{level}}}}} |id-c = {{#switch:{{{level}}} | 0 = #ffb3b3 | 1 = #c0c8...
5590
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{userbox
|id = {{#if:{{{name|}}}|[[{{{name}}}|{{{lang|}}}]]|{{{lang|}}}}}{{#ifeq:{{{level}}}|N||-{{{level}}}}}
|id-c = {{#switch:{{{level}}}
| 0 = #ffb3b3
| 1 = #c0c8ff
| 2 = #77e0e8
| 3 = #99b3ff
| 4 = #ffcf4d
| 5 = #f99c99
| N = #6ef7a7}}
|id-s = {{#if:{{{size|}}}|{{{size}}}|14}}
|info = {{{info}}}
|info-c = {{#switch:{{{level}}}
| 0 = #ffe0e8
| 1 = #f0f8ff
| 2 = #d0f8ff
| 3 = #e0e8ff
| 4 = #ffefa6
| 5 = #f9cbc9
| N = #c5fcdc}}
|border-c = {{#switch:{{{level}}}
| 0 = #ffb3b3
| 1 = #c0c8ff
| 2 = #77e0e8
| 3 = #99b3ff
| 4 = #ffcf4d
| 5 = #f99c99
| N = #6ef7a7}}
}}{{#if:{{{nocat|}}}||{{#ifeq:{{SUBJECTSPACE}}|Хутшăнакан|[[Категори:User {{{lang}}}-{{{level}}}|{{PAGENAME}}]]{{#ifeq:{{{level}}}|0||[[Категори:User {{{lang}}}|{{PAGENAME}}]]}} }}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Шаблон|[[Категори:Википеди:Шаблонсем:Хутшăнакансем, чĕлхе тăрăх|{{{lang}}}-{{{level}}}]]}} }}</includeonly><noinclude>
{{doc}}
</noinclude>
jsz49ihrtevuvkxuebbnidoyhicp0ks
Шаблон:Babel
10
2119
7297
5593
2026-01-07T17:30:35Z
Таёжный лес
2014
7297
wikitext
text/x-wiki
{| name="Userboxes" id="Userboxes" style="float: {{{align|right}}}; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 248px; border: #99B3FF solid 1px; clear: right"
|-
! style="background-color: {{{color|}}}; text-align: center" colspan="10" | {{{header|[[{{ns:project}}:Babel]]}}}
|- style="vertical-align:top;"
| {{#if:{{{1|}}}|{{User {{{1}}}}}
}}{{#if:{{{2|}}}|{{User {{{2}}}}}
}}{{#if:{{{3|}}}|{{User {{{3}}}}}
}}{{#if:{{{4|}}}|{{User {{{4}}}}}
}}{{#if:{{{5|}}}|{{User {{{5}}}}}
}}{{#if:{{{6|}}}|{{User {{{6}}}}}
}}{{#if:{{{7|}}}|{{User {{{7}}}}}
}}{{#if:{{{8|}}}|{{User {{{8}}}}}
}}{{#if:{{{9|}}}|{{User {{{9}}}}}
}}{{#if:{{{10|}}}|{{User {{{10}}}}}
}}{{#if:{{{11|}}}|{{User {{{11}}}}}
}}{{#if:{{{12|}}}|{{User {{{12}}}}}
}}{{#if:{{{13|}}}|{{User {{{13}}}}}
}}{{#if:{{{14|}}}|{{User {{{14}}}}}
}}{{#if:{{{15|}}}|{{User {{{15}}}}}
}}{{#if:{{{16|}}}|{{User {{{16}}}}}
}}{{#if:{{{17|}}}|{{User {{{17}}}}}
}}{{#if:{{{18|}}}|{{User {{{18}}}}}
}}{{#if:{{{19|}}}|{{User {{{19}}}}}
}}{{#if:{{{20|}}}|{{User {{{20}}}}}
}}{{#if:{{{21|}}}|{{User {{{21}}}}}
}}{{#if:{{{22|}}}|{{User {{{22}}}}}
}}{{#if:{{{23|}}}|{{User {{{23}}}}}
}}{{#if:{{{24|}}}|{{User {{{24}}}}}
}}{{#if:{{{25|}}}|{{User {{{25}}}}}
}}{{#if:{{{26|}}}|{{User {{{26}}}}}
}}{{#if:{{{27|}}}|{{User {{{27}}}}}
}}{{#if:{{{28|}}}|{{User {{{28}}}}}
}}{{#if:{{{29|}}}|{{User {{{29}}}}}
}}{{#if:{{{30|}}}|{{User {{{30}}}}}
}}{{#if:{{{31|}}}|{{User {{{31}}}}}
}}{{#if:{{{32|}}}|{{User {{{32}}}}}
}}{{#if:{{{33|}}}|{{User {{{33}}}}}
}}{{#if:{{{34|}}}|{{User {{{34}}}}}
}}{{#if:{{{35|}}}|{{User {{{35}}}}}
}}{{#if:{{{36|}}}|{{User {{{36}}}}}
}}{{#if:{{{37|}}}|{{User {{{37}}}}}
}}{{#if:{{{38|}}}|{{User {{{38}}}}}
}}{{#if:{{{39|}}}|{{User {{{39}}}}}
}}{{#if:{{{40|}}}|{{User {{{40}}}}}
}}{{#if:{{{41|}}}|{{User {{{41}}}}}
}}{{#if:{{{42|}}}|{{User {{{42}}}}}
}}{{#if:{{{43|}}}|{{User {{{43}}}}}
}}{{#if:{{{44|}}}|{{User {{{44}}}}}
}}{{#if:{{{45|}}}|{{User {{{45}}}}}
}}{{#if:{{{46|}}}|{{User {{{46}}}}}
}}{{#if:{{{47|}}}|{{User {{{47}}}}}
}}{{#if:{{{48|}}}|{{User {{{48}}}}}
}}{{#if:{{{49|}}}|{{User {{{49}}}}}
}}{{#if:{{{50|}}}|{{User {{{50}}}}}
}}{{#if:{{{51|}}}|{{User {{{51}}}}}
}}{{#if:{{{52|}}}|{{User {{{52}}}}}
}}{{#if:{{{53|}}}|{{User {{{53}}}}}
}}{{#if:{{{54|}}}|{{User {{{54}}}}}
}}{{#if:{{{55|}}}|{{User {{{55}}}}}
}}{{#if:{{{56|}}}|{{User {{{56}}}}}
}}{{#if:{{{57|}}}|{{User {{{57}}}}}
}}{{#if:{{{58|}}}|{{User {{{58}}}}}
}}{{#if:{{{59|}}}|{{User {{{59}}}}}
}}{{#if:{{{60|}}}|{{User {{{60}}}}}
}}{{#if:{{{61|}}}|{{User {{{61}}}}}
}}{{#if:{{{62|}}}|{{User {{{62}}}}}
}}{{#if:{{{63|}}}|{{User {{{63}}}}}
}}{{#if:{{{64|}}}|{{User {{{64}}}}}
}}{{#if:{{{65|}}}|{{User {{{65}}}}}
}}{{#if:{{{66|}}}|{{User {{{66}}}}}
}}{{#if:{{{67|}}}|{{User {{{67}}}}}
}}{{#if:{{{68|}}}|{{User {{{68}}}}}
}}{{#if:{{{69|}}}|{{User {{{69}}}}}
}}{{#if:{{{70|}}}|{{User {{{70}}}}}
}}{{#if:{{{71|}}}|{{User {{{71}}}}}
}}{{#if:{{{72|}}}|{{User {{{72}}}}}
}}{{#if:{{{73|}}}|{{User {{{73}}}}}
}}{{#if:{{{74|}}}|{{User {{{74}}}}}
}}{{#if:{{{75|}}}|{{User {{{75}}}}}
}}{{#if:{{{76|}}}|{{User {{{76}}}}}
}}{{#if:{{{77|}}}|{{User {{{77}}}}}
}}{{#if:{{{78|}}}|{{User {{{78}}}}}
}}{{#if:{{{79|}}}|{{User {{{79}}}}}
}}{{#if:{{{80|}}}|{{User {{{80}}}}}
}}{{#if:{{{81|}}}|{{User {{{81}}}}}
}}{{#if:{{{82|}}}|{{User {{{82}}}}}
}}{{#if:{{{83|}}}|{{User {{{83}}}}}
}}{{#if:{{{84|}}}|{{User {{{84}}}}}
}}{{#if:{{{85|}}}|{{User {{{85}}}}}
}}{{#if:{{{86|}}}|{{User {{{86}}}}}
}}{{#if:{{{87|}}}|{{User {{{87}}}}}
}}{{#if:{{{88|}}}|{{User {{{88}}}}}
}}{{#if:{{{89|}}}|{{User {{{89}}}}}
}}{{#if:{{{90|}}}|{{User {{{90}}}}}
}}{{#if:{{{91|}}}|{{User {{{91}}}}}
}}{{#if:{{{92|}}}|{{User {{{92}}}}}
}}{{#if:{{{93|}}}|{{User {{{93}}}}}
}}{{#if:{{{94|}}}|{{User {{{94}}}}}
}}{{#if:{{{95|}}}|{{User {{{95}}}}}
}}{{#if:{{{96|}}}|{{User {{{96}}}}}
}}{{#if:{{{97|}}}|{{User {{{97}}}}}
}}{{#if:{{{98|}}}|{{User {{{98}}}}}
}}{{#if:{{{99|}}}|{{User {{{99}}}}}
}}{{#if:{{{100|}}}|{{User {{{100}}}}}}}
|-
|}
bi553nfn9xah5qee68xndp23lplhhq3
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Тележурналистика
0
2122
5692
5597
2010-06-26T06:18:55Z
Alexei91
382
[[Тележурналистика]] [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Тележурналистика]] çине куçарнă
5692
wikitext
text/x-wiki
'''Тележурналистика''' — журналистика тĕсĕ. Вăл журналистика ытти тĕсĕсенчен усă куракан техника тата технологи тĕлĕшĕнчен уйрăлса тăрăть. Тележурналистика тĕп тĕллевĕ — телекăларăмсем туса куракансене паллаштарасси.
==Чăваш Ен телекурав кун-çулĕ==
1961, 5 сентябрь - Пĕрмĕш хут тĕрĕслевлĕ передача Шупашкар телекурăм студийĕпе йĕркеленĕ.
1962, 16 март - Радиорелейнăй линие купаласа пĕтернĕ май Мускавран пĕрремĕш трансляци йĕркеленĕ.
1967, июль - Республика шайĕнчи телекуравçăсем тĕп телекураври передачисене тĕрлĕ йышши тĕспе курма тытăннă.
1970, ноябрь - 196 метрлă çÿллĕш телебашнĕна усă курмалла хута янă.
1976 - Йĕпреçре тепĕр телекурав сигнальне тытса илекен ретранслятор хута янă.
1980, 1 май - Пĕрмĕш тĕрлĕ-тĕслĕ передачă - Шупашкарти пĕрмĕшмай ĕçлекенсем.
1990, сентябрь - Çĕрпÿре çĕнĕ радио хумсене тытса илекен станци хута янă.
1991, январь - Вунпĕрмĕш каналпа Санкт-Птербургри телекурава кăтартма тытăннă.
1996, 15 октябрь - «Хула ТВ» студийĕн çуралнă кунĕ, «Хулари хыпарсен» пĕрремĕш кăларăмĕ.
1997, июль – Хулари телекурав çĕнĕ ята тивĕçнĕ «Шупашкар ТВ».
1998, август - Çĕнĕ Федераци патшалăх унитари предприятийĕ «Патшалăх телерадиокăларăм компании «Чăваш Ен».
== Технологи ==
Тележурналистика [[телекурав]] технологипе ĕçлет. Телекурав технологийĕ сăнарсене тата сасăсене (кĕвĕ, калаçу) куракансем патне радиосигнал (эфир телекурăмĕ) е электросигнал (кабель телекуравĕ) урлă çитерет. Телекăларăмсене ятарлă павильонсенче е натура ÿкерÿре хатĕрлеççĕ.
==Цифрăллă телекурав==
Пĕтĕм тĕнчери çĕр-шывсем майĕпен цифрăллă телекурăм çинелле куçса пыраççĕ. 2015 çула вара Раççейпе Китай пĕтĕмпех цифрăллă телекурăм çине куçма шут тытнă.
Цифрăллă телекурăмра чи лайăххи-ÿкерчĕксем тата сасă пысăк пахалăхпа уйăрăлса тăраççĕ аналогпа танлаштарсан. Тата тепĕр енчен-радиохумĕн диапозонне кăларни, ăçта кайран çĕнĕ проводасăр сеть тума пулать.
==Телекурав общество шайĕнче==
Вăл вĕрентсе паха енсем кăтартма тата хавхалантарма пултарать, пачах та çынсем кирле енчен усă курсан кăна.
==Чăвашри тележурналистсем==
* [[Шамбулина Алина Валерьевна]];
* [[Корягина Марина Федоровна]]
*[[Валеев Александр]]
== Çывăх статьясем ==
* [[Телекурăм]];
* [[Интернет-телекурăм]];
* [[Подкастинг]].
== Кĕперсем ==
{{Викихайлав}}
i3fv7ay3asp2x16zobq0g3cbqxbyt0x
Joomla! вĕрентекен кĕнеке/Joomla! ĂМС-не ертсе пыни
0
2124
5600
5599
2010-04-14T16:32:53Z
Sumax
474
5600
wikitext
text/x-wiki
[[w:Joomlа|Joomlан]] чи усăллă функцийĕсенчен пĕри — сайта çăмăллăн тытса пыма (йĕркене тытса пыма) май пурри. Сайта тытса пымалли пĕтĕм функцисем тенĕ пекех Joomlăн управлени панелĕнче пур. Çакă сайтăн ăшлăхне тата [[w:конфигурация|конфигурацине]] Çĕр пичĕ çинчи кашни [[w:Интернет|Интернета]] кĕме май пур вырăнтан тӳрлетме май парать. Сайта йĕрке тытса тăракан (администратор) [[w:интерфейс|интерфейсĕ]] пулăшнипе ертсе пыма май çук пулсан, эсир стандартлă [[w:MySQL|MySQL]]-[[w:утилит|утилитсемпе]] усă курма пултаратăр.
Joomla!-сайтăн йĕрке тытса тăракан интерфейсĕнче кашни яваплăх зонин хăйĕн [[w:менеджер|менеджерĕ]] пур. Калăпăр, [[w:Шаблон|Шаблон]] менеджерĕ пĕтĕм шаблонсемпе ĕçлет, Сайта кĕрекенсен менеджерĕ вĕсен сăнав ят-йышĕсене лартса тултармаллипе ĕçлет. Пĕтĕм Joomla! менеджерĕсене виçĕ категорине уйăрма пулать: ''[[w:дизайн|дизайна]] тытса пыни'', ''материалсемпе ĕçлени'' тата ''система ĕçне ертсе пыни''.
== Дизайна тытса пыни ==
Сирĕн сайтăн дизайне темиçе фактор палăртать. Пуринчен малтан, ун çине шаблон витĕм кӳрет. Шаблон сайтăн пĕтĕм страницисем валли графикăн тата тĕсĕн тĕп кĕввине, шрифта палăртать (хăш-пĕр анлăлатусем, калăпăр, [[w:Simple Machines Forum|Simple Machines Forum]] ([[w:SMF|SMF]]) хăйсен тĕп кĕвĕн майлаштарăвĕсене усă кураççĕ пулин те), çавăнпа та Шаблонсен менеджерĕ ыттисенчен ытларах сайтăн дизайн витĕмне кÿрет.
Шаблонсăр пуçне сайтăн тул енне суйласа илнĕ чĕлхе нумай витерет. Тĕслĕхрен, китай чĕлхи е сылтăмран сулахаялла вуланакан чĕлхесем (Joomla! терминсен пуххинче ун пек чĕлхесем RTL — right to left ятлă) сайт тулашне самаях улăштарма пултараççĕ. Сайтри чĕлхене Чĕлхесен менеджерĕпе улăштарма пулать.
=== Шаблон менеджерĕ ===
Шаблонсен менеджерĕ йĕрке тытса тăракана каламасăр хăвармалли шаблон суйласа илме, çаплах шаблонăн тĕп файлне, уйрăм паллăсен ([[w:стиль|стильсен]]) таблицине тата урăх файлсене улăштарма май парать. Апла пулсан, сире текст редакторĕ тата сайт патне [[w:FTP-доступ|FTP-пымалли]] кирлĕ мар — эсир кирлĕ чухне Joomla! пулăшнипе шаблонсене улăштарма пултаратăр.
'''Шаблон менеджерĕпе епле ĕçлемелле'''
"Шăши" кăтарткăчне шаблон ячĕ патне илсе пырăр, вара эсир çак шаблона суйлас пулсан сирĕн сайт мĕнле пулассине курăр. Шаблон ячĕ çине шаклатсан эсир конфигураци чÿречине куратăр. Кунта шаблонăн пĕтĕм тĕп виçисене (параметрĕсене) улăштарма пулать, вĕсен хушшинче [[w:XML|XML]]-дескриптортан илнĕ шаблонăн кĕске сăнарне те.
Шаблонăн пĕтĕм майлă виçисем ''Виçесем'' облаçре сăнарланаççĕ. Шаблон хăшпĕр менюсем патне, менюсен уйрăм пункчĕсем патне, пĕтĕм кăкарман статьясем патне çыхăннă, е пачах та меню çумне çыхăнман пулма пултарать. Шаблона пĕтĕм меню пункчĕсем патне кăкарас тесен сирĕн Шаблон менеджерĕн тĕп страницинче суйласа илнĕ шаблона каламасăр хăвармалли (яланхилле) шаблон пек лартмалла.
"[[w:HTML|HTMLа]] редакциле" кнопка çине пуссан эсир ахаль текст редакторне куратăр. Ку редакторăн "синтаксис подсветки" евĕлĕ ятарлă функцисем çук, шырав тата улăштару функцийĕсем те çук. Ăна урăх текст редакторĕ çук чухне пĕчĕк улшăнусем тума çеç палăртнă.
Çаплах эсир шаблонăн HTML-файлĕсене йĕрке тытса тăракан интерфейсĕнченех редакцилеме пултаратăр.
Уйрăм паллăсен таблицине ([[w:CSS|CSS-файла]]) редакцилеме "CSS редакциле" тӳмене пусăр. Енчен те шаблонăн темиçе CSS-файл пулсан, сире редакцилемелли файла суйласа илме сĕнĕç. Ят-йышра каталогри пĕтĕм CSS-файлсем \ суйласа илнĕ шаблонăн CSS-файлĕсем пулĕç, XML-файлра кăтартнисем кăна мар.
Сире шаблон файлĕсене улăштарма кирлĕ те пулмĕ пулĕ, мĕншĕн тесен пĕр шаблон килĕшмесен эсир ăна редакцилесси çине вăхăта сая ямасан та пултаратăр — урăх шаблон суйлатăр кăна.
=== Чĕлхе менеджерĕ ===
Чĕлхе менеджерĕ сирĕн Joomla-системинче пур чĕлхесене лартма май парать. Пĕтĕмпе Joomlăра 40 чĕлхерен ытла. Сайта тытса тăракан пĕтĕм сайтпа усă куракансем валли каламасăр хăвармалла чĕлхе лартма пултарать. Анчах регистрациленнĕ хыççăн кашниех сайта пăхса тухма хăйне кирлĕ чĕлхе суйлама пултарать.
Joomla! — чи нумай чĕлхеллĕ хушăмсенчен пĕри. Çакна пула Joomlăна тĕрлĕ чĕлхесем çине тĕрĕс куçарнине тĕрĕслекен ятарлă ушкăн та туса хунă. Çав ушкăнах Joomlăн чĕлхе [[w:плагин|плагинĕсене]] çĕнетет тата тӳрлетет.
Joom!Fish ([http://www.joomfish.com]) — Joomlăн чи сарăлнă аслăлатăвĕсенчен пĕри, вăл нумай чĕлхеллĕ ăшлăха тытса пыма май парать. JoomiFish, алă вĕççĕн пулин те, сайтăн мĕн пуррине куçарма тата пĕтĕм куçарусене хыпар пухмачĕнче усрама ирĕк парать. Хушса тунă аслăлатусем пулăшнипе статика текстне те куçарма пулать, вара вăл сайт çинче усă куракан суйланă чĕлхепе курăнĕ.
Чĕлхе менеджерĕ сире нумай чĕлхеллĕ сайта тытса пыма ирĕк парать, çĕнĕ чĕлхесене вара Аслăлатусен менеджерĕ урлă лартмалла. Вырнаçтарнă хыççăн çĕнĕ чĕлхе Чĕлхе менеджерĕнче тухса тăрать те лартса тултарма юрăхлă пулать. Чĕлхе менеджерĕ сайтăн тата йĕрке тытса тăраканăн интерфейсĕсем валли каламасăр хăвармалла чĕлхе суйлама май парать. Асăрхăр: сайтăн тата тытса пымалли панелĕн чĕлхисем расна пулма та пултараççĕ.
== Материалсемпе ĕçлени ==
Уйрăмсен тата категорисен менеджерĕсем пулăшнипе çĕнĕ статьясем валли уйрăмсемпе категорисем тунă хыççăн эсир материалсемпе ĕçлемелли вăхăтран нумайăшне Материалсен менеджерĕнче иттеретĕр. Тĕп страницăн менеджерĕ сайтăн тĕп страницин пĕтĕм ăшлăхне тытса пыма май парать. Медиаменеджер эсир статьясенче усă курас медиафайлсене (ÿкерчĕксене, сасăсене, Flash-роликсене т. ыт. те) тиеме тата вĕсене тытса тăма ирĕк парать. Карçинкка менеджерĕ "кăларса пăрахнă" ăшлăха улшăнми тасатуччен упрать.
=== Материал менеджерĕ ===
Материал менеджерне категориленĕ тата категорилемен статьясем тăвассипе кăна усă курмаççĕ. Унăн урăх чи кирлĕ функцийĕсенчен пĕри — материалсене архивлама пултарни.
<!-- Любой успешный сайт рано или поздно столкнется с проблемой перенасыщения статьями. Даже если последовательно заполнять разделы и категории статьями, Joomla! станет подобной саду, где деревья будут мешать вашей прогулке по нему. В этом случае администратору нужно позаботиться о том, чтобы ни посетитель, ни сам администратор "не заблудился" на сайте.
Joomla! предоставляет механизм, предотвращающий переполнение сайта старыми материалами. Вы можете сократить ненужный материал с помощью кнопки В архив. Если статья помещена в архив, она больше не доступна на сайте и не участвует в поиске материалов. Но если вы решите вернуть статью на сайт, просто просмотрите архив, выберите нужную статью и нажмите кнопку Из архива. Статья будет восстановлена в прежнее место на сайте.
Рис. 5.6. Менеджер материалов позволяет публиковать и скрывать материалы сайта
Примечание
В предыдущих версиях Joomla! функции архивирования материалов были доступны в Менеджере архива. Теперь его функции интегрированы в Менеджер материалов. Чтобы просмотреть только архивные статьи, в раскрывающемся списке Выберите состояние нужно указать состояние В архиве.
Глобальные параметры, влияющие сразу на все статьи, можно изменить, нажав кнопку Параметры в окне Менеджера материалов. Вы можете установить различные параметры статей, например, показать вступительный текст, имя автора и т. д. (рис. 5.7). Все эти опции вам уже знакомы — мы их рассматривали, когда создавали статьи для сайта. Разница лишь в том, что для глобальных параметров вы не можете выбрать значение Использовать глобальные, поскольку вы как раз и задаете глобальные значения.
Рис. 5.7. Менеджер статей позволяет вам изменять глобальные параметры статей
=== Менеджеры разделов и категорий ===
В прошлой главе мы полностью рассмотрели Менеджер разделов и Менеджер категорий, поэтому не вижу смысла повторяться. Эти два менеджера используются для создания разделов и категорий сайта. Статья всегда должна быть представлена в разделе или категории. Исключение составляют лишь статьи, публикуемые на главной странице сайта.
=== Менеджер главной страницы ===
Обычно контент сайта отображается с помощью меню, которое связано с определенным разделом или определенной категорией сайта. Исключение составляет лишь главная страница. Главная (она же домашняя страница) сайта может содержать как некатегоризированные статьи, так и статьи из любого раздела или любой категории сайта. Именно по этой причине был создан отдельный менеджер — Менеджер главной страницы (рис. 5.8).
Менеджер главной страницы позволяет выполнять те же операции, что и Менеджер статей: публиковать, скрывать, архивировать статьи и изменять их порядок отображения. Думайте о Менеджере главной странице, как о фильтре Менеджера материалов, отображающем только статьи, публикуемые на главной странице сайта.
Рис. 5.8. Менеджер главной страницы отображает содержимое главной страницы сайта
=== Медиаменеджер ===
Хотя Медиаменеджер (рис. 5.9) может управлять всеми типами мультимедийных файлов (в том числе звуками и видео), большинство администраторов Joomla! использует его преимущественно для управления картинками. Медиаменеджер позволяет работать с большинством медиафайлов, в том числе с файлами со следующими расширениями: bmp, csv, doc, epg, gif, ico, jpg, odg, odp, ods, odt, pdf, prig, ppt, swf, txt, xcf и xls. Администратор может добавлять или удалять типы (расширения) файлов, разрешенных для загрузки на сайт, путем редактирования параметра Разрешенные расширения файлов (этот параметр находится на вкладке Система общих параметров Joomla!).
По умолчанию новые файлы загружаются в каталог \images. В Linux-системах полный путь к этому каталогу может быть следующим: /поте/имя_ пользователя/р u Ы i c_h tm l/i mages/.
В Windows-системах путь к этому каталогу будет (в большинстве случаев) таким: C:\Program FilesVApache Software Foundation\Apache2.2\htdocs\images.
Рис. 5.9. Медиаменеджер предоставляет доступ к медиафайлам
Картинки, вставленные в статьи, автоматически помещаются в подкаталог \stories. Путь к ранее загруженной нами картинке houseicon.png будет выглядеть так: C:\Program FilesVApache Software Foundation\Apache2.2\htdocs\images \stories\houseicon.png.
Медиаменеджер позволяет вам создать новые подкаталоги. Для этого введите имя нового каталога в текстовое поле, находящееся справа от поля, отображающего текущий путь, и нажмите кнопку Создать папку.
Любой загруженный медиафайл доступен для вставки в статью. Внизу редактора статьи будет кнопка Картинка, используемая для вставки картинок. В статье будет сохранен относительный путь к картинке, однако при просмотре HTML-кода вы увидите следующий тег, отображающий картинку:
<img src="http://www.example.com/images/stories/houseicon.png">
=== Менеджер корзины ===
Как в большинстве операционных систем, удаляемый контент не сразу исчезает из Joomla!. При удалении материалы помещаются в корзину. Используя Менеджер корзины, вы можете удалить все содержимое корзины или же выбрать только некоторые материалы и удалить их. Также вы можете восстановить отдельные материалы на их оригинальное место.
Почаще очищайте корзину. Ведь когда у вас, скажем, 700 материалов в корзине, вы просто удалите все и даже не будете анализировать, что нужно, а что — нет. Когда же у вас в корзине всего 10 элементов, вы задумаетесь, что нужно удалять, а что — нет, и это позволит избежать ошибочного удаления.
== Система ĕçне ертсе пыни ==
Joomla!-сайт может одновременно обслуживать десятки тысяч пользователей, поэтому понимание параметров, относящихся к системному администрированию, очень важно для администратора.
Менеджер общих настроек хранит глобальные параметры для сайта, системы и сервера. Менеджер пользователей используется для администрирования учетных записей пользователей. Менеджер меню позволяет создавать и редактировать элементы меню. Менеджер расширений — устанавливать и удалять новые расширения и языки. Менеджеры модулей, плагинов и шаблонов управляют, соответственно, модулями, плагинами и шаблонами. Менеджер массовой рассылки позволяет администратору отправлять письма сразу группе пользователей.
Панель управления играет роль главной страницы для администраторской части Joomlal-сайта и позволяет запускать различные менеджеры, использующиеся для настройки сайта.
'''Панель управления'''
Используя панель управления, администратор может перейти к любой части сайта. Данная страница является домашней страницей интерфейса администратора. Взглянув на панель управления, сразу замечаешь большие кнопки, но часто администраторы пропускают три очень полезных элемента панели управления: кнопку Просмотр, инструкции по удалению вступительного текста, а также административные панели.
Как показано на рис. 5.10, в верхней части окна доступна кнопка Просмотр (ее можно использовать практически из любой части интерфейса администратора). На самом деле, это ссылка на главную страницу вашего Joomla!-сайта. Используйте ее для предварительного просмотра изменений, сделанных с помощью интерфейса администратора.
Чуть ниже вы увидите инструкции по удалению текста приветствия (рис. 5.11). Возможно, вам захочется удалить это сообщение, чтобы оно не маячило перед глазами, да и административные панели, находящиеся ниже этого сообщения, будут доступнее. Административные панели (тоже отображены на рис. 5.11) предоставляют полезную информацию о сайте, например, информацию о находящихся в данный момент на сайте пользователей, наи
более популярных статьях, недавно добавленных статьях и информацию о посещениях сайта (статистику).
Примечание переводчика
Если вы не знаете английский язык, то и не сможете прочитать инструкции по удалению приветствия, которые даже в русской версии Joomla! написаны на английском. Я вам помогу. Из меню Расширения выберите Менеджер модулей, затем удалите модуль "Welcome to Joomla!".
Рис. 5.10. Используйте кнопку Просмотр для быстрого доступа к домашней странице вашего сайта
Рис. 5.11. Выше административных панелей вы найдете инструкции по удалению приветствия
=== Менеджер общих настроек ===
Запустить Менеджер общих настроек можно с помощью кнопки Общие настройки в панели управления. Данный менеджер управляет всеми настрой-
ками сайта— от пароля администратора до параметров FTP. Глобальные параметры делятся на три группы: Сайт, Система и Сервер. По умолчанию, как только вы вызываете этот менеджер, отображаются параметры группы Сайт.
'''Параметры сайта'''
Большинство параметров группы Сайт уже установлено вами во время инсталляции Joomla!. Тут же вы найдете метаданные сайта, параметры оптимизации для поисковой машины (SEO, Search Engine Optimization) и параметры RSS-лент (рис. 5.12). Панель параметров сайта позволяет вам временно "выключать" сайт и задавать сообщение, которое увидят пользователи, когда обратятся к сайту. Данная возможность очень полезна, когда вы производите обслуживание базы данных сайта.
Рис. 5.12. Параметры сайта
Два очень полезных параметра находятся в группе Установки Search Engine Optimization. Подробная поисковая оптимизация будет рассмотрена в главе 12, а пока обсудим ее лишь вкратце. Данные параметры позволяют созда-
вать виртуальные папки для различных разделов и категорий так, чтобы браузеру (или поисковой машине) казалось, что URL не содержит параметров. Например, если функции SEO выключены, то URL, предоставляющий доступ к определенному разделу, будет выглядеть так:
http://www.Joomla!.org/index.php?option=com_content&view=category&id= 33&Itemid=53
Все эти параметры —• элементы URL после вопросительного знака (?) — сбивают с толку поисковую машину. Если же опции поисковой оптимизации включены, то URL будет выглядеть примерно так:
http://www.JoomlaI.org/content/view/12/26/
Конечно же, вы захотите включить эти параметры. Если у вас собственный Web-сервер, это не проблема. А если же Joomla! установлена на удаленном сервере хостинг-провайдера, с включением SEO могут возникнуть проблемы. Подробнее об этом вы сможете прочитать в главе 12.
'''Системные параметры'''
Параметры сайта определяют, как сайт будет функционировать на системе, а системные параметры определяют настройки самой системы (рис. 5.13). Большинство этих параметров влияет на производительность, поэтому после их изменения нужно проверить, как они отразились на системе.
Большинство системных параметров очевидно, но некоторые могут озадачить начинающего пользователя Joomla!. Параметры группы Режим отладки оказывают огромное влияние на производительность и безопасность Joomla!-сайта, поэтому редко активируются на сервере развертывания. С функциональной точки зрения, данные параметры не представляют никакого интереса, поскольку не добавляют в Joomla! новых возможностей.
Параметры кэширования позволяют включить кэширование страниц, ускоряющее процесс вывода страниц так, что для генерации страницы не производится запрос к базе данных. Если запрошенная страница уже была сгенерирована для другого пользователя на протяжении последних 900 секунд (или того значения, которое вы установите), в браузер будет отправлена кэширо-ванная версия. Кэширование может существенно повысить производительность сайта.
Один из недостатков кэширования — необходимость записи в каталог \cache. На многих Web-узлах данная возможность ограничена, поэтому перед включением кэширования поинтересуйтесь у вашего хостинг-провайдера, можно ли это сделать. Рекомендуемое значение прав доступа (устанавливаются командой chmod), разрешающее запись в каталог кэша, — 755.
Рис. 5.13. Системные параметры
Примечание переводчика
В большинстве случаев прав 755 окажется мало, поэтому нужно установить сразу права 777.
Внимание!
Предоставление права записи каталога не всегда желательно с точки зрения безопасности. Более подробно мы поговорим об этом в разд. "Каталоги, доступные для записи" далее в этой главе.
'''Параметры сервера'''
Последняя панель страницы общих настроек содержит параметры сервера (рис. 5.14), позволяющие настроить взаимодействие вашего Joomlal-сервера с другими серверами, необходимыми ей для работы.
Одна из наиболее полезных опций на панели Сервер— это GZIP-сжатие страниц, позволяющее включить сжатие страниц при условии, что ваш РНР поддерживает эту функцию. Во время установки Joomla! инсталлятор прове-
рил, поддерживается ли эта функция, и сообщил вам, так ли это (см. рис. 2.15). Функция сжатия работает так: передаваемая страница "на лету" сжимается и передается по сети уже в сжатом виде, на компьютере пользователя браузер распаковывает страницу. Весь процесс происходит прозрачно для пользователя, который почувствует лишь ускорение доступа к сайту, что наверняка понравится пользователям, у которых модемное или GPRS-подключение.
Рис. 5.14. Параметры сервера
Чтобы разрешить отправку писем с сайта (например, массовую рассылку или отправку сообщений с подтверждением регистрации пользователя), вам нужно отредактировать параметры почты. Если ваш хостинг-провайдер предоставил вам также и почтовый ящик, параметры почты легко получить из вашей почтовой программы (например, из Outlook Express) — просто скопируйте почтовые параметры и вставьте в соответствующие поля группы параметров Установки почты.
А вот если ваш хостинг-провайдер не предоставил вам почтовый ящик, включение данной функции может быть довольно сложным. Большинство SMTP-серверов (эти серверы передают почту) закрыты для пользователей, которые специальным образом не авторизированны для отправки сообщений. Все это из-за спаммеров, использующих доступные всем серверы для рассылки нежелательной корреспонденции. Возможно, вам придется использо-
вать персональный почтовый сервер для включения функции отправки почты. Проконсультируйтесь со своим хостинг-провайдером.
=== Менеджер пользователей ===
Менеджер пользователей позволяет администратору предоставлять привилегии различным пользователям (рис. 5.15). Joomla! проектировалась с учетом здравого смысла, поэтому она является довольно безопасной системой.
Рис. 5.15. Менеджер пользователей
Joomla! разрешает регистрацию пользователей на сайте, после которой пользователю отправляется сообщение с требованием подтвердить регистрацию. Если пользователь подтверждает регистрацию, учетная запись считается проверенной и помещается в группу Registered (зарегистрированные пользователи). После входа на сайт каждый зарегистрированный пользователь (даже тот, у которого наименьшие права) может редактировать свой профиль (ссылка Your Details) и добавлять Web-ссылку (ссылка Submit a Web Link). Когда на сайт входит пользователь с правами Author, в меню User Menu появляется ссылка публикации нового контента (Submit a Web Link). При публикации нового контента используется редактор, выбранный в профиле пользователя.
Примечание
Аутентификация пользователей не ограничена системой Joomla!. При желании вы можете использовать плагины, позволяющие производить аутентификацию другим системам, например, LDAP или Gmail. Если у вашей корпоративной сети разветвленная инфраструктура, вы можете доверить аутентификацию другим системам. Подробнее об этом вы сможете прочитать в документации по Joomla!.
Пользователь с наименьшими правами может изменять только свое имя, e-mail, пароль, язык сайта и часовой пояс. Если же разрешена возможность добавления или изменения контента, пользователь также сможет выбрать текстовый редактор.
==== Управление регистрацией пользователей ====
Параметры, разрешающие самостоятельную регистрацию пользователя без вмешательства администратора, можно установить в разделе Система Менеджера общих настроек или через кнопку Конфигурация в Менеджере пользователей (рис. 5.16).
Рис. 5.16. Параметры регистрации пользователей
Примечание переводчика
В книге автор советовал изменять параметры регистрации в разделе Сайт. Но в моей версии, которая была последней на момент написания этих строк, данные параметры я нашел в разделе Система, а кнопки Конфигурация в Менеджере пользователей не было.
Администратор может свободно изменять все параметры, относящиеся к любой учетной записи пользователя, а также отключать или удалять учетную
запись в случае необходимости. Справа в окне Менеджера пользователей вы увидите два фильтра, позволяющих выбирать пользователей по их принадлежности к определенной группе или по статусу входа на сайт. В отличие от других систем, в Joomla! пользователь может находиться только в одной группе.
Внимание!
Если вы хотите удалить учетную запись пользователя, связанную с записью в Менеджере контактов, вы тем самым повредите контакт. При удалении пользователя, убедитесь, что вы удалили связанную с ним запись из списка контактов (если она там вообще была).
Один из ключевых аспектов создания сайта сообщества— это управление пользователями. Неподтвержденные учетные записи пользователей, клонированные учетные записи — все это может разрушить вашу базу пользователей. Отнеситесь к управлению пользователями очень серьезно!
==== Вход в систему и вопросы безопасности ====
Joomla! разрешает анонимный доступ любому желающему к общедоступному содержимому сайта, и в то же время позволяет производить аутентификацию зарегистрированных пользователей.
Пользователей, получающих доступ к Joomlal-сайту, можно разделить на три основные группы:
* незарегистрированные пользователи— это простые посетители сайта, которые не вошли в систему и, вероятнее всего, даже не регистрировались на сайте. Большинство обычных сайтов не обладает системой регистрации пользователей, поэтому все пользователи таких сайтов попадают в эту группу';
* зарегистрированные внешние пользователи (registered front-end users) — пользователи, которые зарегистрировались на сайте, а потом вошли в систему с помощью формы входа. После регистрации учетная запись пользователя должна быть активирована по e-mail или же вручную подтверждена администратором. С помощью механизма регистрации пользователей вы можете ограничивать доступ пользователей к различным материалам сайта. Некоторые платные сайты, например Salon.com, предоставляют некоторые статьи только зарегистрированным пользователям, причем за использование сайта с них взимается абонентская плата. Зарегистрированные пользователи могут размещать, редактировать и публиковать матери-
ал (в зависимости от прав доступа), но не имеют доступа к интерфейсу администратора;
* зарегистрированные внутренние пользователи (back-end-пользователи) — это зарегистрированные пользователи, имеющие право изменять определенные части сайта— менеджеры, администраторы, суперадминистраторы. Все эти пользователи имеют доступ к интерфейсу администратора (функции интерфейса администратора будут ограничены в зависимости от прав пользователя).
При редактировании учетной записи с помощью Менеджера пользователей (рис. 5.17), вы можете выбрать группу пользователя. Для двух основных групп (front-end и back-end) можно выбрать подкатегории, определяющие права доступа пользователя.
Рис. 5.17. При редактировании учетной записи пользователя вы можете указать его принадлежность к одной из групп пользователей
==== Зарегистрированные внешние пользователи ====
Пользователи данной группы имеют доступ к WYSIWYG-редактору для отправки и/или редактирования статей. Права пользователя варьируются в зависимости от его принадлежности к той или иной подгруппе:
* Registered — обычный зарегистрированный пользователь, имеющий право читать ограниченный контент на сайте (если он есть). Пользователь имеет право добавлять ссылки на сайт, но не имеет права добавлять статьи;
* Author (Автор) — пользователи этой группы могут добавлять и редактировать статьи (только свои). Также эти пользователи могут определять, были ли их статьи опубликованы на сайте;
* Редактор (Editor) — как и автор, данные пользователи могут добавлять и редактировать статьи, но в отличие от автора, редактор может редактировать статьи других пользователей;
* Publisher (Издатель) — данному пользователю доступны все права редактора, но он может также публиковать и скрывать статьи.
Если учетная запись пользователя была создана с помощью внешнего интерфейса Joomla! (когда пользователь зарегистрировался самостоятельно, а не был зарегистрирован администратором или суперадминистратором), пользователю будет отправлено по e-mail письмо с просьбой подтвердить регистрацию учетной записи (это делается, чтобы убедиться, что введенный пользователем e-mail правильный). Данная функция включена по умолчанию, и Joomla! проделывает всю эту работу автоматически.
==== Зарегистрированные внутренние пользователи ====
Внутренние пользователи — это административные пользователи сайта. Администраторы имеют право изменять права других пользователей, изменяют шаблоны сайта, создавать новые разделы и категории, устанавливать новые компоненты и выполнять другие функции по управлению сайтом. Права внутреннего пользователя определяются его принадлежностью к одной из трех подгрупп:
* Менеджер (Manager) — пользователи этой группы обладают наименьшими правами среди всех внутренних пользователей. Менеджеры имеют ограниченный доступ к панели управления, они могут подтверждать регистрацию пользователей и выполнять базовое обслуживание сайта — управлять разделами, категориями и перемещать статьи из одной категории в другую;
* Administrator (Администратор)— администратор имеет право устанавливать и удалять расширения, изменять шаблон сайта, менять разметку страницы и модифицировать права любого пользователя с более низким уровнем доступа. Администраторы не имеют права редактировать учетную запись суперадминстратора, изменять общие настройки сайта, делать массовую рассылку почты. Администраторы (и суперадминистраторы) могут создавать новых пользователей. Joomla! может разрешать автоматическую регистрацию пользователей. Ограничения на самостоятельно зарегистрированные учетные записи определяются администратором;
* Super Administrator (Суперадминистратор) — это царь и бог всего Web-сайта. Данного пользователя можно сравнить с пользователем Admi-
nistrator в Windows или с пользователем root в Linux. Действия суперадминистратора ничем не ограничены. Первоначально его учетная запись создается при установке Joomla! (имя пользователя — admin).
Внешний вид интерфейса администратора Joomla! зависит от прав пользователя. Для пользователей с низкими правами (менеджер или обычный администратор) многие кнопки и элементы меню будут скрыты, но они будут показаны только для суперадминистратора.
==== Пользователь забыл пароль ====
Если пользователь забыл свой пароль, Joomla! может отправить пользователю код верификации по адресу электронной почты, указанному при регистрации. Как только пользователь щелкнет по ссылке в полученном от Joomla! письме, он сможет установить новый пароль. Пароли хранятся в формате MD5, поэтому они не могут быть расшифрованы с целью отправки пользователю забытого пароля, нужно только устанавливать новый пароль.
Если пользователь по каким-либо причинам не получил код верификации, ему нужно обратиться к суперадминистратору, который может установить новый пароль для любого пользователя.
=== Менеджер меню ===
В Joomla! меню — это не простые выпадающие меню, как в большинстве пользовательских интерфейсах. Меню в Joomla! — это интерфейс пользователя. Любой материал, который должен быть доступен пользователям JoomlaJ-системы, должен быть привязан к меню. В большинстве случаев контент не будет доступен пользователю до тех пор, пока он не будет привязан к меню.
Менеджер меню (рис. 5.18)— ядро Joomlai-системы. Настройка меню — очень ответственная задача. Поскольку в главе 4 мы разработали довольно подробную иерархическую структуру сайта, вам не придется потратить много времени в Менеджере меню. Вам нужно создать все необходимые разделы и категории, чтобы потом заполнить их контентом.
Меню подобно разделу или категории: оно предназначено для организации, но не для хранения контента. В меню хранятся отдельные элементы меню (которые, в свою очередь, указывают на связанный с ними контент), а не связанный с меню контент.
Чтобы просмотреть элементы меню, щелкните на кнопке Редактировать пункты меню, которая находится в столбце Пункты меню напротив выбранного вами меню в таблице менеджера. На рис. 5.19 показаны элементы главного меню. С помощью окна Элементы меню администратор может установить элемент меню по умолчанию, публиковать или скрывать элементы
меню, а также изменять порядок отображения элементов меню (в колонке Порядок).
Рис. 5.18. Менеджер меню
Рис. 5.19. Элементы меню
Одна из очень удобных функций Joomla! заключается в том, что вы можете скрывать пункты меню вместо их удаления из системы. Если какой-то эле-
мент меню сейчас вам не нужен, вы можете просто скрыть его. Позже вы решите, нужен ли вам этот пункт меню или нет. Вы всегда сможете включить его. С другой стороны, если он вам не нужен, вы можете в любой момент удалить его. К тому же меню напоминают категории — очень просто перемещать элементы из одного меню в другое.
Для перемещения выбранных пунктов меню нажмите кнопку Перенос, после чего увидите окно Пункты меню: [перенос] (рис. 5.20). В этом окне вам
Рис. 5.20. Вы можете легко переносить пункты из одного меню в другое
Рис. 5.21. Редактор пункта меню
нужно выбрать меню, в которое вы хотите перенести выбранные пункты меню, и нажать кнопку Перенос.
Чтобы отредактировать какой-то пункт меню, выберите его и нажмите кнопку Правка. В окне редактора меню (рис. 5.21) будут отображены параметры выбранного меню. Окно редактора может слегка отличаться в зависимости от типа редактируемого меню. На рис. 5.21 выбран шаблон блога главной страницы, поэтому у вас картинка будет немного другой.
=== Менеджер расширений ===
Менеджер расширений (рис. 5.22) используется для установки расширений, проверки корректности их установки и, конечно же, для удаления расширений. Менеджер позволяет управлять компонентами, модулями, плагинами, языками и шаблонами'.
Существуют три возможные метода установки расширений:
* загрузка пакета — используйте кнопку Обзор, чтобы выбрать архивный файл пакета расширения. Joomla! самостоятельно распакует ZIP- или TAR-архив;
* установка из каталога— можно указать каталог на сервере, в котором размещены файлы расширения. Учтите, что Web-сервер должен иметь доступ к этому каталогу, иначе ничего не получится;
Рис. 5.22. Менеджер расширений позволяет установить компоненты, модули, плагины, языки и шаблоны
* установка из URL — эта опция особенно удобна для удаленного управления сайтом. Если у вас есть URL компонента или шаблона, вы просто укажите его и Joomla! автоматически загрузит, распакует и установит его.
После установки расширение станет доступным для настройки с помощью соответствующего менеджера, например Менеджера модулей, если вы установили модуль. Менеджер расширений позволяет вам удалить расширение любого типа. Для этого просто выберите тип расширения (компонент, модуль и т. д.), затем выберите расширение из списка и нажмите кнопку Удалить. Не все расширения можно удалить. Некоторые расширения, выполняющие системные функции (они называются расширениями ядра, core extensions), удалить нельзя.
Менеджер расширений позволяет выключить некоторые компоненты (функция выключения компонентов доступна только для расширений), не удаляя сам компонент. Это возможность очень удобна для тестирования новой версии компонента. Администратор может выключить старую версию компонента, не удаляя ее, а потом установить и протестировать новую версию. В случае чего, всегда можно активировать старую версию компонента.
=== Менеджер модулей ===
Менеджер модулей используется для администрирования не только модулей, но и связанных с ними меню. В Joomla! меню представляет какой-то элемент
Рис. 5.23. Менеджер модулей используется для управления модулями
сайта, например, категорию или раздел, который содержит список элементов меню. При создании нового меню автоматически создается и привязывается к меню модуль, отображающий это меню. Когда вы откроете Менеджер модулей, то увидите список всех модулей, установленных в вашей системе (рис. 5.23).
Щелкните на названии модуля, и вы увидите окно настройки этого модуля. Для разных модулей можно определить различные параметры, поэтому экран конфигурации модуля может немного отличаться от рис. 5.24, на котором приведено окно настройки модуля Banners.
Рис. 5.24. Параметры модуля Banners
Расположение модулей обычно задается шаблоном. Однако Joomla! позволяет администратору настраивать модули, так что они будут появляться при
отображении определенных меню. В области Назначение меню можно выбрать страницы, на которых должен появиться тот или иной модуль. Например, вы можете настроить модуль голосований так, что он будет появляться только на главной странице.
=== Менеджер плагинов ===
Плагинам разрешен самый низкоуровневый доступ к Joomla!, поэтому они могут даже изменять функции CMS. Плагины "расположены" между Joomla! и пользователем, точнее его браузером. Менеджер плагинов (рис. 5.25) позволяет публиковать, скрывать и изменять установленные плагины.
Рис. 5.25. Менеджер плагинов
Наиболее часто используемый плагин — это текстовый редактор, применяемый для изменения контента. Редактор TinyMCE на самом деле плагин с именем tinymce. В Joomla! все статьи хранятся в формате HTML в базе данных. Плагин редактора находится "между" выводом Joomla! (из базы данных) и браузером пользователя.
Когда пользователь хочет отредактировать статью, Joomla! получает ее текст из базы данных в сыром HTML-коде и выводит его в обычном поле для редактирования текста. Плагин TinyMCE перехватывает HTML-код и конвертирует его в WYSIWYG-контент, поэтому жирный текст отображается имен-
но как жирный, а не как текст, заключенный в HTML-теги, да и вставленные картинки отображаются, как картинки, а не как набор тегов.
Когда пользователь нажимает кнопку Применить или Сохранить, TinyMCE конвертирует отображенный контент обратно в HTML и передает HTML-код Joomla!, которая сохраняет его в базе данных.
В большинстве случаев пользователь взаимодействует только с плагинами-редакторами. Остальные плагины редко взаимодействуют с пользователем, и их выполнение незаметно для пользователя. У плагина TinyMCE довольно много параметров (рис. 5.26), которые могут быть установлены администратором — от направления текста до фоновой "чистки" кода.
Рис. 5.26. Параметры плагина TinyMCE
=== Почтовый менеджер ===
У Joomla! есть собственная почтовая мини-система, помогающая пользователям отправлять сообщения администраторам. Почтовый ящик можно просмотреть с помощью окна Личное сообщение' (рис. 5.27). Данная примитивная почтовая система не заметит стандартного электронного ящика, но может использоваться для организации внутренних целей (для обмена сообщениями в пределах сайта).
Рис. 5.27. Список личных сообщений для администратора пуст
Каждый администратор может настроить свой почтовый ящик, например, вообще его отключать или же включить функцию перенаправления почты (с помощью конфигурационного экрана, изображенного на рис. 5.28). По умолчанию сообщения удаляются через семь дней после их получения. Если у вас большой сайт, я рекомендую увеличить это значение до 30 дней, иначе вы потеряете много сообщений, если не просмотрите их за неделю.
Рис. 5.28. Параметры личных сообщений
=== Менеджер массовой рассылки ===
Иногда администратору нужно отправить электронные сообщения всем пользователям сайта, например, о закрытии сайта на обслуживание или любом другом связанным с сайтом событием. Менеджер массовой рассылки (рис. 5.29) позволяет администратору отправить сообщение всем пользователям определенной группы. Если параметры SMTP-сервера не указаны в
Рис. 5.29. Менеджер массовой рассылки
Рис. 5.30. Параметры массовой рассылки: вы можете добавить префикс темы и суффикс сообщения (подпись)
Менеджере общих настроек, то сообщение будет отправлено с помощью внутренней почтовой системы Joomla!1.
Если вы хотите добавить префикс темы или суффикс сообщения (т. е. подпись сообщения), нажмите кнопку Параметры (рис. 5.30).
==== Сброс блокировок ====
Пока статья редактируется одним пользователем, другой пользователь не может открыть ее для редактирования. Это предотвращает конфликты двух пользователей, пытающихся одновременно внести изменения в один и тот же документ.
Но связь с пользователем может прерваться или же пользователь просто закроет окно браузера без нажатия кнопки Сохранить, а статья-то будет по-прежнему считаться открытой другим пользователем, и никто не сможет ее открыть. Именно поэтому в интерфейсе администратора есть функция Сброс блокировок, команда для вызова которой находится в меню Инструменты. После вызова этой функции будут сняты все блокировки статей (рис. 5.31).
Перед сбросом блокировок убедитесь, что все пользователи вышли из системы. Если на момент вызова этой функции какой-то пользователь редактировал статью, он не сможет потом сохранить изменения.
Рис. 5.31. Сброс блокировок
==== Информация о системе ====
Из меню Помощь можно вызвать очень полезное окно информации о системе (рис. 5.32). Окно системной информации выводит информацию о конфигурации сервера, на котором запущена Joomla!.
Рис. 5.32. Информация о системе
В окне Информация вы увидите пять следующих панелей:
* Инфо системы — различная информация о системе: версия Web-сервера, версия Joomla!, информация о MySQL-сервере, интерпретаторе РНР, браузере пользователя;
* Установки РНР— показывает директивы РНР, влияющие на работу Joomla!, и их текущие значения;
* Файл конфигурации — отображает текущие настройки из файла конфигурации configuration.php, который обычно находится в корневом каталоге Joomla!;
* Права на папки — данная панель отображает список важных Joomla!-папок и сообщает, доступны ли эти каталоги для записи. Среди отображаемых каталогов есть каталоги плагинов, модулей, шаблонов, кэша, языков;
* Информация РНР — это просто вывод функции phpinfо (), которую мы рассматривали в главе 3 при проверке правильности установки РНР.
==== Резервное копирование ====
Весь контент сайта и большинство установок Joomla! хранится в разных таблицах в базе данных. Однако установленные расширения и конфигурационные данные сайта хранятся в подкаталогах корневого каталога Joomla!. Чтобы выполнить полное резервное копирование JoomlaJ-сайта, вам нужен метод сохранения файлов Joomla! в соответствии с данными.
Одна из ошибок начинающих администраторов Joomla! заключается в том, что они забывают сделать резервную копию базы данных Joomla!. Да, очень важно сделать резервную копию файлов, хранящихся на FTP-сервере, но все реальное содержимое сайта хранится в базе данных. Поэтому вам нужно обязательно сделать резервную копию базы данных. На рис. 5.33 приведен список всех таблиц, используемых Joomla!.
Рис. 5.33. Таблицы, используемые системой Joomla!
Несмотря на большое количество таблиц в базе данных, создать резервную копию базы данных проще, чем резервную копию файлов. В зависимости от размера сайта, обычно размер базы данных меньше, чем размер файлов Joomlal-сайта. Существует несколько методов резервного копирования базы данных MySQL. В большинстве случаев выбор метода резервного копирования зависит от сервера, на котором установлена база данных MySQL. Также существует много плагинов, позволяющих автоматически выполнять резервное копирование. Масса таких плагинов доступна по адресу http:// extensions.Joomla.org.
'''Совет'''
Перед резервным копированием убедитесь, что на вашем сервере включена опция вроде Quote Names1, заключающая в кавычки текстовое содержимое. Это позволит предотвратить ошибки при восстановлении из резервной копии.
==== Создание резервной копии с помощью phpMyAdmin ====
На серверах GoDaddy (www.godaddy.com), как и на большинстве серверов других хостинг-провайдеров, установлена онлайн-утилита phpMyAdmin, разрешающая пользователю работать с базой данных MySQL. Через Web-интерфейс этой утилиты пользователь может выполнять большинство операций по управлению базой данных — создавать базы данных (если это разрешено именно этому пользователю) и таблицы, делать выборку из базы данных и даже редактировать данные таблиц.
Особенно важная для пользователей Joomla! функция — функция резервного копирования базы данных. Утилита может экспортировать все данные, содержащиеся в таблицах базы данных.
Примечание
phpMyAdmin — бесплатное и свободно распространяемое приложение. Если вы решили настроить собственный Web-сервер и хотите администрировать вашу базу данных MySQL через Web, вы можете установить phpMyAdmin на свой сервер. Последнюю версию этой программы можно скачать на сайте Source-Forge (https://sf.net/projects/phpmyadmin) или на сайте разработчиков (www.phpmyadmin.net)
На рис. 5.34 представлены оптимальные настройки экспорта для создания резервной копии Joomla!. Как только вы нажмете кнопку ОК, программа создаст ZIP-архив, в котором будет сохранен SQL-файл, содержащий описание всех таблиц и данных вашего сайта. Этот файл можно будет сохранить на
диске или отправить по e-mail. Делая резервные копии базы данных каждую неделю, вы сможете снизить вероятность потери данных до минимума.
Рис. 5.34. Параметры экспорта базы данных Joomla! в phpMyAdmin
==== Восстановление из резервной копии ====
Чтобы восстановить базу данных из резервной копии, вам нужно открыть phpMyAdmin, выбрать базу данных, в которую нужно восстановить информацию, перейти на вкладку SQL. После этого нужно нажать кнопку Обзор, выбрать ваш SQL-файл и нажать кнопку ОК для восстановления таблиц и данных. После восстановления база данных будет в том состоянии, в котором она была на момент создания резервной копии.
==== Резервное копирование с помощью MySQL Administrator ====
Если у вас есть прямой доступ к базе данных MySQL, с помощью приложения MySQL Administrator вы с легкостью создадите резервную копию базы
данных. Каждый сценарий резервной копии сохраняется как backup-проект в базе данных MySQL. Backup-проекты можно запускать вручную, а можно настроить автоматический запуск по расписанию.
Чтобы создать новый backup-сценарий, откройте MySQL Administrator, нажмите кнопку New Project, выберите проект WeeklyBackup1. Выберите базу данных Joomla! (в панели Schemata) и нажмите указывающую вправо стрелку для добавления базы данных в список резервного копирования. Перейдите на вкладку Advanced Options tab и включите параметр ANSI Quotes (он эквивалентен параметру Quote Names, который был упомянут ранее). Затем перейдите на вкладку Schedule.
Если у вас еще не настроено MySQL-соединение, перейдите к менеджеру соединений (Connection Manager). Установите переключатель Schedule this backup project. Выберите каталог, в котором нужно сохранить резервную копию. Имя файла будет совпадать с именем проекта, если вы, конечно, не измените его. К имени файла также автоматически будут добавлены дата и время создания файла, чтобы новый файл не перезаписал один из файлов, созданных ранее.
Переключатель Execute backup weekly в области Execution Time оставьте по умолчанию. Нажмите кнопку Save Backup, после чего backup-проект будет добавлен в MySQL-сервер. Теперь MySQL-сервер будет автоматически создавать резервную копию каждую неделю.
==== Резервное копирование файлов ====
Лучше всего делать резервную копию всех файлов Joomla!. Если вы делаете резервную копию выборочно, вполне возможно, что вы столкнетесь с проблемами при восстановлении из резервной копии в случае обновления версии Joomla!.
Если Joomla! установлена на локальном сервере, можно просто, используя встроенные возможности архивирования операционной системы, создать ZIP- или TAR-архив всего Web-сайта. Альтернативно вы можете использовать утилиту резервного копирования вроде Drivelmage XML, которую бесплатно можно загрузить с сайта www.runtime.org/dixml.htm, или Агеса Backup (написана на Java и свободно доступна на сайте http:// sou rcefo rge.net/proj ects/areca).
Если же Joomla! установлена на удаленном сервере, вы можете использовать FTP-клиент для копирования всех файлов Joomla! на локальный жесткий диск. Вы также можете использовать утилиту резервного копирования с поддержкой FTP, например, Backup Easy (http://sourceforge.net/projects/bueasy). Подобного рода программы обычно содержат функции планировщика, поэтому резервные копии можно создавать по расписанию, как в случае с MySQL Administrator.
Если вы хотите сделать минимальную резервную копию, убедитесь, что скопировали следующие файлы и каталоги:
* configuration.php — содержит все ключевые параметры Joomlal-сайта, например, параметры доступа к базе данных и Метаданные сайта. Этот файл нужно всегда копировать;
* каталог templates — если вы устанавливали новые шаблоны для своего сайта, сделайте резервную копию этого каталога;
* каталог administration\templates — некоторые администраторы изменяют шаблоны интерфейса администратора. Если вы устанавливали административные шаблоны, вы найдете их в этом каталоге;
* каталог modules — если вы добавляли новые модули, они будут сохранены в этом каталоге. Этот каталог должен быть также сохранен, если были внесены какие-либо изменения в один из модулей. Скопируйте весь этот каталог, чтобы убедиться, что ничего не забыли;
* каталог components — в данном каталоге хранятся компоненты и параметры компонентов, заданные пользователем;
* каталог administration\components— содержит административные компоненты, управляющие запуском расширений;
< каталог language — если вы устанавливали дополнительные языковые пакеты, они будут сохранены в этом каталоге;
* каталог plugins —- содержит плагины и настройки плагинов.
Сделайте резервную копию этих каталогов (в дополнение к копии базы данных), чтобы сберечь ядро вашего сайта в случае сбоя. После переустановки Joomla! вы всегда сможете скопировать эти каталоги на сервер.
== Безопасность ==
Простота использования Joomla! делает ее идеальной для начинающих пользователей. С другой стороны, простота установки и администрирования Joomla! не способствует безопасности. В этой книге я старался рассказывать о наиболее очевидных дырах в системе безопасности при установке и настройке системы.
Обеспечение полной безопасности вашего сайта выходит за рамки этой книги, но мы все-таки рассмотрим несколько рекомендаций, которые помогут администратору снизить вероятность взлома сайта. Помните, что безопасность — это постоянно перемещающаяся цель, и хакеры всегда найдут новые способы ее поражения. Поэтому регулярно посещайте Web-сайт Joomla! (www.joomla.org) и загружайте обновления Joomla!. Часто обновления CMS закрывают дыры в системе безопасности, поэтому после установки обновления ваш сайт станет более защищенным, чем был до этого.
Чтобы максимизировать защиту Joomla!, выполните следующие действия:
1. Удалите с вашего сервера все файлы, вызывающие функцию phpinfot), с помощью которой хакеры могут узнать всю информацию о настройке вашего сервера.
2. Удалите каталог installation.
3. Перенесите файл conflguration.php за пределы области публичного доступа. В этом файле хранятся имя пользователя и пароль для доступа к базе данных. Поэтому обнаружив этот файл, хакер получит ключи от королевства.
4. Измените имена по умолчанию учетных записей администраторов Joomla! и MySQL.
5. Используя файл .htaceess, можно ограничить доступ к некоторым каталогам с помощью пароля (только в случае, если у вас Apache).
6. Используя файл .htaceess, можно ограничить доступ к некоторым каталогам по IP-адресу.
7. Настройте PHP-фильтры mod_security и modrewrite, чтобы блокировать атаки.
8. Ограничьте права ваших MySQL-пользователей.
Выполнив все эти рекомендации, вы уменьшите шансы хакера уничтожить ваш сайт. Периодически производите проверку безопасности вашего сайта (см. http://forum.joomla.org/index.php/topic,81058.0.html), причем чем дольше ваш сайт находится в сети, тем чаще нужно проводить такие проверки. Чем дольше сайт в сети, тем больше на нем устаревших версий расширений, неиспользуемых пользовательских записей (возможно, с существенными привилегиями) и устаревших настроек защиты (например, которые вы сделали для установки расширений, а затем забыли о них).
Помните, что наилучшая страховка от хакера — это резервное копирование всего вашего сайта. Если кто-нибудь проникнет на ваш сайт и уничтожит его (или изменит информацию), только резервная копия спасет сайт!
Каталоги, доступные для записи
Для большего удобства администратора, для включения возможностей SEF (search engine-friendly), а также кэширования нужно предоставить некоторым каталогам право записи, что потенциально создает уязвимость защиты. Самые простые права доступа для каталога — 750, позволяющие владельцу каталога читать/записывать каталог и только читать членам группы владельца и остальным пользователям.
Один из методов минимизации потенциальной опасности — это изменение группы владельца каталога на группу, в которую входит пользователь, от имени которого запускается Web-сервер. После этого можно установить права доступа 770 (чтение/запись для владельца и группы и запрещение доступа остальным). Такие права доступа закроют доступ к каталогу остальным пользователям. Полный доступ к каталогу получит только учетная запись пользователя, от имени которого запускается Web-сервер (обычно это пользователь apache).
Внимание!
Никогда не устанавливайте права 777, позволяющие записывать в каталог всем желающим. Если вы можете управлять настройками безопасности, даже каталог для временных файлов должен быть защищен паролем.
Примечание переводчика
Полностью согласен с приведенным выше примечанием автора, но как всегда есть одно "но". Если у вас нет прав администратора (пользователя root), например, когда у вас не свой сервер, а вы купили хостинг у хостинг-провайдера, вы не можете переместить пользователя apache в группу своего пользователя (от имени которого вы работаете), следовательно, не можете установить права 770. Поэтому вам придется использовать права 777, чтобы пользователь apache, который для вашей учетной записи является "остальным", получил право записи.
== Резюме ==
Администрирование Joomla!, благодаря Web-интерфейсу администратора, не только простое, но возможно из любой точки Земного шара. Различные менеджеры Joomla! (Менеджер шаблонов, Менеджер пользователей и т. д.) эффективно распределяют административные задачи, например, управление внешним видом сайта, управление контентом, настройку сайта.
Хотя Joomla! отлично работает сразу после установки, Web-мастер должен периодически выполнять задачи по обслуживанию сайта. Резервное копирование, реорганизация контента, архивирование контента, управление безопасности — это небольшой список задач, который периодически должен выполнять администратор. С другой стороны, Joomla! позволяет непринужденно управлять сайтом и некоторые сложные административные задачи можно выполнять с помощью нескольких щелчков мыши.
Большую часть интерфейса администратора вы уже исследователи. В этой главе вы подробно изучили каждую область интерфейса администратора (представленного различными менеджерами), а в следующей главе мы поговорим о создании собственных шаблонов сайта.
=== Основы администрирования Joomla! ===
Под фразой «администрирование сайта» обычно подразумевается выполнение повседневных задач по добавлению информационного наполнения, управлению пользователями и обеспечению корректной работы установленных модулей и компонентов. Правильно настроенная система Joomla почти не требует администрирования, и потому большая часть усилий обычно направлена на создание основного информационного наполнения.
=== В этой главе ===
В этой главе мы совершим скоростной тур по базовым функциям администрирования, которые могут вам понадобиться. Я не буду детально обсуждать каждую кнопку на страницах администратора, но покажу ключевые функции, а также дам советы и рекомендации, которые помогут вам обеспечить работоспособность своего сайта. Я настоятельно рекомендую получить официальное руководство пользователя1 на сайте joomla.org, в котором содержится гораздо более подробная информация.
• Чем отличаются внешний (f rontend) и внутренний (backend) интерфейсы веб-сайта, работающего под управлением Joomla.
• Какие функции содержит главное меню администратора.
• Какие категории пользователей существуют и какое отношение они имеют к внешнему и внутреннему интерфейсам.
Что такое внешний и внутренний интерфейсы веб-сайта, работающего под управлением Joomla
После установки системы Joomla вы фактически получаете в свое распоряжение два сайта:
• Общедоступный сайт (обычно называется внешним) доступен всем посетителям по адресу www.yoursite.com.
• Административный сайт (обычно называется внутренним) имеет URL www.yoursite.com/administrator.
Хотя некоторые задачи администрирования можно решать через внешний интерфейс, тем не менее гораздо эффективнее делать это с помощью внутреннего интерфейса сайта.
'''Это нужно знать'''
Веб-сайт на базе Joomla содержит два сайта: внешний - общедоступный - и внутренний - административный.
Если перейти в броузере по адресу внутреннего сайта, вам будет предложено ввести имя пользователя и пароль (рис. 3.1).
Чтобы войти на сайт, вам необходимо иметь пароль администратора. Надеюсь, вы запомнили его!
Я уверен, что с вами такого никогда не случится, но если вы забудете пароль администратора, восстановить его вам поможет сообщение на форуме: forum.joomla.org/index. р hp/topic, 10985.0.html.
Когда вы устанавливали Joomla, то должны были на последней странице ввести пароль администратора. Тогда была создана первая учетная запись, которая автоматически была отнесена к группе Super Admim'startor (Супер администратор). Имя пользователя этой учетной записи - admin, а пароль - тот, что вы ввели.
Предположим, что вы успешно вошли на сайт под учетной записью суперадминистратора - перед вами появится страница Administration (Администрирование) внутреннего интерфейса. Для разных пользователей, обладающих различными уровнями административных привилегий, внешний вид страницы несколько различается.
В верхней части страницы находится строка меню, непосредственно под ней - панель инструментов (на рис. 3.2 она не показана), а ниже расположено большое пространство рабочей области. Начальная страница, которая открывается сразу после регистрации при входе в административный раздел, называется Control Panel (Панель управления).
=== Строка меню ===
Строка меню представляет основной способ навигации по административному разделу. Горизонтальная строка меню обеспечивает доступ ко всем функциям администрирования:
• Site (Сайт).
• Menus (Все меню).
• Content (Материалы).
• Components (Компоненты).
• Extensions (Расширения).
• Tools (Инструменты).
• Help (Помощь).
Справа от строки меню располагается дополнительная информация и функции:
• Кнопка для предварительного просмотра сайта в новом окне.
• Ссылка на ваши частные сообщения (число соответствует количеству сообщений).
• Количество посетителей, находящихся на сайте.
• Кнопка/ссылка Logout (Выйти).
Примечание
Если вы зарегистрировались как администратор или менеджер (в противоположность суперадминистратору), в меню появится несколько дополнительных пунктов. Различные уровни административного доступа мы будем обсуждать позднее в этой же главе, когда станем изучать средства управления пользователями.
=== Панель инструментов ===
Непосредственно под строкой меню находится панель инструментов. Она не отображается сразу после входа в административный раздел, но появляется после перехода к некоторым функциям, таким как Article Manager (Менеджер материалов), и вы сможете увидеть ее на скриншотах в остальной части данной главы.
На панели инструментов представлены некоторые контекстно-зависимые иконки, выполняющие определенные действия. Например, на рис. 3.3 показана панель инструментов страницы Article Manager (Менеджер материалов).
На странице менеджера материалов находятся следующие кнопки: Unarchive (Из архива), Archive (В архив), Publish (Показать), Unpublish (Скрыть), Move (Перенести), Сору (Копировать), Trash (В корзину), Edit (Изменить), New (Создать), Preferences (Параметры) и Help (Помощь).
Сравните содержимое этой панели инструментов и панели инструментов на странице Menu Manager (Меню) на рис. 3.4. Эта панель инструментов содержит только кнопки Сору (Копировать), Delete (Удалить), Edit (Изменить), New (Создать) и Help (Помощь).
Примечание
Хотя для каждой функции отображается свой набор кнопок, сами кнопки фактически всегда выполняют одно и то же действие. Например, кнопка Publish (Показать) в любом менеджере выполняет одно и то же действие.
=== Рабочая область ===
Основную часть страницы администрирования занимает рабочая область. Не путайте ее с панелью управления, которая открывается сразу после входа в административный раздел. Вам встретятся различные варианты оформления рабочей области, но все они следуют единому формату - это таблица, которая обычно используется менеджерами материалов, меню и прочими.
Внимание
В настоящее время нет какого-то определенного набора стандартов для расширений, создаваемых сторонними разработчиками. Любой разработчик волен реализовать административный интерфейс своего расширения по собственному усмотрению. Иногда это приводит к нарушению единообразия, однако большинство разработчиков обычно стремятся следовать базовым принципам оформления Joomla.
'''Это нужно знать'''
Рабочая область - это основной инструмент администрирования сайта на базе Joomla. Разным администраторам доступны различные ее части. Сторонние расширения имеют свои рабочие области, которые организованы иначе, чем рабочие области базовых функций Joomla.
Давайте коротко рассмотрим все функции, доступные в административном разделе сайта. Вместо того чтобы воспроизводить информацию, доступную на сайте help.joomla.org, я буду останавливаться только на самых важных моментах, о которых вам, на мой взгляд, следует знать.
Функции администрирования в строке меню
Как уже говорилось, строка меню предоставляет доступ ко всем функциям, связанным с управлением веб-сайтом на базе Joomla. Я постарался увеличить полезность этой книги за счет добавления информации, дополняющей документацию проекта Joomla. Я коротко коснусь каждого пункта меню по очереди и отмечу наиболее важные их роли.
'''Это нужно знать'''
Лучшим источником информации о конкретных функциях всех пунктов меню и кнопок является сайт help.joomla.org. Этот сайт содержит более свежую и точную информацию, чем книга!
Меню Site (Сайт)
Меню Site (Сайт) содержит несколько функций, действие которых распространяется на весь сайт, включая доступ к очень важной странице Configuration (Общие настройки). На рис. 3.5 показан список пунктов меню Site (Сайт).
=== Control Panel (Панель управления) ===
Панель управления отображается сразу после входа в административный раздел сайта. На панели слева имеется несколько иконок, предназначенных для доступа к наиболее часто используемым функциям, и нескольких списков справа (эффектно выглядящих, раскрывающихся при щелчке мышью), созданных на основе технологии Ajax.
Содержимое панели управления (и строки меню) зависит от типа учетной записи администратора, под которой выполняется вход.
Всего имеется три уровня административных привилегий:
• Суперадминистратор (самые высокие привилегии).
• Администратор (средние привилегии).
• Менеджер (самые низкие привилегии).
На каждом из этих уровней доступны различные административные функции. Например, менеджер с самыми низкими привилегиями не может просматривать или изменять настройки сайта.
Что доступно суперадминистратору, было показано на рис. 3.2. На рис. 3.6 показано содержимое панели управления, которое видит менеджер (сверху) и администратор (снизу).
Администратор не имеет доступа к функциям, глобальным для всего сайта, таким как изменение параметров. Менеджер не имеет доступа к расширениям и инструментам. В обоих случаях число доступных функций меньше, чем у суперадминистратора.
'''Это нужно знать'''
В зависимости от типа учетной записи администратора, под которой выполняется вход в административный раздел сайта, вы получаете различный набор доступных функций.
Возможность навигации по административному разделу сайта зависит от наличия поддержки JavaScript. Для полноценного пользования сайтом вы должны включить эту поддержку. Кроме того, некоторое программное обеспечение, такое как Norton Internet Security, может вызывать проблемы, например некорректное раскрытие меню.
=== User Manager (Пользователи) и управление уровнями доступа ===
Управление уровнями доступа (Access Control Levels - ACL) - это громкое название технологии назначения различных функций разным типам пользователей. В системе Joomla существует девять типов пользователей. Привязать эти роли к конкретным учетным записям можно с помощью менеджера пользователей, для вызова которого нужно выбрать пункт User Manager (Пользователи) в меню Site (Сайт). Список типов пользователей и их привилегий приводится в табл. 3.1.
После запуска менеджера пользователей на странице появляется таблица со списком всех пользователей, которые имеют привилегии, начиная от уровня Registered (Зарегистрированный) и выше, включая администраторов. Пример сайта с несколькими пользователями приводится на рис. 3.7.
Проще говоря, менеджер пользователей используется для управления пользователями и только администраторы и суперадминистраторы могут использовать его.
Поле Filter (Фильтр), которое показано на рис. 3.7 вверху слева, - это средство поиска (возможно, его следовало бы назвать Search (Найти)). Вы можете ввести в это поле имя пользователя или адрес электронной почты и таким способом отыскать всех пользователей, для которых будет найдено совпадение в их данных с введенным вами текстом. Кроме того, здесь же вы можете выбрать конкретную группу пользователей или просмотреть список пользователей, присутствующих на сайте.
'''Совет'''
На текущий момент в Joomla отсутствует возможность экспортировать или импортировать пользователей без помощи сторонних компонентов или прямого доступа к таблицам в базе данных с использованием такого инструмента, как PHPMyAdmin.
В системе управления содержимым Joomla существует девять уровней привилегий пользователей. Для каждого уровня определены свои, отличные от других, права доступа и возможности как в общедоступном, так и в административном разделе сайта. В табл. 3.1 описывается каждый из этих уровней.
Таблица 3.1. Управление уровнями доступа в Joomla
Пользователь Общедоступный раздел Функции и меню административного раздела
Public Только просмотр Нет доступа
Frontend (Гость)
Registered (Зарегистрированный) Имеет возможность просматривать содержимое, предназначенное только для зарегистрированных пользователей Нет доступа
Author (Автор) Имеет право добавлять содержимое Нет доступа
Editor (Редактор) Имеет право
редактировать
содержимое Нет доступа
Publisher (Издатель) Имеет право публиковать содержимое Нет доступа
Manager (Менеджер) Те же, что и на уровне Publisher (Издатель) Media Manager (Медиа менеджер) Menu Manager (Меню)
Content Managers (Менеджеры материалов) Frontpage Manager (Менеджер главной страницы) Component Manager (Менеджер компонентов) Help (Помощь)
Administrator (Администратор) Те же, что и на уровне Publisher (Издатель) Те же, что и на уровне
Manager (Менеджер)
User Manager
(Пользователи)
Install/Uninstall Extensions
(Установка/удаление расширений)
Module Manager
(Менеджер модулей)
Plugin Manager
(Менеджер плагинов)
Global Checkin
(Сброс блокировок)
Таблица 3.1. Управление уровнями доступа в Joomla (окончание)
Пользователь Общедоступный раздел Функции и меню административного раздела
Super
Administrator (Супер
администратор) Те же, что и на уровне Publisher (Издатель) Те же, что и на уровне Administrator (Администратор) Configuration (Общие настройки) Language Manager (Менеджер языков) Template Manager (Менеджер шаблонов) Template Installer (Мастер установки шаблонов) Language Installer (Мастер установки языков) Mass Mail (Почтовые рассылки)
Каждый следующий уровень образуется за счет добавления дополнительных прав к предыдущему уровню, поэтому редактору доступно все, что доступно автору, то есть он может редактировать и добавлять новое содержимое.
Гость, зарегистрированный пользователь, автор, редактор и издатель -это пользователи внешнего интерфейса. Очень часто сайты на базе Joomla имеют большое число таких пользователей. Это позволяет наладить процесс публикации информационного наполнения. Кроме того, это дает возможность распределить обязанности по публикации содержимого, что является одним из преимуществ системы управления содержимым.
Если предполагается, что сайт будет содержать много информации, вам потребуется много авторов, редакторов и издателей.
Менеджер, администратор и суперадминистратор - это пользователи внутреннего интерфейса. Обычно в системе существует только один суперадминистратор. Эти пользователи призваны управлять скорее сайтом, а не его содержимым.
'''Это нужно знать'''
Существует два основных типа пользователей: пользователи внешнего и внутреннего интерфейсов. Пользователи внешнего интерфейса манипулируют информационным наполнением, а пользователи внутреннего интерфейса управляют сайтом.
Пользователи могут создаваться автоматически, с использованием ссылки на страницу регистрации в общедоступном разделе сайта, или вручную - через внутренний интерфейс.
'''Совет'''
Возможность автоматической регистрации может быть включена или выключена в разделе Global Configuration (Общие настройки) административной части сайта. Если вы хотите обеспечить быстрый рост сайта, предоставьте посетителям свободную возможность регистрироваться для его просмотра. Обязательно определите свою политику безопасности и неукоснительно следуйте ей!
=== Media Manager (Медиа менеджер) ===
Media Manager (Медиа менеджер) - это универсальное средство управления всей аудиовизуальной информацией на сайте. Под информацией такого рода подразумеваются не только изображения, но и любые другие типы мультимедийной информации (рис. 3.8).
Страница медиа-менеджера по своему внешнему виду напоминает менеджер файлов, где отображаются все файлы, находящиеся в папке /images. Выбор этой папки производится менеджером автоматически — вы не можете с его помощью просматривать содержимое других папок.
Медиа-менеджер используется для изменения/добавления/редактиро-вания папок и загрузки в них или удаления из них файлов. Здесь можно создать свою собственную иерархию каталогов для хранения, например, изображений, чтобы они находились не в одной большой папке, поскольку это осложняет их поиск.
Старайтесь организовать логически законченную структуру хранения информации. В действительности структура каталогов не имеет никакого значения, но создание отдельных папок для определенных разделов сайта или типов изображений упростит работу с ними. Кроме того, если сайт обслуживается несколькими администраторами, структуру каталогов стоит закрепить в документации.
=== Configuration (Общие настройки) ===
Страница Configuration (Общие настройки) имеет большое значение для сайта. Данная страница содержит критически важные настройки, обеспечивающие работоспособность сайта, и потому доступ к ней имеют только супер администраторы (рис. 3.9).
Ранее эта страница называлась в меню как Global Configuration (Общие настройки), но потом это название было сокращено до Configuration (Общие настройки). В следующем списке описываются все три вкладки, присутствующие на странице Configuration (Общие настройки).
Примечание
В Joomla 1.5 изменилась структура страницы Global Configuration (Общие настройки). Теперь на ней имеется всего три вкладки, а не десять, как раньше.
• Site (Сайт) - первая вкладка, которая активизируется сразу после перехода на страницу, содержащая некоторые общие параметры настройки веб-сайта:
• Site Offline (Сайт выключен) — когда сайт выключен, посетители будут получать соответствующее сообщение. Здесь можно изменить текст сообщения в формате HTML, изображения, логотип и прочее.
• Site Name (Имя сайта) - название сайта, которое имеет особое значения в смысле оптимизации для поисковых систем (Search Engine Optimization - SEO), потому что с него начинаются заголовки всех страниц на сайте (которые выводятся в строке заголовка окна броузера). Более подробно эта тема будет рассматриваться в главе 8 «Привлечениепосетителей».
• SEO Settings (Установки Search Engine Optimization) - эти параметры впервые появились в Joomla 1.5: они управляют назначением удобочитаемых для человека адресов URL, входящих в Joomla по умолчанию. Их часто называют адресами URL, дружественными по отношению к поисковым системам (Search Engine Friendly — SEF). Будьте внимательны при изменении данных параметров, поскольку это может повлечь необходимость изменения содержимого файла .htaccess, чтобы обеспечить работоспособность модуля mod-rewrite веб-сервера Apache, реализующего поддержку URL, дружественных по отношению к поисковым системам (SEF).
• Metadata Settings (Настройки метаданных) - эти фразы следует сохранять достаточно короткими, поскольку они будут присутствовать на каждой отдельной странице/в статье сайта. Я рекомендую использовать не более трех-пяти глобальных ключевых слов.
• Feed Settings (Настройки ленты новостей) - функция отправления новостей по каналам RSS в Joomla 1.5 была существенно улучшена, и теперь вы имеете возможность более точного управления лентами новостей. Возможность отображать полный текст статьи означает, что теперь имеется возможность синдицировать на другие сайты статьи целиком.
• System (Система) - большинство из этих настроек, такие как возможность отладки и кэширования, никогда не должны изменяться. Постарайтесь не забыть свой секретный пароль. Если это все же вдруг случится, выйти из сложного положения вам поможет эта страница: f orum.joomla.org/index.php/topic,10985.0.html:
• User Settings (Настройки пользователя) - это, возможно, единственная группа параметров, которые вам придется изменять. Здесь вы сможете разрешить пользователям регистрироваться на сайте.
• Cache (Установки кэша) - параметры функции кэширования, которые, возможно, помогут увеличить производительность сайта. Если вы часто изменяете содержимое своего сайта (особенно это относится к шаблонам), тогда лучше будет отключить функцию кэширования, в противном случае вы рискуете сломать себе голову в поисках причин, почему внесение изменений не дает желаемого эффекта.
• Server (Сервер) - на этой странице также большинство настроек не должно изменяться:
• Database (Установки базы данных) - параметры базы данных MySQL, используемой сайтом; будьте внимательны при их изменении. Я часто заглядываю сюда, чтобы вспомнить, как называется база данных. И постоянно забываю опять!
• Mail (Установки почты) - параметры, определяющие, как сайт будет отправлять электронные письма. Некоторые серверы не поддерживают возможность отправки электронных писем из сценариев РНР - убедитесь, что для параметра Mailer (Отправка почты) выбран способ отправки электронной почты, соответствующий возможностям вашего сервера.
=== Меню Menus (Все меню) ===
Меню Menus (Все меню) - это критически важная часть сайта на базе Joomla. Меню не только являются средством навигации, но и определяют облик страниц, связанных посредством меню. Тема меню достаточно сложная для понимания, поэтому мы более подробно рассмотрим ее в главе 5 «Создание меню и элементов навигации». А сейчас мы лишь коротко ознакомимся с ними, чтобы получить некоторые сведения, которые позднее помогут понять более сложные концепции.
На рис. 3.10 показано содержимое меню Menus (Все меню), в случае если были установлены демонстрационные данные.
Все пункты меню Menus (Все меню) соответствуют различным меню, используемым на веб-сайте. На рис. 3.10 вы можете видеть пункты вызова Menu Manager (Меню) и Trash Manager (Менеджер корзины), а также еще шесть пунктов, созданных в процессе установки демонстрационного наполнения сайта.
Примечание
Данные названия пунктов меню могут выбираться произвольным образом - это всего лишь названия, присвоенные различным меню в демонстрационном наполнении сайта.
Щелкнув по пункту Menu Manager (Меню), вы получите сводную таблицу, содержащую все меню, используемые на сайте, как показано на рис. 3.11.
Щелчок по иконке в колонке Menu Items (Пункты меню) на странице Menu Manager (Меню) дает тот же результат, что и выбор одноименного пункта в главном меню. Просто раскрывающееся меню дает возможность пропустить вызов менеджера меню.
Щелкнув по названию меню, вы получите возможность изменить его. Щелкнув по иконке в колонке Menu Items (Пункты меню), вы увидите фактические ссылки, входящие в состав этого меню. На рис. 3.12 показана страница Menu Manager (Меню) после щелчка по иконке Main Menu (Главное меню демонстрационного наполнения).
Более подробно мы будем рассматривать меню в главе 5.
=== Меню Content (Материалы) ===
Меню Content (Материалы) содержит очень важный пункт - Article Manager (Менеджер материалов). Материалы, или статьи, как их еще называют, -это самостоятельные элементы информационного наполнения, формирующие основу сайта. В этом меню также имеются пункты Section Manager (Менеджер разделов), Category Manager (Менеджер категорий) и Frontpage Manager (Менеджер главной страницы). Содержимое меню Content (Материалы) показано на рис. 3.13.
Меню Content (Материалы) можно рассматривать как один большой компонент, представляющий статьи (элементы информационного наполнения) различными способами. Это меню содержит пять пунктов:
• Article Manager (Менеджер материалов) - отображает перечень всех элементов информационного наполнения различными способами, позволяя фильтровать их по различным разделам, категориям или авторам (рис. 3.14). Щелкнув в области выбранного столбца, вы можете отсортировать список статей по этому столбцу (как по возрастанию, так и по убыванию).
• Article Trash (Корзина материалов) - выводит содержимое корзины для статей.
• Section Manager (Менеджер разделов) - позволяет добавлять/редактировать/удалять разделы.
• Category Manager (Менеджер категорий) - позволяет добавлять/редактировать/удалять категории.
Frontpage Manager (Менеджер главной страницы) - по логике этот компонент должен был бы находиться в меню Components (Компоненты). Он управляет содержимым главной страницы сайта.
Примечательно, что первая страница в списке на рис. 3.14 не относится ни к одному разделу или категории. Такие страницы называются некатегоризированными. Эта система полностью заменила статические элементы, которые присутствовали в Joomla 1.0.X и отсутствуют в Joomla 1.5.
=== Меню Components (Компоненты) ===
Компоненты - это наиболее важные расширения для Joomla; другие расширения сайта являются модулями, дополнениями, шаблонами и языками. Каждую из этих категорий мы будем рассматривать более подробно в соответствующих главах. Меню Components (Компоненты) позволяет управлять функциональностью компонентов, составляющих ядро Joomla и тех, что были вами установлены (рис. 3.15).
Давайте посмотрим, что говорится на сайте расширений (http:// extensions.joomla.org/content/view/15/63/1 /7/) о различиях между компонентами, модулями, дополнениями, шаблонами и языками:
*Компоненты
Компоненты - это крупный и наиболее сложный тип расширений. Компоненты подобны мини-приложениям, которые отображают основную часть страницы. Чтобы было проще понять, можно провести такую аналогию: если представить, что система Joomla - это книга, тогда все компоненты будут главами в этой книге. Базовый компонент содержимого (com_content), например, - это мини-приложение, которое берет на себя хлопоты по отображению основного содержимого, точно так же базовый компонент регистрации (com_regist ration) является мини-приложением, которое производит регистрацию пользователей.
*Модули
Более легковесные и гибкие расширения, используемые для отображения страниц, называются модулями. Модули применяются для представления небольших частей страниц. Обычно они менее сложны и могут использоваться совместно с различными компонентами. Продолжая аналогию с книгой, модули можно представить себе как сноску, блок заголовка или даже как рисунок, который отображается на отдельной странице. Вполне очевидно, что вы можете вставить сноску на любую страницу, но не на всех страницах имеются сноски. Кроме того, сноски могут появляться независимо от того, какую главу вы читаете. Так же и модули могут отображаться независимо от того, какой компонент был загружен.
*Дополнения
Одно из самых интересных расширений для Joomla - это дополнения. В предыдущих версиях Joomla дополнения были известны под названием mambots (мамботы). В ходе разработки Joomla 1.5 мамботы были переименованы в дополнения, а их функциональные возможности - расширены. Дополнение - это фрагмент программного кода, который исполняется, когда в Joomla происходит предопределенное событие. Например, редакторы - это дополнения, которые запускаются по событию onGetEditorArea. Использование дополнений позволяет разработчику изменять поведение программного кода в зависимости от того, какое дополнение было установлено для обработки события.
*Языки
Новинкой и, возможно, наиболее существенными и важными расширениями Joomla 1.5 стали языки. Языки либо входят в состав базового пакета Joomla, либо распространяются в виде языковых пакетов. Они позволяют выполнять интернационализацию как базовых, так и сторонних компонентов и модулей Joomla.
Итак, компонент — это узкоспециализированное мини-приложение, которое исполняется в пределах программного ядра Joomla. Существуют сотни как свободно, так и коммерческих распространяемых компонентов. Узнать больше о них вы сможете на сайте extensions.joomla.org.
Примечание
Для обеспечения всей полноты своих функциональных возможностей некоторые компоненты используют модули и дополнения, а также другие компоненты.
По умолчанию в составе Joomla имеются следующие компоненты: Content (Содержимое). Banners (Баннер). Contacts (Контакты). Newsfeeds (Ленты новостей). Polls (Голосования). Web Links (Каталог ссылок).
=== Меню Extensions (Расширения) ===
Существует несколько разновидностей расширений: компоненты, модули, дополнения, шаблоны и языки. Компоненты - это основа функциональных возможностей Joomla, и потому для них имеется отдельное меню. Все остальные расширения можно найти в меню Extensions (Расширения), показанном на рис. 3.16.
В меню Extensions (Расширения) содержатся все расширения, которые вы, возможно, установили для увеличения функциональных возможностей Joomla. Для каждого, даже самого маленького расширения существует свой менеджер.
Примечание
В меню Extensions (Расширения) находятся ссылки на менеджеры модулей, дополнений, шаблонов и языков. Однако менеджеры компонентов расположены в отдельном меню. Отдельное меню для них было выделено потому, что компоненты гораздо сложнее вышеупомянутых расширений и было бы трудно отыскивать нужные компоненты, если бы все расширения размещались в одном общем меню.
=== lnstall/UninstaII (Установить/удалить) ===
Пункт Install/Uninstatl (Установить/удалить) приведет вас на страницу Extensions Manager (Менеджер расширений). Здесь можно установить новые расширения и удалить старые, надобность в которых отпала. Внешний вид менеджера приводится на рис. 3.17.
Система Joomla позволяет устанавливать расширения из пакетов в формате zip. Joomla 1.5 автоматически определяет тип устанавливаемого расширения. На странице Install/Uninstall (Установить/удалить) также содержатся дополнительные вкладки с разными группами расширений, которые могут быть удалены.
Чтобы расширение могло быть установлено автоматически в систему Joomla, пакет должен быть упакован как устанавливаемый пакет в формате zip и содержать XML-файл с инструкциями по его распаковке.
Примечание
Иногда сторонние разработчики распространяют zip-файл, внутри которого находится настоящий устанавливаемый пакет в формате zip, а также файлы с сопроводительной документацией. Это zip-архив внутри другого zip-архива. Если при попытке установки пакеты вы получите сообщение об ошибке, проверьте - может, это как раз ваш случай. Обычно таким файлам дается имя UNZIPME, которое говорит само за себя.
=== Module Manager (Менеджер модулей) ===
Менеджер модулей управляет параметрами и расположением всех модулей на сайте и показан на рис. 3.18.
Модули можно рассматривать как мини-компоненты. Только компоненты отображают свое содержимое в основной части страницы, а модули - в отведенных для этого местах.
Например, для модуля Log In можно было бы определить местоположение как Left (слева) - в большинстве шаблонов это соответствует размещению в левой колонке.
Зачастую компоненты имеют связанные с ними модули. Например, Virtuemart, популярный компонент тележки покупателя для магазинов электронной торговли, имеет модуль, который отображает последние элементы для продажи.
'''Совет'''
Позиция размещения модуля, вообще говоря, - вещь довольно условная и зависит от особенностей шаблона. Если бы я захотел, я мог бы поместить все модули, для которых задана позиция «слева», в правую колонку. Но вам не стоит беспокоиться по этому поводу. Большинство разработчиков следуют общепринятым соглашениям. Однако следует отметить, что если вы используете свободно распространяемый шаблон, то нельзя сказать заранее, куда он поместит модуль.
=== Plugin Manager (Менеджер плагинов) ===
Менеджер плагинов управляет параметрами всех установленных дополнений. Дополнения, ранее называвшиеся мамботами, привносят на сайт небольшие расширения функциональности.
Страница менеджера показана на рис. 3.19.
Большинство дополнений не имеют параметров — они просто реализуют некоторую функцию. В качестве примеров дополнений можно назвать следующие:
• Content - mail Cloaking - автоматически проверяет все страницы на наличие адресов электронной почты и замещает их программным кодом JavaScript, чтобы сделать их недоступными для спам-ботов.
• Content-Load Module - позволяет загружать модули в середину статьи. Template Manager (Менеджер шаблонов)
Менеджер шаблонов отображает список всех установленных шаблонов (рис. 3.20).
Менеджер шаблонов управляет реализацией шаблона на сайте. Вы можете редактировать файлы HTML и CSS, привязывать шаблон к определенным страницам и выполнять предварительный просмотр, на котором отображаются сведения о положении модулей.
Некоторые из новых особенностей, появившихся в Joomla 1.5, позволяют шаблонам полностью контролировать отображение компонентов, модулей и ядра Joomla без применения хитроумных приемов. Это очень универсальная и мощная возможность, и мы еще вернемся к ней в главе 9 «Создание шаблона на основе CSS».
=== Language Manager (Менеджер языков) ===
В Joomla 1.5 появились новые возможности, имеющие отношение к интернационализации. На странице Language Manager (Менеджер языков) выводится список всех установленных языковых пакетов (рис. 3.21).
В Joomla используется кодировка символов UTF-8, а это означает наличие поддержки языков с письмом справа налево и языковых пакетов для административного раздела, Мастера установки и справочной системы. Это делает систему Joomla полностью пригодной для использования на любом языке или комбинации языков, что является уникальной особенностью среди других открытых систем управления содержимым. Существует более сорока переводов ядра Joomla, в диапазоне от немецкого и шведского до болгарского и арабского языков1. Подробнее о них вы сможете узнать на странице http://dev.joomla.org/content/view/42/66/.
=== Меню Tools (Инструменты) ===
Меню Tools (Инструменты) недоступно пользователям с правами менеджера. В нем находятся дополнительные инструменты, которые могут использоваться для администрирования сайта (рис. 3.22).
Меню Tools (Инструменты) доступно только администраторам и суперадминистраторам. Оно обеспечивает доступ к очень примитивной системе обмена личными сообщениями (Private Message System - PMS) и массовых рассылок. Система PMS получает уведомления, например, когда отправляется какая-либо часть содержимого, а функция массовой рассылки позволяет отправлять электронные письма всем вашим пользователям. Однако возможность массовых рассылок следует использовать с особой осторожностью, так как отправка электронной почты таким способом, скорее всего, не соответствует современному закону о борьбе со спамом (CAN-SPAM). Для отправки большого числа электронных писем следует использовать соответствующие расширения от сторонних разработчиков. Обзоры некоторых из них вы найдете в моем блоге compassdesigns.net.
'''Инструмент Global Checkin (Сброс блокировок)'''
Инструмент Global Checkin (Сброс блокировок) проверяет наличие элементов содержимого, которые могли быть открыты или были открыты для редактирования. В системе Joomla имеется встроенная функция, которая позволяет только одному пользователю редактировать содержимое статьи в каждый конкретный момент времени, что очень важно с точки зрения управления содержимым. Эта функция выполняет «блокировку» элементов, благодаря чему никто другой не сможет открыть их. Однако, если кто-то в процессе редактирования воспользуется кнопкой Назад броузера или вообще закроет его1, элемент останется заблокированным. Инструмент Global Checkin (Сброс блокировок) обеспечивает возможность сбросить все блокировки и опять сделать элементы доступными для редактирования. Разумеется, суперадминистратор должен при этом убедиться, что никто не занимается редактированием содержимого.
=== Меню Help (Помощь) ===
Меню Help (Помощь) содержит ссылки на официальную документацию к системе Joomla которая открывается здесь же, в административном разделе сайта (рис. 3.23). Это означает, что у вас всегда есть доступ к самой последней документации.
В Joomla имеется очень полезная функция, встроенная в административный раздел сайта. Это база знаний по основным функциям с возможностью поиска, представляющая собой копию справочной документации с сайта help.joomla.org.
Примечание
К моменту написания этих строк создание сайта справочной службы для Joomla 1.5 еще не было завершено. Поэтому вполне возможно, что к тому моменту, когда вы будете читать эту книгу, работы над документацией для версии 1.5 еще будут продолжаться.
Еще одно отличное место, где можно найти ответы на вопросы, связанные с устранением неполадок, - это официальные форумы Joomla forum. joomla.org. Это огромное сообщество, и там вы найдете пользователей, способных помочь вам в решении проблем.
'''Предварительный просмотр сайта
Когда вы обращаетесь к функции Preview (Просмотр), Joomla открывает новое окно броузера с главной страницей общедоступного раздела сайта. Ссылка, вызывающая предварительный просмотр, находится справа в строке меню, как показано на рис. 3.24.
Система Joomla обладает одной полезной особенностью, которая связана с отключением сайта. Найти ее можно с помощью команд меню Site -> Configuration (Сайт -> Общие настройки). Когда вы выключаете сайт, посетителей предупреждает об этом простое сообщение, как показано на рис. 3.25.
Самое интересное во всем этом - если теперь вы войдете как администратор, то сможете увидеть сайт таким, каким его будут видеть посетители. Это очень удобно, потому что вы можете вносить изменения на сайте и просматривать полученные результаты, но посетители не смогут увидеть их.
Что еще более интересно - вы можете определить свой текст сообщения о том, что сайт не работает. Возможно, вы захотите включить в него краткое описание сайта и сообщить, что вскоре он заработает. Длина сообщения функции Site Offline (Сайт выключен) в разметке HTML может быть настолько большой, насколько вам это понадобится, и даже больше, чем может поместиться в текстовое поле на странице Global Configuration (Общие настройки). В него можно даже включать изображения с помощью HTML-тега <img>.
'''Резюме'''
В этой главе рассказывалось о внешнем и внутреннем интерфейсах вебсайта на базе Joomla и коротко были рассмотрены вопросы навигации по административному разделу сайта. Все меню, описанные к настоящему времени, часто упоминаются в остальной части книги, а выбор пунктов меню представляется в формате Site -> Configuration (Сайт -> Общие настройки) - то есть выбор этих пунктов меню приведет вас на страницу Global Configuration (Общие настройки).
В этом обзоре внутреннего интерфейса мы увидели, что:
• Веб-сайт на базе Joomla состоит из двух сайтов: внешнего, общедоступного, и внутреннего, административного.
• Лучший источник информации о конкретных функциях, всех меню и кнопках - это help.joomla.org. Там имеется более точная и свежая информация, чем в любой книге.
• Главный инструмент администратора сайта на базе Joomla - это Панель управления. Для администраторов с разными уровнями привилегий отображаются различные ее части. Расширения сторонних разработчиков зачастую имеют внешний вид, отличающийся от внешнего вида базовых функций Joomla.
• Существует два основных типа пользователей: пользователи внешнего и внутреннего интерфейсов. Пользователи внешнего интерфейса могут манипулировать содержимым сайта, а пользователи внутреннего интерфейса отвечают за управление сайтом. -->
[[ru:Самоучитель Joomla!/Основы администрирования Joomla! 1.5]]
[[Категори:Joomla! вĕрентекен кĕнеке|Joomla! ĂМС-не ертсе пыни]]
''Тайлăк текст''
inr4db6t66tb3kzqjo1slnlsd38oy44
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Телевидение/Компьютер программисем
0
2129
5614
5613
2010-04-28T11:10:11Z
DmitrySokolov111
483
5614
wikitext
text/x-wiki
[[w:Видеоредактор|Видеоредактор]]сем:
* [[w:Virtual Dub|Virtual Dub]];
* [[w:Adobe Premiere Pro|Adobe Premiere Pro]].
[[Категори:Журналистика]]
[[Категори:Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ]]
[[Категори:Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ|Телевидени/Компьютер программисем]]
1ozkhsl6w66wj56ag62nave8fcqkx4c
Интернетра информаци шыравĕ/Файла avi тĕсĕпе шырани
0
2130
5615
2010-04-29T06:41:43Z
85.142.156.32
Çĕнни: '''Поиск файлов с расширением avi''' Файлы с расширением [[w:avi|avi]] одновременно содержат изображение и зву...
5615
wikitext
text/x-wiki
'''Поиск файлов с расширением avi'''
Файлы с расширением [[w:avi|avi]] одновременно содержат изображение и звук. Их можно найти через поисковые системы, пиринговые сети, сервис закладок, рейтинговые системы.
Продемонстрируем поиск фильма «Титаник».
== Поиск через поисковые системы ==
[[w:Яндекс|Яндекс]], [[w:Google|Google]].
Открываем новую закладку, набираем yandex.ru или Google.ru, в поисковой строке вводим название интересующего нас фильма («Титаник») и нажимаем кнопку «Найти». Выходит список найденных страниц, где упоминается данное слово («Титаник»). Мы находим интересующую нас страницу и активируем её. Далее, производим скачивание фильма «Титаник».
== Поиск через пиринговые сети ==
''Основная статья — [[Поиск информации в Интернете/Поиск через пиринговые системы|Поиск через пиринговые системы]]''
На вашем компьютере должна быть установлена программа для скачивания, например программа [[w:BitTorrent|BitTorrent]]. В поисковой строке ввести название программы, а затем в программе ввести название фильма. Скачать.
== Поиск через сервис закладок ==
Сервис социальных закладок в Интернет открывает пользователям возможность хранить данные не локально в компьютере, а на серверах в сети. [[w:Сервис закладок|Сервис закладок]] позволяет пользователям Интернета структурировать информацию по определенным тематикам. Так, набрав в поисковой строке «Сервис закладок» вы можете просмотреть нужную вам информацию.
== Поиск через рейтинговые системы ==
Через рейтинговые системы можно найти наиболее посещаемые сайты по определенным тематикам.
Например в [[w:Rambler's Top100|Rambler’s Top100]] вы запросто можете отыскать на каком месте по популярности находится фильм «Титаник».
[[Категория:Поиск информации в Интернете|Поиск файлов с расширением avi]]
btakdqhei1yx89pqjnqkgzd2l2nl8dg
Интернетра информаци шыравĕ/Ĕç шырани
0
2131
6494
5655
2015-03-28T16:13:12Z
178.57.116.109
/* Кĕперсем */
6494
wikitext
text/x-wiki
Паянхи кун ĕç вырăнне Интернетра шыраса тупнинчен ним тĕлĕнмелли те çук. Ятарласа уçнă интернет-сайтсенче ĕç вырăнĕсене пĕр чăрмавсăр тупма пулать. Шыравчçăсем çĕнĕ вакансисене кашни кунах çак сайтсенче тата вакансии рассылкисем çинче тĕрĕслесе тăма пултараççĕ. Кунсăр пуçне тата хăвăр резюмене те вырнаçтарма май пур.
[[w:Job.ru|Job.ru]]- Раççейре ĕç тата ваканси шыракансем валли йĕртсе пыракан ресурс. Вăл Сетре 1996-мĕш çултанпа пулса кайнă, 2000 çултан вара «Пронта-медиа» холдинг издательствин рамкипе аталанать. Job.Ru – пользовательсене ĕç тата ваканси шыранă чухнехи процесс вăхăтĕнче туллии контроль парать. Çак тĕллевпе тĕрлĕ инструментсемпе серверсем пăхса хунă.
[[w:Работа.ру|Работа.ру]] — тĕрĕс тата хăвăрт ĕç тупма пулăшакан сайт. Кашни кунах работодателсем Раççейри тĕрлĕ хуласенчен 1500 патнех вакансии объявленийĕсене пичетлеççĕ, ĕç шыракансем вара 1700 ытларах та вырнаçтараççĕ. Хальхи вăхăтра Ĕç.ру сайтра 33 пине яхăн вакнси шутланса тăрать.
Кунсă пуçне çак сайтра тĕрлĕ ыйтусем çине хуравсем те тупма пулать.Сайт форумĕнче сотрудниксем, работадательсемпе экспертсем пĕр пĕринпе чăрмавсăр тĕрлĕ ыйтусемпе канашсем сÿтсе яваççĕ.
[[w:Вакансия.ру]] - Çак проекта 2003 çулта çěнě ěç шыракансене, тата ěç паракансем вали уçнǎ."Ваканси.ру" сайтра вакансипе резюме пирки пěлтеру, тулевпе тата тулевсěр вырнаçтарма пулать. Çак порталта Раççей Федераци кадровой агенствине тулевсěр пěлтерусем вырнаçтарма май парать, кунсǎр пуçне кадровой агенстви информации рекламине те кирле партала ховарма килешет. Çк сайтра – лайǎх енсенчен пери – чылай адресěсене пěр чǎрмавсǎр аса юлма пулать, çавǎнпа та хǎвǎра кирлě портала хǎвǎрт тупатǎр.
[[w:ActualJob]] — ěç шыракансене вуншар пин тěрлě тěслě ěç вырǎнсем тупса пама пулǎшать. Сайта пǎхса тǎракансем кашни кунах сайта çěнěтсе тǎраççě, вěсем тěрěсрех пулчěр тесе вǎй хураççě.
== Кĕперсем ==
* [http://www.vakansiya.ru/about.htm Вакансия.ру]
* [http://erethethere.narod.ru/n/1/jobec/63.html ActualJob]
* [http://www.job.ru/ Job.Ru]
* [http://upjobs.ru/ UpJobs.Ru]
* [http://www.rabota.ru/ Ĕç.ру]
* [http://rabota.mail.ru/ Ĕç шырани ]
* [http://www.superjob.ru/ Ĕç, ваканси,ĕçлекенсене шырани, резюме]
* [http://vakant.ru/ Ваканси шырани]
* [http://www.itpersonnel.ru/ Пушă вакансисене шырани]
* [http://content.foto.mail.ru/mail/katoook/_blogs/i-4.jpg шырани]
* [http://content.foto.mail.ru/mail/katoook/_blogs/i-3.jpg Ĕç шырани]
[[Категория:Интернетра информаци шыравĕ|Ĕç шырани]]
h0fyugtxegyjwkcj7ve740r87wzg6hu
Интернетра информаци шыравĕ/Собственная публикация как источник информации
0
2132
5633
2010-05-24T11:30:02Z
Natali.Aleksandrova
321
Интернетра информаци шыравĕ/Собственная публикация как источник информации Интернетра информаци шыравĕ/Мĕнле хăвăн çырусем кирлĕ инф...
5633
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Интернетра информаци шыравĕ/Мĕнле хăвăн çырусем кирлĕ информаци тупма пулăшма пултараççĕ]]
96puuekzj50a3tbkl4bx9z2kczxnb5g
Интернетра информаци шыравĕ/Язык запросов в шырав индексенче
0
2133
5636
2010-05-24T11:31:52Z
Natali.Aleksandrova
321
Интернетра информаци шыравĕ/Язык запросов в шырав индексенче Интернетра информаци шыравĕ/Шырав индексен ыйту челхи çине куçарнă
5636
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Интернетра информаци шыравĕ/Шырав индексен ыйту челхи]]
brzrnb25v0ybtvij86hqn1a9iko5n2b
Ӳкерчĕк:Интернетра информаци шыравĕ.jpeg
6
2134
5637
2010-05-24T11:37:57Z
Natali.Aleksandrova
321
5637
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Интернетра информаци шыравĕ/Картсен сервисĕ
0
2136
5658
2010-05-28T12:22:27Z
Kristina Alexs
421
Çĕнни: '''Картсен сервисĕ''' Интернетпа усă куракансене информацие кирлĕ тематикăпа тупма пулăшать. Социаллă ...
5658
wikitext
text/x-wiki
'''Картсен сервисĕ''' Интернетпа усă куракансене информацие кирлĕ тематикăпа тупма пулăшать. Социаллă картсем URL – шырав системин пайне кĕреççĕ.
[[w:Социаллă картсем|Социаллă картсен]] пухмачĕ пĕрмаях ÿссе тата тулса пырать. Халĕ [[w:Социаллă картсем |социаллă картсен]] ят-йышĕ Интернет-ресурсемпе тата проектсемпе ĕçлекенсене ытларах илĕртсе тăрать. Картсем патĕнче тĕп , çĕнĕрен те çĕнĕ Интернет канашĕсен[[w:Интернет канашĕ|Интернет канашĕсен]] тенденцийĕ çинчен тупма пулать.
Социаллă картсен сервисĕ Интернетпа усă куракансем валли çĕнĕ мелсем уçать: пĕлĕмсене компьютерта мар – çыхăну сервĕрĕсенче упрама пулать. Çак тенденцисем паллă, мĕншĕн тесен юлашки вăхăтра пĕлĕмсене серверта упрама шанчăклăрах. Халĕ темиçе минутрах картсен сайтне уçса кирлĕ информацине чăрмавсăрах тупма пулать.
Картсен сервисĕ усăçсен кăмăлне çĕнсе илет,мĕншĕн тесен ресурсен шырав пулăмĕ татах та аванрах. Çак тенденци [[w:шырав системи|шырав системисен]]шанăçне пĕтерет. Сервисăн малашлĕхне каласа хума йывăр.
Социаллă картсем шырав [[w:спамĕ|спамĕсенчен]] хÿтеленÿ утăмĕ пулма пултараççĕ. Чи кирли – ăнсăртран сиксе тухнă пулăмсенчен сыхланни. Ăнланман сăлтавсене пула локоллă пухмачсен карчĕ çĕнетме май тупмасăрах ахалех çухалать.
Firefox тата Opera тишкерĕвĕсенче картсем ятарлă файлсенче упранаççĕ, меню карчĕ (Bookmarks) урлă тупăнаççĕ. Internet Explorer карчĕсем ярлык пек ятарлă папкăра Суйласа илнĕ (Favorites) пĕр ятлă меню урлă тупăнаççĕ.
Унсăр пуçне социаллă сервиссен карчĕсемпе усă курса Интернетра упрама тата юлташсемпе çыхăну тытма пулать.
== Обществăлла картсем ==
—ку мелпе Интернет усăçĕсем пайланма, шырама, çĕнетме тата картсен web-ресурсĕсемпе ертсе пыма пултараççĕ. Тишкерÿ карчĕ сĕлтÿ страницисене упрать, усăç каярах кĕрсе курма пултарать. Уйрăмах, çакăн пек картсенчен социаллă картсем хытă диск çинче упранманнипе уйрăлса тараççĕ.
Ку технологийĕн Web 2.0 пысăк утăмĕ тата юлашки çул хушшинчесоциаллă картсен ÿсĕмĕ пысăк. Унран ытла вĕсем ÿссе пыраççĕ.
Ку вĕсен уйрăмлăхĕсене пула:
*Картсене упрас ыйтăвĕсене сÿтсе яваççĕ, тĕслĕхрен, операци системине çĕнетесси,
*Картсем патне кĕме ирĕк пани,
*Ытти усăçсен карчĕсем патне кĕме ирĕк пани,
*Картсене категорипе е паллăпа систематизацилени,
*Юлташсемпе тата паллакансемпе юратнă сайтсемпе улшăнни.
Социаллă картсемпе ĕçлеме социаллă сервис карчĕсем пур. Çак сервисем меллĕ, интернетра çÿрев валли тата пĕр-пĕринпе картсемпе улшăнма кирлĕ.
Картсемсĕр пуçне, сервисем упрама, тулли каларăшсем тата пысăках мар текстсене хатĕрлеме май параççĕ.
Социаллă картсем сайтра пысăк вырăн йышăнаççĕ.
== Сервис карчĕсен тĕслĕхĕсем ==
* Bookmark Base — картсен менеджерĕ.
* GiveALink.org
'''Вырăс чĕлхин сервисĕ:'''
* Mister Wong
* memori.ru
* toodoo.ru
* bobrdobr.ru
* zakladok.net
* redkum.com
* myscoop.ru
* moemesto.ru
* webmarks.ru
'''Акăлчан чĕлхин сервисĕ:'''
* Delicious
* reddit.com
* digg.com
* diigo.com
* ShareThis
* Blinklist.com
* simpy.com
* [[Roboform]] — веб-сайтăн пĕлĕм формисене картсен тишкерĕвĕ çинче упрама пултаракан программа.
[тÿрлет]
== Пĕр сервĕрĕ çинчен тĕплĕнрех ==
'''Memori.ru''' сайтăн сервисĕпе усă курсан:
* Картсене интернетра упрани сире тĕрлĕ компьютертан хăвăр картсем патне кĕме ирĕк парать. Ĕçре тата килте, Раççейре е Америкăра алăр айĕнче хăвăрăн коллекци пулать.
* Картсене юлташсемпе, паллакансемпе, ĕçтешсемпе пайлама е улăштарма пулать.
Memori.ru çинче аккаунт пуррипе юлташăрсем патне сĕлтÿ çине карт ярса парса хăвăр пирки пĕлтерме пултаратăр. Картсем сирĕн юратнă сайтсем çинчен калаççĕ.
* Çĕнĕ интереслĕ сайтсем тата пĕр шухăшлă çынсем тупатăр.
* Тэг пулăшнипе картсене систематизацилеме пултаратăр. Пĕлетĕр ĕнтĕ, «тэгсем» —эсир суйласа илнĕ тĕп сăмахсем. Вĕсем картсене майлама пулăшаççĕ. Ахаль папкă çĕнетес тата картсем хăварас вырăнне(тишкерÿре пулса иртни пек) Memori.ru çинче кашни карта темиçе тĕп сăмах палăртатăр. Юлашкинчен хăвăр сĕлтÿри коллекцие çăмăлрах та хăвăртрах тупма пултаратăр.
* Кашни карт валли категори лартатăр, урăхла каласан сирĕн картсене ытти усăçсенчен кам курма пултарнине хăвăрах палăртатăр.
Йышпа картсен операцине тăвайратăр, урăхла каласан тасатма е улăштарма уçă/хупă картсене пĕччен анчах мар,йышпа майлаштарма пултаратăр. Çак мел Memori.ruна ытти сервиссенчен уйăрса тăрать.
== Кĕперсем ==
[[Категори:Интернетра информаци шыравĕ]]
051v9sfkt9447mtu80htr1dljsz47u5
Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Пичетлес умĕнхи процесс
0
2138
5661
5660
2010-06-18T13:10:02Z
Oksana Nazarova
501
5661
wikitext
text/x-wiki
Пичетлес умĕнхи процесс çумне кĕртеççĕ:
* текст наборĕ;
* укерчĕксене хатĕрлесси.
=== Клавиатура расклачĕ ===
Компьютерсенче ытларах икĕ раскладка тĕл пулма пулать, вĕсем – латинскăй тата национальнăй.
=== Компьютер шрифчĕсем ===
Компьютер шрифчĕ тесе текста кăтартас тĕллевпе шутласа кăларнă текст символĕсен ушкăнне каланă.
Компьютер шрифчĕсене икĕ ушкăна пайлама пулать:
* растровăй;
* векторнăй.
Растровăй шрифтсенче кашни символа пăнчăсемпе(пикселсемпе) палăртнă, анчах та вĕсем пичет вали мар.
Векторнăй (урăхла контурнăй) шрифтсенче символсем кукăрăлнă контур майлă, вĕсем математика формулисемпе çырăнаççĕ. Кашни знак опорнăй точкасене тишкерес тесе векторсемпе çырăннă. Ун пек çырни укерчĕк калăпăшне улăштарма май парать.
=== Викистатьясем ===
* [[w:Категория:Полиграфия|Категория:Полиграфия]];
* [[w:Книгопечатание|Книгопечатание]];
* [[w:История книгопечатания в Европе|История книгопечатания в Европе]];
* [[w:История книгопечатания в России|История книгопечатания в России]];
* [[w:Раскладка клавиатуры|Раскладка клавиатуры]];
* [[w:Шрифт|Шрифт]].
== Укерчĕксене хатĕрлесси ==
Укечĕк оригиналĕсене икĕ енчен ушкăнлама пулать.
Укерчĕк оригиналĕсен тĕсĕпе:
*хура-шурă графика;
*хура-шурă çума тонлă оригиналсем;
*икĕ тата ытларах тĕслĕ графика;
Укерчĕк оргигиналне илес тĕллевпе:
*сканировании (чертежсем, укерчĕксем, фотоукерчĕксем);
*пулса çитнĕ графикасемпе диаграммасен импорчĕ;
*цифровой фотоаппаратсемпе видеокамерасенчен куçарни;
[[Категория:Техника и технология СМИ]]
[[Категория:Техника и технология средств массовой информации|Допечатный процесс]]
rd3dpyx6qdf7x33azfbkk0grohn1i6y
Тележурналистика
0
2163
5693
2010-06-26T06:18:55Z
Alexei91
382
[[Тележурналистика]] [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Тележурналистика]] çине куçарнă
5693
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Массăллă информаци хатĕрĕсен техника тата технологийĕ/Тележурналистика]]
fg4nai6cczrl9y5mau11ue0vrk2tkxt
Drupal КМС чăвашла локализаци ĕçĕ
0
2166
5700
5699
2010-07-01T09:44:15Z
85.142.157.74
5700
wikitext
text/x-wiki
[[w:Drupal|Drupal]] —
== Ум сăмах ==
== Урăх чĕлхене куçарма пулăшакан компьютер программисем ==
Чĕлхе терминĕсене po файлсенче усă кураççĕ. Вĕсене ытти чĕлхесене куçарма çакăн пек программăсем пур:
* [[w:Okapi Framework|Okapi Framework]]
* [[w:Gtranslator|Gtranslator]]
* [[w:Pootle|Pootle]]
* [[w:BEYTrans|BEYTrans]]
* [[w:Poedit|Poedit]]
* [[w:OmegaT|OmegaT]]
* [[w:OmegaT+|OmegaT+]]
== Локализацин файл тĕсĕ ==
gettext
== Куçару ĕçне йĕркелесси ==
== Пĕтĕмлетÿ ==
== Усă курнă литература ==
*
== Википедири статьясем ==
* Компьютер программипе тăлмачлани
== Кĕперсем ==
* [http://drupal.org/ Drupal КМС-ăн официаллă сайчĕ]
* [http://localize.drupal.org/
[[Категори:Локализаци]]
[[Категори:Drupal]]
[[Категори:Drupal КМС чăвашла локализаци]]
5nipzqxilxj4behe54py6eck8l7ekw4
Тĕп страницă
0
2229
5812
2011-02-15T19:59:55Z
ОйЛ
192
[[Тĕп страницă]] [[Тĕп страница]] çине куçарнă
5812
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Тĕп страница]]
43du6nq22rh9atplvw53hews2lwac64
Категори:Тĕп страница
14
2238
6783
5825
2017-09-20T13:44:18Z
NickK
1535
категори
6783
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:Викикĕнеке]]
ohm79ickofn1swxeknmpr0e2zm4nvjs
Шаблон:Bot
10
2313
5919
2011-11-22T20:02:57Z
Wikitanvir
503
'Creating widely used bot template as it does not exist on this wiki. Feel free to translate this template in your local language or redirect it to the relative template if that already exists in a different name'
5919
wikitext
text/x-wiki
{| align="center" class="plainlinks" style="padding: 8px; border: 2px solid #000; width: 80%; text-align: justify;"
|- valign="center"
| [[File:Crystal Clear action run.svg|90px|left|link=]] || '''This user account is a [[m:en:Wikipedia:Bots|bot]], operated by [[User:{{{1}}}|{{{1}}}]] ([[User talk:{{{1}}}|talk]]).'''<br />It is not a [[m:en:Wikipedia:Sock puppetry|sock-puppet]], but rather an automated or semi-automated account for making repetitive edits that would be extremely tedious to do manually.<br />''Administrators: if this bot is malfunctioning or causing harm, please [{{fullurl:Special:Blockip|wpBlockAddress={{PAGENAMEE}}&wpBlockExpiry=indefinite&wpAnonOnly=0&wpEnableAutoblock=0&wpCreateAccount=0&wpBlockReason=Bot%20malfunctioning:%20}} block it].''
|}<noinclude>
== Documentation ==
* Replace "Example" with your bot's username.
{| class="wikitable" width="100%"
|-
! width="150px" | Code
! Result
|-
| <code><nowiki>{{Bot|Example}}</nowiki></code>
| {{Bot|Example}}
|}</noinclude>
if4ebu16c46qmqztdy0yaokehbekb5m
Категори:Чăваш чĕлхи
14
2348
5973
2012-02-28T06:07:45Z
109.124.89.42
Çĕнни: пур пулатпар
5973
wikitext
text/x-wiki
пур пулатпар
bx1291b9k2lxb9fhp1pmi3gj0p2z10n
Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?
0
2381
6043
6042
2012-06-02T14:59:48Z
Sumax
474
6043
wikitext
text/x-wiki
Ку вики-кĕнекене çак темăсемпе çулпуç пулма пуçарса янă: «Кирлě-и эсперанто?», «Эсперанто чĕлхине вĕренни хальхи вăхăтра мĕн парать?», «Эсперанто - вилĕ чĕлхе», «Халăхсен хутшăнăвĕн ыйтуне акăлчан чĕлхи татса парĕ», т. ыт. те.
Кĕнекен тĕп шухăшĕ [[Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?/Пуçлакансен сăлтавланăвĕ|Пуçлакансен сăлтавланăвĕ]] сыпăкра.
== Содержани ==
* [[Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?/Мĕн вăл эсперанто?|Мĕн вăл эсперанто?]]
* [[Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?/Пĕтĕм тĕнчери чĕлхе|Пĕтĕм тĕнчери чĕлхе]]
* [[Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?/Система эффекчĕ|Система эффекчĕ]]
* [[Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?/Революци вара?|Революци вара?]]
* [[Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?/Идейăсене сарасси|Идейăсене сарасси]]
* [[Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?/Пуçлакансен сăлтавланăвĕ|Пуçлакансен сăлтавланăвĕ]]
* [[Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?/Вĕренÿ шайĕсем|Вĕренÿ шайĕсем]]
* [[Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?/Каçăсем|Каçăсем]]
[[ru:Эсперанто? Зачем?]]
[[Категори:Чĕлхесем]]
[[Категори:Эсперанто]]
ep2wsqlzrnx6s0mhsgwptjy087945b5
Категори:Чĕлхесем
14
2384
6034
2012-05-31T07:28:21Z
Sumax
474
Çĕнни: '''Тĕрлĕ чĕлхесем'''
6034
wikitext
text/x-wiki
'''Тĕрлĕ чĕлхесем'''
07xhw087tbnlc262gruhhi6bv369svj
Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?/Мĕн вăл эсперанто?
0
2385
6039
6038
2012-06-01T04:17:12Z
213.87.133.82
/* Мĕн вăл эсперанто? */
6039
wikitext
text/x-wiki
__NOTOC__
==Мĕн вăл эсперанто?==
[[w:Эсперанто|Эсперанто]] – çынсем усă куракан [[w:Чĕлхе|чĕлхесенчен]] пĕри. Тĕрлĕ нацисен чĕлхисем пек пиншер çул аталанман вăл, ăна [[w:XIX ĕмĕр|XIX]] ĕмĕр варринче [[w:Заменгоф, Людовик Лазарь|Людовик Лазарь Заменгоф]] шутласа кăларнă (1887 çул).Паянхи кун чĕлхе аталанăвне [[w:Эсперанто Академийĕ|Эсперанто Академийĕ]] тĕрĕслесе тăрать. 120 çул ытла аталаннă хыççăн эсперанто чĕлхипе кирек епле чĕлхе стилĕнче те усă курма пулать. Эсперанто пахалăхĕсенчен пĕри — ăна '''вĕренме çăмăл''' пулни.
„Эсперанто чĕлхин шалти идейи çапла: нейтраллă чĕлхе çинче никĕсленсе халăхсем хушшинчи хÿмене тĕп тăвас, пурне те пĕр-пĕрне тăван пек курма хăнăхтарас.” (Л. Заменгоф, 1912)
toadexu8mqa3pubhk9apri7w983gbvw
Эсперанто? Мĕн тума кирлĕ?/Пĕтĕм тĕнчери чĕлхе
0
2386
7226
6715
2024-11-09T08:31:23Z
Таёжный лес
2014
Страницӑри контента «__NOTOC__ ==Пӗтӗм тӗнчери чӗлхе== Мӗн тума кирлӗ [[w:Эсперанто|эсперанто]], мӗнле шухӑш вӑл кӳрет?» ҫине улӑштарнӑ
7226
wikitext
text/x-wiki
__NOTOC__
==Пӗтӗм тӗнчери чӗлхе==
Мӗн тума кирлӗ [[w:Эсперанто|эсперанто]], мӗнле шухӑш вӑл кӳрет?
134dw6pvx4hz1qj249abii2te4d2nmk
Эсперанто вĕрентекен кĕнеке
0
2391
7143
7029
2024-11-09T07:52:13Z
Таёжный лес
2014
7143
wikitext
text/x-wiki
'''Эсперанто''' - халăхсем хушшинчи чĕлхе. Ăна Лазарь Маркович Заменгоф 1887 çулта, вунă çулхи ĕç хыççăн, туса çитернĕ.
==La unua leciono==
Эсперанто алфавичĕн никĕсне латин саспаллисене хунă. Алфавитра çирĕм сакăр саспалли, вĕсенчен пиллĕкĕшĕ «^» паллăпа, пĕри «˘» паллăпа.
Кашни саспалли пур сăмахра та пĕр пек илтĕнет, сăмахсем те илтĕннĕ пекех çырăнаççĕ. Пусăм сăмахра пĕрмаях юлашки умĕнхи сыпăк çине ÿкет.
{|border="1"
! |Саспаллисем
! |Саспаллисен<br />ячĕсем
! |Илтĕнни
! |Вырăсла<br />илтĕнни
|---
! | A a
! a
! [a]
! а
|---
! | B b
! bo
! [b]
! б
|---
! | C c
! co
! [ʦ]
! ц
|---
! | Ĉ ĉ
! ĉo
! [ʧ]
! ч
|---
! | D d
! do
! [d]
! д
|---
! | E e
! e
! [e]
! э
|---
! | F f
! fo
! [f]
! ф
|---
! | G g
! go
! [g]
! г
|---
! | Ĝ ĝ
! ĝo
! [ʤ]
! джь
|---
! | H h
! ho
! [h]
! х
|---
! | Ĥ ĥ
! ĥo
! [x]
! х
|---
! | I i
! i
! [i]
! и
|---
! | J j
! jo
! [j]
! й
|---
! | Ĵ ĵ
! ĵo
! [ʒ]
! ж
|---
! | K k
! ko
! [k]
! к
|---
! | L l
! lo
! [l]
! ль
|---
! | M m
! mo
! [m]
! м
|---
! | N n
! no
! [n]
! н
|---
! | O o
! o
! [o]
! о
|---
! | P p
! po
! [p]
! п
|---
! | R r
! ro
! [r]
! р
|---
! | S s
! so
! [s]
! с
|---
! | Ŝ ŝ
! ŝo
! [ʃ]
! ш
|---
! | T t
! to
! [t]
! т
|---
! | U u
! u
! [u]
! у
|---
! | Ŭ ŭ
! ŭo
! [w]
! кĕске у
|---
! | V v
! vo
! [v]
! в
|---
! | Z z
! zo
! [z]
! з
|}
Алфавитри ултă саспаллин тăрринче паллăсем пур. Вĕсене çырма час-часах çак мелсенчен пĕринпе усă курма тивет:
{|border="1"
! Саспаллисем
! Çырмалли мелсем
|--
! ĉ
! cx, c^; ch
|--
! ĝ
! gx, g^; gh
|--
! ĥ
! hx, h^; hh
|--
! ĵ
! jx, j^; jh
|--
! ŝ
! sx, s^; sh
|--
! ŭ
! ux, u^, u~; w
|}
==La dua leciono==
Эсперанто чĕлхинче кашни пуплев пайĕнчи сăмахсен вĕçĕсем пĕрпек. Пĕр тымартан, сăмах вĕçĕсене улăштарса, çĕнĕ сăмахсем тума пулать:
{|border="1"
|+
! |Пуплев пайĕсем \ Сăмах тымарĕ
! |am
! |telefon
! |rapid
! |skrib
! |ĝoj
|-----
! | -i<br /> Глагол
| ami <br /> юрат
| telefoni <br /> шăнкăравла
| rapidi <br /> васка
| skribi <br /> çыр
| ĝoji <br /> савăн
|-----
! | -o <br /> Япала ячĕ
| amo <br /> юрату
| telefono <br /> телефон
| rapido <br /> хăвăртлăх
| skribo <br /> çырулăх
| ĝojo <br /> савăнăç
|-----
! | -a <br /> Паллă ячĕ
| ama <br /> юратуллă
| telefona <br /> телефонлă
| rapida <br /> хăвăрт
| skriba <br /> çыруллă
| ĝoja <br /> савăнăçлă
|-----
! | -e <br /> Наречи
| ame <br /> юратса
| telefone <br /> телефонпа
| rapide <br /> хăвăрт
| skribe <br /> çырса
| ĝoje <br /> савăнăçлăн
|+
|}
Нумайлă хисеп япала ячĕн вĕçне "j" саспалли хушнипе пулать: pomo "пан улми" - pomoj "пан улмисем"; hotelo "хăна çурчĕ" - hoteloj "хăна çурчĕсем"; kulturo "культура" - kulturoj "культурăсем". Паллă ячĕсем япала ячĕ умĕнче тăраççĕ, унпа пĕр хисепре пулаççĕ: nova libro "çĕнĕ кĕнеке" - novaj libroj "çĕнĕ кĕнекесем", saĝa homo "тăнлă çын" - saĝaj homoj "тăнлă çынсем".
Хутшăнакансем хăйсем хушшинче паллă япала пирки каланă чухне çав сăмах умне паллă артикль '''la''' лартаççĕ. Сăмах умĕнче паллă ячĕ тăрать пулсан, артикль паллă ячĕ умĕнче пулать: juna viro "(такăш/кирек хăш) çамрăк арçын", la juna viro "(çав) çамрăк арçын".
{|border="1"
!
!Пĕрреллĕ<br /> хисеп
!Нумайлă<br /> хисеп
|-
!1 сăпат
| mi <br /> эпĕ
| ni <br /> эпир
|-
!2 сăпат
| ci <br /> эсĕ
| vi <br /> эсир
|-
!3 сăпат
| li, ŝi, ĝi <br /> вăл
| ili <br /> вĕсем
|}
Тĕп сăпат местоименисем: mi "эпĕ", ni "эпир", ci "эсĕ", vi "эсир", li "вăл (арçын)", ŝi "вăл (хĕрарăм)", ili "вĕсем", ĝi "вăл" (чĕрĕ мар япала ячĕсем валли). Местоимени вĕçне "o" саспалли хушсан, вăл камăнлăх местоименийĕ пулса тăрать: viva "пурнăç" - vivo "манăн пурнăç", nia laboro "пирĕн ĕç", lia aŭto "унăн автомашини", ŝia blogo "унăн блогĕ", iliaj kantoj "вĕсен юррисем", miaj amikoj "манăн юлташсем".
Глаголăн паллă мар форми "i" саспаллипе вĕçленет: esti "пул", estas estis estos.
===Хăнăхтару===
===Çĕнĕ сăмахсем===
==La tria leciono==
===Хăнăхтару===
===Çĕнĕ сăмахсем===
==La kvara leciono==
===Хăнăхтару===
===Çĕнĕ сăмахсем===
==La kvina leciono==
===Хăнăхтару===
===Çĕнĕ сăмахсем===
==La sesa leciono==
===Хăнăхтару===
===Çĕнĕ сăмахсем===
==La sepa leciono==
==Каçăсем==
* [http://www.esperanto.net/info/index_ru.html Каçăсен пуххи] (ru)
* [http://esperantio.narod.ru/abovo.htm Пуçланса тытăнакансем валли информаци тата сĕнÿсем] (ru, eo)
* [http://www.kurso.com.br/index.php?ru Kurso de Esperanto] Вĕренÿ курсĕ.
* [http://ru.lernu.net/ lernu!] Чи паллă эсперанто-портал.
===Учебниксем===
* [http://www.esperanto.mv.ru/Esp16/index.html Эсперанто - 16 кун хушшинче]
* [http://www.esperanto.mv.ru/Lernolibro/index.html Б. Г. Колкер. Эсперанто чĕлхин вĕренÿ кĕнеки. Тĕп курс]
*[http://www.lib.rus.ec/b/224166/read Абдурахман Юнусов. Эсперанто? Çăмăл!]
[[Категори: Эсперанто]]
[[af:Esperanto]]
[[cs:Esperanto]]
[[de:Esperanto]]
[[en:Esperanto]]
[[es:Esperanto]]
[[eo:Esperanto por komencantoj]]
[[eu:Esperanto]]
[[fi:Esperanto]]
[[fr:Espéranto]]
[[he:אספרנטו]]
[[hr:Esperanto]]
[[id:Bahasa Esperanto]]
[[it:Esperanto]]
[[ja:エスペラント]]
[[ms:Bahasa Esperanto]]
[[nl:Esperanto]]
[[no:Esperanto]]
[[pl:Esperanto/Okładka]]
[[pt:Esperanto]]
[[ru: Эсперанто]]
[[sk:Esperanto]]
[[sv:Esperanto]]
[[uk:Есперанто]]
[[tr:Esperanto]]
[[zh:世界语]]
qjgfxr75px8o1n08w7hvji2rolhdaen
Категори:Эсперанто
14
2392
6049
2012-06-03T04:04:22Z
Sumax
474
Çĕнни: Эсперанто
6049
wikitext
text/x-wiki
Эсперанто
04wdwj6z6pe27io757qckzwit9tbhbd
Wikibooks:Вĕренÿ кĕнекисен çÿлĕкĕ
4
2393
7144
6067
2024-11-09T07:53:16Z
Таёжный лес
2014
Таёжный лес [[Викикĕнеке:Вĕренÿ кĕнекисен çÿлĕкĕ]] страницӑн ятне [[Wikibooks:Вĕренÿ кĕнекисен çÿлĕкĕ]] ҫине улӑштарчӗ
6067
wikitext
text/x-wiki
*[[Joomla! вĕрентекен кĕнеке]]
*[[Эсперанто вĕрентекен кĕнеке]]
t61fn090aczxhwnrsylet8lmy2vtce1
Wikibooks:Чĕлхе кĕнекисен çÿлĕкĕ
4
2394
7151
6068
2024-11-09T07:55:21Z
Таёжный лес
2014
Таёжный лес [[Викикĕнеке:Чĕлхе кĕнекисен çÿлĕкĕ]] страницӑн ятне [[Wikibooks:Чĕлхе кĕнекисен çÿлĕкĕ]] ҫине улӑштарчӗ
6068
wikitext
text/x-wiki
*[[Эсперанто вĕрентекен кĕнеке]]
0h30kyd5r780i3q2dhwl3pxoti42lr5
Шаблон:!
10
2490
6225
2013-08-14T05:52:21Z
Блокнот
983
Çĕнни: |<noinclude> </noinclude>
6225
wikitext
text/x-wiki
|<noinclude>
</noinclude>
j2ok75dfl3zmj91swpt9y0lcopjmhw2
Шаблон:-
10
2491
6226
2013-08-14T06:05:34Z
Блокнот
983
Çĕнни: <br style="clear:both;" /><noinclude>{{documentation}}</noinclude>
6226
wikitext
text/x-wiki
<br style="clear:both;" /><noinclude>{{documentation}}</noinclude>
na9lai3gcfrb6vhonby2kgdepx0ui5e
Категори:Чăваш чĕлхине веренепĕр
14
2544
6786
6308
2017-09-21T17:23:07Z
Cekli829
582
6786
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:Чăваш чĕлхи]]
q2oqr31fvhk5xtyjc2f0fky1ozl70lw
Шаблон:Пинг
10
2678
6616
2015-10-02T19:56:16Z
Flow talk page manager
1370
/* Automatically created by Flow */
6616
wikitext
text/x-wiki
@[[Хутшăнакан:{{{1|Example}}}|{{{2|{{{1|Example}}}}}}]]
915kvhi37p7pc2gywzwz090omtv8eaw
Шаблон:Архив преобразованной LQT-страницы
10
2681
6619
2015-10-02T19:56:17Z
Flow talk page manager
1370
/* Automatically created by Flow */
6619
wikitext
text/x-wiki
This page is an archived LiquidThreads page. '''Do not edit the contents of this page'''. Please direct any additional comments to the [[{{{from}}}|current talk page]].
nigyidinm7czjt0s9dq851dwhckapia
Шаблон:Вики-текст страницы обсуждения преобразован в Поток
10
2684
6622
2015-10-02T19:56:17Z
Flow talk page manager
1370
/* Automatically created by Flow */
6622
wikitext
text/x-wiki
Предыдущее обсуждение было архивировано в <span class='flow-link-to-archive'>[[{{{archive}}}]]</span> on {{#time: Y-m-d|{{{date}}}}}.
nb5brxtthxuj26fiy0cgy1j1ol6zhpf
Шаблон:Архив преобразованного вики-текста страницы обсуждения
10
2685
6623
2015-10-02T19:56:17Z
Flow talk page manager
1370
/* Automatically created by Flow */
6623
wikitext
text/x-wiki
This page is an archive. '''Do not edit the contents of this page'''. Please direct any additional comments to the [[{{{from|{{TALKSPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}}|current talk page]].
hd1xxik7k0u7gcb9oq9ddgh20zmhpy4
Категория:Чăваш халăхăн истори
0
2757
6789
2017-09-21T17:24:49Z
Cekli829
582
Cekli829 страницă ятне улăштарчĕ [[Категория:Чăваш халăхăн истори]] - [[Чăваш халăхăн истори]]
6789
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Чăваш халăхăн истори]]
532k3ajbpwpxpl50c5fpzzch7s4ywbp
Wikibooks:Bot policy
4
2795
7022
2022-08-19T04:14:12Z
Rschen7754
954
[[Wikibooks:Портал сообщества]] çине куçарни
7022
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikibooks:Портал сообщества]]
gw8yansxsmlzkruaehjug0dffoe9sal
MediaWiki:Mainpage
8
2798
7061
2023-07-30T09:05:01Z
Daniuu
1986
[[phab:T334481|Requested maintenance]] - requested for perfomance reasons
7061
wikitext
text/x-wiki
Тĕп страница
7e7ozcoay6f3mlkh1858c6lczqnoilx
Силоти тӗлле
0
2802
7199
7103
2024-11-09T08:20:01Z
Таёжный лес
2014
Таёжный лес [[Силоти чӑваш тӗлле]] страницӑн ятне [[Силоти тӗлле]] ҫине улӑштарчӗ
7103
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sylheti in Sylheti Nagari script - example.svg|centre|300px]]
Унăн кĕнĕ сĕнĕ тĕнĕ Силоти çĕлĕ. Силоти пĕрĕнĕ Индия, Бангладеш, Бӳлĕкӳн, хӗр вӳтлӳкĕн пăхăн. Силхетĕ - уникальнă индо-арий кĕнĕ.
== Алфавит ==
{|class="wikitable" style="margin:auto";
| [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠀ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠁ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠃ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠄ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠅ.svg|50px]]
|-
! /a/ !! /i/ !! /ʊ/ !! /ɛ/ !! /ɔ/
|}
{|class="wikitable" style="margin:auto";
|-
| [[File:সিলেটি নাগরি স্বরবর্ণ ꠣ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি স্বরবর্ণ ꠤ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি স্বরবর্ণ ꠥ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি স্বরবর্ণ ꠦ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি স্বরবর্ণ ꠧ.svg|50px]]
|-
! /a/ !! /i/ !! /ʊ/ !! /ɛ/ !! /ɔ/
|}
{|class="wikitable" style="margin:auto";
| [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠇ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠈ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠉ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠊ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি চিহ্ন ꠋ.svg|50px]]
|-
! /xɔ/ !! /xɔ́/ !! /ɡɔ/ !! /ɡɔ́/ !! /ŋɔ/
|-
| [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠌ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠍ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠎ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠏ.svg|50px]] ||
|-
! /sɔ/ !! /sɔ́/ !! /zɔ/ !! /zɔ́/ !!
|-
| [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠐ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠑ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠒ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠓ.svg|50px]] ||
|-
! /ʈɔ/ !! /ʈɔ́/ !! /ɖɔ/ !! /ɖɔ́/ !!
|-
| [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠔ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠕ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠖ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠗ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠘ.svg|50px]]
|-
! /t̪ɔ/ !! /t̪ɔ́/ !! /d̪ɔ/ !! /d̪ɔ́/ !! /nɔ/
|-
| [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠙ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠚ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠛ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠜ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠝ.svg|50px]]
|-
! /fɔ/ !! /fɔ́/ !! /bɔ/ !! /bɔ́/ !! /mɔ/
|-
| [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠞ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠟ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠠ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠡ.svg|50px]] || [[File:সিলেটি নাগরি বর্ণ ꠢ.svg|50px]]
|-
! /ɾɔ/ !! /lɔ/ !! /ɽɔ/ !! /ʃɔ/ !! /ɦɔ/
|}
dpa0ptppsi0aj4c43tvsbgeqovyt1bo
Викикĕнеке:Вĕренÿ кĕнекисен çÿлĕкĕ
0
2806
7145
2024-11-09T07:53:16Z
Таёжный лес
2014
Таёжный лес [[Викикĕнеке:Вĕренÿ кĕнекисен çÿлĕкĕ]] страницӑн ятне [[Wikibooks:Вĕренÿ кĕнекисен çÿлĕкĕ]] ҫине улӑштарчӗ
7145
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Wikibooks:Вĕренÿ кĕнекисен çÿлĕкĕ]]
1wbopr894uo2amxagqy7gfxugn8j7pc
Викикĕнеке:Мĕн вăл Викикĕнеке
0
2807
7148
2024-11-09T07:54:30Z
Таёжный лес
2014
Таёжный лес [[Викикĕнеке:Мĕн вăл Викикĕнеке]] страницӑн ятне [[Wikibooks:Мĕн вăл Викикĕнеке]] ҫине улӑштарчӗ
7148
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Wikibooks:Мĕн вăл Викикĕнеке]]
lnr4tu5ge0go4uqoracuzhtw6bmkv20
Викикĕнеке:Паллă кĕнекесем
0
2808
7150
2024-11-09T07:55:09Z
Таёжный лес
2014
Таёжный лес [[Викикĕнеке:Паллă кĕнекесем]] страницӑн ятне [[Wikibooks:Паллă кĕнекесем]] ҫине улӑштарчӗ
7150
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Wikibooks:Паллă кĕнекесем]]
ouc43yn8a2m4biv4wznnp3crdgwtwwp
Викикĕнеке:Чĕлхе кĕнекисен çÿлĕкĕ
0
2809
7152
2024-11-09T07:55:21Z
Таёжный лес
2014
Таёжный лес [[Викикĕнеке:Чĕлхе кĕнекисен çÿлĕкĕ]] страницӑн ятне [[Wikibooks:Чĕлхе кĕнекисен çÿлĕкĕ]] ҫине улӑштарчӗ
7152
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Wikibooks:Чĕлхе кĕнекисен çÿлĕкĕ]]
dap28h5qbgtj70anl0pv25xo3f9kzsv
Силоти чӑваш тӗлле
0
2810
7200
2024-11-09T08:20:01Z
Таёжный лес
2014
Таёжный лес [[Силоти чӑваш тӗлле]] страницӑн ятне [[Силоти тӗлле]] ҫине улӑштарчӗ
7200
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Силоти тӗлле]]
3wq2oqmjp2l3i7ccwitvfz5uhedfovu
Хаçатсем валли çырнă статья (чăвашла)
0
2811
7306
7213
2026-01-10T14:27:37Z
Xqbot
2143
исправление двойного перенаправления на [[Хаçатсем валли çырнă статья]]
7306
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Хаçатсем валли çырнă статья]]
qssgi2gq11150fyofd180qxnr0gxmkp
MediaWiki:BabelConfig.json
8
2812
7244
2025-01-30T23:56:08Z
Maintenance script
1339
Migrating server configuration to an on-wiki JSON file ([[phab:T374348]])
7244
json
application/json
{
"$version": "1.0.0",
"BabelAutoCreate": true,
"BabelCategoryNames": {
"0": "",
"1": "",
"2": "",
"3": "",
"4": "",
"5": "",
"N": ""
},
"BabelMainCategory": "",
"BabelUseUserLanguage": false
}
54hmctnlaawatl26wopa0v29fbhc0mb
Пĕçермелли кĕнекере
0
2817
7281
2025-11-22T18:44:22Z
Таёжный лес
2014
[[Пĕçермелли кĕнеке]] ҫине куҫарни
7281
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Пĕçермелли кĕнеке]]
eqdwqyy73oku7ofpfw1iog29oif2ebg
Wikibooks:Портал
4
2820
7294
2026-01-07T16:53:17Z
Таёжный лес
2014
[[Wikibooks:Портал сообщества]] ҫине куҫарни
7294
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Wikibooks:Портал сообщества]]
ibjckbjqrjzwa8a6nnn9u0aygyvnx0h
Wikibooks:Хаçатсем валли çырнă статья
4
2821
7296
2026-01-07T17:18:03Z
Таёжный лес
2014
Таёжный лес [[Wikibooks:Хаçатсем валли çырнă статья]] страницӑн ятне [[Хаçатсем валли çырнă статья]] ҫине улӑштарчӗ
7296
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Хаçатсем валли çырнă статья]]
qssgi2gq11150fyofd180qxnr0gxmkp