Авикипедиа abwiki https://ab.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%85%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%83_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%9F%D1%8C%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Амедиа Цастәи Ахцәажәара Алахәыла Алахәыла ахцәажәара Авикипедиа Авикипедиа ахцәажәара Афаил Афаил ахцәажәара Амедиавики Амедиавики ахцәажәара Ашаблон Ашаблон ахцәажәара Ацхыраара Ацхыраара ахцәажәара Акатегориа Акатегориа ахцәажәара TimedText TimedText talk Амодуль Амодуль ахцәажәара Event Event talk Аԥсуа алфавит 0 1044 162966 154166 2026-04-01T17:41:34Z ~2026-20170-95 24883 162966 wikitext text/x-wiki p == Аҭоурых == Иахьа 142 шықәса ҵит аԥсуа литература ашьаҭаркҩы, [[Аԥсны]] жәла поет Дырмит Иасыф ԥа Гәлиа диижьҭеи. Раԥхьатәи аԥсуа алфавит, раԥхьатәи аԥсуа шәҟәы, раԥхьатәи аԥсуа газеҭ, раԥхьатәи аԥсуа театр. Абарҭ зегьы Дырмит Гәлиа ихьӡ иадҳәалоуп. Аԥсуа ҩыра ыҟанаҵы (уи иаанаго наунaгӡоуп) иҟазаауеит [[Дырмит Гәлиа]] ихьӡ. Иахьа зегьы ҳхырхәоит игәалашәара аҿаԥхьа. == Аԥсуа aлфaвит == {| CELLSPACING="0" BORDER="2" WIDTH="100%" style="border-collapse: collapse" bordercolor="#111111" cellpadding="2" | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''№''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''1''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''2 (МФА)''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''3 (ISO)''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''4 (Услар)''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''5 (ПК)''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''6 (Марр)''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''7 лат.''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''8 [[мхедрули]]''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''9''' |- | align="center" | 1 | align="center" | [[А (кириллица)|А]] а | align="center" | a | align="center" | a | align="center" | а | align="center" | а | align="center" | a | align="center" | a | align="center" | ა | align="center" | [а] |- | align="center" | 2 | align="center" | [[Б]] б | align="center" | b | align="center" | b | align="center" | б | align="center" | б | align="center" | b | align="center" | b | align="center" | ბ | align="center" | [бы] |- | align="center" | 3 | align="center" | [[В (кириллица)|В]] в | align="center" | v | align="center" | v | align="center" | в | align="center" | в | align="center" | v | align="center" | v | align="center" | ვ | align="center" | [вы] |- | align="center" | 4 | align="center" | [[Г]] г | align="center" | g | align="center" | g | align="center" | г | align="center" | г | align="center" | g | align="center" | g | align="center" | გ | align="center" | [гы] |- | align="center" | 5 | align="center" | [[Гь]] гь | align="center" | gʲ | align="center" | g' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | гj | align="center" | г̆ | align="center" | gˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | gı | align="center" | გჲ | align="center" | [гьы] |- | align="center" | 6 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | Гә гә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | gʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | gã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | гу | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | гу | align="center" | g˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | gu | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | გუ | align="center" | [гәы] |- | align="center" | 7 | align="center" | [[Ӷ]] ӷ | align="center" | ɣ ~ ʁ | align="center" | ğ | align="center" | г̓ | align="center" | ӷ | align="center" | ǧ | align="center" | ƣ | align="center" | ღ | align="center" | [ӷы] |- | align="center" | 8 | align="center" | [[Ӷь]] ӷь | align="center" | ɣʲ ~ ʁʲ | align="center" | ğ' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | г̓j | align="center" | ӷ | align="center" | ǧˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ƣı | align="center" | ღჲ | align="center" | [ӷьы] |- | align="center" | 9 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | Ӷә ӷә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ɣʲʷ ~ ʁʲʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ğ'ã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | г̓у | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ӷу | align="center" | ǧ˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ƣu | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ღუ | align="center" | [гәы] |- | align="center" | 10 | align="center" | [[Д]] д | align="center" | d | align="center" | d | align="center" | д | align="center" | д | align="center" | d | align="center" | d | align="center" | დ | align="center" | [ды] |- | align="center" | 11 | align="center" | [[Дә]] дә | align="center" | dʷ | align="center" | dã | align="center" | д̓ | align="center" | ꚁ | align="center" | d˚ | align="center" | đ | align="center" | დჿ | align="center" | [дәы] |- | align="center" | 12 | align="center" | [[Е]] е | align="center" | ɛ | align="center" | e | align="center" | е | align="center" | е | align="center" | e | align="center" | e | align="center" | ე | align="center" | [е] |- | align="center" | 13 | align="center" | [[Ж]] ж | align="center" | ʐ | align="center" | ž | align="center" | ж | align="center" | ж | align="center" | ȷ | align="center" | ƶ | align="center" | ჟჾ | align="center" | [жы] |- | align="center" | 14 | align="center" | [[Жь]] жь | align="center" | ʒ | align="center" | ž' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | жj | align="center" | ӂ | align="center" | ȷˌ | align="center" | [[Файл:Latin small letter reversed Ghe with long leg.svg|12x12пкс]] | align="center" | ჟ | align="center" | [жьы] |- | align="center" | 15 | align="center" | [[Жә]] жә | align="center" | ʒʷ | align="center" | žã | align="center" | ꚅ | align="center" | ꚅ | align="center" | ȷ˚ | align="center" | j | align="center" | ჟჿ | align="center" | [жәы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ꚅ̓ | align="center" | ꚅ̆ | align="center" | ȷˌ˚ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 16 | align="center" | [[З]] з | align="center" | z | align="center" | z | align="center" | з | align="center" | з | align="center" | z | align="center" | z | align="center" | ზ | align="center" | [зы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ⱬ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 17 | align="center" | [[Ӡ]] ӡ | align="center" | ʣ | align="center" | źã | align="center" | ꚉ | align="center" | ӡ | align="center" | ď | align="center" | ᴣ | align="center" | ძ | align="center" | [ӡы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ďˌ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 18 | align="center" | [[Ӡә]] ӡә | align="center" | ʥʷ | align="center" | źã' | align="center" | ꚃ | align="center" | ꚃ | align="center" | ď˚ | align="center" | ⱬ | align="center" | ძჿ | align="center" | [ӡәы] |- | align="center" | 19 | align="center" | [[И]] и | align="center" | i:, j, jə | align="center" | i | align="center" | i | align="center" | i | align="center" | i | align="center" | i | align="center" | ი | align="center" | [и] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | j | align="center" | | align="center" | y | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 20 | align="center" | [[К]] к | align="center" | k’ | align="center" | k | align="center" | к | align="center" | к | align="center" | k | align="center" | ⱪ | align="center" | კ | align="center" | [кы] |- | align="center" | 21 | align="center" | [[Кь]] кь | align="center" | kʲ’ | align="center" | k' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | кj | align="center" | к̆ | align="center" | kˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ⱪı | align="center" | კჲ | align="center" | [кьы] |- | align="center" | 22 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | Кә кә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | kʲ’ʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | k'ã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ку | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ку | align="center" | k˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ⱪu | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | კუ | align="center" | [кәы] |- | align="center" | 23 | align="center" | [[Қ]] қ | align="center" | kʰ | align="center" | ķ | align="center" | к̓ | align="center" | ӄ | align="center" | q | align="center" | k | align="center" | ქ | align="center" | [қы] |- | align="center" | 24 | align="center" | [[Қь]] қь | align="center" | kʲʰ | align="center" | ķ' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | к̓j | align="center" | ӄ̆ | align="center" | qˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | kı | align="center" | ქჲ | align="center" | [қьы] |- | align="center" | 25 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | [[Қә]] қә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | kʲʰʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ķ'ã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | к̓у | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ӄу | align="center" | q˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ku | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ქუ | align="center" | [қәы] |- | align="center" | 26 | align="center" | [[Ҟ]] ҟ | align="center" | q’ | align="center" | k̄ | align="center" | q | align="center" | q | align="center" | k̇ | align="center" | q | align="center" | ყ | align="center" | [ҟы] |- | align="center" | 27 | align="center" | [[Ҟь]] ҟь | align="center" | qʲ’ | align="center" | k̄' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | qj | align="center" | q̆ | align="center" | k̇ˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" align="center" | qı | align="center" | ყჲ | align="center" | [ҟьы] |- | align="center" | 28 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | Ҟә ҟә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | qʲ’ʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | k̄'ã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | qу | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | qу | align="center" | k̇˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | qu | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ყუ | align="center" | [қәы] |- | align="center" | 29 | align="center" | [[Л]] л | align="center" | l | align="center" | l | align="center" | л | align="center" | л | align="center" | l | align="center" | l | align="center" | ლ | align="center" | [лы] |- | align="center" | 30 | align="center" | [[М (кириллица)|М]] м | align="center" | m | align="center" | m | align="center" | м | align="center" | м | align="center" | m | align="center" | m | align="center" | მ | align="center" | [мы] |- | align="center" | 31 | align="center" | [[Н (кириллица)|Н]] н | align="center" | n | align="center" | n | align="center" | н | align="center" | н | align="center" | n | align="center" | n | align="center" | ნ | align="center" | [ны] |- | align="center" | 32 | align="center" | [[О (кириллица)|О]] о | align="center" | o | align="center" | o | align="center" | о | align="center" | о | align="center" | o | align="center" | o | align="center" | ო | align="center" | [о] |- | align="center" | 33 | align="center" | [[П]] п | align="center" | p’ | align="center" | p | align="center" | п | align="center" | п | align="center" | p | align="center" | [[Файл:Latin small letter open P.svg|12x12пкс]] | align="center" | პ | align="center" | [пы] |- | align="center" | 34 | align="center" | [[Ԥ]] ԥ | align="center" | pʰ | align="center" | ṕ | align="center" | п̓ | align="center" | ԥ | align="center" | φ | align="center" | p | align="center" | ფ | align="center" | [ԥы] |- | align="center" | 35 | align="center" | [[Р (кириллица)|Р]] р | align="center" | r | align="center" | r | align="center" | р | align="center" | р | align="center" | r | align="center" | r | align="center" | რ | align="center" | [ры] |- | align="center" | 36 | align="center" | [[С (кириллица)|С]] с | align="center" | s | align="center" | s | align="center" | с | align="center" | с | align="center" | s | align="center" | s | align="center" | ს | align="center" | [сы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ҫ | align="center" | | align="center" | sˌ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 37 | align="center" | [[Т]] т | align="center" | t’ | align="center" | t | align="center" | т | align="center" | т | align="center" | t | align="center" | [[Файл:Latin small letter T with descender.svg|12x12пкс]] | align="center" | ტ | align="center" | [ты] |- | align="center" | 38 | align="center" | [[Тә]] тә | align="center" | tʷ’ | align="center" | tã | align="center" | ꚍ̆ | align="center" | ꚍ̆ | align="center" | t˚ | align="center" | [[Файл:Latin small letter Tp with descender.svg|10x10пкс]] | align="center" | ტჿ | align="center" | [тәы] |- | align="center" | 39 | align="center" | [[Ҭ]] ҭ | align="center" | tʰ | align="center" | ţ | align="center" | т̓ | align="center" | ꚋ | align="center" | ϑ | align="center" | t | align="center" | თ | align="center" | [ҭы] |- | align="center" | 40 | align="center" | [[Ҭә]] ҭә | align="center" | tʷ | align="center" | ţã | align="center" | ꚍ | align="center" | ꚍ | align="center" | ϑ˚ | align="center" | [[Файл:Latin small letter Tp.svg|9x9пкс]] | align="center" | თჿ | align="center" | [ҭәы] |- | align="center" | 41 | align="center" | [[У (кириллица)|У]] у | align="center" | w, wə, u: | align="center" | u | align="center" | у | align="center" | у | align="center" | w | align="center" | u | align="center" | უ | align="center" | [у] |- | align="center" | 42 | align="center" | [[Ф]] ф | align="center" | f | align="center" | f | align="center" | ф | align="center" | ф | align="center" | f | align="center" | f | align="center" | ჶ | align="center" | [фы] |- | align="center" | 43 | align="center" | [[Х (кириллица)|Х]] х | align="center" | x ~ χ | align="center" | h | align="center" | х | align="center" | х | align="center" | q̇ | align="center" | x | align="center" | ხ | align="center" | [хы] |- | align="center" | 44 | align="center" | [[Хь]] хь | align="center" | xʲ ~ χʲ | align="center" | h' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | хj | align="center" | х̆ | align="center" | q̇ˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | xı | align="center" | ხჲ | align="center" | [хьы] |- | align="center" | 45 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | Хә хә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | xʲʷ ~ χʲʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | h'ã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ху | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ху | align="center" | q̇˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | xu | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ხუ | align="center" | [хәы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | х̍ | align="center" | | align="center" | q̱̇ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | х̍у | align="center" | | align="center" | q̱̇˚ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 46 | align="center" | [[Ҳ]] ҳ | align="center" | ħ | align="center" | h̦ | align="center" | h | align="center" | h | align="center" | ħ | align="center" | h | align="center" | ჰ | align="center" | [ҳы] |- | align="center" | 47 | align="center" | [[Ҳә]] ҳә | align="center" | ħʷ | align="center" | h̦ã | align="center" | ꚕ | align="center" | ꚕ | align="center" | ħ˚ | align="center" | ħ | align="center" | ჰჿ | align="center" | [хәы] |- | align="center" | 48 | align="center" | [[Ц]] ц | align="center" | ʦʰ | align="center" | c | align="center" | ц | align="center" | ц | align="center" | ϑ̇ | align="center" | c | align="center" | ც | align="center" | [цы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ц̍ | align="center" | | align="center" | ϑ̇ˌ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 49 | align="center" | [[Цә]] цә | align="center" | ʨʷʰ | align="center" | cã | align="center" | ꚏ | align="center" | ꚏ | align="center" | ϑ̇˚ | align="center" | [[Файл:Latin small letter reversed Ghe with low left hook.svg|12x12пкс]] | align="center" | ცჿ | align="center" | [цәы] |- | align="center" | 50 | align="center" | [[Ҵ]] ҵ | align="center" | ts’ | align="center" | c̄ã | align="center" | ц̓ | align="center" | ҵ | align="center" | ṫ | align="center" | [[Файл:Latin small letter C with descender.svg|10x10пкс]] | align="center" | წ | align="center" | [ҵы] |- | align="center" | 51 | align="center" | [[Ҵә]] ҵә | align="center" | ʨʷ’ | align="center" | c̄ | align="center" | ꚏ̆ | align="center" | ꚏ̆ | align="center" | ṫ˚ | align="center" | [[Файл:Latin small letter reversed Ghe with stroke.svg|12x12пкс]] | align="center" | წჿ | align="center" | [ҵәы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | т̨ | align="center" | | align="center" | ṫˌ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 52 | align="center" | [[Ч]] ч | align="center" | ʧʰ | align="center" | č | align="center" | ч | align="center" | ч | align="center" | ϑ̣ | align="center" | ɥ | align="center" | ჩ | align="center" | [чы] |- | align="center" | 53 | align="center" | [[Ҷ]] ҷ | align="center" | ʧ’ | align="center" | c̦ | align="center" | ч̓ | align="center" | ꚓ | align="center" | ṭ | align="center" | [[Файл:Latin small letter turned H with stroke.svg|12x12пкс]] | align="center" | ჭ | align="center" | [ҷы] |- | align="center" | 54 | align="center" | [[Ҽ]] ҽ | align="center" | ʈʂ | align="center" | č | align="center" | ꚇ | align="center" | ҽ | align="center" | ϑ̱̣ | align="center" | [[Файл:Latin small letter abkhasian Che.svg|12x12пкс]] | align="center" | ჩჾ | align="center" | [ҽы] |- | align="center" | 55 | align="center" | [[Ҿ]] ҿ | align="center" | ʈʂ’ | align="center" | č̦ | align="center" | ꚇ̆ | align="center" | ҽ̆ | align="center" | ṯ̣ | align="center" | [[Файл:Latin small letter abkhasian Che with descender.svg|11x11пкс]] | align="center" | ჭჾ | align="center" | [ҿы] |- | align="center" | 56 | align="center" | [[Ш]] ш | align="center" | ʂ | align="center" | š | align="center" | ш | align="center" | ш | align="center" | ш | align="center" | [[Файл:Latin small letter S with descender.svg|10x10пкс]] | align="center" | შჾ | align="center" | [шы] |- | align="center" | 57 | align="center" | [[Шь]] шь | align="center" | ʃ | align="center" | š' | align="center" | ш̆ | align="center" | ш̆ | align="center" | щ | align="center" | ſ | align="center" | შ | align="center" | [шьы] |- | align="center" | 58 | align="center" | [[Шә]] шә | align="center" | ʃʷ | align="center" | šã | align="center" | щ | align="center" | ꚗ | align="center" | ш˚ | align="center" | [[Файл:Latin small letter reflected F.svg|12x12пкс]] | align="center" | შჿ | align="center" | [шәы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | щ̆ | align="center" | ꚗ̆ | align="center" | щ˚ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 59 | align="center" | [[Ы]] ы | align="center" | ɨ | align="center" | y | align="center" | ѵ | align="center" | ѵ | align="center" | ə | align="center" | ə | align="center" | ჷ | align="center" | [ы] |- | align="center" | 60 | align="center" | [[Ҩ]] ҩ | align="center" | ɥ (< ʕʷ) | align="center" | ò | align="center" | ҩ | align="center" | ҩ | align="center" | w̧ | align="center" | y | align="center" | ჳ | align="center" | [ҩы] |- | align="center" | 61 | align="center" | [[Џ]] џ | align="center" | ɖʐ | align="center" | d̂ | align="center" | | align="center" | џ | align="center" | ḓ | align="center" | [[Файл:Latin small letter script G with ascender.svg|15x15пкс]] | align="center" | ჯჾ | align="center" | [џы] |- | align="center" | 62 | align="center" | [[Џь]] џь | align="center" | ʤ | align="center" | d̂' | align="center" | џ | align="center" | џ̆ | align="center" | ḏ̣ | align="center" | ꝗ | align="center" | ჯ | align="center" | [џьы] |- | align="center" | 63 | align="center" | ь | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ჲ | align="center" | [арԥшқага дырга] |- | align="center" | 64 | align="center" | ә | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ჿ | align="center" | [ақьышәхаргьежьратә дырга] |} == Аԥсуа aлфaвит (1892) == [[File:Abkhaz alphabet 1892.png|300px|мини|Дырмит Гәлиеи Константин Маҷавариании ралфавит (1892)]] == Аԥсуа aлфaвит (1928–1938) == [[File:Abkhaz alph 28-38.jpg|300px]] == Аԥсуа aлфaвит (1938–1953) == [[File:Abkhaz alphabet (1938-1953).JPG|300px]] == Аԥсуа клавиатура == [[Афаил:Abkhazian keyboard.png|950px|мини|центр]] == Азхьарԥшқәа == * [https://www.dropbox.com/s/o56gzhvjsn6dus9/abkhazia%20%28RUS%29.rar?dl=0 Аԥсуа аклавиатура] * [https://www.youtube.com/watch?v=ylsjOvGcDQg Аԥсуа алфавит] YouTube аҿы. [[Акатегориа:Аԥсуа бызшәа|Алфавит, Аԥсуа]] [[Акатегориа:Алфавитқәа]] 64ihek806gvf855zqgv17mcme25tqg9 162973 162966 2026-04-01T20:56:29Z Fraxinus.cs 8381 Откат правки [[Special:Contributions/~2026-20170-95|~2026-20170-95]] ([[User talk:~2026-20170-95|обсуждение]]) к последней версии [[User:Диад Џьынџьыхә|Диад Џьынџьыхә]] 154166 wikitext text/x-wiki [[Афаил:Напыла иану аԥсуа текст ацыԥҵәаха.jpg|мини|Напыла иану аԥсуа текст ацыԥҵәаха -Абрыскьыл изы алегенда аҟынтә]] == Аҭоурых == Иахьа 142 шықәса ҵит аԥсуа литература ашьаҭаркҩы, [[Аԥсны]] жәла поет Дырмит Иасыф ԥа Гәлиа диижьҭеи. Раԥхьатәи аԥсуа алфавит, раԥхьатәи аԥсуа шәҟәы, раԥхьатәи аԥсуа газеҭ, раԥхьатәи аԥсуа театр. Абарҭ зегьы Дырмит Гәлиа ихьӡ иадҳәалоуп. Аԥсуа ҩыра ыҟанаҵы (уи иаанаго наунaгӡоуп) иҟазаауеит [[Дырмит Гәлиа]] ихьӡ. Иахьа зегьы ҳхырхәоит игәалашәара аҿаԥхьа. == Аԥсуа aлфaвит == {| CELLSPACING="0" BORDER="2" WIDTH="100%" style="border-collapse: collapse" bordercolor="#111111" cellpadding="2" | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''№''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''1''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''2 (МФА)''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''3 (ISO)''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''4 (Услар)''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''5 (ПК)''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''6 (Марр)''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''7 лат.''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''8 [[мхедрули]]''' | BGCOLOR="#CCFF66" align="center" | '''9''' |- | align="center" | 1 | align="center" | [[А (кириллица)|А]] а | align="center" | a | align="center" | a | align="center" | а | align="center" | а | align="center" | a | align="center" | a | align="center" | ა | align="center" | [а] |- | align="center" | 2 | align="center" | [[Б]] б | align="center" | b | align="center" | b | align="center" | б | align="center" | б | align="center" | b | align="center" | b | align="center" | ბ | align="center" | [бы] |- | align="center" | 3 | align="center" | [[В (кириллица)|В]] в | align="center" | v | align="center" | v | align="center" | в | align="center" | в | align="center" | v | align="center" | v | align="center" | ვ | align="center" | [вы] |- | align="center" | 4 | align="center" | [[Г]] г | align="center" | g | align="center" | g | align="center" | г | align="center" | г | align="center" | g | align="center" | g | align="center" | გ | align="center" | [гы] |- | align="center" | 5 | align="center" | [[Гь]] гь | align="center" | gʲ | align="center" | g' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | гj | align="center" | г̆ | align="center" | gˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | gı | align="center" | გჲ | align="center" | [гьы] |- | align="center" | 6 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | Гә гә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | gʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | gã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | гу | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | гу | align="center" | g˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | gu | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | გუ | align="center" | [гәы] |- | align="center" | 7 | align="center" | [[Ӷ]] ӷ | align="center" | ɣ ~ ʁ | align="center" | ğ | align="center" | г̓ | align="center" | ӷ | align="center" | ǧ | align="center" | ƣ | align="center" | ღ | align="center" | [ӷы] |- | align="center" | 8 | align="center" | [[Ӷь]] ӷь | align="center" | ɣʲ ~ ʁʲ | align="center" | ğ' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | г̓j | align="center" | ӷ | align="center" | ǧˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ƣı | align="center" | ღჲ | align="center" | [ӷьы] |- | align="center" | 9 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | Ӷә ӷә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ɣʲʷ ~ ʁʲʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ğ'ã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | г̓у | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ӷу | align="center" | ǧ˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ƣu | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ღუ | align="center" | [гәы] |- | align="center" | 10 | align="center" | [[Д]] д | align="center" | d | align="center" | d | align="center" | д | align="center" | д | align="center" | d | align="center" | d | align="center" | დ | align="center" | [ды] |- | align="center" | 11 | align="center" | [[Дә]] дә | align="center" | dʷ | align="center" | dã | align="center" | д̓ | align="center" | ꚁ | align="center" | d˚ | align="center" | đ | align="center" | დჿ | align="center" | [дәы] |- | align="center" | 12 | align="center" | [[Е]] е | align="center" | ɛ | align="center" | e | align="center" | е | align="center" | е | align="center" | e | align="center" | e | align="center" | ე | align="center" | [е] |- | align="center" | 13 | align="center" | [[Ж]] ж | align="center" | ʐ | align="center" | ž | align="center" | ж | align="center" | ж | align="center" | ȷ | align="center" | ƶ | align="center" | ჟჾ | align="center" | [жы] |- | align="center" | 14 | align="center" | [[Жь]] жь | align="center" | ʒ | align="center" | ž' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | жj | align="center" | ӂ | align="center" | ȷˌ | align="center" | [[Файл:Latin small letter reversed Ghe with long leg.svg|12x12пкс]] | align="center" | ჟ | align="center" | [жьы] |- | align="center" | 15 | align="center" | [[Жә]] жә | align="center" | ʒʷ | align="center" | žã | align="center" | ꚅ | align="center" | ꚅ | align="center" | ȷ˚ | align="center" | j | align="center" | ჟჿ | align="center" | [жәы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ꚅ̓ | align="center" | ꚅ̆ | align="center" | ȷˌ˚ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 16 | align="center" | [[З]] з | align="center" | z | align="center" | z | align="center" | з | align="center" | з | align="center" | z | align="center" | z | align="center" | ზ | align="center" | [зы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ⱬ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 17 | align="center" | [[Ӡ]] ӡ | align="center" | ʣ | align="center" | źã | align="center" | ꚉ | align="center" | ӡ | align="center" | ď | align="center" | ᴣ | align="center" | ძ | align="center" | [ӡы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ďˌ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 18 | align="center" | [[Ӡә]] ӡә | align="center" | ʥʷ | align="center" | źã' | align="center" | ꚃ | align="center" | ꚃ | align="center" | ď˚ | align="center" | ⱬ | align="center" | ძჿ | align="center" | [ӡәы] |- | align="center" | 19 | align="center" | [[И]] и | align="center" | i:, j, jə | align="center" | i | align="center" | i | align="center" | i | align="center" | i | align="center" | i | align="center" | ი | align="center" | [и] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | j | align="center" | | align="center" | y | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 20 | align="center" | [[К]] к | align="center" | k’ | align="center" | k | align="center" | к | align="center" | к | align="center" | k | align="center" | ⱪ | align="center" | კ | align="center" | [кы] |- | align="center" | 21 | align="center" | [[Кь]] кь | align="center" | kʲ’ | align="center" | k' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | кj | align="center" | к̆ | align="center" | kˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ⱪı | align="center" | კჲ | align="center" | [кьы] |- | align="center" | 22 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | Кә кә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | kʲ’ʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | k'ã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ку | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ку | align="center" | k˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ⱪu | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | კუ | align="center" | [кәы] |- | align="center" | 23 | align="center" | [[Қ]] қ | align="center" | kʰ | align="center" | ķ | align="center" | к̓ | align="center" | ӄ | align="center" | q | align="center" | k | align="center" | ქ | align="center" | [қы] |- | align="center" | 24 | align="center" | [[Қь]] қь | align="center" | kʲʰ | align="center" | ķ' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | к̓j | align="center" | ӄ̆ | align="center" | qˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | kı | align="center" | ქჲ | align="center" | [қьы] |- | align="center" | 25 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | [[Қә]] қә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | kʲʰʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ķ'ã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | к̓у | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ӄу | align="center" | q˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ku | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ქუ | align="center" | [қәы] |- | align="center" | 26 | align="center" | [[Ҟ]] ҟ | align="center" | q’ | align="center" | k̄ | align="center" | q | align="center" | q | align="center" | k̇ | align="center" | q | align="center" | ყ | align="center" | [ҟы] |- | align="center" | 27 | align="center" | [[Ҟь]] ҟь | align="center" | qʲ’ | align="center" | k̄' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | qj | align="center" | q̆ | align="center" | k̇ˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" align="center" | qı | align="center" | ყჲ | align="center" | [ҟьы] |- | align="center" | 28 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | Ҟә ҟә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | qʲ’ʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | k̄'ã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | qу | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | qу | align="center" | k̇˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | qu | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ყუ | align="center" | [қәы] |- | align="center" | 29 | align="center" | [[Л]] л | align="center" | l | align="center" | l | align="center" | л | align="center" | л | align="center" | l | align="center" | l | align="center" | ლ | align="center" | [лы] |- | align="center" | 30 | align="center" | [[М (кириллица)|М]] м | align="center" | m | align="center" | m | align="center" | м | align="center" | м | align="center" | m | align="center" | m | align="center" | მ | align="center" | [мы] |- | align="center" | 31 | align="center" | [[Н (кириллица)|Н]] н | align="center" | n | align="center" | n | align="center" | н | align="center" | н | align="center" | n | align="center" | n | align="center" | ნ | align="center" | [ны] |- | align="center" | 32 | align="center" | [[О (кириллица)|О]] о | align="center" | o | align="center" | o | align="center" | о | align="center" | о | align="center" | o | align="center" | o | align="center" | ო | align="center" | [о] |- | align="center" | 33 | align="center" | [[П]] п | align="center" | p’ | align="center" | p | align="center" | п | align="center" | п | align="center" | p | align="center" | [[Файл:Latin small letter open P.svg|12x12пкс]] | align="center" | პ | align="center" | [пы] |- | align="center" | 34 | align="center" | [[Ԥ]] ԥ | align="center" | pʰ | align="center" | ṕ | align="center" | п̓ | align="center" | ԥ | align="center" | φ | align="center" | p | align="center" | ფ | align="center" | [ԥы] |- | align="center" | 35 | align="center" | [[Р (кириллица)|Р]] р | align="center" | r | align="center" | r | align="center" | р | align="center" | р | align="center" | r | align="center" | r | align="center" | რ | align="center" | [ры] |- | align="center" | 36 | align="center" | [[С (кириллица)|С]] с | align="center" | s | align="center" | s | align="center" | с | align="center" | с | align="center" | s | align="center" | s | align="center" | ს | align="center" | [сы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ҫ | align="center" | | align="center" | sˌ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 37 | align="center" | [[Т]] т | align="center" | t’ | align="center" | t | align="center" | т | align="center" | т | align="center" | t | align="center" | [[Файл:Latin small letter T with descender.svg|12x12пкс]] | align="center" | ტ | align="center" | [ты] |- | align="center" | 38 | align="center" | [[Тә]] тә | align="center" | tʷ’ | align="center" | tã | align="center" | ꚍ̆ | align="center" | ꚍ̆ | align="center" | t˚ | align="center" | [[Файл:Latin small letter Tp with descender.svg|10x10пкс]] | align="center" | ტჿ | align="center" | [тәы] |- | align="center" | 39 | align="center" | [[Ҭ]] ҭ | align="center" | tʰ | align="center" | ţ | align="center" | т̓ | align="center" | ꚋ | align="center" | ϑ | align="center" | t | align="center" | თ | align="center" | [ҭы] |- | align="center" | 40 | align="center" | [[Ҭә]] ҭә | align="center" | tʷ | align="center" | ţã | align="center" | ꚍ | align="center" | ꚍ | align="center" | ϑ˚ | align="center" | [[Файл:Latin small letter Tp.svg|9x9пкс]] | align="center" | თჿ | align="center" | [ҭәы] |- | align="center" | 41 | align="center" | [[У (кириллица)|У]] у | align="center" | w, wə, u: | align="center" | u | align="center" | у | align="center" | у | align="center" | w | align="center" | u | align="center" | უ | align="center" | [у] |- | align="center" | 42 | align="center" | [[Ф]] ф | align="center" | f | align="center" | f | align="center" | ф | align="center" | ф | align="center" | f | align="center" | f | align="center" | ჶ | align="center" | [фы] |- | align="center" | 43 | align="center" | [[Х (кириллица)|Х]] х | align="center" | x ~ χ | align="center" | h | align="center" | х | align="center" | х | align="center" | q̇ | align="center" | x | align="center" | ხ | align="center" | [хы] |- | align="center" | 44 | align="center" | [[Хь]] хь | align="center" | xʲ ~ χʲ | align="center" | h' | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | хj | align="center" | х̆ | align="center" | q̇ˌ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | xı | align="center" | ხჲ | align="center" | [хьы] |- | align="center" | 45 | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | Хә хә | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | xʲʷ ~ χʲʷ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | h'ã | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ху | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ху | align="center" | q̇˚ | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | xu | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | ხუ | align="center" | [хәы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | х̍ | align="center" | | align="center" | q̱̇ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | BGCOLOR="#C0C0C0" align="center" | х̍у | align="center" | | align="center" | q̱̇˚ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 46 | align="center" | [[Ҳ]] ҳ | align="center" | ħ | align="center" | h̦ | align="center" | h | align="center" | h | align="center" | ħ | align="center" | h | align="center" | ჰ | align="center" | [ҳы] |- | align="center" | 47 | align="center" | [[Ҳә]] ҳә | align="center" | ħʷ | align="center" | h̦ã | align="center" | ꚕ | align="center" | ꚕ | align="center" | ħ˚ | align="center" | ħ | align="center" | ჰჿ | align="center" | [хәы] |- | align="center" | 48 | align="center" | [[Ц]] ц | align="center" | ʦʰ | align="center" | c | align="center" | ц | align="center" | ц | align="center" | ϑ̇ | align="center" | c | align="center" | ც | align="center" | [цы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ц̍ | align="center" | | align="center" | ϑ̇ˌ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 49 | align="center" | [[Цә]] цә | align="center" | ʨʷʰ | align="center" | cã | align="center" | ꚏ | align="center" | ꚏ | align="center" | ϑ̇˚ | align="center" | [[Файл:Latin small letter reversed Ghe with low left hook.svg|12x12пкс]] | align="center" | ცჿ | align="center" | [цәы] |- | align="center" | 50 | align="center" | [[Ҵ]] ҵ | align="center" | ts’ | align="center" | c̄ã | align="center" | ц̓ | align="center" | ҵ | align="center" | ṫ | align="center" | [[Файл:Latin small letter C with descender.svg|10x10пкс]] | align="center" | წ | align="center" | [ҵы] |- | align="center" | 51 | align="center" | [[Ҵә]] ҵә | align="center" | ʨʷ’ | align="center" | c̄ | align="center" | ꚏ̆ | align="center" | ꚏ̆ | align="center" | ṫ˚ | align="center" | [[Файл:Latin small letter reversed Ghe with stroke.svg|12x12пкс]] | align="center" | წჿ | align="center" | [ҵәы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | т̨ | align="center" | | align="center" | ṫˌ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 52 | align="center" | [[Ч]] ч | align="center" | ʧʰ | align="center" | č | align="center" | ч | align="center" | ч | align="center" | ϑ̣ | align="center" | ɥ | align="center" | ჩ | align="center" | [чы] |- | align="center" | 53 | align="center" | [[Ҷ]] ҷ | align="center" | ʧ’ | align="center" | c̦ | align="center" | ч̓ | align="center" | ꚓ | align="center" | ṭ | align="center" | [[Файл:Latin small letter turned H with stroke.svg|12x12пкс]] | align="center" | ჭ | align="center" | [ҷы] |- | align="center" | 54 | align="center" | [[Ҽ]] ҽ | align="center" | ʈʂ | align="center" | č | align="center" | ꚇ | align="center" | ҽ | align="center" | ϑ̱̣ | align="center" | [[Файл:Latin small letter abkhasian Che.svg|12x12пкс]] | align="center" | ჩჾ | align="center" | [ҽы] |- | align="center" | 55 | align="center" | [[Ҿ]] ҿ | align="center" | ʈʂ’ | align="center" | č̦ | align="center" | ꚇ̆ | align="center" | ҽ̆ | align="center" | ṯ̣ | align="center" | [[Файл:Latin small letter abkhasian Che with descender.svg|11x11пкс]] | align="center" | ჭჾ | align="center" | [ҿы] |- | align="center" | 56 | align="center" | [[Ш]] ш | align="center" | ʂ | align="center" | š | align="center" | ш | align="center" | ш | align="center" | ш | align="center" | [[Файл:Latin small letter S with descender.svg|10x10пкс]] | align="center" | შჾ | align="center" | [шы] |- | align="center" | 57 | align="center" | [[Шь]] шь | align="center" | ʃ | align="center" | š' | align="center" | ш̆ | align="center" | ш̆ | align="center" | щ | align="center" | ſ | align="center" | შ | align="center" | [шьы] |- | align="center" | 58 | align="center" | [[Шә]] шә | align="center" | ʃʷ | align="center" | šã | align="center" | щ | align="center" | ꚗ | align="center" | ш˚ | align="center" | [[Файл:Latin small letter reflected F.svg|12x12пкс]] | align="center" | შჿ | align="center" | [шәы] |- | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | щ̆ | align="center" | ꚗ̆ | align="center" | щ˚ | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | 59 | align="center" | [[Ы]] ы | align="center" | ɨ | align="center" | y | align="center" | ѵ | align="center" | ѵ | align="center" | ə | align="center" | ə | align="center" | ჷ | align="center" | [ы] |- | align="center" | 60 | align="center" | [[Ҩ]] ҩ | align="center" | ɥ (< ʕʷ) | align="center" | ò | align="center" | ҩ | align="center" | ҩ | align="center" | w̧ | align="center" | y | align="center" | ჳ | align="center" | [ҩы] |- | align="center" | 61 | align="center" | [[Џ]] џ | align="center" | ɖʐ | align="center" | d̂ | align="center" | | align="center" | џ | align="center" | ḓ | align="center" | [[Файл:Latin small letter script G with ascender.svg|15x15пкс]] | align="center" | ჯჾ | align="center" | [џы] |- | align="center" | 62 | align="center" | [[Џь]] џь | align="center" | ʤ | align="center" | d̂' | align="center" | џ | align="center" | џ̆ | align="center" | ḏ̣ | align="center" | ꝗ | align="center" | ჯ | align="center" | [џьы] |- | align="center" | 63 | align="center" | ь | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ჲ | align="center" | [арԥшқага дырга] |- | align="center" | 64 | align="center" | ә | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | ჿ | align="center" | [ақьышәхаргьежьратә дырга] |} == Аԥсуа aлфaвит (1892) == [[File:Abkhaz alphabet 1892.png|300px|мини|Дырмит Гәлиеи Константин Маҷавариании ралфавит (1892)]] == Аԥсуа aлфaвит (1928–1938) == [[File:Abkhaz alph 28-38.jpg|300px]] == Аԥсуа aлфaвит (1938–1953) == [[File:Abkhaz alphabet (1938-1953).JPG|300px]] == Аԥсуа клавиатура == [[Афаил:Abkhazian keyboard.png|950px|мини|центр]] == Азхьарԥшқәа == * [https://www.dropbox.com/s/o56gzhvjsn6dus9/abkhazia%20%28RUS%29.rar?dl=0 Аԥсуа аклавиатура] * [https://www.youtube.com/watch?v=ylsjOvGcDQg Аԥсуа алфавит] YouTube аҿы. [[Акатегориа:Аԥсуа бызшәа|Алфавит, Аԥсуа]] [[Акатегориа:Алфавитқәа]] 0wi1a3o2a5srxbrrd5rruk2oym1h9il Тҟәарчал 0 2480 162986 162761 2026-04-02T06:08:46Z InternetArchiveBot 15973 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 162986 wikitext text/x-wiki {{Акарточка анхарҭаҭыԥ |астатус=Ақалақь |атәыла=Аԥс-Қырҭ |zoom1=12 |афото=Tkvarcheli aerial.jpg |агерб=Tquarchal coat of arms.jpg |афото ахҵара=2007 шықәсазы Тҟәарчал |автомобильтә код=ABH |ателефон код=+7 (940) 26ххххх |аԥошьҭатә анҵарба=384830 |асааҭтә зонақәа=+3 |аофициалтә бызшәа=[[аԥсуа бызшәа]], [[аурыс бызшәа]] |ақәӡара=16,85 |ашьақәгылара=1942 |араион=Тҟәарчал араион |еишьцәахаз ақалақьқәа=[[Сургут]], [[Зверево]] }} '''Тҟәарчал''' ({{lang-ru|Ткуарчал/Ткварчели}}, {{lang-ka|ტყვარჩელი}}) — [[Аԥсны]] иҟоу [[ақалақь]] ({{ш.|1942}} инаркны). [[Тҟәарчал араион]] агәы. Ишьҭоуп aӡиaс Гaлыӡгa aҩхaa aҟын. == Агеографиа == == Адемографиа == * 28.440-ҩык ([[1959|1959 ш.]]) * 25.805-ҩык ([[1970|1970 ш.]]) * 21.549-ҩык ([[1979|1979 ш.]]) * 21.744-ҩык ([[1989|1989 ш.]]) * 4786-ҩык ([[2003|(2003 ш.]]) * 5013-ҩык ([[2011|2011 ш.]])<ref name="ethno-kavkaz.narod">[https://www.ethno-kavkaz.narod.ru/tkuarchal11.html]{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 5038-ҩык ([[2024|2024 ш.]])<ref>[https://cgsra.org/media/files/ed.pdf]</ref> '''Аетникатә еилазаашьа (2011):'''<ref name="ethno-kavkaz.narod" /> * [[Аԥсуаа|'''аԥсуаа''']] — 3334-ҩык (66,5%) * [[Ақырҭцәа|'''ақырҭцәа''']] — 801-ҩык (16%) * [[аурысцәа]] — 487-ҩык (9,7%) * ''[[агырцәа]]'' ''—'' ''69-ҩык (1,4%)'' * [[аукраинцәа]] ''—'' ''65-ҩык (1,3%)'' * [[аерманцәа]] ''—'' ''54-ҩык (1,1%)'' * [[абырзенцәа]] ''—'' ''19-ҩык (0,4%)'' * [[Ашәануа бызшәа|ашәануа]] ''—'' ''1-ҩык (0,1%)'' == Еишьцәахаз ақалақьқәа == * Зверево ([[Урыстәыла]])<ref>[https://ngzv.ru/zverevo-stanet-pobratimom-abhazskogo-tkuarchala/?ysclid=mnawmo7yex447548769]</ref> * Сургут ([[Урыстәыла]])<ref>[https://sputnik-abkhazia.ru/20260303/1061425065.html]</ref> == Аҳамҭақәа == * ''[[Аԥсны Афырхаҵа]]'' ([[2008|2008 ш]].) == Еицырдыруа ауаа == <gallery> Афаил:Валери Аршба|[[Аршба, Валери Шалва-иԥа|Валери Аршба]] Афаил:Raul Khajimba 2015.jpg|[[Рауль Ҳаџьымба]] Афаил:BeslanKubrava.jpg|[[Кәыбраа, Беслан Сергеи-иԥа|Беслан Кәыбраа]] Афаил:Denis Chachkhalia.jpg|[[Чачхалиа, Денис Кьыршьал-иԥа|Денис Чачхалиа]] </gallery> ==Азгәаҭақәа== {{reflist}} {{Аԥсны ақалақьқәа}} {{Cities, towns and villages in Abkhazia|Тҟәарчал араион}} {{Авторитет змоу адыррақәа}} [[Акатегориа:Аԥсны ақалақьқәа]] [[Акатегориа:Аԥсны ақалақьқәа-фырхаҵа]] lva4rtoh9iitbuit0pbkaigxhq7cof7 Гал 0 2545 162983 162712 2026-04-02T04:18:49Z InternetArchiveBot 15973 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 162983 wikitext text/x-wiki {{Акарточка анхарҭаҭыԥ |астатус=Ақалақь |атәыла=Аԥс-Қырҭ |zoom1=12 |афото=Gali Stadium.jpg |агерб=Герб города Гал (Гали).jpg |афото ахҵара=Астадион Гал |автомобильтә код=ABH |ателефон код=+7 (940) 28ххххх |аԥошьҭатә анҵарба=384800 |асааҭтә зонақәа=+3 |аофициалтә бызшәа=[[аԥсуа бызшәа]], [[аурыс бызшәа]] |ашьақәгылара=1932 |араион=Гал араион }} '''Гал''' ({{lang-ru|Гал}}, {{lang-ka|გალი}}) — [[Аԥсны]] иҟоу [[ақалақь]]. Амрaгылaрaтәи aҩaдa уи иaҳәaaуп Кaвкaз aшьхa ҳрaкырa, aлaдaтәи aгaн aмшын еиқәa. Ақaлaқь шьҭоуп aмшын aҿықә aдәы, aӡиaс Гaлыӡгa aрӷьaрaхьтәи aгaн aҟны. Очaмчырaтәи aҵaкырaдгьыл 1867,8кв. км. [[Аҟәa]]нӡa 53 км бжьоуп. Қaрҭынӡa 391 км. бжьоуп. == Агеографиа== == Адемографиа == * 3847-ҩык ([[1939|1939 ш.]]) * 9368-ҩык ([[1959|1959 ш.]]) * 13.628-ҩык ([[1970|1970 ш.]]) * 14.405-ҩык ([[1979|1979 ш.]]) * 15.763-ҩык ([[1989|1989 ш.]]) * 7169-ҩык ([[2003|(2003 ш.]]) * 7605-ҩык ([[2011|2011 ш.]])<ref name="ethno-kavkaz.narod">[https://www.ethno-kavkaz.narod.ru/tkuarchal11.html]{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 7461-ҩык ([[2024|2024 ш.]])<ref>[https://cgsra.org/media/files/ed.pdf]</ref> '''Аетникатә еилазаашьа (2011):'''<ref name="ethno-kavkaz.narod" /> * [[Ақырҭцәа|'''ақырҭцәа''']] — 7301-ҩык (96%) * [[Аԥсуаа|'''аԥсуаа''']] — 126-ҩык (1,7%) * '''[[аурысцәа]]''' — 73-ҩык (1%) * ''[[агырцәа]]'' ''—'' ''59-ҩык (0,8%)'' * [[аерманцәа]] ''—'' ''11-ҩык (0,1%)'' * [[аукраинцәа]] ''—'' ''10-ҩык (0,1%)'' {{Аԥсны ақалақьқәа}} [[Акатегориа:Аԥсны ақалақьқәа]] du4lc8vrytvjydn4d24fhqur3dxp521 Италиа 0 3915 162964 162936 2026-04-01T16:04:41Z Fraxinus.cs 8381 викификация, оформление 162964 wikitext text/x-wiki {{Акарточка Аҳәынҭқарра |абираҟ = {{#property:p41}} |абираҟ ирызку адаҟьа = Италиа абираҟ |агерб = {{#property:p94}} |агерб ирызку адаҟьа = Италиа агерб |агимн=Inno di Mameli instrumental.ogg |агимн ирызку адаҟьа = Италиа агимн |амаҵураҭыԥ1=Апрезидент |амаҵурауаҩ1= |амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр |амаҵурауаҩ2= |zoom1=4}} '''Италиа''' ({{lang-it|Italia}}), аофициалтә хьӡы: '''Италиатәи Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 248 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-it|Repubblica Italiana}}) — [[Европа]] иҟоу атәыла. Италиа мраҭашәарала [[Франциа|Франциеи]] иареи адгьылтә ҳәаақәа рымоуп; [[Швеицариа|Швеицариеи]] [[Австриа|Австриеи]] ҩадаҟа; [[Словениа]] мрагыларахь; насгьы [[Ватикан]] ақалақьи [[Сан Марино]]и рыҩ-анклавк. Аҭбаарала Европаҿы ажәабатәи аҭыԥ ааннакылоит, 301,340 км<sup>2</sup> аҵанакуеит, насгьы ахԥатәи аҭыԥ ааннакылоит [[Европатәи Аидгыла]] алахәылацәа рыла, 59 миллионҩык ауаа нхоит. Италиа ақалақь хада, иреиҳау ақалақь [[Рим]]; егьырҭ ақалақь дуқәа рахь иаҵанакуеит [[Милан]] (атәылаҿы иреиҳау аметрополитантә ҭыԥ), [[Неаполь]], [[Турин]], [[Палермо]], [[Болониа]], [[Флоренциа]], [[Генуиа]], [[Венециа]]. Италиа аҭоурых хыԥхьаӡара рацәала Италиатәи ажәларқәа рахь инеиуеит, ҷыдала ажәытә римаа, урҭ [[Римтәи Ареспублика]] аан Абжьаратәи амшын дунеи ааныркылеит, насгьы Римтәи аимпериа аан шәышықәсала анапхгара ҟарҵон. [[Ақьырсианра]] аныларҵәа, Рим Акатоликтә Егьлисареи Апапатә ҳәынҭқарреи рҭыԥны иҟалеит. [[Аварварцәа]] рықәларақәеи егьырҭ ахҭысқәеи ирыхҟьаны [[Мраҭашәаратәи Римтәи аимпериа]] аҵыхәтәантәи ажәытәӡатәи аамҭеи [[Абжьаратәи ашәышықәсақәа]] раԥхьатәи аамҭеи рыбжьара еилаҳаит. [[11-тәи ашәышықәса]]зы Италиатәи ақалақь-ҳәынҭқаррақәеи амшынтә республикақәеи рыҽдырҭбааит, акоммерциа абзоурала аизҳазыӷьара ҿыц аарганы, иахьатәи акапитализм ашьаҭа шьақәдыргылеит. Италиатәи [[Аиҭарҿиара]] 15-тәии 16-тәии ашәышықәсақәа рзы ишәҭит, насгьы Европа зегьы ахь инеит. Италиатәи аԥшааҩцәа Мрагылара Хараҟеи Адунеи Ҿыци рахь амҩа ҿыцқәа аартит, уи Аԥшаарақәа раамҭазы акырӡа аҵанакуеит. ==Ахьарԥшқәа== {{reflist}} {{Авторитет змоу адыррақәа}} [[Акатегориа:Италиа| ]] [[Акатегориа:Европатәи атәылақәа]] [[Акатегориа:Ареспубликақәа]] [[Акатегориа:НАТО атәылақәа]] [[Акатегориа:Европатәи Аидгыла иалахәу атәылақәа]] [[Акатегориа:Европа ахеилак иалахәу атәылақәа]] [[Акатегориа:1861 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]] [[Акатегориа:1946 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]] hx7ni51bukxzd7pgcp5rytp6s85avtv Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs 3 10306 162971 161021 2026-04-01T18:41:38Z ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ 24807 /* Question about participation in the competition */ новая тема 162971 wikitext text/x-wiki {{Асалам}}— [[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 14:32, 1 ажьырныҳәа 2018 (UTC) == Work on flag templates == Hi! About flags I think, if we decided to make enciclopedia we first should know correct name of the country, without probability and our imaiginations!!! So I know one good place which can become for abwiki like compass. This is [https://m.sputnik-abkhazia.ru/news/?mobile_return=no Abkhazian language site] where we can see news into ап,сшэа. So inside the site someware it is possible to find latest, correct names of some countries. Without this we havenot right to make articles or flag templetes.-[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 14:35, 5 ажьырныҳәа 2021 (UTC) :Hello. Good idea. ;-) Sputnik-ab might be a good resource, but it will be about waiting for a place or situation to happen, in order to extract the names we need. In the meanwhile, I found this: http://apsnyteka.org/file/Terminologichesky_slovar_1960_abh.pdf Maybe you already saw this, but it is a good reference too. I will look for another sourcebook. Ah, too bad, there is no sandbox to create a listof confirmed and correct names.--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|обсуждение]]) 17:21, 5 ажьырныҳәа 2021 (UTC) ::I think this book is not useful for us, because it is old one. For example word Абаӷәаза is written like Абаӷ'''у'''аза. This is old stile and this will give us on the wrong way! Beside that, this is just vocebulary and all that wards is possible to find in Kaslandzias book.-[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 08:46, 6 ажьырныҳәа 2021 (UTC) Недерландтәи Антилтәи Адгьылбжьахақәа--[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 17:31, 9 ажьырныҳәа 2021 (UTC) :Thank you. I have a proposal: to write the verified names on [[Ахцәажәара:Аҳәынҭқаррақәа рсиа|the discusion page of the article]].--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|обсуждение]]) 19:15, 9 ажьырныҳәа 2021 (UTC) :As I informed, very soon will publish new book with geographical names into abshwa.-[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 09:28, 10 ажьырныҳәа 2021 (UTC) ==Hurrying== Hi dear friend! I think you are hurrying somewhere, but where I don't know! Anyway I will delete everything what you will mark, but be more patient! There is no need hurry!!! This is Wikipedia and how you will not increase speed anyway Abwiki will unfinished. ok? :-)--[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 13:52, 3 жәабран 2021 (UTC) :Hello. Sorry, sometimes it is a bad call from my side, but this is a pain that must be endured, there is no other way. Occasionally I make a mistake, for example a mistype in the name of the category which means more work for me or you, and sometimes I have to deal with someone else's "work". But on the other hand, this wiki now looks much better than before. And there are lots of articles I haven't reviewed yet, so I am hurrying to do everything from А то Ә. Quite recently I have had a lot of time. I had 11 days holiday (taken my days off from my work), but in the same time, majority of my own family got infected by "you know what, so even if I was not ill, I still had to stay at home sitting, in my country everything is still closed down. And I am now too old for just playing computer games all the day everyday... So this concludes my answer.--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|обсуждение]]) 15:12, 3 жәабран 2021 (UTC) ::Ok! Thank you for your additions and job in abwiki!--[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 07:41, 4 жәабран 2021 (UTC) == Date, comma == https://ab.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%88%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:Date# Comma already added.[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 15:39, 26 мшаԥымза 2021 (UTC) == curency == {| class="wikitable" | AUD || Австралиатәи адоллар |- | AZN || Азербаиџьантәи аманаҭ |- | AMD || Аерман драмқәав |- | BYR || Белоруссиатәи амааҭқәа |- | BGN || Болгариатәи алев |- | BRL || Бразилиатәи ареал |- | HUF || Венгриатәи афоринтқәа |- | KRW || Кореиатәи Ареспублика авонқәа |- | DKK || Даниатәи акронқәа |- | INR || Индиатәи арупиқәа |- | KZT || Ҟазахтәи атенгеқәа |- | CAD || Канадатәи адоллар |- | KGS || Ҟырҕызтәи асомқәа |- | CNY || Китаитәи аиуанқәа |- | LVL || Латвиатәи алат |- | LTL || Литватәи алит |- | MDL || Молдавиатәи алеиқәа |- | RON || Румыниатәи алеи ҿыцқәа |- | TMT || Ҭуркмениатәи аманаҭ ҿыц |- | NOK || Норвегиатәи акронқәа |- | PLN || Польшатәи азлотықәа |- | XDR || АҧАзҶ (аҧсахра азин ҷыда) |- | SGD || Сингапуртәи адоллар |- | TJS || Ҭаџьықьтәи асомониқәа |- | TRY || Ҭырқәтәылатәи алира |- | UZS || Узбеқьтәи асумқәа |- | UAH || Украинатәи гривнақәа |- | GBP || Еиду акралра афунт стерлинг |- | CZK || Чехиатәи акронқәа |- | SEK || Швециатәи акронқәа |- | CHF || Швеицариатәи афранк |- | ZAR || Аладаафрикатәи арендқәа |- | JPY || Иапониатәи аиенқәа |} == Pomoc == Asalame, jsi administrátor na Abchazské Wikipedii, chci vytvořit článek o tamním ozbrojeném konfliktu pomocí karty "{{Ozbrojený konflikt" Snažím se to napsat v abcházštině ({{Abџyar eibaҭou aimak), ale nemůžete přijít na to, co napsat do názvu karty?{{Анапынҵамҭада|Scrooge muc.duck|10:30, 15 рашәарамза 2022}} : I see on your profile you are able to communicate in English. Therefore I would ask you to not using the translator to write me. It does not work very well and it did funny things with the important parts of your question. :) So I am not quite sure what you want from me. Do you want to create a template for the armed conflicts? As long as I know something like this does not exist on this wikipedia yet. If yes, I believe you are not experienced enough to create one, and my knowledge of the Abkhaz language is not sufficient enough to do it myself. First there should be some rather long pages about conflicts. We can create a template later. And, I am not the administrator. I am just an ordinary user like you.--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 12:22, 15 рашәарамза 2022 (UTC) == Why do you keep reverting my edits == Please read my edit summaries bc there are valid reasons why u should keep them. [[Цастәи:Вклад/90.241.131.86|90.241.131.86]] 19:47, 2 жәабранмза 2024 (UTC) :Because you mess up with alphabets of languages, one of them is my mother tongue and the second one is closest to be like my mother tongue. You can't just delete "ch" without explenation. If you have any, it would be invalid anyway. "ch" sounds like "х" in either Abkhaz or Russian. And in Slovak language "dž" is not a single letter, it too is a digraph, just like "ch".--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 20:38, 2 жәабранмза 2024 (UTC) ::First of all (in case ur wondering I’m the same I.P) you made some spelling mistakes. 2nd, if it’s a digraph, then why is it considered a separate letter? 3rd, if a entire orthography considers a digraph to be a separate letter AND has Unicode encoding and it would look the same anyway, (Dz, dz looks exactly like Dz, dz but LL, ll dinnae looks like Ỻ, ỻ) then why not use the actual Unicode character rather than use 2 makeshift characters? [[Цастәи:Вклад/90.243.79.125|90.243.79.125]] 20:46, 16 жәабранмза 2024 (UTC) :::OMG. All the digraphs in the Slavic languages are written by two letters. Never as a single letter no matter what the microsofties did with Unicode! We always write Ch on a keyboard by typing both C and h. There has never been any option to write Ch by a single key. The same applies on Dz and Dž in Slovak language. And stop arguing about that with a native speaker! [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 22:47, 16 жәабранмза 2024 (UTC) ::::Yeah it would be impractical for there to be a big character that looks just like 2 symbols (not to mention it would stick out like a sore thumb and the keyboard would look quite different to fit other characters with the Dz and Dž ligatures around) but, even if there was sh and ch and th ligatures in Unicode a native English speaker would prob not consider them as separate letters. (E.g the French don’t typically consider Æ and Œ to be separate letters(ok maybe that was a bad example cuz u would prob tell the graphical difference between AE and Æ and OE and Œ)) [[Цастәи:Вклад/90.243.79.125|90.243.79.125]] 15:48, 17 жәабранмза 2024 (UTC) ::::Why are you reverting my transliterations? [[Цастәи:Вклад/90.243.79.125|90.243.79.125]] 17:45, 17 жәабранмза 2024 (UTC) :::::Because you keep doing what you are doing. And you are doing everything wrong. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 17:57, 17 жәабранмза 2024 (UTC) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторцәа) will expire on 2025-02-16 19:13:10. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Алахәыла:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Leaderbot|ахцәажәара]]) 19:42, 9 жәабранмза 2025 (UTC)</div> == Vandalism warning == Hi [[Алахәыла_ахцәажәара:Fraxinus.cs|@Fraxinus.cs]], I want to let you know I've reverted one or more of your [https://ab.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%85%D3%99%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%85%D1%86%D3%99%D0%B0%D0%B6%D3%99%D0%B0%D1%80%D0%B0%3AFraxinus.cs&diff=118514&oldid=115145&variant=ab|recent contributions] because they do not seem constructive. If you think I made a mistake or have questions, you can leave a message on [[User talk:|my talk page]]. Please note that continued vandalism may lead to restrictions. [[Цастәи:Вклад/49.175.171.54|49.175.171.54]] 12:43, 14 мшаԥымза 2025 (UTC) :Hello, anonymious user. What a nonsense is that? [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 13:01, 14 мшаԥымза 2025 (UTC) == Этот пользователь == Спасибо за то что улучшил мою/не мою правку на этой странице, Я очень благодарен [[Алахәыла:Артём Петренко 2025|Артём Петренко 2025]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Артём Петренко 2025|ахцәажәара]]) 17:57, 17 лаҵарамза 2025 (UTC) :Не за что. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 07:51, 18 лаҵарамза 2025 (UTC) == Infinite IP blocks == Hello. As IPs are randomly assigned, they should not be blocked for an infinite period of time. Kindly unblock all the indefinite IP blocks you made '''[https://ab.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D0%B0%D1%81%D1%82%D3%99%D0%B8:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA?wpTarget=&wpOptions%5B%5D=tempblocks&wpOptions%5B%5D=autoblocks&wpOptions%5B%5D=userblocks&blockType=&limit=50&wpFormIdentifier=blocklist (list)]'''. Thanks. [[Цастәи:Вклад/46.48.227.196|46.48.227.196]] 12:47, 2 ԥхынгәымза 2025 (UTC) :Hello. Ever since I became administrator I've never made any indefinite IP blocks. It was the work of previous administrator. And I remember these indefinite IP bans were justly given. The subsequent clean-up was a long and tedious work. :But I will consider ublocking them, but if the same IP were vandalising en masse again, these would stay banned forevermore. :And I suggest you create an account because I tend to not be very pleased to accept such a request from an anonymous users. I would like to know who I am talking with next time. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 13:11, 2 ԥхынгәымза 2025 (UTC) ::{{Ok}} I unblock all except for two. One of them is banned globaly on all wikipedias, and the second one was the worst of all Vandals there. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 14:19, 2 ԥхынгәымза 2025 (UTC) == ;;;;; 。わらりろろ、れろろら、りわ〜わろ…ろら == ;;一 ';;; [[Цастәи:Вклад/220.146.7.26|220.146.7.26]] 05:23, 10 ԥхынгәымза 2025 (UTC) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторцәа) will expire on 2025-08-13 08:30:11. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Алахәыла:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Leaderbot|ахцәажәара]]) 19:43, 6 нанҳәамза 2025 (UTC)</div> == [[Авикипедиа:Аингалатә аҩымҭақәа]] == Добрый день. Предлагаю рассмотреть возможность восстановить указанную страницу как значимую для проекта. Предыдущий администратор удалил её по неизвестной причине. — [[Участник:Андрей Козлов 123|<font color="green">Андрей Козлов 123</font>]] <sup>[[Обсуждение участника:Андрей Козлов 123|о]]-[[Служебная:Вклад/Андрей Козлов 123|в]]</sup> 08:26, 8 хәажәкырамза 2026 (UTC) :Здравствуйте, :Я создал статью заново. И заодно исправил найденные там ошибки (например, ҧ -> ԥ). Но я делаю это при условии, что вы удалите из неё все русские названия и замените их абхазскими. А также многие названия, которые уже являются абхазскими, но грамматически или морфологически некорректны. :Думаю, именно поэтому Супризи удалил её 7 лет назад. :С уважением, [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 09:33, 8 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::Обновление: Я только что обнаружил, что запрошенное вами восстановление статьи [[Авикипедиа:Аингалатә аҩымҭақәа]] является дубликатом статьи [[Авикипедиа:Vital articles]]. ::В конечном итоге именно поэтому Супризи удалил эту страницу. В любом случае, ситуация та же, за исключением того, что страница с 1000 статьями написана на английском языке. Могли бы вы взяться за задачу переписать эту страницу с английского на абхазский, а затем завершить это, переписав [[Авикипедиа:Аингалатә аҩымҭақәа|восстановленную страницу]] как перенаправление? [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 09:46, 8 хәажәкырамза 2026 (UTC) == Question about participation in the competition == Лукаш, доброго времени суток! Вас беспокоит Владимир Юрьевич Маркелия. Хотелось бы задать Вам вопрос, Вы не хотите поучаствовать в конкурсе «[https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026 Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]»? Мы вместе с Вами могли бы писать различные статьи о Украине, украинском народе и их подвигах. Для меня это очень интересная тема, так как я сам прожил в Украине большую часть жизни. С уважением, Владимир Юрьевич Маркелия! [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 18:41, 1 мшаԥымза 2026 (UTC) gfy3lx9swq5z8b3i7nf7oaz6l5qake4 162974 162971 2026-04-01T21:04:46Z Fraxinus.cs 8381 /* Question about participation in the competition */ Аҭак 162974 wikitext text/x-wiki {{Асалам}}— [[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 14:32, 1 ажьырныҳәа 2018 (UTC) == Work on flag templates == Hi! About flags I think, if we decided to make enciclopedia we first should know correct name of the country, without probability and our imaiginations!!! So I know one good place which can become for abwiki like compass. This is [https://m.sputnik-abkhazia.ru/news/?mobile_return=no Abkhazian language site] where we can see news into ап,сшэа. So inside the site someware it is possible to find latest, correct names of some countries. Without this we havenot right to make articles or flag templetes.-[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 14:35, 5 ажьырныҳәа 2021 (UTC) :Hello. Good idea. ;-) Sputnik-ab might be a good resource, but it will be about waiting for a place or situation to happen, in order to extract the names we need. In the meanwhile, I found this: http://apsnyteka.org/file/Terminologichesky_slovar_1960_abh.pdf Maybe you already saw this, but it is a good reference too. I will look for another sourcebook. Ah, too bad, there is no sandbox to create a listof confirmed and correct names.--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|обсуждение]]) 17:21, 5 ажьырныҳәа 2021 (UTC) ::I think this book is not useful for us, because it is old one. For example word Абаӷәаза is written like Абаӷ'''у'''аза. This is old stile and this will give us on the wrong way! Beside that, this is just vocebulary and all that wards is possible to find in Kaslandzias book.-[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 08:46, 6 ажьырныҳәа 2021 (UTC) Недерландтәи Антилтәи Адгьылбжьахақәа--[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 17:31, 9 ажьырныҳәа 2021 (UTC) :Thank you. I have a proposal: to write the verified names on [[Ахцәажәара:Аҳәынҭқаррақәа рсиа|the discusion page of the article]].--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|обсуждение]]) 19:15, 9 ажьырныҳәа 2021 (UTC) :As I informed, very soon will publish new book with geographical names into abshwa.-[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 09:28, 10 ажьырныҳәа 2021 (UTC) ==Hurrying== Hi dear friend! I think you are hurrying somewhere, but where I don't know! Anyway I will delete everything what you will mark, but be more patient! There is no need hurry!!! This is Wikipedia and how you will not increase speed anyway Abwiki will unfinished. ok? :-)--[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 13:52, 3 жәабран 2021 (UTC) :Hello. Sorry, sometimes it is a bad call from my side, but this is a pain that must be endured, there is no other way. Occasionally I make a mistake, for example a mistype in the name of the category which means more work for me or you, and sometimes I have to deal with someone else's "work". But on the other hand, this wiki now looks much better than before. And there are lots of articles I haven't reviewed yet, so I am hurrying to do everything from А то Ә. Quite recently I have had a lot of time. I had 11 days holiday (taken my days off from my work), but in the same time, majority of my own family got infected by "you know what, so even if I was not ill, I still had to stay at home sitting, in my country everything is still closed down. And I am now too old for just playing computer games all the day everyday... So this concludes my answer.--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|обсуждение]]) 15:12, 3 жәабран 2021 (UTC) ::Ok! Thank you for your additions and job in abwiki!--[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 07:41, 4 жәабран 2021 (UTC) == Date, comma == https://ab.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%88%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:Date# Comma already added.[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 15:39, 26 мшаԥымза 2021 (UTC) == curency == {| class="wikitable" | AUD || Австралиатәи адоллар |- | AZN || Азербаиџьантәи аманаҭ |- | AMD || Аерман драмқәав |- | BYR || Белоруссиатәи амааҭқәа |- | BGN || Болгариатәи алев |- | BRL || Бразилиатәи ареал |- | HUF || Венгриатәи афоринтқәа |- | KRW || Кореиатәи Ареспублика авонқәа |- | DKK || Даниатәи акронқәа |- | INR || Индиатәи арупиқәа |- | KZT || Ҟазахтәи атенгеқәа |- | CAD || Канадатәи адоллар |- | KGS || Ҟырҕызтәи асомқәа |- | CNY || Китаитәи аиуанқәа |- | LVL || Латвиатәи алат |- | LTL || Литватәи алит |- | MDL || Молдавиатәи алеиқәа |- | RON || Румыниатәи алеи ҿыцқәа |- | TMT || Ҭуркмениатәи аманаҭ ҿыц |- | NOK || Норвегиатәи акронқәа |- | PLN || Польшатәи азлотықәа |- | XDR || АҧАзҶ (аҧсахра азин ҷыда) |- | SGD || Сингапуртәи адоллар |- | TJS || Ҭаџьықьтәи асомониқәа |- | TRY || Ҭырқәтәылатәи алира |- | UZS || Узбеқьтәи асумқәа |- | UAH || Украинатәи гривнақәа |- | GBP || Еиду акралра афунт стерлинг |- | CZK || Чехиатәи акронқәа |- | SEK || Швециатәи акронқәа |- | CHF || Швеицариатәи афранк |- | ZAR || Аладаафрикатәи арендқәа |- | JPY || Иапониатәи аиенқәа |} == Pomoc == Asalame, jsi administrátor na Abchazské Wikipedii, chci vytvořit článek o tamním ozbrojeném konfliktu pomocí karty "{{Ozbrojený konflikt" Snažím se to napsat v abcházštině ({{Abџyar eibaҭou aimak), ale nemůžete přijít na to, co napsat do názvu karty?{{Анапынҵамҭада|Scrooge muc.duck|10:30, 15 рашәарамза 2022}} : I see on your profile you are able to communicate in English. Therefore I would ask you to not using the translator to write me. It does not work very well and it did funny things with the important parts of your question. :) So I am not quite sure what you want from me. Do you want to create a template for the armed conflicts? As long as I know something like this does not exist on this wikipedia yet. If yes, I believe you are not experienced enough to create one, and my knowledge of the Abkhaz language is not sufficient enough to do it myself. First there should be some rather long pages about conflicts. We can create a template later. And, I am not the administrator. I am just an ordinary user like you.--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 12:22, 15 рашәарамза 2022 (UTC) == Why do you keep reverting my edits == Please read my edit summaries bc there are valid reasons why u should keep them. [[Цастәи:Вклад/90.241.131.86|90.241.131.86]] 19:47, 2 жәабранмза 2024 (UTC) :Because you mess up with alphabets of languages, one of them is my mother tongue and the second one is closest to be like my mother tongue. You can't just delete "ch" without explenation. If you have any, it would be invalid anyway. "ch" sounds like "х" in either Abkhaz or Russian. And in Slovak language "dž" is not a single letter, it too is a digraph, just like "ch".--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 20:38, 2 жәабранмза 2024 (UTC) ::First of all (in case ur wondering I’m the same I.P) you made some spelling mistakes. 2nd, if it’s a digraph, then why is it considered a separate letter? 3rd, if a entire orthography considers a digraph to be a separate letter AND has Unicode encoding and it would look the same anyway, (Dz, dz looks exactly like Dz, dz but LL, ll dinnae looks like Ỻ, ỻ) then why not use the actual Unicode character rather than use 2 makeshift characters? [[Цастәи:Вклад/90.243.79.125|90.243.79.125]] 20:46, 16 жәабранмза 2024 (UTC) :::OMG. All the digraphs in the Slavic languages are written by two letters. Never as a single letter no matter what the microsofties did with Unicode! We always write Ch on a keyboard by typing both C and h. There has never been any option to write Ch by a single key. The same applies on Dz and Dž in Slovak language. And stop arguing about that with a native speaker! [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 22:47, 16 жәабранмза 2024 (UTC) ::::Yeah it would be impractical for there to be a big character that looks just like 2 symbols (not to mention it would stick out like a sore thumb and the keyboard would look quite different to fit other characters with the Dz and Dž ligatures around) but, even if there was sh and ch and th ligatures in Unicode a native English speaker would prob not consider them as separate letters. (E.g the French don’t typically consider Æ and Œ to be separate letters(ok maybe that was a bad example cuz u would prob tell the graphical difference between AE and Æ and OE and Œ)) [[Цастәи:Вклад/90.243.79.125|90.243.79.125]] 15:48, 17 жәабранмза 2024 (UTC) ::::Why are you reverting my transliterations? [[Цастәи:Вклад/90.243.79.125|90.243.79.125]] 17:45, 17 жәабранмза 2024 (UTC) :::::Because you keep doing what you are doing. And you are doing everything wrong. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 17:57, 17 жәабранмза 2024 (UTC) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторцәа) will expire on 2025-02-16 19:13:10. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Алахәыла:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Leaderbot|ахцәажәара]]) 19:42, 9 жәабранмза 2025 (UTC)</div> == Vandalism warning == Hi [[Алахәыла_ахцәажәара:Fraxinus.cs|@Fraxinus.cs]], I want to let you know I've reverted one or more of your [https://ab.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%85%D3%99%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%85%D1%86%D3%99%D0%B0%D0%B6%D3%99%D0%B0%D1%80%D0%B0%3AFraxinus.cs&diff=118514&oldid=115145&variant=ab|recent contributions] because they do not seem constructive. If you think I made a mistake or have questions, you can leave a message on [[User talk:|my talk page]]. Please note that continued vandalism may lead to restrictions. [[Цастәи:Вклад/49.175.171.54|49.175.171.54]] 12:43, 14 мшаԥымза 2025 (UTC) :Hello, anonymious user. What a nonsense is that? [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 13:01, 14 мшаԥымза 2025 (UTC) == Этот пользователь == Спасибо за то что улучшил мою/не мою правку на этой странице, Я очень благодарен [[Алахәыла:Артём Петренко 2025|Артём Петренко 2025]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Артём Петренко 2025|ахцәажәара]]) 17:57, 17 лаҵарамза 2025 (UTC) :Не за что. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 07:51, 18 лаҵарамза 2025 (UTC) == Infinite IP blocks == Hello. As IPs are randomly assigned, they should not be blocked for an infinite period of time. Kindly unblock all the indefinite IP blocks you made '''[https://ab.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D0%B0%D1%81%D1%82%D3%99%D0%B8:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA?wpTarget=&wpOptions%5B%5D=tempblocks&wpOptions%5B%5D=autoblocks&wpOptions%5B%5D=userblocks&blockType=&limit=50&wpFormIdentifier=blocklist (list)]'''. Thanks. [[Цастәи:Вклад/46.48.227.196|46.48.227.196]] 12:47, 2 ԥхынгәымза 2025 (UTC) :Hello. Ever since I became administrator I've never made any indefinite IP blocks. It was the work of previous administrator. And I remember these indefinite IP bans were justly given. The subsequent clean-up was a long and tedious work. :But I will consider ublocking them, but if the same IP were vandalising en masse again, these would stay banned forevermore. :And I suggest you create an account because I tend to not be very pleased to accept such a request from an anonymous users. I would like to know who I am talking with next time. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 13:11, 2 ԥхынгәымза 2025 (UTC) ::{{Ok}} I unblock all except for two. One of them is banned globaly on all wikipedias, and the second one was the worst of all Vandals there. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 14:19, 2 ԥхынгәымза 2025 (UTC) == ;;;;; 。わらりろろ、れろろら、りわ〜わろ…ろら == ;;一 ';;; [[Цастәи:Вклад/220.146.7.26|220.146.7.26]] 05:23, 10 ԥхынгәымза 2025 (UTC) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторцәа) will expire on 2025-08-13 08:30:11. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Алахәыла:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Leaderbot|ахцәажәара]]) 19:43, 6 нанҳәамза 2025 (UTC)</div> == [[Авикипедиа:Аингалатә аҩымҭақәа]] == Добрый день. Предлагаю рассмотреть возможность восстановить указанную страницу как значимую для проекта. Предыдущий администратор удалил её по неизвестной причине. — [[Участник:Андрей Козлов 123|<font color="green">Андрей Козлов 123</font>]] <sup>[[Обсуждение участника:Андрей Козлов 123|о]]-[[Служебная:Вклад/Андрей Козлов 123|в]]</sup> 08:26, 8 хәажәкырамза 2026 (UTC) :Здравствуйте, :Я создал статью заново. И заодно исправил найденные там ошибки (например, ҧ -> ԥ). Но я делаю это при условии, что вы удалите из неё все русские названия и замените их абхазскими. А также многие названия, которые уже являются абхазскими, но грамматически или морфологически некорректны. :Думаю, именно поэтому Супризи удалил её 7 лет назад. :С уважением, [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 09:33, 8 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::Обновление: Я только что обнаружил, что запрошенное вами восстановление статьи [[Авикипедиа:Аингалатә аҩымҭақәа]] является дубликатом статьи [[Авикипедиа:Vital articles]]. ::В конечном итоге именно поэтому Супризи удалил эту страницу. В любом случае, ситуация та же, за исключением того, что страница с 1000 статьями написана на английском языке. Могли бы вы взяться за задачу переписать эту страницу с английского на абхазский, а затем завершить это, переписав [[Авикипедиа:Аингалатә аҩымҭақәа|восстановленную страницу]] как перенаправление? [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 09:46, 8 хәажәкырамза 2026 (UTC) == Question about participation in the competition == Лукаш, доброго времени суток! Вас беспокоит Владимир Юрьевич Маркелия. Хотелось бы задать Вам вопрос, Вы не хотите поучаствовать в конкурсе «[https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026 Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]»? Мы вместе с Вами могли бы писать различные статьи о Украине, украинском народе и их подвигах. Для меня это очень интересная тема, так как я сам прожил в Украине большую часть жизни. С уважением, Владимир Юрьевич Маркелия! [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 18:41, 1 мшаԥымза 2026 (UTC) :Владимир, добрый вечер. Я приветствую ваш энтузиазм, но я почти ничего не знаю об Украине. Здесь нужно создавать статьи, смотрите [[Авикипедиа:Аингалатә аҩымҭақәа]] и [[Авикипедиа:Vital articles]]. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 21:04, 1 мшаԥымза 2026 (UTC) lxtw6xkar76x957jhfmj2708heq2x6v 162978 162974 2026-04-01T22:11:32Z ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ 24807 /* Question about participation in the competition */ Аҭак 162978 wikitext text/x-wiki {{Асалам}}— [[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 14:32, 1 ажьырныҳәа 2018 (UTC) == Work on flag templates == Hi! About flags I think, if we decided to make enciclopedia we first should know correct name of the country, without probability and our imaiginations!!! So I know one good place which can become for abwiki like compass. This is [https://m.sputnik-abkhazia.ru/news/?mobile_return=no Abkhazian language site] where we can see news into ап,сшэа. So inside the site someware it is possible to find latest, correct names of some countries. Without this we havenot right to make articles or flag templetes.-[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 14:35, 5 ажьырныҳәа 2021 (UTC) :Hello. Good idea. ;-) Sputnik-ab might be a good resource, but it will be about waiting for a place or situation to happen, in order to extract the names we need. In the meanwhile, I found this: http://apsnyteka.org/file/Terminologichesky_slovar_1960_abh.pdf Maybe you already saw this, but it is a good reference too. I will look for another sourcebook. Ah, too bad, there is no sandbox to create a listof confirmed and correct names.--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|обсуждение]]) 17:21, 5 ажьырныҳәа 2021 (UTC) ::I think this book is not useful for us, because it is old one. For example word Абаӷәаза is written like Абаӷ'''у'''аза. This is old stile and this will give us on the wrong way! Beside that, this is just vocebulary and all that wards is possible to find in Kaslandzias book.-[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 08:46, 6 ажьырныҳәа 2021 (UTC) Недерландтәи Антилтәи Адгьылбжьахақәа--[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 17:31, 9 ажьырныҳәа 2021 (UTC) :Thank you. I have a proposal: to write the verified names on [[Ахцәажәара:Аҳәынҭқаррақәа рсиа|the discusion page of the article]].--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|обсуждение]]) 19:15, 9 ажьырныҳәа 2021 (UTC) :As I informed, very soon will publish new book with geographical names into abshwa.-[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 09:28, 10 ажьырныҳәа 2021 (UTC) ==Hurrying== Hi dear friend! I think you are hurrying somewhere, but where I don't know! Anyway I will delete everything what you will mark, but be more patient! There is no need hurry!!! This is Wikipedia and how you will not increase speed anyway Abwiki will unfinished. ok? :-)--[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 13:52, 3 жәабран 2021 (UTC) :Hello. Sorry, sometimes it is a bad call from my side, but this is a pain that must be endured, there is no other way. Occasionally I make a mistake, for example a mistype in the name of the category which means more work for me or you, and sometimes I have to deal with someone else's "work". But on the other hand, this wiki now looks much better than before. And there are lots of articles I haven't reviewed yet, so I am hurrying to do everything from А то Ә. Quite recently I have had a lot of time. I had 11 days holiday (taken my days off from my work), but in the same time, majority of my own family got infected by "you know what, so even if I was not ill, I still had to stay at home sitting, in my country everything is still closed down. And I am now too old for just playing computer games all the day everyday... So this concludes my answer.--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|обсуждение]]) 15:12, 3 жәабран 2021 (UTC) ::Ok! Thank you for your additions and job in abwiki!--[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 07:41, 4 жәабран 2021 (UTC) == Date, comma == https://ab.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%88%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:Date# Comma already added.[[Алахәыла:Surprizi|Surprizi]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Surprizi|обсуждение]]) 15:39, 26 мшаԥымза 2021 (UTC) == curency == {| class="wikitable" | AUD || Австралиатәи адоллар |- | AZN || Азербаиџьантәи аманаҭ |- | AMD || Аерман драмқәав |- | BYR || Белоруссиатәи амааҭқәа |- | BGN || Болгариатәи алев |- | BRL || Бразилиатәи ареал |- | HUF || Венгриатәи афоринтқәа |- | KRW || Кореиатәи Ареспублика авонқәа |- | DKK || Даниатәи акронқәа |- | INR || Индиатәи арупиқәа |- | KZT || Ҟазахтәи атенгеқәа |- | CAD || Канадатәи адоллар |- | KGS || Ҟырҕызтәи асомқәа |- | CNY || Китаитәи аиуанқәа |- | LVL || Латвиатәи алат |- | LTL || Литватәи алит |- | MDL || Молдавиатәи алеиқәа |- | RON || Румыниатәи алеи ҿыцқәа |- | TMT || Ҭуркмениатәи аманаҭ ҿыц |- | NOK || Норвегиатәи акронқәа |- | PLN || Польшатәи азлотықәа |- | XDR || АҧАзҶ (аҧсахра азин ҷыда) |- | SGD || Сингапуртәи адоллар |- | TJS || Ҭаџьықьтәи асомониқәа |- | TRY || Ҭырқәтәылатәи алира |- | UZS || Узбеқьтәи асумқәа |- | UAH || Украинатәи гривнақәа |- | GBP || Еиду акралра афунт стерлинг |- | CZK || Чехиатәи акронқәа |- | SEK || Швециатәи акронқәа |- | CHF || Швеицариатәи афранк |- | ZAR || Аладаафрикатәи арендқәа |- | JPY || Иапониатәи аиенқәа |} == Pomoc == Asalame, jsi administrátor na Abchazské Wikipedii, chci vytvořit článek o tamním ozbrojeném konfliktu pomocí karty "{{Ozbrojený konflikt" Snažím se to napsat v abcházštině ({{Abџyar eibaҭou aimak), ale nemůžete přijít na to, co napsat do názvu karty?{{Анапынҵамҭада|Scrooge muc.duck|10:30, 15 рашәарамза 2022}} : I see on your profile you are able to communicate in English. Therefore I would ask you to not using the translator to write me. It does not work very well and it did funny things with the important parts of your question. :) So I am not quite sure what you want from me. Do you want to create a template for the armed conflicts? As long as I know something like this does not exist on this wikipedia yet. If yes, I believe you are not experienced enough to create one, and my knowledge of the Abkhaz language is not sufficient enough to do it myself. First there should be some rather long pages about conflicts. We can create a template later. And, I am not the administrator. I am just an ordinary user like you.--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 12:22, 15 рашәарамза 2022 (UTC) == Why do you keep reverting my edits == Please read my edit summaries bc there are valid reasons why u should keep them. [[Цастәи:Вклад/90.241.131.86|90.241.131.86]] 19:47, 2 жәабранмза 2024 (UTC) :Because you mess up with alphabets of languages, one of them is my mother tongue and the second one is closest to be like my mother tongue. You can't just delete "ch" without explenation. If you have any, it would be invalid anyway. "ch" sounds like "х" in either Abkhaz or Russian. And in Slovak language "dž" is not a single letter, it too is a digraph, just like "ch".--[[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 20:38, 2 жәабранмза 2024 (UTC) ::First of all (in case ur wondering I’m the same I.P) you made some spelling mistakes. 2nd, if it’s a digraph, then why is it considered a separate letter? 3rd, if a entire orthography considers a digraph to be a separate letter AND has Unicode encoding and it would look the same anyway, (Dz, dz looks exactly like Dz, dz but LL, ll dinnae looks like Ỻ, ỻ) then why not use the actual Unicode character rather than use 2 makeshift characters? [[Цастәи:Вклад/90.243.79.125|90.243.79.125]] 20:46, 16 жәабранмза 2024 (UTC) :::OMG. All the digraphs in the Slavic languages are written by two letters. Never as a single letter no matter what the microsofties did with Unicode! We always write Ch on a keyboard by typing both C and h. There has never been any option to write Ch by a single key. The same applies on Dz and Dž in Slovak language. And stop arguing about that with a native speaker! [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 22:47, 16 жәабранмза 2024 (UTC) ::::Yeah it would be impractical for there to be a big character that looks just like 2 symbols (not to mention it would stick out like a sore thumb and the keyboard would look quite different to fit other characters with the Dz and Dž ligatures around) but, even if there was sh and ch and th ligatures in Unicode a native English speaker would prob not consider them as separate letters. (E.g the French don’t typically consider Æ and Œ to be separate letters(ok maybe that was a bad example cuz u would prob tell the graphical difference between AE and Æ and OE and Œ)) [[Цастәи:Вклад/90.243.79.125|90.243.79.125]] 15:48, 17 жәабранмза 2024 (UTC) ::::Why are you reverting my transliterations? [[Цастәи:Вклад/90.243.79.125|90.243.79.125]] 17:45, 17 жәабранмза 2024 (UTC) :::::Because you keep doing what you are doing. And you are doing everything wrong. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 17:57, 17 жәабранмза 2024 (UTC) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторцәа) will expire on 2025-02-16 19:13:10. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Алахәыла:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Leaderbot|ахцәажәара]]) 19:42, 9 жәабранмза 2025 (UTC)</div> == Vandalism warning == Hi [[Алахәыла_ахцәажәара:Fraxinus.cs|@Fraxinus.cs]], I want to let you know I've reverted one or more of your [https://ab.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%85%D3%99%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%85%D1%86%D3%99%D0%B0%D0%B6%D3%99%D0%B0%D1%80%D0%B0%3AFraxinus.cs&diff=118514&oldid=115145&variant=ab|recent contributions] because they do not seem constructive. If you think I made a mistake or have questions, you can leave a message on [[User talk:|my talk page]]. Please note that continued vandalism may lead to restrictions. [[Цастәи:Вклад/49.175.171.54|49.175.171.54]] 12:43, 14 мшаԥымза 2025 (UTC) :Hello, anonymious user. What a nonsense is that? [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 13:01, 14 мшаԥымза 2025 (UTC) == Этот пользователь == Спасибо за то что улучшил мою/не мою правку на этой странице, Я очень благодарен [[Алахәыла:Артём Петренко 2025|Артём Петренко 2025]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Артём Петренко 2025|ахцәажәара]]) 17:57, 17 лаҵарамза 2025 (UTC) :Не за что. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 07:51, 18 лаҵарамза 2025 (UTC) == Infinite IP blocks == Hello. As IPs are randomly assigned, they should not be blocked for an infinite period of time. Kindly unblock all the indefinite IP blocks you made '''[https://ab.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D0%B0%D1%81%D1%82%D3%99%D0%B8:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA?wpTarget=&wpOptions%5B%5D=tempblocks&wpOptions%5B%5D=autoblocks&wpOptions%5B%5D=userblocks&blockType=&limit=50&wpFormIdentifier=blocklist (list)]'''. Thanks. [[Цастәи:Вклад/46.48.227.196|46.48.227.196]] 12:47, 2 ԥхынгәымза 2025 (UTC) :Hello. Ever since I became administrator I've never made any indefinite IP blocks. It was the work of previous administrator. And I remember these indefinite IP bans were justly given. The subsequent clean-up was a long and tedious work. :But I will consider ublocking them, but if the same IP were vandalising en masse again, these would stay banned forevermore. :And I suggest you create an account because I tend to not be very pleased to accept such a request from an anonymous users. I would like to know who I am talking with next time. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 13:11, 2 ԥхынгәымза 2025 (UTC) ::{{Ok}} I unblock all except for two. One of them is banned globaly on all wikipedias, and the second one was the worst of all Vandals there. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 14:19, 2 ԥхынгәымза 2025 (UTC) == ;;;;; 。わらりろろ、れろろら、りわ〜わろ…ろら == ;;一 ';;; [[Цастәи:Вклад/220.146.7.26|220.146.7.26]] 05:23, 10 ԥхынгәымза 2025 (UTC) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторцәа) will expire on 2025-08-13 08:30:11. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Алахәыла:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Leaderbot|ахцәажәара]]) 19:43, 6 нанҳәамза 2025 (UTC)</div> == [[Авикипедиа:Аингалатә аҩымҭақәа]] == Добрый день. Предлагаю рассмотреть возможность восстановить указанную страницу как значимую для проекта. Предыдущий администратор удалил её по неизвестной причине. — [[Участник:Андрей Козлов 123|<font color="green">Андрей Козлов 123</font>]] <sup>[[Обсуждение участника:Андрей Козлов 123|о]]-[[Служебная:Вклад/Андрей Козлов 123|в]]</sup> 08:26, 8 хәажәкырамза 2026 (UTC) :Здравствуйте, :Я создал статью заново. И заодно исправил найденные там ошибки (например, ҧ -> ԥ). Но я делаю это при условии, что вы удалите из неё все русские названия и замените их абхазскими. А также многие названия, которые уже являются абхазскими, но грамматически или морфологически некорректны. :Думаю, именно поэтому Супризи удалил её 7 лет назад. :С уважением, [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 09:33, 8 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::Обновление: Я только что обнаружил, что запрошенное вами восстановление статьи [[Авикипедиа:Аингалатә аҩымҭақәа]] является дубликатом статьи [[Авикипедиа:Vital articles]]. ::В конечном итоге именно поэтому Супризи удалил эту страницу. В любом случае, ситуация та же, за исключением того, что страница с 1000 статьями написана на английском языке. Могли бы вы взяться за задачу переписать эту страницу с английского на абхазский, а затем завершить это, переписав [[Авикипедиа:Аингалатә аҩымҭақәа|восстановленную страницу]] как перенаправление? [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 09:46, 8 хәажәкырамза 2026 (UTC) == Question about participation in the competition == Лукаш, доброго времени суток! Вас беспокоит Владимир Юрьевич Маркелия. Хотелось бы задать Вам вопрос, Вы не хотите поучаствовать в конкурсе «[https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026 Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]»? Мы вместе с Вами могли бы писать различные статьи о Украине, украинском народе и их подвигах. Для меня это очень интересная тема, так как я сам прожил в Украине большую часть жизни. С уважением, Владимир Юрьевич Маркелия! [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 18:41, 1 мшаԥымза 2026 (UTC) :Владимир, добрый вечер. Я приветствую ваш энтузиазм, но я почти ничего не знаю об Украине. Здесь нужно создавать статьи, смотрите [[Авикипедиа:Аингалатә аҩымҭақәа]] и [[Авикипедиа:Vital articles]]. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 21:04, 1 мшаԥымза 2026 (UTC) ::Спасибо, хорошо. Завтра постараюсь что нибудь выполнить. ::С уважением, Владимир Юрьевич Маркелия! [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 22:11, 1 мшаԥымза 2026 (UTC) stly5zu0mc294hmqac6vha0l2v43col Аӷарра 0 26996 162982 156929 2026-04-02T03:42:00Z InternetArchiveBot 15973 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 162982 wikitext text/x-wiki '''Аӷарцәа''', '''аӷарра''' — аӷарра ҳәа азырҳәоит убас еиԥш ауаҩы иҭагылазаашьа, иара [[аԥсҭазаара]]зы зыда ԥсыхәа ыҟам рыла ихы, иҭаацәа реиқәыршәара анилымшо. Аӷарра цәырҵуеит асоциалтә цәырҵрақәа реизыҟазаашьақәа реилагара иахҟьаны: аусураҟны аиҟарара; аҭагылазаашьаҟны аиҟарара; аизыҟазаашьақәа рҟны аиҟарара; [[ауаҩы]] — [[аилазаара]] - [[аԥсабара]], ауаҩы — асоциалтә гәыԥ – акласс — аилазаара реиԥш иҟоу аҭагылазаашьақәа рҟны. Абарҭқәа рышьаҭақәа рҟны ауп ахархәаратәи алҵшәаашьҭратәи мчрақәас иҟоу аилазаарақәа реиҟараразы, уи аҵакы аарԥшрас иҟоуп аусуратә аамҭеи ахақәиҭра аамҭеи реизыҟазаашьа. ==Апроблема аҭҵаара аҭоурых аҟны== Аӷарра аҭоурых ауаажәларра ыҟоуижьҭеи аҭыԥ шамоугьы, ари афеномен аҭҵаара ианалагаз [[1970–1979|70]]—[[1990–1999|90]]- тәи ашықәсқәа ралагамҭазы ауп. Аӷарӡахара ҳаамҭазы — ари иглобалтәу социалтә шәарҭароуп. Аусурҭа аҟамзаара, аекономикатәи асоциалтәи ҭышәнымтәалара, агәыӷрақәа рынамӡара, апланқәа рхыбгалара — абарҭқәа зегьы аӷаррахь ауааԥсыра кылызго процессқәоуп. Аӷарра апроблема ишиашоу ауаҩи ауаҩи реизыҟазаашьақәа, асоциалтә формақәа, аџьа, аџьа алҵшәақәа уҳәа ирхьыԥшуп. Аҭаацәара ӷаруп ҳәа иԥхьаӡоуп аҳәынҭқарратә статистика ахәшьарақәа рыла, аҭаацәараҟны аӡәы иоуа аԥара, арегионалтә ахархәаратә калаҷкәыр ахәԥса аасҭа еиҵазар. Аӷарра зыхҟьо аҭҵаара иалагеит [[XVIII ашәышықәса]] инаркны [[XX ашәышықәса]] азбжанӡа иаҵанакуа аамҭахәҭазы. Уи ҭызҵаауаз иреиуан: [[Смит, Адам|А. Смит]], [[Маркс, Карл|К. Маркс]], [[Реклиу, Елизе|Е. Реклиу]], [[Рикардо, Давид|Д. Рикардо]], [[Спенсер, Герберт|Г. Спенсер]], [[Мальтус, Томас Роберт|Т. Мальтус]], [[Прудон, Пиер-Жозеф|Ж. Прудон]], [[Бут, Чарлз|Ч. Бут]] и [[Раунтри, Сибом|С. Раунтри]]. XX ашәышықәсазы арҭ аҭҵаарақәа ирыцырҵеит [[Ҳаиек, Фридрих Август фон|Ф.А. Ҳаиек]], П. Таунсенд уҳәа егь. XIX ашәышықәсазы аҭаацәара ахьынӡаӷару еилыркаауан аҭаацәаратә биуџьет аҭҵаара ала, раагарҭақәа зеиԥшроу, урҭ ауаҩы иҭахрақәа рзын иахьынӡазхо, аусура ахьынӡаилшо, игәабзиара зеиԥшроу уҳәа азгәаҭаны. Аӷарра апроблема аҭҵааразы даара рлагала дууп аекономистцәа, асоциологцәа, урҭ иазгәарҭон аӷарра аҭыԥ ду шамоу, насгьы аҳәынҭқарра ари апроблема аԥыхразы алахәра хымԥадатәины ишырыԥхьаӡо. Урыстәылагьы Европа еиԥш ари апроблема иазхьаԥшын XIX ашәышықәса азбжазы. Аӷарра аҭыԥ ахьынӡамоу аилкааразы еизган астатистика, урҭқәа ашәҟәы иҭаргалон ахылаԥшратә комиссиақәа. Ари апроблема аарԥшын аекономистцәа — асоциологцәа В. В. Берви-Флеровски, К. А. Пажитнов, М. И. Туган-Барановски русумҭақәа рҟны. Актәи Адунеизегьтәи аибашьранӡа аҭҵаарақәа фба мҩаԥган, С. Прокопович, М. Давидович, И. Шапошников, А. Стопани, В. Андреев, В. Горицки, Г. Наумов рыбзоурала. Зегь реиҳа еицырдыруа ҭҵаарахеит 1909 шықәса рзы А. М. Стопани имҩаԥигаз, уи акьыԥхь абеит 1913 шықәса рзы. Ари аусумҭа амҽхак ҭбаан – 2339-ҩык ауаа рыбзазашьа азгәаҭан, урҭ 80 зҵаара рҟынӡа рҭакқәа дырҟаҵан. Урыстәыла Стопани иусумҭа Санкт-Петербург имҩаԥысуаз Адунеизегьтәи Агиганттә цәыргақәҵа аҟны, 1913 шықәса рзы, аҳаҭыртә дипломқәа ҩба анашьан. Дипломк — аҭҵаара ахаҭазы ианашьан, аҩбатәи — ахархәара зиҭаз аметодологиа азы. Аусумҭа анефтааглыхратә усуҩы ибиуџьет иазкын, иахьа уажәраанӡагьы ас еиԥш аҭҵаара ыҟам, уи быжь - милаҭк ирыҵаркуа ауаа рҭахрақәеи рбиуџьети ирзынархан. Ари аҭҵаара инақәыршәаны, зегь реиҳа заагарҭа маҷу гәыԥны иԥхьаӡоуп — 250 мааҭ иреиҵаны изауаз, урҭ ироуаз аҟынтә аԥшьбатәи ахәҭа зегьы рфизиологиатә ҭахрақәа ирыхҭнырҵоит, усҟантәи аамҭазы зегь реиҳа заагарҭа дууз 900 мааҭ зауаз аиҳарак рфизиологиатә ҭахрақәа ирыхҭнырҵон; хықәкыла иҭҵааз аусурҭа змамыз рбиуџьетқәа ракәын. 1918 шықәса рзы ишьақәыргылан раԥхьаӡа акәны иреиҵоу абиуџьет, ақалақьқәа рҟны аусуцәеи амаҵзурауааи рбиуџьетқәа ракәзар, 1927 шықәсанӡа рыҭҵаара мҩаԥысуан, аколхоз амаҵ азызуаз ракәзар, рбиуџьет ҭырҵаауан 1929 шықәсанӡа, аҵыхәтәантәиқәа реиҳарак афальсификациа рызун. Аҭҵаарақәа рҟны аҵак ду аман атранзиттә тәылақәа рҟны аӷарра аҭагылазаашьа, урҭ еиҿдырԥшышаз рыман, даҽакала иаҳҳәозар, асоциал-демографиатә гәыԥқәа, традициала иӷарцәахоз — аҭаацәара рацәақәа, ихаҭәаам аҭаацәарақәа, зықәрахь инеихьо, атәынчахәы мацара ала зыԥсы еивызго, насгьы аинфлиациа иахҟьаны иӷархаз, аусура аҟамзаара уҳәа. ==Аӷарра амзызқәа== Аӷарра амзызқәа даараӡа еиуеиԥшымызт; ауааԥсыра рацлара, ахырҵәаратә еибашьрақәа, атәыла аӷарра, ацәаҩашәатә мзызқәа, аграбааԥсқәеи, аихбаалареи рыцлара уҳәа егь. ==Аӷарра ацәырҵра амзызқәа== Аӷарра еиуеиԥшым амзызқәа ирыхҟьоит аҟынтә, иара еиуеиԥшым агәыԥқәа рахь еидыркылоит: * аекономикатә — аусурҭа аҟамзаара, имаҷу ауалафахәы, илаҟәу аџьатә лҵшәа, аусхкы аконкурентра алмыршара; * асоциал-медицинатә — аинвалидра, ажәра, ачымазарақәа зыхьуа рхыԥхьаӡара аизҳара; * адемографиатә — ихаҭәаам аҭаацәарақәа, ахшарарацәа, мамзаргьы аҭаацәара дуқәа; * аҵарадырра-квалификациатә — аҵарадырра алаҟәра, апрофессионалтә зыҟаҵара амамзаара; * аполитикатә — арратә конфликтқәа, амиграциа; * арегионал-географиатә — арегионқәа еиуеиԥшымкәа рыҿиара; * адинхаҵара - афилософиатәи аԥсихологиатәи — аскетра, ашарамшара; ==Аӷарра аконцепциа== Адунеитә практика аҟны иалыркаауеит аӷарра зыхҟьо азы ихадоу х-концепциак: зынӡа царҭа змам аӷарра; аӷарра азхьарԥшратә концепциа; аӷарра асубиективтә концепциа. ==Аӷарра акультура== Ари атермин асоциологцәеи антропологцәеи иҳадыргало иӷару ауаа рынхашьа-нҵышьа аиҭаҳәаразы иаанаго уи ауп, аӷарра иалааӡоу абиԥарақәа иҷыдоу анхашьа ишашьцылоу, анаҩс изызҳауа абиԥара ишрымардо. Зегь реиҳа аӷарра акультура аидеиа иазааигәаз антрополог Оскар Лиуис иоуп. Уи игәаанагарала, иара аҿиара иаҿыз, акапиталисттә ҿиара змаз, аилазаарақәа рҟны имҩаԥигоз аҭҵаарақәа иаадырԥшит аӷарцәа рхымҩаԥгашьа, рыԥсҭазаашьа, рыгәрахаҵарақәа зехьынџьара ишеиԥшыз. Иахьатәи амш ала анхара, уаҵәтәи азымхәыцра, ахацәа ршовинизм, аҭаацәарақәа рматриархалтә еилазаара, афатализм, абарҭқәа зегьы ауаажәларра аҟны иӷарӡаз ирылаҽны иҟан. Убри анаҩсгьы аӷарцәа азанааҭеидгылақәа, аполитикатә партиақәа, аекономикатә усура уҳәа рхы рыламырхәра, насгьы илаҟәӡоу ауаажәларратә еилазаараны рыҟалара дара рмаргиналтә ҭагылазаашьа еиҳагьы иаруадаҩуан. Лиуис ас еиԥш игәаанагаразы, аӷарцәа рҭагылазаашьа ауадаҩра дара рхаҭақәа иахьырхараиҵоз азы жәаҳәарада акритика ӷәӷәа изыруан. Аха ус шакәызгьы, Лиуис игәаанагарала, аӷарра акультура, аӷарра ацәцара иаҿагылон, уи иԥхьаӡон аӷарцәа ркультура ацәхьаҵра рыԥсҭазаара шеиӷьнатәуа. Аӡәырҩы аспециалистцәа, асоциалтә еиқәыршәара ахырхарҭаҟны аус зуаз, даара иџьаршьон аӷарцәа ирыдыргалоз ацхыраара адкылашьа иахьақәымшәоз. Даҽа џьоукы ргәаанагарала, асоциалтә цхыраагӡақәа аӷарцәа рыԥсҭазаара аиӷьтәра иацхраауам ҳәа рыԥхьаӡон. Уимоу, ас еиԥш ацхыраара ишьақәнарӷәӷәоит status quo ҳәа агәаанагара рыман, асоциалтә усзуҩцәа рнапы злаку аӷарцәа ирзоурыжьуа аԥарақәа асоциалтә хылаԥшра рыҭара ауп ҳәа рыԥхьаӡон, убри аан аҭагылазаашьа аиӷьтәра акәымкәа. Аилазаарақәа, иӷарӡаз араионқәа рҟны аԥсҭазаара аиӷьтәразы иаԥырҵоз апроектқәа иџьбараз акритика рызун, избанзар урҭ хыхь-хыхь иҩыз, иҭҵаамыз проектқәан. Аӷарра акультура атермин акыр акритика шазузгьы, уи даара анырра ҟанаҵеит асоциалтәи аԥсихологиатәи цхыраара аҟаҵаразы амеханизмқәа раԥҵара аҟны. Аӡәырҩы асоциалтә усзуҩцәа русура аҟны ирықәшәон хаз игоу ауаа, аҭаацәарақәа, аилазаарақәа, урҭ зегьы Лиуис итеориа шьақәдырӷәӷәон дара рдунеихәаԥшышьа ала. ==Царҭа змам аӷарра== Миллиардла ауаа зланхо аӷарреи арыцҳахәхареи ари XXI ашәышықәсазтәи уаажәларратә проблема дуны иаанхоит. [[1992]] шықәса рзы Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара Ассамблеиа Хада аӡбамҭа ала ишьақәырӷәӷәан аӷарра аԥыхра, уи иаҿагыланы ақәԥаразы Жәларбжьаратәи амш, иара 1993 шықәса раахыс жьҭаарамза 17 рзы есышықәса иазгәарҭоит. Ари арыцхә алхра машәыршақә иҟамлеит. Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара Ассамблеиа Хада ари арыцхә алнахаанӡа хәышықәса уи аԥхьа, 1987 шықәса жьҭаарамза 17 рзы, Париж, Брокадеро адәаҟны имҩаԥысит ауаа рзинқәа рыхьчареи, аӷарра аԥыхреи ирызкыз амитинг, уи шә-нызқьҩык рҟынӡа ауаа еизнагеит. Амитинг ду иалахәыз иазгәарҭон миллионла ауаа рӷарра уи рзин еилагара шакәу. Зегь раԥхьаӡа иргыланы уи ззырхаз адунеи ахԥатәии аԥшьбатәии атәылақәа рахь иаҵанакуа шракәу — урҭ зекономика акыр илаҟәу атәылақәа роуп. ==Еиуеиԥшым ашықәсқәа рзы аӷарра аҩаӡара== Анаука — техникатә прогресс даара аҿиара шамоугьы, ҳаамҭазы адунеи аҿы иҟоу аиҟарамра иазымҳауазар иагхом. Ас еиԥш аҭагылазаашьа ыҟоуп адунеи атәылақәа зегьы рҟны, аҿиара бзиа змоугьы уахь иналаҵаны. Даҽакала иуҳәозар, иӷарыз еиҳагьы иӷархеит, амал змаз рмал иацлеит. 2016 шықәса рзы иҟаҵаз аҭҵаарақәа инарықәыршәаны, адунеи аҟны зегь реиҳа амал змоу 62-ҩык ауаа убри аҟара амал рыман, зегь реиҳа иӷарыз х-миллионки фышә нызқьҩык ауаа, мамзаргьы адгьыл аҟны иӷару рыбжаҩык иааизакны ирымаз амал аҟара шьақәнаргылон. 2010 шықәса инаркны — 2016 шықәсанӡа аамҭа иалагӡаны х-миллионки фышә нызқьҩык аӷарцәа ироуаз аԥара триллион доллар рҟынӡа еиҵахеит. Убри аан зыӡбахә ҳәоу 62-ҩык амалуаа рактивқәа ҩынтәны еизҳаит, уи ишьақәнаргылеит 1,76 трлн. америкатәи адоллар. Амультимиллионерцәа идырҳаз амал зыхҭнырҵара анырзымдыруа аамҭазы, миллиардла ауаа адунеи зегьы аҟны имлагоит, рӷарра изаҵыҵуам. Адунеи аҟны афатә апроблема даара иҵарны иқәгылоуп. Амлакра — ари иацтәи мшым, ари иахьатәи рыцҳара дууп. Амлакра иахҟьаны иахьа уажәраанӡагьы ауаа ԥсуеит, урҭ рыбжьара иҟоуп имаҷымкәан ахәыҷқәа. Есыҽны ҳаамҭазтәи адунеи аҟны имлаго рхыԥхьаӡара миллионҩык рҟынӡа инаӡоит. Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара иҟанаҵаз ажәахә инақәыршәаны, 852 миллионҩык ауаа иахьа адунеизегьы аҟны имлагоит. 1,2 миллиардҩык ауаа, ари адунеи ауааԥсыра рхыԥхьаӡара аҟынтә ахәбатәи ахәҭа шьақәнаргылоит, мышкы долларк ҳәа инхоит. Адунеи аҟны 54 % ахәыҷқәа рыԥсра зыхҟьо амлакра ауп. Ас еиԥш алкаақәа ҟанаҵеит Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара. Амлакра амзыз хадақәа ауаа ирызхо аԥара ахьырмоуа ауп, ахԥатәии аԥшьбатәии адунеи атәылақәа рахь иаҵанакуа ауаа аԥара рымамзаара анаҩсгьы, иахьынхо аԥсабаратә ҭагылазаашьақәагьы ҽеим, уи иахҟьаны дара ақыҭанхамҩа рнапы рзалакуам, аарҩара, аԥслымӡ, арра — политикатә конфликтқәа уҳәа аҿиара рырҭом. Адунеи аҟны зегь реиҳа амлакра ахьыҟоу ҭыԥуп Атропикатә Африка. Ари арегион амлакра аепицентр ауп ҳәа азуҳәар ҟалоит, ара ес-ҽны имлашьуа рхыԥхьаӡара иацымлозар иагхом. Уи зыдҳәалоу еиҳаракгьы ауаарацәа ахьиуа ауп. Зегь реиҳа ауаа ахьиуа адунеи аҭыԥқәа рахь иаҵанакуеит — Нигериа, Мали, Буркина-Фасо, Либериа, Сиерра - Леоне, Уганда, Адемократиатә Республика Конго уҳәа егьырҭ Африкатәи аҳәынҭқаррақәа. Арҭ атәылақәа рҟны аекономикатә ҭагылазаашьа аҿиара амам, насгьы аарҩара иахҟьаны ауаа аԥсреи анхареи ирыбжьагылоуп. Аха, Африка мацара акәым ауаа ахьымлаго. Миллионла ауаа млашьуеит Непал, Бангладеш, Индиа, Индонезиа, Пакистан. Арагьы ауаарацәа ииуеит, аӷарра аҭыԥ ду шамоугьы. Индиа акәзар, регионалтә тәыланы, насгьы економикатә ҿиарала ишхәыдамгьы, имлашьуа рпроблема аӡбара алшом. Уи зыхҟьо ауааԥсыра рырацәара, аусурҭа ҭыԥқәа рыҟамзаара, аҵарадырра алаҟәра роуп. Латинтәи Америка акәзар, ара аҭагылазаашьа маҷк еиӷьзаргьы, амлакра аҭыԥ амоуп. Амлакра алыркаауеит Боливиа, Перу, Гондурас, Гватемала уҳәа рҟны. Карибтәи амшын аҟны «Амлакра адгьылбжьаха» ҳәа иашьҭоуп Гаити. Европеи Аҩадатәи Америкеи рҟны акәзар, ари апроблема шыҟоугьы, егьырҭ адунеи атәылақәа ирыҿурԥшуазар, усҵәҟьа иҵарны иқәгылам. Ара имлашьуа аҩны змами ҭынха дызмами роуп. Асоветтә Еидгыла иалаз атәылақәа ртәы ҳҳәозар, амлакра азҵаара ықәгылоуп Абжьаратәи Азиа атәылақәа рҟны — Узбекисҭан, Таџьикисҭан, Кыргызсҭан. Иара убасгьы ари азҵаара ықәгылоуп Урыстәылагьы, арагьы заагарҭа маҷу ауаа рахьтә амамзаара зныруа маҷҩым. Даара рҭагылазааша бзиам ахымхәацәа, атәанчаҩцәа, аҭаацәара дуқәа, урҭ зынӡа имлашьуа иҟамзаргьы, раагарҭақәа даара имаҷуп. Европа тәылақәак рҟны акәзар, иахьатәи амҭазы абанк аҟны аԥара ззалам ауаҩы дӷаруп ҳәа дрыԥхьаӡо иалагахьеит. Даҽа ганкахьала уахәаԥшуазар, Урыстәылатәи Афедерациа аҟны иӷаруп ҳәа иԥхьаӡоуп анхаразы имаҷӡоу аагарҭа змоу ауаа, уи шаҟа ыҟоу аҳәынҭқарра ишьақәнаргылоит. ==Аӷарра иаҿагыланы ақәԥара== Ари апроблема аӡбаразы иҟоуп еиҿагыло ҩ - азнеишьак. Актәи азнеишьа еиҳа аларҵәара амоуп. Уи иӷару ауаа ԥарала ацхыраара рыҭара, аԥара рызшәара ауп. Ари зегь реиҳа имариоу знеишьоуп, аха апроблема ахаҭа азыӡбом, аҭагылазаашьагьы еиӷьнатәуам. Аҳәынҭқаррақәа, иара убасгьы, ахныҟәгага змам ауаа рзы рдырра аизырҳаразы, азанааҭ роуразы аусқәа еиҿыркаауеит, аха азанааҭ змоу ауаҩы усурҭа ҭыԥла иеиқәыршәара ус имариам, дара аусурҭа аҭыԥқәа рыҟамзаара иахҟьаны, мамзаргьы аусура азы алшара аҟамзаара иахҟьаны. Абасала, актәи азнеишьа аҟны, даҽакала иуҳәозар, аҳәынҭқарра амалуаа ашәахтәқәа рықәнаҵоит аӷарцәа рыцхырааразы, мамзаргы асоциалтә программақәа аԥнаҵоит. Аҩбатәи азнеишьа аҳәынҭарра аекономика аҽаламгалара аидеиа ауп шьаҭас иамоу. Ари атеориа адгылаҩцәа ргәаанагара ала, аҳәынҭқарра иӷару ауаа рыԥсҭазааратә позициа ашьҭыхра иашьҭазар ауп. Уи анаҩсгьы амалуаа рмазара аекономика ашьҭыхра иаларгалалар ауп, уи иабзоураны ицәырҵуеит аусурҭа ҭыԥқәа, уи иагьалнаршоит аӷарцәа рыпроблема аӡбара аҳәынҭқарра аламырхәӡакәан. Ас еиԥш азнеишьа аларҵәара лҽазылшәеит 1970—1980-тәи ашықәсқәа рзы Британиа Ду анапхгара рхада Маргарет Тетчер. == Алитература == ; {{lang-ru|бызшәа:}} * Бедность // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. * Бедность // Демографическая энциклопедия / Редкол.: Ткаченко А. А., Аношкин А. В., Денисенко М. Б. и др. — М.: Издательство «Энциклопедия», 2013. — 994 с. * [[Вавилина, Надежда Дмитриевна|Вавилина Н. Д.]], «Бедность в России как социальное явление и социальная проблема», Рос. акад. гос. службы при Президенте Рос. Федерации, Сиб. акад. гос. службы. [[Новосибирск]], [[СибАГС]], 2000 — с. 510. * [[Вавилина, Надежда Дмитриевна|Вавилина Н. Д.]], «Бедность в России как социальное явление и социальная проблема : Социологические аспекты» [https://vivaldi.nlr.ru/bd000136497/view онлаин], автореферат дис. ... доктора социологических наук : 22.00.04. М. [[Российская академия государственной службы при Президенте Российской Федерации]]. 2000 — с. 45. * [[Мальтус, Томас|Мальтус Т. Р.]]. «Опыт закона о народонаселении». ; бызшәақәа инхаз: * Foster, James, J. Greer and Eric Thorbecke. «A class of decomposable poverty measures», — Econometrica. 1984. — 52(3). — рр. 761—765. ==Азхьарԥшқәа== * [https://www.krugosvet.ru/enc/gumanitarnye_nauki/ekonomika_i_pravo/BEDNOST.html] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20210124135348/https://www.krugosvet.ru/enc/gumanitarnye_nauki/ekonomika_i_pravo/BEDNOST.html |date=2021-01-24 }} * [https://topwar.ru/102144-bednost-vechnaya-problema-milliardy-lyudey-zhivut-na-grani.html] * [https://vuzlit.ru/1155419/napravleniya_mehanizmy_snizheniya_urovnya_bednosti] * [https://pikabu.ru/story/prichinyi_bednosti_i_zabluzhdeniya_o_nikh_6757666] * [https://elis.psu.ru/node/484482] * [https://www.kommersant.ru/doc/17775] * [https://nonews.co/directory/lists/countries/poverty-rate] * [https://www.finversia.ru/publication/kultura-bednosti-37257] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20210918202520/https://www.finversia.ru/publication/kultura-bednosti-37257 |date=2021-09-18 }} * [https://otherreferats.allbest.ru/economy/00484597_0.html]{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.info-library.com.ua/libs/stattya/6228-spetsifika-kulturi-i-subkulturi-bidnih.html] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20200220073222/http://www.info-library.com.ua/libs/stattya/6228-spetsifika-kulturi-i-subkulturi-bidnih.html |date=2020-02-20 }} * [https://lareina.livejournal.com/575083.html] [[Акатегориа:Аӷарра| ]] [[Акатегориа:Аекономиатә проблемақәа]] 6kxi4lgx7q0d9y6pyar929l8yzux698 Неру, Џьавахарлал 0 27231 162985 158768 2026-04-02T05:46:29Z InternetArchiveBot 15973 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 162985 wikitext text/x-wiki {{Акарточка аполитик}} '''Џьавахарлал Неру''' ({{lang-hi|जवाहरलाल नेहरू}}; {{date|14|11|1889}}, [[Аллахабад]] — {{date|27|5|1964}} [[Ниу-Дели]], [[Индиа]]) – адунеи ахи аҵыхәеи рҟны еицырдыруаз политикатә усзуҩын, [[Индиа]] аԥыза-министр, М. Ганди ицнагаҩ, Адәныҟатәи аусқәа рминистр, индиатәи амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аԥхьагыла. Иара иԥҳа Индира Гандии имаҭа Раџьив Гандии Индиа ахԥатәии афбатәии аԥыза-министрцәас иҟан. == Ақәыԥшра == [[Афаил:Jawaharlal Nehru as a young child with his parents.png|мини|Неру аҭаацәа]] Џьавахарлал Неру диит [[абҵарамза 14]], [[1889]] шықәса рзы [[Аллахабад]], акаста варна иаҵанакуаз кашемиртәи абрахманцәа рҭаацәараҿы. Иара иан – [[Неру, Сваруп Рани|Сваруп Рани]] ([[1863]]–[[1954]]), иаб – [[Неру, Мотилал|Мотилал Неру]] ([[1861]]–[[1931]]) – атәылаҟны зегьы иреиҳаз апартиа Индиатәи амилаҭтә конгресс анапхгаҩцәа дыруаӡәкын, раԥхьа – [[1919]]–[[1920]]-тәи ашықәсқәа рзы, анаҩс – [[1928]]–[[1929]]-тәи ашықәсқәа рзы. Аб иԥа Џьавахарлал (уи ихьӡ хинди аҟынтә еиҭагазар иаанагоит «драгоценный рубин») Харроу (Лондон ду) иҟаз даара заҳаҭыр ҳаракыз англиатәи ашкол ахь аҵара ҵара дишьҭуеит. Иара [[Британиа Ду]] иҟазаара аан убасгьы деицырдыруан Џьо Неру (Joe Nehru) ҳәа. [[1912]] шықәса рзы Неру Кембриџьтәи ауниверситет аҟны аиуристтә факультет далгеит. Иара убасгьы, Англиа иҟазаара аан иара дазҿлымҳахоит, усҟантәи аамҭазы Ладатәи Африкантәи игьежьыз, индиаа рмилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аԥыза [[Ганди, Махатма|Махатма Ганди]] иусура, уи иоуп анаҩс иара Џьавахарлал Неру абжьгаҩыс, политикатә рҵаҩыс изыҟалазгьы. Неру Индиаҟа даныгьежь Аллахабадҟа нхара дцоит, уа иаб напхгара зиҭоз адукаттә контора аҟны аусура далагоит. [[1916]] шықәса, [[жәабранмза 8]] рзы, ааԥынра ааира иадҳәалаз аиндусцәа рныҳәа аҽны, Џьавахарлал жәаф шықәса зхыҵуаз Камала Каул ԥҳәысс дигоит. Ианеибага нахыс шықәсык ааҵхьаны, диуеит рыԥҳазаҵә, Индира зыхьӡырҵаз. == Аҿар рԥыза == Аамҭаказы Неру дҟалеит ИНК активистцәа дыруаӡәкны, урҭ Индиа ахьыԥшымра иазықәԥоз ракәын амч рхы иамырхәакәа. Иара иԥсадгьыл гәакьа дахәаԥшуан, [[Европа]] аҵарадырра зауз, уаатәи акультура злаҽны иҟаз уаҩны. [[Ганди, Махатма|Махатма Ганди]] иабадырра, насгьы уи ауаа ирызнеигоз аҵара иалнаршеит Неру дызлыҵыз ижәлар рзааигәахара, урҭ рытрадициақәеи европатәи аидеиақәеи рзеиԥшыркра. Неру, ИНК егьырҭ аԥызацәа реиԥш, Махатма Ганди идоктрина азхеиҵон. Британиа ду аколониалтә мчрақәа изныкымкәа Неру дыкны дҭаркхьан, иааизакны иара абахҭаҟны ихигеит жәашықәса. Аха, ус шакәызгьы, Неру, Ганди иабжьгарала, аколониалтә мчрақәа аус рыцмура акомпаниа активла ихы алаирхәт, уи далахәын, убасгьы, британинтәи атауарқәа абаикот рзыҟаҵара акомпаниагьы. == ИНК ахантәаҩы == [[1927]] шықәса рзы, Неру ИНК ахантәаҩыс далхын. Иара убри ашықәсан Џьавахарлал Октиабртәи ареволиуциа жәашықәса ахыҵра иазкыз аныҳәа далахәын, иаб Мотилал Неруи, иаҳәшьа Кришнеи, иԥшәмаԥҳәыс Камалеи ицны. [[1938]] шықәса рзы апартиа алахәылацәа рхыԥхьаӡара хә-миллионҩык рҟынӡа инаӡеит, уи ахыԥхьаӡара жәантә еиҳахеит аханатә иҟаз аасҭа. Аха, уи аамҭазы аинуистцәеи аԥсылманцәеи рыбжьара аилибамкаарақәа аҭыԥ роуит. Аҵыхәтәантәиқәа рпартиа – Индиазегьтәи аԥсылманцәа рлига – ихьыԥшым аислам ҳәынҭқарра [[Пакистан]] – «ацқьақәа ртәыла» аԥҵаразы иқәгыло иалагеит. [[1936]] шықәса рзы, абахҭа данҭыҵ ашьҭахь, Лакхнау Аконгресс аҟны дықәгыло, Неру абас еиԥш аҳәамҭа ҟаиҵеит: «Сара агәра згоит, ари апроблема, адунеи зегьи Индиеи рҿаԥхьа иқәгылоу, ӡбашьас иамоу акызаҵәык ауп иҟоу – асоциализм. Сара ари ажәа анысҳәо, ус баша агуманисттә ҵакы аҵаҵаны исҳәом, уи иагәылоуп идыру анаука-аекономикатә ҵакы…. Сара избаӡом даҽа мҩак, аусура аҟамзаара, адеградациа, индиа жәлар рхьыԥшра аԥызхуа асоциализм ада даҽакы. Уи азын зда ԥсыхәа амам акәны иҟоуп инарҭбаау ареволиуциатә еиҭакрақәа, ҳара ҳполитикатәи ҳуаажәларратәи ргылараҿы, насгьы ақыҭанхамҩеи ааглыхреи рҟны амалуаа рықәгара… Уи иаанаго, ахатәы мазара амазаара аԥыхны, амал аагара иазырхоу акооперативтә аарыхра асистема ала аԥсахра ауп…» == Индиа раԥхьатәи аԥыза-министр == [[Афаил:Nehru Gandhi AP 18050506381948 (cropped).jpg|мини|слева|Џьавахарлал Неруи Махатма Гандии ([[1946]] ш.)]] [[Нанҳәамза 24]], [[1946]] шықәса рзы Џьавахарлал Неру Индиа Аамҭалатәи аиҳабыра – Индиатәи акрал ихаҭыԥуаҩ иҟны Анагӡаратә хеилак аԥыза – министрс дҟалеит, [[1947]] шықәса рзы – ихьыԥшым Индиа актәи аԥыза – министрси, Адәныҟатәии Атәылахьчареи рминистррақәа аминистрси дҟалеит. [[1947]] шықәса, рашәарамзазы, Индиазегьтәи ахеилак ИНК абжьқәа реиҳарак ала, британиатәи ажәалагала ала Индиа ҩ-ҳәынҭқарракны ашара иақәшаҳаҭхеит. Уи алагьы иаԥҵан Индиатәи Ахеилаки Пакистани. [[Нанҳәамза 15]], [[1947]] шықәса рзы Неру раԥхьаӡа акәны Дели афорт Ҟаԥшьы иахашәыршәыруа иҟаиҵеит ихьыԥшым Индиа абираҟ. Нанҳәамза 15 ауха Джавахарлал Неру абас иҳәеит: «Аҵх аҽанааиҩнашо, адунеи зегьы ацәа ианынҭанагало, Индиа ааԥшуеит аԥсҭазааразы, ахақәиҭразы, абри игәырӷьахәу амомент азы ҳара Индиа, уи ажәлар, ихадароу ауаатәыҩса зегьы рымаҵ аура ҳаԥсҭазаара зегьы шазаҳкуа азы ҭоуба аауеит. Ҳара ҳхақәиҭра гәаҟрала иаагоу акоуп, ҳагәқәа уи иацыз ахьаа иахьагьы ирныруеит, аха уи аамҭа иазынҳажьуеит, уажәтәи ҳхәыцрақәа зегьы зызку аԥхьаҟатәи аԥеиԥш ауп. Аԥхьаҟатәи аԥеиԥш мариахом. Индиа амаҵ аура – ари иаанаго миллионҩыла ирыцҳау агәаҟра зхызгахьо рымаҵ аура ауп. Уи иаанаго шәышықәсалатәи амамзаара, ачымазарақәа, аиҟарамра рҵыхәа аԥҵәара ауп. Ҳара иҳаргылароуп аҩнра ду, зых иақәиҭу Индиа – ари аҩны аҟны инхаларц алшара роуеит ҳтәыла ахәыҷқәа зегьы». [[1948]] шықәса жәабранмзазы, Индиа иаанханы иҟаз аҵыхәтәантәи британиатәи архәҭақәа алҵны ицеит. 1947–1948-тәи ашықәсқәа рзы Кашмир азы Индиеи Пакистани еибашьит. Уи алҵшәақәа рыла, еимактәыс иҟаз аштат ахԥатәи ахәҭа Пакистан анапаҵаҟа иҟалеит, аха ахәҭа хада Индиа аилазаара иалаҵан. Аиндусцәа реиҳараҩык ИНК агәра ргон. 1947 шықәсазтәи алхрақәа раан Неру ицнагаҩцәа апарламент аҟны 86% аҭыԥқәа раанкылара рылшеит. Неру ибзоурала индиатәи аҳратәрақәа зегьы Индиатәи Ахеилак адҵара илшеит – 555 рахьтә 601. 1954 шықәса рзы Индиа иадҵан франциатәи, анаҩс, 1962 шықәса рзы, португалиатәи агаҿатә анклавқәа. [[1950]] шықәса, ажьырныҳәамзазы, Неру иажәалагалала Индиа илыԥшааху демократиатә республиканы ирылаҳәан. Индиа Аконституциа акәзар, уи иаҵанакуан ихадароу адемократиатә хақәиҭра апринципқәа, адинхаҵара, амилаҭ, акаста ала адискриминациа аҟамҵара. Анапхгараҭара асистема акәзар, апрезидент-парламенттәын, аха амчра аиҳарак аԥыза-министр инапаҟны иҟан, иара апарламент далнахуан. Апарламент акәзар, ҩ-палатакны ишьақәгылан – ажәлар рпалатеи аштатқәа рхеилаки. 28 штат ироуит аҩныҵҟатәи автономиа, дара азин рыман рхатәы закәанԥҵареи аполициеи амазааразы, аекономикатә усура аҭышәныртәаларазы. Аамҭа цацыԥхьаӡа аштатқәа рхыԥхьаӡара иацлеит, избанзар амилаҭттә еилазаара азгәаҭаны аштат ҿыцқәа аԥҵан. [[1956]] шықәса абҵарамзазы иаԥҵан 14 штати аиҩызаратә ҵакырадгьылқәа фбеи. Дара зегьы ажәытәтәи аштатқәа излареиԥшымыз – еиҳа аетникатә еизыҟазаашьақәа рганахь ала еижәлантәыз ракәын. Иалагалан зегьы ирзеиԥшыз ишиашоу, еиҟароу, маӡалатәи абжьаҭара атәылауаа рзы, 21 шықәса зхыҵуаз уи азы азин иман, убасгьы иаԥҵан амажоритартә система ахаҭарнакра. Аҩныҵҟатәи аполитика. Аекономикеи асоциалтә хырхарҭеи рҟны ареформақәа Неру аҩныҵҟатәи аполитика аҟны хықәкыс имаз Индиа ажәларқәа зегьы реинышәара акәын. Аекономика аҟны акәзар – апланркра апринципи аџьармыкьатә економикеи дрықәныҟәон. Иара шьаҭанкылатәи аиҭакрақәа, аӡбамҭақәа рыдкылара дашьҭамызт, уи алагьы илшон арыӷьаратәигьы, арымаратәигьы, агәҭатәии афракциа Аконгресс акзаара ахьчара, урҭ рыбжьара абаланс еиқәырхан. Неру ажәлар ргәырҽаниҵон: Ишәхашәмыршҭлан, [[аӷарра]] иаразнак абеиарахь ишузиамго нашанак, мамзаргьы асоциализми акапитализми аметодқәа рхархәара ала. Мҩас иҟоу акоуп – аус улатәуп, аџьа алҵшәақәа еиӷьтәтәуп, насгьы афатәаалыҵқәа ииашаны аихшара еиҿкаатәуп. Ари имариам, аамҭа зҭаху, иуадаҩу процессуп. Аҿиара змам атәылазы акапиталисттә метод ас еиԥш алшарақәа унаҭом. Планла иарбоу асоциалисттә знеишьа ацхыраара ала ауп излалыршахо ԥкра змам апрогресс, уигьы, жәаҳәарада, аамҭа аҭахуп. Иара убасгьы, инаҵшьны иазгәеиҭон акласстәи асоциалтәи ҳәоуеиқәымшәарақәа рыршшара дшашьҭоу. Неру ирылеиҳәеит «асоциалисттә ҿырԥшы» ала Индиа ауаажәларра раԥҵара хықәкыс ишимоу, уи иаанагоз аҳәынҭқарратә аекономикатә сектор арҿиара ахылаԥшра ӷәӷәа аҭареи, анаплак маҷқәа ацхыраара рыҭареи, асоциалтә ԥгаԥсатә система аԥҵареи ракәын. Раԥхьатәи иакыз алхрақәа раан, уи мҩаԥган [[1951]]–[[1952]]-тәи ашықәсқәа рзы, Аконгресс 44,5% бжьы аиуит, иара убасгьы 74% аҭыԥқәа жәлар рпалата аҟны. Убри аан Неру аҳәынқарратә аекономикатә сектор арӷәӷәара дадгылаҩын. Ааглыхратә политика азы арезолиуциа аҟны Неру иазгәеиҭеит аҳәынҭқарра абџьар, атомтә енергиа, аихамҩатәи амҩатәи транспорт ахырхарҭала аҳәынҭқарра амонополиа шышьақәыргылахо. Иара убасгьы, акыр аусхкқәа, аҳаирпланргылара, амашьынаргылара, анефти арацәеи рааглыхрақәа, аметаллургиа еиқәаҵәа уҳәа рганахь ала аҳәынҭқарра заҵәык акәын азин змаз анаплак ҿыцқәа рыргыларазы. Ихадаз 17 обиект ааглыхра иадҳәалаз ҳәынҭқарратәқәаны ирылаҳәан. [[1948]] шықәса рзы Индиа Арезервтә банк милаҭтә банкны иҟаҵан, [[1949]] шықәса рзы ахатә банкқәа русурагьы аҳәынҭқарра хылаԥшра анаҭо иҟаҵан. 1950-тәи ашықәсқәа рзы Неру аграртә сектор аҟны афеодалтә, аџьатә уалдҵа аԥихит. Амалуаҩ азин имамызт қьырала адгьыл иқәаарыхуаз рықәцара, ақьырагьы ахәқәа ԥсахын. [[1957]] шықәса рзы имҩаԥгаз аҩбатәи алхрақәа раангьы Неру даҽазныкгьы аиааира игеит. Анаҩстәи алхрақәа раан, [[1962]] шықәса рзы Неру 3% процентк абжьқәа шицәыӡызгьы, амажоритартә система иабзоураны аԥыжәара игеит. == Адәныҟатәи аполитика == Неру адунеи аҟны даара пату иқәын, иара аполитикатә блокқәа реидымҵара аполитика авторцәа дыруаӡәкхеит. Зегь раԥхьа Неру иеиҳабра азхазҵаз Китаитәи Жәлар Рреспублика ауп, аха уи иалнамыршеит аҳәаатә конфликтқәа рҭышәныртәалара. Адәныҟатәи аполитика аҟны Неру 1950-тәи, 1960-тәи ашықәсқәа ралагамҭаз хырхарҭас имаз Индосҭантәи адгьылбжьахабжа аҟны европатәи аҳәынҭқаррақәа иаԥҵаны ирымаз аколониалтә анклавқәа рықәгара акәын. [[1949]] шықәса рзы, ҭагалан, Неру [[Еиду Америкатәи Аштатқәа]] дырҭаауеит. Ари аныҟәара иабзоураны аиҩызаратә еизыҟазаашьақәа шьақәыргылан, Индиаҟа Америкатәи акапитал аауа иалагеит, акыр аекономикатәи атехникатәи цхыраара иадҳәалаз ахырхарҭа змаз аиқәышаҳаҭрақәа анапы рыҵаҩын. Аха Неру арратә цхыраара мап ацәикит, [[1962]] шықәса рзы индиа-китаитәи бџьаршьҭыхралатәи аконфликт аан. Неру аекономикатә цхыраара идикылон [[СССР]] аҟынтәгьы, аха [[Асоветтә Социалисттә Республикақәа Реидгыла|Асовет Еидгыла]] азы адгылаҩыс дҟамлеит, иара еиуеиԥшым ауаажәларратә шьақәгылара змоу аҳәынҭқаррақәа ҭынч реицынхара азы дықәгылон. [[1955]] шықәса рзы Неру Москва даҭааит. Асовет Еидгыла аҟны иҟазаара иалагӡаны Неру еиуеиԥшым ақалақьқәа дырҭааны ибеит. Неру иԥҳа Индира Гандии иареи зықьҩыла ауаа рԥылон, иара ас еиԥш адкылара даара изыџьашьатәын. [[Екатеринбург]] ақалақь аҟны – усҟан Свердловск, Индиа аԥыза - министр азауад «Уралмаш» ахьгьы днеит, анаҩс Индиеи ари азауади аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит. Уиижьҭеи азауад 300 инарзынаԥшуа ексковатор Индиаҟа идәықәнаҵахьеит. Абасалагьы асоветтәии индиатәии аизыҟазаашьақәа шьақәгылеит. == Аԥсра == Ишазгәаҭоу ала, Китаии Индиеи реибашьра инаҭаз агәыхь Неру даара игәабзиара ҵнашәааит. Неру иԥсҭазаара далҵит [[лаҵарамза 27]], [[1964]] шықәса рзы Дели, изцәырҵыз агәыхь иахҟьаны. Иара иуасиаҭ шәҟәы инақәыршәаны, иԥсыбаҩ былны иԥшьоу аӡиас Иамуна аҟны иԥсаҟьан. == Агәалашәара == [[Москва]], [[Москватәи аҳәынҭқарратә университет]] азааигәара Неру игәалашәара иазку абаҟа гылоуп. Ломоносов ихьӡ зху апроспект аҟни, Вернадски ихьӡ зху апроспекти реихысырҭа амҩа Џьавахарлал Неру ихьӡ ахуп. Иаԥҵоуп Џьавахарлал Неру ихьӡала апремиа. Иҟоуп, иара убасгьы, Џьавахарлал Неру ихьӡ зху алитературатә премиа. [[Дели]] ақалақь аҿы иргылоуп Џьавахарлал Неру ихьӡ зху ашьапылампыласырҭатә дәы. Џьавахарлал Неру ихьӡ зху ауниверситет. [[Екатеринбург]] – Џьавахарлал Неру ихьӡ зху абаҳча. == Урысшәала иҭыжьыз иусумҭақәа == * Неру Дж. Автобиография / Джавахарлал Неру / Пер. с англ.; Переводчики: В.В. Исакович, Д.Э. Кунина, В.Ч. Павлов, В.Н. Мачавариани, Б.В. Поспелов. — М.: Издательство иностранной литературы, 1955. — 656 с. (в пер.) * Неру Дж. Открытие Индии / Джавахарлал Неру / Пер. с англ.; Переводчики: В.В. Исакович, Д.Э. Кунина, И.С. Кливанская, В.Ч. Павлов; Ред. перевода В.Н. Мачавариани. — М.: Издательство иностранной литературы, 1955. — 652, [24] с. (в пер.) * Неру Дж. Внешняя политика Индии. — М.: Прогресс, 1965, — 352 с. ==Азхьарԥшқәа== * [http://hrono.ru/biograf/bio_n/neru_d.php] * [https://w.histrf.ru/articles/article/show/nieru_dzhavakharlal_shubin] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20210204171244/https://w.histrf.ru/articles/article/show/nieru_dzhavakharlal_shubin |date=2021-02-04 }} * [https://thepresentation.ru/gosudarstvo/dzhavaharlal-neru] * [https://news.rambler.ru/other/40682748-kakuyu-rol-v-istorii-svoey-strany-sygral-dzhavaharlal-neru/] * [https://stuki-druki.com/authors/Nehru.php] * [https://knowledge.allbest.ru/history/2c0b65625b3bd68a5c43b89421306d27_0.html]{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://thepresentation.ru/gosudarstvo/dzhavaharlal-neru] * [http://www.aphorisme.ru/about-authors/neru/?q=3799] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20201020121901/http://www.aphorisme.ru/about-authors/neru/?q=3799 |date=2020-10-20 }} * [https://thepresentation.ru/gosudarstvo/dzhavaharlal-neru] * [https://library.by/portalus/modules/biographies/readme.php?subaction=showfull&id=1540929748&archive=&start_from=&ucat=&] [[Акатегориа:Индиа аԥыза-министрцәа]] [[Акатегориа:Индиатәи аполитикцәа]] [[Акатегориа:Индиатәи ашәҟәыҩҩцәа]] [[Акатегориа:Асоциалистцәа]] [[Акатегориа:1889 шықәсазы ииз]] [[Акатегориа:Абҵарамза 14 рзы ииз]] [[Акатегориа:1964 шықәсазы иԥсыз]] [[Акатегориа:Лаҵарамза 27 рзы иԥсыз]] 59tn866key7i4pgmfbg6a4a6k0p349d Де Голль, Шарль 0 37763 162984 161001 2026-04-02T04:43:04Z InternetArchiveBot 15973 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 162984 wikitext text/x-wiki {{Акарточка аполитик |амаҵура =[[Франциа апрезидент|Франциа]] апрезидент |аишьҭагылашьа =18 |абираҟ =Standard_of_the_President_of_France.svg |агерб =Standard_of_the_President_of_France.svg |инаркны ={{date|8|1|1959}} |рҟынӡа ={{date|28|4|1969}} |аԥхьа иҟаз =[[Рене Коти]] |аҭынха =[[Ален Поер]] |амаҵура2 =Франциа аԥыза-министр |аишьҭагылашьа2 = |абираҟ2 =Flag_of_France.svg |агерб2 =Flag_of_France.svg |инаркны2 ={{date|1|6|1958}} |рҟынӡа2 ={{date|8|1|1959}} |аԥхьа иҟаз2 =[[Пьер Пфлимлен]] |аҭынха2 =[[Мишель Дебре]] |апрезидент2 =[[Рене Коти]] |амаҵура3 =[[Франциатәи Ареспублика Аамҭалатәи аиҳабыра]] ахантәаҩы |абираҟ3 =Emblem_of_the_Provisional_Government_of_the_French_Republic.svg |агерб3 =Emblem_of_the_Provisional_Government_of_the_French_Republic.svg |инаркны3 ={{date|3|6|1944}} |рҟынӡа3 ={{date|26|1|1946}} |аԥхьа иҟаз3 ='''Де-факто:'''<br />[[Филипп Петен]]<br /><small>(Франциатәи аҳәынҭқарра ахада)</small><br />[[Пьер Лаваль]]<br /><small>(аиҳабыратә хада)</small> |аҭынха3 =[[Феликс Гуен]] |амаҵура4 =[[Франциатәи амилаҭтә хақәиҭратә комитет]] ахантәаҩы |абираҟ4 =Flag_of_Free_France_(1940-1944).svg |агерб4 =Croix_de_Lorraine.svg |инаркны4 ={{date|3|6|1943}} |рҟынӡа4 ={{date|3|6|1944}}<br /><small>({{date|9|11|1943}} рҟынӡа [[Анри Жиро]] дицны)</small> |аԥхьа иҟаз4 =Иара ихаҭа<br /><small>(Франциатәи Амилаҭтә Комитет ахантәаҩыс)</small><br />[[Пьер Лаваль]]<br /><small>(аиҳабыратә хада)</small> |аҭынха4 =''Амаҵураҭыԥ ԥыххеит'' |амаҵура5 =[[Франциатәи Амилаҭтә Комитет]] ахантәаҩы |абираҟ5 =Flag_of_Free_France_(1940-1944).svg |агерб5 =Flag_of_Free_France_(1940-1944).svg |инаркны5 ={{date|24|9|1941}} |рҟынӡа5 ={{date|3|6|1943}} |аԥхьа иҟаз5 =Иара ихаҭа<br /><small>(Аимпериа ахьчаратә хеилак ахадас)</small> |аҭынха5 =[[Анри Жиро]]и иареи<br /><small>(Франциатәи амилаҭтә хақәиҭратә комитет ахантәаҩцәа рыцхантәаҩцәа)</small> |амаҵура6 =[[Аимпериа ахьчаратә хеилак]] ахада |абираҟ6 =Flag_of_Free_France_(1940-1944).svg |агерб6 =Flag_of_Free_France_(1940-1944).svg |инаркны6 ={{date|27|10|1940}} |рҟынӡа6 ={{date|24|9|1941}} |аԥхьа иҟаз6 =''Иаԥҵоуп апозициа'' |аҭынха6 =Иара ихаҭа<br /><small>(Франциатәи Амилаҭтә Комитет ахантәаҩыс)</small> |амаҵура7 =[[Франциа атәылахьчара аминистр]] |аишьҭагылашьа7 =20 |абираҟ7 =Marque_mindef.svg |агерб7 =Marque_mindef.svg |инаркны7 ={{date|1|6|1958}} |рҟынӡа7 ={{date|8|1|1959}} |аԥыза-министр7 =Иара ихаҭа |аԥхьа иҟаз7 =[[Пьер де Шевинье]] |аҭынха7 =[[Пьер Гииома]] |амаҵура8 =[[Алжиртәи аусқәа рминистр]] |аишьҭагылашьа8 =4 |абираҟ8 =Flag_of_France.svg |агерб8 =Flag_of_France.svg |инаркны8 ={{date|12|6|1958}} |рҟынӡа8 ={{date|8|1|1959}} |аԥыза-министр8 =Иара ихаҭа |аԥхьа иҟаз8 =[[Андре Муттер]] |аҭынха8 =[[Луи Жокс]] |амаҵура9 =Аибашьреи амилаҭтә хьчареи рзы аҳәынҭқарратә маӡаныҟәгаҩ ихаҭыԥуаҩ |абираҟ9 =Flag_of_France.svg |агерб9 =Flag_of_France.svg |инаркны9 ={{date|6|6|1940}} |рҟынӡа9 ={{date|16|6|1940}} |аԥыза-министр9 =[[Жан Поль Реино]] |аԥхьа иҟаз9 =[[Ипполит Дукос]] |аҭынха9 =''Иаԥҵоуп апозициа'' }} '''Шарль Андре Жозеф Мари де Голль''' ({{lang-fr|Charles André Joseph Marie de Gaulle}}; {{date|22|11|1890}} [[Лилль]] ақалақь — {{date|9|11|1970}} [[Коломбе-ле-Дез-Еглиз]] ақыҭа) – [[Франциа]]тәи аҳәынҭқарратә усзуҩы, аинрал. [[Аҩбатәи адунеизегьтәи аибашьра]]ан афранцызцәа Рҿагылара дасимволхоит. [[Франциатәи Ахәбатәи Ареспублика|Ахәбатәи Ареспублика]] шьаҭазыркыз иакәны дыԥхьаӡоуп, насгьы актәи президентны. Ҩынтә иара атәыла ахадас дыҟан, уи аан илшеит Франциа аекономикеи жәларбжьаратәи апатуи рышьҭыхра. Уи иниҵит ԥшьынҩажәа шықәса, ари аамҭа иалагӡаны илшеит милаҭтә фырхаҵаны, Жанна Д'Арк лышьҭахь, аҟалара.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/world_history/text/2367066 |title=ГОЛЛЬ |access-date=2024-01-30 |archive-date=2022-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615155033/https://bigenc.ru/world_history/text/2367066 |url-status=dead }}</ref> == Ахәыҷра шықәсқәа == Шарль диит [[абҵарамза 22]], [[1890]] шықәсазы афранцыз қалақь [[Лилль]]. Ара дынхон ианду, иангьы еснагь ахшараиура аан уахь дцон. Шарль иман хҩык аишьцәеи аиаҳәшьеи. Шарль иира аамышьҭахь, иан лгәабзиара анышьақәгыла, лара лҭаацәа рахь, [[Париж]]ҟа дгьежьуеит. Де Голльаа ибзианы инхон, акатолицизм азхарҵон, насгьы даара апатриотизм злаз ҭаацәаран. Шарль иаб, [[Анри де Голль]], диит [[1848]] шықәсазы, даара иҟәышыз, аҵара змаз уаҩын. Иара апатриотизмра илааӡан, уи иабзоураны Анри Франциа иҳараку амиссиа агәра игон. Насгьы, апрофессор ичын иман, аиезуитцәа рышкол аҿы афилософиа, аҭоурых, алитература амаҭәарқәа дрыԥхьон. Арҭқәа зегьы, ҳәарада, Шарль анырра ӷәӷәа ирҭеит. Дхәыҷаахыс Шарль ашәҟәыԥхьара бзиа ибон. Иаб иакәзар, афранцыз ҭоурыхи акультуреи иирҵон. Ас еиԥш адыррақәа ахәыҷы даара инырит, уи иабзоурахеит итәыла амаҵ ауразы дышшоу аилкаара ахьиоузгьы.<ref>https://studwood.ru/978758/istoriya/detstvo_yunost_sharlya</ref> Шарль иан Жанна Маиогьы даара лыԥсадгьыл бзиа илбон, уи нцәахаҵарак илзаҩызан. Абас еиԥш апатриотизм рылааӡо ирызҳауан ахшара зегьы, ахәыҷқәа рыхәҩыкгьы рыԥсадгьыл абзиабара, алыхьынҵа, аԥеиԥш даара иаргәамҵуан. Шарль хәыҷы иакәзар, афранцыз фырхаҵа [[Жанна д’Арк]] лыхьӡ аҳара мацара даргәаҭеиуан. Абра иҳәатәуп, де Голль иҭаацәа, ишиашоу акәымзаргьы, уи афранцыз ԥҳәыс ишлыдҳәалаз, дара ирызгәакьаз рҭынхак д'Арк лныҟәара далахәын. Шарль даара ари афакт дазгәдуун, еснагь еиҭеиҳәон, уи иахҟьаны Черчилль Шарль –«аԥаҵа змоу Жанна Д'Арк» ҳәа хьыӡшьарас изиҭаз. Шарль даныхәыҷыз, акы иахҟьаны аҵәыуара даналагоз, иаб дизҵаауан - «Сыҷкәын, аинралцәа ҵәыуома?» – ҳәа. Ахәыҷгьы иаразнак аҵәыуара дааҟәыҵуан. Иара агәра игон аԥхьаҟа иԥсҭазаара ар ишырзикуаз, баша аруаҩны акәымкәа, деинралны дшыҟалоз.<ref>https://kratkoebio.ru/sharl-de-goll-kratkaya-biografiya/</ref> == Аколлеџь аҟны аҵара == Арратә ус ахь Шарль даара аинтерес ааирԥшуан, дхәыҷаахыс ихала ихы иааӡон, иаҳҳәозар, шифрла еиқәыршәаз абызшәа ӡбаны игәникылеит, уи аан ажәақәа зегьы шьҭахьтәи ԥхьаҟа даԥхьон. Иазгәаҭатәуп, [[афранцыз бызшәа]] аҟны ас еиԥш ацәажәара даара ишыуадаҩу, англыз, мамзаргьы [[аурыс бызшәа]]қәа рҟны аасҭа. Шарль ари абызшәа иашьцәагьы иаҳәшьагьы идирҵеит. Урҭ иара напхгара риҭон, имҩақәиҵон.<ref>https://stories-of-success.ru/sharlya-de-gollya</ref> Шарль иҵатәқәа зегьы ҟаиҵаанӡа акрыфара ахаангьы дтәомызт. Иҵатәқәа руак ишахәҭоу еиԥш иҟаимҵар ахаатәы ифомызт. Де Голль жәеиза шықәса ихыҵуан иҭаацәа Парижтәи аиезуиттә коллеџь данҭарҵоз. Шарль аматематикатә хырхарҭа ала аҵара ахьырҵоз акласс дақәшәоит, дагьалгоит 1908 шықәсазы. Данқәыԥшӡаз ауп Шарль ахьӡ-аԥша аиуразы агәазыҳәарақәа анизцәырҵыз. Иаҳҳәозар, ажәеинраалақәа рыԥхьаразы аицлабра аҟны аиааира анига, идыргалеит аԥаратә ҳамҭа, мамзаргьы иусумҭа акьыԥхьра алихырц, иара аҩбатәи алихуеит.<ref>http://www.coldwar.ru/gaulle/de_gaulle.php</ref> == Арратә маҵзура == «Collège Stanislas» захьӡыз Парижтәи аколлеџь аҟны де Голль аҵара бзиаӡаны иахьиҵоз иабзоураны алшара иоуеит [[1909]] шықәсазы [[Сен-Сир]]тәи ашкол аҿы аҵаразы. Ирҳәоит убасгьы, де Голль ашәҟәыҩҩы, мамзаргьы аҭоурыхдырҩы икариера ҟаиҵарц шилшозгьы, аха иалихуеит даҽа мҩак, иаб игәы дақәшәарц азы. Аамҭак анаҩс де Голль «Арратә мемуарқәа» рҟны иҩуан: «Арра ацара – ари снысмҩа аҟны зегьы иреиҳау хҭыс дуун» – ҳәа. Арԥыс арра дахысуан 33-тәи ашьаҟауаатә афранцыз архәҭақәа рполк аҟны – ари архәҭа аиҟәша [[Бородино]], [[Аустерлиц аибашьра|Аустерлиц]] рыҵаҟа [[Ваграмтәи аибашьра]] иалахәын. Аполк командаҟаҵаҩыс дыҟан [[Филипп Петен]], уи аԥхьаҟатәи 15 шықәса де Голль мҩақәҵаҩыс диоуеит.<ref>https://24smi.org/celebrity/17315-sharl-de-goll.html</ref> Нанҳәамза [[1914]] шықәсазы Францианӡа иааӡоит [[Актәи адунеизегьтәи аибашьра]]. 33-тәи аполк [[бельгиа]]тәи ақалақь [[Динан]] ашҟа ԥшыхәра ҳәа идәықәырҵоит. Хымш ааҵхьаны, анемеццәеи аполки реидыслара аан де Голль ишьамхы ахы ақәшәоит. Аҩынтә раан иарма напы рхәуеит. (Аинтерес зҵоу афакт: де Голль инапы иаиуз ахәра иахҟьаны ишьа ҟьашьуеит, инапгьы имыхәо иҟалеит азы, иарӷьа напы аҿы акәын аҭаацәара дшалоу зырҵабыргуаз амацәаз ахьныҟәигоз). Ахԥатәи ахәра аниоу де Голль анемеццәа шасыс игара рылшоит, уи уа дрыман 32 мзы. Хәынтә абналара иҽазишәеит, аха иалымҵит, иара хьаас имаз аибашьра дахьалахәымыз ауп. Аибашьра аилгара аан иара шасыс дыҟан, иҩныҟа дгьежьуеит [[1918]] шықәса ԥхынҷкәынмза аказы. Актәи адунеизегьтәи аибашьра ашьҭахь де Голль польшатәи аршьаҟауаа аинструктаж иахижьуан, [[Асовет-Польшатә еибашьра|Урыстәылеи дареи реибашьра]] аан, 1919–1921-тәи ашықәсқәа рзы, атактика азы алекциақәа дрыԥхьон, арратә усумҭақәа аԥиҵон. [[1927]] шықәсазы де Голль афранцыз архәҭақәа азеижәтәи аршьаҟауаатә баталион акомандаҟаҵаҩыс дҟарҵоит. Шарль игәаанагара ала, аиааира агаразы иаҭаху акәылӡтәы техникеи, иаарласны имҩаԥгоу аманиоврқәеи роуп. [[1934]] шықәсазы де Голль иҭижьуеит «Ар рахь ааԥхьара» («Vers l'Armée de Métier») захьӡыз аусумҭа, уа ажәадгала ҟаиҵеит аршьаҟауаа рмеханизациа ареформа аҟаҵаразы. Де Голль ишьақәирӷәӷәон иара ишилшо 100.000-ҩык аршьаҟауааи 3.000 цыра акәылӡтәы техникеи рыла аибашьра аиааира. [[Адунеизегьтәи аҩбатәи аибашьра]] алагамҭазы иара 80 цыра иласыз атанкқәа командаҟаҵаҩыс дрырҭоит, урҭ «пылинка» ҳәа ирышьҭан.<ref>{{Cite web |url=http://history-doc.ru/sharl-de-goll/ |title=Шарль де Голль — биография президента Франции |access-date=2024-01-30 |archive-date=2021-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916222416/http://history-doc.ru/sharl-de-goll/ |url-status=dead }}</ref> Де Голль иеицырдырра аамҭа ҟалеит 1940-тәи ашықәс азы. Лаҵарамза 10 рзы [[Германиа]] [[Европа]] еибашьрыла иақәлоит, лаҵарамза 15 рзы агерман архәҭақәа Седан инеит. Шарль ирхәҭа ара аамҭа маҷк иагар акәын. Лаҵарамза 17 рзы акомандир ицәыӡит имаз 80 танк рахьтә 23, аха мышкы ааҵхьан иоуит 150 цыра атехника. Де Голль имҩаԥигоз аибашьра ӷәӷәа иабзоураны анемеццәа ахьаҵра рықәнаршәеит Комонаҟа. Лаҵарамза 23 рзы де Голль игәымшәаразы «Аинрал» ҳәа хьыӡшьарас ирҭоит. Афранцыз еиҳабыра аибашьра рҭахымызт. [[Уинстон Черчелли]] дареи, [[Британиаду]] аԥыза-министри, ареспублика амчрақәеи Германиеи дареи рыбжьара аҭынчра ашьақәыргылара иашьҭалоит. Аӷа анапы имҵакра зҭахымыз де Голль рашәарамза 18, [[1940]] шықәса рзы британиатәи арадио ала ааԥхьара ҟаиҵеит, франциа ауаажәларра рахь, аҵысра «Сопротивление» аԥҵаразы. Рашәарамза 22 – Франциеи Германиеи аинышәаразы аиқәышаҳаҭра рнапы аҵарҩит.<ref>https://diletant.media/articles/26536223/</ref> == Аполитикатә усура == Франциа ишьақәыргылан [[Виши арежим|арежим Виши]], даҽакала иуҳәозар, ари атәыла аоккупациа азун. [[Уинстон Черчилль]] еиликаауан, де Голль иеиԥшыз аӡәы шиакәыз изылшоз ари амацәаз аԥҵәара. Рашәарамза 24 рзы Британиаду аԥыза-министр де Голль «зых иақәиҭу афранцызцәа зегьы дырхаданы» дҟаиҵоит, адҵагьы ҟаиҵоит де Голль Франциаҟа инеиразы ишәарҭадара хылаԥшра арҭарц. Шықәсык ааҵхьаны, рашәарамза 22, 1941 шықәсазы, де Голль [[СССР]] агенералиссимус [[Иосиф Сталин]] иҟны аимадара шьақәиргылеит. Аҵыхәтәантәи афранцыз «ажәҩан» аҟынтә адгылара ииҭоит: де Голли Сталини рхеилак иалҵшәахеит илегендартәу аескадрилиа «Нормандиа – Неман» аԥҵара. Арҭ аҳаирпланқәа даара ароль ду нарыгӡеит Гитлер икоалициа иаҿагыланы ақәԥараҿы. 1944 шықәсазы де Голль зых иақәиҭтәыз [[Париж]] иԥылон фырхаҵак иаҳасаб ала: иара идрыԥхьаӡалон Франциа аоккупациа аҟынтә ахақәиҭтәра. Иара убри ашықәс нанҳәамзазы Шарль де Голль [[Франциатәи Ареспублика Аамҭалатәи аиҳабыра|Аамҭалатәи аиҳабыра]] дахагылоит.<ref>https://histrf.ru/biblioteka/b/kratkii-kurs-istorii-simvol-frantsuzskogho-soprotivlieniia</ref> Аибашьра ааха знаҭаз атәыла иаҭахын аҳәынҭқарратә система аҟны аиҭашьақәыргылара. Ари ауадаҩра аҿаԥхьа де Голль илшарақәа ԥкхеит: ажьырныҳәамза 20, 1945 шықәсазы уи Аамҭалатәи аиҳабыра ахантәаҩы иҭыԥ аанижьуеит, анапхгараҭара аформа акәшамыкәша ицәырҵыз аимак иахҟьаны – де Голль иҭахын Франциа азинмчы змоу ахадас аҟалара, аха аполитикцәа реиҳараҩык апарламент аиҳабыра хылаԥшра рырҭаларазы иқәгылон. Шарль [[Франциатәи Аԥшьбатәи Ареспублика|Аԥшьбатәи ареспублика]] (Франциа 1946–1958-тәи ашықәсқәа рзы) аибашьра рылеиҳәеит, иара ида даҽаӡәы аҳәынҭқарра анапхгараҭаразы ихы ақәыргылара азин шимам атәы иҳәон. Аполитикатә елита изыҳәарақәа рмаҳаит аҟынтә, де Голль хәышықәса ҳәа [[Коломбо-ле-Диоз-Еглиз]]ҟа нхара дцоит, уи франциатәи колониан. Абра аинрал иҩуеит еицырдыруа, х-томкны иҟоу «Арратә мемуарқәа»: «Ааԥхьара», «Аидгылара», «Аиқәырхара». Де Голль аибашьразы игәҭахәыцрақәа аарԥшуп иара аҳәынҭқарра ахадас дыҟазшәа арбаны, уи иҳәон Франциа иара инапы ишанҵатәу, ус ианыҟала, Франциа аҿиара бзиа шаиуа, ус анакәымха «аԥсра иаҩызоу, хырԥашьа змам ашәарҭара бааԥсы ишҭагыло».<ref>http://www.mukhin.ru/gaulle.html{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Де Голль иҩныҵҟатәи акризис [[Лаҵарамза 1958 шықәсазы Франциа иҟалаз акризис|Франциатәи акризис]] иақәҿнаҭуан. [[Алжиртәи аибашьра]], аӷарра, аусурҭа ҭыԥқәа рыҟамзаара, ареспублика аҵыхәтәа аазгоз ахықә инхықәнаргылеит, аҵыхәтәангьы аиҳабыра де Голль иахь ааԥхьара ҟарҵоит «имцәажәара еилеигарц», насгьы «ауаажәларратә гәрагара аҳәынҭқарра» аԥиҵарц. Аполитик арадио ала дықәгылоит ауаа агәра дырго «иара ареспублика азинмчра зегьы ихахьы шиго» азгәаҭо. Рашәарамза 1, 1958 шықәсазы де Голль Аминистрцәа рхеилак ахантәаҩыс дшыҟаҵаз рылаҳәан. Уажәазы Франциа анапхгара зегьы де Голль иҟаиҵоз абжьгарақәеи ажәалагалақәеи аҳәынҭқарра аргылара иазырхаз зегьы рыдыркылеит. Иара ақәҵара ҟаиҵеит, атәыла анапхгараҭара зегьы аҳәынҭқарра ахада инапаҵаҟа иҟазарц азы, Франциа иахьагьы ус иҟоуп. Ихадоу аҳәынҭқарратә документ рыдыркылеит 1958 шықәсазы, усҟан иаԥҵан [[Франциатәи Ахәбатәи Ареспублика|Ахәбатәи ареспублика]], де Голль напхгара зиҭоз.<ref>https://smotrim.ru/video/1483140</ref> Де Голль инапхгараҭара ззырхаз адәныҟатәи аполитика акәын. [[1960]] шықәсазы иара [[Виетнам]]и [[Камбоџа|Камбоџьеи]] ахақәиҭра риҭоит, 1962 шықәсазы – [[Алжир]]и жәабала африкатәи аҳәынҭқаррақәеи. Арҭ атәылақәа рҟны инхон Франциа бзиа избоз атәылауаа, урҭ рылагьы де Голль адунеитә арена аҟны адгылара ихы иеиҭон. [[1965]] шықәсазы Франциа [[НАТО]] иалалоит, насгьы жәларбжьаратәи ахәаахәҭра аҿы адоллар ахархәара иаҟәыҵуеит. Атәылазы валиутатә дипломатиахеит ахьтәы стандарт. Аиҭакрақәа аҭыԥ роуит Ахәбатәи ареспублика аҩныҵҟатәи аполитикаҿы. Де Голль дықәгылон иуникалтәу аиадертә бџьар аԥҵаразы, уи амазаара иаанагон дунеи аҟны тәыла дуны аҟалара. Ишәарҭаз амаҭәашьар агәаҭара аанкылан [[1981]] шықәсазы, [[Франсуа Миттеран]] амчрахь даннеи ашьҭахь.<ref>{{Cite web |url=https://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/DE_GOLL_SHARL.html |title=ДЕ ГОЛЛЬ, ШАРЛЬ |access-date=2024-01-30 |archive-date=2024-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221174801/https://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/DE_GOLL_SHARL.html |url-status=dead }}</ref> 1965 шықәсазы ахыркәшарахь инеиуан де Голь быжьшықәсатәи инапхгараҭара. Зымч-зылша агәра згоз аполитик алхрақәа ишиашоу рымҩаԥгара алеигалоит, даҽакала иуҳәозар, ажәлар рыбжьаҭара. Ас еиԥш алагалара даара ишәарҭан, алхрақәа рылҵшәақәа рыла де Голль иоуеит 54%, Миттеран – 45% абжьқәа, аҵыхәтәантәи иакәзар, Ахәбатәи ареспублика акритика ӷәӷәа азиуан. Де Голль ихьӡ ланарҟәит канажьит бџьарла аиқәыршәара азҵаара, уи ауааԥсыра азхьуамызт, ирҭахымызт, иара убасгьы ауаа иргәаԥхомызт анхамҩақәа раԥыхра, ателехәаԥшреи арадио рҟны амонополиа ашьақәыргылара. Аполитик «зхы ықәҟьаз адиктатор» ҳәа изырҳәо иалагеит. Изныкымкәангьы де Голль иқәлахьан, уи иԥсҭазаара ашәарҭара иҭаргылан 32- нтә. Лаҵарамза 2, 1968 шықәсазы астудентцәа апрезидент ԥхьатәара дцаразы дҵаны иқәдыргылоит. Амилаҭҭтә бунт аҭыԥ аиуит, жәа-миллионҩык ауаа аиҳабыра ирҿагыланы амҩақәа рахь ицәырҵит. Атәыла аграждантә еибашьра аҟынтә ахьчаразы апрезидент иҟаиҵаз ажәалагалақәа ауаа зынӡагьы ирыдрымкылеит.<ref>https://histrf.ru/biblioteka/b/kratkii-kurs-istorii-simvol-frantsuzskogho-soprotivlieniia</ref> == Ахатәы ԥсҭазаара == 1921 шықәсазы де Голль ԥҳәысс дигоит [[Ивонна Вандру]], урҭ рыԥсҭазаара зегьы еицынхон. Дара ирыхшеит аԥа – [[Филипп де Голль|Филипп]], аԥҳацәа – Елизабети [[Анна де Голль|Аннеи]].<ref>https://24smi.org/celebrity/17315-sharl-de-goll.html</ref> == Ԥхьатәара ацареи аԥсреи == Де Голль асенат аекономика-социалтә усбарҭаны аиҭарҿиаразы ареферендум аҟны иқәиргылаз ажәалагала иадымгылеит, убри аҟынтә мшаԥымза 28, [[1969]] шықәсазы, ареферендум алҵшәақәа аныҟала иара ԥхьатәара дцоит. Абҵарамза 9, [[1970]] шықәсазы, ԥшьынҩажәа шықәса ихыҵра мызк шагыз Шарль де Голль иԥсҭазаара далҵуеит.<ref>{{Cite web |url=https://3banana.ru/sharl-de-goll-biografiya-filmy-foto-lichnaya-zhizn-poslednie-novosti-2019/#i-15 |title=Шарль де Голль – биография, фильмы, фото, личная жизнь, последние новости 2024 |access-date=2024-01-30 |archive-date=2024-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130101044/https://3banana.ru/sharl-de-goll-biografiya-filmy-foto-lichnaya-zhizn-poslednie-novosti-2019/#i-15 |url-status=dead }}</ref> ==Азгәаҭақәа== {{reflist}} {{Авторитет змоу адыррақәа}} [[Акатегориа:Абҵарамза 22 рзы ииз]] [[Акатегориа:1890 шықәсазы ииз]] [[Акатегориа:Абҵарамза 9 рзы иԥсыз]] [[Акатегориа:1970 шықәсазы иԥсыз]] [[Акатегориа:Шарль де Голль| ]] [[Акатегориа:Аголлизм]] [[Акатегориа:Франциа апрезидентцәа]] [[Акатегориа:Франциа аԥыза-министрцәа]] [[Акатегориа:Франциа ахадацәа]] [[Акатегориа:Андорра аҳцәа]] [[Акатегориа:Де Голльцәа|Шарль]] [[Акатегориа:Франциатәи антикоммунистцәа]] [[Акатегориа:Франциатәи антифашистцәа]] [[Акатегориа:Франциатәи афицарцәа]] [[Акатегориа:Франциатәи арратә шәҟәыҩҩцәа]] [[Акатегориа:Франциатәи амилаҭеилыхцәа]] [[Акатегориа:Франциатәи Римтәи акатоликцәа]] [[Акатегориа:Аҩбатәи адунеизегьтәи аибашьраан Франциатәи ар аинралцәа]] [[Акатегориа:Аҩбатәи адунеизегьтәи аибашьраан аполитикатә ԥызацәа]] [[Акатегориа:Актәи адунеизегьтәи аибашьраан Франциатәи атҟәацәа]] [[Акатегориа:Алжиртәи аибашьраан афранцызцәа]] [[Акатегориа:Аибашьра хьшәашәа иалахәыз ауаа]] [[Акатегориа:Нигериатәи атәылауаҩратә еибашьраан ауаа]] 6evloxihi9thq1qldey4yflv189z003 Ажәытәтәи Қарҭ 0 40206 162980 158119 2026-04-02T02:58:34Z InternetArchiveBot 15973 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 162980 wikitext text/x-wiki [[Афаил:Old_Tbilisi..jpg|250px|мини|Ажәытәтәи Қарҭ]] '''Ажәытәтәи Қарҭ''' — ақалақь Қарҭ аҭоурыхтә ахәҭа, иаҵанакуеит убри аҵакырақәа, анырхарақәа, иарбан 1936 ашықәс аҟынӡа “Тԥилиси” ахьӡын. Ажәытәтәи Қарҭ иаҵанакуеит анаҩстәи аҵакырақәа: Абаноҭубани-Харԥухи (Қарҭ, анаҩс Сеидабад), Кала, Исан-Авлабари, Сололаки, Мҭаҵминда, Ваке, Орҭаҷала, Чуӷуреҭи, Дидубе, Наӡаладеви. Ажәытәтәи Қарҭ еизгоуп Қарҭ аблахкыгарҭақәа реиҳара, ишашьашәалоу еиԥш, атуристтә аизааигәатәра ихадоу центруп. Ажәытәтәи Қарҭ [[2007]] шықәса аҟынтә Аиунеско адунеи ҭынхара абаҟара акандидатуп. == Иинтересу афактқәа == 2007 шықәса абҵарамза 24 аҟынтә ажәытәтәи Қарҭ иҭагалоуп Аиунеско адунеи ҭынхара аԥышәаратә сиаҿ.<ref>[http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5233/ Tbilisi Historic District]</ref> == Алитература == * თამაზ გერსამია. ძველი თბილისი = Старый Тбилиси = Old Tbilisi : [ფოტოალბომი] / თამაზ გერსამია ; [რედ.: ვახტანგ ბერიძე (წინასიტყვ.), გურამ ფანჯიკიძე ; მხატვ.: ვიქტორ კრიუჩკოვი, ვიქტორ მარკოვსკი]. - [თბ. : საბჭ. საქართველო, 1984]. - 274გვ. : ფოტ., დაკეც. რუკ. ; 34სმ.. - გარეკანზე ავტ. მითით. არ არის. - ტექსტი, თავფურც., გარეკანი ქართ., რუს. და ინგლ.. - ანოტაციები და ბიბლიოგრ.: გვ. 260-273. - 25მან., 30000ც. * მინდორაშვილი დ.. „არქეოლოგიური გათხრები ძველ თბილისში (ქარვასლა, სინაგოგა)“, თბილისი 2009. {{ISBN|978-9941-0-1079-8}} == Азхьарԥшқәа == {{commonscat|Old Tbilisi}} *[http://www.sakrebulo.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=155&album_id=124 ძველი თბილისი]{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, თბილისის საკრებულო, საიტი - ისტორიული ფოტოგალერეა. *[http://burusi.wordpress.com/history/old-tbilisi/ ძველი თბილისი (ფოტო, ისტორია) – Old Tbilisi (Photo, History)], ჟურნალი [http://burusi.wordpress.com/ ''ბურუსი'']. ==Азгәаҭақәа== {{reflist}} [[Акатегориа:Қарҭ]] h5d98zg1kjqdfo71k8ci6j34aek88gj Афаил аиагара апротокол 0 49711 162981 158474 2026-04-02T03:23:54Z InternetArchiveBot 15973 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 162981 wikitext text/x-wiki '''Афаил аиагара апротокол (FTP'''; {{lang-en|File Transfer Protocol}}) — ари стандарттә комуникациатә протоколуп, ахархәара злоу акомпиутер-фаилқәа аиира ахьӡыз сервер аҟынтәи аклиент ахь, акомпиутертә мырӡашьыктә еимадара амашьынала. FTP ақәыӷәӷәара алагьы аргылара еиқәшәоуп аклиент-сервер амодель аҿы, уи аҿы аԥшәыбжьқәа контрактик рфырхаҵаразы, аклиент ирыбжьоу аҟынтә аус адулара азы ахархәара рыҟоуп.<ref>Forouzan, B.A. (2000). ''TCP/IP: Protocol Suite'' (1st ed.). New Delhi, India: Tata McGraw-Hill Publishing Company Limited.</ref> {| class="wikitable" |+File Transfer Protocol ! !Аимадара апротокол |- |Ахықәкы |Афаил аиагара |- |'''Анапхгаҩы(цәа)''' |Абхаи Бхушан (<nowiki>RFC 114</nowiki> азы) |- |'''Аиҭакырра''' |1971 шықәса, мша 16; 54 шықәса ҵит |} FTP ахархәаҩцәа иашамҩыз ашәхымс аашәара рылшоит аадәктә форма ала — адаҟьа-хьӡ (username) насгьы апароль (password) ахархәарала. Аха, сервер азин акоуп, иашьашәалоу анаҩс, рҽыршьапыдкыланы инеиҵартә ҳәа. Ашәарҭадара зхәыҷу аиқәшаҳаҭра азы, FTP аформақәа ирҳәоит SSL/TLS (FTPS) ахархәара, мамзаргьы иармаӡам SSH Афаил аиагара апротокол (SFTP) ахкқәа рҭаԥсаны. '''Актәи FTP аклиент апрограммақәа''' инагӡан аус-зуаз апрограммақәан, аграфикатә интерфеисқәа раламҵыр алдала. Ҳозгьы, иҭагалоуп акомпиутертә система рацәаны — Windows, Unix, Linux рҿы.<ref>Kozierok, Charles M. (2005). "[http://www.tcpipguide.com/free/t_FTPOverviewHistoryandStandards.htm The TCP/IP Guide v3.0]" | Tcpipguide.com</ref><ref>Dean, Tamara (2010). ''Network+ Guide to Networks''. Delmar. pp. 168–171.</ref> FTP аклиентқәа махсусла иҟаҵоу, насгьы автоматиказациа аицҵарақәа, анаҩса инаркны еизҳалоуп — адесктопқәа, асерверқәа, амобилтә аппаратқәа, иара убасгьы аихагылақәа рзы. FTP ихаҵаалеит аусура ашьаҿақәа еиԥш, HTML аредакторқәа рҟны, афаил ахоупылаҩцәа рҟны. FTP аклиент жәытәнатә ишыҟаз, веб-браузерқәа рахь инеиҵахон, уа URI апрефикс «<nowiki>ftp://»</nowiki> ахархәарала афаил-серверқәа ирыԥшаауан. 2021 шықәсазы Google Chrome насгьы Firefox <ref>Vonau, Manuel (7 July 2021). "[https://www.androidpolice.com/2021/07/14/firefox-90-fully-removes-ftp-support-and-reorganizes-some-settings-apk-download/ Firefox follows in Chrome's footsteps and drops FTP support (APK Download)]". ''Android Police''. Retrieved 12 July 2021.</ref><ref>"[https://chromestatus.com/feature/6246151319715840 Remove FTP support - Chrome Platform Status]" | ''www.chromestatus.com''. Retrieved 2 September 2021.</ref>— веб-браузер дуқәа — рҿакыуп FTP адгылара, избан акәзар аҩыза шәарҭара зцоу протоколқәа SFTP на FTPS ирыԥсахны иҟан. Аха, урҭ протоколқәа рхымҩаԥгашьа зегьы аразыҟаҵахьам.<ref>by, Written (23 March 2020). "[https://news.sophos.com/en-us/2020/03/23/firefox-is-dropping-ftp-support/ Firefox is dropping FTP support]". ''Sophos News''. Retrieved 13 October 2023.</ref><ref>Edwards, Benj (14 July 2022). [https://www.howtogeek.com/744569/chrome-and-firefox-killed-ftp-support-heres-an-easy-alternative/ "Chrome and Firefox Killed FTP Support: Here's an Easy Alternative"] | ''How-To Geek''. Retrieved 13 October 2023</ref> === Афаил аиагара апротокол аҭоурых === Афаил аиагара апротокол аоригинал спецификациа иҩит Абхаи Бхушан, иҭыҵит <nowiki>RFC 114</nowiki> анаҩс, 1971 ԥхынҷкәын 16 рзы. 1980 шықәсанӡа FTP аус иуан NCP аҟны — TCP/IP predecessor ҳәа иҟаз протокол аҟны.<ref>History of FTP and It's Evolution | [https://ftpserverbd.online/ BDIX Ftp Server BD] | (US English)</ref> Апротокол анаҩстәи аамҭақәа рзы иԥсахит TCP/IP аверсиа ала — <nowiki>RFC 765</nowiki> (1980 шықәса, ԥхынгәы) насгьы <nowiki>RFC 959</nowiki> (1985 шықәса, жьҭаара) — иҷыдоу спецификациа иахьаҵанакуа. Иара убасгьы, хә-жәеинраала стандартқәа рыла иҵан ԥсахрақәа <nowiki>RFC 959</nowiki> аҟны. Ус еиԥш, <nowiki>RFC 1579</nowiki> (1994 шықәса, жәабран) дазанаҵеит Firewall-Friendly FTP (Passive mode) — аӷәӷәара ихы иақәырҵеит. <nowiki>RFC 2228</nowiki> (1997 шықәса, ԥхынгәы) асыкьура иазылуха аҿиарақәа прапанеит, <nowiki>RFC 2428</nowiki> (1998 шықәса, цәыббра) ацхырара аиҭеит IPv6 рзы, насгьы иатәуп ҿыц хк Passive mode.<ref>Clark, M.P. (2003). ''Data Networks IP and the Internet'' (1st ed.). West Sussex, England: John Wiley & Sons Ltd.</ref> == Апротокол агәаҭара == [[Афаил:Passive FTP Verbindung.svg|мини]] === Аимадара ахьчареи адата аиагареи === FTP ҟалоит аус иуар актив режими ала ма пассив режими ала — урҭ ишьақәырӷәӷәоит адата аимадара шьақәыргылаха еиԥш. (Ари “режим” ажәа ахшыҩзышьҭра FTP апротокол аҿы MODE акоманда ишазыҟоу аҽакуп.)<ref>"[http://slacksite.com/other/ftp.html Active FTP vs. Passive FTP, a Definitive Explanation] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20130528052013/http://slacksite.com/other/ftp.html |date=2013-05-28 }}" | Slacksite.com.</ref> Актив режими аҿы, аклиент еилыркаауеит сервер аҟынтәи иаауа адата аимадарақәа рслушара, порт M аҟны. Аклиент нас идәылҵоит FTP акоманда '''PORT M''', и知らせит серверу, порт ҟаҵан ислушо ҳәа. Нас сервер иалгалоит аклиент ахь адата-канал, иахьага порт 20 аҟынтәи — FTP сервер адата-порт. Аклиент Firewall ахьӡыр知らуа ахықәкы иахҟьаны TCP аимадара ҿыцқәа ананԥхьалак, иоуп ахархәара зуа пассив режими. Ари режими аҟны, аклиент ахархәара аҭо адирекциа аканал ала иаднаҵоит акоманда '''PASV''' сервер ахь. Нас сервер аклиент инаҭеит изласырц адата аимадара — сервер IP-адрес насгьы порт аномер. Аклиент ахархәарала ишьҭуеит адата аимадара иман Arbitrary порт аҟынтәи, сервер аиҭахьы, ианиҵеит IP-адрес насгьы порт аномер.<ref>[https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc959 RFC 959] (Standard) File Transfer Protocol (FTP). Postel, J. & Reynolds, J. (October 1985).</ref> Ҳаԥшымкәа, режимқәа abụọ — актив насгьы пассив — ԥсахрақәа роуит 1998 шықәса, цәыббра മാസം, IPv6 адгылара азы. Анаҩс, пассив режими аҿы ихәаԥшын аиҭашьақәыргылара, иԥсахын '''extended passive mode''' ала.<ref>[[RFC]] [https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc2428 2428] (Proposed Standard) Extensions for IPv6, NAT, and Extended Passive Mode. Allman, M. & Metz, C. & Ostermann, S. (September 1998).</ref> === Адата аиагара арежимқәа === Адәықәҵара адата акәзар, ишыҟаз х-modeк ала иҳәоит: '''Stream mode (MODE S):''' Адата идәылҵуеит ианымцац аӷьычрала, FTP агәаҭара зегь TCP ахь ииашаны иҭаргылоит. End-of-file аарԥшра аҭахым, ма акоуп адата рекордк ала еидызкыло акәымкәа. '''Block mode (MODE B):''' Аидгылара еиҳауп рекордқәа еидызкыло афаилқәа (STRU R) рыиуразы, аха изуа иҭаху Stream-oriented (STRU F) атекстуалтә афаилқәа рзыгьы ахархәара злоу иакәӡам. FTP адата рекордқәак (ма алыԥшьак) еиднагалоит блокқәа рахь — block header, byte count, насгьы data field — нас TCP ахь ииҭоит.<ref>Clark, M.P. (2003). ''Data Networks IP and the Internet'' (1st ed.). West Sussex, England: John Wiley & Sons Ltd.</ref> '''Compressed mode (MODE C):''' MODE B ала ишыҟоу еиԥш, абасоупгьы, адата аимадара анагӡараҿ compression ахархәарала, run-length encoding ала. Ахәҭакыра FTP аклиентқәеи серверқәеи MODE B ма MODE C аларгахом; ари ахархәара иҟоуп Mainframe насгьы Minicomputer аоперациатә системақәа рзы. Иацыпҳаауеит FTP апрограммақәа '''DEFLATE-based compressed mode''', аҩыза Mode Z ҳәа изышьҭоу акоманда ала. Ари режими иакәыҵәҟьан Интернет Draft аҟны адәықәҵара, аха стандарт иаҳасабала иамҭамхеит.<ref>Preston, J. (January 2005). [https://datatracker.ietf.org/doc/html/draft-preston-ftpext-deflate-03 ''Deflate transmission mode for FTP''. IETF]. I-D draft-preston-ftpext-deflate-03 | Retrieved 27 January 2016.</ref> ==Азгәаҭақәа== {{reflist}} {{Авторитет змоу адыррақәа}} {{DEFAULTSORT:фаил аиагара апротокол}} [[Акатегориа:Афаил аиагара апротокол| ]] [[Акатегориа:Ахархәаратә шьаҭа апротоколқәа]] [[Акатегориа:Ирыцқьатәуп атекст апротоколқәа]] [[Акатегориа:1971 ашықәсзы акомпиутер иадҳәалоу алагамҭақәа]] [[Акатегориа:Интернет аҭоурых]] [[Акатегориа:Интернет астандартқәа]] [[Акатегориа:Аҳа афаил аиагара апротоколқәа]] [[Акатегориа:OS/2 адҵақәа]] [[Акатегориа:Unix аҳа иадҳәалоу апрограммеиқәыршәара]] [[Акатегориа:Афаилқәа реибыҭара]] rdubhnkw59jujrm66t1nlk2ye37iued Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ 3 51727 162975 162822 2026-04-01T21:14:25Z Fraxinus.cs 8381 /* Акарточкы */ новая тема 162975 wikitext text/x-wiki {{Асалам}}— [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 00:50, 29 хәажәкырамза 2026 (UTC) == Ажәларқәа рстатиақәа == Здравствуйте! Я ценю вашу хорошую работу над статьями о народах. Вы можете использовать этот шаблон в своих статьях: [[Ашаблон:Акарточка аетникатә гәыԥ]]. Это будет полезно. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 16:21, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) :здравствуйте! большое Вам спасибо, сразу после дополнения статьи о городе Ткврачели приступлю к редактуре моих статей о народах с добавлением Вашего шаблона. :с уважением, Маркелия Владимир Юрьевич. [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 17:17, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::Простите за любопытство. Вы из этого города [[Тҟәарчал]]? [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 17:20, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) :::на самом деле я родился за пределами Абхазской АССР, а мои корни идут из [[Тҟәарчал араион|Ткварчельского]] и [[Гал араион|Гальского]] районов, а также из [[Гыртәыла-Хыхьтәи Шәантәыла|Самегрело-Верхней Сванетии]], по национальности я на 75% мегрел, на 12,5% русский и на 12,5% грек. а откуда Вы ведете свое происхождение? возможно, у Вас есть родовое село? :::с уважением, Маркелия Владимир Юрьевич. [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 17:40, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::::Я вовсе не с Кавказа. Я из Чехии, и администрирование абхазской Википедии — моё хобби. Но у меня есть несколько друзей в Абхазии. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 18:50, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) :::::отлично, я очень рад что нашим народом и культурой интересуются даже в Европе! я бывал в Чехии в 2015 году, Прага это прекрасный город в котором пересекается множество культур. Прага - один из немногих городов в Европе, где бы я хотел жить на постоянной основе, с ним сравнится, наверное только Вена в Австрии. спасибо Вам большое за такой вклад в "Википедию" на абхазском языке! '''Děkuji pěkně!''' :::::'''''C превеликим уважением к чешскому народу и к Вам лично, Маркелия Владимир Юрьевич.''''' :::::'''''S hlubokou úctou k českému národu i k Vám osobně, Markelija Vladimír.''''' [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 19:02, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::::::I já vám moc děkuji! / Шәаргьы даара иҭабуп! [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 19:25, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) == Акарточкы == Пожалуйста, в инфобоксах (акарточках) изображения заполняются только как ссылки. Форматирование там происходит автоматически. Если вы укажете <nowiki>[[File:link... ]]</nowiki>, вы нарушите форматирование акарточки. Например: <nowiki> | image = [[File: Lazs from Trabzon.JPG|center]] — неправильно.</nowiki> <nowiki> | image = Lazs from Trabzon.JPG — правильно.</nowiki> Пожалуйста, отредактируйте соответствующие статьи. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 21:14, 1 мшаԥымза 2026 (UTC) ntbr682omzrjxvngqbky238n3ych2t6 162976 162975 2026-04-01T21:15:19Z Fraxinus.cs 8381 /* Акарточки */ 162976 wikitext text/x-wiki {{Асалам}}— [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 00:50, 29 хәажәкырамза 2026 (UTC) == Ажәларқәа рстатиақәа == Здравствуйте! Я ценю вашу хорошую работу над статьями о народах. Вы можете использовать этот шаблон в своих статьях: [[Ашаблон:Акарточка аетникатә гәыԥ]]. Это будет полезно. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 16:21, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) :здравствуйте! большое Вам спасибо, сразу после дополнения статьи о городе Ткврачели приступлю к редактуре моих статей о народах с добавлением Вашего шаблона. :с уважением, Маркелия Владимир Юрьевич. [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 17:17, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::Простите за любопытство. Вы из этого города [[Тҟәарчал]]? [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 17:20, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) :::на самом деле я родился за пределами Абхазской АССР, а мои корни идут из [[Тҟәарчал араион|Ткварчельского]] и [[Гал араион|Гальского]] районов, а также из [[Гыртәыла-Хыхьтәи Шәантәыла|Самегрело-Верхней Сванетии]], по национальности я на 75% мегрел, на 12,5% русский и на 12,5% грек. а откуда Вы ведете свое происхождение? возможно, у Вас есть родовое село? :::с уважением, Маркелия Владимир Юрьевич. [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 17:40, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::::Я вовсе не с Кавказа. Я из Чехии, и администрирование абхазской Википедии — моё хобби. Но у меня есть несколько друзей в Абхазии. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 18:50, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) :::::отлично, я очень рад что нашим народом и культурой интересуются даже в Европе! я бывал в Чехии в 2015 году, Прага это прекрасный город в котором пересекается множество культур. Прага - один из немногих городов в Европе, где бы я хотел жить на постоянной основе, с ним сравнится, наверное только Вена в Австрии. спасибо Вам большое за такой вклад в "Википедию" на абхазском языке! '''Děkuji pěkně!''' :::::'''''C превеликим уважением к чешскому народу и к Вам лично, Маркелия Владимир Юрьевич.''''' :::::'''''S hlubokou úctou k českému národu i k Vám osobně, Markelija Vladimír.''''' [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 19:02, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::::::I já vám moc děkuji! / Шәаргьы даара иҭабуп! [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 19:25, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) == Акарточки == Пожалуйста, в инфобоксах (акарточках) изображения заполняются только как ссылки. Форматирование там происходит автоматически. Если вы укажете <nowiki>[[File:link... ]]</nowiki>, вы нарушите форматирование акарточки. Например: <nowiki> | image = [[File: Lazs from Trabzon.JPG|center]] — неправильно.</nowiki> <nowiki> | image = Lazs from Trabzon.JPG — правильно.</nowiki> Пожалуйста, отредактируйте соответствующие статьи. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 21:14, 1 мшаԥымза 2026 (UTC) sveklyb42zk9h0djmjewjpykdlirbv9 162979 162976 2026-04-01T22:12:37Z ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ 24807 /* Акарточки */ Аҭак 162979 wikitext text/x-wiki {{Асалам}}— [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 00:50, 29 хәажәкырамза 2026 (UTC) == Ажәларқәа рстатиақәа == Здравствуйте! Я ценю вашу хорошую работу над статьями о народах. Вы можете использовать этот шаблон в своих статьях: [[Ашаблон:Акарточка аетникатә гәыԥ]]. Это будет полезно. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 16:21, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) :здравствуйте! большое Вам спасибо, сразу после дополнения статьи о городе Ткврачели приступлю к редактуре моих статей о народах с добавлением Вашего шаблона. :с уважением, Маркелия Владимир Юрьевич. [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 17:17, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::Простите за любопытство. Вы из этого города [[Тҟәарчал]]? [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 17:20, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) :::на самом деле я родился за пределами Абхазской АССР, а мои корни идут из [[Тҟәарчал араион|Ткварчельского]] и [[Гал араион|Гальского]] районов, а также из [[Гыртәыла-Хыхьтәи Шәантәыла|Самегрело-Верхней Сванетии]], по национальности я на 75% мегрел, на 12,5% русский и на 12,5% грек. а откуда Вы ведете свое происхождение? возможно, у Вас есть родовое село? :::с уважением, Маркелия Владимир Юрьевич. [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 17:40, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::::Я вовсе не с Кавказа. Я из Чехии, и администрирование абхазской Википедии — моё хобби. Но у меня есть несколько друзей в Абхазии. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 18:50, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) :::::отлично, я очень рад что нашим народом и культурой интересуются даже в Европе! я бывал в Чехии в 2015 году, Прага это прекрасный город в котором пересекается множество культур. Прага - один из немногих городов в Европе, где бы я хотел жить на постоянной основе, с ним сравнится, наверное только Вена в Австрии. спасибо Вам большое за такой вклад в "Википедию" на абхазском языке! '''Děkuji pěkně!''' :::::'''''C превеликим уважением к чешскому народу и к Вам лично, Маркелия Владимир Юрьевич.''''' :::::'''''S hlubokou úctou k českému národu i k Vám osobně, Markelija Vladimír.''''' [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 19:02, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) ::::::I já vám moc děkuji! / Шәаргьы даара иҭабуп! [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 19:25, 30 хәажәкырамза 2026 (UTC) == Акарточки == Пожалуйста, в инфобоксах (акарточках) изображения заполняются только как ссылки. Форматирование там происходит автоматически. Если вы укажете <nowiki>[[File:link... ]]</nowiki>, вы нарушите форматирование акарточки. Например: <nowiki> | image = [[File: Lazs from Trabzon.JPG|center]] — неправильно.</nowiki> <nowiki> | image = Lazs from Trabzon.JPG — правильно.</nowiki> Пожалуйста, отредактируйте соответствующие статьи. [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 21:14, 1 мшаԥымза 2026 (UTC) :Здравствуйте! Хорошо, извиняюсь, не знал, завтра исправлю. :С уважением, Владимир Юрьевич Маркелия! [[Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ]] ([[Алахәыла ахцәажәара:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ|ахцәажәара]]) 22:12, 1 мшаԥымза 2026 (UTC) 9klf28o405dmmdleuz07np5aa9v3z5o Ашәануа 0 51787 162968 162835 2026-04-01T18:01:10Z ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ 24807 162968 wikitext text/x-wiki {{Акарточка аетникатә гәыԥ | гәыԥ = | ахатәыхьӡ = {{lang-sva|შუ̂ანა̈რ}} | ахатәыхьӡ абызшәа = sva | абызшәақәа = [[ашәануа бызшәа]], [[ақырҭуа бызшәа]] | адинқәа = [[ақьырсианра]] | иадҳәалоу агәыԥқәа = [[Агырцәа|агырцәа]], [[алаз]] | image = [[File: Svan types from Latali community (Bernoville, 1875).JPG|center]] | image_caption = <center>Ашәануа</center> | анхарҭаҭыԥ = {{Абираҟдырга|Қырҭтәыла}} }} '''Ашәануа''' ({{lang-sva|შუ̂ანა̈რ, [''шванӕр'']}}, {{lang-ka|სვანები, [''сванеби'']}}) — ақарҭвел амилаҭ. == Ауааԥсыра == * {{Абираҟдырга|Қырҭтәыла}}: 14 000-30 000-ҩык. * {{Абираҟдырга|Урыстәыла}}: 46-ҩык (2010). {{Авторитет змоу адыррақәа}} {{DEFAULTSORT:шәануа}} [[Акатегориа:Қырҭтәыла ажәларқәа]] [[Акатегориа:Аԥсны ажәларқәа]] [[Акатегориа:Ашәануа| ]] [[Акатегориа:Ақарҭвелцәа]] m0or7cqm1nz1q0raxwifabfrn5x2d74 Алазцәа 0 51788 162967 162839 2026-04-01T18:00:24Z ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ 24807 162967 wikitext text/x-wiki {{Акарточка аетникатә гәыԥ | гәыԥ = | ахатәыхьӡ = {{lang-lzz|ლაზეფე}} | ахатәыхьӡ абызшәа = lzz | абызшәақәа = [[алаз бызшәа]], [[аҭырқәа бызшәа]], [[ақырҭуа бызшәа]] | адинқәа = [[аислам]] | иадҳәалоу агәыԥқәа = [[ашәануа]], [[агырцәа]] | image = [[File: Lazs from Trabzon.JPG|center]] | анхарҭаҭыԥ = {{Абираҟдырга|Ҭырқәтәыла}}, {{Абираҟдырга|Қырҭтәыла}} }} [[Афаил:Laz fighters in Samsun.jpg|thumb|280px|Алазцәа]] '''Алазцәа''' ({{lang-lzz|ლაზეფე, [''лазепе'']}}, {{lang-tr|Lazlar [''лазлар'']}}, {{lang-ka|ლაზები [''лазеби'']}}) — ақарҭвел амилаҭ. == Ауааԥсыра == * {{Абираҟдырга|Ҭырқәтәыла}}: ~103 900-ҩык. * {{Абираҟдырга|Қырҭтәыла}}: 2000-ҩык. * {{Абираҟдырга|Германиа}}: 1000-ҩык. == Еицардыруа алазцәа == <gallery> Афаил:İskender Tzitaşi (İsqenderi Chitaşi).jpg|[[Искандер Циташи]] </gallery> {{Авторитет змоу адыррақәа}} {{DEFAULTSORT:лазцәа}} [[Акатегориа:Ҭырқәтәыла иҟоу ажәларқәа]] [[Акатегориа:Қырҭтәыла ажәларқәа]] [[Акатегориа:Алазцәа| ]] [[Акатегориа:Ақарҭвелцәа]] 69lv5ktdpuelcygu5lkkp0kn3im3pdr Аукраинцәа 0 51840 162969 162935 2026-04-01T18:02:08Z ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ 24807 162969 wikitext text/x-wiki {{Акарточка аетникатә гәыԥ | гәыԥ = | ахатәыхьӡ = {{lang-uk|українці}} | ахатәыхьӡ абызшәа = uk | image = [[File:People in traditional fol costumes on parade devoted to Day of City Lviv.jpg|center]] | image_caption = <center>Аукраинцәа</center> | анхарҭаҭыԥ = {{Абираҟдырга|Украина}} | абызшәақәа = [[аукраин бызшәа]] | адинқәа = [[ақьырсианра]] }} [[Афаил:Gural people (Chadian highlanders) in Bukovyna, Ukraine, Oct.2023.jpg|thumb|280px|Аукраинцәа]] '''Аукраинцәа''' ({{lang-uk|українці, [''украинцы'']}}) — амилаҭ. == Ауааԥсыра == * {{Абираҟдырга|Украина}}: 37 541 693-ҩык. * {{Абираҟдырга|Урыстәыла}}: 3 269 992-ҩык. * {{Абираҟдырга|Канада}}: 1 251 710-ҩык. * {{Абираҟдырга|Польша}}: 1 200 000-ҩык. * {{Абираҟдырга|ЕАА}}: 976 314-ҩык. * {{Абираҟдырга|Молдавиа}}: 442 000-ҩык. * {{Абираҟдырга|Ҟазахсҭан}}: 333 031-ҩык. * {{Абираҟдырга|Германиа}}: 272 000-ҩык. * {{Абираҟдырга|Узбеқьисҭан}}: 124 602-ҩык. * {{Абираҟдырга|Аԥсны}}: 1755-ҩык. == Еицардыруа аукраинцәа == <gallery> Афаил:Volodymyr Zelenskyy in 2024.png|[[Зеленски, Владимир Александр-иԥа|Владимир Зеленски]] Афаил:Petro Porochenko par Claude Truong-Ngoc juin 2014 cropped.jpg|[[Пиотр Порошенко]] </gallery> {{Авторитет змоу адыррақәа}} {{DEFAULTSORT:украинцәа}} [[Акатегориа:Украина ажәларқәа]] [[Акатегориа:Аукраинцәа| ]] [[Акатегориа:Европатәи ажәытәӡатәи ажәларқәа]] [[Акатегориа:Аиндоевропауаа]] 6kkghlhlan75njgzzre16jz7d9npst4 Алахәыла ахцәажәара:Darrrrmilk 3 51841 162963 162938 2026-04-01T13:23:59Z Fraxinus.cs 8381 162963 wikitext text/x-wiki {{Асалам}}— [[Алахәыла:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]] ([[Алахәыла ахцәажәара:Fraxinus.cs|ахцәажәара]]) 13:23, 1 мшаԥымза 2026 (UTC) 0gxwr9bkwlut4tigntvphrsrvvhrvu0 Алахәыла:ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ 2 51843 162970 2026-04-01T18:25:56Z ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ 24807 Новая страница: «{{#babel:ka|uk|ru||xmf-3|de-2|ab-2|en-2|hy-1|grc-1}} Бзиара убааит/ббааит. Сара Владимир Маркелиа исыхьӡуп. Сара сақырҭуоп. Украина' сынхо'ит.» 162970 wikitext text/x-wiki {{#babel:ka|uk|ru||xmf-3|de-2|ab-2|en-2|hy-1|grc-1}} Бзиара убааит/ббааит. Сара Владимир Маркелиа исыхьӡуп. Сара сақырҭуоп. Украина' сынхо'ит. 7qsrvucn9t02n67gr1gxvpdb4e0l6ed 162972 162970 2026-04-01T19:13:50Z ВЛАДИМИР МАРКЕЛИЯ 24807 162972 wikitext text/x-wiki {{#babel:ka|uk|ru||xmf-3|de-2|ab-2|sr-2|en-2|hy-1|grc-1}} Бзиара убааит/ббааит. Сара Владимир Маркелиа исыхьӡуп. Сара сақырҭуоп. Украина' сынхо'ит. 1pmowmjnj2e2jk6f4u1yytow0f3x0bk Акатегориа:19-тәи ашәышықәсазтәи Британиатәи арратә усзуҩцәа 14 51844 162977 2026-04-01T21:18:18Z Fraxinus.cs 8381 Новая страница: «{{Navseasoncats}} {{CatAutoTOC}} [[Акатегориа:{{Title century}}-тәи ашәышықәсазтәи Британиатәи аруаа|.арратә усзуҩцәа]] [[Акатегориа:{{Title century}}-тәи ашәышықәсазы Британиаду арбџьармчқәа рҭоурых|арратә усзуҩцәа]] [[Акатегориа:Британиатәи арратә усзуҩцәа]]» 162977 wikitext text/x-wiki {{Navseasoncats}} {{CatAutoTOC}} [[Акатегориа:{{Title century}}-тәи ашәышықәсазтәи Британиатәи аруаа|.арратә усзуҩцәа]] [[Акатегориа:{{Title century}}-тәи ашәышықәсазы Британиаду арбџьармчқәа рҭоурых|арратә усзуҩцәа]] [[Акатегориа:Британиатәи арратә усзуҩцәа]] 43mhkdjy36jvb0hoyy8w0obw9vm5hik