Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 136 2889908 2429703 2026-04-04T08:36:55Z Aliwal2012 39067 2889908 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die Suid-Ndebeletaal. Vir die etniese groep van Suider-Afrika, sien [[Ndebele (stam)|Ndebeles]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Suid-Ndebele |inheemsenaam=isiNdebele |familiekleur=Niger-Kongo |state={{vlagland|Suid-Afrika}} |streek=[[Mpumalanga]], [[Limpopo]], [[Gauteng]], [[Noordwes]] |sprekers=1,1 miljoen (moedertaal, 2011)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/nbl |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Ndebele |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=21 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605231321/https://www.ethnologue.com/language/nbl |archive-date=5 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />1,4 miljoen (tweede taal in Suid-Afrika, 2002)<ref>{{en}} Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development." ''Impact: Studies in language and society,'' 14:78</ref> |rang= |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam1=[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] |fam2=Atlanties-Kongo |fam3=Volta-Kongo |fam4=[[Benue-Kongo-tale|Benue-Kongo]] |fam5=Bantoïed |fam6=Suidelike Bantoïed |fam7=[[Bantoetale]] |fam8=Suidelike Bantoetale |fam9=[[Nguni-taalfamilie|Nguni]] |nasie={{vlagland|Suid-Afrika}} |agentskap=[[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] |iso1=nr|iso2=nbl|iso3=nbl |kaart= }} [[Lêer:South Africa 2011 Ndebele speakers proportion map.svg|duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Suid-Ndebeletaliges in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{legend|#EDF8E9|0–20%}} {{legend|#BAE4B3|20–40%}} {{legend|#74C476|40–60%}} |Kolom2= {{legend|#31A354|60–80%}} {{legend|#006D2C|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa 2011 Ndebele speakers density map.svg|duimnael|links|Geografiese verspreiding van Suid-Ndebele in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{legend|#ffffcc|&lt;1 /km²}} {{legend|#ffeda0|1–3 /km²}} {{legend|#fed976|3–10 /km²}} {{legend|#feb24c|10–30 /km²}} {{legend|#fd8d3c|30–100 /km²}} |Kolom2= {{legend|#fc4e2a|100–300 /km²}} {{legend|#e31a1c|300–1000 /km²}} {{legend|#bc0026|1000–3000 /km²}} {{legend|#800026|&gt;3000 /km²}}}}]] [[Lêer:Pretoriase kunsmuseum 1.jpg|duimnael|Tweetalige teken in [[Afrikaans]] en Suid-Ndebele by die [[Pretoriase Kunsmuseum]]]] '''Suid-Ndebele''' (meestal net ''Ndebele'' in [[Suid-Afrika]], ook ''isiNdebele'' in Ndebele) is 'n [[taal]] in die [[Nguni-taalfamilie]]. Dit is een van die twaalf [[amptelike taal|amptelike landstale]] van Suid-Afrika waar dit deur ongeveer 1&nbsp;090&nbsp;000 mense as moedertaal gepraat word (2011-sensus), hoofsaaklik in [[Mpumalanga]], [[Gauteng]], [[Noordwes]] en die [[Limpopo]]provinsie. Suid-Ndebele is baie nou verband aan [[Swazi]]. In Suid-Afrika is daar dialektiese verskille tussen die taal in die noorde en die suide van die ou [[Transvaal]], bv. in Noord-Transvaalse Ndebele word die taal ''Nrebele'' genoem, en daar is verdere dialektiese verskille tussen Suid- en [[Noord-Ndebele]]. Die laasgenoemde staan ook bekend as [[Ndebele|Matabele]], is nader verwant aan [[Zoeloe]] en word in Suid-Afrika, [[Zimbabwe]] en [[Botswana]] gepraat. In die onlangse geskiedenis word Suid-Ndebele erg gemarginaliseer: tot en met die stigting van die Ndebele [[Bantoestan]], [[KwaNdebele]], was mense ontmoedig om die taal in die openbaar te gebruik. Meeste sprekers verkies om Zoeloe te praat, grootliks te danke daaraan dat laasgenoemde taal in skole aangebied word. Deesdae vaar die taal beter, en geniet beter beskerming omrede sy status as amptelike taal in Suid-Afrika. == Woorde == Algemene woorde en frases: {| class="wikitable" style="font-size: 85%" |- !width="75"|[[Afrikaans]] ! isiNdebele |- | Welkom || Siyaalemukela |- | Dankie || Ngiyathokoza |- | Goeiedag / Hallo || Lotjhani |- | Totsiens || Usale kuhle (bly wel) / Uhambe kuhle (gaan wel) |- | Rook verbode || Akubhenywa |- | Geen ingang || Akungenwa |- | Pasop vir die trap || Tjheja la ugadanga khona |- | Pasop! || Yelela! |- | Veels geluk met jou verjaarsdag || Ilanga elimnandi lamabeletho |- | Seisoengroete || Izilokotho Ezihle Zamaholdeni |- | Geseënde Kersfees || Ukresimusi omnandi |- | Geseënde Kersfees en voorspoedige Nuwejaar || Ukresimusi omnandi nonyaka omutjha omuhle |- |} == Sien ook == * [[Tale in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels en bronne == {{CommonsKategorie|Southern Ndebele language}} {{Wikt|Suid-Ndebele}} === Taalhulpmiddels === * [http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ Vry en gratis Suid-Ndebele speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209010848/http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ |date= 9 Februarie 2007 }} === Sagteware in Suid-Ndebele === * [http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ Mozilla Firefox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004154/http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - webblaaier * [http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004011/http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - e-posprogram * [http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ OpenOffice.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004134/http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - kantoorsuite * [http://translate.org.za/index.php?lang=af Translate.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628081437/http://translate.org.za/index.php?lang=af |date=28 Junie 2007 }} - 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Suid-Ndebele en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal * [http://pootle.translate.org.za/nr/ Pootle]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - aanlyn vertaling van Suid-Ndebele oopbronsagteware {{Taalsaadjie}} {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nguni-tale]] [[Kategorie:Tale van Suid-Afrika]] jyki0b6cdj3cwxk37z6l3pbzeti4eed 0 137 2889909 2517466 2026-04-04T08:38:11Z Aliwal2012 39067 nou twaalf amptelike landstale 2889909 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die Xhosataal. Vir die etniese groep van Suid-Afrika, sien [[Xhosas]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Xhosa |inheemsenaam=''isiXhosa'' |uitspraak=[isikǁʰɔ́ːsa] |familiekleur=Niger-Kongo |state={{vlagland|Lesotho}}<br />{{vlagland|Suid-Afrika}} |streek=[[Oos-Kaap]], [[Wes-Kaap]] |sprekers=8,2 miljoen (moedertaal, 2011)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/xho |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Xhosa |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=17 Januarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610001651/https://www.ethnologue.com/language/xho |archive-date=10 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />11 miljoen (tweede taal in Suid-Afrika, 2002)<ref>{{en}} Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development." ''Impact: Studies in language and society,'' 14:78</ref> |rang=90 |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam1=[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] |fam2=Atlanties-Kongo |fam3=Volta-Kongo |fam4=[[Benue-Kongo-tale|Benue-Kongo]] |fam5=Bantoïed |fam6=Suidelike Bantoïed |fam7=[[Bantoetale]] |fam8=Suidelike Bantoetale |fam9=[[Nguni-taalfamilie|Nguni]] |nasie={{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}} |agentskap=[[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] |iso1=xh|iso2=xho|iso3=xho |kaart= }} '''Xhosa''' (''isiXhosa'', [isikǁʰɔ́ːsa], {{Audio|Xhosa.ogg|luister}} in Xhosa) is die [[taal]] van die [[Xhosas]] en is een van die twaalf [[Amptelike taal|amptelike landstale]] van [[Suid-Afrika]]. Dit word deur sowat 8,2 miljoen mense as moedertaal gepraat (2011-sensus). Dit maak dit die taal met die tweede meeste moerdertaalsprekers in Suid-Afrika ná [[Zoeloe]]. Omtrent 11 miljoen mense gebruik Xhosa as tweede taal, en dit is die tweede mees verspreide taal in Suid-Afrika. Die taal is ook nou verwant aan Zoeloe en is deel van die [[Nguni-taalfamilie]]: Xhosa en Zoeloe is onderling verstaanbaar en kan byna as dialekte van dieselfde taal gesien word. Xhosa is een van die amptelike tale van [[Zimbabwe]]. [[Lêer:South Africa 2011 Xhosa speakers proportion map.svg|duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Xhosataliges in 2011:<br /> {{columns-list|2| {{sleutel|#EDF8E9|0–20%}} {{sleutel|#BAE4B3|20–40%}} {{sleutel|#74C476|40–60%}} {{sleutel|#31A354|60–80%}} {{sleutel|#006D2C|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa 2011 Xhosa speakers density map.svg|duimnael|links|Geografiese verspreiding van Xhosa in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:<br /> {{columns-list|2| {{sleutel|#ffffcc|<1/km²}} {{sleutel|#ffeda0|1–3/km²}} {{sleutel|#fed976|3–10/km²}} {{sleutel|#feb24c|10–30/km²}} {{sleutel|#fd8d3c|30–100/km²}} {{sleutel|#fc4e2a|100–300/km²}} {{sleutel|#e31a1c|300–1000/km²}} {{sleutel|#bc0026|1000–3000/km²}} {{sleutel|#800026|>3000/km²}}}}]] Die taal was oorspronklik slegs 'n spreektaal gewees (soos baie ander inheemse tale van Afrika). Eers sedert persone van [[Europa|Europese]] afkoms, soos die Engelsman [[Henry Hare Dugmore]], die taal bestudeer en 'n [[grammatika]] ontwikkel het vir 'n geskrewe taal, kon mense ook in Xhosa skryf. Alle oorvertellings was dus mondelings, of in 'n ander taal wat neergeskryf kon word. Daarom is dit ook moeilik om geskrewe geskiedenis te vind. == Woorde == Algemene woorde en frases: {| class="wikitable" style="font-size: 85%" |- !width="75"|[[Afrikaans]] ! Xhosa |- | Welkom || Ulwamkelo (naamwoord) / Amkela (werkwoord) |- | Dankie || Enkosi |- | Baie dankie || Enkosi kakuhle |- | Goeiedag / Hallo || Molo (enkelvoud) / Molweni (meervoud) |- | Totsiens || Sala kakuhle (bly wel) / Hamba kakuhle (gaan wel) |- | Rook verbode || Akutshaywa |- | Geen ingang || Akungenwa |- | Pasop vir die trap || Lumkela isinyuko |- | Pasop! || Lumka! |- | Skink; drink (vloeistof) || Galela; sela |- | Veels geluk met jou verjaarsdag || Min'emnandi yokuzalwa |- | Seisoengroete || Imibuliso Yelixesha Lonyaka |- | Geseënde Kersfees || Krisimesi emnandi |- | Geseënde Kersfees en voorspoedige Nuwejaar || Krisimesi emnandi nonyaka omtsha onamathamsanqa |- | Hoe gaan dit? || Unjani? |} == Grammatika == [[Lêer:Stellenbosch Magistrate's Office (entrance).JPG|duimnael|Drietalige regeringsgebou-teken in [[Afrikaans]], [[Engels]] en Xhosa in [[Stellenbosch]]]] [[Lêer:Henry Hare Dugmore (ca. 1890).jpg|duimnael|Henry Hare Dugmore, 'n [[Engeland|Engelsman]] wat vlot in Xhosa geword het en die eerste vertaling van die [[Bybel]] in Xhosa in 1859 gepubliseer het]] [[Lêer:Smoke-free.jpg|duimnael|Drietalige teken in Engels, Afrikaans en Xhosa by 'n rookvrye gebou in [[Langa]]]] [[Lêer:Water Crisis.jpg|duimnael|Drietalige waarskuwing in Engels, Afrikaans en Xhosa tydens die [[Kaapstadse waterkrisis]]]] [[Lêer:Koosa keele häälikud.JPG|duimnael|Xhosa-alfabet en uitspraak]] Net soos by ander Bantoetale speel in Xhosa se grammatika die voorvoegsels wat die selfstandige naamwoord se klas aangee of daarna verwys 'n baie belangrike rol. In Xhosa is daar nog 13 klasse wat onderskei kan word. In proto-Bantoe was dit 25 gewees en in Xhosagrammatika word gewoonlik die nummering van proto-Bantoe behou. Xhosa het die klasse 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,14 en 15. Klasse 12, 13 en 16-25 kom nie meer voor nie. === Selfstandige naamwoorde === ==== Naamvalle ==== Daar is drie naamvalle wat onderskei kan word, die nominatief, die vokatief en die lokatief. Daar bestaan 'n vierde vorm, die predikatiefvorm wat nie regtig 'n naamval genoem kan word nie. ===== Nominatief ===== Alle selfstandige naamwoorde het in die nominatief 'n voorvoegsel wat gewoonlik uit twee dele opgebou is, hoewel soms die tweede deel weggelaat word. Byvoorbeeld: : Klasse 1 : ''um''ntu – (die) mens; die stam is -ntu en die voorvoegsel um- bestaan uit die voorklinker u- en die element -m-. : ''u''Joni – John; die stam is Joni en in hierdie geval word net die voorklinker u- gebruik : Klasse 5 : ''ili''so – (die) oog; die stam is -so; die voorklinker is i- en die tweede element -li- : ''i''hashe – (die) perd; die stam is -hashe; daar is net 'n voorklinker i-. Die tweede element (-li-) word weggelaat. ===== Vokatief ===== Die voorklinker word weggelaat, indien die woord as a vokatief gebruik word of indien die sin 'n negatiewe betekenis het. Dit kan beteken dat die tweede deel weer terugkeer: : Andiboni ''m''ntu -- ek sien geen mens (Die voorklinker u- word weggelaat) : Andiboni '''''li'''''hashe -- ek sien geen perd (Die voorklinker i- word weggelaat, maar die weggelate element -li- keer terug). : :Oomama – die moeders (Die voorvoegsel 'abo' het 'oo' geword) : Bomama! - Moeders (Die tweede deel bo- keer terug in die vokatief) ===== Lokatief ===== In die lokatiefnaamval verander die voorklinker : ''i''Rhawutini -- die stad Johannesburg : ''e''Rhawutini -- in Johannesburg Sommige lokatiewe kry ook 'n agtervoegsel -ini wat palatalisasie kan veroorsaak : umzi – emzini --(in die) nedersetting : umlambo – emla''nj''eni -- (in die) rivier Die lokatief dui meestal 'n plek aan, maar daar is ander betekenisse: : inkosi -- hoof, baas : Nkosi! -- Here! : enkosi! -- dankie! ===== Predikatief ===== Die predikatiefvorm kry nóg 'n voorvoegsel. Dit is ng- vir klasse 1 en l- vir klasse 5. Dit word gebruik waar Afrikaans die koppelwerkwoord "wees" gebruik: : uJoni u'''ng'''umntu -- John is 'n mens Dit word egter ook in passiewe sinne gebruik, waar Afrikaans die ''agens'' met "deur" aangee: : uJoni uyabonwa '''l'''ihashe -- John word '''deur''' die perd gesien. ==== Ooreenkomende voorvoegsels ==== Die voorvoegsel gee aan tot watter klasse die selfstandige naamwoord behoort. Vir umntu is dit klasse 1, vir ihashe klasse 5. Ander woorde in die sin wat na dié woord verwys kry 'n ''ooreenkomende voorvoegsel'' om na hierdie klasse aan te dui. Byvoorbeeld vir 'n werkwoord soos -hamba wat loop beteken: : umntu '''u'''yahamba : ihashe '''li'''yahamba. ===== Klasse 1 en 2 ===== Hierdie twee klasses bevat veral mense, persone of organisasie. Klasse 2 is gewoonlik die meervoud van klasse 1 Daar is twee subklasses. Die een het 'n volledige voorvoegsel, die ander 'n gereduseerde. Die volledige voorvoegsels is um- (klasse 1) en aba- (klasse 2) : umfundi -- abafundi (student -studente) Vir persoonsname word die gereduseerde voorvoegsels u- en oo- gebruik : uThemba -- ooThemba (Themba -- Themba hulle) Die voorvoegsel vir die werkwoord is u- en aba- : umfundi uyahleka -- abafundi bayahleka (die student(e) lag) ===== Klasse 3 en 4 ===== Dit is veral bome, riviere en ander goeters wat in die natuur gevind word. Klasse 4 is gewoonlik die meervoud van klasse 3 Die voorvoegsels is um- (3) en imi- (4) ===== Klas 5 ===== Die voorvoegsel is i(li)- Die volledige voorvoegsel word net vir stamme met een lettergreep gebruik. Langer woord kry i-, maar die -li- element keer terug in die vokatief en die negatief. Sommige woorde in hierdie klas gee goeters weer dat in pare voorkom soos 'n oog. Die meervoude is gewoonlik in klas 6 Die werkwoord kry li- ===== Klas 6 ===== Hierdie klas kan meervoude van klas 5 wees, maar dit kan ook woorde met 'n kollektiewe betekenis wees, soos volke of stowwe. : amanzi – water : amandla – mag : amaBhulu – Afrikaners, Boere Die voorvoegsel is ama- Die werkwoord kry a- ===== Klasse 7 en 8 ===== Die voorvoegsel is isi- en izi-. Die werkwoord kry si- en zi-. Hierdie klasse bevat alle tale; ook gewoontes en kulturele gebruike. : umXhosa -- 'n Xhosa (persoon) : isiXhosa -- die Xhosataal Ook leenwoorde wat met s- begin kan in hierdie klas kom: : isikolo -- izikolo (skool – skole) ===== Klasse 9 en 10 ===== Dit is 'n groot klasse wat die meeste leenwoorde bevat. Xhosa kan maklik 'n vreemde woord in die hele voorvoegselstelsel inlyf. Sit 'n i- daarvoor en dit is 'n nuwe Xhosawoord! Die voorvoegsel kan i- of in- wees (9). Voor die meervoude is dit voluit izin- of izi-, maar dit word dikwels gereduseer tot iin- of ii- Die werkwoord ky i- en zi- ===== Klas 11 ===== Die voorvoegsel is u(lu)- en die werkwoord kry lu- Indien daar 'n meervoud is, is dit in klas 10 ===== Klas 14 ===== Die voorvoegsel is ubu- en die werkwoord kry bu- Daar is gewoonlik geen meervoud en die vertaling in Afrikaans is dikwels 'n woord met 'n agtervoegsel soos -heid of -skap. ===== Klas 15 ===== Die voorvoegsel is uku- en die werkwoord kry ku- Hierdie klas bevat die infinitiewe van die werkwoord wat ook as selfstandige naamwoord gebruik kan word : ukutya -- om te eet (ww); kos (s.nw). ==== Meerklassige woorde ==== Eintlik is die idee dat 'n selfstandige naamwoord in 'n enkel- en 'n meervoud (dat wil sê net in twee klasses) sal/kan/moet voorkom 'n vooroordeel vanuit die Indo-Europese tale. In der waarheid kan 'n Xhosawoord in verskeie klasse voorkom. Byvoorbeeld die woorde umntu, abantu, isintu, uluntu, ubuntu is eintlik vyf vorme van dieselfde woord -ntu, wat in klasse 1, 2, 7, 11 en 13 kan voorkom. Dit geld ook vir umXhosa (1), amaXhosa (6), isiXhosa(7) en ubuXhosa(14). === Werkwoorde === ==== Imperatief ==== Die gebiedende wys is eenvoudig die stam van die werkwoord. In die meervoud word -ni tegevoeg. : Jonga! -- Kyk! : Jongani! -- Kyk (julle)! ==== Infinitief ==== Die infinitief van die werkwoord is 'n selfstandige naamwoord van klas 15 en begin met die voorvoegsel uku- of indien die stam met 'n klinker begin: ukw- of uk-. Daar is party agtervoegsels wat die betekenis van die werkwoord subtiel kan verander. Byvoorbeeld, werkwoorde het eie vorme vir die passief op -wa : ukubona – sien : ukubon'''wa''' – gesien word. Die agtervoegsel -la betrek die werkwoord op 'n voorwerp, soos "be-" of "na" in Afrikaans : ukubonela – bekyk Daar is dikwels ook 'n kausatiefvorm op -isa: : ukubon'''isa''' – toon Soms is daar 'n resiproke vorm op -na : ukubona'''na''' – mekaar sien Die negatief kry gewoonlik 'n dubbel ontkenning: : uku'''nga'''bon'''i''' – nie sien nie ==== Indikatief ==== {|class="wikitable" style="float:right" |- !rowspan="2"|Persoon /klasse!!colspan="2"|Enkelvoud!!colspan="2"|Meervoud |- ! Onderwerp !! Voorwerp !! Onderwerp !! Voorwerp |- |1ste persoon || ndi-||-ndi-||si-||-si |- |2de persoon || u-||-ku-||ni-||-ni- |- |3e p./klasse 1+2||u-||-m-||ba-||-ba- |- |3e p./klasse 3+4||u-||-wu-||yi-||-yi- |- |3e p./klasse 5+6||li-||-li-||a-||-wa- |- |3e p./klasse 7+8||si-||-si-||zi-||-zi- |- |3e p./klasse 9+10||i-||-yi-||zi-||-zi- |- |3e p./klasse 11||lu-||-lu-|| - || - |- |3e p./klasse 14||bu-||-bu-|| - || - |- |3e p./klasse 15||ku-||-ku-|| - || - |} Die onderwerpe en voorwerpe het hulle eie voorvoegsels wat afhang van persoon en klasse, sien tabel. Die teenwoordige tyd (continuous tense) het -ya- tussen die onderwerp se voorvoegsel en die stam: : ndiyabona -- ek sien Met 'n lydende voorwerp word dit: : ndiyakubona -- ek sien jou : ndiyalubona -- ek sien dit; waarby die "dit" verwys na 'n naamwoord uit klas 11. Die negatief het 'n dubbele ontkenning: : '''a'''ndibon'''i''' – ek sien nie : '''a'''ndikubon'''i''' – ek sien jou nie : '''a'''ndilubon'''i''' – ek sien dit (11) nie == Sien ook == * [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]] * [[Tale in Suid-Afrika]] * [[Xhosa Wikipedia]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=xh}} {{CommonsKategorie|Xhosa language|Xhosa}} {{Wikt|Xhosa}} === Taalhulpmiddels === * [http://www.spel.co.za/spxhosa.html Xhosa-speltoetser] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102125328/http://www.spel.co.za/spxhosa.html |date= 2 Januarie 2006 }} * [http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ Vry en gratis Xhosa speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209010848/http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ |date= 9 Februarie 2007 }} === Sagteware in Xhosa === * [http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ Mozilla Firefox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004154/http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – webblaaier * [http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004011/http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – e-posprogram * [http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ OpenOffice.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004134/http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – kantoorsuite * [http://translate.org.za/index.php?lang=af Translate.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628081437/http://translate.org.za/index.php?lang=af |date=28 Junie 2007 }} – 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Xhosa en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal * [http://pootle.translate.org.za/xh/ Pootle]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – aanlyn vertaling van Xhosa oopbronsagteware {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Xhosa| ]] sfmn91lpi5pi99vk3y73rlu09reoq9l 0 138 2889910 2543081 2026-04-04T08:38:34Z Aliwal2012 39067 nou twaalf amptelike landstale 2889910 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die Zoeloetaal. Vir die etniese groep van Suid-Afrika, sien [[Zoeloes]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Zoeloe |inheemsenaam=isiZulu |familiekleur=Niger-Kongo |state={{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}}<br />{{vlagland|Lesotho}}<br />{{vlagland|Malawi}}<br />{{vlagland|Mosambiek}}<br />{{vlagland|eSwatini}} |streek=[[KwaZulu-Natal]], oostelike [[Gauteng]]<br />oostelike [[Vrystaat]]<br />suidelike [[Mpumalanga]] |sprekers=12 miljoen (moedertaal, 2011)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/zul |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Zulu |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=21 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517221229/https://www.ethnologue.com/language/zul |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />15,7 miljoen (tweede taal in Suid-Afrika, 2002)<ref>{{en}} Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development." ''Impact: Studies in language and society,'' 14:78</ref> |rang=70 |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam1=[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] |fam2=Atlanties-Kongo |fam3=Volta-Kongo |fam4=[[Benue-Kongo-tale|Benue-Kongo]] |fam5=Bantoïed |fam6=Suidelike Bantoïed |fam7=[[Bantoetale]] |fam8=Suidelike Bantoetale |fam9=[[Nguni-taalfamilie|Nguni]] |nasie={{vlagland|Suid-Afrika}} |agentskap=[[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] |iso1=zu|iso2=zul|iso3=zul |kaart= }} [[Lêer:South Africa 2011 Zulu speakers proportion map.svg|duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Zoeloetaliges in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{legend|#EDF8E9|0–20%}} {{legend|#BAE4B3|20–40%}} {{legend|#74C476|40–60%}} |Kolom2= {{legend|#31A354|60–80%}} {{legend|#006D2C|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa 2011 Zulu speakers density map.svg|duimnael|links|Geografiese verspreiding van Zoeloe in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{legend|#ffffcc|&lt;1 /km²}} {{legend|#ffeda0|1–3 /km²}} {{legend|#fed976|3–10 /km²}} {{legend|#feb24c|10–30 /km²}} {{legend|#fd8d3c|30–100 /km²}} |Kolom2= {{legend|#fc4e2a|100–300 /km²}} {{legend|#e31a1c|300–1000 /km²}} {{legend|#bc0026|1000–3000 /km²}} {{legend|#800026|&gt;3000 /km²}}}}]] [[Lêer:DurbanSign1989.jpg|duimnael|links|Drietalige [[apartheid]]steken in [[Durban]] in [[Engels]], [[Afrikaans]] en Zoeloe, wat aandui dat die strand gereserveer is vir gebruik deur die witrassegroep]] '''Zoeloe''' (''isiZulu'' in Zoeloe) is die [[taal]] van die [[Zoeloes]] en is een van die twaalf [[Amptelike taal|amptelike landstale]] van [[Suid-Afrika]]. Dit word deur sowat 11,6 miljoen mense as moedertaal gepraat (2011-sensus). Dit maak dit die taal met die meeste moedertaalsprekers in Suid-Afrika. Omtrent 15,7 miljoen mense gebruik Zoeloe as tweede taal, en dit is die tweede mees verspreide taal in Suid-Afrika. Die grootste aantal Zoeloesprekers woon in [[KwaZulu-Natal]]. Die taal is ook nouverwant aan [[Xhosa]] en is deel van die [[Nguni-taalfamilie]]: Xhosa en Zoeloe is onderling verstaanbaar en kan byna as dialekte van dieselfde taal beskou word. Die taal was oorspronklik slegs 'n spreektaal gewees (soos baie ander inheemse tale van Afrika). Eers sedert persone van [[Europa|Europese]] afkoms, soos Prof. [[Dirk Ziervogel]], die taal bestudeer en 'n [[grammatika]] ontwikkel het vir 'n geskrewe taal, kon mense ook in Zoeloe skryf. Alle oorvertellings was dus mondelings, of in 'n ander taal wat neergeskryf kon word. Daarom is dit byna onmoontlik om geskrewe geskiedenis in Zoeloe te vind. == Woorde == Algemene woorde en frases: {| class="wikitable" style="font-size: 85%" |- !width="75"|[[Afrikaans]] ! Zoeloe |- | Welkom || Ukwemukela (naamwoord) / Emukela (werkwoord) |- | Dankie || Ngiyabonga |- | Goeiedag / Hallo || Sawubona (enkelvoud) / Sanibonani (meervoud) |- | Totsiens || Sala kahle (bly wel) / Hamba kahle (gaan wel) |- | Rook verbode || Akubhenywa |- | Geen ingang || Akungenwa |- | Pasop vir die trap || Qaphela isitebhisi |- | Pasop! || Qaphela! |- | Veels geluk met jou verjaarsdag || Usuku lokuzalwa oluhle |- | Seisoengroete || Izilokotho Ezinhle Zamaholide |- | Geseënde Kersfees || Ukhisimusi omuhle |- | Geseënde Kersfees en voorspoedige Nuwejaar || Ukhisimusi omuhle nonyaka omusha onenjabulo |- |} == Sien ook == * [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]] * [[Tale in Suid-Afrika]] * [[Zoeloe Wikipedia]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=zu}} {{CommonsKategorie|Zulu language}} {{Wikt|Zoeloe}} * [http://isizulu.net/ Zoeloe-Engels/Engels-Zoeloe Woordeboek] === Taalhulpmiddels === * [http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ Vry en gratis Zoeloe speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209010848/http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ |date= 9 Februarie 2007 }} === Sagteware in Zoeloe === * [http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ Mozilla Firefox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004154/http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - webblaaier * [http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004011/http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - e-posprogram * [http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ OpenOffice.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004134/http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - kantoorsuite * [http://translate.org.za/index.php?lang=af Translate.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628081437/http://translate.org.za/index.php?lang=af |date=28 Junie 2007 }} - 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Zoeloe en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal * [http://pootle.translate.org.za/zu/ Pootle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120603012031/http://pootle.translate.org.za/zu |date= 3 Junie 2012 }} - aanlyn vertaling van Zoeloe oopbronsagteware <br/> {{Taalsaadjie}} <br/> {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nguni-tale]] [[Kategorie:Tale van Eswatini]] [[Kategorie:Tale van Lesotho]] [[Kategorie:Tale van Malawi]] [[Kategorie:Tale van Mosambiek]] [[Kategorie:Tale van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Tale van Zimbabwe]] oo4owog0k0zm1sj5wxjghru85r0ujfa 0 291 2889912 2430329 2026-04-04T08:39:32Z Aliwal2012 39067 nou twaalf amptelike landstale 2889912 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien [[Tswanas]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Tswana |inheemsenaam=''Setswana'' |familiekleur=Niger-Kongo |state={{vlagland|Botswana}}<br />{{vlagland|Namibië}}<br />{{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}} |streek=[[Suider-Afrika]] |sprekers=4,1 miljoen in Suid-Afrika (moedertaal, 2011)<br />1,1 miljoen in Botswana (moedertaal, 1993)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/tsn |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Tswana |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=11 September 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531225321/https://www.ethnologue.com/language/tsn |archive-date=31 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />7,7 miljoen (tweede taal in Suid-Afrika, 2002)<ref>{{en}} Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development." ''Impact: Studies in language and society,'' 14:78</ref> |rang= |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam1=[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] |fam2=Atlanties-Kongo |fam3=Volta-Kongo |fam4=[[Benue-Kongo-tale|Benue-Kongo]] |fam5=Bantoïed |fam6=Suidelike Bantoïed |fam7=[[Bantoetale]] |fam8=Suidelike Bantoetale |fam9=[[Sotho-taalfamilie|Sotho]] |nasie={{vlagland|Botswana}}<br />{{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}}<br />{{vlagland|Namibië}} (nasionale taal) |agentskap=[[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] |iso1=tn|iso2=tsn|iso3=tsn |kaart= }} Die [[taal]] '''Tswana''' (''Setswana'' in Tswana) is een van die twaalf [[Amptelike taal|amptelike landstale]] van [[Suid-Afrika]] en 'n amptelike taal van [[Zimbabwe]]. Dit word deur ongeveer 4,1 miljoen mense as moedertaal gepraat (2011-sensus), hoofsaaklik [[Tswanas]]. Tswana vorm deel van die [[Sotho-taalfamilie]] (saam met [[Noord-Sotho]] en [[Suid-Sotho]]). [[Lêer:South Africa 2011 Tswana speakers proportion map.svg|duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Tswanataliges in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{sleutel|#EDF8E9|0–20%}} {{sleutel|#BAE4B3|20–40%}} {{sleutel|#74C476|40–60%}} |Kolom2= {{sleutel|#31A354|60–80%}} {{sleutel|#006D2C|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa 2011 Tswana speakers density map.svg|duimnael|links|Geografiese verspreiding van Tswana in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{sleutel|#ffffcc|<1/km²}} {{sleutel|#ffeda0|1–3/km²}} {{sleutel|#fed976|3–10/km²}} {{sleutel|#feb24c|10–30/km²}} {{sleutel|#fd8d3c|30–100/km²}} |Kolom2= {{sleutel|#fc4e2a|100–300/km²}} {{sleutel|#e31a1c|300–1000/km²}} {{sleutel|#bc0026|1000–3000/km²}} {{sleutel|#800026|>3000/km²}}}}]] [[Lêer:Sprachenverteilung SeTswana Namibia (2011).svg|duimnael|links|Verspreiding van Tswana in Namibië volgens die 2011-sensus: {{Kolomme2 |Kolom1= {{sleutel|white|<1%}} {{sleutel|#f4d7d7ff|1–5,99%}} {{sleutel|#e9afafff|6–10,99%}} {{sleutel|#de8787ff|11–20,99%}} {{sleutel|#d35f5fff|21–30,99%}} |Kolom2= {{sleutel|#c83737ff|31–49,99%}} {{sleutel|#a02c2cff|50–75,99%}} {{sleutel|#782121ff|76–90%}} {{sleutel|#501616ff|>90%}}}}]] [[Lêer:WIKITONGUES- Donald speaking Tswana.webm|duimnael|'n Man uit Namibië gee 'n voorbeeld van Tswana]] [[Botswana]] het sowat 1&nbsp;070&nbsp;000 Tswana-sprekers. In 'n mindere mate word die taal ook in Zimbabwe (29&nbsp;400) en [[Namibië]] (12&nbsp;300) gepraat. In Namibië word Tswana as 'n ''nasionale taal'' erken. == Woorde == Algemene woorde en frases: {| class="wikitable" style="font-size: 85%" !width="75"|[[Afrikaans]] ! Tswana |- | Welkom || Kamogelo (naamwoord) / Amogela (werkwoord) |- | Dankie || Ke a leboga |- | Goeiedag / Hallo || Dumela (enkelvoud) / Dumelang (meervoud) |- | Totsiens || Sala sentle (bly wel) / Tsamaya sentle (gaan wel) |- | Rook verbode || Ga go tsubiwe |- | Geen ingang || Ga go tsenwe |- | Pasop vir die trap || Tlhokomela fa o gatang teng |- | Pasop! || Ela tlhoko |- | Veels geluk met jou verjaarsdag || Masego a Letsatsi la Matsalo |- | Seisoengroete || Ditumediso tsa setlha |- | Geseënde Kersfees || Masego a Keresemose |- | Geseënde Kersfees en voorspoedige Nuwejaar || Masego a Keresemose le Boitumelo mo Ngwageng o Mošwa |} == Sien ook == * [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]] * [[Tale in Suid-Afrika]] * [[Tswana Wikipedia]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=tn}} {{CommonsKategorie|Tswana language}} {{Wikt|Tswana}} * [http://www.puk.ac.za/fakulteite/lettere/skt/aft.html Vakgroep Afrikatale, Noordwes-Universiteit] === Taalhulpmiddels === * [http://www.spel.co.za/spsetswana.html Speltoetser en woordafbreker vir Tswana vir Microsoft Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102122423/http://www.spel.co.za/spsetswana.html |date= 2 Januarie 2006 }} * [http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ Vry en gratis Tswana-speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209010848/http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ |date= 9 Februarie 2007 }} * [http://translate.org.za/content/view/24/54/lang,af/ Tswana-sleutelbord] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004110/http://translate.org.za/content/view/24/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} === Sagteware in Tswana === * [http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ Mozilla Firefox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004154/http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – webblaaier * [http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004011/http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – e-posprogram * [http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ OpenOffice.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004134/http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – kantoorsuite * [http://translate.org.za/index.php?lang=af Translate.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628081437/http://translate.org.za/index.php?lang=af |date=28 Junie 2007 }} – 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Tswana en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal * [http://pootle.translate.org.za/tn/ Pootle]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – aanlynvertaling van Tswana-oopbronsagteware {{Tale van Namibië}} {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tswana| ]] e0v7f5jiruaasgg75xcqvzi91yy2zuz 0 292 2889907 2517925 2026-04-04T08:34:34Z Aliwal2012 39067 nou twaalf amptelike landstale 2889907 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Taal |naam=Noord-Sotho |inheemsenaam=Sesotho sa Leboa |familiekleur=Niger-Kongo |state={{vlagland|Suid-Afrika}} |streek=[[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] |sprekers=4,6 miljoen (moedertaal, 2011)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/nso |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Sotho, Northern |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=21 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518143120/https://www.ethnologue.com/language/nso |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />9,1 miljoen (tweede taal in Suid-Afrika, 2002)<ref>{{en}} Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development." ''Impact: Studies in language and society,'' 14:78</ref> |rang= |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam1=[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] |fam2=Atlanties-Kongo |fam3=Volta-Kongo |fam4=[[Benue-Kongo-tale|Benue-Kongo]] |fam5=Bantoïed |fam6=Suidelike Bantoïed |fam7=[[Bantoetale]] |fam8=Suidelike Bantoetale |fam9=[[Sotho-taalfamilie|Sotho]] |nasie={{vlagland|Suid-Afrika}} |agentskap=[[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] |iso1=geen|iso2=nso|iso3=nso |kaart= }} Die [[taal]] '''Noord-Sotho''' (''Sesotho sa Leboa'' in Noord-Sotho) is een van die twaalf [[Amptelike taal|amptelike landstale]] van [[Suid-Afrika]]. Dit word deur ongeveer 4&nbsp;618&nbsp;500 mense as moedertaal gepraat (2011-sensus), hoofsaaklik [[Noord-Sotho's]]. Noord-Sotho is deel van die [[Sotho-taalfamilie]] en die [[Bantoetale]]. [[Lêer:South Africa 2011 Northern Sotho speakers proportion map.svg|duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Noord-Sothotaliges in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{sleutel|#EDF8E9|0–20%}} {{sleutel|#BAE4B3|20–40%}} {{sleutel|#74C476|40–60%}} |Kolom2= {{sleutel|#31A354|60–80%}} {{sleutel|#006D2C|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa 2011 Northern Sotho speakers density map.svg|duimnael|links|Geografiese verspreiding van Noord-Sotho in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{sleutel|#ffffcc|>1/km²}} {{sleutel|#ffeda0|1–3/km²}} {{sleutel|#fed976|3–10/km²}} {{sleutel|#feb24c|10–30/km²}} {{sleutel|#fd8d3c|30–100/km²}} |Kolom2= {{sleutel|#fc4e2a|100–300/km²}} {{sleutel|#e31a1c|300–1000/km²}} {{sleutel|#bc0026|1000–3000/km²}} {{sleutel|#800026|<3000/km²}}}}]] [[Lêer:WIKITONGUES- Edgar speaking Northern Sotho.webm|duimnael|links|Edgar, 'n Suid-Afrikaner, praat 'n gesprek in Noord-Sotho]] Aangesien die Pedigroep die grootste deel uitmaak van die heterogene Noord-Sothogroep, word daar soms na Noord-Sotho verwys as Pedi (''Sepedi'' in Noord-Sotho).<ref name=":0">[http://openjournals.net/koers/index.php/koers/article/viewFile/2030/2125]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In vroeër jare is dit veral deur [[sendeling]]e verhef tot skryftaal.<ref name=":0" /> == Woorde == Algemene woorde en frases: {| class="wikitable" style="font-size: 95%" !width="180"|[[Afrikaans]] ! Noord-Sotho |- | Welkom || Kamogelo (naamwoord) / Amogela (werkwoord) |- | Dankie || Ke a leboga (ek bedank u) / Re a leboga (ons bedank u) |- | Goeiedag / Hallo || Dumela (enkelvoud) / Dumelang (meervoud) |- | Totsiens || Sala gabotse (bly wel) / Sepela gabotse (gaan wel) |- | Ek soek werk || Nna ke nyaka mošomô |- | Rook verbode || Ga go kgogwe |- | Geen ingang || Ga go tsenwe |- | Pasop vir die trap || Hlokomela distepse |- | Pasop! || Ela tlhoko! |- | Veels geluk met jou verjaarsdag || Mahlatse letšatšing la matswalo |- | Seisoengroete || Ditumedišo tša Sehla sa Maikhutšo |- | Geseënde Kersfees || Mahlogonolo a Keresemose |- | Geseënde Kersfees en voorspoedige Nuwejaar || Mahlogonolo a Keresemose le ngwaga wo moswa wo monate |} == Sien ook == * [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]] * [[Noord-Sotho Wikipedia]] * [[Tale in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * [http://countrystudies.us/south-africa/47.htm South Africa – Sotho] == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=nso}} {{CommonsKategorie|Northern Sotho language}} * [http://africanlanguages.com/sdp/ Noord-Sotho – Engelse Woordeboek] === Taalhulpmiddels === * [http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ Vrye en gratis Noord-Sotho speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209010848/http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ |date= 9 Februarie 2007 }} * [http://translate.org.za/content/view/24/54/lang,af/ Noord-Sotho-sleutelbord] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004110/http://translate.org.za/content/view/24/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} === Sagteware in Noord-Sotho === * [http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ Mozilla Firefox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004154/http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – webblaaier * [http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004011/http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – e-posprogram * [http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ OpenOffice.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004134/http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – kantoorsuite * [http://translate.org.za/index.php?lang=af Translate.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628081437/http://translate.org.za/index.php?lang=af |date=28 Junie 2007 }} – 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Noord-Sotho en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal * [http://pootle.translate.org.za/nso/ Pootle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919150805/http://pootle.translate.org.za/nso |date=19 September 2010 }} – Aanlynvertaling van Noord-Sotho-oopbronsagteware {{Taalsaadjie}} {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noord-Sotho| ]] nhmaqeot8mpg3sgcnrxui0flx48m8pd 0 293 2889915 2877381 2026-04-04T08:45:19Z Aliwal2012 39067 nou twaalf amptelike landstale 2889915 wikitext text/x-wiki :''Sotho stuur aan na hierdie artikel. Alhoewel Sotho gewoonlik na Suid-Sotho verwys, kan dit dalk ook verwys na die [[Sotho-taalfamilie|Sotho-tale]] oor die algemeen.'' {{Inligtingskas Taal |naam=Suid-Sotho |inheemsenaam=Sesotho |familiekleur=Niger-Kongo |state={{vlagland|Lesotho}}<br />{{vlagland|Suid-Afrika}} |streek=[[Suider-Afrika]] |sprekers=5,6 miljoen (moedertaal, 2011)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/sot |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Sotho, Southern |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=21 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518143132/https://www.ethnologue.com/language/sot |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />7,9 miljoen (tweede taal in Suid-Afrika, 2002)<ref>{{en}} Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development." ''Impact: Studies in language and society,'' 14:78</ref> |rang= |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam1=[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] |fam2=Atlanties-Kongo |fam3=Volta-Kongo |fam4=[[Benue-Kongo-tale|Benue-Kongo]] |fam5=Bantoïed |fam6=Suidelike Bantoïed |fam7=[[Bantoetale]] |fam8=Suidelike Bantoetale |fam9=[[Sotho-taalfamilie|Sotho]] |nasie={{vlagland|Lesotho}}<br />{{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}} |agentskap=[[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] |iso1=st|iso2=sot|iso3=sot |kaart=[[Lêer:Sesothodistrib.gif|250px|Verspreiding van Suid-Sotho in Suider-Afrika]] }} [[Lêer:South Africa 2011 Sotho speakers proportion map.svg|duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Suid-Sothotaliges in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{legend|#EDF8E9|0–20%}} {{legend|#BAE4B3|20–40%}} {{legend|#74C476|40–60%}} |Kolom2= {{legend|#31A354|60–80%}} {{legend|#006D2C|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa 2011 Sotho speakers density map.svg|duimnael|links|Geografiese verspreiding van Suid-Sotho in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{legend|#ffffcc|&lt;1 /km²}} {{legend|#ffeda0|1–3 /km²}} {{legend|#fed976|3–10 /km²}} {{legend|#feb24c|10–30 /km²}} {{legend|#fd8d3c|30–100 /km²}} |Kolom2= {{legend|#fc4e2a|100–300 /km²}} {{legend|#e31a1c|300–1000 /km²}} {{legend|#bc0026|1000–3000 /km²}} {{legend|#800026|&gt;3000 /km²}}}}]] Die [[taal]] '''Suid-Sotho''' (''Sesotho'' [sɪ̀sʊ́tʰʊ̀] in Suid-Sotho) word deur sowat 5,6 miljoen mense, hoofsaaklik [[Basotho|Suid-Sotho's]], gepraat (2011-sensus), van wie 4&nbsp;240&nbsp;000 in [[Suid-Afrika]] waar dit een van die twaalf [[amptelike taal|amptelike landstale]] is. Dit is (saam met [[Engels]]) ook die amptelike taal van [[Lesotho]] met ongeveer 1&nbsp;770&nbsp;000 sprekers. Daar is 'n paar ortografiese verskille tussen die Suid-Sotho van Suid-Afrika en dié van Lesotho. Suid-Sotho is deel van die [[Sotho-taalfamilie]]. Dit is ook 'n amptelike taal van [[Zimbabwe]]. == Woorde == Algemene woorde en frases: {| class="wikitable" style="font-size: 85%" |- !width="75"|[[Afrikaans]] ! Suid-Sotho |- | Welkom || Kamohelo (naamwoord) / Amohela (werkwoord) |- | Dankie || Ke a leboha |- | Goeiedag / Hallo || Dumela (enkelvoud) / Dumelang (meervoud) |- | Totsiens || Sala hantle (bly wel) / Tsamaya hantle (gaan wel) |- | Rook verbode || Ha ho tsubiwe |- | Geen ingang || Ha ho kenwe |- | Pasop vir die trap || Hlokomela setepisi |- | Pasop! || Hlokomela! |- | Veels geluk met jou verjaarsdag || Letsatsi le monate la tswalo |- | Seisoengroete || Ditakaletso tse Molemo |- | Geseënde Kersfees || Keresemese e monate |- | Geseënde Kersfees en voorspoedige Nuwejaar || Keresemese e monate le mahlohonolo a selemo se setjha |- |} == Sien ook == * [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]] * [[Suid-Sotho Wikipedia]] * [[Tale in Suid-Afrika]] == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409672}}, volume 26, bl. 39 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=st}} {{CommonsKategorie|Sotho language}} {{Wikt|Suid-Sotho}} === Taalhulpmiddels === * [http://sesotho.web.za/ Sesotho.web.za : Engelse inleiding tot Sesotho vir nuwe aanleerders; sluit aanlyn en aflaaibare woordeboeke in] * [http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ Vry en gratis Sotho speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209010848/http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ |date= 9 Februarie 2007 }} === Sagteware in Sotho === * [http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ Mozilla Firefox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004154/http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - webblaaier * [http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004011/http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - e-posprogram * [http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ OpenOffice.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004134/http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - kantoorsuite * [http://translate.org.za/index.php?lang=af Translate.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628081437/http://translate.org.za/index.php?lang=af |date=28 Junie 2007 }} - 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Sotho en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal * [http://pootle.translate.org.za/st/ Pootle]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - aanlyn vertaling van Sotho oopbronsagteware {{Taalsaadjie}} {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bantoetale]] [[Kategorie:Tale van Lesotho]] [[Kategorie:Tale van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Tale van Zimbabwe]] esscvstwo02g819rmdlfy4dmhrp95ij 0 294 2889914 2429794 2026-04-04T08:41:58Z Aliwal2012 39067 nou twaalf amptelike landstale 2889914 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Swazitaal. Vir die etniese groep van Suider-Afrika, sien [[Swazi's]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Swazi |inheemsenaam=siSwati |familiekleur=Niger-Kongo |state={{vlagland|eSwatini}}<br />{{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Lesotho}}<br />{{vlagland|Mosambiek}} |streek=[[Suider-Afrika]] |sprekers=2,3 miljoen (moedertaal, 2011)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/ssw |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Swati |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=21 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190606213212/https://www.ethnologue.com/language/ssw |archive-date=6 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />2,4 miljoen (tweede taal in Suid-Afrika, 2002)<ref>{{en}} Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development." ''Impact: Studies in language and society,'' 14:78</ref> |rang= |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam1=[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] |fam2=Atlanties-Kongo |fam3=Volta-Kongo |fam4=[[Benue-Kongo-tale|Benue-Kongo]] |fam5=Bantoïed |fam6=Suidelike Bantoïed |fam7=[[Bantoetale]] |fam8=Suidelike Bantoetale |fam9=[[Nguni-taalfamilie|Nguni]] |nasie={{vlagland|eSwatini}}<br />{{vlagland|Suid-Afrika}} |agentskap=[[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] |iso1=ss|iso2=ssw|iso3=ssw |kaart= }} [[Lêer:South Africa 2011 Swazi speakers proportion map.svg|duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Swazitaliges in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{legend|#EDF8E9|0–20%}} {{legend|#BAE4B3|20–40%}} {{legend|#74C476|40–60%}} |Kolom2= {{legend|#31A354|60–80%}} {{legend|#006D2C|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa 2011 Swazi speakers density map.svg|duimnael|links|Geografiese verspreiding van Swazi in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{legend|#ffffcc|&lt;1 /km²}} {{legend|#ffeda0|1–3 /km²}} {{legend|#fed976|3–10 /km²}} {{legend|#feb24c|10–30 /km²}} {{legend|#fd8d3c|30–100 /km²}} |Kolom2= {{legend|#fc4e2a|100–300 /km²}} {{legend|#e31a1c|300–1000 /km²}} {{legend|#bc0026|1000–3000 /km²}} {{legend|#800026|&gt;3000 /km²}}}}]] Die [[taal]] '''Swazi''' (''siSwati'' [siswatʼi] in Swazi) is deel van die [[Nguni-taalfamilie]] en is nou verwant aan [[Noord-Ndebele]], [[Suid-Ndebele]], [[Xhosa]] en [[Zoeloe]]. Dit is (saam met [[Engels]]) die [[Amptelike taal|amptelike landstaal]] van [[Eswatini]] met sowat 980&nbsp;000 sprekers in 2006, hoofsaaklik [[Swazi's]]. Dit is een van die twaalf amptelike landstale in [[Suid-Afrika]], waar dit deur ongeveer 1&nbsp;322&nbsp;400 mense as moedertaal gepraat word (2011-sensus). [[Dialek]]te sluit Baca, Hlubi en Phuthi in. == Woorde == Algemene woorde en frases: {| class="wikitable" style="font-size: 85%" |- !width="75"|[[Afrikaans]] ! Swazi |- | Welkom || Sondzela |- | Dankie || Siyabonga |- | Goeiedag / Hallo || Sawubona |- | Totsiens || Sala kahle (bly wel) / Hamba kahle (gaan wel) |- | Rook verbode || Akubhenywa |- | Geen ingang || Akungenwa |- | Pasop vir die trap || Caphela sitebhisi |- | Pasop! || Caphela! |- | Veels geluk met jou verjaarsdag || Lusuku lwekutalwa loluhle |- | Seisoengroete || Tilokotfo letinhle kulesikhatsi semnyaka |- | Geseënde Kersfees || Khisimusi lomuhle |- | Geseënde Kersfees en voorspoedige Nuwejaar || Khisimusi lomuhle kanye neMnyaka lomusha lonenjabulo |- |} == Sien ook == * [[Tale in Suid-Afrika]] * [[Swazi Wikipedia]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels en bronne == {{Interwiki|kode=ss}} {{CommonsKategorie|Swazi language}} {{Wikt|Swazi}} * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=SWZ Ethnologue se inskrywing oor Swazi] === Taalhulpmiddels === * [http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ Vry en gratis Swazi speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209010848/http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ |date= 9 Februarie 2007 }} === Sagteware in Swazi === * [http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ Mozilla Firefox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004154/http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – webblaaier * [http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004011/http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – e-posprogram * [http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ OpenOffice.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004134/http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – kantoorsuite * [http://translate.org.za/index.php?lang=af Translate.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628081437/http://translate.org.za/index.php?lang=af |date=28 Junie 2007 }} – 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Swazi en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal * [http://pootle.translate.org.za/ss/ Pootle]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – aanlyn vertaling van Swazi oopbronsagteware {{eSwatini-saadjie}} {{Suid-Afrika-saadjie}} {{Taalsaadjie}} {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nguni-tale]] [[Kategorie:Tale van Eswatini]] [[Kategorie:Tale van Lesotho]] [[Kategorie:Tale van Mosambiek]] [[Kategorie:Tale van Suid-Afrika]] g2tc6ut5bh3jfcn3d2g6xarjgv45xo1 0 328 2889924 2887480 2026-04-04T09:14:18Z Aliwal2012 39067 /* Gereedskap vir kommunikasie */ 2889924 wikitext text/x-wiki {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | wydte = 220 | beeld1 = Tepantitla mural, Ballplayer A (Daquella manera).jpg | alt1 | onderskrif1 = 'n Muurskildery in [[Teotihuacán]], [[Meksiko]] (ca. 200 n.C.) wat 'n persoon uitbeeld met 'n banderol uit sy mond, wat spraak simboliseer. | beeld2 = Cuneiform script2.png | alt2 = | onderskrif2 = [[Wigskrif]] is die eerste bekende vorm van geskrewe taal, maar gesproke taal loop skryfkuns vooruit met ten minste tienduisende jare. | beeld3 = Girls learning sign language.jpg | onderskrif3 = Twee meisies wat Amerikaanse gebaretaal leer. | beeld4 = Braille house09.JPG | onderskrif4 = Braille-skrif verteenwoordig taal in 'n tasbare vorm. }} '''Taal''' is die [[mens]]like vermoë vir die aanleer en gebruik van ingewikkelde [[Stelsel|stelsels]] van [[kommunikasie]], en 'n taal is enige spesifieke voorbeeld van so 'n stelsel. Die wetenskaplike bestudering van taal word [[linguistiek]] of taalkunde genoem. Ramings oor die aantal tale in die wêreld wissel tussen 6 000 en 7 000. Enige akkurate raming steun egter op 'n gedeeltelik arbitrêre onderskeiding tussen tale en [[dialek]]te. [[Natuurlike taal|Natuurlike tale]] word [[Spraak|gepraat]] of [[Gebaretaal|gewys]], maar enige taal kan [[kode|gekodeer]] word na sekondêre media met behulp van hoorbare of tasbare [[Stimulus|stimuli]], byvoorbeeld [[Geskrewe taal|skrif]], [[braille]] of fluit. Dit is moontlik omrede menslike taal modaliteit-onafhanklik is. Met gebruik as algemene konsep, kan "taal" verwys na die kognitiewe vermoë om komplekse kommunikasiestelsels aan te leer en te gebruik, of om die stel reëls wat hierdie stelsels opmaak te beskryf, of die stel uitsprake wat gelewer kan word vanuit die reëls. Alle tale steun op die proses van semiose, om tekens in verband te bring met spesifieke betekenisse. Mondelingse en gebaretale bevat 'n fonologiese stelsel wat beheer hoe simbole gebruik word om reekse bekend as woorde of [[Morfeem|morfeme]] te vorm, en 'n [[Sinsbou|sintaktiese]] stelsel wat weer beheer hoe woorde en morfeme saamgevoeg word om uitdrukkings en sinsdele te vorm. Menslike taal is uniek aangesien dit die eienskappe van produktiwiteit, rekursie en verplasing, besit en omdat dit totaal afhanklik is van sosiale konvensie en aangeleer moet word. Die ingewikkelde struktuur leen homself tot 'n heelwat wyer reeks van moontlike uitdrukkings en gebruike as enige bekende stelsel van dierkommunikasie. Taal, word vermoed, het ontstaan nadat vroeë hominine begin het om geleidelik hulle primaat-kommunikasiestelsels te verander en die vermoë bekom het om 'n teorie te vorm van 'n ander se gedagtes en 'n gedeelde intensionaliteit. Hierdie ontwikkeling, word soms bespiegel, het saamgeval met die vergroting in breinvolume, en heelwat taalkundiges beskou die evolusie van die strukture van taal as spesifiek vir kommunikatiewe en sosiale doeleindes. Taal word op verskeie plekke in die menslike [[verstand]] verwerk, maar veral in Broca en Wernicke se sentrum. Mense leer taal van vroeg af aan deur sosiale interaksie in hul kinderjare, en kinders praat gewoonlik al vlot rondom driejarige ouderdom. Die gebruik van taal is diep gewortel in die menslike [[kultuur]]. Daarom, bykomend tot sy streng kommunikatiewe gebruike, het taal ook verskeie sosiale en kulturele gebruike, soos die aandui van groepsidentiteit, sosiale stratifikasie asook sosiale versorging en vermaak. Tale ontwikkel en diversifiseer met tyd, en die geskiedenis van hul evolusie kan gerekonstrueer word deur moderne tale te [[Diachroniese taalkunde|vergelyk]] om vas te stel watter eienskappe hulle erftale moes besit vir die latere stadiums om te kan voorkom. 'n Groep tale wat afstam van 'n gesamentlike voorganger staan bekend as 'n [[taalfamilie]]. Die mees gesproke tale in die wêreld vandag behoort aan die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese familie]], wat tale insluit soos [[Engels]], [[Spaans]], [[Portugees]], [[Russies]] en [[Hindi]]; die [[Sino-Tibettaanse tale]], wat [[Mandaryns]], [[Kantonees]] en nog heelwat ander insluit; die [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiatiese familie]] wat uit [[Arabies]], [[Amharies]], [[Somalies]] en [[Hebreeus]] bestaan; en die [[Bantoetale]] wat [[Swahili]], [[Zoeloe]], [[Shona (taal)|Shona]] en honderde ander tale insluit wat regdeur [[Afrika]] gepraat word. Die konsensus is dat tussen 50% en 90% van die tale wat tans gepraat word uitgesterf sal wees teen 2100.<ref name="Handbook">{{harvcoltxt|Austin|Sallabank|2011|}}</ref><ref name="Moseley">{{harvcoltxt|Moseley|2010}}</ref> == Definisies == {{Hoofartikel|Taalfilosofie}} Die [[Afrikaanse]]/[[Nederlandse]] woord "taal" stam oorspronklik van die Indo-Europese *"dol-" af wat in [[Germaans]] "talō" geword het, wat beide "om te tel" en "vertel" of "spreek" beteken. Die Engelse woord "tale" het sy oorsprong ook van hier af. "Tel/tal" en "taal" deel 'n oorsprong in betekenis hoewel die eersgenoemde verander het om syferwerk te beteken. Die woord "vertel" dui nog op die ou gesamentlike betekenis.<ref>{{citation |url=http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/taal |author=M. Philippa e.a. |year=2003-2009 |title= Etymologisch Woordenboek van het Nederlands |accessed= 13 Junie 2013}}</ref> Die woord word soms gebruik om te verwys na kodes, geheime skrifte en ander tipes [[Kunsmatige taal|kunsmatig saamgestelde kommunikasiestelsels]] soos in die gebruik vir [[Programmeertaal|rekenaarprogrammering]]. 'n Taal in hierdie opsig is 'n stelsel van tekens, vir enkodering en dekodering van [[inligting]]. Hierdie artikel is spesifiek gemoeid met die eienskappe van natuurlike menslike taal soos dit bestudeer word in die vakgebied [[taalwetenskappe]] of taalkunde (linguistiek). As 'n voorwerp van taalkundige studie, het "taal" twee vername betekenisse: 'n abstrakte konsep, en 'n spesifieke taalkundige stelsel, byvoorbeeld "[[Frans]]". Die Switserse taalkundige [[Ferdinand de Saussure]], wat die moderne vakgebied van taalkunde gedefinieer het, het eerstens eksplisiet hierdie onderskeiding geformuleer deur gebruik te maak van die Franse woord ''langage'' vir taal as 'n konsep, ''langue'' as 'n bepaalde instansie van 'n taalstelsel, en ''parole'' vir die konkrete gebruik van spraak in 'n bepaalde taal.<ref name="Lyons2">{{Harvcoltxt|Lyons|1981|p=2}}</ref> Wanneer daar van taal gepraat word as 'n algemene konsep kan definisies gebruik word wat die verskillende aspekte van die verskynsel uitlig.<ref name="LyonsIntro">{{Harvcoltxt|Lyons|1981|pp=1–8}}</ref> Die definisies bring ook verskillende benaderings en begrippe van taal mee, en hulle belig weer verskeie en soms teenstrydige skole van taalkundige teorie.<ref name="TraskLanguage">{{harvcoltxt|Trask|2007|pages=129–31}}</ref> === Verstandelike vermoë, orgaan of instink === Een definisie beskou taal vernaam as die verstandelike vermoë wat mense in staat stel om linguistiese gedrag te onderneem: om tale aan te leer en uitinge te vorm en verstaan. Die definisie belig die universaliteit van taal tot alle mense en lê klem op die biologiese basis vir die menslike vermoë vir taal as 'n unieke ontwikkeling van die menslike verstand. Voorstanders van die siening dat die dryfkrag agter taalverwerwing ingebore is, beweer gereeld dat dit ondersteun word deur die feit dat alle kognitief normale kinders, wat groot word in 'n omgewing waar taal toeganklik is, dit sal aanleer sonder formele onderrig. Taal kan spontaan ontwikkel in omgewings waar mense lewe of saam grootword sonder 'n gemeenskaplike taal, byvoordeel [[Kreooltaal|kreooltale]] en spontaan ontwikkelde gebaretale soos Nicaraguaanse gebaretaal. Die siening wat teruggeneem kan word na [[Immanuel Kant|Kant]] en [[René Descartes|Descartes]], verstaan taal oor die algemeen as grootliks ingebore, soos byvoorbeeld Chomsky se teorie van Universele Grammatika, of die Amerikaanse filosoof [[Jerry Fodor]] se ekstreme ingeboorteteorie. Hierdie tipe definisies word algemeen toegepas deur taalstudies binne 'n kognitiewe wetenskapraamwerk en in neurolinguistiek.<ref>{{harvcoltxt|Hauser|Fitch|2003}}</ref><ref name="Language Instinct">{{harvcoltxt|Pinker|1994}}</ref> === Formele simbolestelsel === Nog 'n definisie beskou taal as 'n formele stelsel van tekens wat beheer word deur grammatikareëls van kombinasies om betekenis te kommunikeer. Die definisies beklemtoon dat menslike tale beskryf kan word as geslote gestruktureerde stelsels bestaande uit reëls wat bepaalde tekens koppel aan bepaalde betekenisse.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|2007|p=93}}</ref> Hierdie strukturalistiese siening van tale is aanvanklik deur Ferdinand de Saussure voorgestel,<ref name="Saussure">{{harvcoltxt|Saussure|1983}}</ref> en sy strukturalisme bly fundamenteel vir meeste benaderings tot taal vandag.<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2001|p=96}}</ref> Sommige voorstanders van hierdie uitgangspunt oor taal bepleit 'n formele benadering met die bestudering van taalstrukture deur die identifisering van sy basiese elemente, en daarna deur die saamstel van 'n formele betekenis van die reëls waarvolgens die elemente saamkom om woorde en sinne te vorm. Die vernaamste voorstander van so 'n teorie is Noam Chomsky, die vader van die generatiewe teorie van grammatika, wat taal beskryf as 'n spesifieke stel sinne wat gegenereer kan word vanuit 'n bepaalde stel reëls.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|2007|p=130}}</ref> Chomsky beskou die reëls as 'n ingebore eienskap van die menslike verstand en om die kern van wat taal is saam te stel<ref>{{harvcoltxt|Chomsky|1957}}</ref> Formele definisies van taal word algemeen gebruik in formele logika, formele teorieë van grammatika en toegepaste rekenaarlinguistiek.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|2007|pp=93, 130}}</ref><ref name="NewmeyerForm">{{harvcoltxt|Newmeyer|1998|pp=3–6}}</ref> === Gereedskap vir kommunikasie === [[Lêer:ASL family.jpg|250px|duimnael|Twee mans en 'n dame wat 'n gesprek voer in Amerikaanse gebaretaal.]] 'n Ander definisie sien taal eerder as 'n stelsel van kommunikasie wat mense in staat stel om saam te werk. Die definisies lê klem op die sosiale rol van taal en die feit dat mense dit gebruik om hulself uit te druk en voorwerpe in hulle omgewing te manipuleer. Funksionele teorieë van grammatika verduidelik grammatikale strukture deur hulle kommunikatiewe funksies, en verstaan dat die grammatikale strukture van tale die eindproduk is van 'n aanpassingsproses waarvolgens grammatika "pasgemaak" is om die kommunikatiewe belange van sy gebruikers te dien.<ref name="Myths" /><ref>{{harvcoltxt|Van Valin|2001}}</ref> Hierdie beskouing van taal word geassosieer met die studie van taal in pragmatiese, kognitiewe en interaktiewe raamwerke, asook in sosiolinguistiek en taalkundige antropologie. Funksionalistiese teorieë neig om grammatika te bestudeer as dinamiese verskynsels, as strukture wat heeltyd in 'n proses van verandering verkeer soos dit aangewend word deur sy sprekers. Die beskouing plaas belangrikheid op die studie van linguistiese tipologie of die klassifikasie van tale volgens strukturele eienskappe, soos aangedui kan word dat prosesse van grammatikalisering geneig is om trajekte te volg wat gedeeltelik afhanklik is van tipologie. In die filosofie van taal word die sienings dikwels geassosieer met [[Ludwig Wittgenstein]] se latere werke en gewone taalfilosowe soos Paul Grice, [[John Searle]] en J.L. Austin.<ref name="NewmeyerForm" /> === Die unieke status van menslike taal === {{Hoofartikel|Dieretaal|Grootaaptaal}} Menslike taal is uniek in vergelyking met ander vorms van kommunikasie, soos gebruik deur diere. Kommunikasiestelsels wat deur ander diere gebruik word soos bye of ape is geslote stelsels wat bestaan uit 'n vaste aantal moontlike dinge wat uitgedruk kan word.<ref>{{harvcoltxt|Hockett|1960}}; {{harvcoltxt|Deacon|1997}}</ref> In teenstelling is menslike taal oop en produktief, wat beteken dat dit mense toelaat om 'n eindelose stel uitinge voort te bring vanuit 'n eindige stel elemente, en om nuwe woorde en sinne op te diep. Dit word moontlik gemaak omdat menslike taal gebaseer is op 'n tweeledige kode, waar 'n vaste aantal betekenislose elemente (bv. Klanke, letters en gebare) gekombineer kan word om eenhede van betekenis te vorm (woorde en sinne).<ref name="Trask5">{{harvcoltxt|Trask|1999|pages=1–5}}</ref> Bowendien is die simbole en grammatikale reëls van enige taal grootliks arbitrêr, menende dat die stelsel slegs aangeleer kan word deur sosiale interaksie.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|p=9}}</ref> Die bekende kommunikasiestelsels wat aan die ander kant deur diere gebruik word, kan slegs 'n vaste aantal uitinge oplewer wat meestal geneties oorgedra word.<ref name="Tomasello 2008">{{harvcoltxt|Tomasello|2008}}</ref> Talle dierespesies toon die vermoë om kommunikasievorms aan te leer deur sosiale onderrig, soos die Bonobo Kanzi, wat geleer is om homself uit te druk met behulp van 'n stel simboliese leksiegramme. Ooreenkomstig leer heelwat walvis- en voëlspesies hulle gesange aan deur ander lede van die groep na te maak. Hoewel sommige diere 'n groot aantal woorde en simbole kan aanleer,<ref group=notas>Die Gorilla Koko gebruik na bewering soveel as 1 000 woorde in Amerikaanse gebaretaal, en verstaan 2 000 woorde gesproke Engels. Daar is egter twyfel oor of haar gebruik van gebare gebaseer is op komplekse begrip of op eenvoudige kondisionering ({{harvcoltxt|Candland|1993}}).</ref> kon nie een nog soveel verskillende tekens aanleer soos wat algemeen geken word deur 'n 4 jarige mens nie, ook het nie een al enige iets kon aanleer wat die komplekse grammatika van menslike taal reflekteer nie.<ref name="Deacon 1997">{{harvcoltxt|Deacon|1997}}</ref> Menslike taal verskil ook van [[dierekommunikasie]]stelsels deurdat dit gebruik maak van grammaties en semantiese kategorieë, soos die selfstandige naamwoord en werkwoord, hede en verlede, om uitermate ingewikkelde betekenisse uit te druk.<ref name="Deacon 1997" /> Menslike taal is ook uniek omdat dit rekursiwiteit besit: die manier waarop byvoorbeeld 'n selfstandige naamwoordstuk die vermoë het om 'n ander selfstandige naamwoordstuk te bevat (soos in "<nowiki>[[die sjimpansee] se lippe]</nowiki>") of 'n sinstuk wat 'n sinstuk kan bevat (soos in "<nowiki>[Ek sien [die hond hardloop]]</nowiki>").<ref>{{harvcoltxt|Hauser|Chomsky|Fitch|2002}}</ref> Menslike taal is ook die enigste natuurlike kommunikasiestelsel wat ''modaliteit-onafhanklik'' is, betekende dat dit nie net vir kommunikasie gebruik kan word deur een kanaal of medium nie, maar deur verskeie – die gesproke taal gebruik byvoorbeeld ouditiewe modaliteit terwyl gebaretale en skryfkuns van visuele modaliteit gebruik maak, en braille-skryfwerk weer van tasbare modaliteit.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|pp=165–66}}</ref> In ag genome die bedoeling wat dit kan oordra en die kognitiewe prosesse waarop dit bou, is menslike taal ook uniek aangesien dit die vermoë het om na abstrakte konsepte en veronderstelde of hipotetiese gebeure te verwys, asook gebeure wat in die verlede plaasgevind het of in die toekoms gaan plaasvind. Hierdie vermoë om te verwys na gebeure wat nie in dieselfde tyd of plek as die spraakgebeurtenis is nie word ''verplasing'' genoem, en hoewel sommige dierekommunikasiestelsels van verplasing gebruik kan maak (soos met die kommunikasie deur bye wat die ligging en bronne van nektar buite sig kan oordra), word die mate waartoe dit in menslike taal gebruik word ook as uniek beskou.<ref name="Trask5" /> == Oorsprong == {{Hoofartikel|Oorsprong van taal|Oorsprong van spraak}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | wydte = 220 | beeld1 = | alt1 | onderskrif1 = 75–80 000-jaar-oue artefakte uit die Blombos grotte, [[Suid-Afrika]], insluitend 'n stuk gegraveerde oker met diagonaal oorkruis-gearseerde patrone, moontlik die oudste bekende voorbeeld van simbole. | beeld2 = Pieter Bruegel the Elder - The Tower of Babel (Vienna) - Google Art Project - edited.jpg | onderskrif2 ="Die toring van Babel" deur [[Pieter Bruegel die Ouere]]. Olie op plank, 1563.<br />Mense spekuleer al regdeur die geskiedenis oor die oorsprong van taal. Die Byblese mite van die Toring van Babel is een so verhaal; ander kulture het verskillende verhale van hoe taal ontstaan het.<ref name="Haugen" /> }} Teorieë rakende die oorsprong van taal kan ingedeel word volgens hulle basiese aannames. Sommige teorieë is gebaseer op die idee dat taal so kompleks is dat mens nie kan indink hoe dit skielik te voorskyn gekom het vanuit niks tot in sy huidige vorm nie, maar dat dit moes ontwikkel het vanuit vroeë prelinguistiese stelsels onder ons voormensagtige voorgeslagte. Hierdie teorieë kan kontinuïteitgebaseerde teorieë genoem word. Die teenoorgestelde siening is dat taal so 'n unieke menslike eienskap is dat dit nie vergelyk kan word met enigiets gevind onder niemensagtiges nie en daarom skielik te voorskyn moes kom tydens die oorgang van pre-hominiedes na die vroeë mens. Hierdie teorieë kan beskryf word as diskontinuïteit gebaseerd. Insgelyks beskou teorieë gebaseer op Chomsky se Generatiewe siening van taal dat taal meestal 'n ingebore fakulteit is wat grootliks geneties gekodeer is, terwyl funksionalistiese teorieë dit sien as 'n stelsel wat merendeels kultureel is en aangeleer word deur sosiale interaksie.<ref>{{harvcoltxt|Ulbaek|1998}}</ref> Tans is die enigste prominente voorstaander van 'n diskontinuïteitgebaseerde teorie van menslike taaloorsprong die taalkundige en filosoof Noam Chomsky. Chomsky stel voor dat "'n lukrake mutasie plaasgevind het, miskien na 'n rare kosmiese-straalstortbui waartydens dit die verstand geherorganiseer het en 'n taalorgaan ingeplant het in 'n andersins primaatbrein."{{sfn|Chomsky|2000|p=4}} Hoewel hy waarsku teen 'n te letterlike opneem van die storie, dring Chomsky nogtans daarop aan dat "dit kan nader aan die realiteit wees as enige ander feeverhale wat vertel word oor evolusionêre prosesse, insluitend taal."{{sfn|Chomsky|2000|p=4}} Kontinuïteitgebaseerde teorieë word tans deur 'n meerderheid geleerdes gehuldig, maar hulle verskil in hulle sienings oor die ontwikkeling. Diegene wat taal beskou as meestal ingebore, byvoorbeeld die sielkundige [[Steven Pinker]], huldig die presedente as dierebewustheid,<ref name="Language Instinct" /> terwyl die wat taal beskou as 'n sosiaal-aangeleerde gereedskapstuk vir kommunikasie, soos die sielkundige Michael Tomasello, sien dit as ontwikkeling vanuit dierekommunikasie, of primaatgebare of vokale kommunikasie as ondersteuning vir samewerking.<ref name="Tomasello 2008" /> Ander kontinuïteitgebaseerde modelle se beskouing is dat taal ontwikkel het uit [[musiek]], 'n siening alreeds omhels deur [[Jean-Jacques Rousseau]], [[Johann Gottfried von Herder]], Wilhelm von Humboldt en [[Charles Darwin]]. 'n Prominente hedendaagse voorstaander hiervan is die argeoloog Steven Mithen.<ref>{{Harvcoltxt|Fitch|2010|pp=466–507}}</ref> Aangesien die opkoms van tale in die vroeë oergeskiedenis van die mens plaasgevind het, is daar geen direkte historiese spore agtergelaat van die relevante ontwikkelings nie, en geen vergelykbare prosesse kan vandag waargeneem word nie. Teorieë wat kontinuïteit uitlig kyk gereeld na diere om te sien of primate, byvoorbeeld, enige eienskappe toon wat as ooreenkomstig beskou kan word met wat as voormensagtige taal gesien kan word. Alternatiewelik kan vroeë mensagtige fossiele ondersoek word om te kyk vir spore van fisiese aanpassings vir taalgebruik of tekens van prelinguistiese vorms van simboliese optrede.<ref>{{Harvcoltxt|Fitch|2010|pp=250–92}}</ref> Dit is grotendeels onbestrede dat die voormensagtige australopithecina geen kommunikasiestelsels gehad het wat algemeen betekenisvol verskil het van die gevind by die groot ape nie, maar geleerde opinies verskil rondom hierdie ontwikkeling sedert die verskyning van die ''[[Homo]]'' sowat 2,5 miljoen jaar gelede. Sekere geleerdes aanvaar die ontwikkeling van primitiewe taalagtige stelsels (prototaal) so vroeg as ''Homo habilis'' (2,3 miljoen jaar gelede), terwyl ander weer die ontwikkeling van primitiewe simboliese kommunikasie slegs aan ''Homo erektus'' (1,8 miljoen jaar gelede) of ''Homo heidelbergensis'' (0,6 miljoen jaar gelede) toeken, en die ontwikkeling van eintlike taal by ''Anatomies moderne Homo sapiens'' in die Laat-Paleolitiese rewolusie minder as 100 000 jaar gelede.<ref>{{Harvcoltxt|Foley|1997|pp=70–74}}{{Harvcoltxt|Fitch|2010|pp=292–3}}</ref> == Die studie van taal == {{Hoofartikel|Taalkunde|Die geskiedenis van taalwetenskap}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | wydte = 170 | beeld1 = Sir William Jones.jpg | onderskrif1 = William Jones ontrafel die familieverwantskap tussen [[Latyn]] en [[Sanskrit]] en lê die basis vir die vakrigting [[Diachroniese taalkunde|Historiese taalkunde]]. | beeld2 = Ferdinand de Saussure by Jullien.png | onderskrif2 = Ferdinand de Saussure ontwikkel die strukturalistiese benadering tot die studie van taal. | beeld3 = Noam chomsky cropped.jpg | onderskrif3 = Noam Chomsky is een van die belangrikste taalkundige teoretici van die 20ste eeu. }} Die studie van taal, [[taalkunde]], het tot 'n wetenskap ontwikkel sedert die eerste grammatikale beskrywings van spesifieke tale in [[Indië]] meer as 2000 jaar gelede. Vandag is taalkunde 'n wetenskap gemoeid met alle aspekte van taal, en word dit bestudeer vanuit al die bogenoemde teoretiese standpunte.<ref>{{harvcoltxt|Newmeyer|2005}}</ref> === Onderafdelings === Die akademiese studie van taal geskied binne talle verskillende dissiplinêre areas en vanuit verskeie teoretiese oogpunte, waarvan almal moderne benaderings tot taalkunde verstrek. [[Sinchroniese taalkunde|Diskriptiewe taalkunde]] ondersoek byvoorbeeld die grammatika van enkele tale, teoretiese taalkunde ontwikkel teorieë van hoe om die aard van taal die beste te konseptualiseer en omskryf, gebaseer op data van die verskeie nog bestaande menslike tale, sosiolinguistiek bestudeer hoe tale gebruik word vir sosiale funksies en lig om die beurt die studie van die sosiale funksies en grammatikale beskrywing uit, neurolinguistiek ondersoek hoe taal in die menslike brein verwerk word en laat die eksperimentele toetsing van teorieë toe, rekenaarlinguistiek bou voort op teoretiese en deskriptiewe taalkunde om meestal berekeningsmodelle te konstrueer gerig op die verwerking van natuurlike taal of die toets van taalkundige hipoteses, en [[diachroniese taalkunde]] steun op grammatikale en leksikale beskrywings van tale om hulle individuele geskiedenis na te spoor en sodoende vertakkings van taalfamilies te konstrueer met behulp van die vergelykende metode.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007}}</ref> === Vroeë geskiedenis === Die formele studie van taal het volgens algemene beskouings in [[Indië]] begin met Pāṇini, die grammatikus van die vyfde eeu v.C. wat 3 959 reëls geformuleer het vir [[Sanskrit]] [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]]. [[Sumer]]iese skrifgeleerdes het egter reeds rondom 1900 v.C. die verskille tussen [[Sumeries]] en Akkadies ondersoek. Daaropvolgende grammatikale tradisies is ontwikkel in al die antieke kulture wat skryfkuns aangeneem het.<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2001|pp=82–83}}</ref> In die 17de eeu n.C. het die Franse Port-Royal Grammatikusse die idee ontwikkel dat die grammatika van alle tale 'n refleksie is van die universele fundamentele beginsels van denke, en daarom is grammatika universeel. In die 18de eeu het die eerste gebruik van die vergelykende metode deur die Britse [[Filologie|filoloog]] en kenner van antieke Indië, William Jones, die opkoms van vergelykende taalkunde gelei.<ref>{{harvnb|Bloomfield|1914|p=310}}</ref> Die wetenskaplike studie van taal is deur Wilhelm von Humboldt uitgebrei van Indo-Europees tot taal in die algemeen. Vroeg in die 20ste eeu stel Ferdinand de Saussure die idee bekend van taal as 'n statiese stelsel van onderling verbinde eenhede, omgeskrewe deur die teenstellings tussen hulle.<ref name="Saussure" /> Deur 'n onderskeiding te maak tussen [[Diachroniese taalkunde|diachroniese]] en sinchroniese analises van taal, het hy die fondamente gelê vir die moderne vakgebied van taalkunde. De Saussure stel ook verskeie basiese vlakke van linguistiese analises voor wat nog steeds fundamenteel is tot heelwat kontemporêre taalkundige teorieë, soos die onderskeiding tussen sintagma en paradigma en die Langue-parole onderskeiding, wat tussen taal as 'n abstrakte stelsel (''langue'') en taal as 'n konkrete manifestasie van hierdie stelsel (''parole'') onderskei.<ref>{{harvcoltxt|Clarke|1990|pages=143–144}}</ref> === Kontemporêre taalkunde === In die 1960's formuleer Noam Chomsky die generatiewe taalteorie. Volgens die teorie is die mees basiese vorm van taal 'n stel sintaktiese reëls wat universeel is vir alle mense, en wat die grammatika van al die menslike tale tot grondslag lê. Hierdie stel reëls word Universele Grammatika genoem; volgens Chomsky is die beskrywing hiervan die primêre doel van die taalkundige vakgebied. Dus het hy gemeen dat die grammatika van individuele tale slegs vir die taalkunde belangrik is insover dit ons toelaat om die universele onderliggende reëls af te lei waarvanuit die waarneembare linguistiese veranderlikheid gegenereer kan word.<ref>{{harvcoltxt|Foley|1997|pp=82–83}}</ref> In teenstelling tot die formele teorieë van die generatiewe skool, stel die funksionele teorieë van taal voor dat aangesien taal wesenlik 'n stuk gereedskap is, sy strukture na beste ontleed en verstaan kan word deur verwysing na sy funksies. Die formele teorieë van grammatika streef daarna om die verskillende elemente van taal te omskryf en die manier waarop hulle met mekaar in verband staan te beskryf as stelsels van formele reëls of werksaamhede, terwyl funksionele teorieë poog om die funksies wat deur taal uitgevoer word te omskryf en dit dan in verband te bring met die taalkundige elemente wat dit na vore bring.<ref name="NewmeyerForm" /><ref group=notas>"Funksionele grammatika analiseer grammatikale struktuur, net so formele en strukturele grammatika; maar dit analiseer ook die algehele kommunikatiewe situasie: die doel van die spraakgebeurtenis, sy deelnemers, sy diskoerskonteks. Funksionaliste hou vol dat die kommunikatiewe situasie grammatikale struktuur motiveer, afdwing, verduidelik of andersins bepaal, en dat 'n strukturele of formele benadering nie slegs beperk is tot 'n denkbeeldige beperkte databasis nie maar onvoldoende is selfs as 'n strukturele verklaring. Funksionele grammatika verskil daarom van formele en strukturele grammatika omdat dit poog om nie te modelleer nie maar om te verduidelik; en die verduideliking is gegrond in die kommunikatiewe situasie."({{harvcoltxt|Nichols|1984}})</ref> Die raamwerk van kognitiewe linguistiek interpreteer taal in terme van die konsepte (wat soms universeel is, en soms spesifiek tot 'n bepaalde taal) wat sy vorms onderlê.<ref>{{harvcoltxt|Croft|Cruse|2004|page=1}}</ref> Kognitiewe linguistiek is veral gemoeid met hoe denke betekenis voortbring deur taal. == Fisiologiese en neutrale argitektuur van taal en spraak == Praat is die verstek modaliteit vir taal in alle kulture. Die lewering van gesproke taal berus op die gesofistikeerde vermoë om die lippe, tong en ander komponente van die stemapparatus te beheer, die vermoë om spraakklanke akoesties te dekodeer en die neurologiese apparatus nodig vir die aanleer en lewering van taal.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|pp=11–14; 105–113}}</ref> Die studie van die genetiese basisse vir menslike taal is nog op 'n redelik basiese vlak, en die enigste geen wat tot nog toe positief geïmpliseer is in taalvoortbrenging is FOXP2, wat 'n tipe van kongenitale taalafwyking kan veroorsaak indien aangetas word deur mutasies.<ref>{{harvcoltxt|Fisher|Lai|Monaco|2003}}</ref> === Die verstand en taal === {{Hoofartikel|Neurolinguistiek}} [[Lêer:Brain Surface Gyri.SVG|duimnael|links|Taalareas van die brein. Die Hoekige Girus word voorgestel in oranje, Bomarginale Girus in geel, Broca se area in blou, Wernicke se area in groen, en die Primêre Gehoorkorteks in pienk.]] Die verstand is die koördineringsentrum vir alle linguistiese aktiwiteite; dit beheer beide die produksie van linguistiese [[kognisie]] en betekenis en die meganika van spraakproduksie. Nieteenstaande is ons kennis van die neurologiese basisse van taal heelwat beperk, hoewel dit baie uitgebrei het met die ingebruikneming van moderne beeldvormingstegnieke. Die vakgebied in taalkunde gemoeid met die studie van neurologiese aspekte van taal word neurolinguistiek genoem.<ref name="Lesser205">{{harvcoltxt|Lesser|1989|pp=205–6}}</ref> Vroeëre werk in neurolinguistiek het die studie van taal by mense met breinskade betrek, om vas te stel hoe skade in spesifieke areas taal en spraak affekteer. Op die manier het neurowetenskaplikes in die 19de eeu ontdek dat twee areas in die brein beslissend betrek kan word by taalverwerking. Die eerste area, Wernicke se area, wat geleë is in die agterste gedeelte van die superior temporale girus in die dominante serebrale hemisfeer. Mense met skade in die area van die verstand ontwikkel sensoriese afasie, 'n toestand waarin daar 'n groot verswakking van taalbegrip voorkom, terwyl die spraak 'n natuurlike klank en ritme behou asook 'n normale [[Sinsbou|sinstruktuur]]. Die tweede area is Broca se area, geleë in die agterste inferior frontale lob van die dominante hemisfeer. Persone met skade in die area ontwikkel motoriese afasie, bedoelende dat hulle weet wat hulle wil sê maar dit net nie kan uiter nie.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|pp=105–7}}</ref> Hulle kan tipies verstaan wat aan hulle gesê word, maar kan nie vlot praat nie. Ander simptome wat ook na vore kan kom in Broca se afasie sluit probleme in met woordvaardigheid, artikulasie, die vind van woorde, woordherhaling en die begrip en lewering van grammatikaal-ingewikkelde sinne, mondelings en met skryf. Diegene met die tipe afasie kan ook ongrammatiese spraak lewer en 'n onvermoë toon om sintaktiese inligting te gebruik om die betekenis van sinne te bepaal. Beide Broca en Wernicke se afasie beïnvloed ook die gebruik van gebaretaal, ooreenkomstig met hoe dit spraak beïnvloed, met Broca se afasie wat veroorsaak dat sprekers se gebare stadig is met foutiewe grammatika, terwyl sprekers met Wernicke se afasie se gebare flink is maar min sin maak vir ander en hulle sukkel om ander se gebare te begryp. Dit bewys dat die skade spesifiek is tot die vermoë om taal te gebruik en nie tot die fisiologie vir die lewering van spraak nie.<ref>{{harvcoltxt |Trask|1999|p=108}}</ref><ref>{{harvcoltxt |Sandler|Lillo-Martin|2001|p=554}}</ref> Met die vooruitgang in tegnologie teen die einde van die 20ste eeu, het neuroloë ook nie-indringende tegnieke begin gebruik, soos funksionele magnetiese resonansiebeeldvorming (fMRI) en elektrofisiologie, vir die studie van taalverwerking in indiwidue sonder breinskade.<ref name="Lesser205" /> === Anatomie van spraak === {{Hoofartikel|Spraakproduksie|Fonetiek|Artikulatoriese fonetiek}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | width = 200 | beeld1 = tract-af.svg | onderskrif1 = Die menslike stemkanaal. | beeld2 = Spectrogram -iua-.png | onderskrif2 = Spektrogram van Amerikaanse Engelse vokale {{IPA|[i, u, ɑ]}} toon die formante ''f''₁ en ''f''₂ | beeld3 = Real-time MRI - Speaking (Chinese).ogv | onderskrif3 = Intydse MRI skandering van 'n persoon wat Mandaryns praat. }} Gesproke taal steun op die menslike fisieke vermoë om klank te produseer, 'n longitudinale golf wat deur die lug versprei word teen 'n frekwensie met die vermoë om die oordrom te laat vibreer. Hierdie vermoë berus op die fisiologie van die menslike spraakorgane. Die organe bestaan uit die longe, stemkas (larinks), en die boonste stemkanaal – die keel, mond en neus. Deur die verskillende dele van die spraakorgane te beheer, kan die lugstroom gemanipuleer word om verskillende spraakklanke te produseer.<ref>{{harvcoltxt|MacMahon|1989|p=2}}</ref> Die klank van spraak kan beskou word as 'n kombinasie van segmentele en suprasegmentele elemente. Hierdie segmentele elemente is die wat mekaar volg in reekse en gewoonlik deur bepaalde letters in alfabetiese tekste verteenwoordig word, soos Romeinse skrif. Met vryvloeiende spraak is daar nie duidelike grense tussen een segment en die volgende nie, en gewoonlik ook nie enige hoorbare tussenposes tussen woorde nie. Segmente word daarom onderskei deur hulle kenmerkende klank wat 'n resultaat is van hulle verskillende artikulasies, en dit kan of klinkers (vokale) of medeklinkers (konsonante) wees. Suprasegmentele verskynsels sluit elemente in soos klemtoon, artikulasiesoort (fonasie), stemtoonkleur (timbre) en prosodie of intonasie, waarvan hulle almal 'n uitwerking kan hê oor veelvuldige segmente.<ref name="MacMahon5">{{harvcoltxt|MacMahon|1989|pp=3}}</ref> [[Klinker]]- en [[Konsonant|medeklinkersegmente]] kombineer om [[Lettergreep|lettergrepe]] te vorm, wat weer om die beurt kombineer om uitdrukkings te vorm; dit kan foneties uitgeken word as die bestek tussen twee inasemings. Akoesties word die verskillende segmente gekarakteriseer deur verskillende formantstrukture, wat sigbaar is in 'n spektogram van die opgeneemde klankgolf (sien illustrasie van 'n spektrogram van die formantstrukture van drie Engelse klinkers). Formante is die amplitudepieke in die frekwensiespektrum van 'n bepaalde klank.<ref name="MacMahon5" /><ref name="IPA">{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999|pp=3–8}}</ref> Klinkers of vokale is die klanke wat geen hoorbare wrywing ondervind nie en veroorsaak word deur die vernouing of obstruksie van 'n deel van die boonste stemkanaal. Hulle varieer in kwaliteit volgens die graad van die lipopening en plasing van die tong binne die mondholte<ref name="MacMahon5" /> Vokale word ''[[Geslote klinker|geslote]]'' genoem wanneer die lippe relatief geslote is, soos met die uitspraak van die vokaal {{IPA|[i]}} (Afrikaans "ie"), of ''oop'' as die lippe relatief oop is soos met die vokaal {{IPA|[a]}} (Afrikaans "a"). Indien die tong na agter in die mond geplaas wordis, verander die kwaliteit, en word vokale gevorm soos {{IPA|[u]}} (Afrikaans "oe"). Die kwaliteit verander ook afhangende van of die lippe gerond is in teenstelling met ongerond, wat onderskeidings veroorsaak soos tussen {{IPA|[i]}} (ongeronde voorklinker, Afrikaans "ie") en {{IPA|[y]}} (geronde voorklinker, Afrikaans "u").<ref>{{harvcoltxt|MacMahon|1989|pp=11–15}}</ref> Medeklinkers of konsonante is die klanke wat hoorbare wrywing of afsluiting het in die boonste stemkanaal, op 'n sekere tydstip. Konsonantklanke wissel volgens die plek van artikulasie, bv. die plek in die stemkanaal waar die lugvloei belemmer word, gewoonlik, tande, alveolêre rif, ''verhemelte'', ''velum'', ''uvula'' of ''glottis''. Elke plek lewer 'n ander stel konsonantklanke op wat verder onderverdeel word volgens die manier van artikulasie of die tipe wrywing: vol geslote, in welke geval die konsonant ''[[Eksplosief|plosief]]'' of ''okklusief'' genoem kan word, of verskillende grade van opening wat ''[[Frikatief|frikatiewe]]'' en ''[[approksimant]]e'' skep. Konsonante kan ook ''[[Stemhebbendheid|stemhebbend of stemloos]]'' wees, afhangende van of die stembande deur middel van lugvloei vibreer met die maak van klanke. Stemhebbendheid is wat die Afrikaanse {{IPA|[s]}} in ''suid'' (stemlose sibilant) onderskei van {{IPA|[z]}} in ''zuid'' soos in Nederlands uitgespreek (stemhebbende sibilant).<ref>{{harvcoltxt|MacMahon|1989|pp=6–11}}</ref> Sommige spraakklanke, beide vokale en konsonante, behels die vrylaat van lugvloei deur die nasale holte, en dit word ''[[Nasaal|nasale]]'' klanke genoem. Ander klanke word gedefinieer deur die manier wat die tong in die mond beweeg: soos die l-klanke (genoem ''[[Lateraal|laterale]]'', aangesien die lug aan die kante van die tong verby vloei), en die r-klanke (genoem ''roties''), gekenmerk aan hoe die tong geplaas is relatief tot die lugstroom.<ref name="IPA" /> Deur die spraakorgane te gebruik kan mense honderde afsonderlike klanke maak: waarvan sommige algemeen in die wêreld se tale voorkom, terwyl ander meer spesifiek is tot sekere taalfamilies, taalgebiede of selfs tot 'n enkele taal.<ref>{{harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996}}</ref> == Struktuur == [[Lêer:Ancient Tamil Script.jpg|duimnael|links|Antieke [[Tamil]] inskripsie by Thanjavur]] Wanneer beskryf word as 'n stelsel van simboliese kommunikasie, word taal tradisioneel beskou as bestaande uit drie dele: tekens, betekenisse en 'n kode wat die tekens met die betekenis verbind. Die studie van die proses van semiose, hoe tekens en betekenisse gekombineer word, gebruik word, en geinterpreteer word, word [[semiotiek]] genoem. Tekens kan saamgestel wees uit klanke, gebare, letters of simbole, afhangende of die taal gepraat, gewys of geskryf word, en dit kan gekombineer word in komplekse tekens soos woorde en sinsdele. Wanneer gebruik word in kommunikasie, word 'n teken gekodeer en oorgedra deur 'n sender via 'n kanaal aan 'n ontvanger wat dit dekodeer.<ref name="Lyons17">{{harvcoltxt|Lyons|1981|pp=17–24}}</ref> Sommige van die eienskappe wat mensetaal omskryf in teenstelling met ander kommunikasiestelsels, is die willekeurigheid van die linguistiese teken, wat beteken dat daar geen voorspelbare skakel is tussen 'n linguistiese teken en sy betekenis nie; asook die dualiteit van die linguistiese stelsel, wat beteken dat linguistiese strukture opgebou word deur elemente te kombineer in groter strukture wat beskou kan word as gelaag, byvoorbeeld hoe klanke woorde bou en woorde sinsdele bou; ook die diskreetheid van die elemente van taal, menende dat die elemente waaruit linguistiese tekens gekonstrueer word diskrete eenhede is, byvoorbeeld klanke en woorde wat van mekaar onderskei kan word en geherrangskik word in verskillende patrone; en laastens die produktiwiteit van die linguistiese stelsel, betekende dat 'n eindige hoeveelheid linguistiese elemente gekombineer kan word in 'n teoreties oneindige aantal kombinasies.<ref name="Lyons17" /> Die reëls waarvolgens tekens gekombineer kan word om woorde en sinsdele te vorm word [[Sinsbou|sintaksis]] of grammatika genoem. Die betekenis wat gekoppel word aan individuele tekens, morfeme, woorde, sinsdele en tekste word [[semantiek]] genoem.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|p=35}}</ref> Die verdeling van taal in aparte maar gekoppelde stelsels van teken en betekenis gaan terug na die eerste linguistiese studies van de Saussure toe, en word nou in amper alle vertakkings van taalkunde gebruik.<ref>{{harvcoltxt|Lyons|1981|pp=218–24}}</ref> === Semantiek === {{Hoofartikel|Semantiek|Semiotiek}}<!-- Betekenis as artikel vir later--> Tale druk betekenis uit deur 'n tekenvorm in verband te bring met 'n betekenis, of sy inhoud. Tekenvorme moet iets waarneembaars wees, byvoorbeeld klanke, beelde en gebare, en dan deur sosiale konvensie verwant wees aan 'n bepaalde betekenis. Aangesien die basiese verwantskap van betekenis van meeste linguistiese tekens gebaseer is op sosiale konvensie, kan linguistiese tekens beskou word as arbitrêr, in die sin dat die konvensies sosiaal en histories gevestig is eerder as deur 'n natuurlike verhouding tussen 'n spesifieke tekenvorm en sy betekenis. Dus moet tale 'n [[woordeskat]] van tekens besit wat verwant is aan 'n bepaalde betekenis. Die Afrikaanse teken "hond" dui byvoorbeeld op 'n lid van die spesie ''[[Hond|Canis familiaris]]''. In 'n taal word die opstelling van arbitrêre tekens wat gekoppel word aan bepaalde betekenisse die leksikon genoem, en 'n enkele teken gekoppel aan 'n betekenis word 'n lekseem genoem. Nie alle betekenisse in 'n taal word verteenwoordig deur enkelwoorde nie. Baie maal is semantiese konsepte in die morfologie of sintaksis van die taal ingebed in die vorm van grammatikale kategorieë.<ref name="Levinson 1983">{{harvcoltxt|Levinson|1983}}</ref> Alle tale bevat die semantiese struktuur van die gesegde: 'n struktuur wat 'n kenmerk, toestand of aksie bevestig. Tradisioneel word onder semantiek verstaan die studie van hoe sprekers en interpreteerders waarheidswaardes toevoeg aan stellings, sodat die betekenis verstaan word as die proses waarvolgens 'n predikaat oor 'n entiteit as waar of vals gesien kan word, byvoorbeeld "<nowiki>[x [is y]]" of "[x [doen y]]</nowiki>". Onlangs is die semantiekmodel aangevul met meer dinamiese modelle van betekenis, wat gedeelde kennis insluit oor die konteks waarin 'n teken geïnterpreteer word, tot die lewering van betekenis. Sulke modelle van betekenis word verken in die studieveld van pragmatiek.<ref name="Levinson 1983" /> === Klanke en simbole === {{Hoofartikel|Fonologie|Skryfkuns}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | width = 150 | beeld1 = ManSpec.png | onderskrif1 = 'n Spektogram wat die klank vertoon van die Engelse gesproke woord "man", wat foneties geskryf word as {{IPA|[mæn]}}. Let op dat met vloeiende spraak daar geen duidelike verdelings is tussen segmente nie, slegs 'n gladde oorgang soos die stemorgane beweeg. | beeld2 = Hangul wi.svg | onderskrif2 = Die letter "wi" in Hangul-skrif. | beeld3 = KSL wi.jpg | onderskrif3 = Die teken vir "wi" in Koreaanse Gebaretaal. }} Afhangende van die modaliteit kan taalstruktuur gebaseer word op stelsels van klanke (spraak), gebare (gebaretaal) of grafiese of tasbare simbole (skryfwerk). Die maniere waarin taal klanke of tekens gebruik om betekenis te konstrueer word bestudeer in fonologie.<ref>{{harvcoltxt|Goldsmith|1995}}</ref> Die studie van hoe mense vokaalklanke voortbring en waarneem word fonetiek genoem.<ref>{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999}}</ref> Met gesproke taal word betekenis voortgebring wanneer klanke deel word van 'n stelsel waarin sommige klanke kan bydrae tot die uitdruk van betekenis en ander nie. In enige taal is daar slegs 'n beperkte aantal klanke wat gemaak kan word deur die menslike stemorgane wat bydrae tot die saamstel van betekenis.<ref>{{harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|pp=}}</ref> Klanke as deel van 'n linguistiese stelsel word [[Foneem|foneme]] genoem.<ref>{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999|p=27}}</ref> Foneme is abstrakte eenhede van klank, gedefinieer as die kleinste eenhede in 'n taal wat kan help om te onderskei tussen die betekenis van 'n paar minimaalverskillende woorde, 'n sogenaamde minimale paar. In Afrikaans byvoorbeeld vorm die woorde ''/pot/'' {{IPA|[pʰot]}} en ''/bot/'' {{IPA|[bot]}} 'n minimale paar waar die verskil tussen /p/ en /b/ die twee woorde, wat verskillende betekenisse het, onderskei. Hoe dit ook al sy, elke taal kontrasteer klanke op verskillende maniere. In 'n taal wat byvoorbeeld nie onderskei tussen stemhebbende en stemlose konsonante nie, sal die klanke [p] en [b] as 'n enkele foneem beskou word, en gevolglik sal die twee uitsprake dieselfde betekenis dra. Insgelyks onderskei Afrikaans nie foneties tussen geaspireerde en niegeaspireerde uitsprake van konsonante nie, hoewel baie tale dit doen: die niegeaspireerde /p/ in /''spot''/ {{IPA|[spot]}} en geaspireerde /p/ in /''pot''/ {{IPA|[pʰot]}} word beskou as slegs verskillende maniere om dieselfde foneem uit te spreek (sulke variante van 'n enkele foneem word allofone genoem), terwyl Mandaryn dieselfde verskil in uitspraak wel onderskei soos tussen die woorde {{IPA|[pʰá]}} "buk" en {{IPA|[pá]}} "agt" (die aksent bo die á beteken dat die vokaal met 'n hoë toon uitgespreek word).<ref name="Trask214" /> Alle gesproke tale het foneme van ten minste twee kategorieë, [[vokale]] (klinkers) en [[konsonant]]e (medeklinkers), wat gekombineer kan word om [[Lettergreep|lettergrepe]] te vorm.<ref name="MacMahon5" /> Addisioneel tot segmente soos vokale en konsonante gebruik sommige tale klank op ander maniere om betekenis oor te dra. Heelwat tale gebruik byvoorbeeld stres, toonhoogte, tydsduur en toon om betekenis te onderskei. Aangesien die verskynsels voorkom buite die vlak van enkelsegmente word dit suprasegmenteel genoem.<ref>{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999|p=4}}</ref> Party tale het slegs 'n paar foneme, byvoorbeeld Rotokas en Pirahã met 11 en 10 foneme onderskeidelik, terwyl ander tale soos Taa tot soveel as 141 foneme kan hê.<ref name="Trask214">{{harvcoltxt|Trask|2007|p=214}}</ref> Met gebaretale is die ekwivalent tot foneme (voorheen chereme genoem) gedefinieer deur die basiese elemente van gebare, soos die handvorm, oriëntasie, ligging en beweging, wat ooreenstem met maniere van artikulasie in gesproke taal.<ref>{{harvcoltxt|Sandler|Lillo-Martin|2001|pp=539–40}}</ref> [[Skryfstelsels]] verteenwoordig taal deur die gebruik van visuele simbole, wat moontlik kan ooreenstem met die klanke van die gesproke taal. Die Latynse alfabet (en die waarop dit gebaseer is of wat daarvan afgelei is) is oorspronklik gebaseer op die voorstelling van enkelklanke, sodat woorde saamgestel is uit letters wat oor die algemeen 'n enkele konsonant of vokaal voorstel in die samestelling van die woord. Met sillabiese skrif soos die [[Inuktitut]]-sillabarium verteenwoordig elke teken 'n volle lettergreep. In logografiese skrif verteenwoordig elke teken 'n hele woord,<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=326}}</ref> en sal oor die algemeen geen verwantskap hê met die klank van daardie woord in gesproke taal nie. Aangesien alle tale groot getalle woorde besit is dit tot dusver onbekend of enige suiwere logografiese geskrifte bestaan. Geskrewe taal verteenwoordig die manier waarop gesproke klanke en woorde op mekaar volg deur simbole te rangskik volgens 'n patroon wat 'n sekere rigting volg. Die rigting gebruik in 'n skryfstelsel is heeltemal arbitrêr en word deur konvensie vasgestel. Sommige skryfstelsels maak gebruik van die horisontale as (links na regs soos Latynse skrif of regs na links soos Arabiese skrif), terwyl ander soos tradisionele Sjinese skrif vertikaal loop (van bo na onder). Enkele skryfstelsels gebruik teenoorgestelde rigtings met afwisselende lyne, en ander weer, soos die antieke [[Majaskrif]] kan in enige rigting geskryf word en gebruik grafiese leidrade om die rigting vir die leser aan te dui.<ref name="Coulmas">{{harvcoltxt|Coulmas|2002}}</ref> Om die klanke van die wêreld se tale voor te stel in skrif het linguiste die [[Internasionale Fonetiese Alfabet]] ontwikkel, ontwerp om al die diskrete klanke bekend, wat bydra tot betekenis in menslike taal, te verteenwoordig.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=123}}</ref> === Grammatika === {{Hoofartikel|Grammatika}} Grammatika is die studie van hoe betekenisvolle elemente binne 'n taal, genoem ''[[Morfeem|morfeme]]'', gekombineer kan word in uitdrukkings. Morfeme kan of ''vry'' of ''gebonde'' wees. Indien hulle vry is om rondgeskuif te word binne 'n uitdrukking, word hulle gewoonlik ''[[woord]]e'' genoem, en indien hulle gebind is aan ander morfeme of woorde word hulle [[affiks]]e genoem. Die wyse waarin betekenisvolle elemente binne 'n taal gekombineer kan word, word deur reëls gereguleer. Die reëls vir die interne struktuur van woorde word [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]] genoem en die reëls vir die interne struktuur van sinsdele en sinne word ''sintaksis'' genoem.<ref>{{harvcoltxt|Lyons|1981|p=103}}</ref> ==== Grammatikale kategorieë ==== Grammatika kan beskryf word as 'n stelsel van kategorieë en 'n stel reëls wat bepaal hoe kategorieë kombineer om verskillende aspekte van betekenis te vorm.<ref>{{harvcoltxt|Allerton|1989}}</ref> Tale verskil aansienlik in of hulle gekodeer is deur die gebruik van kategorieë of leksikale eenhede. Verskeie kategorieë is egter so algemeen dat dit byna universeel is. Sulke universele kategorieë sluit die enkodering in van die grammatikale verhoudings van partisiepante en predikate deur grammatiese onderskeiding tussen hulle verwantskappe tot 'n predikaat (argumentstruktuur), die enkodering van temporale en ruimtelike verwantskappe met predikate, en 'n stelsel van 'n grammatikale persoon wat die verwysings beheer na en onderskeiding tref tussen sprekers en aangesprokenes en die van wie hulle praat.<ref>{{harvcoltxt|Payne|1997}}</ref> ==== Woordklasse ==== Tale organiseer hulle [[woordsoort]]e in klasse volgens hulle funksies en plasings relatief tot ander dele. Alle tale maak byvoorbeeld gebruik van 'n basiese onderskeiding tussen 'n groep woorde wat prototipies dinge en konsepte aandui en 'n groep woorde wat prototipies aksies en gebeure aandui. Die eerste groep wat Afrikaanse woorde soos "hond" en "lied" insluit, word gewoonlik [[selfstandige naamwoord]]e genoem. Die tweede soort wat "hardloop" en "sing" insluit, word [[werkwoord]]e genoem. Nog 'n algemene kategorie is die [[byvoeglike naamwoord]]: woorde wat eienskappe of kwaliteite van selfstandige naamwoorde beskryf, soos "rooi" of "groot". Woordklasse kan as "oop" beskou word indien nuwe woorde aanhoudend tot die klas bygevoeg kan word, of relatief "geslote" indien daar 'n vaste aantal in 'n klas is. In Afrikaans is die klas van voornaamwoorde geslote, terwyl die klas van byvoeglike naamwoorde oop is, aangesien 'n eindelose aantal byvoeglike naamwoorde opgemaak kan word uit werkwoorde (bv. "hardlopende") of selfstandige naamwoorde (bv. met die -agtig agtervoegsel "bergagtig"). In ander tale soos [[Koreaans]] gebeur die teenoorgestelde, nuwe voornaamwoorde kan saamgestel word en die aantal byvoeglike naamwoorde is vas.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=208}}</ref> Die woordklasse voer ook verskillende funksies uit in grammatika. Prototipies word werkwoorde gebruik om predikate (gesegdes) saam te stel, terwyl selfstandige naamwoorde gebruik word as argumente van predikate. In 'n sin soos "Sannie hardloop" is die predikaat "hardloop", want dit is die woord wat 'n spesifieke staat bevestig omtrent sy argument "Sannie". Sommige werkwoorde soos "help" kan twee argumente aanneem, byvoorbeeld "Sannie help Jan." 'n Predikaat wat net 'n enkelargument neem word ''intransief'' (onoorganklik) genoem, terwyl 'n predikaat wat twee argumente neem ''transitief'' (oorganklik) genoem word.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=305}}</ref> Heelwat ander woordklasse bestaan in verskillende tale, soos [[voegwoord]]e wat ten doel het om twee sinne saam te voeg, [[lidwoord]]e wat die selfstandige naamwoord inlei, [[tussenwerpsel]]s soos "eina!" of "sjoe!", of ideofone wat die klank namaak van 'n gebeurtenis. Sommige tale het posisionele woorde wat die ruimtelike posisie van 'n gebeurtenis of entiteit beskryf. Baie tale gebruik klassifiseerders wat telbare selfstandige naamwoorde identifiseer as behorende tot 'n bepaalde soort of as in besit van 'n spesifieke vorm. In [[Japannees]] byvoorbeeld, is die algemene selfstandige naamwoordklassifiseerder vir mense ''nin'' (人), en dit word gebruik vir die tel van mense, wat ook al hulle genoem word: :''san-nin no gakusei'' (三人の学生) lett. "3 mens-klassifiseerder van student" — drie studente Vir bome sal dit wees: :''san-bon no ki'' (三本の木) lett. "3 klassifiseerder-vir-lang-voorwerpe van boom" — drie bome ==== Morfologie ==== Die studie van die interne struktuur van komplekse woorde en die prosesse waarvolgens woorde gevorm word, staan as [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]] bekend in taalkunde. Dit is in meeste tale moontlik om komplekse woorde saam te stel wat opgebou is uit verskeie [[Morfeem|morfeme]]. Die Afrikaanse woord "onverwags" kan byvoorbeeld ontleed word as bestaande uit die drie morfeme "on-", "verwag" en "-s".<ref>{{harvcoltxt|Aronoff|Fudeman|2011|pp=1–2}}</ref> Morfeme kan geklassifiseer word volgens hulle afhanklikheid: ''vrye morfeme'' of stammorfeme (stamme) kan as selfstandige woorde gebruik word; gebonde morfeme (fleksiemorfeme) kan uitsluitelik in kombinasie met een of meer stammorfeme voorkom. Hierdie gebonde morfeme of ''[[Affiks|toevoegsels]]'' kan ingedeel word volgens hulle posisie relatief tot die stammorfeem: ''voorvoegsels'' gaan die stam vooruit, ''[[agtervoegsel]]s'' volg op die stam, en ''invoegsels'' word in die middel van 'n stam geplaas. Toevoegsels of affikse het ten doel om die betekenis van die stammorfeem te verander of uit te brei. Sekere tale verander die betekenis van woorde deur die fonologiese struktuur van 'n woord te verander (klinkervariasie), waarvan Afrikaans baie min het aangesien werkwoorde nie sommer verbuig word nie), soos byvoorbeeld die woord "kan", wat in die verlede tyd verander na "kon". Die proses staan taalkundig bekend as ''ablaut'' (klinkerwisseling). Bowendien onderskei morfologie ook tussen die proses van ''[[verbuiging]]'', wat aan 'n woord verander of uitbrei, en die proses van ''afleiding'', wat 'n nuwe woord skep vanuit 'n bestaande een. In Afrikaans het die werkwoord "sing" die verbuigingsvorm "gesing" wat ook 'n werkwoord is, en die afgeleide vorms "sang" en "sanger" wat beide selfstandige naamwoorde is, en afgelei is van die werkwoord deur 'n ablaut en die agtervoegsel ''-er'' onderskeidelik.<ref>{{harvcoltxt|Bauer|2003}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Haspelmath|2002}}</ref> Tale verskil breed van mekaar ten opsigte van hulle afhanklikheid op morfologiese prosesse van woordvorming. By sommige tale soos byvoorbeeld Sjinees is daar geen morfologiese prosesse nie en alle grammatikale inligting is sintakties geënkodeer deur die vorm van reekse van enkelwoorde. Hierdie soort morfosintaksis word algemeen isolerend of analities genoem aangesien daar bykans 'n volledige ooreenkoms bestaan tussen 'n enkele woord en 'n enkele aspek van betekenis. Meeste tale besit woorde bestaande uit verskeie morfeme, maar verskil in die mate waartoe morfeme diskrete eenhede is. In verskeie tale, vernaam meeste Indo-Europese tale, kan enkelmorfeme verskeie bepaalde betekenisse besit wat nie ontleed kan word in kleiner segmente nie. In Latyn byvoorbeeld, bestaan die woord ''bonus'' of "goed" uit die kern ''bon-'', wat "goed" beteken, en die agtervoegsel -''us'' wat manlik is en dui op enkelvoudigheid, en die [[Nominatief|nominatiewe]] naamval. Die tale word ''fusionele tale'' genoem aangesien verskeie betekenisse saamgesmelt kan word in 'n enkelmorfeem. Die teenoorgestelde van fusionele tale word agglutinale tale (saamklewende tale) genoem, wat woorde opbou deur morfeme in te ryg in kettings, maar met elke morfeem as 'n diskrete semantiese eenheid. 'n Voorbeeld van so taal is [[Turks]], waar onder andere die woord ''evlerinizden'', of "vanaf julle huise", bestaan uit die morfeme ''ev-ler-iniz-den'', wat beteken ''huis-meervoudsvorm-jou-vanaf''. Die tale wat die meeste steun op morfologie word tradisioneel polisintetiese tale genoem. Hulle kan die ekwivalent van 'n hele Afrikaanse sin uitdruk in een woord. Die Yupik-woord ''tuntussuqatarniksaitengqiggtuq'' byvoorbeeld, wat "Hy het nog nie weer gesê dat hy rendiere gaan jag nie" beteken, bestaan uit die morfeme ''tuntu-ssur-qatar-ni-ksaite-ngqiggte-uq'' met die betekenisse, "rendiere-jag-toekoms-sê-ontkenning-weer-derde persoon-enkel-aanwysend", en buiten die morfeem ''tuntu'' ("rendiere") kan nie een van die ander morfeme in isolasie voorkom nie.<ref>{{harvcoltxt|Payne|1997|pp=28–29}}</ref> Verskeie tale gebruik morfologie vir die kruisverwysing van woorde binne 'n sin. Dit word soms ''kongruensie'' genoem. In baie Indo-Europese tale moet byvoeglike naamwoorde byvoorbeeld die selfstandige naamwoord kruisverwys wat hulle verander in terme van getal, kleur of geslag, en so is die Latynse byvoeglike naamwoord ''bonus'' of "goed" geboë om te strook met 'n manlike enkelvoudige selfstandige naamwoord. In verskeie polisintetiese tale kruisverwys werkwoorde hulle onderwerpe. Volgens die tipe tale kan 'n enkelwerkwoord inligting insluit wat 'n hele sin in Afrikaans sou benodig. Byvoorbeeld in die [[Baskies]]e sinsdeel ''ikusi nauzu'', of "jy het my gesien", strook die verlede tyd hulpwerkwoord ''n-au-zu'' (eenders as die Afrikaanse "doen") met beide die onderwerp (jy), weergegee deur die ''n''- voorvoegsel, en die voorwerp (my), weergegee deur die -''zu'' agtervoegsel. Die sin kan direk vertaal word as "sien jy-gedoen-my"<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=11}}</ref> ==== Sintaksis ==== {{Hoofartikel|Sinsbou}} [[Lêer:Basiese samestellende struktuuranalise van n sin-af.svg|350px|duimnael|Addisioneel tot woordklasse kan sinne ontleed word in terme van grammatikale funksies: "Die kat" is die [[onderwerp]] van die sinstuk, "op die mat" is 'n plekaanduidende sinstuk, en "sit" is die kern van die predikaat.]] Nog 'n metode waarvolgens tale betekenis oordra is deur die volgorde van woorde binne 'n sin. Die grammatikale reëls vir hoe om nuwe sinne te maak van woorde wat reeds bekend is, word sintaksis genoem. Die sintaktiese reëls van 'n taal bepaal hoekom 'n sin in Afrikaans soos "Ek is lief vir jou" betekenis het, en "*jou vir lief is ek" nie het nie.<ref group=notas>Die vooraangevoegde asterisk * dui gebruiklik aan dat die sin nie-grammaties is, d.w.s. sintakties foutief.</ref> Die sintaktiese reëls bepaal hoe woordorde en sinstruktuur afgedwing word, en hoe die inperkings tot die betekenis bydra.<ref>{{harvcoltxt|Baker|2001|p=265}}</ref> In Afrikaans is die betekenis van die twee sinne "die slawe het die meester uitgeskel" en "die meester het die slawe uitgeskel" verskillend, aangesien die rol van die grammatikale onderwerp vasgelê is deur die selfstandige naamwoord wat voor die werkwoord geplaas is, en die rol van die onderwerp is vasgelê deur die selfstandige naamwoord wat na die werkwoord geplaas is. Omgekeerd weer, in [[Latyn]], dra beide sinne ''Dominus servos vituperabat'' en ''Servos vituperabat dominus'' die betekenis "die meester het die slawe uitgeskel", aangesien ''servos'', of "slawe", in die [[akkusatief|akkusatiewe naamval]] verskyn wat daarop wys dat hulle die grammatikale onderwerp van die sin is, en ''dominus'', of "meester", is in die [[Nominatief|nominatiewe naamval]] wat van hom die onderwerp maak.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=179}}</ref> Latyn maak gebruik van morfologie om die verskil weer te gee tussen onderwerp en voorwerp, terwyl Afrikaans van woordvolgorde gebruik maak. Nog 'n voorbeeld van hoe sintaktiese reëls tot die betekenis bydrae, is die reël van omgekeerde woordorde in vrae (W-beweging), wat in baie tale voorkom. Die reël beskryf hoekom indien die Afrikaanse sinsdeel "Jan gesels met Sannie" in 'n vraag verander word, dit "Met wie gesels Jan?" word, en nie "Jan gesels met wie?" nie. Die laaste voorbeeld kan gebruik word as 'n metode om spesiale klem te lê op "wie", en so die betekenis van die vraag effens te verander. Sintaksis bevat ook reëls vir hoe komplekse sinne gestruktureer moet word deur woorde saam te groepeer in eenhede, genoem stukke of sinsdele, wat verskillende posisies kan beklee in 'n groter sintaktiese struktuur. Sinne kan beskryf word as bestaande uit stukke op verskillende vlakke aan mekaar verbind in 'n diagramstruktuur.{{sfn|Baker|2001|pp=269–70}} Aan die regterkant is 'n grafiese voorstelling van die sintaktiese ontleding van die Afrikaanse sin "die kat sit op die mat". Die sin is ontleed as bestaande uit 'n naamwoordstuk, 'n werkwoord, en voorsetselstuk; die voorsetselstuk is verder onderverdeel in 'n naamwoord- en voorsetselstuk, en die naamwoordstuk weer uit 'n lidwoord en naamwoord.<ref name="Trask 2007 218–19">{{harvcoltxt|Trask|2007|pp=218–19}}</ref> Die rede hoekom sinne gesien kan word as saamgestel uit stukke is omdat elke stuk beskou kan word as 'n enkelelement indien sintaktiese operasies uitgevoer sou word. Byvoorbeeld, "die kat" is 'n stuk, en "op die mat" 'n ander een, omrede hulle gehanteer kan word as enkeleenhede indien 'n besluit gemaak word om klem te plaas op die ligging, deur die voorsetselstuk vorentoe te skuif: "[En] op die mat, sit die kat".<ref name="Trask 2007 218–19" /> Daar is heelwat verskillende formalistiese en funksionalistiese raamwerke wat teorieë voorstel vir die omskryf van sintaktiese strukture, gebaseer op verskillende aannames oor wat taal is en hoe dit beskryf moet word. Elkeen sal 'n sin soos die bostaande voorbeeldverskillend analiseer.<ref name="NewmeyerForm" /> === Tipologie en universalia === {{Hoofartikel|Taaltipologie|Taaluniversalia}} Tale kan geklassifiseer word in verhouding tot hulle grammatikale soorte. Tale wat tot verskillende families behoort kan nogtans eienskappe in gemeen hê, en die gedeelde eienskappe is geneig om te korreleer.<ref>{{harvcoltxt|Nichols|1992}};{{harvcoltxt|Comrie|1989}}</ref> Tale kan byvoorbeeld ingedeel word op grond van hulle basiese woordvolgorde, die relatiewe volgorde van die [[werkwoord]] en sy komponente in 'n gewone aanwysende sin. In Afrikaans is die basiese volgorde SVO: "Die slang(S) pik(V) die man(O)", terwyl die ooreenstemmende sin byvoorbeeld in die Australiese taal Gamilaraay ''d̪uyugu n̪ama d̪ayn yiːy'' (Slang Man Pik) sal wees, SOV.<ref name="CroftErg">{{harvcoltxt|Croft|2001|p=340}}</ref> Woordvolgordesoort is relevant as 'n tipologiese parameter, want basiese woordvolgordesoorte stem met ander sintaktiese parameters ooreen, soos die relatiewe orde van selfstandige naamwoorde en byvoeglike naamwoorde, of die gebruik van voorstetsels of agtersetsels. Sulke korrelasies word implikasionele taaluniversalia genoem. Meeste (maar nie alle nie) tale wat van die SOV soort is, het byvoorbeeld agtervoegsels eerder as voorvoegsels, en plaas die byvoeglike naamwoorde voor die selfstandige naamwoorde.<ref>{{harvcoltxt|Greenberg|1966}}</ref> Deur die studie van verskeie tipes woordvolgordes, is gevind dat nie alle tale die verhoudings tussen uitvoerders en aksies groepeer volgens Onderwerp, Voorwerp en Werkwoord soos in die geval van Afrikaans nie. Dit word die nominatief-akkusatief soort genoem. Sommige tale wat ergatief genoem word, soos Gamilaraay onder andere, onderskei tussen Agente en Pasiënte. In Afrikaanse oorganklike bysinne word beide die onderwerp van onoorganklike sinne ("Ek hardloop") en oorganklike sinne ("Ek is lief vir jou") dieselfde behandel, hier vertoon deur die nominatiewe voornaamwoord ''Ek''. In ergatiewe tale word die enkeldeelnemer in 'n onoorganklike sin, soos "Ek hardloop", dieselfde hanteer as die pasiënt in 'n oorganklike sin, wat die ekwivalent lewer van "my hardloop" en "jy is lief vir my". Slegs in oorganklike sinne sal die ekwivalent van die voornaamwoord "Ek" gebruik word.<ref name="CroftErg" /> Op die wyse kan die semantiese rolle op verskillende maniere op die grammatikale verhoudings gekarteer word, en groepeer sodoende 'n onoorganklike onderwerp met of Agente (akkusatiewe soort), of Pasiënte (ergatiewe soort), of verander selfs elk van die drie rolle, wat die driedelige soort genoem word.<ref>{{harvcoltxt|Croft|2001|p=355}}</ref> Die gedeelde eienskappe van tale wat tot dieselfde tipologiese klassoort behoort kon heeltemal onafhanklik van mekaar tot stand gekom het. Hulle gesamentlike voorkoms kan wees as gevolg van die universele wette wat die struktuur van natuurlike tale reguleer ("taaluniversalia"), of dit kon die gevolg gewees het van tale wat samelopende oplossings ontwikkel het vir die herhaalde kommunikatiewe probleme waarvoor mense taal gebruik om dit mee op te los.<ref name="Myths" /> == Sosiale konteks van gebruik en oordrag == Terwyl alle mense die vermoë besit om enige taal aan te leer, kry hulle dit net reg indien hulle groot word in 'n omgewing waar tale bestaan en deur ander gebruik word. Taal is daarom afhanklik van spraakgemeenskappe waarin kinders taal kan aanleer vanaf ouer persone en eweknieë en hulle self ook taal kan oordra aan hulle eie kinders. Tale word deur die mense gebruik wat dit praat om te [[Kommunikasie|kommunikeer]] en 'n magdom sosiale take te verrig. Vele aspekte van taalgebruik kan beskou word as aangepas spesifiek vir hierdie redes.<ref name="Myths">{{harvcoltxt|Evans|Levinson|2009}}</ref> As gevolg van die manier waarop tale oorgedra word tussen generasies en tussen gemeenskappe, is taal ewigdurend aan die verander, en vertak dit tot nuwe tale of loop ineen as gevolg van taalkontak. Die proses is gelyksoortig aan die [[evolusie]]proses van oorerwing met aanpassing wat lei tot die formasie van 'n filogenetiese diagram<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2004}}</ref> Hoe dit ook al sy, tale verskil van biologiese organismes omrede dit geredelik elemente van ander tale inkorporeer, deur middel van die [[diffusie]]proses, soos sprekers van verskillende tale met mekaar in aanraking kom. Mense praat ook dikwels meer as een taal, wat bekom word met die aanleer van hulle [[Moedertaal|eerste taal]] of tale as kinders, of hulle leer 'n nuwe taal aan soos hulle groot word. Omrede die verhoogde taalkontak in die globaliserende wêreld, word baie van die kleiner tale bedreig soos hulle sprekers oorskuif na ander tale met geleenthede tot groter en meer invloedryke spraakgemeenskappe.<ref>{{Harvcoltxt|Austin|Sallabank|2011}}</ref> === Gebruik en betekenis === {{Hoofartikel|Pragmatiek (taalkunde)}} Die semantiese studie van betekenis neem aan dat betekenis lê in 'n verhouding tussen tekens en betekenisse wat stewig gevestig is deur sosiale konvensie. Semantiek bestudeer egter nie die metode van hoe sosiale konvensies gevestig en taal beïnvloed word nie. Egter is dit meer dikwels die geval, met die studie van hoe woorde en tekens gebruik word, dat woorde verskillende betekenisse kan dra, afhangende van die sosiale konteks van die gebruik. 'n Belangrike voorbeeld hiervan is die proses genaamd deiksis, wat die manier beskryf van hoe sekere woorde verwys na entiteite deur middel van hulle verhouding tussen 'n spesifieke plek in tyd en ruimte tydens die uiting van die woord. Onder hierdie soorte is byvoorbeeld die woord "Ek" (wat die spreker aanwys), "nou" (wat die moment van die uiting aandui) en "hier" (wat die plek waar gepraat word aandui). Tekens verander ook hulle betekenisse met die verloop van tyd soos die konvensies wat hulle gebruik reguleer geleidelik verander. Die studie van hoe die betekenis van linguistieke uitdrukkings verander afhangende van die konteks, word pragmatiek genoem. Deiksis is 'n belangrike aspek van die manier waarop ons taal gebruik om entiteite in die wêreld uit te wys.<ref>{{harvcoltxt|Levinson|1983|pp=54–96}}</ref> Pragmatiek is gemoeid met die maniere waarop taalgebruik gemodelleer word en hoe hierdie modelle tot die betekenis bydrae. In alle tale kan linguistiese uitdrukkings byvoorbeeld gebruik word om aksies uit te voer en nie net om inligting oor te dra nie. Sekere aksies kan slegs deur taal uitgevoer word en nog steeds 'n tasbare uitwerking hê, bv. die handeling van "naamgewing", wat 'n naam toeken aan 'n entiteit, of die handeling om iemand as "man en vrou te verklaar", wat 'n sosiale kontrak van eg bewerkstellig. Hierdie tipe handelings word taalhandelings genoem, en kan uiteraard ook deur middel van skrywerk of handgebare uitgevoer word.<ref>{{harvcoltxt|Levinson|1983|pp=226–78}}</ref> Die vorm van linguistiese uitdrukking stem heel dikwels nie ooreen met die betekenis wat dit in 'n sosiale konteks dra nie. As 'n persoon byvoorbeeld aan 'n etenstafel vra: "Kan jy die sout bykom?", is dit nie 'n vraag oor die lengte van die aangesprokene se arms nie, maar 'n versoek om die sout oor die tafel aan te stuur. Die betekenis word te kenne gegee deur die konteks waarin dit geuiter word; hierdie soort uitwerkings van betekenis staan bekend as gespreksimplikatuur. Die sosiale reëls waarvolgens maniere van taalgebruik as skaflik beskou word in sekere omstandighede en hoe uitinge verstaan moet word in verhouding tot hulle konteks, verskil onder gemeenskappe, en die aanleer hiervan is 'n groot deel in die verkryging van kommunikasiebevoegdheid.<ref>{{harvcoltxt|Levinson|1983|pp=100–169}}</ref> === Taalverwerwing === {{Hoofartikel|Taalverwerwing|Tweedetaalverwerwing|Tweede taal|<!--Taalonderrig-->}} [[Lêer:Kituwah Academy.png|duimnael|250px|Alle normale kinders leer taal aan indien hulle blootgestel word daaraan in hul eerste lewensjare, selfs in kulture waar volwassenes selde babas en kleuters direk aanspreek.]] Alle gesonde, normaalontwikkelende mense leer om taal te gebruik. Kinders verwerf die taal of tale wat rondom hulle gepraat word: watter taal ook al hulle genoeg blootstelling van kry gedurende hul kinderdae. Die ontwikkeling is nagenoeg dieselfde vir kinders wat gebare of gesproke taal aanleer.<ref>{{cite journal |last1=Bonvillian |first1=John D. |first2=Michael D. |last2=Orlansky |first3=Leslie Lazin |last3=Novack |title=Developmental milestones: Sign language acquisition and motor development |journal=Child Development |volume=54 |issue=6 |date=Desember 1983 |pages=1435–1445}}</ref> Die taalaanleerproses word na verwys as eerste-taalverwerwing, omdat anders as baie ander soorte aanleerdery, benodig dit geen direkte onderrig of gespesialiseerde studies nie. In ''Die afstamming van die mens'', noem die natuurkundige [[Charles Darwin]] hierdie proses "'n instinktiewe neiging om 'n vaardigheid aan te leer".<ref name="Language Instinct" /> Eerste-taalverwerwing geskied in 'n taamlik reëlmatige volgorde, hoewel daar 'n groot mate van variasie bestaan in die tydvaslegging van bepaalde fases onder normaalontwikkelende kinders. Sedert geboorte reageer babas meer geredelik op menslike spraak as ander klanke. Rondom ongeveer 'n maand wil dit voorkom of babas kan onderskei tussen verskillende spraakklanke. Rondom ses maande sal 'n kind begin babbel, en die spraakklanke of handgebare begin maak van die tale wat om hulle gebruik word. Woorde kom rondom 12 tot 18 maande te voorskyn; die gemiddelde [[woordeskat]] van 'n agtien-maande-oue kind is ongeveer 50 [[woord]]e. 'n Kind se eerste uitinge is holofrases (letterlik "volledige sinne"), uitinge wat net een woord gebruik om 'n idee te kommunikeer. Etlike maande na 'n kind woorde begin gebruik het, sal hy of sy twee-woord sinne begin vorm, en binne nog 'n paar maande sal 'n kind telegraafspraak begin gebruik, of kort sinne wat minder [[Grammatika|grammaties]] kompleks is as volwasse taal, maar ook reëlmatige sintaktiese strukture toon. Vanaf ongeveer drie-tot-vyf-jarige ouderdom word 'n kind se vermoë om te praat of gebare te gebruik verfyn tot op die punt waar dit met volwasse taalgebruik ooreenstem.<ref name="OGrady-Cho">{{cite book |last1=O'Grady |first1=William |last2=Cho |first2=Sook Whan |chapter=First language acquisition |title=Contemporary Linguistics: An Introduction |edition=fourth |location=Boston |publisher=Bedford St. Martin's |year=2001}}</ref> Die aanleer van tweede en addisionele tale kan teen enige ouderdom plaasvind deur daaglikse bloodstelling of kursusse. Kinders wat 'n tweede taal aanleer is meer geneig om moedertaalsprekende vlotheid te bereik as volwassenes, maar dit is oor die algemeen uitsonderlik vir iemand om 'n tweede taal te praat soos 'n moedertaalspreker. Die groot verskil tussen eerste-taalverwerwing en addisonele taalververwing is dat die proses van addisionele taalverwerwing beïnvloed word deur die tale wat die persoon reeds ken. === Taal en kultuur === {{Sienook|Kultuur}}<!--vir later |spraakgemeenskap}}--> [[Lêer:Arnold Lakhovsky Conversation.png|duimnael|250px|links|Arnold Lakhovski, ''Die gesprek'' (circa 1935)]] Tale, menende die spesifike stel spraaknorme van 'n bepaalde gemeenskap, is ook deel van die groter kultuur van die gemeenskap wat dit praat. Tale verskil nie net met uitspraak, woordeskat, of grammatika nie, maar ook deur verskillende "spraakkulture" te hê. Mense gebruik taal as 'n metode om geïdentifiseer te word met 'n kultuurgroep en onderskei te word van ander. Selfs onder sprekers van 'n bepaalde taal bestaan daar verskillende maniere om die taal te gebruik, en elk daarvan word gebruik om affiliasie met sekere subgroepe te toon. Taalkundiges en antropoloë, spesifiek sosiolinguiste en linguistieke antropoloë spesialiseer in die studie van hoe maniere van praat verskil tussen spraakgemeenskappe.<ref name=Duranti2003>{{harvcoltxt|Duranti|2003}}</ref> Taalkundiges gebruik die term "[[taalverskeidenheid]]" om te verwys na die onderlinge maniere van die praat van 'n taal. Die term omarm geografies- of sosiokultureelgedefinieerde [[dialek]]te asook die groepstaal of styl van subkulture. Linguistieke antropoloë en taalsosioloë definieer kommunikatiewe styl as die wyse waarin taal aangewend en verstaan word binne 'n bepaalde kultuur.<ref name="Foley">{{harvcoltxt|Foley|1997}}</ref> Aangesien taalgebruiknorme gedeel word deur lede van 'n spesifieke groep, word kommunikatiewe styl ook 'n wyse vir die toon en saamstel van groepsidentiteit. Linguistieke verskille kan opvallende merkers van onderskeiding word onder sosiale groepe, byvoorbeeld, deur 'n taal met 'n spesifieke aksent te praat kan dui op behorende tot 'n etniese minderheid of sosiale stand, jou plek van oorsprong of status as tweede-taalspreker. Die soorte verskille is nie deel van die linguistiese stelsel nie, maar is 'n belangrike komponent van hoe taalgebruikers taal gebruik as sosiale gereedskap om groepe mee te vestig.<ref>{{Harvcoltxt|Agha|2006}}</ref> Heelwat tale het egter ook grammatikale konvensies wat die sosiale stand van die spreker aantoon in verhouding tot ander, deur die gebruik van registers wat verwant is aan die sosiale stand of onderskeidings. In baie tale kom stilistiese of selfs grammatikale verskille voor tussen die wyses waarop mans en vrouens praat, ouderdomsgroepe of tussen sosiale stande, net soos sommige tale gebruik maak van verskillende woorde afhangende van wie luister. In die Australiese taal Dyirbal moet 'n getroude man 'n spesifieke stel woorde gebruik indien hy in die teenwoordigheid van sy skoonma praat.<ref name="Foley" /> Sekere kulture het byvoorbeeld uitgebreide stelsels van "sosiale deiksis", stelsels gebruik om sosiale afstand aan te dui met linguistieke metodes.<ref name="Foley 1997 p">{{harvcoltxt|Foley|1997|pp=311–28}}</ref> In Afrikaans word sosiale deiksis meestal aangedui deur te onderskei tussen die aanspreek van sekere persone op hulle name en ander weer op hulle vanne, en ook met titels soos "Mevrou", "Dokter" of "Edelagbare", maar in ander tale kan soortgelyke stelsels hoogs ingewikkeld wees en gekodeer wees in die grammatika en woordeskat in geheel. In verskeie Oos-Asiatiese tale soos Thais, [[Birmaans]] en [[Javaans]] byvoorbeeld, word verskillende woorde gebruik ooreenkomstig of die spreker iemand van 'n hoër of laer stand as homself aanspreek in 'n rangordestelsel met diere en kinders heel onder en gode en adellikes bo aan.<ref name="Foley 1997 p" /> === Skryfkuns, geletterdheid en tegnologie === {{Hoofartikel|Skryfkuns|Geletterdheid}} [[Lêer:Winnipeg Forks - Plains Cree Inscription.jpg|duimnael|300px|'n Inskripsie van Moeras-Cree wat gebruik maak van Kanadese Inheemse lettergreping, 'n abugida ontwikkel deur Christensendelinge vir inheemse Kanadese tale]] Regdeur die geskiedenis is verskeie metodes ontwikkel vir die vertoon van tale deur middel van grafiese media. Dit word [[skryfstelsel]]s genoem. Die gebruik van skrif het taal vir die mens nog meer gebruiklik gemaak. Dit het dit moontlik gemaak om groot hoeveelhede inligting buite die liggaam te stoor en weer te herwin, en maak ook voorsiening vir kommunikasie oor groot afstande wat andersins onmoontlik sou wees. Baie tale maak konvensioneel van verskillende genres, style en registers gebruik in geskrewe en gesproke taal, en in sommige gemeenskappe word tradisioneel in 'n heeltemal ander taal geskryf as waarin gepraat word. Daar is sekere aanduidings dat skryfwerk ook 'n uitwerking op die kognitiewe ontwikkeling van mense gehad het, moontlik omrede geletterdheid besliste formele onderrig benodig.<ref>{{harvcoltxt|Olson|1996}}</ref> Die ontdekking die eerste skryfstelsels is naastenby kontemporêr met die aanvang van die [[Bronstydperk]] in die laat Neolitikum aan die einde van die vierde millennium v.C. Sumeriese argaïese [[wigskrif]] en [[Egiptiese hiërogliewe]] word algemeen beskou as die vroegste skryfstelsels, beide ontstaan uit hul voorafgaande proto-geletterde simbolestelsels, 3400 – 3200 v.C., met die vroegste samehangende geskrifte ongeveer 2600 v.C. Daar word algemeen ooreengekom dat Sumeriese skrif 'n onafhanklike uitvinding was; dit is egter debatteerbaar of Egiptiese skrif geheel onafhanklik van sy Sumeriese eweknie ontwikkel het, en of dit 'n geval was van transkulturele samevloei. 'n Soortgelyke debat bestaan rondom Sjinese skrif wat rondom 1200 v.C. ontwikkel het. Die pre-Columbiese Mesoamerikaanse skryfstelsels (insluitend Olmekse en Maja-skrif) word algemeen aanvaar as dat dit onafhanklik ontwikkel het.<ref name="Coulmas" /> === Taalverandering === {{Hoofartikel|Taalverandering|Grammatikalisering}} [[Lêer:Beowulf.firstpage.jpeg|duimnael|200px|Die eerste bladsy van die gedig [[Beowulf]] geskryf in Oudengels in die vroeg Middeleeuse periode (800 – 1100 AD). Hoewel Oudengels die direkte voorganger is van moderne Engels het verandering dit onverstaanbaar gelaat vir kontemporêre Engelstaliges.]] Alle tale verander soos sy sprekers nuwe maniere aanneem of opdiep om dit te praat en oor te dra aan ander lede van sy spraakgemeenskap. Taalveranderings vind op alle vlakke plaas van die fonologiese tot woordeskat, morfologie, sintaksis en diskoers. Selfs al word taalverandering aanvanklik dikwels in 'n negatiewe lig gesien deur die sprekers wat verandering beskou as "verval" of as tekens van die verslapping in taalnorme, is dit 'n natuurlike proses en onvermydelik.<ref>{{harvcoltxt|Aitchison|2001}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|p=70}}</ref> Veranderings kan spesifieke klanke behels, of die hele fonologiese stelsel. Klankverskuiwing kan bestaan uit die vervanging van een spraakklank of fonetiese kenmerk deur 'n ander, algehele verlies van die betrokke klank of selfs die bekendstelling van 'n nuwe klank in 'n plek waar voorheen geen klank was nie. Klankveranderinge kan ''aangepas word'' in indien 'n klank verander slegs as dit voorkom in die omgewing van sekere ander klanke. Klankveranderinge word gewoonlik as "reëlmatig" veronderstel, menende daar word verwag dat dit meganies toegepas word sodra dit aan sy strukturele voorwaardes voldoen, ongeag enige niefonologiese faktore. Aan die ander kant kan klankveranderinge soms "sporadies" voorkom en slegs 'n bepaalde woord of woorde beïnvloed, sonder enige opmerklike reëlmaat. Soms veroorsaak 'n eenvoudige verandering 'n kettingverskuiwing waarin die hele fonologiese stelsel beïnvloed word. Dit het gebeur met die [[Germaanse tale]] nadat die klankverandering bekend as [[Eerste Germaanse klankverskuiwing|Grimm se wet]] al die stop-konsonante beïnvloed het. Die oorspronklike konsonant *{{IPA|bʰ}} het /b/ geword in die Germaanse tale, die vorige *{{IPA|b}} het om die beurt /p/ geword, en die vorige *{{IPA|p}} het /f/ geword. Dieselfde proses is toegepas op alle stop-konsonante en verklaar hoekom [[Italiese tale]] soos Latyn 'n "p" het in woorde soos ""p"ater" en ""p"isces", terwyl Germaanse tale soos Afrikaans die woorde ""v"ader" en ""v"is" het.<ref>{{harvcoltxt|Clackson|2007|pp=27–33}}</ref> Nog 'n voorbeeld is die Groot klinkerverskuiwing in Engels, wat die rede is hoekom die spelling van Engelse vokale nie baie goed ooreenstem met hulle huidige uitspraak nie. Dit is omrede die alreeds gevestigde ortografie uit sinchronisasie gebring is deur die klinkerverskuiwing. Nog 'n bron van klankverandering is die erosie van woorde soos die uitspraak daarvan geleidelik meer eie raak en woorde verkort word as lettergrepe uitgelaat word. Die soort verandering het veroorsaak dat die Latynse "mea domina" naderhand "madame" geword het in [[Frans]] en "ma’am" in Amerikaanse Engels.<ref>{{harvcoltxt|Aitchison|2001|p=112}}</ref> Veranderings kom ook in die grammatika van tale voor as diskoerspatrone, soos [[Idioom|idiome]], of spesifieke konstruksies wat gegrammatikaliseer word. Dit gebeur gereeld as woorde of morfeme erodeer en die grammatikale stelsel onbewustelik herrangskik word om te kompenseer vir die verlore element. In sekere variasies van Karibiese Spaans het die finale /s/ byvoorbeeld weggekwyn. Aangesien Standaard Spaans die finale /s/ in die morfeem gebruik om die tweede-persoononderwerp "jy" in werkwoorde aan te dui, moet die Karibiese variëteite nou gebruik maak van die voornaamwoord ''tú'' om die tweede persoon aan te dui. Dit beteken dat die sin ''wat is jou naam'', ''¿como te llamas?'' {{IPA|['komo te 'jamas]}} in Standaard Spaans sal wees , maar {{IPA|['komo 'tu te 'jama]}} in Karibiese Spaans. Die eenvoudige klankverandering affekteer beide morfologie en sintaksis.<ref>{{harvcoltxt|Zentella|2002|p=178}}</ref> Nog 'n algemene oorsaak van grammatikale verandering is die geleidelike petrifikasie van idiome in nuwe grammatikale vorms in, byvoorbeeld die wyse waarop die Engelse ''going to'' konstruksie sy aspekte van beweging verloor het, en in sekere variasies van Engels amper heeltemal volwaardige toekomende tyd geword het (bv. ''I'm gonna''). Taalveranderinge kan gemotiveer word deur ''taalinterne'' faktore, soos veranderinge in uitspraak gemotiveer deur sekere klanke wat mondelings moeilik uitkenbaar is of om te maak, of omrede sekere veranderingspatrone wat veroorsaak dat sommige skaars konstruksiesoorte wegskuif na meer algemene soorte.<ref>{{harvcoltxt|Labov|1994}}</ref> Ander oorsake van taalveranderings is sosiaal, soos wanneer bepaalde uitsprake versinnebeeldings word van behorende tot sekere groepe, soos sosiale stande, of tot taalideologieë, en word dus in gebruik geneem deur die gene wat graag geïdentifiseer wil word met bepaalde groepe of idees. Op hierdie manier kan sake rakende identiteit en politiek diepgaande uitwerkings hê op taalstrukture.<ref>{{harvcoltxt|Labov|2001}}</ref> === Taalkontak === {{Hoofartikel|Taalkontak|Pidgin|Kreooltaal|Spraakbond}} Een belangrike bron van taalverandering is kontak tussen verskillende tale en die voortspruitende samevloeiing van linguistieke kenmerke tussen tale. Taalkontak geskied wanneer sprekers van twee of meer [[tale]] of [[Taalverskeidenheid|variëteite]] op gereelde basis interaksie het.<ref>{{harvcoltxt|Thomason|2001|p=1}}</ref> Meertaligheid was heel moontlik die norm regdeur die Wêreldgeskiedenis, en deesdae is meeste mense in die wêreld meertalig. Voor die opkoms van die etno-nasionale staat, was eentaligheid merendeels teenwoordig onder klein eilande se bewoners. Met die ideologie wat een samelewing, een staat, en een taal die mees begeerde politieke bestel gemaak het, het eentaligheid begin om regoor die wêreld te versprei. Nieteenstaande, is daar net 250 lande in die wêreld ooreenkomstig met ongeveer 6000 tale, wat beteken meeste lande is meertalig en meeste tale bestaan in noue kontak naas mekaar.<ref>{{harvcoltxt|Romaine|2001|p=513}}</ref> Wanneer sprekers van verskillende tale noue interaksie het, is dit tipies van hulle tale om mekaar te beïnvloed. Deur volhoubare taalkontak oor lang periodes, konvergeer linguistiese trekke tussen die tale, en tale wat aan verskillende taalfamilies behoort kan nader aan mekaar beweeg. In gebiede waar verskeie tale in noue kontak naas mekaar bestaan kan dit lei tot die formasie van taalbonde (''sprachbund'') waarin onverwante tale 'n aantal linguistiese kenmerke deel. 'n Aantal sulke areas is al opgeteken, onder hulle is die Balkantaalbond, die Mesoamerikaanse taalbond en die Etiopiese taalbond. Ook is groter gebiede soos Suid-Asië, Europa, en Suidoos-Asië al oorweeg as taalbonde as gevolg van die wydverspreide diffusie van bepaalde gebiedskenmerke.<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2002}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Aikhenvald|2001}}</ref> Taalkontak kan ook lei tot verskeie ander linguistieke verskynsels, insluitend taalineenvloeiing, leenwoorde en releksifikasie (vervanging van meeste eie woordeskat met die van 'n ander taal). In gevalle van ekstreme en volgehoue taalkontak, kan dit lei tot die vestiging van 'n nuwe [[mengtaal]] wat nie oorwegend tot 'n bepaalde taalfamilie behoort nie. Een tipe mengeltaal genoem pidgins kom voor as volwasse sprekers van twee verskillende tale gereeld interaksie het, maar nie een van die twee groepe die ander taal vlot aanleer nie. In sulke gevalle sal hulle geredelik 'n kommunikasievorm saamstel wat trekke van beide tale bevat, maar met 'n vereenvoudigde grammatikale en fonologiese struktuur. Die taal bekom dan meestal die grammatikale en fonologiese kategorieë wat in beide tale bestaan. Pidgins word gedefinieer as tale met geen moedertaalsprekers nie, en gepraat word deur mense met 'n ander moedertaal. As 'n Pidgintaal die vernaamste taal word van die spraakgemeenskap, sal kinders naderhand groot word met die pidgin as hulle eerste taal. Soos die generasie van jong aanleerders ouer word sal baiemaal gesien kan word dat die pidgin sy struktuur verander en 'n groter mate van kompleksietyd aanneem. Die soort taal word algemeen 'n [[Kreooltaal|kreoolse taal]] genoem. 'n Voorbeeld van so 'n gemengde taal is [[Tok Pisin]], een van [[Papoea-Nieu-Guinee]] se amptelike tale, wat oorspronklik ontstaan het as 'n Pidgin gebaseer op Engels en Austronesiese tale; ander voorbeelde is [[Haïtiaanse Kreools|Kreyòl ayisyen]], die Fransgebaseerde kreoolse taal wat in [[Haiti]] gepraat word en Michif, 'n gemengde taal van Kanada, gegrond op die Inheems-Amerikaanse taal Cree en Frans.<ref>{{harvcoltxt|Thomason|Kaufman|1988}}; {{harvcoltxt|Thomason|2001}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Matras|Bakker|2003}}</ref> == Linguistieke diversiteit == <!-- vir later {{Sienook|Lys van tale|Lys van tale volgens aantal sprekers}} --> {| class="wikitable" style="width: 200px; height: 200px; float: right" |- ! Taal !! Moedertaalsprekers<br />(in mil.)<ref name="Ethnologue" /> |- |Mandaryns||845 |- |[[Spaans]]||329<ref group=notas>Ethnologue se syfers is gebaseer op getalle van voor 1995. 'n Meer onlangse syfer is 420 miljoen ({{cite web|title=Primer estudio conjunto del Instituto Cervantes y el British Council sobre el peso internacional del español y del inglés|publisher=Instituto Cervantes (www.cervantes.es)|url=http://www.cervantes.es/sobre_instituto_cervantes/prensa/2012/noticias/nota-londres-palabra-por-palabra.htm}})</ref> |- |[[Engels]]||328 |- |Arabiese tale||221 |- |[[Hindi]]|| 182 |- |[[Bengaals]]||181 |- |[[Portugees]]||178 |- |[[Russies]]||144 |- |[[Japannees]]||122 |- |[[Duits]]||90.3 |} 'n "Lewende taal" is gewoon een wat wyd gebruik word as 'n primêre vorm van kommunikasie deur 'n bepaalde groep lewende mense. Die getal bekende lewende tale wissel tussen 6 000 en 7 000, afhangende van die akkuraatheid van mens se definisie van "taal", en meer spesifiek, hoe mens die skeiding tussen tale en [[dialek]]te omskryf. Sedert 2009 het [[Ethnologue|SIL Ethnologue]] 6 909 lewende menslike tale gekatalogiseer. Die Ethnologue stel linguistiese groepe saam gebaseer op studies oor wedersydse verstaanbaarheid en sluit dikwels meer kategorieë in as die meer konserwatiewe klassifikasies. Een so voorbeeld is die [[Deens|Deense taal]], wat deur meeste geleerdes as 'n enkele taal beskou word met verskeie dialekte,maar wat deur die Ethnologue geklassifiseer word as twee afsonderlike tale (Deens en Jutlands).<ref name="Ethnologue" /> Die Ethnologue word ook soms gekritiseer vir die gebruik van kumulatiewe data oor baie dekades versamel, wat beteken dat die eksakte sprekergetalle dikwels verouderd is, en van die tale wat as lewend geklassifiseer is intussen dalk uitgesterf het. Volgens die Ethnologue, het 389 (of bykans 6%) tale meer as 'n miljoen sprekers. Die tale word saam deur 94% van die wêreldbevolking gepraat, terwyl 94% van die wêreldtale deur net 6% van die wêreldbevolking gepraat word. Regs is 'n tabel van die wêreld se 10 mees gesproke tale met populasieskattings (2009 syfers).<ref name="Ethnologue">{{Harvcoltxt|Lewis|2009}}</ref> === Tale en dialekte === Daar is nie 'n duidelike onderskeiding tussen 'n taal en [[dialek]] nie, nieteenstaande die bekende aforisme toegeken aan die taalkundige Max Weinreich dat "'n taal is 'n dialek met 'n weermag en vloot". Nasionale grense oorskry byvoorbeeld gereeld taalkundige verskille in die bepaling van of twee linguistiese variëteite tale of dialekte is. Kantonees en Mandaryns word byveerbeeld gereeld geklassifiseer as ''dialekte'' van Sjinees, al verskil hulle meer van mekaar as [[Sweeds]] van [[Noors]]. Voor die Joegoe-Slawiese burgeroorlog is [[Serwo-Kroaties]] gesien as een taal met twee dialekte, maar tans word [[Kroaties]] en [[Serwies]] as twee tale gesien en gebruik hulle verskillende skryfstelsels. Met ander woorde, die onderskeiding kan net soveel afhang van politieke oorwegings as van kulturele verskille, aparte [[skryfstelsel]]s of mate van wedersydse verstaanbaarheid.<ref>{{harvcoltxt|Lyons|1981|p=26}}</ref> === Taalfamilies van die Wêreld === {{Hoofartikel|Taalfamilie|Dialektologie|Historiese taalkunde}}<!--vir later: Lys van taalfamilies--> [[Lêer:Primary Human Language Families Map.png|550px|duimnael|links|Vernaamste taalfamilies van die wêreld (en in sommige gevalle geografiese groepe van families).<!--vir later:Vir meer detail sien ''[[:Sjabloon:Verspreiding van tale in die wêreld| Verspreiding van tale in die wêreld]]''.-->]] Die tale van die wêreld saamgevoeg word in [[taalfamilies]] bestaande uit tale wat beskou kan word as van gemeenskaplike afkoms. Taalkundiges erken tans 'n paar honderd taalfamilies, hoewel sommige moontlik in groter eenhede gegroepeer kan word soos meer inligting beskikbaar gestel word en diepgaande navorsing gedoen word. Tans is daar ook dosyne geïsoleerde tale: tale wat nie as verwant aan enige ander tale in die wêreld beskou kan word nie. Onder hulle is [[Baskies]], gepraat in Europa, Zuni van [[Nieu-Meksiko]], Purépecha (Taraskies) van Meksiko, [[Ainoe (taal)|Ainoe]] van Japan, Burushaski van [[Pakistan]] en nog vele ander. Die taalfamilies van wat die meeste sprekers het is die [[Indo-Europese tale]], gepraat deur 46% van die wêreldbevolking. Die familie sluit vier groot wêreldtale in, onder meer [[Engels]], [[Spaans]], [[Russies]] en [[Hindoestani]] ([[Hindi]]/[[Oerdoe]]). Die Indo-Europese taalfamilie het die oorhand gekry tydens die [[Eurasië|Eurasiese]] migrasieperiode (400-800 AD) en daarna gevolglik deur die Europese koloniale uitbreiding, wat die Indo-Europese tale polities en dikwels getalsgewys gevestig het as die dominante tale in die [[Amerikas]] en meeste van [[Afrika]]. Die [[Sino-Tibettaanse tale]] word deur 21% van die wêreldbevolking gepraat en sluit baie van die tale in van Oos-Asië, onder andere [[Mandaryns]], [[Kantonees]] en honderde kleiner tale. [[Afrika]] is die tuiste van 'n groot aantal taalfamilies, waarvan die grootste die [[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo-taalfamilie]] is, wat tale insluit soos [[Swahili]], [[Shona (taal)|Shona]] en [[Joroeba]]. Sprekers in die taalfamilie is verantwoordelik vir 6,4% van die wêreldbevolking. 'n Soortgelyke aantal mense praat [[Afro-Asiatiese tale]] wat die digbevolkte [[Semitiese taalfamilie|Semitiese tale]] insluit soos [[Arabies]], [[Hebreeus]] en die tale van die Sahara-streek, soos die [[Berbertale]] en [[Hausa]]. Die [[Austronesiese tale]] word gepraat deur 5,9% van die wêreldbevolking en sy gebiede strek van [[Madagaskar]] tot die kusgebiede van Suidoos-Asië en al die pad tot [[Oseanië]]. Dit sluit tale in soos [[Malgassies]], [[Maori (taal)|Maori]], [[Samoaans]] en verskeie van die inheemse tale van [[Indonesië]] en [[Taiwan]]. Die Austronesiese tale se ontstaan word weergegee as in Taiwan rondom 3000 v.C. waarna dit deur die Oseaniëstreek versprei het van eiland tot eiland saam met gevorderde seevaarttegnologie. Ander digbevolkte taalfamilies is die [[Drawidiese tale]] van Suid-Asië (onder andere [[Tamil]] en [[Telugu]]), die [[Turkse tale]] van Sentraal-Asië (soos [[Turks]]), die [[Austro-Asiatiese tale]], (onder andere [[Khmer]]), en [[Tai-Kadai-tale]] van Suidoos-Asië ([[Thai]] ingesluit).<ref name="Katzner 1999">{{harvcoltxt|Katzner|1999}}; {{harvcoltxt|Comrie|2009}}; {{harvcoltxt|Brown|Ogilvie|2008}}</ref> Die streke in die wêreld met die grootste taaldiversiteit, soos die Amerikas, Papoea-Nieu-Guinee, [[Wes-Afrika]] en Suid-Asië bevat honderde klein taalfamilies. Die gebiede is saam verantwoordelik vir die meerderheid van die tale in die wêreld, maar nie die meerderheid sprekers nie. In die Amerikas is van die grootste taalfamilies Quechumara, Arawak en [[Tupí-Guaraní-tale|Tupí-Guaraní]] in Suid-Amerika, en [[Uto-Asteekse tale|Uto-Asteeks]], [[Otomangue]], die [[Majatale]] van [[Meso-Amerika]], Na-Dené en Algonkies in [[Noord-Amerika]]. In Australië behoort meeste inheemse tale tot die Pama-Nyungaanse familie, terwyl Papoea-Nieu-Guinee die tuiste is van 'n groot aantal klein families en isolate asook 'n aantal Austronesiese tale.<ref name="Katzner 1999" /> === Taalbedreiging === {{Hoofartikel|Bedreigde taal<!--|Taalverlies|Taalverskuiwing|Taalsterfte|-->}} [[Lêer:Linguistic diversity.png|550px|duimnael|Tesame huisves die agt lande in rooi meer as 50% van die tale in die wêreld. Die blou gebiede is die mees diverse taalgebiede wêreldwyd, en die ligging van meeste van die wêreld se bedreigde tale.]] Taalbedreiging kom voor as 'n taal die risiko loop om in onbruik te verval soos sy sprekers uitsterf of 'n taalverskuiwing maak na 'n ander taal. Taalverlies weer, kom voor as 'n taal nie meer moedertaalsprekers het nie en 'n ''dooie taal'' word. As niemand meer die taal praat nie word dit 'n ''uitgestorwe taal''. Alhoewel tale nog altyd deur die geskiedenis uitgesterf het, verdwyn hulle tans teen 'n verhoogde tempo as gevolg van [[Globalisering|globalisasie]] en nieukolonialisme met die ekonomies sterker tale wat ander tale domineer.<ref name="Handbook" /> Die meer algemeen gesproke tale domineer die minder algemeengesproke tale en dus verdwyn die minder gesproke tale op die ou einde uit die bevolkings. Die totale hoeveelheid tale in die wêreld is onbekend. Skattings wissel afhangende van verskeie faktore. Die konsensus is dat daar tussen 6 000<ref name="Moseley" /> en 7 000 tale tans gepraat word, en dat tussen 50-90% van hulle teen 2100 uitgestorwe sal wees.<ref name="Handbook" /> Die top 20 tale gepraat deur meer as 50 miljoen sprekers elk word deur minder as 50% van die wêreldbevolking gepraat, terwyl baie van die ander tale deur klein gemeenskappe gepraat word, minder as 10 000 sprekers vir meeste van die tale.<ref name="Handbook" /> Die [[UNESCO|Opvoedkundige, Wetenskaplike en Kulturele Organisasie van die Verenigde Nasies]] (UNESCO) werk volgens vyf vlakke van taalbedreiging: "veilig", "kwesbaar" (word nie buite die huis deur kinders gepraat nie), "definitief bedreig" (word nie deur kinders gepraat nie), "ernstig bedreig" (word slegs deur die oudste generasies gepraat) en "krities bedreig" (word net deur 'n paar van die oudste generasies gepraat, merendeels semi-sprekers). Nieteenstaande aansprake dat die wêreld beter af sal wees as die groot meerderheid 'n enkele gemene ''[[lingua franca]]'' aanneem, soos Engels of [[Esperanto]], is daar eenstemmigheid dat die verlies van taal die kulturele verskeidenheid van die wêreld groot skade aandoen. Daar word algemeen geglo dat, as mens so ver terug gaan as die Bybelse narratief van die toring van Babel, taaldiversiteit politieke konflik veroorsaak,<ref name="Haugen">{{harvcoltxt|Haugen|1973}}</ref> maar die oortuiging word weerlê deur die feit dat heelwat van die wêreld se grootste voorvalle van geweld plaasgevind het in situasies met 'n lae linguistiese verskeidenheid, soos die Joego-Slawiese en [[Amerikaanse Burgeroorlog|Amerikaanse]] burgeroorloë, of die menseslagtings van [[Nazi-Duitsland]] en [[Rwanda]], terwyl baie van die mees stabiele politieke eenhede hoogs veeltalig is en was.<ref>{{Harvcoltxt|Austin|Sallabank|2011|pp=10–11}}</ref> Vele projekte reeds in werking is gemik op die voorkoming of verlangsaming van die verliese deur [[Taalherlewing|herlewing]] van bedreigde tale en die bevordering van opvoeding en geletterdheid in minderheidstale. Regoor die wêreld het baie lande spesifieke wetgewing ingestel wat gemik is op die beskerming en stabilisering van die tale van inheemse taalgemeenskappe. 'n Minderheid van taalkundiges het gepleit dat taalverlies 'n natuurlike proses is en dit moet nie teëgewerk word nie, en die opteken van bedreigde tale vir die nageslag is voldoende.<ref>{{harvcoltxt|Ladefoged|1992}}</ref> == Sien ook == * [[Amptelike taal]] * [[Digkuns]] * [[:Kategorie:Tale volgens bedreigdheid status]] * [[Lys van herleefde tale]] * [[:Kategorie:Taalfamilies]] * [[Ethnologue]] – lys van tale, plekke, bevolking en genetiese affiliasie {{en}} == Aantekeninge == '''Notas''' {{Verwysings|group=notas}} <br /> '''Verwysings''' {{Verwysings|30em}} == Bibliografie == {{refbegin|colwidth=30em}} * {{cite book|last=Agha|first=Agha|year=2006|title=Language and Social Relations|publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Aikhenvald|first=Alexandra|authorlink=Alexandra Aikhenvald|year=2001|chapter=Introduction|title=Areal diffusion and genetic inheritance: problems in comparative linguistics|editor=Alexandra Y. Aikhenvald|editor2=[[R. M. W. Dixon]] |pages=1–26|location= Oxford|publisher=Oxford University Press}} * {{cite book |last=Aitchison|first=Jean|authorlink=Jean Aitchison|title=Language Change: Progress or Decay?|edition=3rd (1st edition 1981)|location=Cambridge, New York, Melbourne|publisher= Cambridge University Press|year= 2001|ref=harv}} * {{cite book|last=Allerton|first=D. J. |chapter=Language as Form and Pattern: Grammar and its Categories|title=An Encyclopedia of Language |editor1-last=Collinge |editor1-first=N.E. |year=1989 |publisher=Routledge|location=London:NewYork|ref=harv}} * {{cite book|first=Mark|last=Aronoff|authorlink=Mark Aronoff|first2=Kirsten|last2= Fudeman|title=What is Morphology|publisher=John Wiley & Sons|year=2011|ref=harv}} * {{cite book|editor-first=Peter K|editor-last=Austin|editor2-first=Julia|editor2-last=Sallabank|chapter=Introduction|title=Cambridge Handbook of Endangered Languages|first=Peter K|last=Austin|first2=Julia|last2=Sallabank|year=2011|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-88215-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Baker|first=Mark C.|authorlink=Mark Baker (linguist)|year=2001|chapter=Syntax|pages=265–295|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Bauer|first=Laurie|year=2003|title=Introducing linguistic morphology|edition=2nd|location=Washington, D.C.|publisher=Georgetown University Press|isbn=0-87840-343-4|ref=harv}} * {{cite book|title=An introduction to the study of language|first=Leonard |last=Bloomfield|authorlink=Leonard Bloomfield|year=1914|location=New York|publisher=Henry Holt and Company|ref=CITEREFBloomfield1914}} * {{cite book|editor-last=Brown|editor-first=Keith|authorlink=Keith Brown (linguist)|editor2-last=Ogilvie|editor2-first=Sarah|title=Concise Encyclopedia of Languages of the World|publisher=Elsevier Science|year=2008|isbn=0-08-087774-5|ref=harv}} * {{cite book|last=Clackson|first=James|year=2007|title=Indo-European Linguistics: An Introduction|publisher=Cambridge University press|ref=harv}} * {{cite book|last=Campbell|first=Lyle|authorlink=Lyle Campbell|year=2002|chapter=Areal linguistics|title=International Encyclopedia of Social and Behavioral Sciences|editor=Bernard Comrie, Neil J. Smelser and Paul B. Balte|pages=729–733|location= Oxford|publisher=Pergamon|ref=harv}} * {{cite book|last=Campbell|first=Lyle|authorlink=Lyle Campbell|year=2004|title=Historical Linguistics: an Introduction|edition=2nd|location=Edinburgh and Cambridge, MA|publisher=Edinburgh University Press and MIT Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Campbell|first=Lyle|authorlink=Lyle Campbell|year=2001|chapter=The History of Linguistics|pages=81–105|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book| last = Candland| first = Douglas Keith| title = Feral Children and Clever Animals: Reflections on Human Nature| publisher = Oxford University Press US| year = 1993| pages = 293–301| url = http://books.google.com/?id=RYG_CAWZZ4sC&pg=PA296&dq=koko+gorilla+operant+conditioning| isbn = 0-19-510284-3| ref = harv}} * {{cite book |title=Syntactic Structures |last=Chomsky |first=Noam |authorlink=Noam Chomsky |year=1957 |publisher=Mouton |location=The Hague|ref=harv}} * {{cite book|last=Chomsky |first=Noam |authorlink=Noam Chomsky |year=2000|title=The Architecture of Language |location=Oxford |publisher=Oxford University Press|ref=harv}} * {{cite book|title=Sources of semiotic: readings with commentary from antiquity to the present|first=David S. |last=Clarke |year=1990|location=Carbondale|publisher=Southern Illinois University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Comrie|first=Bernard|authorlink=Bernard Comrie|year=1989|title=Language universals and linguistic typology: Syntax and morphology. |location=Oxford|publisher=Blackwell|edition=2nd|isbn=0-226-11433-3|ref=harv}} * {{cite book|editor-last=Comrie|editor-first=Bernard|authorlink=Bernard Comrie|title=The World's Major Languages|location=New York|publisher=Routledge |year=2009|isbn=978-0-415-35339-7|ref=harv}} * {{cite book|last=Coulmas|first=Florian|year=2002|title=Writing Systems: An Introduction to Their Linguistic Analysis|publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|title=Cognitive Linguistics|last=Croft|first=William|authorlink=William Croft (linguist)|first2=D. Alan|last2=Cruse|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|year=2004|ref=harv}} * {{cite book|last=Croft|first=William|authorlink=William Croft (linguist)|year=2001|chapter=Typology|pages=81–105|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Crystal|first=David|authorlink=David Crystal|year=1997|title=The Cambridge Encyclopedia of Language|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}} * {{cite book|last=Deacon|first=Terrence|authorlink=Terrence Deacon|year=1997|title=The Symbolic Species: The Co-evolution of Language and the Brain.|location=New York|publisher=W.W. Norton & Company|isbn=978-0-393-31754-1|ref=harv}} * {{cite journal|last=Duranti|first= Alessandro|year=2003|title=Language as Culture in U.S. Anthropology: Three Paradigms|journal=Current Anthropology|volume=44|issue=3|pages=323–348|ref=harv}} * {{cite journal|title=The myth of language universals: Language diversity and its importance for cognitive science|last=Evans|first=Nicholas|authorlink=Nicholas Evans (linguist)|last2=Levinson|first2=Stephen C.|authorlink2=Stephen C. Levinson|year=2009|publisher=Behavioral and Brain Sciences|volume=32|issue=5|pages=429–492|ref=harv}} * {{cite journal|first=Simon E.|last=Fisher|first2=Cecilia S.L. |last2=Lai|first3= Anthony P. |last3=Monaco|journal=Annual Review of Neuroscience|year=2003|volume=26|pages=57–80|doi=10.1146/annurev.neuro.26.041002.131144|title=Deciphering the Genetic Basis of Speech and Language Disorders|ref=harv|pmid=12524432 | issn=0147-006X}} * {{cite book|last=Fitch|first= W. Tecumseh|authorlink=W. Tecumseh Fitch|year=2010|title=The Evolution of Language|location=Cambridge|publisher= Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Foley|first=William A.|authorlink=William Foley (linguist)|year=1997|title=Anthropological Linguistics: An Introduction |publisher=Blackwell |ref=harv}} * {{cite book | authorlink=John Goldsmith | last=Goldsmith | first=John A | editor=John A. Goldsmith | year=1995 | title=The Handbook of Phonological Theory | series=Blackwell Handbooks in Linguistics | publisher=Blackwell Publishers | chapter=Phonological Theory | isbn=1-4051-5768-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Greenberg|first=Joseph|authorlink=Joseph Greenberg|year=1966|ref=universals|title=Language Universals: With Special Reference to Feature Hierarchies|location=The Hague|publisher=Mouton & Co}} * {{cite book|last=Haspelmath|first=Martin|authorlink=Martin Haspelmath|year=2002|title=Understanding morphology|location=London|publisher=Arnold, Oxford University Press|ref=harv}} (pbk) * {{cite journal|last=Haugen|first=Einar|authorlink=Einar Haugen|year=1973|title=The Curse of Babel|journal=Daedalus|volume= 102|issue=3, Language as a Human Problem|pages= 47–57|ref=harv}} * {{cite journal|last=Hauser|first=Marc D.|first2=Noam|last2=Chomsky|first3=W. Tecumseh|last3=Fitch|title=The Faculty of Language: What Is It, Who Has It, and How Did It Evolve?|journal=Science 22 |year=2002|volume=298|issue=5598|pages=1569–1579|ref=harv}} * {{cite book|last=Hauser|first=Marc D.|authorlink=Marc Hauser|last2=Fitch|first2=W. Tecumseh|authorlink2=W. Tecumseh Fitch|chapter=What are the uniquely human components of the language faculty?|year=2003|editor=M.H. Christiansen and S. Kirby|publisher=Oxford University Press|title=Language Evolution: The States of the Art|url=http://www.wjh.harvard.edu/~mnkylab/publications/languagespeech/langfaculty.pdf|ref=harv|access-date=13 Maart 2017|archive-date=22 Julie 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040722115833/http://www.wjh.harvard.edu/~mnkylab/publications/languagespeech/langfaculty.pdf|url-status=bot: unknown}} * {{cite book|last=Hockett|first=Charles F.|year=1960|chapter=Logical considerations in the study of animal communication|title=Animals sounds and animal communication|editor=W.E. Lanyon|editor2=W.N. Tavolga|pages=392–430|ref=harv}} * {{cite book|last=International Phonetic Association|authorlink=International Phonetic Association|year=1999|title=Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-65236-7 |ref=harv}} * {{cite book|last=Katzner|first=K|year=1999|title=The Languages of the World|location=New York|publisher=Routledge|ref=CITEREFKatzner1999}} * {{cite book |last= Labov|first=William|authorlink=William Labov|year=1994|title= ''Principles of Linguistic Change'' vol.I ''Internal Factors''|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book |last= Labov|first=William|authorlink=William Labov|year=2001|title= ''Principles of Linguistic Change'' vol.II ''Social Factors''|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite journal|last=Ladefoged|first=Peter|authorlink=Peter Ladefoged|year=1992|title=Another view of endangered languages| journal=Language|volume=68|issue=4|pages=809–811|ref=harv}} * {{cite book|last=Ladefoged |first=Peter |authorlink=Peter Ladefoged|last2=Maddieson|first2=Ian|year=1996 |title=The sounds of the world's languages |location=Oxford |publisher=Blackwell|pages=329–330|isbn=0-631-19815-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Lesser|first=Ruth|chapter=Language in the Brain: Neurolinguistics|title=An Encyclopedia of Language |editor1-last=Collinge |editor1-first=N.E. |year=1989 |publisher=Routledge|location=London:NewYork|ref=harv}} * {{cite book|last=Levinson|first=Stephen C.|authorlink=Stephen C. Levinson|year=1983|title=Pragmatics|location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite web|last=Lewis|first=M. Paul (ed.)|year=2009|title=Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition|location=Dallas, Tex.|publisher=SIL International|url=https://www.ethnologue.com/statistics/size|ref=harv}} * {{cite book|last=Lyons|first=John|authorlink=John Lyons (linguist)|year=1981|title=Language and Linguistics|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-29775-3|ref=harv}} * {{cite book|last=MacMahon|first=M.K.C.|chapter=Language as available sound:Phonetics|title=An Encyclopedia of Language |editor1-last=Collinge |editor1-first=N.E. |year=1989|publisher=Routledge|location=London:NewYork|ref=harv}} * {{cite book |editor-last=Matras|editor-first=Yaron|editor2-first=Peter|editor2-last=Bakker| title=The Mixed Language Debate: Theoretical and Empirical Advances | location=[[Berlin]] | publisher=Walter de Gruyter | year=2003 | isbn=3-11-017776-5|ref=harv}} * {{cite book|editor-last=Moseley|editor-first=Christopher|year=2010|title=Atlas of the World's Languages in Danger, 3rd edition.|location=Paris|publisher=UNESCO Publishing|url=http://www.unesco.org/culture/en/endangeredlanguages/atlas|ref=harv}} * {{cite book|first=Frederick J.|last=Newmeyer|authorlink=Frederick Newmeyer|title=The History of Linguistics|publisher=Linguistic Society of America|year=2005|id=|url=http://www.linguisticsociety.org/resource/history-modern-linguistics|isbn=0-415-11553-1|ref=harv}} * {{cite book|first=Frederick J.|last=Newmeyer|authorlink=Frederick Newmeyer|title=Language Form and Language Function|year=1998|location=Cambridge,MA|publisher=MIT Press|url=web.archive.org/web/20140703043335/http://www.isc.cnrs.fr/FN_chapter1.pdf|ref=harv|access-date=10 Julie 2013|archive-date=16 Desember 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111216100353/http://www.isc.cnrs.fr/FN_chapter1.pdf|url-status=dead}} * {{cite book|last=Nichols|first= Johanna |authorlink=Johanna Nichols|year=1992|title=Linguistic diversity in space and time|location= Chicago|publisher= University of Chicago Press |isbn=0-226-58057-1|ref=harv}} * {{cite journal|title=Functional Theories of Grammar|last=Nichols|first=Johanna|journal=Annual Review of Anthropology|volume=13|year=1984|pages=97–117|ref=harv}} * {{cite journal|first=David R.|last=Olson|year=1996|title=Language and Literacy: what writing does to Language and Mind|journal=Annual Review of Applied Linguistics|volume=16|pages=3–13|doi=10.1017/S0267190500001392|ref=harv}} * {{cite book |last= Payne |first= Thomas Edward |title= Describing morphosyntax: a guide for field linguists |publisher= Cambridge University Press |year= 1997 |pages= 238–241 |url= http://books.google.com/books?id=LC3DfjWfCiwC&pg=PA239&lpg=PA239&dq=%22perfect+aspect%22+%22perfective+aspect%22&ct=result#PPA238,M1 |ref= harv }} * {{cite book|last=Pinker|first=Steven|authorlink=Steven Pinker|year=1994|title=The Language Instinct|''The Language Instinct: How the Mind Creates Language''|publisher=Perennial|ref=harv}} * {{cite book|last=Romaine|first=Suzanne|year=2001|chapter=Multilingualism|pages=512–533|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Saussure|first=Ferdinand de |authorlink=Ferdinand de Saussure|year=1983|origyear=1913|title=Course in General Linguistics|editor-first=Charles |editor-last=Bally |editor2-first=Albert |editor2-last=Sechehaye|translator=Roy Harris|location=La Salle, Illinois|publisher=Open Court|isbn=0-8126-9023-0|ref=CITEREFSaussure1983}} * {{cite book|last=Sandler|first=Wendy|last2=Lillo-Martin|first2=Diane|year=2001|chapter=Natural Sign Languages|pages=533–563|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite journal | doi = 10.2307/409603 | last1 = Swadesh | first1 = Morris | authorlink = Morris Swadesh | year = 1934 | title = The phonemic principle | jstor = 409603| journal = Language | volume = 10 | issue = 2| pages = 117–129 }} * {{cite book|last=Tomasello|first=Michael|authorlink=Michael Tomasello|year=2008|title=Origin of Human Communication|publisher=MIT Press|ref=harv}} * {{cite book |last= Thomason|first=Sarah G.|authorlink=Sarah Thomason|first2=Terrence|last2=Kaufman|authorlink2=Terrence Kaufman|title=Language Contact, Creolization and Genetic Linguistics|publisher=University of California Press|year=1988|ref=harv}} * {{cite book |last= Thomason|first=Sarah G.|authorlink=Sarah Thomason|title=Language Contact – An Introduction|publisher=Edinburgh University Press|year= 2001|ref=harv}} * {{cite book|last=Trask|first=Robert Lawrence|authorlink=Larry Trask|title=Language: The Basics|year=1999|edition=2nd|publisher=Psychology Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Trask|first=Robert Lawrence|authorlink=Larry Trask|editor-last=Stockwell|editor-first=Peter|title=Language and Linugistics: The Key Concepts|year=2007|edition=2nd|publisher=Routledge|ref=harv}} * {{cite book|last=Ulbaek|first=Ib|year=1998|chapter=The Origin of Language and Cognition|title=Approaches to the evolution of language|editor=J. R. Hurford & C. Knight|pages=30–43|publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Van Valin|first=jr, Robert D.|authorlink=Robert Van Valin, Jr.|year=2001|chapter=Functional Linguistics|pages=319–337|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Zentella|first=Ana Celia|editor1-last=García|editor1-first=Ofelia|editor2-last=Fishman|editor2-first=Joshua|chapter=Spanish in New York|title=The Multilingual Apple: Languages in New York City|publisher=Walter de Gruyter| year=2002|ref=harv}} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Language|Taal}} {{Wikt|taal}} * [http://wals.info/ World Atlas of Language Structures: a large database of structural (phonological, grammatical, lexical) properties of languages] {{en-vertaal|Language}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Taal| ]] 2yso7a21udkskougtm8caaphx8tiier 0 336 2889906 2430574 2026-04-04T08:34:06Z Aliwal2012 39067 nou twaalf amptelike landstale 2889906 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Vendataal. Vir die etniese groep van Suid-Afrika, sien [[Vendas]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Venda |inheemsenaam=TshiVenḓa |familiekleur=Niger-Kongo |state={{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}} |streek=[[Limpopo]], [[Gauteng]] |sprekers=1,3 miljoen (moedertaal, 2011)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/ven |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Venda |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=21 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601041427/https://www.ethnologue.com/language/VEN |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />1,7 miljoen (tweede taal in Suid-Afrika, 2002)<ref>{{en}} Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development." ''Impact: Studies in language and society,'' 14:78</ref> |rang= |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam1=[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] |fam2=Atlanties-Kongo |fam3=Volta-Kongo |fam4=[[Benue-Kongo-tale|Benue-Kongo]] |fam5=Bantoïed |fam6=Suidelike Bantoïed |fam7=[[Bantoetale]] |fam8=Suidelike Bantoetale |nasie={{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}} |agentskap=[[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] |iso1=ve|iso2=ven|iso3=ven |kaart= }} [[Lêer:South Africa 2011 Venda speakers proportion map.svg|duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Vendataliges in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{legend|#EDF8E9|0–20%}} {{legend|#BAE4B3|20–40%}} {{legend|#74C476|40–60%}} |Kolom2= {{legend|#31A354|60–80%}} {{legend|#006D2C|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa 2011 Venda speakers density map.svg|duimnael|links|Geografiese verspreiding van Venda in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{legend|#ffffcc|&lt;1 /km²}} {{legend|#ffeda0|1–3 /km²}} {{legend|#fed976|3–10 /km²}} {{legend|#feb24c|10–30 /km²}} {{legend|#fd8d3c|30–100 /km²}} |Kolom2= {{legend|#fc4e2a|100–300 /km²}} {{legend|#e31a1c|300–1000 /km²}} {{legend|#bc0026|1000–3000 /km²}} {{legend|#800026|&gt;3000 /km²}}}}]] Die [[taal]] '''Venda''' (''TshiVenḓa'' in Venda) is een van die twaalf [[Amptelike taal|amptelike landstale]] van [[Suid-Afrika]]. Dit word deur sowat 1,3 miljoen as moedertaal gepraat (2011-sensus), hoofsaaklik [[Vendas]]. Venda word ook deur ongeveer 84&nbsp;000 in [[Zimbabwe]] gepraat, waar dit 'n amptelike taal is. Dit vorm deel van die [[Bantoetale|Bantoetaalfamilie]]. [[Dialek]]te sluit Phani en Tavha-tsindi in. == Woorde == Algemene woorde en frases: {| class="wikitable" style="font-size: 85%" |- !width="75"|[[Afrikaans]] ! Venda |- | Welkom || Vho ṱanganedzwa / Vho ṱanganedziwa kha (welkom by) |- | Dankie || Ndo livhuwa / Ro livhuwa |- | Goeiedag / Hallo || Ndaa (manlik) / Aa (vroulik) |- | Totsiens || Kha vha sale zwavhudi |- | Oggend || Masheroni |- | Aand || Matekwane |- | Rook verbode || A hu dahiwi |- | Geen ingang || A hu dzhenwi |- | Pasop vir die trap || Vha vhone tshiṱepisi |- | Pasop! || Vha ṱhogomele! |- | Veels geluk met jou verjaarsdag || Ḓuvha la mabebo lavhuḓi |- | Seisoengroete || Ni vhe na nwaha wavhuḓi |- | Geseënde Kersfees || Ḓuvha ḽa mabebo a Murena ḽavhuḓi |- | Geseënde Kersfees en voorspoedige Nuwejaar || Ḓuvha ḽa mabebo a Murena na Ṅwaha muswa zwavhuḓi |- |} == Sien ook == * [[Tale in Suid-Afrika]] * [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]] * [[Venda Wikipedia]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels en bronne == {{Interwiki|kode=ve}} {{CommonsKategorie|Venda language}} * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=VEN Ethnologue inskrywing oor Venda] === Taalhulpmiddels === * [http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ Vry en gratis Venda speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209010848/http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ |date= 9 Februarie 2007 }} * [http://translate.org.za/content/view/24/54/lang,af/ Venda sleutelbord] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004110/http://translate.org.za/content/view/24/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} === Sagteware in Venda === * [http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ Mozilla Firefox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004154/http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - webblaaier * [http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004011/http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - e-posprogram * [http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ OpenOffice.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004134/http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} - kantoorsuite * [http://translate.org.za/index.php?lang=af Translate.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628081437/http://translate.org.za/index.php?lang=af |date=28 Junie 2007 }} - 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Venda en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal * [http://pootle.translate.org.za/ve/ Pootle]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - aanlyn vertaling van Venda oopbronsagteware {{Taalsaadjie}} {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bantoetale]] [[Kategorie:Tale van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Tale van Zimbabwe]] 6f69cm1z7vch3fq7hy0eca5iz64ptgy 0 379 2889916 2486917 2026-04-04T08:46:28Z Aliwal2012 39067 nou twaalf amptelike landstale 2889916 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Tsongataal. Vir die etniese groep van Suid-Afrika, sien [[Tsongas]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Tsonga |inheemsenaam=Xitsonga |familiekleur=Niger-Kongo |state={{vlagland|Eswatini}}<br />{{vlagland|Mosambiek}}<br />{{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}} |streek=[[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Noordwes]], [[Gaza (provinsie)|Gaza]], [[Maputo (provinsie)|Maputo-provinsie]], [[Maputo]]-stad, [[Manica (provinsie)|Manica]], [[Inhambane (provinsie)|Inhambane-provinsie]], Chikombezi, Malipati, Chiredzi |sprekers=4 miljoen (moedertaal, 2011)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/tso |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Tsonga |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=21 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531224748/https://www.ethnologue.com/language/tso |archive-date=31 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />3,4 miljoen (tweede taal in Suid-Afrika, 2002)<ref>{{en}} Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development." ''Impact: Studies in language and society,'' 14:78</ref> |rang= |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam1=[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] |fam2=Atlanties-Kongo |fam3=Volta-Kongo |fam4=[[Benue-Kongo-tale|Benue-Kongo]] |fam5=Bantoïed |fam6=Suidelike Bantoïed |fam7=[[Bantoetale]] |fam8=Suidelike Bantoetale |nasie={{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}} (as ''Shangani'') |agentskap=[[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] |iso1=ts|iso2=tso|iso3=tso |kaart= }} [[Lêer:South Africa 2011 Tsonga speakers proportion map.svg|duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Tsongataliges in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{sleutel|#EDF8E9|0–20%}} {{sleutel|#BAE4B3|20–40%}} {{sleutel|#74C476|40–60%}} |Kolom2= {{sleutel|#31A354|60–80%}} {{sleutel|#006D2C|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa 2011 Tsonga speakers density map.svg|duimnael|links|Geografiese verspreiding van Tsonga in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:<br /> {{Kolomme2 |Kolom1= {{sleutel|#ffffcc|<1/km²}} {{sleutel|#ffeda0|1–3/km²}} {{sleutel|#fed976|3–10/km²}} {{sleutel|#feb24c|10–30/km²}} {{sleutel|#fd8d3c|30–100/km²}} |Kolom2= {{sleutel|#fc4e2a|100–300/km²}} {{sleutel|#e31a1c|300–1000/km²}} {{sleutel|#bc0026|1000–3000/km²}} {{sleutel|#800026|>3000/km²}}}}]] [[Lêer:WIKITONGUES- Lourenço speaking Tsonga.webm|duimnael|links|'n Man uit Angola gee 'n voorbeeld van Tsonga]] Die [[taal]] '''Tsonga''' (''Xitsonga'' in Tsonga) vorm deel van die [[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo-taalfamilie]]. Dit is een van die twaalf [[Amptelike taal|amptelike landstale]] van [[Suid-Afrika]], waar dit deur sowat 2 miljoen mense as moedertaal gepraat word (2011-sensus), hoofsaaklik [[Tsongas]]. Dit word deur ongeveer 1&nbsp;710&nbsp;000 mense in [[Mosambiek]] en deur 19&nbsp;000 in [[Eswatini]] gepraat. Daar is ook ongeveer 5&nbsp;000 sprekers in [[Zimbabwe]], waar dit een van die amptelike tale is. == Woorde == Algemene woorde en frases: {| class="wikitable" style="font-size: 85%" !width="75"|[[Afrikaans]] ! Tsonga |- | Welkom || U amukeriwile (enkelvoud) / Mi amukeriwile (meervoud) |- | Dankie || Inkomu |- | Goeiedag / Hallo || Avuxeni |- | Totsiens || Salani |- | Rook verbode || A ku dzhahiwi |- | Geen ingang || A ku ngheniwi |- | Pasop vir die trap || Xiya-xiya xitepisi |- | Pasop! || Tivonele! |- | Veels geluk met jou verjaarsdag || Ndzi tlangela siku ro velekiwa |- | Seisoensgroete || Mikateko ya Masiku yo Wisa |- | Geseënde Kersfees || A ku ve Khisimusi lerinene |- | Geseënde Kersfees en 'n voorspoedige Nuwejaar || A ku vi Khisimusi lerinene naswona a ku vi lembe lerintshwa lerinene |} == Teksvoorbeeld == Die '''[[Onse Vader]]''' in Tsonga: : Tata wa hina la nge matilweni, : vito ra wena a ri hlawuleke; : a ku te ku fuma ka wena; : ku rhandza ka wena a ku endliwe misaveni, : tanihi loko ku endliwa tilweni. : U hi nyika namuntlha vuswa bya hina bya siku rin'wana ni rin'wana; : u hi rivalela swidyoho swa hina, : tanihi loko na hina hi rivalela lava hi dyohelaka; : u nga hi yisi emiringweni, : kambe u hi ponisa eka Lowo biha, : Amen. == Sien ook == * [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]] * [[Tale in Suid-Afrika]] * [[Tsonga Wikipedia]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=ts}} {{CommonsKategorie|Tsonga language}} {{Wikt|Tsonga}} * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=TSO Ethnologue oor Tsonga] === Taalhulpmiddels === * [http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ Vrye en gratis Tsonga speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209010848/http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ |date= 9 Februarie 2007 }} === Sagteware in Tsonga === * [http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ Mozilla Firefox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004154/http://translate.org.za/content/view/15/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – webblaaier * [http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004011/http://translate.org.za/content/view/16/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – e-posprogram * [http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ OpenOffice.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004134/http://translate.org.za/content/view/17/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} – kantoorsuite * [http://translate.org.za/index.php?lang=af Translate.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628081437/http://translate.org.za/index.php?lang=af |date=28 Junie 2007 }} – 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Tsonga en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal * [http://pootle.translate.org.za/ts/ Pootle]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – Aanlynvertaling van Tsonga-oopbronsagteware {{Taalsaadjie}} {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tsonga]] [[Kategorie:Bantoetale]] [[Kategorie:Tale van Eswatini]] [[Kategorie:Tale van Mosambiek]] [[Kategorie:Tale van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Tale van Zimbabwe]] 47md6aeoq5ebe0g7judrvu5rtjh3zjj 0 496 2889829 2860258 2026-04-03T18:45:01Z Sobaka 328 /* Geboortes */ byvoeg 2889829 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=FDR-Campaign-October-24-1932.jpg|teks=Franklin Roosevelt tydens die verkiesings}} Die '''jaar 1932''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 32ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * James Chadwick ontdek [[neutron]]e, die neutrale boustene van die kern van ’n [[atome|atoom]]. * [[27 Januarie]] – Marjorie Hingle word in ’n [[Johannesburg]]se tussenverkiesing die eerste vrou wat in [[Suid-Afrika]] stem. * [[28 Januarie]] – [[Japan]]nese troepe beset [[Shanghai]] in die [[Republiek China]]. * [[4 Februarie|4]]-[[15 Februarie]] – Die derde [[Olimpiese Winterspele 1932|Olimpiese Winterspele]] word in [[Lake Placid]], [[Verenigde State van Amerika]], aangebied. * [[24 Junie]] – ’n Militêre staatsgreep beëindig die mag van die koning van [[Siam]] ([[Thailand]]). * [[2 Julie]] – Die term ‘New Deal’ word deur president [[Franklin D. Roosevelt]] vir die eerste keer gebruik. * [[17 Julie]] – [[Leeudoringstad-spoorwegramp]]: 'n Goederetrein met 'n vrag van 1200&nbsp;ton [[dinamiet]] ontplof by [[Leeudoringstad]] in [[Suid-Afrika]]. * [[30 Julie]]-[[14 Augustus]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1932|tiende Olimpiese Somerspele]] word in [[Los Angeles]], [[Verenigde State van Amerika]], aangebied. * [[23 September]] – Hejaz en Nejd smelt saam om die [[Saoedi-Arabië|Koninkryk van Saoedi-Arabië]] te vorm met Ibn Saud as die eerste monarg en [[Riaad]] as die [[hoofstad]]. * [[3 Oktober]] – [[Irak]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[19 Desember]] – Die [[BBC|Britse Uitsaaikorporasie]] begin internasionaal uitsaai met sy ''Empire Service'' na [[Australië]]. == Geboortes == * [[3 Januarie]] – [[Yolanda Montes]], Amerikaanse aktrise, verhoognaam "Tongolele" († [[2025]]). * [[5 Januarie]] – [[Douglas Livingstone]], Suid-Afrikaanse digter († [[1996]]). * 5 Januarie – [[Umberto Eco]], Italiaanse skrywer en [[filosoof]] († [[2016]]). * [[6 Januarie]] – [[Nathan Kirsh]], Swazi- en Suid-Afrikaanse miljardêr-sakeman en filantroop * [[9 Januarie]] – [[Ryne de Beer]], Suid-Afrikaanse musikant (Die Fluitende Predikantsvrou) († [[2008]]). * [[4 Februarie]] – [[Robert Coover]], Amerikaanse skrywer. * [[7 Februarie]] – [[Alfred Worden]], Amerikaanse ruimtevaarder en ingenieur († [[2020]]). * [[9 Februarie]] – [[Daan Bekker]], Suid-Afrikaanse bokser († [[2009]]). * [[19 Februarie]] – [[Joseph P. Kerwin]], Amerikaanse dokter en [[ruimtevaarder]]. * [[20 Februarie]] – Edgar Herrmann, Duitsgebore [[Kenia]]anse [[tydren]]jaer, wenner van die [[Safaritydren]] in 1970 en 1971. * [[26 Februarie]] – [[Johnny Cash]], [[Amerikaanse]] country-sanger († [[2003]]). * [[27 Februarie]] – [[Elizabeth Taylor]], Britse aktrise († [[2011]]). * [[4 Maart]] – [[Miriam Makeba]], Suid-Afrikaanse musieklegende († 2008). * 4 Maart – [[Jackie Mekler]], vyfmalige wenner van die [[Comrades-maraton]] († [[2019]]). * [[15 Maart]] – [[Alan Bean]], Amerikaanse ruimtevaarder († [[2018]]). * [[16 Maart]] – [[R. Walter Cunningham|Walter Cunningham]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] († [[2023]]). * [[23 Maart]] – [[Steve Mokone]], voormalige Suid-Afrikaanse sokkerspeler († [[2015]]). * [[4 April]] – [[Andrei Tarkofski]], Sowjet-Russiese rolprentregisseur, filmteoretikus, toneel- en operaregisseur († [[1986]]). * 4 April – [[Anthony Perkins]], Amerikaanse akteur († [[1992]]). * [[10 April]] – [[Omar Sharif]], Egiptiese akteur († 2015). * 10 April – [[Delphine Seyrig]], Franse aktrise en regisseuse († [[1990]]). * [[11 April]] – [[Joel Grey]], Amerikaanse sanger, akteur. * [[21 April]] – [[Ronnie Belcher]], Afrikaanse digter en lektor († [[2006]]). * [[25 April]] – [[Frene Ginwala]], Suid-Afrikaanse joernalis en politikus (oudspeaker van die Nasionale Vergadering) († [[2023]]). * [[27 April]] – [[Pik Botha]], Suid-Afrikaanse politikus, Minister van Buitelandse Sake († [[2018]]). * 27 April – [[Enzo Mari]], Italiaanse modernistiese kunstenaar († [[2020]]). * [[28 Mei]] – [[Chiquito de la Calzada]], Spaanse akteur, komediant en sanger († [[2017]]). * [[1 Junie]] – [[Jim Janssen van Raaij]], Nederlandse politikus († [[2010]]). * [[10 Junie]] – [[Hedley Bull]], Brits-Australiese [[Internasionale verhoudinge]] akademikus en skrywer († [[1985]]). * [[11 Junie]] – [[Athol Fugard]], Suid-Afrikaanse dramaturg, akteur en regisseur († [[2025]]). * [[12 Junie]] – [[Mimi Coertse]], Suid-Afrikaanse koloratuursopraan. * 12 Junie – [[Patrick Mynhardt]], Suid-Afrikaanse akteur († [[2007]]). * [[16 Junie]] – [[Santie Grosskopf]], [[Lys van Afrikaanse skrywers|Afrikaanse skryfster]]. * [[18 Junie]] – [[Louis Luyt]], Suid-Afrikaanse besigheidsman en sportadministrateur († [[2013]]). * [[18 Junie]] – [[Cliff Harrington]], Amerikaanse akteur, kinematograaf († [[2013]]). * [[21 Junie]] – [[Gert Basson]], Afrikaanse skrywer en joernalis. * [[28 Junie]] – [[Pat Morita]], Amerikaanse akteur († [[2005]]). * [[9 Julie]] – [[John Anthony West]], Amerikaanse skrywer, dosent en geologiegids († 2018). * 9 Julie – [[Donald Rumsfeld]], Amerikaanse politikus en sakeman († [[2021]]). * [[11 Julie]] – [[Hans van Manen]], Nederlandse balletdanser en choreograaf († [[2025]]). * [[14 Julie]] – [[Jan Breytenbach]], Suid-Afrikaanse beroepsoldaat, stigter van [[32-Bataljon]] en 44 Valskermbrigade († [[2024]]). * [[25 Julie]] – [[Paul J. Weitz]], Amerikaanse vlootkaptein, toetsvlieënier, lugvaartingenieur en Nasa-ruimtevaarder († 2017). * [[31 Julie]] – [[Sam Coppola]], Amerikaanse akteur († [[2012]]). * [[2 Augustus]] – [[Peter O'Toole]], Ierse akteur, bekend as ''Lawrence of Arabia'' († 2013). * [[5 Augustus]] – [[Ja'Net DuBois]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[12 Augustus]] – [[Alwyn du Plessis]], predikant in vyf gemeentes van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] († [[2021]]). * [[15 Augustus]] – [[Abby Dalton]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[22 Augustus]] – [[Gerald P. Carr]], Amerikaanse ingenieur, kolonel en ruimtevaarder († [[2020]]). * [[23 Augustus]] – [[Houari Boumediène]], rewolusionêr en tweede President van [[Algerië]] († 1978). * [[17 September]] – [[Jurgens Lambrechts]], deelnemer aan Afrikaanse radio-vasvraprogramme († 2005). * [[22 September]] – [[Algirdas Brazauskas]], Litause politikus en staatsman, President van Litaue († 2010). * [[26 September]] – [[Manmohan Singh]], Indiese ekonoom en politikus, 13de [[Eerste Minister]] van [[Indië]] († [[2024]]). * [[12 Oktober]] – [[Dick Gregory]], Amerikaanse akteur en skrywer(† 2017). * [[19 Oktober]] – [[Robert Reed]], Amerikaanse akteur, [[The Brady Bunch]] († 1992). * [[21 Oktober]] – [[Ron Hickman]], Suid-Afrikaansgebore, Jersey-gebaseerde motorontwerper en uitvinder († 2011). * [[23 Oktober]] – [[Piet Marais]], Suid-Afrikaanse advokaat en NP-politikus († [[2001]]). * [[27 Oktober]] – [[Sylvia Plath]], [[Amerikaanse]] digter, romanskrywer, en [[kortverhaal]]skrywer († [[1963]]). * [[2 November]] – [[Albert Crafford]], Afrikaanse skrywer en joernalis († 2001). * [[17 November]] – [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]], Suid-Afrikaanse offisier, akademikus en militêre historikus († 2025). * [[18 November]] – [[Fujie Eguchi]], vroue-tafeltennisspeler van Japan († 2021). * [[29 November]] – [[Jacques Chirac]], Franse staatsman, President van Frankryk († 2019). * [[5 Desember]] – [[Ray Austin (regisseur)|Ray Austin]], Engelse akteur, regisseur, en vervaardiger († 2023). * [[5 Desember]] – [[Little Richard]], Amerikaanse sanger († 2020). * [[7 Desember]] – [[Ellen Burstyn]], Amerikaanse aktrise. * [[9 Desember]] – [[Donald Byrd]], Amerikaanse [[trompet]]speler van [[jazz]]musiek († [[2013]]). * [[14 Desember]] – [[George Furth]], Amerikaanse akteur († [[2008]]). * [[28 Desember]] – [[Nichelle Nichols]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger († [[2022]]). * [[29 Desember]] – [[Inga Swenson]], Amerikaanse aktrise († [[2023]]). * [[31 Desember]] – [[Johannes Petrus Louw]], Suid-Afrikaanse vertaler en akademikus († [[2011]]). == Sterftes == * ''Onbekend'' – [[Judd Green]], Engelse akteur (* [[1866]]). * ''Onbekend'' – [[Henry Charles Hull]], Suid-Afrikaanse kabinetsminister (* [[1860]]). * [[10 Februarie]] – [[Edgar Wallace]], Engelse skrywer (* [[1875]]). * [[14 Maart]] – [[George Eastman]], Amerikaanse uitvinder (* [[1854]]). * [[4 April]] – [[Wilhelm Ostwald]], Duitse [[chemikus]] en [[filosoof]] (* [[1853]]). * [[9 Junie]] – Ds. [[Taetse Hamersma]], Nederlandsgebore predikant in twee gemeentes van die [[Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. (* [[1865]]). * [[16 Junie]] – [[Frederik van Eeden]], Nederlandse skrywer, digter en psigiater. (* [[1860]]). * [[19 Junie]] – [[Sol Plaatje]], Suid-Afrikaanse taalkenner, skrywer, joernalis en politikus (* [[1876]]). * [[15 Julie]] – [[C.J. Langenhoven]], Afrikaanse skrywer, digter en politikus (* [[1873]]). * [[22 Julie]] – [[Reginald Fessenden]], die eerste persoon wat mensestemme deur radiogolwe oorgedra het (* [[1866]]). * [[25 Julie]] – [[Cyriel Buysse]], Vlaamse naturalistiese skrywer en dramaturg (* [[1859]]). * [[9 Augustus]] – [[G.R. von Wielligh]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1859]]). * [[14 September]] – [[Jean Cras]], [[Historiese Bretagne|Bretonse]] [[komponis]] en vlootoffisier. (* [[1879]]). * [[19 Oktober]] – [[Arthur Friedheim]], Duits-Russiese pianis en komponis (* [[1859]]). * [[30 Oktober]] – [[Paul Methuen]], Britse krygsman (* [[1845]]). * [[8 November]] – [[Maksimilian Wolosjin]], Russies-Oekraïense digter en landskapskilder (* [[1877]]). * [[4 Desember]] – [[Gustav Meyrink]], Oostenrykse skrywer (* [[1868]]). * [[7 Desember]] – [[Jane Elizabeth Waterston]], die eerste vrouedokter in Suid-Afrika (* [[1843]]). * [[30 Desember]] – [[Daisy de Melcker]], multi-moordenares word gehang (* [[1886]]). [[Kategorie:1932| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] 5nibdb6pqcq24jb0eihbi3gzh9ziz0i 0 1796 2889828 2773077 2026-04-03T18:43:45Z Sobaka 328 /* Geboortes */ bywerk 2889828 wikitext text/x-wiki {{JanuarieKalender}} '''6 Januarie''' is die sesde dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]]. Daar volg nog 359 dae in die res van die jaar (360 in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). == Gebeure == <!--gebruik teenwoordige tyd--> * [[386]] – [[Pous Siricius]] hou ’n sinode in [[Rome]] wat die kerklike dissipline vaslê. * [[754]] – [[Pous Stefanus II]] trek oor die [[Alpe]] en ontmoet [[Pepyn die Korte]] by Ponthion om sy hulp te vra teen die [[Lombarde]]. * [[1450]] – [[Pous Nicolaas V]] begin die heiligverklaringsproses van Sint Simpert van Ausburg. Die proses word eers in 1468 voltooi. * [[1453]] – ’n Sameswering teen Pous Nicolaas V word ontdek en onderdruk. * [[1563]] – [[Pous Pius IV]] stel Frederico Gonzaga, broer van die hertog van Mantua en Ferdinando de’ Medici, seun van die hertog van [[Florence]] aan as kardinale. * [[1485]] – [[Pous Innocentius VIII]] verklaar Markgraaf Leopold van [[Oostenryk]] heilig. * [[1560]] – Pous Pius IV word gekroon deur kardinaal Alessandro Farnese. * [[1622]] – [[Pous Gregorius XV]] stig die Congregatio de propagande fide met sy bul ''Inscrutabili divinae providentia''. * [[1704]] – Eerste kerkgebou van [[NG gemeente Kaapstad]] die ''Groote Kerk'' word ingewy. * [[1768]] – [[Pous Clemens XIII]] publiseer ''Summa Quae'' – Oor die Poolse Kerk. * [[1838]] – [[Samuel Morse]] toets die [[telegrafie|elektriese telegraaf]] suksesvol vir die eerste keer. * [[1857]] – Die [[Vierkleur]] word die eerste keer gehys. * [[1900]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: Die [[Slag van Platrand]] vind plaas. * [[1903]] – [[Albert Einstein]] trou met Mileva Maric. * [[1907]] – [[Maria Montessori]] open haar eerste [[skool]] en dagsorgsentrum vir werkersklaskinders in [[Rome]]. * [[1912]] – [[Nieu-Meksiko]] word die 47ste [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] van die [[Verenigde State]]. * [[1963]] - [[Windhoek]] se middestad word oorstroom na 'n wolkbreuk; ten minste 6 mense verdrink. * [[1973]] – ''Schoolhouse Rock'' draai vir die eerste keer. * [[1995]] – ’n Brand in ’n [[woonstel]] in [[Manila]] lei tot die ontbloting van die beplande ''Operasie Bojinka''-komplot van [[Al-Kaïda]]. * [[2005]] – Oudpres. [[Nelson Mandela]] bevestig dat sy enigste oorlewende seun, Makgatho Mandela, gesterf het aan MIV/vigs. * [[2021]] – Gewapende aanhangers van die uitgaande president [[Donald Trump]] [[Bestorming van die Verenigde State Kongresgebou in 2021|bestorm die Amerikaanse Kapitool]] in [[Washington, D.C.]] * [[2025]] – [[Indonesië]] sluit by [[BRICS]] aan. == Geboortes == * [[1367]] – [[Richard II van Engeland]] († [[1400]]). * [[1412]] – [[Johanna van Arkel]], Franse nasionale heldin († [[1431]]). * [[1834]] – [[Georges de Layens]], Franse botanis en [[byeboer]] († [[1897]]). * [[1838]] – [[Max Bruch]], Duitse komponis en dirigent († [[1920]]). * [[1861]] – [[Victor Horta]], Belgiese argitek en ontwerper († [[1947]]). * [[1865]] – [[Stephanus Postma]], Afrikaanse teoloog en predikant († [[1904]]). * [[1878]] – [[Carl Sandburg]], Amerikaanse digter en geskiedkundige († [[1967]]). * [[1890]] – [[Paul Louw]], Afrikaanse predikant en digter († [[1933]]). * [[1897]] – [[Ferenc Szálasi]], Hongaarse militêre offisier en politikus († [[1946]]). * [[1906]] – [[Walter Battiss]], Suid-Afrikaanse kunstenaar († [[1982]]). * [[1913]] – [[Loretta Young]], Amerikaanse [[aktrise]] († [[2000]]). * [[1932]] – [[Nathan Kirsh]], Swazi- en Suid-Afrikaanse miljardêr-sakeman en filantroop * [[1944]] – [[Bonnie Franklin]], Amerikaanse aktrise († [[2013]]). * [[1946]] – [[Syd Barrett]], [[Engelse]] [[sanger]], liedjieskrywer en [[musikant]] wat die rockgroep [[Pink Floyd]] in 1965 gestig het († [[2006]]). * [[1955]] – [[Rowan Atkinson]], Britse akteur. * [[1955]] – [[Virginia Davids]], Suid-Afrikaanse sopraan. * [[1962]] – [[Mike Schüssler]], Suid-Afrikaanse ekonoom († [[2022]]). * [[1964]] – [[Richard Louis]], naelloopatleet van Barbados († [[2025]]). * [[1984]] – [[Marius van der Westhuizen]], Suid-Afrikaanse internasionale [[rugby]][[skeidsregter]]. * [[1986]] – [[Deepika Padukone]], [[Indië|Indiese]] aktrise en model. * [[1987]] – [[Bongani Khumalo]], Suid-Afrikaanse sokkerspeler. * [[1999]] – [[Eliza Scanlen]], Australiese aktrise. == Sterftes == * [[1448]] – [[Christoffel van Beiere]], 'n koning van [[Denemarke]], [[Noorweë]] en [[Swede]] (* [[1418]]). * [[1693]] – [[Mehmet IV]], sultan van die [[Ottomaanse Ryk]] (* [[1642]]). * [[1884]] – [[Gregor Mendel]], Oostenrykse Augustynse monnik, bioloog en ontdekker van die [[Wette van Mendel|grondslag van die genetika]] (* [[1822]]). * [[1900]] – [[Herman Albrecht]], [[Kaapkolonie]] ontvanger van die [[Victoriakruis]] (* [[1876]]). * [[1919]] – [[Theodore Roosevelt]], die 26ste [[President van die Verenigde State]] (1901–1909) (* [[1858]]). * 1919 – Walther Paucker, Duits-Baltiese protestantse martelaar (* [[1878]]). * [[1981]] – [[A.J. Cronin]], Skotse fisikus en digter (* [[1896]]). * [[1993]] – [[Rudolf Nureyev]], Russiese balletdanser (* [[1938]]). * [[1993]] – [[Dizzy Gillespie]], [[VSA|Amerikaanse]] [[trompet]]speler van [[jazz]]musiek (* [[1917]]). * [[1995]] – [[Joe Slovo]], 'n Suid-Afrikaanse politikus, leier van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]], en 'n lid van die ANC (* [[1926]]). * [[2013]] – [[Neil Adcock]], Suid-Afrikaanse krieketspeler (* [[1931]]). * [[2019]] – [[Johan Claassen]], Suid-Afrika se ses-en-twintigste [[Springbokkapteins|Springbokkaptein]] (* [[1929]]). * [[2022]] – Sir [[Sidney Poitier]], Amerikaansgebore [[Bahamas|Bahamaanse]] akteur, regisseur, skrywer en diplomaat (* [[1927]]). == Vakansie-, vierings- en waarnemingsdae == * [[Driekoningedag]] in [[Katolisisme]] {{Commonskat|6 January}} [[Kategorie:Januarie]] flv7kub5w2w8l292xu53k144axh5hxf 4 5209 2889805 2889534 2026-04-03T17:11:16Z MediaWiki message delivery 55541 /* Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) */ nuwe afdeling 2889805 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]<!-- [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> qvkvw1l5lio8cbfzxgmbotj9lyfc4lu 2889808 2889805 2026-04-03T17:29:02Z Aliwal2012 39067 /* Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) */ 2889808 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]<!-- [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) 8n18a2os96iwv533644vnz2wsq6rrza 2889810 2889808 2026-04-03T17:43:28Z Aliwal2012 39067 /* Action Required: Update templates/modules for electoral maps */ Antwoord 2889810 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]<!-- [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) l22zx9bp1sounsss6u8o3r4jyihcmje 2889851 2889810 2026-04-03T20:12:54Z Lefcentreright 92804 /* Action Required: Update templates/modules for electoral maps */ Added 2889851 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]<!-- [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) :::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC) aaw893fpqzwqqzcazlb90mo4et7dcoi 0 9281 2889934 2869074 2026-04-04T11:12:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889934 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Operasie Entebbe |image=[[Lêer:Operation Thunderbolt. IV.jpg|300px]] |caption=Israeliese kommando's van die Sayeret Matkal na die operasie |partof=die [[Arabies-Israeliese konflik]] |date=[[4 Julie]] [[1976]] |place=[[Lughawe Entebbe]], [[Uganda]] |result=Missie suksesvol; 102 (uit 106) gyselaars bevry<ref name=MHS>{{cite web |title=Tactical Combat Casualty Care – November 2010 |last=McRaven |first=Bill |url=http://www.health.mil/Libraries/101101_TCCC_Course_Materials/0203PP02_Care_Under_Fire_101101.pptx |work=MHS US Department of Defense |publisher=MHS US Department of Defense |access-date=9 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221131443/http://www.health.mil/Libraries/101101_TCCC_Course_Materials/0203PP02_Care_Under_Fire_101101.pptx |archive-date=21 Desember 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |combatant1={{vlagland|Israel}} |combatant2= [[Populêre Front vir die Bevryding van Palestina]] – Eksterne Operasies<br />[[Lêer:Revolutionäre Zellen.svg|20px]] Rewolusionêre Selle<br />{{vlagland|Uganda}} |commander1={{vlagikoon|Israel}} Yekutiel Adam<br />{{vlagikoon|Israel}} Dan Shomron<br />{{vlagikoon|Israel}} Benjamin Peled<br />{{vlagikoon|Israel}} [[Jonatan Netanyahu]] (†) |commander2= Wadie Haddad<br />[[Lêer:Revolutionäre Zellen.svg|20px]] [[Wilfried Böse]] (†)<br />{{vlagikoon|Uganda}} [[Idi Amin]] |strength1=100 spesiale magte |strength2=7 kapers |casualties1=1 spesiale maglid dood<br />7 spesiale maglede gewond |casualties2=al 7 kapers dood<br />45 Ugandese soldate dood<ref>Entebbe: The Most Daring Raid of Israel's Special Forces, The Rosen Publishing Group, 2011, van Simon Dunstan, b. 58</ref><br />11 [[MiG-17]] vliegtuie vernietig |casualties3=4 gyselaars dood<br />10 gyselaars gewond }} [[Lêer:DF-ST-97-01975.jpg|300px|thumb|Toring van die voormalige [[Lughawe Entebbe]]]] '''Operasie Entebbe''' is 'n militêre maneuver wat deur die [[Israel]]i-weermag in [[1976]] uitgevoer is om 103 gekaapte [[Passasiersvliegtuig|vliegtuigpassasiers]] in [[Uganda]] van hul kapers te bevry. Die operasie het gedurende die nag van [[3 Julie]] en die vroeë oggendure van [[4 Julie]] [[1976]] plaasgevind. Oorspronklik is dit "Operasie Donderslag" deur die Israeli-beplanners gedoop, maar later amptelik herbenoem as "Operasie Jonatan", ter ere van die Israeli-bevelvoerder. Dié grondbevelvoerder, kolonel [[Jonatan Netanyahu|Jonatan "Jonie" Netanyahu]] is ook die enigste Israeliese soldaat wat in die aanval gesterf het. Drie gyselaars sterf en vyf Israeli-kommandolede is gewond. 'n Vierde gyselaar is deur Ugandese weermagoffisiere by 'n nabygeleë hospitaal vermoor.<ref>[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40B11FD3E5D12728DDDAD0894DE405B898BF1D3 "Body of Amin Victim Is Flown Back to Israel."] ''[[New York Times]]''. 4 Junie 1979, Maandag, p. A3.</ref> == Aanloop tot Operasie Entebbe == Op [[27 Junie]] 1976, sewe dae voor die maneuver, het [[Air France]]-vlug 139 in [[Athene]], [[Griekeland]] opgestyg op pad na [[Parys]], [[Frankryk]]. Teen ongeveer 12:30, minder as tien minute na vertrek, is die vlug gekaap en gedwing om na [[Benghazi]], [[Libië]] te vlieg. Na sewe ure op die aanloopbaan in Benghazi, waartydens die vliegtuig met brandstof hervul is en een [[Brittanje|Britse]] vroulike gyselaar vrygelaat is nadat sy voorgegee het dat sy swanger was en besig was om 'n miskraam te kry, <ref>[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3269662,00.html "Mossad took photos, Entebbe Operation was on its way."] Ynetnews. [[2006]]</ref> vertrek die [[Airbus]] weer. Om 03:15 die volgende oggend land die vliegtuig op die [[Entebbe Internasionale Lughawe]] in [[Uganda]]. Die kapers was agt lede van die Populêre Front vir die Bevryding van Palestina (PFLP) en twee lede van die Duitse Rewolusionêre Selle (''Revolutionäre Zellen'', ''[RZ]''). Die kapers is klaarblyklik deur die Ugandese regering van die pro-Palestynse President [[Idi Amin]] gesteun. Die kapers word gelei deur [[Wilfried Böse]] (en nie soos somtyds verkeerdelik gerapporteer word deur Ilich Ramírez Sánchez ook bekend as "Carlos die Jakkals" nie). Hulle eis die vrylating van 40 [[Palestyne]] wat in Israel aangehou word en 13 ander gevangenes in [[Kenia]], Frankryk, [[Switserland]] en [[Duitsland]]. Die passasiers word aangehou in die ou-terminaal oorgangsaal. Die terroriste het later die meeste passasiers vrygelaat en met opset slegs Israeli's en [[Jood|Jode]] aangehou.<ref name=DT-1977>David Tinnin, ''Like Father'', Time (magazine), [[8 Augustus]] [[1977]]. A review of ''Hitler's children'' by Julian Becker, [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,915234-2,00.html Bladsy 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101018032711/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C915234-2%2C00.html |date=18 Oktober 2010 }}</ref> Terwyl die kapers met dié proses besig was, het 'n oorlewende van die ''[[Holocaust]]'' die kampregistrasienommer wat op sy arm getatoeëerd was aan Böse gewys, waarop Böse protesteer het "Ek's g'n Nazi nie!...Ek is 'n idealis."<ref name="DT-1977" /> Volgens die kapers sou die gyselaars vermoor word indien die Palestynse gevangenes nie vrygelaat word nie. Nadat die kapers bekend gemaak het dat die vlugpersoneel en die nie-Joodse passasiers vrygelaat sou word en na Parys teruggestuur sou word, het Kaptein Michel Bacos dit aan die kapers gestel dat alle passasiers van Vlug 139 sy verantwoordelikheid is en dat hy geen passasiers sou agterlaat nie. Die vlugpersoneel het sy voorbeeld gevolg en geweier om die oorblywende passasiers agter te laat. (Na sy terugkeer in Parys was Bacos hieroor dissiplinêr aangespreek deur Air France en vir 'n tydperk geskors).<ref>Kaplan, David E. [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525798527&pagename=JPost%2FJPArticle%2FPrinter "'n Historiese gyselaarneming herbesoek."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112070913/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525798527&pagename=JPost%2FJPArticle%2FPrinter |date=12 Januarie 2012 }} [[The Jerusalem Post]]. 3 Augustus 2006.</ref> 'n Franse non het ook geweier om te gaan, en aangedring daarop dat een van die gyselaars in haar plek vrygelaat moet word, maar sy is deur Ugandese soldate gedwing om op die Air France-vliegtuig te klim wat gestuur is om die vrygelate passasiers te gaan haal.<ref>{{cite news |author=Feldinger, Lauren Gelfond |title=Back to Entebbe |url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1150885879544&pagename=JPost%2FJPArticle%2FPrinter |publisher=[[The Jerusalem Post]] |date=2006-06-29 |quote=A nun who refused to separate herself from the Jews was pushed out to freedom |access-date=2011-02-04 |archive-date=2012-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112183928/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1150885879544&pagename=JPost%2FJPArticle%2FPrinter |url-status=dead }}</ref> Uiteindelik het 'n totaal van 83 Israeli's en Franse Jode as gyselaars agtergebly, sowel as twintig ander persone, waarvan die meeste die bemanning van die Air France-vliegtuig was. == Nasionaliteite van die gyselaars == {| class="wikitable" !Nasionaliteit!!Passasiers!!Bemanning!!Totaal |- |{{BEL}}||4||0||4 |- |{{vlag|Denemarke}}||2||0||2 |- |{{vlag|Frankryk}}||42||12||54 |- |{{vlag|Griekeland}}||25||0||25 |- |{{vlag|Duitsland}}||1||0||1 |- |{{vlag|Israel}}||84||0||84 |- |{{vlag|Italië}}||9||0||9 |- |{{vlag|Japan}}||1||0||1 |- |{{vlag|Suid-Korea}}||1||0||1 |- |{{vlag|Spanje}}||5||0||5 |- |{{GBR}}||30||0||30 |- |{{vlag|VSA}}||32||0||32 |- |'''Totaal'''||'''248'''||'''12'''||'''260''' |} == Israeli-aanval == Die regering van Israel het besluit om 'n militêre operasie te loods met die doel om die oorblywende passasiers te bevry. Aanvanklik het die kapers 'n sperdatum van 1 Julie gestel,<ref>Grimes, Paul. [http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00712F7355E1A738DDDA90B94DF405B868BF1D3 "Rescuing the Entebbe Hostages."] ''New York Times''. Vrydag, 30 Julie 1976. (The Weekend, p. 51)</ref> maar die Israeli-regering het aangebied om met die kapers te onderhandel om die sperdatum na [[4 Julie]] verskuif te kry.<ref>Lipkin-Shakhak, Tali. [http://www.historama.com/online-resources/articles/israel/dan_shomron_on_1976_entebbe_raid.html "The Forgotten Hero of Entebbe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130911053259/http://www.historama.com/online-resources/articles/israel/dan_shomron_on_1976_entebbe_raid.html |date=11 September 2013 }} ''Maariv''. 16 Junie 2006.</ref> Hierdie uitstelling van die sperdatum was krities belangrik om genoeg tyd te verkry vir die Israeli's om [[Entebbe]] te bereik. Op 3 Julie, het die Israeli-kabinet die reddingsending goedgekeur<ref>Smith Terence. [http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60816FA38591B728DDDAD0894DF405B868BF1D3 "Hostages Freed as Israelis Raid Uganda Airport."] ''New York Times''. Sunday, 4 Julie 1976.</ref> en na dae van intelligensie-insameling en deeglike beplanning het vier [[Lockheed C-130 Hercules|C-130 Hercules]]-vragvliegtuie van die [[Israeliese Lugmag]] vanaf Israel gevlieg en sonder enige lugbeheerhulp in die nag op Entebbe-lughawe geland. Die vliegtuie is gevolg deur 'n [[straler]] met mediese toerusting wat na [[Jomo Kenyatta Internasionale Lughawe]] in [[Nairobi]], Kenia gevlieg het. Oor 'n honderd Israeli-weermagtroepe, insluitende lede van die elite [[Sayeret Matkal]]-span het aan die aanval deelgeneem. Die Keniaanse regering het ook die operasie gesteun. Operasie Entebbe was onder die bevel van majoor-generaal Yekutiel "Kuti" Adam, met sy tweede-in-bevel Matan Vilnai.<ref>[https://archive.is/20120629063452/www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2003/6/Matan%20Vilnai ''Matan Vilnai: Deputy Minister of Defense''.] Israel Ministry of Foreign Affairs.</ref> Die vlugpad was oor Sharm al-Sheikh, en af met die internasionale vlugpad oor die [[Rooisee]]. Hulle is suid van [[Djiboeti]], noordoos van [[Nairobi]], Kenia (waarskynlik oor [[Somalië]] en die Ogadenstreek van [[Ethiopië]]), wes deur die [[Groot Skeurvallei|Skeurvallei]] en oor die [[Victoriameer]].<ref>page 100 of book ''Ninety Minutes at Entebbe''</ref> Generaal Yekutiel Adam was aan boord van die tweede [[Boeing]] wat tydens die aanslag bly sirkel het bokant Entebbe-lughawe. Die Israeliese magte het 'n uur voor middernag geland. 'n Swart [[Mercedes-Benz]] met 'n begeleiding van jeeps is saamgeneem, met die doel om voor te gee dat dit die normale kavelkade van Idi Amin is, wat van die vliegtuig na die hoofsaal van die terminaalgebou ry. Die Mercedes was die eiendom van 'n Israeli-burgerlike en was klaarblyklik geverf vir die operasie met die veronderstelling dat dit aan die eienaar teruggeggee sal word in die oorspronklike kleur. Die Israeli's het uit hul voertuie gespring, die terminaalgebou binnegebars en in [[Engels]] en [[Hebreeus]] geskree: "Val plat! Val plat!".<ref name="ynetnews.com">[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3270314,00.html]</ref> 'n Negentienjarige Franse Jood by name Jean-Jacques Maimoni—hy het met die aanvang van die skaking homself aan die kapers identifiseer as 'n Israeli-Jood, eerder as 'n Franse Jood—het ongelukkig opgestaan.<ref name="ynetnews.com" /> Die Israeli-kommando's het hom verwar met 'n kaper en hy is deur hulle geskiet. 'n Ander gyselaar, Pasco Cohen, 52, die bestuurder van 'n Israeli mediese versekeringsfonds is ook noodlottig verwond deur óf die kapers, óf per ongeluk deur die Israeli's.<ref name="ynetnews.com" /> 'n Derde gyselaar, die 56-jaar oue Ida Borochovitch, 'n Russiese Jood wat na Israel toe immigreer het, het ook in die spervuur gesterf.<ref name="unsung">[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3270314,00.html "Entebbe se onbesonge held"], Ynetnews.com. 2006.</ref> Op 'n sekere oomblik het 'n Israeli-kommando in Hebreeus uitgeroep: "Waar is die res van hulle?", oënskynlik verwysende na die kapers.<ref name="ynetnews.com" /> Die gyselaars het 'n deur in die lughawe se hoofsaal uitgewys waardeur die soldate toe verskeie handgranate gegooi het. Nadat hulle die kamer binnegegaan het, is die laaste drie gyselaars ook dood gemaak. Die aanval het ongeveer drie minute geduur en ses kapers is dood gemaak. Van die 103 gyselaars het altesaam drie gesterf. Daar word gespekuleer dat die Israeli's van die kapers gevang het, maar dit kon nooit bevestig word nie. Die Ugandese magte het ook op die Israeli's geskiet en het die grondbevelvoerder, kolonel Jonathan Netanyahu, noodlottig verwond. Hy was die enigste Israeli-ongeval in die aanval. (Hy was die ouer broer van [[Benjamin Netanyahu]], Eerste Minister van Israel van 1996 tot 1999.) 'n Totaal van 45 Ugandese soldate is dood gemaak in die aanval en Ugandese vegvliegtuie op die lughawe is buite aksie gestel. Die bevryde gyselaars is teruggevlieg via Nairobi na Israel. Daar was ook nog 'n burgerlike ongeval naamlik Dora Bloch, 'n 75-jarige gyselaar. Sy was besig om te herstel van 'n verstikking in die Mulago-hospitaal in [[Kampala]] toe die Israeli's aangeval het. In April 1987, het Henry Kyemba, Ugandese Minister van Gesondheid in dié tyd, die Ugandese Menseregtekommissie vertel dat Dora Bloch uit haar hospitaalbed gesleep is en deur twee leëroffisiere vermoor is in opdrag van Idi Amin.<ref name="unsung" /> Bloch se oorskot is in 1979 ontdek ná die Tanzanies-Ugandese oorlog wat tot die einde van Amin se bewind in Uganda gewoed het.<ref>[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40B11FD3E5D12728DDDAD0894DE405B898BF1D3 "Liggaam van Amin-slagoffer word teruggevlieg na Israel."] ''New York Times''. 4 Junie 1979, Maandag, p. A3.</ref> == Analise == Een van die redes waarom die aanval so goed beplan kon word, is omdat die gebou waarin die gyselaars aangehou was, deur Israeliese konstruksiefirmas gebou is. Dit was 'n algemene gebeurlikheid vir Israeliese konstruksiefirmas om betrokke te wees by bouprojekte in [[Afrika]] gedurende die [[1960]]'s en die [[1970]]'s. Die firma wat die lughawe gebou het, het steeds die bloudrukke gehad en dit aan die regering verskaf.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,914272,00.html ''Time Magazine'', "Die Redding: 'Ons doen die onmoontlike'."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110220134350/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,914272,00.html |date=20 Februarie 2011 }} ''Time Magazine''. Maandag, 12 Julie 1976.</ref> Nog 'n voordeel was dat van die vroeër vrygelate gyselaars die binnekant van die gebou, die aantal kapers, die betrokkenheid van die Ugandese en ander belangrike detail kon verskaf.<ref name="betzer">[http://www.usatoday.com/news/world/2006-07-04-palestinian-pressure_x.htm "Israel gedenk die 30ste viering van Entebbe."] ''Associated Press'' in ''[[USA Today]]''. 5 Julie 2006.</ref> Gedurende die beplanning van die militêre operasie het die Israeliese weermag 'n gedeeltelike replika van die lughawe gebou. Hierdie replika is onder meer gebou deur die burgerlikes wat die oorspronklike gebou gebou het. Gedurende die operasie is uiters hoë standaarde van sekuriteit gehandhaaf. In die week voor die aanval het Israel politieke opsies om die vrylating van die gyselaars te bewerkstellig, ondersoek. Sommige bronne dui aan dat die Israeliese Kabinet bereid was om die Palestynse aangehoudenes vry te laat indien 'n militêre oplossing onprakties sou blyk te wees. 'n Afgetrede Israeli offisier, generaal Chaim Bar-Lev, het Idi Amin vir 'n lang tyd geken en het persoonlike vriendskapsbande met hom gehad. Op versoek van die Kabinet het hy verskeie kere met Amin per telefoon gepraat, meer kon geen vordering maak nie.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,914380,00.html "Regverdiging vir die Israeli's."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110521012151/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,914380,00.html |date=21 Mei 2011 }} ''Time Magazine''. 26 Julie 1976]</ref><ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,914382,00.html "'n Oorlog van woorde oor 'n gespanne grens."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110309192305/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,914382,00.html |date= 9 Maart 2011 }} ''Time Magazine''. 26 Julie 1976.</ref> Die regering van Uganda het later 'n vergadering van die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]] versoek met die doel om die aanval as 'n skending van Uganda se soewereiniteit te veroordeel. Die Veiligheidsraad het uiteindelik besluit om geen resolusie oor die aanval te aanvaar nie.<ref>Teltsch, Kathleen. [http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0B11F73F5B167493C2A8178CD85F428785F9 "Uganda reken die VN sal Israel verdoem vir lughawe-aanval."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810000646/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0B11F73F5B167493C2A8178CD85F428785F9 |date=10 Augustus 2011 }} ''New York Times''. 10 Julie 1976. (Seksie: Die week in oënskou)</ref> == Rolprentvoorstellings van die operasie == Die voorval was die onderwerp van drie films – twee VSA-produksies en een Israeliese produksie. * ''Victory At Entebbe'' (1976) met [[Anthony Hopkins]], [[Burt Lancaster]], [[Elizabeth Taylor]] en [[Richard Dreyfuss]] as kol. Netanyahu. Regisseur: Marvin J. Chomsky * ''Raid On Entebbe'' (1977) met [[Peter Finch]], Horst Buchholz, [[Charles Bronson]], [[Yaphet Kotto]]. Regisseur: Irvin Kershner * ''Mivtsa Yonatan'' (Operasie Jonatan, 1977) Israeli Yehoram Gaon speel kol. Netanyahu. Oostenryker Sybil Danning en Duitser [[Klaus Kinski]] speel die kapers. Regisseur: Menahem Golan == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * Hastings, Max. ''Yoni, Hero of Entebbe''. Bantam Doubleday Dell Publ., 1979. {{ISBN|0-385-27127-1}} * Netanyahu, Iddo. ''Yoni's Last Battle: The Rescue at Entebbe''. 1976, Gefen Books. {{ISBN|9652292834}} * Netanyahu, Iddo. ''Entebbe: A Defining Moment in the War on Terrorism: The Jonathan Netanyahu Story''. New Leaf Press, 2003. {{ISBN|0-89221-553-4}} * Netanyahu, Jonathan / Netanyahu, Benjamin / Netanyahu, Iddo. ''Self-Portrait of a Hero: From the Letters of Jonathan Netanyahu''. 1963–1976, Warner Books, 1998. {{ISBN|0-446-67461-3}} * Netanyahu, Jonathan. ''The Letters of Jonathan Netanyahu''. Gefen Books, 2001. {{ISBN|9652292672}} * Stevenson, William. ''Ninety Minutes at Entebbe''. Bantam Books, 1976. {{ISBN|0-553-10482-9}} == Eksterne skakels == * [http://www1.idf.il/DOVER/site/mainpage.asp?sl=EN&id=5&docid=23016&year=3&Pos=1 Entebbe-dagboek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040810011707/http://www1.idf.il/DOVER/site/mainpage.asp?sl=EN&id=5&docid=23016&year=3&Pos=1 |date=10 Augustus 2004 }} – amptelike, gedetaileerde weergawe deur die Israeli magte. * [http://newssearch.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/4/newsid_2786000/2786967.stm 4 July 1976: Israelis rescue Entebbe hostages (BBC)] by die [[BBC]] se "On this day". {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Israel]] [[Kategorie:Geskiedenis van Uganda]] [[Kategorie:Israeliese weermag]] [[Kategorie:Vliegtuigkapings]] ajphodj6upoy7w1o2wrp1cveop362hd 0 9416 2889765 2841544 2026-04-03T14:47:36Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Skakel na Austria Wene 2889765 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Oostenryk |volle_naam = <small>''Republik Österreich'' ([[Duits]])</small> |algemene_naam = Oostenryk |beeld_vlag = Flag of Austria.svg |beeld_wapen = Austria Bundesadler.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Austria.svg |leuse = |volkslied = ''[[Land der Berge, Land am Strome]]''<br /><small>''([[Duits]] vir: "Land van Berge, Land aan die rivier")''</small><br /><center>[[Lêer:Land der Berge Land am Strome instrumental.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Duits]]{{smallsup|1}} |hoofstad = [[Wene]] {{Koördinate|48|12|N|16|21|O}} |latd = 48 |latm = 12 |latNS = N |longd = 16 |longm = 21 |longEW = O |grootste_stad = [[Wene]] |regeringsvorm = [[Federale republiek|Federale parlementêre<br />grondwetlike republiek]] |leiertitels = <br />• [[President van Oostenryk|President]]<br />• [[Kanselier van Oostenryk|Kanselier]]<br />• Adjunkkanselier<br />• [[President van die Nasionale Raad]]<br />• [[President van die Federale Raad]] |leiername = [[Alexander Van der Bellen]]<br />[[Christian Stocker]]<br />''vakant''<br />[[Walter Rosenkranz]]<br />[[Andrea Eder-Gitschthaler]] |oppervlak_rang = 112^de |oppervlak_grootte = |oppervlak = 83&nbsp;882,56 |oppervlakmi² = 32&nbsp;387,24 |persent_water = 0,84 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> |bevolking_skatting = 9&nbsp;158&nbsp;750<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.statistik.at/fileadmin/pages/405/Bev_Zeitreihe_Jahresbeginn_Gebietseinheiten_2024.ods |title=Statistik Austria – Bevölkerung zu Jahresbeginn nach administrativen Gebietseinheiten (Bundesländer, NUTS-Regionen, Bezirke, Gemeinden) 2002 bis 2024 (Gebietsstand 1.1.2024) (ODS) |publisher=Statistik Austria |date=1 Januarie 2024 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 93^ste |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 109 |bevolkingsdigtheidmi² = 282,8 |bevolkingsdigtheidrang = 78^ste |BBP_PPP = $686,444&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=122,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Austria |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2024 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 43^ste |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $74&nbsp;976<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 14^de |BBP = $559,218&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 33^ste |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $61&nbsp;080<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 17^de |onafhanklikheidstipe = Stigting van |onafhanklikheidsgebeure = • Naam<br />• [[Markgraafskap Oostenryk]]<br />• [[Hertogdom Oostenryk]]<br />• [[Aartshertogdom Oostenryk]]<br />• [[Keiserryk Oostenryk]]<br />• [[Oostenryk-Hongarye]]<br />• Duits-Oostenryk<br />• Eerste Republiek<br />• Huidige grondwet<br />• Bondstaat<br />• [[Anschluss]]<br />• Tweede Republiek<br />• Staatsverdrag |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1 November]] [[996]]<br />[[976]]<br />[[17 September]] [[1156]]<br />[[6 Januarie]] [[1453]]<br />[[11 Augustus]] [[1804]]<br />[[30 Maart]] [[1867]]<br />[[12 November]] [[1918]]<br />[[10 September]] [[1919]]<br />[[10 November]] [[1920]]<br />[[1 Mei]] [[1934]]<br />[[13 Maart]] [[1938]]<br />[[27 April]] [[1945]]<br />[[27 Julie]] [[1955]] |MOI = {{wins}} 0,926<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> |MOI_rang = 22^ste |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 28,1<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2023 |Gini_kategorie = {{kleur|#090|laag}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = AT |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.at]] |skakelkode = 43 |voetskrif = 1. Daarbenewens [[Hongaars]] en [[Kroaties]] in [[Burgenland]], [[Sloweens]] in [[Karinthië]].<ref name="RIS">{{de}} {{cite web |url=https://www.ris.bka.gv.at/Dokument.wxe?Abfrage=Bundesnormen&Dokumentnummer=NOR40066723 |publisher=Rechtsinformationssystem des Bundes |title=Regionale Sprachen Österreichs |year=2013 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> }} '''Oostenryk''' ([[Duits]]: ''Österreich'', [ˈøːstɐˌʁaɪç], {{Audio|De-Österreich.oga|luister}}), amptelik die '''Republiek Oostenryk''' (''Republik Österreich'', {{Audio|Republik Österreich.ogg|luister}}), is 'n [[federale republiek]] in [[Sentraal-Europa]] wat uit nege [[Deelstate van Oostenryk|deelstate]] (waaronder die [[hoofstad]] [[Wene]]) bestaan. Die land grens in die weste aan [[Switserland]] en [[Liechtenstein]], in die noorde aan [[Duitsland]] en [[Tsjeggië]], in die ooste aan [[Slowakye]] en [[Hongarye]], en in die suide aan [[Italië]] en [[Slowenië]]. Die huidige grense is in die Vredesverdrag van Saint-Germain in 1919 vasgelê wat die ontbinding van [[Oostenryk-Hongarye]] ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] gereël het. [[Lêer:Wien 01 Austriabrunnen 07.jpg|duimnael|links|Personifikasie van Austria op die Austriafontein in Wene]] [[Lêer:Oberfallenberg 11.jpg|duimnael|links|'n Kapelletjie bo-oor 'n see van mis. Uitsig vanaf die bergpiek Oberfallenberg in die [[Vorarlberg|deelstaat Vorarlberg]] oor die Switserse Alpe]] Die vroegste gedokumenteerde gebruik van die Duitse landsnaam ''Österreich'' as ''Ostarrichi'' is in 'n [[Oudhoogduits]]e teks van 996 oorgelewer. Daarnaas was ook die [[Latyn]]se naam ''Austria'' gebruiklik. In 1156 het Oostenryk, wat oorspronklik hoofsaaklik deur setlaars uit die aangrensende [[Beiere]] ontwikkel is, 'n selfstandige [[hertogdom]] in die [[Heilige Romeinse Ryk]] geword. Nadat die Babenberg-dinastie in 1246 uitgesterf het, het die land onder [[Habsburg]]se bewind gekom. Die gebied, wat as Oostenryk bekendgestaan het, het later die hele Habsburgse [[monargie]] behels en uiteindelik die [[Keiserryk Oostenryk]], wat in 1804 gestig is, en die Oostenrykse helfte van die dubbelmonargie [[Oostenryk-Hongarye]] wat van 1867 af as veelvolkestaat bestaan het. Die huidige republiek, aanvanklik vanweë die oorheersende taal ook Duits-Oostenryk genoem, is in 1918 gevorm nadat Oostenryk-Hongarye 'n nederlaag in die Eerste Wêreldoorlog gely het en die [[Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog|seëvierende geallieerdes]] die vereniging van Duits-Oostenryk met die Duitse Ryk (retrospektief ook [[Republiek van Weimar]] genoem) verbied het. As selfstandige republiek het Oostenryk tussen die twee wêreldoorloë tot 'n diktatoriese korporatiewe staat ontwikkel voordat dit in 1938 met die sogenaamde ''[[Anschluss]]'' of aansluiting by die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|Nasionaal-Sosialisties]] oorheerste [[Nazi-Duitsland|Duitse Ryk]] ingelyf is. Die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerde moondhede]], wat Oostenryk – net soos Duitsland – ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] as besettingsmagte geadministreer het, het Oostenryk se selfstandige status herstel. Ná die einde van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerde]] besetting het Oostenryk homself in 1955 tot 'n permanent onsydige, onafhanklike [[republiek]] verklaar en tot die [[Verenigde Nasies]] toegetree. Oostenryk is sedert 1 Januarie 1995 'n lidland van die [[Europese Unie]]. In 1999 is die [[Euro]]-geldeenheid ingevoer; Euro-banknote en -muntstukke is sedert 2002 in omloop. == Etimologie == [[Lêer:Ostarrichi.jpg|duimnael|links|Die eerste verskyning van die woord "Ostarrîchi", omring in rooi. Die moderne Republiek Oostenryk beskou hierdie dokument van 996 as die stigting van die nasie.]] Die Duitse naam vir Oostenryk, ''Österreich'', is ontleen aan die [[Ou Hoogduits]]e ''Ostarrîchi'', wat "oostelike ryk" beteken en vir die eerste keer 966 in die "Ostarrîchi-dokument" verskyn het.<ref name="Universiteit van Klagenfurt">{{en}} {{cite web |url=http://wwwg.uni-klu.ac.at/spw/oenf/name2.htm |title=Tausend Jahre Name Österreich |publisher=Universiteit van Klagenfurt |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |editor=Günter Bischof, Anton Pelinka |title=Austrian Historical Memory and National Identity |publisher=Transaction Publishers |date=1997 |location=Nieu-Brunswyck |isbn=978-1-56000-902-3 |pages=20–21 |url=https://books.google.de/books?id=tfhADwAAQBAJ&pg=PT34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> Dit is dalk 'n vertaling van die Middeleeuse [[Latyn]] ''Marchia orientalis'' in 'n plaaslike (Beierse) [[dialek]]. Oostenryk is in 976 as 'n Beierse [[prefektuur]] gestig. Die woord ''Austria'' is 'n Latinisering van die Duitse naam en het in die 12de eeu vir die eerste keer verskyn.<ref>{{en}} {{cite book |author=Wilhelm Brauneder |title=Österreichische Verfassungsgeschichte |date=2009 |publisher=Manzsche Verlags- und Universitätsbuchhandlung |isbn=978-3-214-14876-8 |edition=11de |location=Wene |page=17}}</ref> Teen dié tyd was die Donaubekken van Oostenryk ([[Opper-Oostenryk|Opper-]] en [[Neder-Oostenryk]]) die mees oostelike dele van [[Beiere]]. == Geografie == [[Lêer:Austria satellite-map.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Oostenryk]] [[Lêer:Donau Linz Abend.jpg|links|duimnael|Die [[Donau]] naby [[Linz]]]] [[Lêer:AU-map-en.jpg|duimnael|Engelstalige kaart van Oostenryk]] [[Lêer:Oesterreich topo.png|duimnael|Topografiese kaart van Oostenryk]] Oostenryk se gebied strek in 'n oos-wes-rigting oor 'n afstand van maksimaal 575&nbsp;km en in 'n noord-suid-rigting oor 'n afstand van maksimaal 294 kilometer. Sowat sestig persent van Oostenryk se oppervlakte is bergagtige gebiede wat deel uitmaak van die Oos-[[Alpe]], waaronder die [[Tirol]]se Sentraal-Alpe, Hohe Tauern en Niedere Tauern, Noordelike Kalkalpe, Suidelike Kalkalpe en Wienerwald. In die omgangstaal word derhalwe na die land soms as die Alperepubliek verwys. Noord van die [[Donau]] lê die graniet- en gneisplato van [[Opper-Oostenryk|Opper]]- en [[Neder-Oostenryk]] wat deel uitmaak van die ou [[Boheme|Boheemse]] Plato. Sy uitlopers strek tot in Tsjeggië en die Duitse deelstaat Beiere. In die ooste grens die Rompgebergte aan die Klein Karpate. Die grootste vlaktes lê in die ooste van die land langs die Donau, veral die Alpevoorland en die Weense Bekken met die Marchfeld, en in die suidelike [[Stiermarke]]. Die laasgenoemde streek word vanweë sy landskaplike ooreenkomste met die Italiaanse [[Toskane]] dikwels ook die Stiermarkse Toskane genoem. [[Burgenland]], die gebied oos van die Alpe-Karpate-boog, gaan in die [[Pannoniese Laagvlakte]] oor en toon in landskaplike en klimatiese opsig baie ooreenkomste met sy oostelike buurland Hongarye waarvan dit tot in die jaar 1921 deel uitgemaak het. Sowat 'n kwart van Oostenryk se totale oppervlakte van 83&nbsp;878,99 vierkante kilometer word deur vlaktes en heuwellande beslaan. Slegs 32 persent van die land lê benede 500 meter bo seevlak, terwyl 43 persent bebos is. Die vyf hooflandskappe van Oostenryk is: * Die Oostenrykse gedeelte van die Oos-Alpe (52&nbsp;600 vierkante kilometer of 62,8% van die totale oppervlakte), * die Oostenrykse gedeelte van die Alpynse en Karpate-voetheuwels (9&nbsp;500 vierkante kilometer of 11,3%), * die graniet- en gneisplato wat deel uitmaak van die Boheemse Massa (ook Boheemse Massief of Plato genoem, 8&nbsp;500 vierkante kilometer of 10,2%) en op meerdere plekke tot suid van die Donau strek, en * die Oostenrykse gedeelte van die Weense Bekken (3&nbsp;700 vierkante kilometer of 4,4%). Die laagste punt is Hedwighof in die munisipaliteit Apetlon (deelstaat Burgenland) met 114 meter bo seevlak. === Berge === [[Lêer:Großglockner from behind the glass panorama tower.JPG|duimnael|Großglockner is die hoogste bergpiek van Oostenryk]] Die hoogste bergpieke in Oostenryk toring op hoogtes van meer as 3&nbsp;000 meter bo seevlak. Die hoogste pieke is Großglockner in die Hohe Tauern-bergreeks met 3&nbsp;798 meter, Wildspitze (Ötztaler Alpe, 3&nbsp;774 meter) en Weißkugel (eweneens Ötztaler Alpe, 3&nbsp;738 meter). Oostenryk se berglandskappe speel 'n belangrike rol vir die [[toerisme]]sektor. Daar is 'n groot aantal [[winter]]sportgebiede, terwyl bergtoere en bergklim in die [[somer]]s gewild is. === Mere === [[Lêer:Neusiedler See im Winter.jpg|duimnael|'n Wintertoneel by die [[Neusiedlermeer]]]] Die [[Neusiedlermeer]] in die deelstaat Burgenland is die grootste meer in die land (77% van sy totale oppervlakte van 315 vierkante kilometer is in Oostenryk en die res in Hongarye geleë) en naas die Balatonmeer in Hongarye een van min steppemere in Europa. Met 'n gemiddelde diepte van ongeveer een meter is dit een van die vlakste mere in Oostenryk. Ander groot mere sluit die Attermeer (46&nbsp;km²) en die Traunmeer (24&nbsp;km²) in Opper-Oostenryk in. 'n Klein gedeelte van die [[Bodenmeer]] met 'n totale oppervlakte van 536&nbsp;km² is eweneens op Oostenrykse gebied geleë, alhoewel die internasionale grenslyne op hierdie meer nog nie noukeurig bepaal is nie. Gedurende die somer is die Oostenrykse mere gewilde toeristetrekpleisters, veral die mere van Karintië en die Salzkammergut. Die bekendste mere is die Wörthermeer, die Millstättermeer, die Ossiachse-meer en die Weissenmeer in Karintië. Ander bekende mere sluit in die Mondmeer en Wolfgangmeer aan die grens tussen [[Salzburg (deelstaat)|Salzburg]] en Opper-Oostenryk. === Administratiewe verdeling === Oostenryk word administratief verdeel in nege federale deelstate (''Bundesländer''), waaronder die federale hoofstad (''Bundeshauptstadt'') Wene. Die deelstate word verder verdeel in 79 distrikte en in 2100 munisipaliteite. Vyftien stedelike nedersettings het 'n besondere administratiewe status as sogenaamde statutêre stede (''Statutarstädte'') en oefen self die bevoegdhede van 'n distrik uit. === Stedelike nedersettings en agglomerasies === [[Lêer:Stadtteile von Wien entlang der Donau (gesehen von Nordwesten).jpg|duimnael|links|Die federale hoofstad Wene (soos gesien vanuit die noordweste)]] Die [[Metropool|metropolitaanse gebied]] van Wene is by verre die grootste [[Stedelike gebied|stedelike]] agglomerasie in Oostenryk met 'n bevolking van 2,4 miljoen. Die feit dat sowat 'n kwart van die Oostenrykse bevolking in die hoofstadgebied saamgetrek is, weerspieël Wene se vroeëre funksie as administratiewe setel en vernaamste nywerheidsgebied in die dubbelmonargie [[Oostenryk-Hongarye]]. Ander groot agglomerasies het rondom die deelstaathoofstede [[Graz]] ([[Stiermarke]]), [[Linz]] ([[Opper-Oostenryk]]), [[Salzburg]] (in die [[Salzburg (deelstaat)|gelyknamige federale deelstaat]]) en [[Innsbruck]] ([[Tirol]]) ontstaan. Ander belangrike stedelike nedersettings sluit in (van wes na oos) Feldkirch, [[Dornbirn]] en [[Bregenz]] (deelstaat [[Vorarlberg]]), Villach en [[Klagenfurt]] ([[Karintië]]), Wels (Opper-Oostenryk), [[St. Pölten]] en [[Wiener Neustadt]] ([[Neder-Oostenryk]]). Altesaam 201 nedersettings, waarvan die bevolkingsgetal grootliks wissel, het [[stadsregte|stadstatus]]. Net in die geval van die vyftien statutêre stede is besondere administratiewe bevoegdhede aan hierdie stadsregte verbonde. Migrasie vanuit ekonomies minder ontwikkelde gebiede na die digbevolkte stedelike agglomerasies is 'n belangrike vraagstuk. == Klimaat == [[Lêer:Koppen-Geiger Map AUT present.svg|duimnael|links|Köppen-Geiger klimaat-klassifikasie vir Oostenryk<ref>{{en}} {{cite journal |last1=Beck |first1=Hylke E. |last2=Zimmermann |first2=Niklaus E. |last3=McVicar |first3=Tim R. |last4=Vergopolan |first4=Noemi |last5=Berg |first5=Alexis |last6=Wood |first6=Eric F. |title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution |journal=Scientific Data |date=30 Oktober 2018 |volume=5 |pages=180214 |doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988 |pmc=6207062 |bibcode=2018NatSD...580214B | issn=2052-4463 }}</ref>]] [[Lêer:SalzburgerAltstadt02.JPG|duimnael|Donker wolke oor die historiese middestad van [[Salzburg]]]] Oostenryk het 'n gematigde klimaat, alhoewel die land in die oorgangsgebied tussen die Atlantiese en kontinentale klimaatsones van Sentraal-Europa geleë is. Die land ervaar vier [[seisoen]]e met tipiese kenmerke ten opsigte van temperatuur en ander klimatiese karakteristieke.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.austria.info/xxl/_site/de/_area/414540/_subArea/414596/_subArea2/658361/klima%20wetter%20oesterreich.html |title=Klimaat |publisher=www.austria.info |accessdate=30 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430181913/http://www.austria.info/xxl/_site/de/_area/414540/_subArea/414596/_subArea2/658361/klima%20wetter%20oesterreich.html |archive-date=30 April 2008 |url-status=dead}}</ref> Oostenryk kan in drie groot klimaatsones verdeel word: * Die ooste toon met sy Pannoniese klimaat reeds sterk kontinentale invloede – die gebied kry minder [[reën]]val as die res van die land en het baie warm somers en koel winters. * Die bergstreke het 'n Alpynse klimaat met hoë [[reën]]- en [[sneeu]]val (met die uitsondering van sommige valleie soos die Bo-[[Inn]]vallei), kort somers en lang winters. * Die res van die land is 'n klimatiese oorgangsgebied met Atlantiese invloede in die weste en kontinentale invloede in die suidooste. == Politiek == === Staatsorganisasie === [[Lêer:Alexander Van der Bellen (13-07-2021) (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Die huidige Bondspresident [[Alexander Van der Bellen]]]] [[Lêer:Wien - Hofburg, Leopoldinischer Trakt.JPG|duimnael|Die Presidensiële Kanselary is die ampswoning van die Oostenrykse Bondspresident]] [[Lêer:Wien - Bundeskanzleramt1.JPG|duimnael|Die Federale Kanselary is die ampswoning van die Oostenrykse Bondskanselier]] [[Lêer:Maischberger 2024-12-17-8605.jpg|duimnael|links|upright|[[Sebastian Kurz]] het twee keer as Oostenrykse Bondskanselier gedien]] [[Lêer:Parlament Wien abends.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Wene, setel van beide die nasionale raad en die federale raad]] Oostenryk is volgens sy grondwet (''Bundesverfassung'') uit 1920, in die 1929-weergawe wat in 1945 heringestel is, 'n federale, parlementêre demokratiese republiek. Sy [[hoofstad]] en regeringsetel is [[Wene]]. Oostenryk is in administratiewe opsig verdeel in nege [[Deelstate van Oostenryk|deelstate]] (''Länder''), wat gedeeltelik selfregerend is. Die Bondspresident (''Bundespräsident'') fungeer as die [[staatshoof]] en verteenwoordiger van die [[republiek]] op internasionale vlak. Sy amp is veral seremonieel en simbolies van aard. Die president van die nasionale raad (''Präsident des Nationalrates''), die Bondskanselier (''Bundeskanzler'') en die president van die federale raad (''Präsident des Bundesrates'') volg as ampsdraers in die rangorde. Die Bondskanselier is die regeringshoof en bepaal die grondbeginsels van die regering se binne- en buitelandse beleid. In ooreenstemming met die federale staatsbestel beskik ook die deelstate oor hulle eie uitvoerende, wetgewende en regsprekende gesag. Die ''Bundesrat'' (Raad van die Deelstate, letterlik "Bondsraad") het net soos die ''Nationalrat'', die nasionale parlement, uitvoerende bevoegdhede. Besluite oor voorgestelde nasionale wetgewing word deur die nasionale raat beraadslaag en dan deur die federale raad goedgekeur of verwerp. Wetsontwerpe van die nasionale parlement wat die regte van die deelstate sou raak, moet deur die ''Bundesrat'' goedgekeur word. Die Oostenrykse Grondwet mag met 'n tweederdes-meerderheid in beide die nasionale en federale rade gewysig word, waarna 'n referendum oor die voorgestelde verandering deurgevoer moet word. Die parlemente van die deelstate besluit oor die plaaslike wetgewing: die [[polisie]] en ander belangrike instellings word deur die deelstate beheer. Die politieke partye het 'n groot invloed op die wetgewing, en ofskoon die afgevaardigdes nie gedwing mag word om teen hulle gewetens op te tree nie, word die meeste wetsontwerpe deur die parlementslede van die meerderheidsparty gemeenskaplik goedgekeur om die doelwitte van dié party te verwesenlik. Op nasionale vlak vorm die federale regering onder die leiding van die Bondskanselier die uitvoerende gesag, terwyl die deelstate regerings onder die leiding van 'n [[eerste minister]] (''Landeshauptmann'') het. Die stadstaat Wene het 'n Regerende Burgemeester as sy regeringshoof. Die administrasies van die deelstate word deur deelstaatsrade (''Landesrat'') beheer. Die Konstitusionele Hof (''Verfassungsgerichtshof'') in Wene het die hoogste gesag oor die grondwet. Die hoogste nasionale geregshowe is die Federale Geregshof (''Bundesgerichtshof'') en die Federale Administratiewe Gereg (''Verwaltungsgerichtshof'', wat regsake in verband met die administrasies hanteer), albei in Wene. Die meeste regsake word deur die deelstate beheer, terwyl die nasionale geregshowe as appélhowe dien. == Deelstate == {{Hoofartikel|Deelstate van Oostenryk}} [[Lêer:Austria, administrative divisions - de-.svg|duimnael|Die nege [[deelstate van Oostenryk]]]] {| class="wikitable" !colspan=3|[[Afrikaans|In Afrikaans]] !colspan=2|[[Duits|Auf Deutsch (In Duits)]] |- !colspan=2|[[Deelstate van Oostenryk|Die deelstate van Oostenryk]] !! [[Hoofstad]] !! [[:de:Land (Österreich)|Land]] !! Hauptstadt |- |'''1'''|| [[Burgenland]]||[[Eisenstadt]]||Burgenland||Eisenstadt |- |'''2'''|| [[Karintië]]||[[Klagenfurt]]||Kärnten||Klagenfurt am Wörthersee |- |'''3'''|| [[Neder-Oostenryk]]||[[St. Pölten]]||Niederösterreich||St. Pölten |- |'''4'''|| [[Opper-Oostenryk]]||[[Linz]]||Oberösterreich||Linz |- |'''5'''|| [[Salzburg (deelstaat)|Salzburg]]||[[Salzburg]]||Salzburg||Salzburg |- |'''6'''|| [[Stiermarke]]||[[Graz]]||Steiermark||Graz |- |'''7'''|| [[Tirol]]||[[Innsbruck]]||Tirol||Innsbruck |- |'''8'''|| [[Vorarlberg]]||[[Bregenz]]||Vorarlberg||Bregenz |- |'''9'''|| [[Wene]]||[[Wene]]||Wien||Wien |} == Geskiedenis == === Voorgeskiedenis tot 15 v.C. === [[Lêer:VenusWillendorf.jpg|duimnael|upright|Die [[Laat-Paleolitikum|Laat-Paleolitiese]] "[[Venus van Willendorf]]" is van die oudste beeldjies ter wêreld]] Die oudste vondste van [[mense]] in Oostenryk dateer uit die [[Middel-Paleolitikum]], die [[Neanderdaller]] se tydperk. Die vondsplek met die oudste vondste is die Repolust-grot in [[Stiermarke]]. Vele ander vondsplekke is in [[Neder-Oostenryk]], waarvan die bekendste in die [[Wachau]] – onder andere ook die vondsplekke van die twee oudste Oostenrykse kunswerke, die vrouebeeldjies [[Venus van Galgenberg]] en die [[Venus van Willendorf]]. Op die gedeeltelike vestiging van mense in al die streke van Oostenryk gedurende die [[Neolitikum]], en daarmee gepaard die oorgang van [[Jagter-versamelaar]]s en [[Vissery|vissers]] na boerse dorpsamelewings, volg die [[Kopersteentydperk]] met die ontginning van grondstoffe, veral [[koper]]. Uit dié tydperk dateer die bekende ysmummie [[Ötzi]] wat op die Oostenryks-Italiaanse grens gevind is. In die [[Bronstydperk]] tussen die 3de en 1ste millennium v.C. het die handelsentrums en nedersettings gegroei, veral naby vondsplekke van grondstoffe. Rondom [[Hallstatt]] is met die sistematiese ontginning van [[Tafelsout|sout]] begin. Ná die nedersetting is ook die ouer tydperk van die [[Ystertydperk]], die [[Hallstatttydperk]], genoem. Die jonger Ystertydperk, ook [[Latènetydperk]] genoem, is gekenmerk deur die [[Kelte]], wat in Suid- en Oos-Oostenryk die eerste [[staat]] gevestig het – die Koninkryk [[Noricum]], 'n alliansie van 13 Keltiese stamme. In die weste het in dié tydperk die [[Raeti]] hulle gevestig. === Romeinse provinsie en volksverhuising 15 v.C. tot 700 n.C. === [[Lêer:Austria Romana.png|duimnael|Romeinse provinsies en nedersettings op die gebied van die huidige Oostenryk]] [[Lêer:Heidentor und Modell.jpg|duimnael|Die Romeinse Heidentor en die model van die oorspronklike toestand by Petronell-Carnuntum]] Die grootste deel van die huidige Oostenrykse grondgebied is rondom 15 v.C. deur die [[Romeinse Republiek]] beset. Die Romeinse keiser [[Claudius]] het tydens sy bewind (41–54 n.C.) die Romeinse provinsie [[Noricum|Regnum Noricum]] gestig, wat oor die grootste deel van die huidige Oostenryk gestrek het. Die oos van [[Vindobona]] (die huidige [[Wene]]) geleë stad [[Carnuntum]] was die grootste Romeinse stad, van die ander belangrike nedersettings was [[Virunum]] (noord van die huidige [[Klagenfurt]]) en [[Teurnia]] (naby [[Spittal an der Drau]]). In die 2de eeu n.C. het die [[volksverhuising]] en die geleidelike ondergang van die Romeinse Ryk versnel. Ná die herhaaldelike bedreiging van die provinsie Noricum deur die [[Gote]] en ander [[Germane|Germaanse]] volke, het van die 6de eeu ander volke hulle begin vestig. Van oos tot by die [[Enns]] het die as 'n [[Khaghanat]] georganiseerde [[Aware]] en in die suide die [[Slawiërs]] as [[Karantanië|Karantaniese]] vorste hulle gevestig. Van die weste tot by die Enns het die toenemend gekerstende en as 'n [[Hertogdom|Stamhertogdom]] onder die [[Franke]] georganiseerde [[Bajuware]] hulle gevestig, asook in die huidige [[Vorarlberg]] die [[Alemanne]]. === Frankiese Ryk en Heilige Romeinse Ryk 700–1806 === {{Hoofartikel|Frankiese Ryk|Heilige Romeinse Ryk}} In die 8ste eeu is die groot gebiede van die Slawiërs en Aware in die suide en ooste van die huidige Oostenryk en sover as Pannonië deur die Frankiese Ryk verower. Die verowerde Slawiese Karantanië het as deel van die ''Marcha orientalis'', die "Oosland" van die Beierse stamhertoë, onder Beierse bewind gekom. In 805 is deur [[Karel die Grote]] die verowerde Awariese gebiede as Awariese mark (''Avaris'') saamgevat en die Awariese vorste onder die [[Prefektuur|prefek]] van die Beierse Oosland geskik, met sy setel aanvanklik in Lorch in [[Opper-Oostenryk]] en later in Opper-Pannonië in die ondergeskikte Donaugraafskappe onderkant die Enns tot by die [[Raab]] (die huidige [[Neder-Oostenryk]] en die in die ooste aangrensende Donaugebied).<ref name="Koller Mitterauer 1963 bl.">{{de}} {{cite book |author=G. Koller, M. Mitterauer |title=Karolingische Markgrafen im Südosten: fränkische Reichsaristokratie und bayerischer Stammesadel im österreichischen Raum |publisher=H. Böhlaus Nachf., Kommissionsverlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften in Wien |series=Archiv für österreichische Geschichte |issue=Bd. 123-124 |year=1963 |url=https://books.google.at/books?id=afz2wgEACAAJ |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> In 828 is die bestaande Awariese en Slawiese vorstedomme in die mark deur Frankiese [[graafskap]]pe vervang.<ref name="Koller Mitterauer 1963 bl." /> Vervolgens het in die nuwe gebied die [[Bajuware]] (Beiere) en Franke hulle gevestig, en die Kerstening is deur onder andere die vir dié doeleinde in 798 gestigte Aartsbisdom Salzburg en die Bisdom Passau gedryf en daarmee die grondslag vir die latere Oostenryk geleë. In 907 het die gebied egter aan die [[Hongare|Magjare]] verlore gegaan en eers ná die Slag op die Lechfeld in 955 naby die huidige [[Augsburg]] kon die Oos-Frankiese Ryk die gebied herwin. Daarna het 'n nuwe Bajuwariese kolonisering gevolg. In 976 is in die herowerde gebied met die Hertogdom Karintië die oudste [[hertogdom]] op die gebied van die huidige Oostenryk gestig, en al die Beierse ''Marcha orientalis'' is as [[markgraaf]]skappe deur keiser [[Otto II]] oorhandig aan [[Leopold I van Oostenryk]], die stamvader van die later "[[Babenberg]]" genoemde dinastie. Die oudste bekende verwysing na die naam ''Ostarrichi'' dateer uit 'n dokument wat op 1 November 996 in [[Bruchsal]] geskryf is. Daarin is 'n skenking deur [[Otto III]] aan die Biskop van Freising in [[Neuhofen an der Ybbs]] "in die oorwegend ''Ostarrichi'' genoemde streek" (''regione vulgari vocabulo Ostarrichi'') gedokumenteer. Dié sertifikaat word vandag in die Beierse Hoofstaatsargief in [[München]] bewaar. Die uitspraak en spelling het later in ''Österreich'' verander. Na dié gebied is ook as "Oosland" ([[Latyn]]: ''Austria'') of ''Osterland'' verwys. Die Maarkgraafskap Oostenryk is op 8 September 1156 deur keiser [[Frederik I (Barbarossa)|Frederik I]] (Barbarossa) op die hofdag in Kreuzhof by [[Regensburg]] tot 'n selfstandige, van Beiere onafhanklike Aartshertogdom Oostenryk verhef. Daarmee begin die werklike geskiedenis van Oostenryk as'n selfstandige gebied binne die Heilige Romeinse Ryk. [[Lêer:Rudolf IV.jpg|duimnael|links|upright|[[Rudolf IV van Oostenryk|Rudolf IV]] uit die [[Huis van Habsburg]] het die Aartshertogdom Oostenryk gestig]] In 1251 het op die Babenberg-dinastie [[Ottokar II Přemysl]] uit die [[Přemysliden]]-dinastie gevolg, wat in 1282 op sy beurt deur die [[Huis van Habsburg]] opgevolg is. Om sy rang te beklemtoon en sy dinastie aan die [[keurvors]]te gelyk te stel het [[Rudolf IV van Oostenryk]] sy Hertogdom Oostenryk deur die vervalste ''Privilegium Maius'' (in 1358/59; Latyn: ''maius'', "groter", [[Trappe van vergelyking|komparatief]] van ''magnus'', "groot") tot die Aartshertogdom Oostenryk verhef. In 1365 het Rudolf IV ook die [[Universiteit van Wene]] gestig. Tot in 1526 het die Habsburgers hul gebied uitgebrei en 'n belangrike faktor in die Heilige Romeinse Ryk geword. Reeds die latere Babenbergers kon [[Stiermarke]] met Oostenryk verbind, die Habsburgers het daarvan met die verkryging van [[Karintië]], [[Tirol]], [[Krain]] en ander gebiede 'n kompleks aan lande in die oostelike [[Alpe]] saamgevoeg, waarna as "Heerskap van Oostenryk" (''Herrschaft zu Österreich'') verwys is. Van 1438 af het die dinastie amper aaneenlopend die Romeins-Duitse konings en die daarmee gepaard gaande keisers gestel. Na 'n deel van hulle gebied is as ''Vorlande'' of Voor-Oostenryk verwys. [[Lêer:Vienna Battle 1683.jpg|duimnael|Frans Geffels: "Verligtingsstryd van Wene 1683", die tweede suksesvol afgeweerde Turkse beleg van Wene, waarna Oostenryk 'n [[groot moondheid]] geword het]] [[Lêer:Maria Theresia Familie.jpg|duimnael|Martin van Meytens: "Die keiserlike familie", 1754 (Kasteel Schönbrunn): Keiser [[Frans I Stefan]] en keiserin [[Maria Theresia]] met hulle gesin]] Van die laat 15de eeu tot 1690 is die Habsburgse lande gereeld binnegeval deur die [[Ottomaanse Ryk]], wat van [[Hongarye]] weswaarts gestreef het. Ná die afweer van die Tweede Turkse beleg van Wene in 1683 is die suksesse in die oorloë, onder andere deur prins [[Eugenius van Savoye]], in die gevegte teen die Turke in die Vrede van Karlowitz en in die Vrede van Passarowitz bevestig, bykomende aanwinste is in die Vrede van [[Beograd]] egter ongedaan gemaak. Die [[Protestantse Hervorming]] kon aanvanklik spoedig uitbrei, maar dit is gedurende die 17de eeu teruggedryf, wat deur die destydse Habsburgers as 'n belangrike tak beskou is. In 1713 is met die Pragmatiese Sanksie vir die eerste keer 'n grondwet vir al die Habsburgse lande opgestel. Daarin is vir die eerste keer bepaal dat ná die voorsienbare uitsterwing van die regerende dinastie in die manlike lyn die opvolgingslyn deur die vroulike lyn vervul moes word. Vervolgens kon die dogter van keiser [[Karel VI]], [[Maria Theresia]], hom opvolg as monarg van die Habsburgse lande en is dus verkies bo die dogters van sy ouer broer [[Josef I]]. Tydens die [[Oostenrykse Erfenisoorlog]] kon Maria Theresia, wat saam met [[Frans I Stefan|Frans I Stefan van Lotaringe]] die nuwe dinastie [[Habsburg-Lotaringe]] gestig het, die grootste deel van die erflande behou. Toe [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Russiese Ryk|Rusland]] in die 18de eeu [[Poolse Delinge|Pole verdeel het]], het Oostenryk [[Galicië]] verkry. In 1804 het [[Frans II]] die Keiserryk Oostenryk gestig, om gelykheid met die nuwe Franse Keiser te handhaaf, en as Frans I die titel keiser van Oostenryk aangeneem. In 1806 het hy onder druk deur [[Napoleon Bonaparte]] afstand gedoen van die Heilige Romeinse Ryk se keiserkroon, waarmee dié ryk ophou bestaan het. === Keiserryk Oostenryk (1804–1867) en Oostenryks-Hongaarse dubbelmonargie (1867–1918) === {{Hoofartikel|Keiserryk Oostenryk|Oostenryk-Hongarye|Eerste Wêreldoorlog}} [[Lêer:Deutscher Bund.svg|duimnael|links|Keiserryk Oostenryk as deel van die [[Duitse Bond]], 1815 tot 1866]] Die nuwe Keiserryk Oostenryk was 'n multinasionale staat, waar naas [[Duits]] ook [[Hongaars]], [[Italiaans]], [[Tsjeggies]], [[Pools]], [[Oekraïens]], [[Roemeens]], [[Kroaties]], [[Serwies]], [[Slowaaks]] en [[Sloweens]] gebesig is. Met sy gebiede, wat voorheen deel was van die Heilige Romeinse Ryk, het dit van 1815 af behoort aan die [[Duitse Bond]], en die Oostenrykse verteenwoordiger het die federale vergadering gelei. In 1816 het Salzburg eindelik, ná meermalige verandering van eienaarskap, as 'n hertogdom deel geword van die Keiserryk Oostenryk, nadat dit van 1328 af 'n selfstandige geestelike rykvorstendom (Prinsaartsbisdom Salzburg) was. [[Lêer:Prince Metternich by Lawrence.jpeg|duimnael|upright|[[Klemens von Metternich|Metternich]] het Oostenryk se buitelandse beleid gekenmerk en Europa beïnvloed oor baie jare heen gedurende die 19de eeu]] Die leidende politikus tydens die Oostenrykse [[Biedermeier]] was die minister van buitelandse sake en latere kanselier [[Klemens von Metternich|Klemens Wenzel Lothar von Metternich]]. Sy doel was om die bevolking deur middel van [[sensuur]] en 'n spioenasiestelsel te beheer om deur restourasie die "ou stelsel", die [[absolute monargie]] te bewaar. Pruise en Rusland het in dié tydperk dieselfde doele gehad; al drie monargieë het die [[Heilige Alliansie]] gestig. Aan die anderkant het in die tydperk ook die industrialisering van Oostenryk plaasgevind. In 1837 het tussen [[Floridsdorf]] by Wene en [[Deutsch-Wagram]] die eerste [[Stoomlokomotief|stoomtrein]] verkeer, die eerste deel van die Nordbahn. [[Lêer:Franz joseph1.jpg|duimnael|links|upright|Onder keiser [[Frans Josef I van Oostenryk|Frans Josef I]] (1848–1916) se bewind het Oostenryk 'n bloeitydperk van die kunste en wetenskap beleef]] In die [[Revolusiejaar 1848]] het die volke in die monargie na [[demokrasie]] en onafhanklikheid gestreef, die kanselier Metternich is weggejaag. Slegs die k.k.-weermag onder [[Josef Wenzel Radetzky von Radetz|Radetzky]], [[Joseph Jelačić|Jelačić]] en [[Alfred I zu Windisch-Graetz|Windisch-Graetz]] en die hulp deur die Russiese weermag het die voortbestaan van die monargie verseker. Op 2 Desember 1848 het die 18jarige [[Frans Josef I van Oostenryk|Frans Josef I]] aan die dinastie se wens voldoen en die siek keiser [[Ferdinand I van Oostenryk|Ferdinand I]] opgevolg. In 1849 het die onervare, nuwe monarg hof gehou oor die opstandige Magjare en 'n dosyn van die hoogste Hongaarse generaals laat teregstel. In 1851 het hy in die oujaarsaandpatent weggedoen met die deur homself opgelegde grondwet. Sy gewildheid was gedurende die eerste 20 jaar van sy bewind uiters laag. In die stryd om oorheersing in die Duitse Bond (Duitse Dualisme) het Pruise onder sy kanselier [[Otto von Bismarck|Bismarck]] 'n beslissing ten gunste van die Klein-Duitse oplossing sonder Oostenryk afgedwing. In die [[Oostenryks-Pruisiese Oorlog]] 1866 is Oostenryk, wat die Duitse Bond aangevoer het, deur Pruise in die Slag by Königgrätz verslaan. Die Duitse Bond is ontbind en Oostenryk het geen rol meer in die verdere Duitse verenigingsproses gespeel nie. Reeds in 1859 was Oostenryk ná die Slag van Solferino sy oorheersing in Noord-Italië kwyt. Ná hulle nederlaag in die Oostenryks-Pruisiese Oorlog moes hulle in 1866 ook [[Veneto]] aan die Pruisiese bondgenoot Italië oorhandig. Die keiser, polities verswak deur die nederlae, moes in die binneland diepgaande hervormings instel en sy neo-absolutistiese regeringstyl laat vaar. Teen sy erge weerstand het sy raadgewers die verandering in 'n [[grondwetlike monargie]] afgedwing: met die op die ondoeltreffende Oktoberdiploma 1860 volgende Februariepatent 1861, waarmee die [[Ryksraad van Oostenryk|Ryksraad]] as parlement ingestel is. Die kompromie met Hongarye in 1867 het die Magjaarse aristokratie se boikot van die staat beëindig en die omskepping van die ou eenheidstaat in die Oostenryks-Hongaarse dubbelmonargie, 'n realunie, tot gevolg gehad. In [[Cisleithanië]] ('n term wat deur burokrate en regsgeleerdes gebruik is), in die nieamptelik meestal Oostenryk genoemde westelike ryksdeel, het dit met die Desembergrondwet 1867, wat tot in 1918 van krag was, in werking getree. Die Magjare se begunstiging deur die kompromie, wat in die binnelandse beleid van Oostenryk as 't ware onafhanklik geword het, teenoor die ander volke van die monargie het die konflikte tussen die ander nasionaliteite verder aangehits. Terwyl die Tsjeggiese nasionale beweging se strewe na 'n Oostenryks-Tsjeggiese kompromie misluk het, het die Slowaakse nasionale beweging en in 'n mindere mate die deur Kroatiese intellektueles aangevoerde Illiriese beweging, wat deur Rusland ondersteun is, met die Hongaarse regering se Hongariseringsbeleid gebots. [[Lêer:Austria-Hungary1899.JPG|duimnael|Oostenryk-Hongarye rondom 1899]] [[Lêer:Austria Hungary ethnic.svg|duimnael|links|'n Etniese kaart van Oostenryk-Hongarye in 1911]] In Oostenryk het die verskeie volke se nasionale wense 'n uiters moeilike politieke situasie tot gevolg gehad. In die Ryksraad, wat se stemreg vir mans geleidelik gedemokratiseer is, het van die 1880's af net kortstondige ooreenkomste bestaan; Tsjeggiese verteenwoordigers het 'n belemmeringsbeleid gevoer. Die Ryksraad is vervolgens deur die keiser oor maande heen vertraag. Die k.k.-regerings het gereeld verander, 'n beleid van korttermynhulp het die norm geword – waarnemers het daarna as ''Fortwursteln'' pleks van doelgerigte politiek verwys. Ná die afgedwonge onttrekking uit Duitsland en Italië het die keiser en sy raadgewers oor buitelandse beleid die [[Balkan]]skiereiland as nuwe invloedsfeer gekies. In 1908 het Oostenryk-Hongarye die sedert 1878 besette Bosnië met toestemming deur die [[Berlynse Kongres]] geannekseer, wat die Bosniese anneksasiekrisis tot gevolg gehad het, waarmee Habsburg vir baie politieke aktiviste op die Balkan die vyand geword het wat die nasionale vereniging gekniehalter het. Daarbenewens het die monargie meegeding met Rusland, wat homself as beskermheer van al die Slawiërs beskou het. Ná die Moordaanval in [[Sarajevo]] op [[Aartshertog Frans Ferdinand van Oostenryk-Este]] en sy vrou [[Sophie Chotek]] deur [[Gavrilo Princip]] het die swak gesondheid van die 84jarige keiser, die "oorlogsparty" in Wene en [[Boedapest]] se oormoed (uit 'n latere oogpunt 'n kliek van oorlogsugtiges) en die parlementlose regeringssituasie in Julie 1914 tot die oorlogsverklaring aan [[Serwië]] gelei, waaruit as gevolg van die verskeie Europese alliansies binne een week die later Eerste Wêreldoorlog genoemde Groot Oorlog uitgebreek het. Die dubbelmonargie se nederlaag, wat in [[herfs]] 1918 onvermydelik was, het tot sy einde gelei. Op 31 Oktober 1918 het die Koninkryk Hongarye uit die unie met Oostenryk onttrek. Gelyktydig het Cisleithanië sonder die ingryping van die keiser, k.k.-regering of Ryksraad ontbind: in die nuwe state Duits-Oostenryk en [[Tsjeggo-Slowakye]]; in gebiede wat met ander buite van Oostenryk-Hongarye die nuwe state [[Pole]] end [[Joego-Slawië]] gestig het en in ander, wat as gevolg van die oorlog deur buurstate (Italië, [[Roemenië]]) verower is. === Republiekwording 1918 === [[Lêer:Wien - Denkmal der Republik.JPG|duimnael|Die Republiekmonument in Wene met [[borsbeeld]]e van die drie sosiaaldemokrate [[Jakob Reumann]], [[Victor Adler]] en [[Ferdinand Hanusch]]]] Op 21 Oktober 1918 het die Ryksraadverteenwoordigers van die Duitstalige gebiede (hulle het na hulleself as [[Duitsers]] verwys), insluitende [[Boheme]], [[Morawië]] en Oostenryks-[[Silesië]] vir die eerste keer as "voorlopige nasionale vergadering vir Duits-Oostenryk" (''Provisorische Nationalversammlung für Deutschösterreich'') vergader. Die einde van beide die oorlog en die monargie het al hoe duideliker geword, die land kon sonder enige hulpbronne ook geen verdere oorlog[[winter]] bekostig nie. Die voorsitterskap het gewissel tussen die sosiaaldemokraat [[Karl Seitz]], die christeliksosiale [[Johann Nepomuk Hauser]] en die Groot-Duitser [[Franz Dinghofer]]. Hul uitvoerende vergadering is Staatsraad genoem en het op 30 Oktober 1918 die eerste Duits-Oostenrykse regering ingeroep, na wie se ministers volgens die Angelsaksiese voorbeeld as "staatssekretaris" verwys is; [[Karl Renner]], wat in 1945 tydens die stigting van die tweede republiek ook 'n belangrike rol ingeneem het, het die eerste kanselier geword. Die eerste voorlopige minister van buitelandse sake was [[Victor Adler]]. Op die hoofsaaklik Duitstalige gebied Oud-Oostenryk het daarvolgens 'n nuwe staat ontstaan. Die keiser het aan die begin van November 1918 probeer die Duits-Oostenrykse Staatsraad by die [[wapenstilstand]]onderhandelings betrokke te kry. Die Staatsraad het egter beslis, dat die monargie wat die oorlog begin het, dit ook moes beëindig. Die wapenstilstand tussen Oostenryk en Italië op 3 November 1918 (die Hongaarse troepe het reeds aan die einde van Oktober, ná Hongarye se uittrede uit die dubbelmonargie, onttrek) is derhalwe deur keiser [[Karel I van Oostenryk|Karel I]] onderhandel. Kritiek soos in die Duitse Ryk, waar die burgerlike onderhandelaars van die wapenstilstand later deur regsgesindes as "Novembermisdadigers" (''Novemberverbrecher'') bestempel is, was derhalwe nie moontlik nie. Lede van die k.k.-regering, die departement Lammasch en die kabinett Renner, wat die republiekwording voorberei en die botsing van die ou stelsel met die nuwe wou vermy, het die verklaring uitgevaardig, waarmee Karel I op 11 November 1918 van "al die aandele in die staatsake" (''jeden Anteil an den Staatsgeschäften'') afstand gedoen het. Dit was juristies gesien geen afdanking nie, maar die staatsvorm is ''[[de facto]]'' bepaal. Op 12 November is die Republiek Duits-Oostenryk uitgeroep en die voorlopige nasionale vergadering het daarop besluit, dat die Staat Duits-Oostenryk 'n demokratiese [[republiek]] en 'n deel van die [[Republiek van Weimar|Duitse republiek]] sou wees. === Eerste Republiek (1918–1933) === [[Lêer:Österreich-Ungarns Ende.png|duimnael|Die nuwe Republiek Oostenryk was die regsopvolger van Oostenryk-Hongarye en moes in die Verdrag van Saint-Germain afstand doen van groot gebiede]] [[Lêer:German Austria (1918) en.svg|duimnael|Die deur die nasionale vergadering opgeëiste gebiede van die Republiek Duits-Oostenryk (1918–1919)]] [[Lêer:Vertrag von Saint-Germain, Ratifizierungsurkunde.JPG|duimnael|Die verdrag van Saint-Germain se dokument van bekragtiging]] Op 18 Desember 1918 is die vrouestemreg vir Oostenrykers ouer as 20 jaar ingevoer.<ref name="Bader199" /> Dit was deel van die nuwe grondwet van Desember 1918.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jad Adams |title=Women and the Vote. A World History. |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=2014 |isbn=978-0-19-870684-7 |pages=287}}</ref> Tot in 1920 was [[Prostitusie|prostitute]] egter uitgesluit van die stemreg.<ref name="Bader199">{{en}} {{cite book |author=Birgitta Bader-Zaar |title=Gaining the Vote in a World in Transition: Female Suffrage in Austria. |editor=Blanca Rodríguez-Ruiz, Ruth Rubio-Marín |work=The Struggle for Female Suffrage in Europe. Voting to Become Citizens. |publisher=Koninklijke Brill NV |location=Leiden en Boston |year=2012 |isbn=978-90-04-22425-4 |pages=191–206, 199}}</ref> Die [[koalisie]]regerings 1918–1920 (Staatsregering Renner I tot Renner III en Mayr I) het belangrike sosiale wette ingestel (soos die stigting van die Werkerskamer as 'n regsverteenwoordiging van die werkers se belange, die agt-uur-dag en die sosiale versekering). Die [[adel]] is in April 1919 afgeskaf, lede van die [[Habsburg-Lotaringe]]-dinastie kon net in Oostenryk bly, as hulle bely het dat hulle burgers van die republiek is en van enige aanspraak op mag afstand gedoen het. "Die voormalige draer van die kroon" (''Der ehemalige Träger der Krone'', soos na hom in die wet verwys is) is, aangesien hy geweier het om te bedank, permanent uit die land verwys, maar hy het vantevore na Switserland vertrek om 'n dreigende internering te voorkom. Die Habsburg-Lotaringse "familiefonds", kwasi-uitkeerbates ten bate van selfs die Habsburgers sonder inkomste, is tot staatseiendom verklaar, terwyl individuelle private bates nie aangetas is nie. In die Verdrag van Saint-Germain in 1919 is die staatsnaam "Republiek Oostenryk" (''Republik Österreich'') bepaal en die volgens die grondwet beplande aansluiting by die [[Republiek van Weimar|Duitse Republiek]] deur die verpligting tot onafhanklikheid verhinder. Hierdie "aansluitingsverbod" is ook bepaal deur die [[Verdrag van Versailles]] se artikel 80, waarvolgens die Duitse Ryk Oostenryk se onafhanklikheid moes respekteer. Sekere gebiede, waarvan die bevolkingsmeerderheid Duitstalig was ([[Sudetenland]], Suid-Morawië, [[Suid-Tirol]]), is weens die seëvierende magte se teenstrydige wil nie toegelaat om deel te word van Oostenryk nie. Die Karintiese konflik teen die Joego-Slawiese troepe het egter die internasionale publiek se aandag getrek en, op versoek van die seëvierende moondhede, op 10 Oktober 1920 tot 'n referendum in Suid-Karintië gelei, waarin 'n meerderheid stemgeregtigdes hulle ten gunste van 'n toetreding van die gebied suid van die [[Drava]] tot die Republiek Oostenryk uitgespreek het. Op 21 Oktober 1919, toe die vredesverdrag in werking getree het, is die staatsnaam in "Republiek Oostenryk" (''Republik Österreich'') verander en in 1920 die nuwe Oostenrykse Grondwet (''Bundes-Verfassungsgesetz'', B-VG) bekragtig, waarin onder andere [[Wene]] 'n [[Deelstate van Oostenryk|deelstaat]] op sy eie geword het (Die grondwet in die 1929-weergawe, waarmee die bondspresident se mag uitgebrei is, is in wese sedertdien van krag). In 1921 het [[Burgenland]], die oorwegend Duitsbevolkte deel van Wes-Hongarye, 'n "selfstandige deelstaat in die bond" (''selbstständiges Land im Bund'') geword. Vir die hoofstad van die gebied, [[Sopron|Ödenburg ''(Sopron)'']], is op Hongaarse versoek, wat deur Italië ondersteun is, 'n referendum gehou, waarin 'n meerderheid ten gunste van Hongarye gestem het. In die destydse Oostenrykse en Hongaarse uitbeeldings van dié referendum het verskille na vore getree. Van herfs 1920 af het die christeliksosiale en hul regse ondersteuners die regering gevorm (Kabinett Mayr II ens.). Die sosiaaldemokrate, die meerderheidsparty in die "Rooi Wene" (''Rotes Wien''), was nou in hewige opposisie op federale vlak. Die [[Hiperinflasie]] in die vroeë 1920's is in 1925 met die invoering van die [[Oostenrykse schilling]] beëindig. Die konserwatiewe regering het daarin geslaag om die schilling stabiel te hou; daarna is dikwels as ''Alpendollar'' verwys. Die nadeel van hierdie streng ekonomiese beleid was dat daar in die wêreldwye [[Groot Depressie]] wat in 1929 begin het, skaars enige regeringsmaatreëls bepaal is om die ontsaglike hoë [[werkloosheid]] te bekamp. Politieke militêre verenigings (''Republikanischer Schutzbund, Freiheitsbund'') het mans gelok wat as sosiaaldemokrate 'n [[staatsgreep]] gevrees het of in ''Heimwehren'' as regses die demokratisering verwerp het. In 1927 is daar in Schattendorf in Burgenland op ongewapende betogers geskiet. Een invalide en 'n kind is dood. Die nuus van die Schattendorfse uitspraak, waar die oortreders vrygespreek is, het die volgende dag, op 15 Julie 1927, in die Julie-opstand geëskaleer. Die heeltemal oorweldigde polisie het lukraak en uiters wreed in die groot skare ingeskiet en toe vlugtende betogers gejag. Tydens die Julie-opstand is 89 mense dood, waaronder vier polisiebeamptes. Die prelaatskanselier [[Ignaz Seipel]] ("Geen genade nie!" – ''Keine Milde!'') het in die parlement die polisie se skandalige optrede verdedig. In die daaropvolgende jare het die swak ekonomiese toestand en politieke konflikte Oostenryk se krisis verder aangehits. In hierdie tydperk was daar aan die een kant idees vir 'n Oostenrykse identiteit en 'n Oostenrykse patriotisme en aan die anderkant 'n sterk neiging ten gunste van 'n Groot-Duitse oplossing en die aansluiting van Oostenryk by Duitsland. Die [[Austromarxisme]] se einddoel was die "diktatuur van die proletariaat" (''Diktatur des Proletariats'') en hy het daarmee al die konserwatiewes opgeskrik; hulle wou hierdie doel egter op 'n demokratiese wyse bereik. Aan die regterkant van die partyspektrum het tot 'n mate die mening geheers dat demokrasie nie geskik was om die land se probleme op te los nie. Hiervoor was [[Benito Mussolini]] 'n voorbeeld. Een van die christeliksosiale politici, wat hierdie standpunt ingeneem het (daar was ook christeliksosiale demokrate soos [[Leopold Kunschak]]), was die kanselier [[Engelbert Dollfuss]]. Nadat die nasionale raad ná die bedanking van al drie presidente weens 'n twis oor 'n stemming homself ontbind het, het hy in Maart 1933 met polisiegeweld sy herbyeenkoms verhoed en die "parlement se selfafskakeling" (''Selbstausschaltung des Parlaments'') verkondig. 'n Petisie vir die herstel van die regstaat, wat deur meer as een miljoen mense onderteken en aan president [[Wilhelm Miklas|Miklas]] oorhandig is, was onsuksesvol, hoewel Miklas die ongrondwetlikheid van Dollfuss se optrede bewus was. === Austrofascistiese Standestaat (1933–1938) === [[Lêer:Bundesarchiv Bild 102-00805, Wien, Februarkämpfe, Bundesheer 2.jpg|duimnael|Weermagsoldate voor die Staatsopera in Wene, 12 Februarie 1934]] Dollfuss het die steeds geldige oorlogsekonomiese magtigingswet van 1917 benut om van nou af wette deur ordonnansies van die federale regering op eie gesag te verander of in te stel. Op 12 Februarie 1934 het die tot op daardie stadium smeulende konflik tussen die regerende christeliksosiale (''Vaterländische Front'') en die opponerende sosiaaldemokrate in die deur historici soms Oostenrykse Burgeroorlog genoemde gewelddadige botsings hul hoogtepunt bereik. Die regering het die weermag en sy kanonne ontplooi. Op dieselfde dag is die Weense burgemeester [[Karl Seitz]] ontslaan en die Sosiaaldemokratiese Party asook hul voorgangerorganisasies verbied. Van die ''Schutzbund''-lede is [[Doodstraf|ter dood veroordeel]]. Vervolgens het Dollfuss op 1 Mei 1934 in die outoritêre "Meigrondwet" die ''Bundesstaat Österreich'' op 'n staande basis ([[Standestaat]]) uitgeroep.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.verfassungen.de/at/oesterreich34.htm |title=Verfassung des Bundesstaates Österreich von 1934 |publisher=Verfassungen der Welt |accessdate=7 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107011104/http://www.verfassungen.de/at/oesterreich34.htm |archive-date=7 Januarie 2010}}</ref> Dit was 'n [[diktatuur]], wat al destyds (byvoorbeeld in 'n privaat brief van president [[Wilhelm Miklas|Miklas]], soos [[Friedrich Heer]] berig) [[Austrofascisme]] genoem is. Enkele weke later het aanhangers van die sedert 1933 in Oostenryk verbode [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|NSDAP]] die [[Julie-staatsgreep]] uitgevoer. Op 25 Julie 1934 het enkele putschiste daarin geslaag om die federale kanselary binne te dring, waar Dollfuss so erg beseer is, dat hy kort daarna in sy amp oorlede is, nadat hy mediese hulp geweier is. Die [[staatsgreep]]poging is binne enkele ure verslaan. [[Kurt Schuschnigg]] het die nuwe kanselier geword. Die Standestaat se beleid was daarop gemik om Oostenryk as die "beter Duitse Staat" voor te stel. Trouens was Oostenryk voor die aansluiting aan [[Nazi-Duitsland]] die heelwat milder diktatuur: Verskeie mense wat deur die nasionaalsosialiste vervolg is, veral akteurs en skrywers, het van 1934 tot 1938 in Oostenryk geskuil. In sy uiterlike voorkoms het die regime (later mededingende fascisme genoem) elemente van die fascistiese Italië en Nazi-Duitsland oorgeneem: Optogte met vele vlae, die eenheidsorganisasie ''Vaterländische Front'', die leiersbeginsel en die verbod op partye. Terwyl [[Adolf Hitler]] tydens die Julie-staatsgreep onbetrokkenheid voorgegee het, omdat Mussolini destyds Oostenryk se onafhanklikheid wou beskerm, het Nazi-Duitsland se druk op Oostenryk van 1934 af elke jaar toegeneem. Schuschnigg is tydens vergaderings deur Hitler geïntimideer en afgepers om "nasionale" (d.w.s. Duitsnasionale) ministers vir sy regering te benoem. Nadat die kanselier in 'n daad van desperaatheid in Maart 1938 'n referendum oor Oostenryk se onafhanklikheid aangekondig het, het [[Hermann Göring|Göring]] in telefoondreigmente die instelling van 'n nasionaalsosialistiese regering onder [[Arthur Seyß-Inquart]] deur president Miklas afgedwing. Gelyktydig met hul ampsaanvaarding op 12 Maart 1938 het die lankal voorbereide inval van Duitse troepe plaasgevind (''Unternehmen Otto''). Teen die tyd het op sommige plekke soos in [[Graz]], die plaaslike Nazi's reeds die mag oorgeneem. Op 13 Maart 1938 het Hitler, gemotiveer deur die geesdrif van sy Oostenrykse volgelinge, die aansluitingswet, wat hy nie oorspronklik op hierdie tydstip wou instel nie, afgekondig. Die terreur teen die Oostenrykse [[Jode]] het onmiddellik begin, wat ook sogenoemde ''arisasie'', d.w.s. die diefstal van Joodse eiendom, ingesluit het.<ref>{{de}} {{cite book |author=Hans Safrian |title=Beschleunigung der Beraubung und Vertreibung. Zur Bedeutung des „Wiener Modells“ für die antijüdische Politik des „Dritten Reiches“ im Jahr 1938. – Arisierung und Restitution. Die Rückerstattung jüdischen Eigentums in Deutschland und Österreich nach 1945 und 1989. |editor=Jürgen Lillteicher, Constantin Goschler |publisher=Wallstein |location=Göttingen |year=2002 |isbn=3-89244-495-1 |pages=61–89 |url=https://books.google.at/books?id=4lhi5bnH3LwC&pg=PA66#v=onepage&q&f=false}}</ref> === As 'n deel van Nazi-Duitsland (1938–1945) === {{Hoofartikel|Nazi-Duitsland|Tweede Wêreldoorlog}} [[Lêer:OstmarkMap.png|duimnael|links|Oostenryk in 1941, toe dit "Oos-Mark" genoem is]] [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-1987-0922-500, Wien, Heldenplatz, Rede Adolf Hitler.jpg|duimnael|Op 15 Maart 1938 kondig Adolf Hitler die anneksasie van Oostenryk aan voor die juigende skares op Heldenplatz vanaf die balkon van die Hofburg]] [[Lêer:KZ Mauthausen.jpg|duimnael|Bevryding van die Konsentrasiekamp Mauthausen op 6 Mei 1945]] Die ernstigste gevolg van die "[[Anschluss]]" was die dadelike begin van die terreur teen Oostenrykse Jode, wat later in die massamoord ontaard het. Om [[Rassisme|rassistiese]] of politieke redes ongewenste mense het, solank hulle nie in die konsentrasiekampe beland het nie, ter tienduisende na die buiteland gevlug. Oostenryk het in die Duitse Ryk aanvanklik as 'n land voortbestaan, maar op 14 April 1939 is die voormalige deelstate en Wene deur die "Oos-Mark-wet" (''Ostmarkgesetz'') in nasionaalsosialistiese [[ryksgou]]e verander, die naam Oostenryk sou verdwyn: Vervolgens is die aanvanklik "Land Oostenryk (''Land Österreich'') genoemde gebied kort daarna "Oos-Mark" (''Ostmark'') en van 1942 af "Alpe- en Donau-ryksgoue" (''Alpen- und Donau-Reichsgaue'') genoem. [[Burgenland]] is tussen die ryksgoue Neder-Donau en Stiermarke verdeel, Oos-Tirol by Karintië ingelyf en die Stiermarkse deel van die Salzkammergut by die ryksgou Opper-Donau ingelyf. Wene is op koste van die omliggende gebied verdriedubbel. Die oorspronklik Oostenrykse Adolf Hitler het ná die mislukking van sy professionele loopbaan in sy tuisland en sy politieke loopbaan in Duitsland Oostenryk in die nasionaalsosialistiese willekeurige beleid gevoer en het vervolgens al die verwysings na 'n selfstandigheid van die land laat verwyder. Aan Hitler se beleid en misdade teen die mensdom het talle Oostenrykers met groot ywer deelgeneem. Bekende misdadigers soos [[Arthur Seyß-Inquart]], [[Ernst Kaltenbrunner]] en [[Alexander Löhr]] was Oostenrykers. Oostenrykers was konsentrasiekampopsieners, [[Schutzstaffel|SS]]-lede en [[Gestapo]]-werknemers. Hoewel hulle slegs 8% van die Groot-Duitse Ryk se bevolking uitgemaak het, was 14% van die SS-lede, 40% van die konsentrasiekampopsieners en 70% van [[Adolf Eichmann]] se staf van 'n Oostenrykse herkoms.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rolf Steininger |title=Austria, Germany, and the Cold War. From the Anschluss to the State Treaty 1933–1955. |publisher=Berghahn Books |location=New York |year=2008 |isbn=978-1-84545-326-8 |pages=14v.}}</ref><ref>{{de}} {{cite book |author=John Weiss |title=Der lange Weg zum Holocaust. Die Geschichte der Judenfeindschaft in Deutschland und Österreich. |publisher=Ullstein |location=Berlyn |year=1988 |isbn=3-548-26544-8 |pages=241v.}}</ref> In 1938 is die "Dubbellaerstelsel Mauthausen/Gusen" opgerg, wat die konsentrasiekampe Mauthausen en Gusen behels het. Oor die jare heen is aan dié laerstelsel 'n netwerk aan takkampe gekoppel, wat oor die hele Oostenryk gestrek het. Uit die hele Europa is in hierdie konsentrasiekampe dwangarbeiders onder onmenslike toestande onder andere in die wapenvervaardiging en padbou ingespan. Ongeveer 100&nbsp;000 gevangenes is alleen in Mauthausen dood. Op 8 Mei 1945 is die Tweede Wêreldoorlog in Europa eindelik met die onvoorwaardelike oorgawe van die Duitse Wehrmacht beëindig. === Naoorlogse tydperk en Tweede Republiek (1945–1999) === {{Hoofartikel|Koue Oorlog}} In 1945 is met die einde van die oorlog en Groot-Duitsland se nederlaag Oostenryk se onafhanklikheid herstel. Dit het die latere seëvierende magte reeds in 1943 in die Moskouse Deklarasie bepaal. Reeds op 27 April 1945 het die voorlopige staatsregering met [[Karl Renner]] as kanselier byeengekom en die herstigting van die republiek verklaar. Kort daarna is die grondwet van 1 Oktober 1920 in die weergawe van 1929 deur die "wet op grondwetlike oorgang" (''Verfassungsüberleitungsgesetz'') heringestel. Uitsonderings was bepalings wat voorsiening gemaak het vir die verandering van die Federale Raad in 'n staatsraad. Oostenryk het daarmee weer 'n demokrasie met [[skeiding van magte|magskeiding]], verteenwoordigende, parlementêre en federalistiese elemente geword. Een van die eerste wette wat deur die voorlopige staatsregering afgekondig is, was die verbodswet, waarmee die NSDAP, hulle militêre verenigings en al die organisasies, wat daarmee verbind kon word, ontbind en verbied is. Die volksverkiesing van die president is, soos reeds in 1932, geskors en Karl Renner is in Desember 1945 deur die federale vergadering eenparig as staatshoof verkies. Daarna is Oostenryk tot in 1947 volgens die wil van die besettingsmagte deur 'n regering van al die partye (ÖVP, SPÖ, KPÖ) met [[Leopold Figl]] as kanselier regeer. Van 19 November 1947 af het ÖVP en SPÖ 'n koalisie gevorm. Dit het tot in 1966 aan bewind gebly. Nadat Renner einde 1950 dood is, is op 27 Mei 1951 [[Theodor Körner]] as die kandidaat van die SPÖ as president verkies. Dus was dit die eerste volksverkiesing van 'n staatshoof in die Oostenrykse geskiedenis. [[Lêer:Austria Occupation Zones 1945-55.svg|duimnael|Oostenryk is ná die oorlog tot in 1955 in vier geallieerde besettingsones verdeel]] Tot in 1955 was Oostenryk, nes die naoorlogse Duitsland, in besettingsones verdeel. Die grootste sone was die Sowjetse s'n, wat [[Opper-Oostenryk]] noord van die Donau ([[Mühlviertel]]) en oos van die [[Enns]], [[Neder-Oostenryk]] in die grense van 1937 (d.w.s. voor die stigting van Groot-Wene), die herstigte [[Burgenland]] en die Weense distrikte 2, 4, 10, 20, 21 en 22 ingesluit het. Maatskappye wat deur die [[Sowjetunie]] as "Duitse eiendom" (''Deutsches Eigentum'') gekonfiskeer is, is saamgevoeg in 'n groep genaamd "USIA", wat volgens die besluite van die Potsdamse konferensie deel was van die vergoeding wat Oostenryk moes betaal. Onder die Oostenrykers, sowel in die bevolking as in die politiek, het ná 1945 en in die daaropvolgende dekades die mening oorheers, dat Oostenryk (soos in die Moskouse Deklarasie geformuleer) "Hitler se eerste slagoffer" was, waarmee die medepligtigheid aan die Tweede Wêreldoorlog en die [[Holocaust]] afgemaak of ontken sou word. Die oorwegende deel van die bevolking het later voorgegee dat daar "niks anders oorgebly het nie".<ref name="Wochenpresse87">{{de}} Meningspeiling, gepubliseer op 11 September 1987 in die [[Wochenpresse]].</ref> Een gevolg van die "slagoffertesis" (''Opferthese'') was die sedertdien traag uitgevoerde restitusie van gesteelde eiendom. Met die ondertekening van die Oostenrykse Staatsverdrag op 15 Mei 1955 deur Leopold Figl vir die federale regering Raab I en deur verteenwoordigers van die vier seëvierende magte en die daarvan formeel aparte (wat nie in die staatsverdrag opgeneem is nie) belydenis tot neutraliteit en die verpligting, geen verdere poging vir 'n aansluiting by Duitsland te onderneem nie, het die republiek op 27 Julie 1955 sy volle soewereiniteit herwin. Op 26 Oktober 1955, ná die besettingstroepe se onttrekking, het die nasionale raad op Oostenryk se ewige neutraliteit besluit; hierdie dag is sedert 1965 Oostenryk se [[nasionale dag]]. Die neutraliteit (vandag eerder: onverbondenheid) is 'n militêre een en verwys sedert sy begin na geen gelykafstand tussen die waardestelsels van wes en oos.<ref>{{de}} {{cite book |author=Peter Jankowitsch |title=Das Problem der Äquidistanz. Die Suche der Zweiten Republik nach außenpolitischen Leitlinien. |editor=Manfried Rauchensteiner |work=Zwischen den Blöcken NATO, Warschauer Pakt und Österreich. |publisher=Böhlau |location=Wene |year=2010 |isbn=978-3-205-78469-2 |pages=451–496}}</ref> As gevolg van sy neutraliteit kon Oostenryk sowel met die [[Weste]]rse as die destydse [[Ooste]]rse lande goeie kulturele en ekonomiese bande aangaan, wat die land vir 'n lang tyd gehelp het gedurende die tydperk van heropbou. Op 14 Desember 1955 het Oostenryk 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] geword en was sowel in 1973/74 as in 1991/92 'n lid van die [[Veiligheidsraad]]. Reeds in 1956/57 het die [[Internasionale Atoomenergie-agentskap]] (IAEO) sy hoofkantoor in Wene geopen, in 1969 het die [[Verenigde Nasies se Industriële Ontwikkelingsorganisasie]] (UNIDO) gevolg, ander VN-agentskappe het later bygekom. Vir die tydperk 2009/10 was Oostenryk weer 'n niepermanente lid van die Veiligheidsraad.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/vereinte-nationen-iran-scheitert-mit-bewerbung-fuer-sicherheitsrat-a-584878.html |title=Iran scheitert mit Bewerbung für Sicherheitsrat |publisher=Spiegel Online |date=17 Oktober 2008 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> Die konflik met Italië oor die oorwegend Duitstalige [[Suid-Tirol]], wat tot in 1918 deel was van die Oostenrykse rykshelfte en ná die Eerste Wêreldoorlog deur Italië geannekseer is, het Oostenryk in die 1960's na die VN gebring. Die in 1969 afgekondigde outonomie vir die Suit-Tiroolse bevolking was suksesvol en is sedertdien uitgebrei. Van 1966 tot 1970 was die federale regering Klaus II die eerste regering van die Tweede Republiek deur slegs een party, gevorm deur die christelikdemokratiese ÖVP onder [[Josef Klaus]]. In 1970–1983 het sosialistiese regerings gevolg onder [[Bruno Kreisky]] (regering Kreisky I tot Kreisky IV). Vir Oostenryk belangrik was in hierdie tydperk die wye buitelandse beleid van Kreisky, wat onder andere die oprigting van die Weense Uno-City en die internasionalisering van die [[Palestyne|Palestynse]] kwessie, wat Kreisky vir die eerste keer na die VN gebring het, ingesluit het. In 1978 is 'n referendum gehou oor die deur die Kreisky-regering ondersteunde installasie van die Zwentendorf-kernaanleg; dit is afgekeur. Oostenryk lewer sedertdien geen kernkrag op nie en het in sy grondwet vir altyd daarvan afstand gedoen. [[Lêer:Uno City Kaiserwasser.jpg|duimnael|links|Die Weense Uno-City, die Verenigde Nasies se derde hoofkantoor]] In 1979 het Wene met die voltooiing van die Uno-City die derde amptelike hoofkantoor van die Verenigde Nasies geword na [[New York]] en [[Genève]]. Onafhanklik daarvan het die [[OPUL]] hulle ook in Wene gevestig. In 1983 het die aftredende Bruno Kreisky 'n klein koalisie tussen die sosiaaldemokrate (SPÖ) en die destydse nasionaalliberale [[Vryheidsparty van Oostenryk|FPÖ]] bemiddel; die FPÖ het hom reeds in 1970 deur stilbly aan bewind gebring (regering Sinowatz). Ná die verkiesing van die regsgesinde [[Jörg Haider]] as voorsitter van die FPÖ in 1986 is die koalisie deur die SPÖ onder [[Franz Vranitzky]] beëindig. Die verbrokkeling van die [[Oosblok]] het weggedoen met die [[Ystergordyn]], wat die ontwikkeling van Oos-Oostenryk 1945–1989 beïnvloed het. Van 1987 tot 1999 het die sosiaaldemokrate (SPÖ) "groot koalisies" aangeknoop met die christelikdemokratiese ÖVP (regering Vranitzky I tot Vranitzky V en regering Klima). In dié tydperk het Oostenryk 'n lidland geword van die [[Europese Unie]] (in 1995), waarvoor veral [[Alois Mock]] en Vranitzky gepleit het. Tydens die referendum in 1994 was tweederdes ten gunste daarvan. === Onlangse ontwikkelings === [[Lêer:EU15-1995 European Union map enlargement.svg|duimnael|Oostenryk het in 1995 saam met Finland en Swede by die Europese Unie aangesluit]] [[Lêer:Eurozone main map.svg|duimnael|Die [[euro]]sone: {{sleutel|#003399|Stigtingslede in 1999 (kontantgebruik sedert 2002)}} {{sleutel|#0197fd|Lede wat later aangesluit het}} {{sleutel|#704c4c|EU-lidlande sonder euro}}]] [[Lêer:Map of the Schengen Area.svg|duimnael|Kaart van die [[Schengen-ooreenkoms]]: {{sleutel|#003399|Lede van die Schengen-ooreenkoms}} {{sleutel|#ffd617|Kandidaatlande}} {{sleutel|#45a43b|''[[De facto]]''-deelnemers}}]] Sedert die grense van die voormalige Oosblok in 1989/90 geopen is, is Oostenryk nie langer aan die oostelike grens van die Westers-georiënteerde Europa geleë nie. Oostenryk het een van die grootste beleggers in die hervormende lande geword. In die eerste helfte van die 1990's het mense uit die strydende Joego-Slawiese nasies veral in Oostenryk toevlug gevind. Ná 'n positiewe referendum op 12 Junie 1994 het Oostenryk op 1 Januarie 1995 (saam met [[Swede]] en [[Finland]]) by die Europese Unie aangesluit. Ná die einde van die Koue Oorlog in 1991 en veral ná die EU-toetrede in 1995 het Oostenryk se ou neutraliteitsbeleid uitgedien. Die term neutraliteit is weens die ondertekende EU-verdrae veral op onverbondenheid beperk en het hoofsaaklik 'n identiteitspolitieke betekenis; de facto het Oostenryk as 'n volle EU-lid, wat op 'n gemeensame verdedigingsbeleid mik, hierdie projek goedgekeur en kan dus nie meer neutral of onverbonde wees nie. Oostenryk het in die tweede helfte van 1998 en in die eerste helfte 2006 die voorsitterskap van die Europese Unie ingeneem. Op 1 Januarie 2002 was Oostenryk een van twaalf lande wat die [[euro]] as geldeenheid ingevoer het; dit het die [[Oostenrykse schilling]] vervang. In 1995 het Oostenryk die [[Schengen-ooreenkoms]] toegetree. Op 1 Desember 1997 het dit grenskontroles met Duitsland en Italië opgehef; sedertdien behoort dit aan die Schengensone. In die tweede helfte van 2018 het Oostenryk vir die derde keer die voorsitterskap van die Europese Unie ingeneem. Die SPÖ-ÖVP-koalisieregerings 1986–2000 is in 2000–2006 deur regerings van die ÖVP met die FPÖ opgevolg (regering Schüssel I en Schüssel II). Die destydse 14 ander EU-lidlande het op die regeringsdeelname van die FPÖ, wat hulle as verregs beskou het, gereageer met 'n tydelike bilaterale kontakverbod op regeringsvlak ("EU-sanksies"). Ná die FPÖ-skeiding in 2005 het die nuutgestigte BZÖ 'n regeringsvennoot geword. In 2007/2008 was ná nuwe verkiesings weer 'n SPÖ-ÖVP-koalisie aan bewind (regering Gusenbauer). Ná die uitbreiding van die Schengen-gebied om [[Tsjeggië]], [[Slowakye]], [[Hongarye]] en [[Slowenië]] aan die einde van 2007, aan die einde van 2008 om [[Switserland]] en aan die einde van 2011 om [[Liechtenstein]] is Oostenryk volledig deur Schengen-lande omring. Die nuwe verkiesings in September 2008, wat deur die ÖVP veroorsaak is, het tot 'n nuwe rooi-swart koalisie (regering Faymann) onder die partyleiers [[Werner Faymann]] (SPÖ) en [[Josef Pröll]] (ÖVP) gelei.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.nzz.ch/spoe_und_oevp_einigen_sich_auf_grosse_koalition_in_oesterreich-ld.528942 |title=SPÖ und ÖVP einigen sich auf grosse Koalition in Österreich |publisher=[[Neue Zürcher Zeitung|NZZ]] |date=23 November 2008 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> Ná Josef Prölls se bedanking het in 2011 [[Michael Spindelegger]] nuwe adjunkkanselier geword.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.derstandard.at/consent/tcf/story/1302745212306/ueberblick-der-neue-oevp-chef-und-vizekanzler-heisst-michael-spindelegger |title=Der neue ÖVP-Chef und Vizekanzler heißt Michael Spindelegger |publisher=[[Der Standard]] |date=14 April 2011 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> Ná 'n verlenging van die nasionale raad se verkiesingstydperk van vier tot vyf jaar is die nasionale raad in 2013 vir die eerste keer vyf jaar ná die vorige verkies. In hierdie verkiesing het die destydse regeringspartye SPÖ en ÖVP ondanks verliese weer sterkste en naassterkste party geword (saam 99 van 183 setels in die nasionale raad). Van 2013 tot 2017 het SPÖ en ÖVP weer 'n koalisieregering gevorm (regering Faymann II, in 2016/17 regering Kern). Ná die vroeë verkiesings in 2017 wat die ÖVP gewen het, tot die Ibiza-skandaal in 2019, het 'n koalisie van ÖVP en FPÖ regeer (regering Kurz I), ná haar ontkeuring in die nasionale raad deur 'n [[mosie van wantroue]] het Oostenryk in 2019/20 vir die eerste keer 'n regering onder 'n vroulike kanselier gehad (regering Bierlein), ná die verkiesings op 29 September 2019 was van Januarie 2020 tot 2021 vir die eerste keer op federale vlak 'n koalisie van ÖVP en Groenes (regering Kurz II) aan bewind. Ná die advertensie-skandaal het [[Sebastian Kurz]] op 9 Oktober 2021 as kanselier bedank. Kurz is in drie ondersoeke deur die wetstoepassingsagentskap as 'n verdagte gelys. As sy opvolger is deur die ÖVP die minister van buitelandse beleid, [[Alexander Schallenberg]], voorgestel. Die regering Kurz II se oorblywende 15 ministers het op 11 Oktober 2021 by die regering onder Alexander Schallenberg (ÖVP) aangesluit. In Desember 2021 het [[Karl Nehammer]] nuwe kanselier geword. Die koalisie met die Groenes het aan bewind gebly. [[Alexander Van der Bellen]] het ná die noue presidentsverkiesing in 2016 daarin geslaag om in die eerste stemming in 2022 herkies te word.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://orf.at/stories/3288877/ |title=Van der Bellen schafft Wiederwahl |publisher=[[Österreichischer Rundfunk]] |date=9 Oktober 2022 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> In Januarie 2025 het Nehammer as kanselier bedank en hy is deur Schallenberg as interimskanselier opgevolg tot die vorming van 'n nuwe regering. Einde Februarie 2025 het ÖVP, SPÖ en NEOS op die vorming van 'n regering ooreengekom met [[Christian Stocker]] as die nuwe bondskanselier.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.salzburg24.at/news/oesterreich/wer-ist-christian-stocker-oevp-chef-im-portraet-174002419 |title=ÖVP-Chef Christian Stocker im Porträt |publisher=Salzburg24 |date=27 Februarie 2025 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> == Demografie == === Samestelling === [[Lêer:20110716 Otto von Habsburg funeral procession 2258.jpg|duimnael|links|Oostenryk se tradisionele kleredragte toon sekere ooreenkomste met dié van Beiere: Tirolse skutters in 2011 in die lykstoet van [[Otto von Habsburg]]]] Met uitsondering van die deelstaat Vorarlberg en klein dele van Tirol (Außerfern), wat deur [[Alemanniese Duits|Alemanniese]] [[dialek]]sprekers bewoon word, is die meeste Duitssprekende Oostenrykers nakomelinge van Middeleeuse setlaars uit Beiere (dikwels Bajuware genoem). Naas betreklik homogene Beierse vestigingsgebiede soos Opper-Oostenryk was daar egter ook geweste waar Beierse koloniste in meerdere of mindere mate reeds voor die Karolingiese tydperk (8ste eeu) met die oorspronklike bevolking vermeng het, soos in Tirol, Vorarlberg en Salzburg, drie streke met histories [[Retoromaans]]e bevolkings. Retoromaanssprekendes is geleidelik teruggedring tot afgeleë bergvalleie soos die Montafon, en dele van die Bo-Innriviervallei. Veral in Karintië en Stiermarke is die Beierse vestigingsgebiede in die Karolingiese periode uitgebrei na histories [[Slawiese tale|Slawiessprekende]] streke waar nie-Duitssprekendes geleidelik geassimileer is – behalwe vir kleiner groepe soos Karintiese [[Slowene]] na wie dikwels as ''Windische'' verwys word. Sommige gebiede soos Neder-Oostenryk, die ooste van Stiermarke en Burgenland, wat deur Beierse setlars gekoloniseer is, het eeue lank bevolkingsverlies gely as gevolg van invalle deur ruitervolke uit die ooste (die laaste grensoorloë teen [[Hongare|Hongaarse]] invallers is in die 10de eeu gevoer) en, in die 16de en 17de eeu, oorloë teen die [[Turke]]. In hierdie grensgebiede is – naas Duitssprekende setlaars uit ander dele van die Heilige Romeinse Ryk – ook koloniste uit Kroasië en Hongarye gevestig waarvan kleiner groepe hul taal en kultuur bewaar het. === Demografiese ontwikkeling === [[Lêer:Bevoelkerungsdichte - Oesterreich.svg|duimnael|Die bevolkingsdigtheid van Oostenryk. Sowat 'n vyfde van die totale bevolking (1,7 miljoen) is in die hoofstad Wene gekonsentreer]] Die eerste [[sensus]], wat aan die huidige kriteria voldoen, is in Oostenryk-Hongarye in 1869/1870 gehou. Sedertdien het die bevolking op die gebied van die huidige Oostenryk tot die laaste volkstelling voor die begin van die Eerste Wêreldoorlog, wat in 1913 gehou is, steeds toegeneem. 'n Proporsionele groot deel van die bevolkingsgroei was aan binnelandse migrasie uit die kroonlande te danke. Ná die oorlog het die bevolking as gevolg van oorlogshandelinge en remigrasie na die voormalige kroonlande volgens statistieke van 1919 met 347&nbsp;000 gekrimp. Daarna het die land tot en met 1935 weer 'n bevolkingstoename ondervind. Tot 1939 het die bevolking as gevolg van die Oostenrykse [[burgeroorlog]] asook emigrasie weens politieke vervolging en [[rassediskriminasie]] afgeneem tot 6,65 miljoen. In 1946 is die bevolking op die basis van voedselkaarte, wat aan inwoners verskaf is, op sowat sewe miljoen beraam – 'n nuwe rekordsyfer. Die groot oorlogsverliese is deur 'n reusestroom vlugtelinge meer as gekompenseer. Tot en met 1953 het die vlugtelinge en sogenaamde ''displaced persons'' grotendeels na hul tuislande teruggekeer of na ander lande geëmigreer sodat die bevolking weer tot 6,93 miljoen gedaal het. Danksy die natuurlike bevolkingsaanwas het die inwonertal tot 7,6 miljoen in 1974 gestyg. Ná 'n fase van stagnasie het immigrasie – onder meer as gevolg van die oorlog in [[Joego-Slawië]] – vanaf die laat 1980's weer tot stewige groei gelei. Vroeg in 2016 is die bevolking op naastenby 8,6 miljoen beraam. Die aantal Oostenrykse burgers, wat in die buiteland woonagtig is, is op 1 Julie 2016 op 564&nbsp;700 beraam, waarvan 254&nbsp;000 in Duitsland, 64&nbsp;000 in Switserland, 35&nbsp;000 in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], 25&nbsp;000 in [[Australië]], 25&nbsp;000 in die [[Verenigde Koninkryk]], 17&nbsp;000 in [[Argentinië]] en 11&nbsp;000 in [[Suid-Afrika]].<ref>{{de}} [https://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/internationale_uebersich/036450.html ''Statistik Austria: Auslandsösterreicherinnen und Auslandsösterreicher 2016. Besoek op 1 Maart 2017'']</ref> === Bevolkingsbewegings === [[Lêer:AustroAmericana Auswanderer.jpg|duimnael|Toe Oostenryk nog 'n emigrasieland was: Oostenryks-Hongaarse passasiers op 'n skip wat hulle na die Verenigde State sal neem (vroeë 20ste eeu)]] Die huidige federale gebied en hier veral Wene was al in die vyftig jaar voor die Eerste Wêreldoorlog 'n gewilde bestemming vir migrante uit ander deelgebiede van die Oostenryks-Hongaarse monargie, veral [[Boheme]] en [[Morawië]]. Wene se sterk bevolkingsgroei tot meer as twee miljoen inwoners in 1910 was onder meer aan hierdie binnelandse migrasie te danke. Gedurende die Eerste Wêreldoorlog het talle bewoners van Galisië, waaronder 'n groot persentasie [[Jode|Joodse]] burgers, voor die Russiese leër na Wene gevlug. Ná die val van Oostenryk-Hongarye en die stigting van [[Tsjeggo-Slowakye]] as 'n onafhanklike republiek in 1918 het honderdduisende [[Tsjegge]] na hul tuisland teruggekeer. In die nuwe en kleiner Republiek Oostenryk was daar tot die begin van die Tweede Wêreldoorlog jaarliks meer emigrante as buitelanders wat hulle hier kom vestig het. Die groot emigrasiegolf van 1938 en 1939 was 'n gevolg van die land se haglike politieke situasie ná die insluiting by die Duitse Ryk. Sowel politieke vlugtelinge, wat vanaf 1933 uit Duitsland na Oostenryk geëmigreer het, asook 140&nbsp;000 Joodse Oostenrykers het die land destyds verlaat. Ook die immigrasiegolwe tussen 1920 en 1968 is deur politieke omstandighede veroorsak, soos dié van * 1920 uit Hongarye weens die burgeroorlog in dié land, * 1933–1937 uit Duitsland as gevolg van die Nasionaal-Sosialistiese diktatuur, * 1956 uit Hongarye nadat die volksopstand daar deur Sowjet-Russiese troepe bloedig onderdruk is, en * 1968 uit Tsjeggo-Slowakye ná die einde van die [[Praagse Lente]]. Die ekonomiese opswaai sedert die vyftigerjare, wat van Oostenryk 'n welvarende land gemaak het, het tot 'n tekort aan mannekrag gelei sodat gasarbeiders in [[Suid-Europa]] en [[Turkye]] gewerf is. Later het duisende vlugtelinge hulle in die Alperepubliek gevestig, waaronder bewoners van die voormalige Joego-Slawië wat in die 1990's deur burgeroorlog geteister is. Die groei in die Oostenrykse arbeidsmark het in die vroeë 21ste eeu ook steeds meer [[Duitsers]] na die suidelike buurland gelok. Op 1 Januarie 2008 was Duitsers reeds die grootste groep buitelanders met altesaam 124&nbsp;710 immigrante. Daarnaas het ook talle immigrante uit die voormalige Joego-Slawië en Turkye hulle in Oostenryk gevestig. Volgens amptelike statistieke was daar op 1 Januarie 2016 566 Suid-Afrikaanse burgers in die land.<ref>{{de}} Statistik Austria: ''Statistisches Jahrbuch Österreichs 2017'', bl. 51</ref> == Taal == [[Lêer:OeWB 42Aufl.jpg|duimnael|upright|links|Die 42ste uitgawe van die Oostenrykse Woordeboek (''Österreichisches Wörterbuch'')]] [[Lêer:Continental West Germanic languages.png|duimnael|Die hedendaagse verspreiding van kontinentale [[Hoogduitse tale]]: {{sleutel|#FBCEB1|Sentraal-Duitse dialekte}} {{sleutel|#FF7E00|Hoog-Duitse dialekte}}]] Opperduits word onderskei van [[Middelduits]] deurdat die [[Tweede Germaanse klankverskuiwing]] in 'n groter mate daarin deurgevoer is. [[Lêer:Oberwart - Felsőőr.JPG|duimnael|'n Tweetalige straatbord in Oberwart, Burgenland]] Volgens artikel 8 van die federale grondwet (Bundesverfassung, Wet aangaande die Federale Grondwet van 1920) is Duits die staatstaal van die Republiek Oostenryk. [[Oostenrykse Duits]] – 'n nasionale standaardvariant van Duits as [[plurisentriese taal]] – is die [[moedertaal]] van sowat 98 persent van Oostenrykse staatsburgers. Oostenrykse Duits verskil ten opsigte van woordeskat, uitspraak en intonasie, maar ook grammatikale kenmerke van Duitse en Switserse Hoogduits. Die "Oostenrykse Woordeboek" (''Österreichisches Wörterbuch''), waarin die woordeskat opgeteken is, word sedert 1951 in opdrag van die Oostenrykse Departement van Onderwys saamgestel en fungeer as amptelike naslaanwerk wat verpligtend is vir onderwysinstellings en openbare instellings. Die mees onlangse 48ste uitgawe het in 2022 verskyn. Dele van die Oostenrykse woordeskat maak deel uit van die [[Beiers]]e dialekkontinuüm en is sodoende ook in die aangrensende Duitse deelstaat Beiere gebruiklik. Sommige terme en talle besonderhede ten opsigte van die uitspraak het hulle oorsprong in plaaslike dialekte, terwyl baie ander uit die tale van die nie-Duitssprekende Kroonlande van die Habsburgse dubbelmonargie ontleen is. Die Oostenrykse Duitse ampstaal in die Habsburgse Ryk het daarnaas 'n groot verskeidenheid regs- en administratiewe terme ontwikkel. Kulinêre terme vorm 'n ander belangrike deel van die Oostenrykse (en Beierse) woordeskat wat merkbaar verskil van die standaardtaal in Duitsland. Sommige van hulle word volgens ooreenkomste met die Europese Unie beskerm om die toepassing van vreemde Duitse vakterme volgens EU-reg te vermy.<ref>{{de}} [http://www.oesterreichisch.net/ ''oesterreichisch.net: Österreichisches Wörterbuch. 15 Maart 2017'']</ref> In die alledaagse lewe word in plaas van die standaardtaal dikwels een van talle Hoogduitse dialekte gebesig wat deel uitmaak van die Alemanniese (in die deelstaat Vorarlberg en die Tirolse Außerfern) en Beierse (in alle deelstate behalwe vir Vorarlberg) dialekfamilies. Sowat sewe miljoen Oostenrykers praat respektiewelik 'n Sentraal- of Suid-Beierse dialek, of 'n omgangstaal wat deur hierdie dialekte beïnvloed is. Die inheemse etniese minderhede in Oostenryk – Burgenland-[[Kroate]], [[Slowene]] en [[Hongare]] – het 'n grondwetlike aanspraak op moedertaalonderrig en -kommunikasie met staatsinstellings. Burgenlandse [[Kroaties]] en [[Sloweens]] is naas Duits amptelike tale in die administratiewe en juridiese distrikte van Stiermarke, Burgenland en Karintië met 'n Sloweenssprekende of gemengde bevolking. In sommige munisipaliteite in Burgenland fungeer [[Hongaars]] as tweede ampstaal. Daarnaas word ook [[Romani]], die taal van [[Roma]], deur die staat as minderheidstaal erken, net soos Tsjeggies, Slowaaks en die Oostenrykse [[gebaretaal]]. == Ekonomie == === Kenmerke === [[Lêer:Donau City Vienna from SSW on 2014-08-27.png|duimnael|Wolkekrabbers in Wene se Donau City-sakedistrik. Die DC Tower 1 (links) is die hoogste in Oostenryk]] [[Lêer:Messe Wien 06 .jpg|duimnael|Die uitstallingsterrein van ''Messe Wien'']] [[Lêer:OMV Vienna.jpg|duimnael|Die Weense hoofkwartier van [[OMV]], 'n rolspeler in die internasionale energiebedryf]] [[Lêer:Huette Donawitz.jpg|duimnael|[[Voestalpine]]-staalaanleg in Donawitz, Leoben (deelstaat Stiermarke)]] [[Lêer:Puchgoben.jpg|duimnael|''Puch G'', 'n vierwielaangedrewe motor wat deur ''Steyr-Daimler-Puch'' in Oostenryk vervaardig word]] [[Lêer:Schneeberg - cows-cropped.jpg|duimnael|Koeie naby die bergpiek van [[Schneeberg (Alpe)|Schneeberg]], Neder-Oostenryk]] [[Lêer:Kitzbühel by night.jpg|duimnael|Kitzbühel is van Oostenryk se beroemde wintertoeristiese stede]] Oostenryk se ligging naby Duitsland en markte in Sentraal- en [[Suidoos-Europa]] word net soos die politieke en makro-ekonomiese stabiliteit en die sosiale vrede (met baie min stakings) as die land se sterk punte beskou. Die Oostenrykse ekonomie se swak punte is die relatief klein binnelandse mark, sy beperkte natuurlike hulpbronne, die oorvleuelende bevoegdhede van federale en deelstaatliggame, die relatief klein persentasie beroepsmense met akademiese grade en die ekonomiese afhanklikheid van die land se vernaamste handelsvennoot Duitsland, die bestemming van 30 persent van alle Oostenrykse uitvoere.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t=swotanalyse--oesterreich,did=1611696.html ''Germany Trade and Invest, 20 Desember 2016: SWOT-Analyse Österreich. Besoek op 22 Februarie 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190625223347/https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t=swotanalyse--oesterreich,did=1611696.html |date=25 Junie 2019 }}</ref> Oostenryk, en hier veral die hoofstad Wene, word vanweë sy kulturele verlede as 'n poort na Suidoos-Europa beskou. Vir baie ondernemings, wat handelsbande met dié streek wil aanknoop, is die land 'n ideale keuse vir die vestiging van hoof- of streekskwartiere. In vergelyking met mededingers soos Pole, Slowakye, Tsjeggië en Hongarye speel Oostenryk met meer as 300 hoofkwartiere inderdaad 'n leidende rol in dié verband. Baie ondernemings, waaronder ook Duitse maatskappye, doen hul sake met aangrensende markte soos Hongarye, Tsjeggië of Kroasië vanuit Wene. Personeel met relevante taalkennis of banke, wat vertroud is met die betrokke markte, is volop beskikbaar in Oostenryk. === Ekonomiese sektore === In teenstelling met sy westelike buurland Switserland beskik Oostenryk oor swaar nywerhede wat gedeeltelik gebruik maak van plaaslike hulpbronne soos [[waterkrag]]. Klein hoeveelhede [[ruolie]] en [[aardgas]] word in die Weense Bekken ontgin, terwyl die grootste aandeel [[fossielbrandstof|fossielbrandstowwe]] uit die buiteland ingevoer moet word. Die oostelike Alpegebied, veral in die deelstaat Stiermarke, is ryk aan [[yster]]ertse, terwyl die yster- en [[staal]]bedryf in Donawitz in die Alpe en die Alpynse voetheuwelgebied gesetel is. Die laasgenoemde streek het tot die sentrum van Oostenryk se metaal- en chemiese nywerhede asook motorvervaardiging ontwikkel. Wene en sy omgewing vorm 'n belangrike nywerheidsentrum. Die nywerheidsektor is steeds een van die vernaamste dryfkragte agter die ekonomiese ontwikkeling, en sy produksie het tussen 1995 en 2003 met nominaal 28 persent tot €90,9 miljard gegroei. Die belangrikste industriële sektore is masjien- en staalbou (€11,4 miljard), chemiese nywerhede (€10,6 miljard) en elektriese en elektroniese nywerhede (€10,2 miljard). Talle vervaardigers van motoronderdele is in die land gesetel. 'n Verdere kenmerk van Oostenryk se nywerheidsektor is die bydrae van middelgroot ondernemings waarvan baie as hoogs gespesialiseerde vervaardigers tot wêreldmarkleiers in hul segment ontwikkel het.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_96F983330F2FA879D220FB9553B4411D/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Oesterreich/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Oostenryk – Ekonomie algemeen. Besoek op 22 Februarie 2017''] {{dooie skakel}}</ref> Alhoewel die dienstesektor met handel en toerisme die belangrikste ekonomiese sektore verteenwoordig, is Oostenryk nogtans 'n hoogs ontwikkelde nywerheidsland en met 'n gemiddelde [[bruto binnelandse produk]] (BBP) van meer as €39&nbsp;380 per capita en 'n nominale BBP van €337 miljard een van die welvarendste lidstate van die Europese Unie (EU).<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_96F983330F2FA879D220FB9553B4411D/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Oesterreich/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Oostenryk – Ekonomie algemeen. Besoek op 22 Februarie 2017''] {{dooie skakel}}</ref> Die dienstesektor lewer die grootste bydrae tot die BBP met 63 persent. Hierdie sektor ervaar ook die snelste groei. 'n Sesde van Oostenryk se drie miljoen werknemers is in die handel werksaam wat 13 persent van die BBP oplewer. Die toerismesektor verteenwoordig met 220&nbsp;000 werknemers in 40&nbsp;000 sakeondernemings 'n tiende van die bruto binnelandse produk.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.austria.info/xxl/_site/de/_area/414540/_subArea/414596/_subArea2/658362/wirtschaft%20in%20oesterreich.html |title=Ekonomie van Oostenryk |accessdate=28 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828133551/http://www.austria.info/xxl/_site/de/_area/414540/_subArea/414596/_subArea2/658362/wirtschaft%20in%20oesterreich.html |archive-date=28 Augustus 2008 |url-status=dead}}</ref> Die inheemse energiebedryf voorsien in sowat 'n derde van die land se energiebehoeftes. [[Hernubare energie]]bronne soos waterkrag het in 2014 81 persent van Oostenryk se kragopwekking en 33 persent van sy totale primêre energieverbruik bygedra. In die ooste van die land het [[windplaas|windplase]] ontstaan, terwyl [[biomassa]] en geotermiese energie vir verwarmingsdoeleindes ontgin word. Sowat 45 persent van Oostenryk se oppervlakte word vir [[landbou]]- en 40 persent vir [[bosbou]]doeleindes gebruik.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.austria-export.biz/standort/oesterreich-wirtschaft-568563 |title=Österreich – Wirtschaft |publisher=www.austria-export.biz |accessdate=23 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223235154/http://www.austria-export.biz/standort/oesterreich-wirtschaft-568563 |archive-date=23 Desember 2016 |url-status=dead}}</ref> Omrede die sterk mededinging deur die landboubedrywe van ander EU-lidstate begin Oostenrykse boerderye hulle toenemend op produkte van hoë gehalte toespits. So was daar in 2008 reeds sowat 20&nbsp;000 biologiese boerderye wat 15 persent van die totale landbou-oppervlakte bewerk het. Hul aandeel van tien persent is die hoogste persentasie biologiese boerderye in die Europese Unie. Die belangrikste boerderygebied vir veldvrugte is die Marchfeld naby Wene. Veeteelt (veral [[bees]]te) dra sowat 30 persent tot die landbousektor se inkomste by. Bosgebiede beslaan 47 persent van die land se totale oppervlakte en dien as basis vir nywerhede soos [[hout]]verwerking en [[papier]]vervaardiging. Met 'n jaarlikse groeikoers van 5&nbsp;100 hektaar lewer die bosse hout as die tweede belangrikste hernubare energiebron na waterkrag op. Daarnaas word groter hoeveelhede hout na Suid-Europese lande uitgevoer. Wingerde beslaan 48&nbsp;000 hektaar. Die Oostenrykse wynboubedryf se 32&nbsp;000 produsente lewer jaarliks 'n gemiddelde 2,5 miljoen hektoliter [[wyn]] op (waarvan driekwart [[witwyn]]e en een kwart [[rooiwyn]]e is). === Handelsbetrekkinge === Die Oostenrykse ekonomie is sterk uitvoergerig. Die belangrikste uitvoere is [[masjien]]e, padvoertuie, [[papier]] en karton, [[metaal]]produkte, yster en staal, [[Farmaseutiese middel|farmaseutiese produkte]], [[telekommunikasie]]-uitrusting en [[tekstiel]]e. Die belangrikste tien uitvoergoedere verteenwoordig tweederdes van die totale uitvoere. Die EU (veral Duitsland) is die belangrikste mark vir uitvoere, terwyl 15 persent van alle uitvoere na oorsese bestemmings gaan. {| class="wikitable" ! Buitelandse handel in miljarde €<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/MKT/2016/11/mkt201611222097_159150_wirtschaftsdaten-kompakt---oesterreich.pdf?v=1 ''Germany Trade and Invest, November 2016: Wirtschaftsdaten kompakt – Österreich''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190625223351/https://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/MKT/2016/11/mkt201611222097_159150_wirtschaftsdaten-kompakt---oesterreich.pdf?v=1 |date=25 Junie 2019 }}</ref> ! 2013 ! 2014 ! 2015 |---- |- | Invoere | 138,0 | 137,0 | 140,1 |---- |- | Uitvoere | 131,9 | 134,2 | 137,8 |} Die belangrikste invoere in 2015 was chemiese produkte (13,4 persent van die totale invoere), masjiene (11,8%), motors en motoronderdele (9,8%), elektroniese goedere (9,3%), voedsel (6,6%), elektrotegniese goedere (5,4%), tekstiele (5,0%) en ander goedere (40,7%). Die belangrikste uitvoere was masjiene (18 persent), chemiese produkte (13,3%), motors en motoronderdele (8,2%), elektroniese goedere (6,2%), elektrotegniese produkte (6,0%), voedsel (5,5%), metaalprodukte (5,4%), yster en staal (5,2%) en ander goedere (32,2%). {| class="wikitable" ! Invoere na Oostenryk in Miljoene €<ref>{{de}} Statistik Austria: ''Statistisches Jahrbuch Österreichs 2017'', bl. 406</ref> ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 ! 2019 |---- |- | Duitsland | 49&nbsp;020,3 | 48&nbsp;543,3 | 49&nbsp;243,7 | | | | |---- |- | Italië | 8&nbsp;006,5 | 8&nbsp;033,3 | 8&nbsp;199,7 | | | | |---- |- | Volksrepubliek China | 6&nbsp;788,0 | 7&nbsp;322,7 | 7&nbsp;956,9 | | | | |---- |- | Switserland | 6&nbsp;822,0 | 6&nbsp;633,0 | 7&nbsp;498,3 | | | | |---- |- | Tsjeggië | 5&nbsp;263,7 | 5&nbsp;405,2 | 5&nbsp;577,3 | | | | |---- |- | Suid-Afrika | 522,1 | 427,4 | 346,1 | | | 348,0 | 572,0 |} {| class="wikitable" ! Uitvoere uit Oostenryk in Miljoene €<ref>{{de}} Statistik Austria: ''Statistisches Jahrbuch Österreichs 2017'', bl. 406</ref> ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 ! 2019 |---- |- | Duitsland | 37&nbsp;873,5 | 38&nbsp;082,1 | 38&nbsp;476,9 | | | | |---- |- | Verenigde State | 7&nbsp;060,0 | 7&nbsp;780,5 | 9&nbsp;083,2 | | | | |---- |- | Italië | 8&nbsp;228,3 | 8&nbsp;237,3 | 8&nbsp;259,0 | | | | |---- |- | Switserland | 6&nbsp;337,4 | 6&nbsp;685,6 | 7&nbsp;121,4 | | | | |---- |- | Frankryk | 5&nbsp;913,6 | 6&nbsp;265,1 | 5&nbsp;869,1 | | | | |---- |- | Suid-Afrika | 506,3 | 476,8 | 488,1 | | | 588,0 | 608,0 |} == Media == [[Lêer:Wien - ORF-Zentrum Küniglberg.JPG|duimnael|links|ORF-uitsaaisentrum Küniglberg in Wene]] Die konsentrasie in die Oostenrykse mediabedryf is die hoogste in [[Europa]].<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_4621EBA5AC36B91E504174518BC32BB9/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Oesterreich/Kultur-UndBildungspolitik_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Oostenryk – Kultuur, onderwys en media. Besoek op 25 Januarie 2017''] {{dooie skakel}}</ref> So verteenwoordig die vier grootste [[koerant|dagblaaie]] (''Kronenzeitung'', ''Heute'', ''Österreich'' en ''Kleine Zeitung'') 67 persent van die totale nasionale oplaag. Die ''Kronen Zeitung'' is die grootste dagblad met 'n daaglikse oplaag van 810&nbsp;000. Ander belangrike koerante sluit in die poniekoerante ''Österreich'' (540&nbsp;000) en ''Heute'' (635&nbsp;500) wat albei gratis versprei word; die ''Kleine Zeitung'' (300&nbsp;000), wat hoofsaaklik in die deelstate Karintië en Stiermarke gelees word; en die ''Kurier'' (187&nbsp;000). Oostenryk se twee belangrikste gehalte-dagblaaie, ''Der Standard'' en ''Die Presse'' het merkbaar kleiner oplae van respektiewelik 83&nbsp;750 en 80&nbsp;000. Die televisiemark word steeds oorheers deur die openbare uitsaaier ORF (Oostenrykse Uitsaaikorporasie) wat programme op twee kanale, ORF 1 en ORF 2, beeldsend. Die bekendste privaat uitsaaiers is ATV en Puls 4. Nogtans bly Duitse openbare en privaat uitsaaiers sterk mededingers wat per kabel of satelliet ontvang kan word. Sommige van Duitsland se groot privaat televisiekanale het dogterkorporasies in Oostenryk. == Misdaad == Die [[misdaad]]syfers is van die laagste in die Europese Unie. Nogtans het inbrake en motordiefstal gedurende die laaste jare toegeneem. Moord en ander gewelddadige misdaad is teenoor die situasie in [[Suid-Afrika]] baie skaars. == Sport == [[Lêer:Bergisel.jpg|duimnael|links|[[Innsbruck]] het beide die [[Olimpiese Winterspele 1964|Olimpiese Winterspele in 1964]] en [[Olimpiese Winterspele 1976|1976]] asook die eerste Olimpiese Jeugwinterspele 2012 gehuisves]] [[Lêer:Fischer Sports franz-klammer 1976.jpg|duimnael|Die Skirenjaer [[Franz Klammer]] het tydens die [[Olimpiese Winterspele 1976]] in Innsbruck 'n goue medalje gewen]] Weens die bergagtige gebied is [[alpeski]] 'n belangrike [[sport]]soort in Oostenryk baie waardevol vir die bevordering en ekonomiese groei van die land.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Roman Horak, Georg Spitaler |title=Sport, Space and National Identity: Soccer and Skiing as Formative Forces: On the Austrian Example |journal=American Behavioral Scientist |date=2003 |volume=46 |issue=11 |pages=1508–1518 |doi=10.1177/0002764203046011004 |s2cid=144319167}}</ref> Soortgelyke sportsoorte soos [[sneeuplankry]] en [[skansspring]] is ook baie gewild. Oostenrykse atlete soos [[Annemarie Moser-Pröll]], [[Franz Klammer]], [[Hermann Maier]], [[Toni Sailer]], [[Benjamin Raich]], [[Marlies Schild]] en [[Marcel Hirscher]] word algemeen as van die beste alpeskiërs nog beskou, [[Armin Kogler]], [[Andreas Felder]], [[Ernst Vettori]], [[Andreas Goldberger]], [[Andreas Widhölzl]], [[Thomas Morgenstern]] en [[Gregor Schlierenzauer]] as van die beste skispringers nog. [[Bobslee]], [[rodel]] en [[skeleton]] is ook gewild met 'n permanente baan in Igls, wat die bobslee- en rodel-items tydens die [[Olimpiese Winterspele 1964|Olimpiese Winterspele in 1964]] en [[Olimpiese Winterspele 1976|1976]] in [[Innsbruck]] gehuisves het. Die eerste Olimpiese Jeugwinterspele 2012 is ook in Innsbruck gehou.<ref name="WYO2012">{{en}} {{cite web |url=http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2890 |title=YOG Innsbruck 2012: Relive the announcement |date=12 Desember 2008 |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |accessdate=24 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216073505/http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2890 |archive-date=16 Desember 2008 |url-status=live}}</ref> [[Sokker]] is 'n gewilde sportsoort in Oostenryk en word beheer deur die Oostenrykse Sokkervereniging (''Österreichischer Fußball-Bund'', ÖFB).<ref name="Football">{{de}} {{cite web |url=https://www.oefb.at |title=Österreichischer Fußballbund |publisher=Oostenrykse Sokkervereniging |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> Oostenryk was eens een van die suksesvolste sokkerlande op die Europese vasteland en het tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934]] in die vierde plek, tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954]] in die derde plek en tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978]] in die sewende plek geëindig. In onlangse jare was Oostenryk egter nie internasionaal suksesvol nie. Oostenryk het saam met Switserland die [[Europese Sokkerkampioenskap 2008]] aangebied. Die nasionale Oostenrykse sokkerliga is die Oostenrykse Bundesliga, waaraan onder andere rekordkampioene soos [[SK Rapid Wien]], [[Austria Wene|FK Austria Wien]], [[FC Red Bull Salzburg]] en [[SK Sturm Graz]] deelneem. Benewens sokker het Oostenryk ook professionele nasionale ligas vir die meeste ander spansporte, insluitende die Oostenrykse Hokkieliga vir [[yshokkie]], die Oostenrykse Basketbal-Bundesliga vir [[basketbal]] en die Oostenrykse Voetballiga vir [[Amerikaanse voetbal]]. [[Perdry]] is ook gewild; die bekende Spaanse Ryskool van Wene is in Wene geleë. [[Niki Lauda]] is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer en driemalige wêreldkampioen: in 1975, 1977 en 1984. Hy is tot dusver die enigste renjaer wat wêreldkampioen vir beide [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[McLaren]] geword het, dié sport se twee beste konstrukteurs. Van die ander bekende Oostenrykse F1-renjaers sluit in [[Gerhard Berger]] en [[Jochen Rindt]]. In Oostenryk word ook F1-renne gejaag ([[Oostenrykse Grand Prix]]); nou gehou op die [[Red Bull Ring]], voorheen ook op die [[Österreichring]] en [[Zeltweg Airfield]]. [[Thomas Muster]] is 'n voormalige Oostenrykse [[tennis]]speler en een van die beste kleispelers nog. Hy het die [[Franse Ope]] in 1995 gewen en in 1996 het hy die eerste plek op die ATP-ranglys beklee. [[Dominic Thiem]] is ook 'n bekende Oostenrykse tennisspeler en hy het die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] in 2020 gewen en tydens beide die Franse en [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] die eindstryd gehaal. Ander bekende Oostenrykse tennisspelers sluit in [[Horst Skoff]] en [[Jürgen Melzer]]. In die vroeë jare van die Tweede Republiek na die Tweede Wêreldoorlog het sport 'n belangrike rol gespeel in die ontwikkeling van 'n nasionale bewussyn en in die bevordering van nasionale selfvertroue, veral deur toernooie soos die Tour of Austria-fietswedren en deur sportsuksesse soos die nasionale sokkerspan se afsluiting van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954 in die derde plek en die vertonings van Toni Sailer en die res van die "Kitzbühel Wonderwerkspan" in die 1950's.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Matthias Marschick |date=2011 |title=Austrian Sport and the Challenges of Its Recent Historiography |journal=Journal of Sport History |volume=38 |issue=2 |pages=189–198 |doi=10.5406/jsporthistory.38.2.189 |jstor=10.5406/jsporthistory.38.2.189 |s2cid=145300546}}</ref><ref>{{en}} {{cite journal |author=Gilbert Norden |date=2001 |title=Austrian Sport Museums |url=http://library.la84.org/SportsLibrary/JSH/JSH2001/JSH2801/JSH2801h.pdf |url-status=live |journal=Journal of Sport History |volume=28 |issue=1 |pages=87–107 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170114031850/http://library.la84.org/SportsLibrary/JSH/JSH2001/JSH2801/JSH2801h.pdf |archive-date=14 January 2017 |accessdate=3 Januarie 2017 |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Austria|title=Austria|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=28 Februarie 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/austria/|title=Austria|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=28 Februarie 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Austria|Oostenryk}} ; Amptelike webtuistes ---- * {{de}} [https://www.oesterreich.gv.at/ Amptelike webwerf van die Oostenrykse regering] ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Austria|Oostenryk}} * {{en}} [https://www.globelink.co.uk/articles/country-information/travelling-to-austria/top-10-tourist-attractions-in-austria.html Top 10 toeriste-aantreklikhede in Oostenryk] ; Ekonomie & Sake ---- * {{de}} [https://www.advantageaustria.org/ ''Sakegids Oostenryk''] * {{de}} {{en}} [https://www.wko.at/ ''WKO Wirtschaftskammer Österreich''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Oostenryk}} | Noord = {{vlagland|Duitsland}} • {{vlagland|Tsjeggië}} | Noordoos = {{vlagland|Slowakye}} | Oos = {{vlagland|Hongarye}} | Suidoos = {{vlagland|Slowenië}} | Suid = {{vlagland|Italië}} • {{vlagland|Slowenië}} | Suidwes = {{vlagland|Italië}} | Wes = {{vlagland|Switserland}} • {{vlagland|Liechtenstein}} | Noordwes = {{vlagland|Duitsland}} }} {{Lande van Europa}} {{EU-lande}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Oostenryk| ]] l6p0sfzs28kjvb8s47bl3mi6ot5rmvv 2889771 2889765 2026-04-03T15:08:24Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889771 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Oostenryk |volle_naam = <small>''Republik Österreich'' ([[Duits]])</small> |algemene_naam = Oostenryk |beeld_vlag = Flag of Austria.svg |beeld_wapen = Austria Bundesadler.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Austria.svg |leuse = |volkslied = ''[[Land der Berge, Land am Strome]]''<br /><small>''([[Duits]] vir: "Land van Berge, Land aan die rivier")''</small><br /><center>[[Lêer:Land der Berge Land am Strome instrumental.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Duits]]{{smallsup|1}} |hoofstad = [[Wene]] {{Koördinate|48|12|N|16|21|O}} |latd = 48 |latm = 12 |latNS = N |longd = 16 |longm = 21 |longEW = O |grootste_stad = [[Wene]] |regeringsvorm = [[Federale republiek|Federale parlementêre<br />grondwetlike republiek]] |leiertitels = <br />• [[President van Oostenryk|President]]<br />• [[Kanselier van Oostenryk|Kanselier]]<br />• Adjunkkanselier<br />• [[President van die Nasionale Raad]]<br />• [[President van die Federale Raad]] |leiername = [[Alexander Van der Bellen]]<br />[[Christian Stocker]]<br />''vakant''<br />[[Walter Rosenkranz]]<br />[[Andrea Eder-Gitschthaler]] |oppervlak_rang = 112^de |oppervlak_grootte = |oppervlak = 83&nbsp;882,56 |oppervlakmi² = 32&nbsp;387,24 |persent_water = 0,84 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> |bevolking_skatting = 9&nbsp;158&nbsp;750<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.statistik.at/fileadmin/pages/405/Bev_Zeitreihe_Jahresbeginn_Gebietseinheiten_2024.ods |title=Statistik Austria – Bevölkerung zu Jahresbeginn nach administrativen Gebietseinheiten (Bundesländer, NUTS-Regionen, Bezirke, Gemeinden) 2002 bis 2024 (Gebietsstand 1.1.2024) (ODS) |publisher=Statistik Austria |date=1 Januarie 2024 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 93^ste |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 109 |bevolkingsdigtheidmi² = 282,8 |bevolkingsdigtheidrang = 78^ste |BBP_PPP = $686,444&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=122,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Austria |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2024 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 43^ste |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $74&nbsp;976<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 14^de |BBP = $559,218&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 33^ste |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $61&nbsp;080<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 17^de |onafhanklikheidstipe = Stigting van |onafhanklikheidsgebeure = • Naam<br />• [[Markgraafskap Oostenryk]]<br />• [[Hertogdom Oostenryk]]<br />• [[Aartshertogdom Oostenryk]]<br />• [[Keiserryk Oostenryk]]<br />• [[Oostenryk-Hongarye]]<br />• Duits-Oostenryk<br />• Eerste Republiek<br />• Huidige grondwet<br />• Bondstaat<br />• [[Anschluss]]<br />• Tweede Republiek<br />• Staatsverdrag |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1 November]] [[996]]<br />[[976]]<br />[[17 September]] [[1156]]<br />[[6 Januarie]] [[1453]]<br />[[11 Augustus]] [[1804]]<br />[[30 Maart]] [[1867]]<br />[[12 November]] [[1918]]<br />[[10 September]] [[1919]]<br />[[10 November]] [[1920]]<br />[[1 Mei]] [[1934]]<br />[[13 Maart]] [[1938]]<br />[[27 April]] [[1945]]<br />[[27 Julie]] [[1955]] |MOI = {{wins}} 0,926<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> |MOI_rang = 22^ste |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 28,1<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2023 |Gini_kategorie = {{kleur|#090|laag}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = AT |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.at]] |skakelkode = 43 |voetskrif = 1. Daarbenewens [[Hongaars]] en [[Kroaties]] in [[Burgenland]], [[Sloweens]] in [[Karinthië]].<ref name="RIS">{{de}} {{cite web |url=https://www.ris.bka.gv.at/Dokument.wxe?Abfrage=Bundesnormen&Dokumentnummer=NOR40066723 |publisher=Rechtsinformationssystem des Bundes |title=Regionale Sprachen Österreichs |year=2013 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> }} '''Oostenryk''' ([[Duits]]: ''Österreich'', [ˈøːstɐˌʁaɪç], {{Audio|De-Österreich.oga|luister}}), amptelik die '''Republiek Oostenryk''' (''Republik Österreich'', {{Audio|Republik Österreich.ogg|luister}}), is 'n [[federale republiek]] in [[Sentraal-Europa]] wat uit nege [[Deelstate van Oostenryk|deelstate]] (waaronder die [[hoofstad]] [[Wene]]) bestaan. Die land grens in die weste aan [[Switserland]] en [[Liechtenstein]], in die noorde aan [[Duitsland]] en [[Tsjeggië]], in die ooste aan [[Slowakye]] en [[Hongarye]], en in die suide aan [[Italië]] en [[Slowenië]]. Die huidige grense is in die Vredesverdrag van Saint-Germain in 1919 vasgelê wat die ontbinding van [[Oostenryk-Hongarye]] ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] gereël het. [[Lêer:Wien 01 Austriabrunnen 07.jpg|duimnael|links|Personifikasie van Austria op die Austriafontein in Wene]] [[Lêer:Oberfallenberg 11.jpg|duimnael|links|'n Kapelletjie bo-oor 'n see van mis. Uitsig vanaf die bergpiek Oberfallenberg in die [[Vorarlberg|deelstaat Vorarlberg]] oor die Switserse Alpe]] Die vroegste gedokumenteerde gebruik van die Duitse landsnaam ''Österreich'' as ''Ostarrichi'' is in 'n [[Oudhoogduits]]e teks van 996 oorgelewer. Daarnaas was ook die [[Latyn]]se naam ''Austria'' gebruiklik. In 1156 het Oostenryk, wat oorspronklik hoofsaaklik deur setlaars uit die aangrensende [[Beiere]] ontwikkel is, 'n selfstandige [[hertogdom]] in die [[Heilige Romeinse Ryk]] geword. Nadat die Babenberg-dinastie in 1246 uitgesterf het, het die land onder [[Habsburg]]se bewind gekom. Die gebied, wat as Oostenryk bekendgestaan het, het later die hele Habsburgse [[monargie]] behels en uiteindelik die [[Keiserryk Oostenryk]], wat in 1804 gestig is, en die Oostenrykse helfte van die dubbelmonargie [[Oostenryk-Hongarye]] wat van 1867 af as veelvolkestaat bestaan het. Die huidige republiek, aanvanklik vanweë die oorheersende taal ook Duits-Oostenryk genoem, is in 1918 gevorm nadat Oostenryk-Hongarye 'n nederlaag in die Eerste Wêreldoorlog gely het en die [[Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog|seëvierende geallieerdes]] die vereniging van Duits-Oostenryk met die Duitse Ryk (retrospektief ook [[Republiek van Weimar]] genoem) verbied het. As selfstandige republiek het Oostenryk tussen die twee wêreldoorloë tot 'n diktatoriese korporatiewe staat ontwikkel voordat dit in 1938 met die sogenaamde ''[[Anschluss]]'' of aansluiting by die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|Nasionaal-Sosialisties]] oorheerste [[Nazi-Duitsland|Duitse Ryk]] ingelyf is. Die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerde moondhede]], wat Oostenryk – net soos Duitsland – ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] as besettingsmagte geadministreer het, het Oostenryk se selfstandige status herstel. Ná die einde van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerde]] besetting het Oostenryk homself in 1955 tot 'n permanent onsydige, onafhanklike [[republiek]] verklaar en tot die [[Verenigde Nasies]] toegetree. Oostenryk is sedert 1 Januarie 1995 'n lidland van die [[Europese Unie]]. In 1999 is die [[Euro]]-geldeenheid ingevoer; Euro-banknote en -muntstukke is sedert 2002 in omloop. == Etimologie == [[Lêer:Ostarrichi.jpg|duimnael|links|Die eerste verskyning van die woord "Ostarrîchi", omring in rooi. Die moderne Republiek Oostenryk beskou hierdie dokument van 996 as die stigting van die nasie.]] Die Duitse naam vir Oostenryk, ''Österreich'', is ontleen aan die [[Ou Hoogduits]]e ''Ostarrîchi'', wat "oostelike ryk" beteken en vir die eerste keer 966 in die "Ostarrîchi-dokument" verskyn het.<ref name="Universiteit van Klagenfurt">{{en}} {{cite web |url=http://wwwg.uni-klu.ac.at/spw/oenf/name2.htm |title=Tausend Jahre Name Österreich |publisher=Universiteit van Klagenfurt |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |editor=Günter Bischof, Anton Pelinka |title=Austrian Historical Memory and National Identity |publisher=Transaction Publishers |date=1997 |location=Nieu-Brunswyck |isbn=978-1-56000-902-3 |pages=20–21 |url=https://books.google.de/books?id=tfhADwAAQBAJ&pg=PT34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> Dit is dalk 'n vertaling van die Middeleeuse [[Latyn]] ''Marchia orientalis'' in 'n plaaslike (Beierse) [[dialek]]. Oostenryk is in 976 as 'n Beierse [[prefektuur]] gestig. Die woord ''Austria'' is 'n Latinisering van die Duitse naam en het in die 12de eeu vir die eerste keer verskyn.<ref>{{en}} {{cite book |author=Wilhelm Brauneder |title=Österreichische Verfassungsgeschichte |date=2009 |publisher=Manzsche Verlags- und Universitätsbuchhandlung |isbn=978-3-214-14876-8 |edition=11de |location=Wene |page=17}}</ref> Teen dié tyd was die Donaubekken van Oostenryk ([[Opper-Oostenryk|Opper-]] en [[Neder-Oostenryk]]) die mees oostelike dele van [[Beiere]]. == Geografie == [[Lêer:Austria satellite-map.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Oostenryk]] [[Lêer:Donau Linz Abend.jpg|links|duimnael|Die [[Donau]] naby [[Linz]]]] [[Lêer:AU-map-en.jpg|duimnael|Engelstalige kaart van Oostenryk]] [[Lêer:Oesterreich topo.png|duimnael|Topografiese kaart van Oostenryk]] Oostenryk se gebied strek in 'n oos-wes-rigting oor 'n afstand van maksimaal 575&nbsp;km en in 'n noord-suid-rigting oor 'n afstand van maksimaal 294 kilometer. Sowat sestig persent van Oostenryk se oppervlakte is bergagtige gebiede wat deel uitmaak van die Oos-[[Alpe]], waaronder die [[Tirol]]se Sentraal-Alpe, Hohe Tauern en Niedere Tauern, Noordelike Kalkalpe, Suidelike Kalkalpe en Wienerwald. In die omgangstaal word derhalwe na die land soms as die Alperepubliek verwys. Noord van die [[Donau]] lê die graniet- en gneisplato van [[Opper-Oostenryk|Opper]]- en [[Neder-Oostenryk]] wat deel uitmaak van die ou [[Boheme|Boheemse]] Plato. Sy uitlopers strek tot in Tsjeggië en die Duitse deelstaat Beiere. In die ooste grens die Rompgebergte aan die Klein Karpate. Die grootste vlaktes lê in die ooste van die land langs die Donau, veral die Alpevoorland en die Weense Bekken met die Marchfeld, en in die suidelike [[Stiermarke]]. Die laasgenoemde streek word vanweë sy landskaplike ooreenkomste met die Italiaanse [[Toskane]] dikwels ook die Stiermarkse Toskane genoem. [[Burgenland]], die gebied oos van die Alpe-Karpate-boog, gaan in die [[Pannoniese Laagvlakte]] oor en toon in landskaplike en klimatiese opsig baie ooreenkomste met sy oostelike buurland Hongarye waarvan dit tot in die jaar 1921 deel uitgemaak het. Sowat 'n kwart van Oostenryk se totale oppervlakte van 83&nbsp;878,99 vierkante kilometer word deur vlaktes en heuwellande beslaan. Slegs 32 persent van die land lê benede 500 meter bo seevlak, terwyl 43 persent bebos is. Die vyf hooflandskappe van Oostenryk is: * Die Oostenrykse gedeelte van die Oos-Alpe (52&nbsp;600 vierkante kilometer of 62,8% van die totale oppervlakte), * die Oostenrykse gedeelte van die Alpynse en Karpate-voetheuwels (9&nbsp;500 vierkante kilometer of 11,3%), * die graniet- en gneisplato wat deel uitmaak van die Boheemse Massa (ook Boheemse Massief of Plato genoem, 8&nbsp;500 vierkante kilometer of 10,2%) en op meerdere plekke tot suid van die Donau strek, en * die Oostenrykse gedeelte van die Weense Bekken (3&nbsp;700 vierkante kilometer of 4,4%). Die laagste punt is Hedwighof in die munisipaliteit Apetlon (deelstaat Burgenland) met 114 meter bo seevlak. === Berge === [[Lêer:Großglockner from behind the glass panorama tower.JPG|duimnael|Großglockner is die hoogste bergpiek van Oostenryk]] Die hoogste bergpieke in Oostenryk toring op hoogtes van meer as 3&nbsp;000 meter bo seevlak. Die hoogste pieke is Großglockner in die Hohe Tauern-bergreeks met 3&nbsp;798 meter, Wildspitze (Ötztaler Alpe, 3&nbsp;774 meter) en Weißkugel (eweneens Ötztaler Alpe, 3&nbsp;738 meter). Oostenryk se berglandskappe speel 'n belangrike rol vir die [[toerisme]]sektor. Daar is 'n groot aantal [[winter]]sportgebiede, terwyl bergtoere en bergklim in die [[somer]]s gewild is. === Mere === [[Lêer:Neusiedler See im Winter.jpg|duimnael|'n Wintertoneel by die [[Neusiedlermeer]]]] Die [[Neusiedlermeer]] in die deelstaat Burgenland is die grootste meer in die land (77% van sy totale oppervlakte van 315 vierkante kilometer is in Oostenryk en die res in Hongarye geleë) en naas die Balatonmeer in Hongarye een van min steppemere in Europa. Met 'n gemiddelde diepte van ongeveer een meter is dit een van die vlakste mere in Oostenryk. Ander groot mere sluit die Attermeer (46&nbsp;km²) en die Traunmeer (24&nbsp;km²) in Opper-Oostenryk in. 'n Klein gedeelte van die [[Bodenmeer]] met 'n totale oppervlakte van 536&nbsp;km² is eweneens op Oostenrykse gebied geleë, alhoewel die internasionale grenslyne op hierdie meer nog nie noukeurig bepaal is nie. Gedurende die somer is die Oostenrykse mere gewilde toeristetrekpleisters, veral die mere van Karintië en die Salzkammergut. Die bekendste mere is die Wörthermeer, die Millstättermeer, die Ossiachse-meer en die Weissenmeer in Karintië. Ander bekende mere sluit in die Mondmeer en Wolfgangmeer aan die grens tussen [[Salzburg (deelstaat)|Salzburg]] en Opper-Oostenryk. === Administratiewe verdeling === Oostenryk word administratief verdeel in nege federale deelstate (''Bundesländer''), waaronder die federale hoofstad (''Bundeshauptstadt'') Wene. Die deelstate word verder verdeel in 79 distrikte en in 2100 munisipaliteite. Vyftien stedelike nedersettings het 'n besondere administratiewe status as sogenaamde statutêre stede (''Statutarstädte'') en oefen self die bevoegdhede van 'n distrik uit. === Stedelike nedersettings en agglomerasies === [[Lêer:Stadtteile von Wien entlang der Donau (gesehen von Nordwesten).jpg|duimnael|links|Die federale hoofstad Wene (soos gesien vanuit die noordweste)]] Die [[Metropool|metropolitaanse gebied]] van Wene is by verre die grootste [[Stedelike gebied|stedelike]] agglomerasie in Oostenryk met 'n bevolking van 2,4 miljoen. Die feit dat sowat 'n kwart van die Oostenrykse bevolking in die hoofstadgebied saamgetrek is, weerspieël Wene se vroeëre funksie as administratiewe setel en vernaamste nywerheidsgebied in die dubbelmonargie [[Oostenryk-Hongarye]]. Ander groot agglomerasies het rondom die deelstaathoofstede [[Graz]] ([[Stiermarke]]), [[Linz]] ([[Opper-Oostenryk]]), [[Salzburg]] (in die [[Salzburg (deelstaat)|gelyknamige federale deelstaat]]) en [[Innsbruck]] ([[Tirol]]) ontstaan. Ander belangrike stedelike nedersettings sluit in (van wes na oos) Feldkirch, [[Dornbirn]] en [[Bregenz]] (deelstaat [[Vorarlberg]]), Villach en [[Klagenfurt]] ([[Karintië]]), Wels (Opper-Oostenryk), [[St. Pölten]] en [[Wiener Neustadt]] ([[Neder-Oostenryk]]). Altesaam 201 nedersettings, waarvan die bevolkingsgetal grootliks wissel, het [[stadsregte|stadstatus]]. Net in die geval van die vyftien statutêre stede is besondere administratiewe bevoegdhede aan hierdie stadsregte verbonde. Migrasie vanuit ekonomies minder ontwikkelde gebiede na die digbevolkte stedelike agglomerasies is 'n belangrike vraagstuk. == Klimaat == [[Lêer:Koppen-Geiger Map AUT present.svg|duimnael|links|Köppen-Geiger klimaat-klassifikasie vir Oostenryk<ref>{{en}} {{cite journal |last1=Beck |first1=Hylke E. |last2=Zimmermann |first2=Niklaus E. |last3=McVicar |first3=Tim R. |last4=Vergopolan |first4=Noemi |last5=Berg |first5=Alexis |last6=Wood |first6=Eric F. |title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution |journal=Scientific Data |date=30 Oktober 2018 |volume=5 |pages=180214 |doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988 |pmc=6207062 |bibcode=2018NatSD...580214B | issn=2052-4463 }}</ref>]] [[Lêer:SalzburgerAltstadt02.JPG|duimnael|Donker wolke oor die historiese middestad van [[Salzburg]]]] Oostenryk het 'n gematigde klimaat, alhoewel die land in die oorgangsgebied tussen die Atlantiese en kontinentale klimaatsones van Sentraal-Europa geleë is. Die land ervaar vier [[seisoen]]e met tipiese kenmerke ten opsigte van temperatuur en ander klimatiese karakteristieke.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.austria.info/xxl/_site/de/_area/414540/_subArea/414596/_subArea2/658361/klima%20wetter%20oesterreich.html |title=Klimaat |publisher=www.austria.info |accessdate=30 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430181913/http://www.austria.info/xxl/_site/de/_area/414540/_subArea/414596/_subArea2/658361/klima%20wetter%20oesterreich.html |archive-date=30 April 2008 |url-status=dead}}</ref> Oostenryk kan in drie groot klimaatsones verdeel word: * Die ooste toon met sy Pannoniese klimaat reeds sterk kontinentale invloede – die gebied kry minder [[reën]]val as die res van die land en het baie warm somers en koel winters. * Die bergstreke het 'n Alpynse klimaat met hoë [[reën]]- en [[sneeu]]val (met die uitsondering van sommige valleie soos die Bo-[[Inn]]vallei), kort somers en lang winters. * Die res van die land is 'n klimatiese oorgangsgebied met Atlantiese invloede in die weste en kontinentale invloede in die suidooste. == Politiek == === Staatsorganisasie === [[Lêer:Alexander Van der Bellen (13-07-2021) (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Die huidige Bondspresident [[Alexander Van der Bellen]]]] [[Lêer:Wien - Hofburg, Leopoldinischer Trakt.JPG|duimnael|Die Presidensiële Kanselary is die ampswoning van die Oostenrykse Bondspresident]] [[Lêer:Wien - Bundeskanzleramt1.JPG|duimnael|Die Federale Kanselary is die ampswoning van die Oostenrykse Bondskanselier]] [[Lêer:Maischberger 2024-12-17-8605.jpg|duimnael|links|upright|[[Sebastian Kurz]] het twee keer as Oostenrykse Bondskanselier gedien]] [[Lêer:Parlament Wien abends.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Wene, setel van beide die nasionale raad en die federale raad]] Oostenryk is volgens sy grondwet (''Bundesverfassung'') uit 1920, in die 1929-weergawe wat in 1945 heringestel is, 'n federale, parlementêre demokratiese republiek. Sy [[hoofstad]] en regeringsetel is [[Wene]]. Oostenryk is in administratiewe opsig verdeel in nege [[Deelstate van Oostenryk|deelstate]] (''Länder''), wat gedeeltelik selfregerend is. Die Bondspresident (''Bundespräsident'') fungeer as die [[staatshoof]] en verteenwoordiger van die [[republiek]] op internasionale vlak. Sy amp is veral seremonieel en simbolies van aard. Die president van die nasionale raad (''Präsident des Nationalrates''), die Bondskanselier (''Bundeskanzler'') en die president van die federale raad (''Präsident des Bundesrates'') volg as ampsdraers in die rangorde. Die Bondskanselier is die regeringshoof en bepaal die grondbeginsels van die regering se binne- en buitelandse beleid. In ooreenstemming met die federale staatsbestel beskik ook die deelstate oor hulle eie uitvoerende, wetgewende en regsprekende gesag. Die ''Bundesrat'' (Raad van die Deelstate, letterlik "Bondsraad") het net soos die ''Nationalrat'', die nasionale parlement, uitvoerende bevoegdhede. Besluite oor voorgestelde nasionale wetgewing word deur die nasionale raat beraadslaag en dan deur die federale raad goedgekeur of verwerp. Wetsontwerpe van die nasionale parlement wat die regte van die deelstate sou raak, moet deur die ''Bundesrat'' goedgekeur word. Die Oostenrykse Grondwet mag met 'n tweederdes-meerderheid in beide die nasionale en federale rade gewysig word, waarna 'n referendum oor die voorgestelde verandering deurgevoer moet word. Die parlemente van die deelstate besluit oor die plaaslike wetgewing: die [[polisie]] en ander belangrike instellings word deur die deelstate beheer. Die politieke partye het 'n groot invloed op die wetgewing, en ofskoon die afgevaardigdes nie gedwing mag word om teen hulle gewetens op te tree nie, word die meeste wetsontwerpe deur die parlementslede van die meerderheidsparty gemeenskaplik goedgekeur om die doelwitte van dié party te verwesenlik. Op nasionale vlak vorm die federale regering onder die leiding van die Bondskanselier die uitvoerende gesag, terwyl die deelstate regerings onder die leiding van 'n [[eerste minister]] (''Landeshauptmann'') het. Die stadstaat Wene het 'n Regerende Burgemeester as sy regeringshoof. Die administrasies van die deelstate word deur deelstaatsrade (''Landesrat'') beheer. Die Konstitusionele Hof (''Verfassungsgerichtshof'') in Wene het die hoogste gesag oor die grondwet. Die hoogste nasionale geregshowe is die Federale Geregshof (''Bundesgerichtshof'') en die Federale Administratiewe Gereg (''Verwaltungsgerichtshof'', wat regsake in verband met die administrasies hanteer), albei in Wene. Die meeste regsake word deur die deelstate beheer, terwyl die nasionale geregshowe as appélhowe dien. == Deelstate == {{Hoofartikel|Deelstate van Oostenryk}} [[Lêer:Austria, administrative divisions - de-.svg|duimnael|Die nege [[deelstate van Oostenryk]]]] {| class="wikitable" !colspan=3|[[Afrikaans|In Afrikaans]] !colspan=2|[[Duits|Auf Deutsch (In Duits)]] |- !colspan=2|[[Deelstate van Oostenryk|Die deelstate van Oostenryk]] !! [[Hoofstad]] !! [[:de:Land (Österreich)|Land]] !! Hauptstadt |- |'''1'''|| [[Burgenland]]||[[Eisenstadt]]||Burgenland||Eisenstadt |- |'''2'''|| [[Karintië]]||[[Klagenfurt]]||Kärnten||Klagenfurt am Wörthersee |- |'''3'''|| [[Neder-Oostenryk]]||[[St. Pölten]]||Niederösterreich||St. Pölten |- |'''4'''|| [[Opper-Oostenryk]]||[[Linz]]||Oberösterreich||Linz |- |'''5'''|| [[Salzburg (deelstaat)|Salzburg]]||[[Salzburg]]||Salzburg||Salzburg |- |'''6'''|| [[Stiermarke]]||[[Graz]]||Steiermark||Graz |- |'''7'''|| [[Tirol]]||[[Innsbruck]]||Tirol||Innsbruck |- |'''8'''|| [[Vorarlberg]]||[[Bregenz]]||Vorarlberg||Bregenz |- |'''9'''|| [[Wene]]||[[Wene]]||Wien||Wien |} == Geskiedenis == === Voorgeskiedenis tot 15 v.C. === [[Lêer:VenusWillendorf.jpg|duimnael|upright|Die [[Laat-Paleolitikum|Laat-Paleolitiese]] "[[Venus van Willendorf]]" is van die oudste beeldjies ter wêreld]] Die oudste vondste van [[mense]] in Oostenryk dateer uit die [[Middel-Paleolitikum]], die [[Neanderdaller]] se tydperk. Die vondsplek met die oudste vondste is die Repolust-grot in [[Stiermarke]]. Vele ander vondsplekke is in [[Neder-Oostenryk]], waarvan die bekendste in die [[Wachau]] – onder andere ook die vondsplekke van die twee oudste Oostenrykse kunswerke, die vrouebeeldjies [[Venus van Galgenberg]] en die [[Venus van Willendorf]]. Op die gedeeltelike vestiging van mense in al die streke van Oostenryk gedurende die [[Neolitikum]], en daarmee gepaard die oorgang van [[Jagter-versamelaar]]s en [[Vissery|vissers]] na boerse dorpsamelewings, volg die [[Kopersteentydperk]] met die ontginning van grondstoffe, veral [[koper]]. Uit dié tydperk dateer die bekende ysmummie [[Ötzi]] wat op die Oostenryks-Italiaanse grens gevind is. In die [[Bronstydperk]] tussen die 3de en 1ste millennium v.C. het die handelsentrums en nedersettings gegroei, veral naby vondsplekke van grondstoffe. Rondom [[Hallstatt]] is met die sistematiese ontginning van [[Tafelsout|sout]] begin. Ná die nedersetting is ook die ouer tydperk van die [[Ystertydperk]], die [[Hallstatttydperk]], genoem. Die jonger Ystertydperk, ook [[Latènetydperk]] genoem, is gekenmerk deur die [[Kelte]], wat in Suid- en Oos-Oostenryk die eerste [[staat]] gevestig het – die Koninkryk [[Noricum]], 'n alliansie van 13 Keltiese stamme. In die weste het in dié tydperk die [[Raeti]] hulle gevestig. === Romeinse provinsie en volksverhuising 15 v.C. tot 700 n.C. === [[Lêer:Austria Romana.png|duimnael|Romeinse provinsies en nedersettings op die gebied van die huidige Oostenryk]] [[Lêer:Heidentor und Modell.jpg|duimnael|Die Romeinse Heidentor en die model van die oorspronklike toestand by Petronell-Carnuntum]] Die grootste deel van die huidige Oostenrykse grondgebied is rondom 15 v.C. deur die [[Romeinse Republiek]] beset. Die Romeinse keiser [[Claudius]] het tydens sy bewind (41–54 n.C.) die Romeinse provinsie [[Noricum|Regnum Noricum]] gestig, wat oor die grootste deel van die huidige Oostenryk gestrek het. Die oos van [[Vindobona]] (die huidige [[Wene]]) geleë stad [[Carnuntum]] was die grootste Romeinse stad, van die ander belangrike nedersettings was [[Virunum]] (noord van die huidige [[Klagenfurt]]) en [[Teurnia]] (naby [[Spittal an der Drau]]). In die 2de eeu n.C. het die [[volksverhuising]] en die geleidelike ondergang van die Romeinse Ryk versnel. Ná die herhaaldelike bedreiging van die provinsie Noricum deur die [[Gote]] en ander [[Germane|Germaanse]] volke, het van die 6de eeu ander volke hulle begin vestig. Van oos tot by die [[Enns]] het die as 'n [[Khaghanat]] georganiseerde [[Aware]] en in die suide die [[Slawiërs]] as [[Karantanië|Karantaniese]] vorste hulle gevestig. Van die weste tot by die Enns het die toenemend gekerstende en as 'n [[Hertogdom|Stamhertogdom]] onder die [[Franke]] georganiseerde [[Bajuware]] hulle gevestig, asook in die huidige [[Vorarlberg]] die [[Alemanne]]. === Frankiese Ryk en Heilige Romeinse Ryk 700–1806 === {{Hoofartikel|Frankiese Ryk|Heilige Romeinse Ryk}} In die 8ste eeu is die groot gebiede van die Slawiërs en Aware in die suide en ooste van die huidige Oostenryk en sover as Pannonië deur die Frankiese Ryk verower. Die verowerde Slawiese Karantanië het as deel van die ''Marcha orientalis'', die "Oosland" van die Beierse stamhertoë, onder Beierse bewind gekom. In 805 is deur [[Karel die Grote]] die verowerde Awariese gebiede as Awariese mark (''Avaris'') saamgevat en die Awariese vorste onder die [[Prefektuur|prefek]] van die Beierse Oosland geskik, met sy setel aanvanklik in Lorch in [[Opper-Oostenryk]] en later in Opper-Pannonië in die ondergeskikte Donaugraafskappe onderkant die Enns tot by die [[Raab]] (die huidige [[Neder-Oostenryk]] en die in die ooste aangrensende Donaugebied).<ref name="Koller Mitterauer 1963 bl.">{{de}} {{cite book |author=G. Koller, M. Mitterauer |title=Karolingische Markgrafen im Südosten: fränkische Reichsaristokratie und bayerischer Stammesadel im österreichischen Raum |publisher=H. Böhlaus Nachf., Kommissionsverlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften in Wien |series=Archiv für österreichische Geschichte |issue=Bd. 123-124 |year=1963 |url=https://books.google.at/books?id=afz2wgEACAAJ |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> In 828 is die bestaande Awariese en Slawiese vorstedomme in die mark deur Frankiese [[graafskap]]pe vervang.<ref name="Koller Mitterauer 1963 bl." /> Vervolgens het in die nuwe gebied die [[Bajuware]] (Beiere) en Franke hulle gevestig, en die Kerstening is deur onder andere die vir dié doeleinde in 798 gestigte Aartsbisdom Salzburg en die Bisdom Passau gedryf en daarmee die grondslag vir die latere Oostenryk geleë. In 907 het die gebied egter aan die [[Hongare|Magjare]] verlore gegaan en eers ná die Slag op die Lechfeld in 955 naby die huidige [[Augsburg]] kon die Oos-Frankiese Ryk die gebied herwin. Daarna het 'n nuwe Bajuwariese kolonisering gevolg. In 976 is in die herowerde gebied met die Hertogdom Karintië die oudste [[hertogdom]] op die gebied van die huidige Oostenryk gestig, en al die Beierse ''Marcha orientalis'' is as [[markgraaf]]skappe deur keiser [[Otto II]] oorhandig aan [[Leopold I van Oostenryk]], die stamvader van die later "[[Babenberg]]" genoemde dinastie. Die oudste bekende verwysing na die naam ''Ostarrichi'' dateer uit 'n dokument wat op 1 November 996 in [[Bruchsal]] geskryf is. Daarin is 'n skenking deur [[Otto III]] aan die Biskop van Freising in [[Neuhofen an der Ybbs]] "in die oorwegend ''Ostarrichi'' genoemde streek" (''regione vulgari vocabulo Ostarrichi'') gedokumenteer. Dié sertifikaat word vandag in die Beierse Hoofstaatsargief in [[München]] bewaar. Die uitspraak en spelling het later in ''Österreich'' verander. Na dié gebied is ook as "Oosland" ([[Latyn]]: ''Austria'') of ''Osterland'' verwys. Die Maarkgraafskap Oostenryk is op 8 September 1156 deur keiser [[Frederik I (Barbarossa)|Frederik I]] (Barbarossa) op die hofdag in Kreuzhof by [[Regensburg]] tot 'n selfstandige, van Beiere onafhanklike Aartshertogdom Oostenryk verhef. Daarmee begin die werklike geskiedenis van Oostenryk as'n selfstandige gebied binne die Heilige Romeinse Ryk. [[Lêer:Rudolf IV.jpg|duimnael|links|upright|[[Rudolf IV van Oostenryk|Rudolf IV]] uit die [[Huis van Habsburg]] het die Aartshertogdom Oostenryk gestig]] In 1251 het op die Babenberg-dinastie [[Ottokar II Přemysl]] uit die [[Přemysliden]]-dinastie gevolg, wat in 1282 op sy beurt deur die [[Huis van Habsburg]] opgevolg is. Om sy rang te beklemtoon en sy dinastie aan die [[keurvors]]te gelyk te stel het [[Rudolf IV van Oostenryk]] sy Hertogdom Oostenryk deur die vervalste ''Privilegium Maius'' (in 1358/59; Latyn: ''maius'', "groter", [[Trappe van vergelyking|komparatief]] van ''magnus'', "groot") tot die Aartshertogdom Oostenryk verhef. In 1365 het Rudolf IV ook die [[Universiteit van Wene]] gestig. Tot in 1526 het die Habsburgers hul gebied uitgebrei en 'n belangrike faktor in die Heilige Romeinse Ryk geword. Reeds die latere Babenbergers kon [[Stiermarke]] met Oostenryk verbind, die Habsburgers het daarvan met die verkryging van [[Karintië]], [[Tirol]], [[Krain]] en ander gebiede 'n kompleks aan lande in die oostelike [[Alpe]] saamgevoeg, waarna as "Heerskap van Oostenryk" (''Herrschaft zu Österreich'') verwys is. Van 1438 af het die dinastie amper aaneenlopend die Romeins-Duitse konings en die daarmee gepaard gaande keisers gestel. Na 'n deel van hulle gebied is as ''Vorlande'' of Voor-Oostenryk verwys. [[Lêer:Vienna Battle 1683.jpg|duimnael|Frans Geffels: "Verligtingsstryd van Wene 1683", die tweede suksesvol afgeweerde Turkse beleg van Wene, waarna Oostenryk 'n [[groot moondheid]] geword het]] [[Lêer:Maria Theresia Familie.jpg|duimnael|Martin van Meytens: "Die keiserlike familie", 1754 (Kasteel Schönbrunn): Keiser [[Frans I Stefan]] en keiserin [[Maria Theresia]] met hulle gesin]] Van die laat 15de eeu tot 1690 is die Habsburgse lande gereeld binnegeval deur die [[Ottomaanse Ryk]], wat van [[Hongarye]] weswaarts gestreef het. Ná die afweer van die Tweede Turkse beleg van Wene in 1683 is die suksesse in die oorloë, onder andere deur prins [[Eugenius van Savoye]], in die gevegte teen die Turke in die Vrede van Karlowitz en in die Vrede van Passarowitz bevestig, bykomende aanwinste is in die Vrede van [[Beograd]] egter ongedaan gemaak. Die [[Protestantse Hervorming]] kon aanvanklik spoedig uitbrei, maar dit is gedurende die 17de eeu teruggedryf, wat deur die destydse Habsburgers as 'n belangrike tak beskou is. In 1713 is met die Pragmatiese Sanksie vir die eerste keer 'n grondwet vir al die Habsburgse lande opgestel. Daarin is vir die eerste keer bepaal dat ná die voorsienbare uitsterwing van die regerende dinastie in die manlike lyn die opvolgingslyn deur die vroulike lyn vervul moes word. Vervolgens kon die dogter van keiser [[Karel VI]], [[Maria Theresia]], hom opvolg as monarg van die Habsburgse lande en is dus verkies bo die dogters van sy ouer broer [[Josef I]]. Tydens die [[Oostenrykse Erfenisoorlog]] kon Maria Theresia, wat saam met [[Frans I Stefan|Frans I Stefan van Lotaringe]] die nuwe dinastie [[Habsburg-Lotaringe]] gestig het, die grootste deel van die erflande behou. Toe [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Russiese Ryk|Rusland]] in die 18de eeu [[Poolse Delinge|Pole verdeel het]], het Oostenryk [[Galicië]] verkry. In 1804 het [[Frans II]] die Keiserryk Oostenryk gestig, om gelykheid met die nuwe Franse Keiser te handhaaf, en as Frans I die titel keiser van Oostenryk aangeneem. In 1806 het hy onder druk deur [[Napoleon Bonaparte]] afstand gedoen van die Heilige Romeinse Ryk se keiserkroon, waarmee dié ryk ophou bestaan het. === Keiserryk Oostenryk (1804–1867) en Oostenryks-Hongaarse dubbelmonargie (1867–1918) === {{Hoofartikel|Keiserryk Oostenryk|Oostenryk-Hongarye|Eerste Wêreldoorlog}} [[Lêer:Deutscher Bund.svg|duimnael|links|Keiserryk Oostenryk as deel van die [[Duitse Bond]], 1815 tot 1866]] Die nuwe Keiserryk Oostenryk was 'n multinasionale staat, waar naas [[Duits]] ook [[Hongaars]], [[Italiaans]], [[Tsjeggies]], [[Pools]], [[Oekraïens]], [[Roemeens]], [[Kroaties]], [[Serwies]], [[Slowaaks]] en [[Sloweens]] gebesig is. Met sy gebiede, wat voorheen deel was van die Heilige Romeinse Ryk, het dit van 1815 af behoort aan die [[Duitse Bond]], en die Oostenrykse verteenwoordiger het die federale vergadering gelei. In 1816 het Salzburg eindelik, ná meermalige verandering van eienaarskap, as 'n hertogdom deel geword van die Keiserryk Oostenryk, nadat dit van 1328 af 'n selfstandige geestelike rykvorstendom (Prinsaartsbisdom Salzburg) was. [[Lêer:Prince Metternich by Lawrence.jpeg|duimnael|upright|[[Klemens von Metternich|Metternich]] het Oostenryk se buitelandse beleid gekenmerk en Europa beïnvloed oor baie jare heen gedurende die 19de eeu]] Die leidende politikus tydens die Oostenrykse [[Biedermeier]] was die minister van buitelandse sake en latere kanselier [[Klemens von Metternich|Klemens Wenzel Lothar von Metternich]]. Sy doel was om die bevolking deur middel van [[sensuur]] en 'n spioenasiestelsel te beheer om deur restourasie die "ou stelsel", die [[absolute monargie]] te bewaar. Pruise en Rusland het in dié tydperk dieselfde doele gehad; al drie monargieë het die [[Heilige Alliansie]] gestig. Aan die anderkant het in die tydperk ook die industrialisering van Oostenryk plaasgevind. In 1837 het tussen [[Floridsdorf]] by Wene en [[Deutsch-Wagram]] die eerste [[Stoomlokomotief|stoomtrein]] verkeer, die eerste deel van die Nordbahn. [[Lêer:Franz joseph1.jpg|duimnael|links|upright|Onder keiser [[Frans Josef I van Oostenryk|Frans Josef I]] (1848–1916) se bewind het Oostenryk 'n bloeitydperk van die kunste en wetenskap beleef]] In die [[Revolusiejaar 1848]] het die volke in die monargie na [[demokrasie]] en onafhanklikheid gestreef, die kanselier Metternich is weggejaag. Slegs die k.k.-weermag onder [[Josef Wenzel Radetzky von Radetz|Radetzky]], [[Joseph Jelačić|Jelačić]] en [[Alfred I zu Windisch-Graetz|Windisch-Graetz]] en die hulp deur die Russiese weermag het die voortbestaan van die monargie verseker. Op 2 Desember 1848 het die 18jarige [[Frans Josef I van Oostenryk|Frans Josef I]] aan die dinastie se wens voldoen en die siek keiser [[Ferdinand I van Oostenryk|Ferdinand I]] opgevolg. In 1849 het die onervare, nuwe monarg hof gehou oor die opstandige Magjare en 'n dosyn van die hoogste Hongaarse generaals laat teregstel. In 1851 het hy in die oujaarsaandpatent weggedoen met die deur homself opgelegde grondwet. Sy gewildheid was gedurende die eerste 20 jaar van sy bewind uiters laag. In die stryd om oorheersing in die Duitse Bond (Duitse Dualisme) het Pruise onder sy kanselier [[Otto von Bismarck|Bismarck]] 'n beslissing ten gunste van die Klein-Duitse oplossing sonder Oostenryk afgedwing. In die [[Oostenryks-Pruisiese Oorlog]] 1866 is Oostenryk, wat die Duitse Bond aangevoer het, deur Pruise in die Slag by Königgrätz verslaan. Die Duitse Bond is ontbind en Oostenryk het geen rol meer in die verdere Duitse verenigingsproses gespeel nie. Reeds in 1859 was Oostenryk ná die Slag van Solferino sy oorheersing in Noord-Italië kwyt. Ná hulle nederlaag in die Oostenryks-Pruisiese Oorlog moes hulle in 1866 ook [[Veneto]] aan die Pruisiese bondgenoot Italië oorhandig. Die keiser, polities verswak deur die nederlae, moes in die binneland diepgaande hervormings instel en sy neo-absolutistiese regeringstyl laat vaar. Teen sy erge weerstand het sy raadgewers die verandering in 'n [[grondwetlike monargie]] afgedwing: met die op die ondoeltreffende Oktoberdiploma 1860 volgende Februariepatent 1861, waarmee die [[Ryksraad van Oostenryk|Ryksraad]] as parlement ingestel is. Die kompromie met Hongarye in 1867 het die Magjaarse aristokratie se boikot van die staat beëindig en die omskepping van die ou eenheidstaat in die Oostenryks-Hongaarse dubbelmonargie, 'n realunie, tot gevolg gehad. In [[Cisleithanië]] ('n term wat deur burokrate en regsgeleerdes gebruik is), in die nieamptelik meestal Oostenryk genoemde westelike ryksdeel, het dit met die Desembergrondwet 1867, wat tot in 1918 van krag was, in werking getree. Die Magjare se begunstiging deur die kompromie, wat in die binnelandse beleid van Oostenryk as 't ware onafhanklik geword het, teenoor die ander volke van die monargie het die konflikte tussen die ander nasionaliteite verder aangehits. Terwyl die Tsjeggiese nasionale beweging se strewe na 'n Oostenryks-Tsjeggiese kompromie misluk het, het die Slowaakse nasionale beweging en in 'n mindere mate die deur Kroatiese intellektueles aangevoerde Illiriese beweging, wat deur Rusland ondersteun is, met die Hongaarse regering se Hongariseringsbeleid gebots. [[Lêer:Austria-Hungary1899.JPG|duimnael|Oostenryk-Hongarye rondom 1899]] [[Lêer:Austria Hungary ethnic.svg|duimnael|links|'n Etniese kaart van Oostenryk-Hongarye in 1911]] In Oostenryk het die verskeie volke se nasionale wense 'n uiters moeilike politieke situasie tot gevolg gehad. In die Ryksraad, wat se stemreg vir mans geleidelik gedemokratiseer is, het van die 1880's af net kortstondige ooreenkomste bestaan; Tsjeggiese verteenwoordigers het 'n belemmeringsbeleid gevoer. Die Ryksraad is vervolgens deur die keiser oor maande heen vertraag. Die k.k.-regerings het gereeld verander, 'n beleid van korttermynhulp het die norm geword – waarnemers het daarna as ''Fortwursteln'' pleks van doelgerigte politiek verwys. Ná die afgedwonge onttrekking uit Duitsland en Italië het die keiser en sy raadgewers oor buitelandse beleid die [[Balkan]]skiereiland as nuwe invloedsfeer gekies. In 1908 het Oostenryk-Hongarye die sedert 1878 besette Bosnië met toestemming deur die [[Berlynse Kongres]] geannekseer, wat die Bosniese anneksasiekrisis tot gevolg gehad het, waarmee Habsburg vir baie politieke aktiviste op die Balkan die vyand geword het wat die nasionale vereniging gekniehalter het. Daarbenewens het die monargie meegeding met Rusland, wat homself as beskermheer van al die Slawiërs beskou het. Ná die Moordaanval in [[Sarajevo]] op [[Aartshertog Frans Ferdinand van Oostenryk-Este]] en sy vrou [[Sophie Chotek]] deur [[Gavrilo Princip]] het die swak gesondheid van die 84jarige keiser, die "oorlogsparty" in Wene en [[Boedapest]] se oormoed (uit 'n latere oogpunt 'n kliek van oorlogsugtiges) en die parlementlose regeringssituasie in Julie 1914 tot die oorlogsverklaring aan [[Serwië]] gelei, waaruit as gevolg van die verskeie Europese alliansies binne een week die later Eerste Wêreldoorlog genoemde Groot Oorlog uitgebreek het. Die dubbelmonargie se nederlaag, wat in [[herfs]] 1918 onvermydelik was, het tot sy einde gelei. Op 31 Oktober 1918 het die Koninkryk Hongarye uit die unie met Oostenryk onttrek. Gelyktydig het Cisleithanië sonder die ingryping van die keiser, k.k.-regering of Ryksraad ontbind: in die nuwe state Duits-Oostenryk en [[Tsjeggo-Slowakye]]; in gebiede wat met ander buite van Oostenryk-Hongarye die nuwe state [[Pole]] end [[Joego-Slawië]] gestig het en in ander, wat as gevolg van die oorlog deur buurstate (Italië, [[Roemenië]]) verower is. === Republiekwording 1918 === [[Lêer:Wien - Denkmal der Republik.JPG|duimnael|Die Republiekmonument in Wene met [[borsbeeld]]e van die drie sosiaaldemokrate [[Jakob Reumann]], [[Victor Adler]] en [[Ferdinand Hanusch]]]] Op 21 Oktober 1918 het die Ryksraadverteenwoordigers van die Duitstalige gebiede (hulle het na hulleself as [[Duitsers]] verwys), insluitende [[Boheme]], [[Morawië]] en Oostenryks-[[Silesië]] vir die eerste keer as "voorlopige nasionale vergadering vir Duits-Oostenryk" (''Provisorische Nationalversammlung für Deutschösterreich'') vergader. Die einde van beide die oorlog en die monargie het al hoe duideliker geword, die land kon sonder enige hulpbronne ook geen verdere oorlog[[winter]] bekostig nie. Die voorsitterskap het gewissel tussen die sosiaaldemokraat [[Karl Seitz]], die christeliksosiale [[Johann Nepomuk Hauser]] en die Groot-Duitser [[Franz Dinghofer]]. Hul uitvoerende vergadering is Staatsraad genoem en het op 30 Oktober 1918 die eerste Duits-Oostenrykse regering ingeroep, na wie se ministers volgens die Angelsaksiese voorbeeld as "staatssekretaris" verwys is; [[Karl Renner]], wat in 1945 tydens die stigting van die tweede republiek ook 'n belangrike rol ingeneem het, het die eerste kanselier geword. Die eerste voorlopige minister van buitelandse sake was [[Victor Adler]]. Op die hoofsaaklik Duitstalige gebied Oud-Oostenryk het daarvolgens 'n nuwe staat ontstaan. Die keiser het aan die begin van November 1918 probeer die Duits-Oostenrykse Staatsraad by die [[wapenstilstand]]onderhandelings betrokke te kry. Die Staatsraad het egter beslis, dat die monargie wat die oorlog begin het, dit ook moes beëindig. Die wapenstilstand tussen Oostenryk en Italië op 3 November 1918 (die Hongaarse troepe het reeds aan die einde van Oktober, ná Hongarye se uittrede uit die dubbelmonargie, onttrek) is derhalwe deur keiser [[Karel I van Oostenryk|Karel I]] onderhandel. Kritiek soos in die Duitse Ryk, waar die burgerlike onderhandelaars van die wapenstilstand later deur regsgesindes as "Novembermisdadigers" (''Novemberverbrecher'') bestempel is, was derhalwe nie moontlik nie. Lede van die k.k.-regering, die departement Lammasch en die kabinett Renner, wat die republiekwording voorberei en die botsing van die ou stelsel met die nuwe wou vermy, het die verklaring uitgevaardig, waarmee Karel I op 11 November 1918 van "al die aandele in die staatsake" (''jeden Anteil an den Staatsgeschäften'') afstand gedoen het. Dit was juristies gesien geen afdanking nie, maar die staatsvorm is ''[[de facto]]'' bepaal. Op 12 November is die Republiek Duits-Oostenryk uitgeroep en die voorlopige nasionale vergadering het daarop besluit, dat die Staat Duits-Oostenryk 'n demokratiese [[republiek]] en 'n deel van die [[Republiek van Weimar|Duitse republiek]] sou wees. === Eerste Republiek (1918–1933) === [[Lêer:Österreich-Ungarns Ende.png|duimnael|Die nuwe Republiek Oostenryk was die regsopvolger van Oostenryk-Hongarye en moes in die Verdrag van Saint-Germain afstand doen van groot gebiede]] [[Lêer:German Austria (1918) en.svg|duimnael|Die deur die nasionale vergadering opgeëiste gebiede van die Republiek Duits-Oostenryk (1918–1919)]] [[Lêer:Vertrag von Saint-Germain, Ratifizierungsurkunde.JPG|duimnael|Die verdrag van Saint-Germain se dokument van bekragtiging]] Op 18 Desember 1918 is die vrouestemreg vir Oostenrykers ouer as 20 jaar ingevoer.<ref name="Bader199" /> Dit was deel van die nuwe grondwet van Desember 1918.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jad Adams |title=Women and the Vote. A World History. |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=2014 |isbn=978-0-19-870684-7 |pages=287}}</ref> Tot in 1920 was [[Prostitusie|prostitute]] egter uitgesluit van die stemreg.<ref name="Bader199">{{en}} {{cite book |author=Birgitta Bader-Zaar |title=Gaining the Vote in a World in Transition: Female Suffrage in Austria. |editor=Blanca Rodríguez-Ruiz, Ruth Rubio-Marín |work=The Struggle for Female Suffrage in Europe. Voting to Become Citizens. |publisher=Koninklijke Brill NV |location=Leiden en Boston |year=2012 |isbn=978-90-04-22425-4 |pages=191–206, 199}}</ref> Die [[koalisie]]regerings 1918–1920 (Staatsregering Renner I tot Renner III en Mayr I) het belangrike sosiale wette ingestel (soos die stigting van die Werkerskamer as 'n regsverteenwoordiging van die werkers se belange, die agt-uur-dag en die sosiale versekering). Die [[adel]] is in April 1919 afgeskaf, lede van die [[Habsburg-Lotaringe]]-dinastie kon net in Oostenryk bly, as hulle bely het dat hulle burgers van die republiek is en van enige aanspraak op mag afstand gedoen het. "Die voormalige draer van die kroon" (''Der ehemalige Träger der Krone'', soos na hom in die wet verwys is) is, aangesien hy geweier het om te bedank, permanent uit die land verwys, maar hy het vantevore na Switserland vertrek om 'n dreigende internering te voorkom. Die Habsburg-Lotaringse "familiefonds", kwasi-uitkeerbates ten bate van selfs die Habsburgers sonder inkomste, is tot staatseiendom verklaar, terwyl individuelle private bates nie aangetas is nie. In die Verdrag van Saint-Germain in 1919 is die staatsnaam "Republiek Oostenryk" (''Republik Österreich'') bepaal en die volgens die grondwet beplande aansluiting by die [[Republiek van Weimar|Duitse Republiek]] deur die verpligting tot onafhanklikheid verhinder. Hierdie "aansluitingsverbod" is ook bepaal deur die [[Verdrag van Versailles]] se artikel 80, waarvolgens die Duitse Ryk Oostenryk se onafhanklikheid moes respekteer. Sekere gebiede, waarvan die bevolkingsmeerderheid Duitstalig was ([[Sudetenland]], Suid-Morawië, [[Suid-Tirol]]), is weens die seëvierende magte se teenstrydige wil nie toegelaat om deel te word van Oostenryk nie. Die Karintiese konflik teen die Joego-Slawiese troepe het egter die internasionale publiek se aandag getrek en, op versoek van die seëvierende moondhede, op 10 Oktober 1920 tot 'n referendum in Suid-Karintië gelei, waarin 'n meerderheid stemgeregtigdes hulle ten gunste van 'n toetreding van die gebied suid van die [[Drava]] tot die Republiek Oostenryk uitgespreek het. Op 21 Oktober 1919, toe die vredesverdrag in werking getree het, is die staatsnaam in "Republiek Oostenryk" (''Republik Österreich'') verander en in 1920 die nuwe Oostenrykse Grondwet (''Bundes-Verfassungsgesetz'', B-VG) bekragtig, waarin onder andere [[Wene]] 'n [[Deelstate van Oostenryk|deelstaat]] op sy eie geword het (Die grondwet in die 1929-weergawe, waarmee die bondspresident se mag uitgebrei is, is in wese sedertdien van krag). In 1921 het [[Burgenland]], die oorwegend Duitsbevolkte deel van Wes-Hongarye, 'n "selfstandige deelstaat in die bond" (''selbstständiges Land im Bund'') geword. Vir die hoofstad van die gebied, [[Sopron|Ödenburg ''(Sopron)'']], is op Hongaarse versoek, wat deur Italië ondersteun is, 'n referendum gehou, waarin 'n meerderheid ten gunste van Hongarye gestem het. In die destydse Oostenrykse en Hongaarse uitbeeldings van dié referendum het verskille na vore getree. Van herfs 1920 af het die christeliksosiale en hul regse ondersteuners die regering gevorm (Kabinett Mayr II ens.). Die sosiaaldemokrate, die meerderheidsparty in die "Rooi Wene" (''Rotes Wien''), was nou in hewige opposisie op federale vlak. Die [[Hiperinflasie]] in die vroeë 1920's is in 1925 met die invoering van die [[Oostenrykse schilling]] beëindig. Die konserwatiewe regering het daarin geslaag om die schilling stabiel te hou; daarna is dikwels as ''Alpendollar'' verwys. Die nadeel van hierdie streng ekonomiese beleid was dat daar in die wêreldwye [[Groot Depressie]] wat in 1929 begin het, skaars enige regeringsmaatreëls bepaal is om die ontsaglike hoë [[werkloosheid]] te bekamp. Politieke militêre verenigings (''Republikanischer Schutzbund, Freiheitsbund'') het mans gelok wat as sosiaaldemokrate 'n [[staatsgreep]] gevrees het of in ''Heimwehren'' as regses die demokratisering verwerp het. In 1927 is daar in Schattendorf in Burgenland op ongewapende betogers geskiet. Een invalide en 'n kind is dood. Die nuus van die Schattendorfse uitspraak, waar die oortreders vrygespreek is, het die volgende dag, op 15 Julie 1927, in die Julie-opstand geëskaleer. Die heeltemal oorweldigde polisie het lukraak en uiters wreed in die groot skare ingeskiet en toe vlugtende betogers gejag. Tydens die Julie-opstand is 89 mense dood, waaronder vier polisiebeamptes. Die prelaatskanselier [[Ignaz Seipel]] ("Geen genade nie!" – ''Keine Milde!'') het in die parlement die polisie se skandalige optrede verdedig. In die daaropvolgende jare het die swak ekonomiese toestand en politieke konflikte Oostenryk se krisis verder aangehits. In hierdie tydperk was daar aan die een kant idees vir 'n Oostenrykse identiteit en 'n Oostenrykse patriotisme en aan die anderkant 'n sterk neiging ten gunste van 'n Groot-Duitse oplossing en die aansluiting van Oostenryk by Duitsland. Die [[Austromarxisme]] se einddoel was die "diktatuur van die proletariaat" (''Diktatur des Proletariats'') en hy het daarmee al die konserwatiewes opgeskrik; hulle wou hierdie doel egter op 'n demokratiese wyse bereik. Aan die regterkant van die partyspektrum het tot 'n mate die mening geheers dat demokrasie nie geskik was om die land se probleme op te los nie. Hiervoor was [[Benito Mussolini]] 'n voorbeeld. Een van die christeliksosiale politici, wat hierdie standpunt ingeneem het (daar was ook christeliksosiale demokrate soos [[Leopold Kunschak]]), was die kanselier [[Engelbert Dollfuss]]. Nadat die nasionale raad ná die bedanking van al drie presidente weens 'n twis oor 'n stemming homself ontbind het, het hy in Maart 1933 met polisiegeweld sy herbyeenkoms verhoed en die "parlement se selfafskakeling" (''Selbstausschaltung des Parlaments'') verkondig. 'n Petisie vir die herstel van die regstaat, wat deur meer as een miljoen mense onderteken en aan president [[Wilhelm Miklas|Miklas]] oorhandig is, was onsuksesvol, hoewel Miklas die ongrondwetlikheid van Dollfuss se optrede bewus was. === Austrofascistiese Standestaat (1933–1938) === [[Lêer:Bundesarchiv Bild 102-00805, Wien, Februarkämpfe, Bundesheer 2.jpg|duimnael|Weermagsoldate voor die Staatsopera in Wene, 12 Februarie 1934]] Dollfuss het die steeds geldige oorlogsekonomiese magtigingswet van 1917 benut om van nou af wette deur ordonnansies van die federale regering op eie gesag te verander of in te stel. Op 12 Februarie 1934 het die tot op daardie stadium smeulende konflik tussen die regerende christeliksosiale (''Vaterländische Front'') en die opponerende sosiaaldemokrate in die deur historici soms Oostenrykse Burgeroorlog genoemde gewelddadige botsings hul hoogtepunt bereik. Die regering het die weermag en sy kanonne ontplooi. Op dieselfde dag is die Weense burgemeester [[Karl Seitz]] ontslaan en die Sosiaaldemokratiese Party asook hul voorgangerorganisasies verbied. Van die ''Schutzbund''-lede is [[Doodstraf|ter dood veroordeel]]. Vervolgens het Dollfuss op 1 Mei 1934 in die outoritêre "Meigrondwet" die ''Bundesstaat Österreich'' op 'n staande basis ([[Standestaat]]) uitgeroep.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.verfassungen.de/at/oesterreich34.htm |title=Verfassung des Bundesstaates Österreich von 1934 |publisher=Verfassungen der Welt |accessdate=7 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107011104/http://www.verfassungen.de/at/oesterreich34.htm |archive-date=7 Januarie 2010}}</ref> Dit was 'n [[diktatuur]], wat al destyds (byvoorbeeld in 'n privaat brief van president [[Wilhelm Miklas|Miklas]], soos [[Friedrich Heer]] berig) [[Austrofascisme]] genoem is. Enkele weke later het aanhangers van die sedert 1933 in Oostenryk verbode [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|NSDAP]] die [[Julie-staatsgreep]] uitgevoer. Op 25 Julie 1934 het enkele putschiste daarin geslaag om die federale kanselary binne te dring, waar Dollfuss so erg beseer is, dat hy kort daarna in sy amp oorlede is, nadat hy mediese hulp geweier is. Die [[staatsgreep]]poging is binne enkele ure verslaan. [[Kurt Schuschnigg]] het die nuwe kanselier geword. Die Standestaat se beleid was daarop gemik om Oostenryk as die "beter Duitse Staat" voor te stel. Trouens was Oostenryk voor die aansluiting aan [[Nazi-Duitsland]] die heelwat milder diktatuur: Verskeie mense wat deur die nasionaalsosialiste vervolg is, veral akteurs en skrywers, het van 1934 tot 1938 in Oostenryk geskuil. In sy uiterlike voorkoms het die regime (later mededingende fascisme genoem) elemente van die fascistiese Italië en Nazi-Duitsland oorgeneem: Optogte met vele vlae, die eenheidsorganisasie ''Vaterländische Front'', die leiersbeginsel en die verbod op partye. Terwyl [[Adolf Hitler]] tydens die Julie-staatsgreep onbetrokkenheid voorgegee het, omdat Mussolini destyds Oostenryk se onafhanklikheid wou beskerm, het Nazi-Duitsland se druk op Oostenryk van 1934 af elke jaar toegeneem. Schuschnigg is tydens vergaderings deur Hitler geïntimideer en afgepers om "nasionale" (d.w.s. Duitsnasionale) ministers vir sy regering te benoem. Nadat die kanselier in 'n daad van desperaatheid in Maart 1938 'n referendum oor Oostenryk se onafhanklikheid aangekondig het, het [[Hermann Göring|Göring]] in telefoondreigmente die instelling van 'n nasionaalsosialistiese regering onder [[Arthur Seyß-Inquart]] deur president Miklas afgedwing. Gelyktydig met hul ampsaanvaarding op 12 Maart 1938 het die lankal voorbereide inval van Duitse troepe plaasgevind (''Unternehmen Otto''). Teen die tyd het op sommige plekke soos in [[Graz]], die plaaslike Nazi's reeds die mag oorgeneem. Op 13 Maart 1938 het Hitler, gemotiveer deur die geesdrif van sy Oostenrykse volgelinge, die aansluitingswet, wat hy nie oorspronklik op hierdie tydstip wou instel nie, afgekondig. Die terreur teen die Oostenrykse [[Jode]] het onmiddellik begin, wat ook sogenoemde ''arisasie'', d.w.s. die diefstal van Joodse eiendom, ingesluit het.<ref>{{de}} {{cite book |author=Hans Safrian |title=Beschleunigung der Beraubung und Vertreibung. Zur Bedeutung des „Wiener Modells“ für die antijüdische Politik des „Dritten Reiches“ im Jahr 1938. – Arisierung und Restitution. Die Rückerstattung jüdischen Eigentums in Deutschland und Österreich nach 1945 und 1989. |editor=Jürgen Lillteicher, Constantin Goschler |publisher=Wallstein |location=Göttingen |year=2002 |isbn=3-89244-495-1 |pages=61–89 |url=https://books.google.at/books?id=4lhi5bnH3LwC&pg=PA66#v=onepage&q&f=false}}</ref> === As 'n deel van Nazi-Duitsland (1938–1945) === {{Hoofartikel|Nazi-Duitsland|Tweede Wêreldoorlog}} [[Lêer:OstmarkMap.png|duimnael|links|Oostenryk in 1941, toe dit "Oos-Mark" genoem is]] [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-1987-0922-500, Wien, Heldenplatz, Rede Adolf Hitler.jpg|duimnael|Op 15 Maart 1938 kondig Adolf Hitler die anneksasie van Oostenryk aan voor die juigende skares op Heldenplatz vanaf die balkon van die Hofburg]] [[Lêer:KZ Mauthausen.jpg|duimnael|Bevryding van die Konsentrasiekamp Mauthausen op 6 Mei 1945]] Die ernstigste gevolg van die "[[Anschluss]]" was die dadelike begin van die terreur teen Oostenrykse Jode, wat later in die massamoord ontaard het. Om [[Rassisme|rassistiese]] of politieke redes ongewenste mense het, solank hulle nie in die konsentrasiekampe beland het nie, ter tienduisende na die buiteland gevlug. Oostenryk het in die Duitse Ryk aanvanklik as 'n land voortbestaan, maar op 14 April 1939 is die voormalige deelstate en Wene deur die "Oos-Mark-wet" (''Ostmarkgesetz'') in nasionaalsosialistiese [[ryksgou]]e verander, die naam Oostenryk sou verdwyn: Vervolgens is die aanvanklik "Land Oostenryk (''Land Österreich'') genoemde gebied kort daarna "Oos-Mark" (''Ostmark'') en van 1942 af "Alpe- en Donau-ryksgoue" (''Alpen- und Donau-Reichsgaue'') genoem. [[Burgenland]] is tussen die ryksgoue Neder-Donau en Stiermarke verdeel, Oos-Tirol by Karintië ingelyf en die Stiermarkse deel van die Salzkammergut by die ryksgou Opper-Donau ingelyf. Wene is op koste van die omliggende gebied verdriedubbel. Die oorspronklik Oostenrykse Adolf Hitler het ná die mislukking van sy professionele loopbaan in sy tuisland en sy politieke loopbaan in Duitsland Oostenryk in die nasionaalsosialistiese willekeurige beleid gevoer en het vervolgens al die verwysings na 'n selfstandigheid van die land laat verwyder. Aan Hitler se beleid en misdade teen die mensdom het talle Oostenrykers met groot ywer deelgeneem. Bekende misdadigers soos [[Arthur Seyß-Inquart]], [[Ernst Kaltenbrunner]] en [[Alexander Löhr]] was Oostenrykers. Oostenrykers was konsentrasiekampopsieners, [[Schutzstaffel|SS]]-lede en [[Gestapo]]-werknemers. Hoewel hulle slegs 8% van die Groot-Duitse Ryk se bevolking uitgemaak het, was 14% van die SS-lede, 40% van die konsentrasiekampopsieners en 70% van [[Adolf Eichmann]] se staf van 'n Oostenrykse herkoms.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rolf Steininger |title=Austria, Germany, and the Cold War. From the Anschluss to the State Treaty 1933–1955. |publisher=Berghahn Books |location=New York |year=2008 |isbn=978-1-84545-326-8 |pages=14v.}}</ref><ref>{{de}} {{cite book |author=John Weiss |title=Der lange Weg zum Holocaust. Die Geschichte der Judenfeindschaft in Deutschland und Österreich. |publisher=Ullstein |location=Berlyn |year=1988 |isbn=3-548-26544-8 |pages=241v.}}</ref> In 1938 is die "Dubbellaerstelsel Mauthausen/Gusen" opgerg, wat die konsentrasiekampe Mauthausen en Gusen behels het. Oor die jare heen is aan dié laerstelsel 'n netwerk aan takkampe gekoppel, wat oor die hele Oostenryk gestrek het. Uit die hele Europa is in hierdie konsentrasiekampe dwangarbeiders onder onmenslike toestande onder andere in die wapenvervaardiging en padbou ingespan. Ongeveer 100&nbsp;000 gevangenes is alleen in Mauthausen dood. Op 8 Mei 1945 is die Tweede Wêreldoorlog in Europa eindelik met die onvoorwaardelike oorgawe van die Duitse Wehrmacht beëindig. === Naoorlogse tydperk en Tweede Republiek (1945–1999) === {{Hoofartikel|Koue Oorlog}} In 1945 is met die einde van die oorlog en Groot-Duitsland se nederlaag Oostenryk se onafhanklikheid herstel. Dit het die latere seëvierende magte reeds in 1943 in die Moskouse Deklarasie bepaal. Reeds op 27 April 1945 het die voorlopige staatsregering met [[Karl Renner]] as kanselier byeengekom en die herstigting van die republiek verklaar. Kort daarna is die grondwet van 1 Oktober 1920 in die weergawe van 1929 deur die "wet op grondwetlike oorgang" (''Verfassungsüberleitungsgesetz'') heringestel. Uitsonderings was bepalings wat voorsiening gemaak het vir die verandering van die Federale Raad in 'n staatsraad. Oostenryk het daarmee weer 'n demokrasie met [[skeiding van magte|magskeiding]], verteenwoordigende, parlementêre en federalistiese elemente geword. Een van die eerste wette wat deur die voorlopige staatsregering afgekondig is, was die verbodswet, waarmee die NSDAP, hulle militêre verenigings en al die organisasies, wat daarmee verbind kon word, ontbind en verbied is. Die volksverkiesing van die president is, soos reeds in 1932, geskors en Karl Renner is in Desember 1945 deur die federale vergadering eenparig as staatshoof verkies. Daarna is Oostenryk tot in 1947 volgens die wil van die besettingsmagte deur 'n regering van al die partye (ÖVP, SPÖ, KPÖ) met [[Leopold Figl]] as kanselier regeer. Van 19 November 1947 af het ÖVP en SPÖ 'n koalisie gevorm. Dit het tot in 1966 aan bewind gebly. Nadat Renner einde 1950 dood is, is op 27 Mei 1951 [[Theodor Körner]] as die kandidaat van die SPÖ as president verkies. Dus was dit die eerste volksverkiesing van 'n staatshoof in die Oostenrykse geskiedenis. [[Lêer:Austria Occupation Zones 1945-55.svg|duimnael|Oostenryk is ná die oorlog tot in 1955 in vier geallieerde besettingsones verdeel]] Tot in 1955 was Oostenryk, nes die naoorlogse Duitsland, in besettingsones verdeel. Die grootste sone was die Sowjetse s'n, wat [[Opper-Oostenryk]] noord van die Donau ([[Mühlviertel]]) en oos van die [[Enns]], [[Neder-Oostenryk]] in die grense van 1937 (d.w.s. voor die stigting van Groot-Wene), die herstigte [[Burgenland]] en die Weense distrikte 2, 4, 10, 20, 21 en 22 ingesluit het. Maatskappye wat deur die [[Sowjetunie]] as "Duitse eiendom" (''Deutsches Eigentum'') gekonfiskeer is, is saamgevoeg in 'n groep genaamd "USIA", wat volgens die besluite van die Potsdamse konferensie deel was van die vergoeding wat Oostenryk moes betaal. Onder die Oostenrykers, sowel in die bevolking as in die politiek, het ná 1945 en in die daaropvolgende dekades die mening oorheers, dat Oostenryk (soos in die Moskouse Deklarasie geformuleer) "Hitler se eerste slagoffer" was, waarmee die medepligtigheid aan die Tweede Wêreldoorlog en die [[Holocaust]] afgemaak of ontken sou word. Die oorwegende deel van die bevolking het later voorgegee dat daar "niks anders oorgebly het nie".<ref name="Wochenpresse87">{{de}} Meningspeiling, gepubliseer op 11 September 1987 in die [[Wochenpresse]].</ref> Een gevolg van die "slagoffertesis" (''Opferthese'') was die sedertdien traag uitgevoerde restitusie van gesteelde eiendom. Met die ondertekening van die Oostenrykse Staatsverdrag op 15 Mei 1955 deur Leopold Figl vir die federale regering Raab I en deur verteenwoordigers van die vier seëvierende magte en die daarvan formeel aparte (wat nie in die staatsverdrag opgeneem is nie) belydenis tot neutraliteit en die verpligting, geen verdere poging vir 'n aansluiting by Duitsland te onderneem nie, het die republiek op 27 Julie 1955 sy volle soewereiniteit herwin. Op 26 Oktober 1955, ná die besettingstroepe se onttrekking, het die nasionale raad op Oostenryk se ewige neutraliteit besluit; hierdie dag is sedert 1965 Oostenryk se [[nasionale dag]]. Die neutraliteit (vandag eerder: onverbondenheid) is 'n militêre een en verwys sedert sy begin na geen gelykafstand tussen die waardestelsels van wes en oos.<ref>{{de}} {{cite book |author=Peter Jankowitsch |title=Das Problem der Äquidistanz. Die Suche der Zweiten Republik nach außenpolitischen Leitlinien. |editor=Manfried Rauchensteiner |work=Zwischen den Blöcken NATO, Warschauer Pakt und Österreich. |publisher=Böhlau |location=Wene |year=2010 |isbn=978-3-205-78469-2 |pages=451–496}}</ref> As gevolg van sy neutraliteit kon Oostenryk sowel met die [[Weste]]rse as die destydse [[Ooste]]rse lande goeie kulturele en ekonomiese bande aangaan, wat die land vir 'n lang tyd gehelp het gedurende die tydperk van heropbou. Op 14 Desember 1955 het Oostenryk 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] geword en was sowel in 1973/74 as in 1991/92 'n lid van die [[Veiligheidsraad]]. Reeds in 1956/57 het die [[Internasionale Atoomenergie-agentskap]] (IAEO) sy hoofkantoor in Wene geopen, in 1969 het die [[Verenigde Nasies se Industriële Ontwikkelingsorganisasie]] (UNIDO) gevolg, ander VN-agentskappe het later bygekom. Vir die tydperk 2009/10 was Oostenryk weer 'n niepermanente lid van die Veiligheidsraad.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/vereinte-nationen-iran-scheitert-mit-bewerbung-fuer-sicherheitsrat-a-584878.html |title=Iran scheitert mit Bewerbung für Sicherheitsrat |publisher=Spiegel Online |date=17 Oktober 2008 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> Die konflik met Italië oor die oorwegend Duitstalige [[Suid-Tirol]], wat tot in 1918 deel was van die Oostenrykse rykshelfte en ná die Eerste Wêreldoorlog deur Italië geannekseer is, het Oostenryk in die 1960's na die VN gebring. Die in 1969 afgekondigde outonomie vir die Suit-Tiroolse bevolking was suksesvol en is sedertdien uitgebrei. Van 1966 tot 1970 was die federale regering Klaus II die eerste regering van die Tweede Republiek deur slegs een party, gevorm deur die christelikdemokratiese ÖVP onder [[Josef Klaus]]. In 1970–1983 het sosialistiese regerings gevolg onder [[Bruno Kreisky]] (regering Kreisky I tot Kreisky IV). Vir Oostenryk belangrik was in hierdie tydperk die wye buitelandse beleid van Kreisky, wat onder andere die oprigting van die Weense Uno-City en die internasionalisering van die [[Palestyne|Palestynse]] kwessie, wat Kreisky vir die eerste keer na die VN gebring het, ingesluit het. In 1978 is 'n referendum gehou oor die deur die Kreisky-regering ondersteunde installasie van die Zwentendorf-kernaanleg; dit is afgekeur. Oostenryk lewer sedertdien geen kernkrag op nie en het in sy grondwet vir altyd daarvan afstand gedoen. [[Lêer:Uno City Kaiserwasser.jpg|duimnael|links|Die Weense Uno-City, die Verenigde Nasies se derde hoofkantoor]] In 1979 het Wene met die voltooiing van die Uno-City die derde amptelike hoofkantoor van die Verenigde Nasies geword na [[New York]] en [[Genève]]. Onafhanklik daarvan het die [[OPUL]] hulle ook in Wene gevestig. In 1983 het die aftredende Bruno Kreisky 'n klein koalisie tussen die sosiaaldemokrate (SPÖ) en die destydse nasionaalliberale [[Vryheidsparty van Oostenryk|FPÖ]] bemiddel; die FPÖ het hom reeds in 1970 deur stilbly aan bewind gebring (regering Sinowatz). Ná die verkiesing van die regsgesinde [[Jörg Haider]] as voorsitter van die FPÖ in 1986 is die koalisie deur die SPÖ onder [[Franz Vranitzky]] beëindig. Die verbrokkeling van die [[Oosblok]] het weggedoen met die [[Ystergordyn]], wat die ontwikkeling van Oos-Oostenryk 1945–1989 beïnvloed het. Van 1987 tot 1999 het die sosiaaldemokrate (SPÖ) "groot koalisies" aangeknoop met die christelikdemokratiese ÖVP (regering Vranitzky I tot Vranitzky V en regering Klima). In dié tydperk het Oostenryk 'n lidland geword van die [[Europese Unie]] (in 1995), waarvoor veral [[Alois Mock]] en Vranitzky gepleit het. Tydens die referendum in 1994 was tweederdes ten gunste daarvan. === Onlangse ontwikkelings === [[Lêer:EU15-1995 European Union map enlargement.svg|duimnael|Oostenryk het in 1995 saam met Finland en Swede by die Europese Unie aangesluit]] [[Lêer:Eurozone main map.svg|duimnael|Die [[euro]]sone: {{sleutel|#003399|Stigtingslede in 1999 (kontantgebruik sedert 2002)}} {{sleutel|#0197fd|Lede wat later aangesluit het}} {{sleutel|#704c4c|EU-lidlande sonder euro}}]] [[Lêer:Map of the Schengen Area.svg|duimnael|Kaart van die [[Schengen-ooreenkoms]]: {{sleutel|#003399|Lede van die Schengen-ooreenkoms}} {{sleutel|#ffd617|Kandidaatlande}} {{sleutel|#45a43b|''[[De facto]]''-deelnemers}}]] Sedert die grense van die voormalige Oosblok in 1989/90 geopen is, is Oostenryk nie langer aan die oostelike grens van die Westers-georiënteerde Europa geleë nie. Oostenryk het een van die grootste beleggers in die hervormende lande geword. In die eerste helfte van die 1990's het mense uit die strydende Joego-Slawiese nasies veral in Oostenryk toevlug gevind. Ná 'n positiewe referendum op 12 Junie 1994 het Oostenryk op 1 Januarie 1995 (saam met [[Swede]] en [[Finland]]) by die Europese Unie aangesluit. Ná die einde van die Koue Oorlog in 1991 en veral ná die EU-toetrede in 1995 het Oostenryk se ou neutraliteitsbeleid uitgedien. Die term neutraliteit is weens die ondertekende EU-verdrae veral op onverbondenheid beperk en het hoofsaaklik 'n identiteitspolitieke betekenis; de facto het Oostenryk as 'n volle EU-lid, wat op 'n gemeensame verdedigingsbeleid mik, hierdie projek goedgekeur en kan dus nie meer neutral of onverbonde wees nie. Oostenryk het in die tweede helfte van 1998 en in die eerste helfte 2006 die voorsitterskap van die Europese Unie ingeneem. Op 1 Januarie 2002 was Oostenryk een van twaalf lande wat die [[euro]] as geldeenheid ingevoer het; dit het die [[Oostenrykse schilling]] vervang. In 1995 het Oostenryk die [[Schengen-ooreenkoms]] toegetree. Op 1 Desember 1997 het dit grenskontroles met Duitsland en Italië opgehef; sedertdien behoort dit aan die Schengensone. In die tweede helfte van 2018 het Oostenryk vir die derde keer die voorsitterskap van die Europese Unie ingeneem. Die SPÖ-ÖVP-koalisieregerings 1986–2000 is in 2000–2006 deur regerings van die ÖVP met die FPÖ opgevolg (regering Schüssel I en Schüssel II). Die destydse 14 ander EU-lidlande het op die regeringsdeelname van die FPÖ, wat hulle as verregs beskou het, gereageer met 'n tydelike bilaterale kontakverbod op regeringsvlak ("EU-sanksies"). Ná die FPÖ-skeiding in 2005 het die nuutgestigte BZÖ 'n regeringsvennoot geword. In 2007/2008 was ná nuwe verkiesings weer 'n SPÖ-ÖVP-koalisie aan bewind (regering Gusenbauer). Ná die uitbreiding van die Schengen-gebied om [[Tsjeggië]], [[Slowakye]], [[Hongarye]] en [[Slowenië]] aan die einde van 2007, aan die einde van 2008 om [[Switserland]] en aan die einde van 2011 om [[Liechtenstein]] is Oostenryk volledig deur Schengen-lande omring. Die nuwe verkiesings in September 2008, wat deur die ÖVP veroorsaak is, het tot 'n nuwe rooi-swart koalisie (regering Faymann) onder die partyleiers [[Werner Faymann]] (SPÖ) en [[Josef Pröll]] (ÖVP) gelei.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.nzz.ch/spoe_und_oevp_einigen_sich_auf_grosse_koalition_in_oesterreich-ld.528942 |title=SPÖ und ÖVP einigen sich auf grosse Koalition in Österreich |publisher=[[Neue Zürcher Zeitung|NZZ]] |date=23 November 2008 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> Ná Josef Prölls se bedanking het in 2011 [[Michael Spindelegger]] nuwe adjunkkanselier geword.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.derstandard.at/consent/tcf/story/1302745212306/ueberblick-der-neue-oevp-chef-und-vizekanzler-heisst-michael-spindelegger |title=Der neue ÖVP-Chef und Vizekanzler heißt Michael Spindelegger |publisher=[[Der Standard]] |date=14 April 2011 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> Ná 'n verlenging van die nasionale raad se verkiesingstydperk van vier tot vyf jaar is die nasionale raad in 2013 vir die eerste keer vyf jaar ná die vorige verkies. In hierdie verkiesing het die destydse regeringspartye SPÖ en ÖVP ondanks verliese weer sterkste en naassterkste party geword (saam 99 van 183 setels in die nasionale raad). Van 2013 tot 2017 het SPÖ en ÖVP weer 'n koalisieregering gevorm (regering Faymann II, in 2016/17 regering Kern). Ná die vroeë verkiesings in 2017 wat die ÖVP gewen het, tot die Ibiza-skandaal in 2019, het 'n koalisie van ÖVP en FPÖ regeer (regering Kurz I), ná haar ontkeuring in die nasionale raad deur 'n [[mosie van wantroue]] het Oostenryk in 2019/20 vir die eerste keer 'n regering onder 'n vroulike kanselier gehad (regering Bierlein), ná die verkiesings op 29 September 2019 was van Januarie 2020 tot 2021 vir die eerste keer op federale vlak 'n koalisie van ÖVP en Groenes (regering Kurz II) aan bewind. Ná die advertensie-skandaal het [[Sebastian Kurz]] op 9 Oktober 2021 as kanselier bedank. Kurz is in drie ondersoeke deur die wetstoepassingsagentskap as 'n verdagte gelys. As sy opvolger is deur die ÖVP die minister van buitelandse beleid, [[Alexander Schallenberg]], voorgestel. Die regering Kurz II se oorblywende 15 ministers het op 11 Oktober 2021 by die regering onder Alexander Schallenberg (ÖVP) aangesluit. In Desember 2021 het [[Karl Nehammer]] nuwe kanselier geword. Die koalisie met die Groenes het aan bewind gebly. [[Alexander Van der Bellen]] het ná die noue presidentsverkiesing in 2016 daarin geslaag om in die eerste stemming in 2022 herkies te word.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://orf.at/stories/3288877/ |title=Van der Bellen schafft Wiederwahl |publisher=[[Österreichischer Rundfunk]] |date=9 Oktober 2022 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> In Januarie 2025 het Nehammer as kanselier bedank en hy is deur Schallenberg as interimskanselier opgevolg tot die vorming van 'n nuwe regering. Einde Februarie 2025 het ÖVP, SPÖ en NEOS op die vorming van 'n regering ooreengekom met [[Christian Stocker]] as die nuwe bondskanselier.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.salzburg24.at/news/oesterreich/wer-ist-christian-stocker-oevp-chef-im-portraet-174002419 |title=ÖVP-Chef Christian Stocker im Porträt |publisher=Salzburg24 |date=27 Februarie 2025 |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> == Demografie == === Samestelling === [[Lêer:20110716 Otto von Habsburg funeral procession 2258.jpg|duimnael|links|Oostenryk se tradisionele kleredragte toon sekere ooreenkomste met dié van Beiere: Tirolse skutters in 2011 in die lykstoet van [[Otto von Habsburg]]]] Met uitsondering van die deelstaat Vorarlberg en klein dele van Tirol (Außerfern), wat deur [[Alemanniese Duits|Alemanniese]] [[dialek]]sprekers bewoon word, is die meeste Duitssprekende Oostenrykers nakomelinge van Middeleeuse setlaars uit Beiere (dikwels Bajuware genoem). Naas betreklik homogene Beierse vestigingsgebiede soos Opper-Oostenryk was daar egter ook geweste waar Beierse koloniste in meerdere of mindere mate reeds voor die Karolingiese tydperk (8ste eeu) met die oorspronklike bevolking vermeng het, soos in Tirol, Vorarlberg en Salzburg, drie streke met histories [[Retoromaans]]e bevolkings. Retoromaanssprekendes is geleidelik teruggedring tot afgeleë bergvalleie soos die Montafon, en dele van die Bo-Innriviervallei. Veral in Karintië en Stiermarke is die Beierse vestigingsgebiede in die Karolingiese periode uitgebrei na histories [[Slawiese tale|Slawiessprekende]] streke waar nie-Duitssprekendes geleidelik geassimileer is – behalwe vir kleiner groepe soos Karintiese [[Slowene]] na wie dikwels as ''Windische'' verwys word. Sommige gebiede soos Neder-Oostenryk, die ooste van Stiermarke en Burgenland, wat deur Beierse setlars gekoloniseer is, het eeue lank bevolkingsverlies gely as gevolg van invalle deur ruitervolke uit die ooste (die laaste grensoorloë teen [[Hongare|Hongaarse]] invallers is in die 10de eeu gevoer) en, in die 16de en 17de eeu, oorloë teen die [[Turke]]. In hierdie grensgebiede is – naas Duitssprekende setlaars uit ander dele van die Heilige Romeinse Ryk – ook koloniste uit Kroasië en Hongarye gevestig waarvan kleiner groepe hul taal en kultuur bewaar het. === Demografiese ontwikkeling === [[Lêer:Bevoelkerungsdichte - Oesterreich.svg|duimnael|Die bevolkingsdigtheid van Oostenryk. Sowat 'n vyfde van die totale bevolking (1,7 miljoen) is in die hoofstad Wene gekonsentreer]] Die eerste [[sensus]], wat aan die huidige kriteria voldoen, is in Oostenryk-Hongarye in 1869/1870 gehou. Sedertdien het die bevolking op die gebied van die huidige Oostenryk tot die laaste volkstelling voor die begin van die Eerste Wêreldoorlog, wat in 1913 gehou is, steeds toegeneem. 'n Proporsionele groot deel van die bevolkingsgroei was aan binnelandse migrasie uit die kroonlande te danke. Ná die oorlog het die bevolking as gevolg van oorlogshandelinge en remigrasie na die voormalige kroonlande volgens statistieke van 1919 met 347&nbsp;000 gekrimp. Daarna het die land tot en met 1935 weer 'n bevolkingstoename ondervind. Tot 1939 het die bevolking as gevolg van die Oostenrykse [[burgeroorlog]] asook emigrasie weens politieke vervolging en [[rassediskriminasie]] afgeneem tot 6,65 miljoen. In 1946 is die bevolking op die basis van voedselkaarte, wat aan inwoners verskaf is, op sowat sewe miljoen beraam – 'n nuwe rekordsyfer. Die groot oorlogsverliese is deur 'n reusestroom vlugtelinge meer as gekompenseer. Tot en met 1953 het die vlugtelinge en sogenaamde ''displaced persons'' grotendeels na hul tuislande teruggekeer of na ander lande geëmigreer sodat die bevolking weer tot 6,93 miljoen gedaal het. Danksy die natuurlike bevolkingsaanwas het die inwonertal tot 7,6 miljoen in 1974 gestyg. Ná 'n fase van stagnasie het immigrasie – onder meer as gevolg van die oorlog in [[Joego-Slawië]] – vanaf die laat 1980's weer tot stewige groei gelei. Vroeg in 2016 is die bevolking op naastenby 8,6 miljoen beraam. Die aantal Oostenrykse burgers, wat in die buiteland woonagtig is, is op 1 Julie 2016 op 564&nbsp;700 beraam, waarvan 254&nbsp;000 in Duitsland, 64&nbsp;000 in Switserland, 35&nbsp;000 in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], 25&nbsp;000 in [[Australië]], 25&nbsp;000 in die [[Verenigde Koninkryk]], 17&nbsp;000 in [[Argentinië]] en 11&nbsp;000 in [[Suid-Afrika]].<ref>{{de}} [https://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/internationale_uebersich/036450.html ''Statistik Austria: Auslandsösterreicherinnen und Auslandsösterreicher 2016. Besoek op 1 Maart 2017'']</ref> === Bevolkingsbewegings === [[Lêer:AustroAmericana Auswanderer.jpg|duimnael|Toe Oostenryk nog 'n emigrasieland was: Oostenryks-Hongaarse passasiers op 'n skip wat hulle na die Verenigde State sal neem (vroeë 20ste eeu)]] Die huidige federale gebied en hier veral Wene was al in die vyftig jaar voor die Eerste Wêreldoorlog 'n gewilde bestemming vir migrante uit ander deelgebiede van die Oostenryks-Hongaarse monargie, veral [[Boheme]] en [[Morawië]]. Wene se sterk bevolkingsgroei tot meer as twee miljoen inwoners in 1910 was onder meer aan hierdie binnelandse migrasie te danke. Gedurende die Eerste Wêreldoorlog het talle bewoners van Galisië, waaronder 'n groot persentasie [[Jode|Joodse]] burgers, voor die Russiese leër na Wene gevlug. Ná die val van Oostenryk-Hongarye en die stigting van [[Tsjeggo-Slowakye]] as 'n onafhanklike republiek in 1918 het honderdduisende [[Tsjegge]] na hul tuisland teruggekeer. In die nuwe en kleiner Republiek Oostenryk was daar tot die begin van die Tweede Wêreldoorlog jaarliks meer emigrante as buitelanders wat hulle hier kom vestig het. Die groot emigrasiegolf van 1938 en 1939 was 'n gevolg van die land se haglike politieke situasie ná die insluiting by die Duitse Ryk. Sowel politieke vlugtelinge, wat vanaf 1933 uit Duitsland na Oostenryk geëmigreer het, asook 140&nbsp;000 Joodse Oostenrykers het die land destyds verlaat. Ook die immigrasiegolwe tussen 1920 en 1968 is deur politieke omstandighede veroorsak, soos dié van * 1920 uit Hongarye weens die burgeroorlog in dié land, * 1933–1937 uit Duitsland as gevolg van die Nasionaal-Sosialistiese diktatuur, * 1956 uit Hongarye nadat die volksopstand daar deur Sowjet-Russiese troepe bloedig onderdruk is, en * 1968 uit Tsjeggo-Slowakye ná die einde van die [[Praagse Lente]]. Die ekonomiese opswaai sedert die vyftigerjare, wat van Oostenryk 'n welvarende land gemaak het, het tot 'n tekort aan mannekrag gelei sodat gasarbeiders in [[Suid-Europa]] en [[Turkye]] gewerf is. Later het duisende vlugtelinge hulle in die Alperepubliek gevestig, waaronder bewoners van die voormalige Joego-Slawië wat in die 1990's deur burgeroorlog geteister is. Die groei in die Oostenrykse arbeidsmark het in die vroeë 21ste eeu ook steeds meer [[Duitsers]] na die suidelike buurland gelok. Op 1 Januarie 2008 was Duitsers reeds die grootste groep buitelanders met altesaam 124&nbsp;710 immigrante. Daarnaas het ook talle immigrante uit die voormalige Joego-Slawië en Turkye hulle in Oostenryk gevestig. Volgens amptelike statistieke was daar op 1 Januarie 2016 566 Suid-Afrikaanse burgers in die land.<ref>{{de}} Statistik Austria: ''Statistisches Jahrbuch Österreichs 2017'', bl. 51</ref> == Taal == [[Lêer:OeWB 42Aufl.jpg|duimnael|upright|links|Die 42ste uitgawe van die Oostenrykse Woordeboek (''Österreichisches Wörterbuch'')]] [[Lêer:Continental West Germanic languages.png|duimnael|Die hedendaagse verspreiding van kontinentale [[Hoogduitse tale]]: {{sleutel|#FBCEB1|Sentraal-Duitse dialekte}} {{sleutel|#FF7E00|Hoog-Duitse dialekte}}]] Opperduits word onderskei van [[Middelduits]] deurdat die [[Tweede Germaanse klankverskuiwing]] in 'n groter mate daarin deurgevoer is. [[Lêer:Oberwart - Felsőőr.JPG|duimnael|'n Tweetalige straatbord in Oberwart, Burgenland]] Volgens artikel 8 van die federale grondwet (Bundesverfassung, Wet aangaande die Federale Grondwet van 1920) is Duits die staatstaal van die Republiek Oostenryk. [[Oostenrykse Duits]] – 'n nasionale standaardvariant van Duits as [[plurisentriese taal]] – is die [[moedertaal]] van sowat 98 persent van Oostenrykse staatsburgers. Oostenrykse Duits verskil ten opsigte van woordeskat, uitspraak en intonasie, maar ook grammatikale kenmerke van Duitse en Switserse Hoogduits. Die "Oostenrykse Woordeboek" (''Österreichisches Wörterbuch''), waarin die woordeskat opgeteken is, word sedert 1951 in opdrag van die Oostenrykse Departement van Onderwys saamgestel en fungeer as amptelike naslaanwerk wat verpligtend is vir onderwysinstellings en openbare instellings. Die mees onlangse 48ste uitgawe het in 2022 verskyn. Dele van die Oostenrykse woordeskat maak deel uit van die [[Beiers]]e dialekkontinuüm en is sodoende ook in die aangrensende Duitse deelstaat Beiere gebruiklik. Sommige terme en talle besonderhede ten opsigte van die uitspraak het hulle oorsprong in plaaslike dialekte, terwyl baie ander uit die tale van die nie-Duitssprekende Kroonlande van die Habsburgse dubbelmonargie ontleen is. Die Oostenrykse Duitse ampstaal in die Habsburgse Ryk het daarnaas 'n groot verskeidenheid regs- en administratiewe terme ontwikkel. Kulinêre terme vorm 'n ander belangrike deel van die Oostenrykse (en Beierse) woordeskat wat merkbaar verskil van die standaardtaal in Duitsland. Sommige van hulle word volgens ooreenkomste met die Europese Unie beskerm om die toepassing van vreemde Duitse vakterme volgens EU-reg te vermy.<ref>{{de}} [http://www.oesterreichisch.net/ ''oesterreichisch.net: Österreichisches Wörterbuch. 15 Maart 2017'']</ref> In die alledaagse lewe word in plaas van die standaardtaal dikwels een van talle Hoogduitse dialekte gebesig wat deel uitmaak van die Alemanniese (in die deelstaat Vorarlberg en die Tirolse Außerfern) en Beierse (in alle deelstate behalwe vir Vorarlberg) dialekfamilies. Sowat sewe miljoen Oostenrykers praat respektiewelik 'n Sentraal- of Suid-Beierse dialek, of 'n omgangstaal wat deur hierdie dialekte beïnvloed is. Die inheemse etniese minderhede in Oostenryk – Burgenland-[[Kroate]], [[Slowene]] en [[Hongare]] – het 'n grondwetlike aanspraak op moedertaalonderrig en -kommunikasie met staatsinstellings. Burgenlandse [[Kroaties]] en [[Sloweens]] is naas Duits amptelike tale in die administratiewe en juridiese distrikte van Stiermarke, Burgenland en Karintië met 'n Sloweenssprekende of gemengde bevolking. In sommige munisipaliteite in Burgenland fungeer [[Hongaars]] as tweede ampstaal. Daarnaas word ook [[Romani]], die taal van [[Roma]], deur die staat as minderheidstaal erken, net soos Tsjeggies, Slowaaks en die Oostenrykse [[gebaretaal]]. == Ekonomie == === Kenmerke === [[Lêer:Donau City Vienna from SSW on 2014-08-27.png|duimnael|Wolkekrabbers in Wene se Donau City-sakedistrik. Die DC Tower 1 (links) is die hoogste in Oostenryk]] [[Lêer:Messe Wien 06 .jpg|duimnael|Die uitstallingsterrein van ''Messe Wien'']] [[Lêer:OMV Vienna.jpg|duimnael|Die Weense hoofkwartier van [[OMV]], 'n rolspeler in die internasionale energiebedryf]] [[Lêer:Huette Donawitz.jpg|duimnael|[[Voestalpine]]-staalaanleg in Donawitz, Leoben (deelstaat Stiermarke)]] [[Lêer:Puchgoben.jpg|duimnael|''Puch G'', 'n vierwielaangedrewe motor wat deur ''Steyr-Daimler-Puch'' in Oostenryk vervaardig word]] [[Lêer:Schneeberg - cows-cropped.jpg|duimnael|Koeie naby die bergpiek van [[Schneeberg (Alpe)|Schneeberg]], Neder-Oostenryk]] [[Lêer:Kitzbühel by night.jpg|duimnael|Kitzbühel is van Oostenryk se beroemde wintertoeristiese stede]] Oostenryk se ligging naby Duitsland en markte in Sentraal- en [[Suidoos-Europa]] word net soos die politieke en makro-ekonomiese stabiliteit en die sosiale vrede (met baie min stakings) as die land se sterk punte beskou. Die Oostenrykse ekonomie se swak punte is die relatief klein binnelandse mark, sy beperkte natuurlike hulpbronne, die oorvleuelende bevoegdhede van federale en deelstaatliggame, die relatief klein persentasie beroepsmense met akademiese grade en die ekonomiese afhanklikheid van die land se vernaamste handelsvennoot Duitsland, die bestemming van 30 persent van alle Oostenrykse uitvoere.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t=swotanalyse--oesterreich,did=1611696.html ''Germany Trade and Invest, 20 Desember 2016: SWOT-Analyse Österreich. Besoek op 22 Februarie 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190625223347/https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t=swotanalyse--oesterreich,did=1611696.html |date=25 Junie 2019 }}</ref> Oostenryk, en hier veral die hoofstad Wene, word vanweë sy kulturele verlede as 'n poort na Suidoos-Europa beskou. Vir baie ondernemings, wat handelsbande met dié streek wil aanknoop, is die land 'n ideale keuse vir die vestiging van hoof- of streekskwartiere. In vergelyking met mededingers soos Pole, Slowakye, Tsjeggië en Hongarye speel Oostenryk met meer as 300 hoofkwartiere inderdaad 'n leidende rol in dié verband. Baie ondernemings, waaronder ook Duitse maatskappye, doen hul sake met aangrensende markte soos Hongarye, Tsjeggië of Kroasië vanuit Wene. Personeel met relevante taalkennis of banke, wat vertroud is met die betrokke markte, is volop beskikbaar in Oostenryk. === Ekonomiese sektore === In teenstelling met sy westelike buurland Switserland beskik Oostenryk oor swaar nywerhede wat gedeeltelik gebruik maak van plaaslike hulpbronne soos [[waterkrag]]. Klein hoeveelhede [[ruolie]] en [[aardgas]] word in die Weense Bekken ontgin, terwyl die grootste aandeel [[fossielbrandstof|fossielbrandstowwe]] uit die buiteland ingevoer moet word. Die oostelike Alpegebied, veral in die deelstaat Stiermarke, is ryk aan [[yster]]ertse, terwyl die yster- en [[staal]]bedryf in Donawitz in die Alpe en die Alpynse voetheuwelgebied gesetel is. Die laasgenoemde streek het tot die sentrum van Oostenryk se metaal- en chemiese nywerhede asook motorvervaardiging ontwikkel. Wene en sy omgewing vorm 'n belangrike nywerheidsentrum. Die nywerheidsektor is steeds een van die vernaamste dryfkragte agter die ekonomiese ontwikkeling, en sy produksie het tussen 1995 en 2003 met nominaal 28 persent tot €90,9 miljard gegroei. Die belangrikste industriële sektore is masjien- en staalbou (€11,4 miljard), chemiese nywerhede (€10,6 miljard) en elektriese en elektroniese nywerhede (€10,2 miljard). Talle vervaardigers van motoronderdele is in die land gesetel. 'n Verdere kenmerk van Oostenryk se nywerheidsektor is die bydrae van middelgroot ondernemings waarvan baie as hoogs gespesialiseerde vervaardigers tot wêreldmarkleiers in hul segment ontwikkel het.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_96F983330F2FA879D220FB9553B4411D/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Oesterreich/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Oostenryk – Ekonomie algemeen. Besoek op 22 Februarie 2017''] {{dooie skakel}}</ref> Alhoewel die dienstesektor met handel en toerisme die belangrikste ekonomiese sektore verteenwoordig, is Oostenryk nogtans 'n hoogs ontwikkelde nywerheidsland en met 'n gemiddelde [[bruto binnelandse produk]] (BBP) van meer as €39&nbsp;380 per capita en 'n nominale BBP van €337 miljard een van die welvarendste lidstate van die Europese Unie (EU).<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_96F983330F2FA879D220FB9553B4411D/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Oesterreich/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Oostenryk – Ekonomie algemeen. Besoek op 22 Februarie 2017''] {{dooie skakel}}</ref> Die dienstesektor lewer die grootste bydrae tot die BBP met 63 persent. Hierdie sektor ervaar ook die snelste groei. 'n Sesde van Oostenryk se drie miljoen werknemers is in die handel werksaam wat 13 persent van die BBP oplewer. Die toerismesektor verteenwoordig met 220&nbsp;000 werknemers in 40&nbsp;000 sakeondernemings 'n tiende van die bruto binnelandse produk.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.austria.info/xxl/_site/de/_area/414540/_subArea/414596/_subArea2/658362/wirtschaft%20in%20oesterreich.html |title=Ekonomie van Oostenryk |accessdate=28 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828133551/http://www.austria.info/xxl/_site/de/_area/414540/_subArea/414596/_subArea2/658362/wirtschaft%20in%20oesterreich.html |archive-date=28 Augustus 2008 |url-status=dead}}</ref> Die inheemse energiebedryf voorsien in sowat 'n derde van die land se energiebehoeftes. [[Hernubare energie]]bronne soos waterkrag het in 2014 81 persent van Oostenryk se kragopwekking en 33 persent van sy totale primêre energieverbruik bygedra. In die ooste van die land het [[windplaas|windplase]] ontstaan, terwyl [[biomassa]] en geotermiese energie vir verwarmingsdoeleindes ontgin word. Sowat 45 persent van Oostenryk se oppervlakte word vir [[landbou]]- en 40 persent vir [[bosbou]]doeleindes gebruik.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.austria-export.biz/standort/oesterreich-wirtschaft-568563 |title=Österreich – Wirtschaft |publisher=www.austria-export.biz |accessdate=23 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223235154/http://www.austria-export.biz/standort/oesterreich-wirtschaft-568563 |archive-date=23 Desember 2016 |url-status=dead}}</ref> Omrede die sterk mededinging deur die landboubedrywe van ander EU-lidstate begin Oostenrykse boerderye hulle toenemend op produkte van hoë gehalte toespits. So was daar in 2008 reeds sowat 20&nbsp;000 biologiese boerderye wat 15 persent van die totale landbou-oppervlakte bewerk het. Hul aandeel van tien persent is die hoogste persentasie biologiese boerderye in die Europese Unie. Die belangrikste boerderygebied vir veldvrugte is die Marchfeld naby Wene. Veeteelt (veral [[bees]]te) dra sowat 30 persent tot die landbousektor se inkomste by. Bosgebiede beslaan 47 persent van die land se totale oppervlakte en dien as basis vir nywerhede soos [[hout]]verwerking en [[papier]]vervaardiging. Met 'n jaarlikse groeikoers van 5&nbsp;100 hektaar lewer die bosse hout as die tweede belangrikste hernubare energiebron na waterkrag op. Daarnaas word groter hoeveelhede hout na Suid-Europese lande uitgevoer. Wingerde beslaan 48&nbsp;000 hektaar. Die Oostenrykse wynboubedryf se 32&nbsp;000 produsente lewer jaarliks 'n gemiddelde 2,5 miljoen hektoliter [[wyn]] op (waarvan driekwart [[witwyn]]e en een kwart [[rooiwyn]]e is). === Handelsbetrekkinge === Die Oostenrykse ekonomie is sterk uitvoergerig. Die belangrikste uitvoere is [[masjien]]e, padvoertuie, [[papier]] en karton, [[metaal]]produkte, yster en staal, [[Farmaseutiese middel|farmaseutiese produkte]], [[telekommunikasie]]-uitrusting en [[tekstiel]]e. Die belangrikste tien uitvoergoedere verteenwoordig tweederdes van die totale uitvoere. Die EU (veral Duitsland) is die belangrikste mark vir uitvoere, terwyl 15 persent van alle uitvoere na oorsese bestemmings gaan. {| class="wikitable" ! Buitelandse handel in miljarde €<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/MKT/2016/11/mkt201611222097_159150_wirtschaftsdaten-kompakt---oesterreich.pdf?v=1 ''Germany Trade and Invest, November 2016: Wirtschaftsdaten kompakt – Österreich''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190625223351/https://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/MKT/2016/11/mkt201611222097_159150_wirtschaftsdaten-kompakt---oesterreich.pdf?v=1 |date=25 Junie 2019 }}</ref> ! 2013 ! 2014 ! 2015 |---- |- | Invoere | 138,0 | 137,0 | 140,1 |---- |- | Uitvoere | 131,9 | 134,2 | 137,8 |} Die belangrikste invoere in 2015 was chemiese produkte (13,4 persent van die totale invoere), masjiene (11,8%), motors en motoronderdele (9,8%), elektroniese goedere (9,3%), voedsel (6,6%), elektrotegniese goedere (5,4%), tekstiele (5,0%) en ander goedere (40,7%). Die belangrikste uitvoere was masjiene (18 persent), chemiese produkte (13,3%), motors en motoronderdele (8,2%), elektroniese goedere (6,2%), elektrotegniese produkte (6,0%), voedsel (5,5%), metaalprodukte (5,4%), yster en staal (5,2%) en ander goedere (32,2%). {| class="wikitable" ! Invoere na Oostenryk in Miljoene €<ref>{{de}} Statistik Austria: ''Statistisches Jahrbuch Österreichs 2017'', bl. 406</ref> ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 ! 2019 |---- |- | Duitsland | 49&nbsp;020,3 | 48&nbsp;543,3 | 49&nbsp;243,7 | | | | |---- |- | Italië | 8&nbsp;006,5 | 8&nbsp;033,3 | 8&nbsp;199,7 | | | | |---- |- | Volksrepubliek China | 6&nbsp;788,0 | 7&nbsp;322,7 | 7&nbsp;956,9 | | | | |---- |- | Switserland | 6&nbsp;822,0 | 6&nbsp;633,0 | 7&nbsp;498,3 | | | | |---- |- | Tsjeggië | 5&nbsp;263,7 | 5&nbsp;405,2 | 5&nbsp;577,3 | | | | |---- |- | Suid-Afrika | 522,1 | 427,4 | 346,1 | | | 348,0 | 572,0 |} {| class="wikitable" ! Uitvoere uit Oostenryk in Miljoene €<ref>{{de}} Statistik Austria: ''Statistisches Jahrbuch Österreichs 2017'', bl. 406</ref> ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 ! 2019 |---- |- | Duitsland | 37&nbsp;873,5 | 38&nbsp;082,1 | 38&nbsp;476,9 | | | | |---- |- | Verenigde State | 7&nbsp;060,0 | 7&nbsp;780,5 | 9&nbsp;083,2 | | | | |---- |- | Italië | 8&nbsp;228,3 | 8&nbsp;237,3 | 8&nbsp;259,0 | | | | |---- |- | Switserland | 6&nbsp;337,4 | 6&nbsp;685,6 | 7&nbsp;121,4 | | | | |---- |- | Frankryk | 5&nbsp;913,6 | 6&nbsp;265,1 | 5&nbsp;869,1 | | | | |---- |- | Suid-Afrika | 506,3 | 476,8 | 488,1 | | | 588,0 | 608,0 |} == Media == [[Lêer:Wien - ORF-Zentrum Küniglberg.JPG|duimnael|links|ORF-uitsaaisentrum Küniglberg in Wene]] Die konsentrasie in die Oostenrykse mediabedryf is die hoogste in [[Europa]].<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_4621EBA5AC36B91E504174518BC32BB9/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Oesterreich/Kultur-UndBildungspolitik_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Oostenryk – Kultuur, onderwys en media. Besoek op 25 Januarie 2017''] {{dooie skakel}}</ref> So verteenwoordig die vier grootste [[koerant|dagblaaie]] (''Kronenzeitung'', ''Heute'', ''Österreich'' en ''Kleine Zeitung'') 67 persent van die totale nasionale oplaag. Die ''Kronen Zeitung'' is die grootste dagblad met 'n daaglikse oplaag van 810&nbsp;000. Ander belangrike koerante sluit in die poniekoerante ''Österreich'' (540&nbsp;000) en ''Heute'' (635&nbsp;500) wat albei gratis versprei word; die ''Kleine Zeitung'' (300&nbsp;000), wat hoofsaaklik in die deelstate Karintië en Stiermarke gelees word; en die ''Kurier'' (187&nbsp;000). Oostenryk se twee belangrikste gehalte-dagblaaie, ''Der Standard'' en ''Die Presse'' het merkbaar kleiner oplae van respektiewelik 83&nbsp;750 en 80&nbsp;000. Die televisiemark word steeds oorheers deur die openbare uitsaaier ORF (Oostenrykse Uitsaaikorporasie) wat programme op twee kanale, ORF 1 en ORF 2, beeldsend. Die bekendste privaat uitsaaiers is ATV en Puls 4. Nogtans bly Duitse openbare en privaat uitsaaiers sterk mededingers wat per kabel of satelliet ontvang kan word. Sommige van Duitsland se groot privaat televisiekanale het dogterkorporasies in Oostenryk. == Misdaad == Die [[misdaad]]syfers is van die laagste in die Europese Unie. Nogtans het inbrake en motordiefstal gedurende die laaste jare toegeneem. Moord en ander gewelddadige misdaad is teenoor die situasie in [[Suid-Afrika]] baie skaars. == Sport == [[Lêer:Bergisel.jpg|duimnael|links|[[Innsbruck]] het beide die [[Olimpiese Winterspele 1964|Olimpiese Winterspele in 1964]] en [[Olimpiese Winterspele 1976|1976]] asook die eerste Olimpiese Jeugwinterspele 2012 gehuisves]] [[Lêer:Fischer Sports franz-klammer 1976.jpg|duimnael|Die Skirenjaer [[Franz Klammer]] het tydens die [[Olimpiese Winterspele 1976]] in Innsbruck 'n goue medalje gewen]] Weens die bergagtige gebied is [[alpeski]] 'n belangrike [[sport]]soort in Oostenryk baie waardevol vir die bevordering en ekonomiese groei van die land.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Roman Horak, Georg Spitaler |title=Sport, Space and National Identity: Soccer and Skiing as Formative Forces: On the Austrian Example |journal=American Behavioral Scientist |date=2003 |volume=46 |issue=11 |pages=1508–1518 |doi=10.1177/0002764203046011004 |s2cid=144319167}}</ref> Soortgelyke sportsoorte soos [[sneeuplankry]] en [[skansspring]] is ook baie gewild. Oostenrykse atlete soos [[Annemarie Moser-Pröll]], [[Franz Klammer]], [[Hermann Maier]], [[Toni Sailer]], [[Benjamin Raich]], [[Marlies Schild]] en [[Marcel Hirscher]] word algemeen as van die beste alpeskiërs nog beskou, [[Armin Kogler]], [[Andreas Felder]], [[Ernst Vettori]], [[Andreas Goldberger]], [[Andreas Widhölzl]], [[Thomas Morgenstern]] en [[Gregor Schlierenzauer]] as van die beste skispringers nog. [[Bobslee]], [[rodel]] en [[skeleton]] is ook gewild met 'n permanente baan in Igls, wat die bobslee- en rodel-items tydens die [[Olimpiese Winterspele 1964|Olimpiese Winterspele in 1964]] en [[Olimpiese Winterspele 1976|1976]] in [[Innsbruck]] gehuisves het. Die eerste Olimpiese Jeugwinterspele 2012 is ook in Innsbruck gehou.<ref name="WYO2012">{{en}} {{cite web |url=http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2890 |title=YOG Innsbruck 2012: Relive the announcement |date=12 Desember 2008 |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |accessdate=24 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216073505/http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2890 |archive-date=16 Desember 2008 |url-status=live}}</ref> [[Sokker]] is 'n gewilde sportsoort in Oostenryk en word beheer deur die Oostenrykse Sokkervereniging (''Österreichischer Fußball-Bund'', ÖFB).<ref name="Football">{{de}} {{cite web |url=https://www.oefb.at |title=Österreichischer Fußballbund |publisher=Oostenrykse Sokkervereniging |accessdate=28 Februarie 2025}}</ref> Oostenryk was eens een van die suksesvolste sokkerlande op die Europese vasteland en het tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934]] in die vierde plek, tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954]] in die derde plek en tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978]] in die sewende plek geëindig. In onlangse jare was Oostenryk egter nie internasionaal suksesvol nie. Oostenryk het saam met Switserland die [[Europese Sokkerkampioenskap 2008]] aangebied. Die nasionale Oostenrykse sokkerliga is die Oostenrykse Bundesliga, waaraan onder andere rekordkampioene soos [[SK Rapid Wien]], [[Austria Wene|FK Austria Wien]], [[FC Red Bull Salzburg]] en [[Sturm Graz|SK Sturm Graz]] deelneem. Benewens sokker het Oostenryk ook professionele nasionale ligas vir die meeste ander spansporte, insluitende die Oostenrykse Hokkieliga vir [[yshokkie]], die Oostenrykse Basketbal-Bundesliga vir [[basketbal]] en die Oostenrykse Voetballiga vir [[Amerikaanse voetbal]]. [[Perdry]] is ook gewild; die bekende Spaanse Ryskool van Wene is in Wene geleë. [[Niki Lauda]] is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer en driemalige wêreldkampioen: in 1975, 1977 en 1984. Hy is tot dusver die enigste renjaer wat wêreldkampioen vir beide [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[McLaren]] geword het, dié sport se twee beste konstrukteurs. Van die ander bekende Oostenrykse F1-renjaers sluit in [[Gerhard Berger]] en [[Jochen Rindt]]. In Oostenryk word ook F1-renne gejaag ([[Oostenrykse Grand Prix]]); nou gehou op die [[Red Bull Ring]], voorheen ook op die [[Österreichring]] en [[Zeltweg Airfield]]. [[Thomas Muster]] is 'n voormalige Oostenrykse [[tennis]]speler en een van die beste kleispelers nog. Hy het die [[Franse Ope]] in 1995 gewen en in 1996 het hy die eerste plek op die ATP-ranglys beklee. [[Dominic Thiem]] is ook 'n bekende Oostenrykse tennisspeler en hy het die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] in 2020 gewen en tydens beide die Franse en [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] die eindstryd gehaal. Ander bekende Oostenrykse tennisspelers sluit in [[Horst Skoff]] en [[Jürgen Melzer]]. In die vroeë jare van die Tweede Republiek na die Tweede Wêreldoorlog het sport 'n belangrike rol gespeel in die ontwikkeling van 'n nasionale bewussyn en in die bevordering van nasionale selfvertroue, veral deur toernooie soos die Tour of Austria-fietswedren en deur sportsuksesse soos die nasionale sokkerspan se afsluiting van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954 in die derde plek en die vertonings van Toni Sailer en die res van die "Kitzbühel Wonderwerkspan" in die 1950's.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Matthias Marschick |date=2011 |title=Austrian Sport and the Challenges of Its Recent Historiography |journal=Journal of Sport History |volume=38 |issue=2 |pages=189–198 |doi=10.5406/jsporthistory.38.2.189 |jstor=10.5406/jsporthistory.38.2.189 |s2cid=145300546}}</ref><ref>{{en}} {{cite journal |author=Gilbert Norden |date=2001 |title=Austrian Sport Museums |url=http://library.la84.org/SportsLibrary/JSH/JSH2001/JSH2801/JSH2801h.pdf |url-status=live |journal=Journal of Sport History |volume=28 |issue=1 |pages=87–107 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170114031850/http://library.la84.org/SportsLibrary/JSH/JSH2001/JSH2801/JSH2801h.pdf |archive-date=14 January 2017 |accessdate=3 Januarie 2017 |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Austria|title=Austria|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=28 Februarie 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/austria/|title=Austria|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=28 Februarie 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Austria|Oostenryk}} ; Amptelike webtuistes ---- * {{de}} [https://www.oesterreich.gv.at/ Amptelike webwerf van die Oostenrykse regering] ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Austria|Oostenryk}} * {{en}} [https://www.globelink.co.uk/articles/country-information/travelling-to-austria/top-10-tourist-attractions-in-austria.html Top 10 toeriste-aantreklikhede in Oostenryk] ; Ekonomie & Sake ---- * {{de}} [https://www.advantageaustria.org/ ''Sakegids Oostenryk''] * {{de}} {{en}} [https://www.wko.at/ ''WKO Wirtschaftskammer Österreich''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Oostenryk}} | Noord = {{vlagland|Duitsland}} • {{vlagland|Tsjeggië}} | Noordoos = {{vlagland|Slowakye}} | Oos = {{vlagland|Hongarye}} | Suidoos = {{vlagland|Slowenië}} | Suid = {{vlagland|Italië}} • {{vlagland|Slowenië}} | Suidwes = {{vlagland|Italië}} | Wes = {{vlagland|Switserland}} • {{vlagland|Liechtenstein}} | Noordwes = {{vlagland|Duitsland}} }} {{Lande van Europa}} {{EU-lande}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Oostenryk| ]] 2ofp3c0wx2av8yy32ugh7f83nhoja09 0 11647 2889920 2546383 2026-04-04T08:51:02Z Aliwal2012 39067 /* Amptelike tale van Suid-Afrika */ nou twaalf landstale 2889920 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Official languages in Africa.svg|duimnael|Amptelike tale van [[Afrika]]: {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Afrikaans]]}} {{sleutel|#19822D|[[Arabies]]}} {{sleutel|#C35A91|[[Engels]]}} {{sleutel|#415096|[[Frans]]}} {{sleutel|#8EB423|[[Portugees]]}} {{sleutel|#DAC716|[[Spaans]]}} {{sleutel|#55433B|[[Swahili]]}} {{sleutel|#8A8B8D|ander tale}}}}]] [[Lêer:Indian states by official language.png|duimnael|Indiese deelstate met [[Hindi]], [[Engels]] of plaaslike tale as amptelike tale]] Die term '''amptelike taal''' of '''ampstaal''' verwys na dié [[taal]] wat deur die [[regering]] en ander owerhede van 'n bepaalde staat gebruik word om met mekaar en met die burgers te kommunikeer en wat ook deur die bewoners van die land gebruik word indien hulle 'n administratiewe instelling kontak. Meesal is die taal wat vir die [[grondwet]] van 'n land gebruik word, ook sy amptelike taal. Veelvolkige lande soos [[Suid-Afrika]] het dikwels meer as een amptelike taal. In teenstelling met amptelike tale word verkeerstale of ''[[lingua franca]]'' in 'n veeltalige omgewing gebruik om die kommunikasie te vergemaklik, terwyl skool- of onderwystale net in die onderwys van 'n bepaalde land gebruik word. == Die keuse van die ampstaal == Die ampstaal of ampstale is nie noodwendig die [[moedertaal]] van die bevolking van 'n bepaalde land nie. In [[Europa]], [[Asië]] of die [[Amerikas]] is gewoonlik die taal met die meeste sprekers as die amptelike taal gekies; derhalwe is [[Duits]] die amptelike taal van [[Duitsland]] en [[Portugees]] (''Brasileiro'') die amptelike taal van [[Brasilië]]. In [[Afrika]] het die voormalige koloniale taal dikwels die status van amptelike taal gekry, soos byvoorbeeld [[Frans]] in [[Mali]] of [[Engels]] in [[Zambië]]. Hierdie praktyk bevoordeel meesal die heersende elite, wat die ampstaal in teenstelling met die gewone bevolking magtig is. Slegs in 'n klein aantal lande soos [[Switserland]] (met vier amptelike tale: [[Duits]], [[Frans]], [[Italiaans]] en [[Romansch]]), [[België]] (met drie amptelike tale: [[Nederlands]], Frans en Duits) en Suid-Afrika (met elf amptelike tale) is die belangrikste landstale as amptelike tale erken. Die meeste minderheidstale (soos [[Bretons]], Duits en Nederlands in [[Frankryk]]) geniet nie hierdie soort erkenning nie – enersyds word minderheidstale as 'n bedreiging vir die nasionale eenheid van 'n land beskou, andersyds kan baie lande dit nie bekostig om alle beamptes twee- of meertalig op te lei en amptelike dokumente in meer as een taal uit te gee nie. In die praktyk lei 'n sodanige taalbeleid moontlik tot die afskaling en maatskaplike minagting van nie-amptelike of tweederangse amptelike tale. 'n Moontlike kompromis is die erkenning van 'n streeksgebonde status as amptelike taal ([[Italië]] erken byvoorbeeld die ampstaalstatus van Duits in die oorwegend Duitstalige [[Suid-Tirol]]). == Amptelike tale van Suid-Afrika == {{Hoofartikel|Tale in Suid-Afrika}} Behalwe [[Afrikaans]] het Suid-Afrika nog elf amptelike tale. Een daarvan, [[Engels]], wen egter ál hoe meer veld omdat dit 'n magtige [[wêreldtaal]] is. Die [[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] (Pansat) is 'n regeringsliggaam wat in 1995 ingestel is met die opdrag om 'n gunstige omgewing te skep vir die ontwikkeling en gebruik van alle amptelike tale. Pansat bevorder dus elke individu se reg om sy of haar taal op alle gebiede van die samelewing te kan gebruik en koester ook die waarde van elke taal as 'n hulpbron vir die land. Só kan die oorheersing van een taal oor 'n ander voorkom word. Afrikaans met sy vele sprekers kan binne hierdie veeltalige opset voortleef, gebruik word en as kosbare hulpbron ontwikkel word. Die twaalf amptelike tale van Suid-Afrika is Afrikaans, Engels, [[Suid-Ndebele|Ndebele]], [[Xhosa]], [[Zoeloe]], [[Noord-Sotho (taal)|Noord-Sotho]], [[Suid-Sotho]], [[Tswana]], [[Swazi]], [[Venda (taal)|Venda]], [[Tsonga]] en [[gebaretaal]].<ref>{{cite web |title=Die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 1996 |url=http://www.justice.gov.za/legislation/constitution/SAConstitution-web-afr.pdf |publisher=Departement van Justisie en Staatkundige Ontwikkeling |pages=4 |access-date=10 November 2018 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826182942/http://www.justice.gov.za/legislation/constitution/SAConstitution-web-afr.pdf |archive-date=26 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Taal]] sk8b65m8a81m1yooeuxjaaj9k4ra5y1 2889925 2889920 2026-04-04T09:18:07Z Aliwal2012 39067 /* Amptelike tale van Suid-Afrika */ Gebaretaal 2889925 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Official languages in Africa.svg|duimnael|Amptelike tale van [[Afrika]]: {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Afrikaans]]}} {{sleutel|#19822D|[[Arabies]]}} {{sleutel|#C35A91|[[Engels]]}} {{sleutel|#415096|[[Frans]]}} {{sleutel|#8EB423|[[Portugees]]}} {{sleutel|#DAC716|[[Spaans]]}} {{sleutel|#55433B|[[Swahili]]}} {{sleutel|#8A8B8D|ander tale}}}}]] [[Lêer:Indian states by official language.png|duimnael|Indiese deelstate met [[Hindi]], [[Engels]] of plaaslike tale as amptelike tale]] Die term '''amptelike taal''' of '''ampstaal''' verwys na dié [[taal]] wat deur die [[regering]] en ander owerhede van 'n bepaalde staat gebruik word om met mekaar en met die burgers te kommunikeer en wat ook deur die bewoners van die land gebruik word indien hulle 'n administratiewe instelling kontak. Meesal is die taal wat vir die [[grondwet]] van 'n land gebruik word, ook sy amptelike taal. Veelvolkige lande soos [[Suid-Afrika]] het dikwels meer as een amptelike taal. In teenstelling met amptelike tale word verkeerstale of ''[[lingua franca]]'' in 'n veeltalige omgewing gebruik om die kommunikasie te vergemaklik, terwyl skool- of onderwystale net in die onderwys van 'n bepaalde land gebruik word. == Die keuse van die ampstaal == Die ampstaal of ampstale is nie noodwendig die [[moedertaal]] van die bevolking van 'n bepaalde land nie. In [[Europa]], [[Asië]] of die [[Amerikas]] is gewoonlik die taal met die meeste sprekers as die amptelike taal gekies; derhalwe is [[Duits]] die amptelike taal van [[Duitsland]] en [[Portugees]] (''Brasileiro'') die amptelike taal van [[Brasilië]]. In [[Afrika]] het die voormalige koloniale taal dikwels die status van amptelike taal gekry, soos byvoorbeeld [[Frans]] in [[Mali]] of [[Engels]] in [[Zambië]]. Hierdie praktyk bevoordeel meesal die heersende elite, wat die ampstaal in teenstelling met die gewone bevolking magtig is. Slegs in 'n klein aantal lande soos [[Switserland]] (met vier amptelike tale: [[Duits]], [[Frans]], [[Italiaans]] en [[Romansch]]), [[België]] (met drie amptelike tale: [[Nederlands]], Frans en Duits) en Suid-Afrika (met elf amptelike tale) is die belangrikste landstale as amptelike tale erken. Die meeste minderheidstale (soos [[Bretons]], Duits en Nederlands in [[Frankryk]]) geniet nie hierdie soort erkenning nie – enersyds word minderheidstale as 'n bedreiging vir die nasionale eenheid van 'n land beskou, andersyds kan baie lande dit nie bekostig om alle beamptes twee- of meertalig op te lei en amptelike dokumente in meer as een taal uit te gee nie. In die praktyk lei 'n sodanige taalbeleid moontlik tot die afskaling en maatskaplike minagting van nie-amptelike of tweederangse amptelike tale. 'n Moontlike kompromis is die erkenning van 'n streeksgebonde status as amptelike taal ([[Italië]] erken byvoorbeeld die ampstaalstatus van Duits in die oorwegend Duitstalige [[Suid-Tirol]]). == Amptelike tale van Suid-Afrika == {{Hoofartikel|Tale in Suid-Afrika}} Behalwe [[Afrikaans]] het Suid-Afrika nog elf amptelike tale. Een daarvan, [[Engels]], wen egter ál hoe meer veld omdat dit 'n magtige [[wêreldtaal]] is. Die [[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] (Pansat) is 'n regeringsliggaam wat in 1995 ingestel is met die opdrag om 'n gunstige omgewing te skep vir die ontwikkeling en gebruik van alle amptelike tale. Pansat bevorder dus elke individu se reg om sy of haar taal op alle gebiede van die samelewing te kan gebruik en koester ook die waarde van elke taal as 'n hulpbron vir die land. Só kan die oorheersing van een taal oor 'n ander voorkom word. Afrikaans met sy vele sprekers kan binne hierdie veeltalige opset voortleef, gebruik word en as kosbare hulpbron ontwikkel word. Die twaalf amptelike tale van Suid-Afrika is Afrikaans, Engels, [[Suid-Ndebele|Ndebele]], [[Xhosa]], [[Zoeloe]], [[Noord-Sotho (taal)|Noord-Sotho]], [[Suid-Sotho]], [[Tswana]], [[Swazi]], [[Venda (taal)|Venda]], [[Tsonga]] en [[Suid-Afrikaanse Gebaretaal|Gebaretaal]].<ref>{{cite web |title=Die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 1996 |url=http://www.justice.gov.za/legislation/constitution/SAConstitution-web-afr.pdf |publisher=Departement van Justisie en Staatkundige Ontwikkeling |pages=4 |access-date=10 November 2018 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826182942/http://www.justice.gov.za/legislation/constitution/SAConstitution-web-afr.pdf |archive-date=26 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Taal]] rpot7370yikc7gnmx6zae79kpnl5r10 0 24042 2889923 2871795 2026-04-04T09:06:18Z Aliwal2012 39067 vrywillige proeflees op Saterdae 2889923 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Taal |naam=Afrikaans |inheemsenaam= |familiekleur=Indo-Europees |state={{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Namibië}}<br />{{vlagland|Botswana}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}}<br />{{vlagland|Eswatini}}<br />{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}<br />{{vlagland|Australië}}<br />{{vlagland|Nieu-Seeland}}<br />{{vlagland|Kanada}}<br />{{vlagland|Verenigde State}}<br />{{vlagland|Ierland}}<br />{{vlagland|Argentinië}} |streek=[[Suider-Afrika]] |sprekers= 7,2 miljoen (eerste taal)<br />10,3 miljoen (tweede of derde taal)<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=afr www.ethnologue.com].</ref> |rang=99 |skrif=[[Latynse alfabet]]<br />[[Arabiese alfabet]] ([[Arabies-Afrikaans]]) |fam2=[[Germaanse tale|Germaans]] |fam3=[[Wes-Germaanse tale|Wes-Germaans]] |fam4=[[Nederfrankies]] |fam5=[[Nederlands]] |nasie={{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Namibië}} (erken as minderheidstaal) |agentskap=Die [[Taalkommissie]] van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] (in Suid-Afrika) |iso1=af|iso2=afr|iso3=afr |kaart=[[Lêer:Afrikaans ETN15 Status.svg|250px|Verspreiding van Afrikaans in die wêreld]] }} '''Afrikaans''' is tipologies beskou 'n [[Indo-Europese tale|Indo-Europese]], [[Wes-Germaanse tale|Wes-Germaanse]], [[Nederfrankies]]e [[taal]],<ref>https://www.ethnologue.com/language/afr</ref> wat aan die suidpunt van Afrika onder invloed van verskeie ander tale en taalgroepe ontstaan het. Afrikaans is op 8 Mei 1925 as 'n [[amptelike taal]] van [[Suid-Afrika]] erken en is tans die derde jongste Germaanse taal wat amptelike status geniet, naas [[Faroëes]] wat in 1948 grondwetlik erken is en [[Luxemburgs]] wat hierdie status in 1984 verkry het. Afrikaans is een van die twaalf amptelike tale van [[Suid-Afrika]] en daarnaas ook 'n belangrike taal van [[Namibië]]. Volgens die Suid-Afrikaanse sensusopname van 2011, beskou ongeveer 6,9 miljoen sprekers in Suid-Afrika (13,5% van die totale bevolking)<ref>http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf</ref> dit as hulle moedertaal. Sowat een miljoen van dié sprekers is tweetalige moedertaalsprekers van Afrikaans en [[Engels]].<ref name="louw">{{en}} {{cite web |url=http://www.geocities.com/TheTropics/8240/afrikaan.htm |title=''Gerhard Louw: Afrikaans'' |accessdate= 1 Januarie 2008 |archive-date=19 Februarie 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990219222004/http://www.geocities.com/TheTropics/8240/afrikaan.htm |url-status=dead }}</ref> Buiten die oorspronklike taalgebied, is daar groot groepe Afrikaanssprekendes in lande soos [[Namibië]] (ongeveer 180&nbsp;000; naastenby 9% van alle huishoudings),<ref>http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode%3a27%3bareaCode%3a0%3bsexCode%3a0&c=2,3,5,7,9,11,13,14,15&s=_vcvv2:asc,_countryEnglishNameOrderBy:asc,refYear:desc&v=1</ref> die [[Verenigde Koninkryk]] (ongeveer 100&nbsp;000),<ref>Volgens amptelike statistiek het 140&nbsp;236 Suid-Afrikaanse burgers in 2001 in die Verenigde Koninkryk gebly, [http://www.statssa.gov.za/PublicationsHTML/Report-03-51-032003/html/Report-03-51-032003_12.html ''Statistics South Africa – Comparative Assessment of Data on Self-Declared Emigration, 2002 Update''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060903115559/http://www.statssa.gov.za/PublicationsHTML/Report-03-51-032003/html/Report-03-51-032003_12.html |date= 3 September 2006 }}</ref> [[Nieu-Seeland]] (21&nbsp;000 in 2006),<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.stats.govt.nz/census/2006-census-data/quickstats-about-culture-identity/quickstats-about-culture-and-identity.htm?page=para011Master |title=''Statistics New Zealand – QuickStats about Culture and Identity'' |accessdate= 1 Januarie 2008 |archive-date= 1 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080201021015/http://www.stats.govt.nz/census/2006-census-data/quickstats-about-culture-identity/quickstats-about-culture-and-identity.htm?page=para011Master |url-status=dead }}</ref> [[Botswana]] (20&nbsp;000), die [[Verenigde State]] (23&nbsp;010 volgens die ''2009–2013 American Community Survey'' wat deur die Amerikaanse Sensusburo in Oktober 2015 gepubliseer is<ref>[https://names.mongabay.com/languages/Afrikaans.html ''mongabay.com: How many people speak "Afrikaans" in America. Besoek op 15 September 2019'']</ref>), [[Australië]] (43&nbsp;741, volgens die sensus van 2016), en [[Kanada]] (8&nbsp;770 volgens die sensus van 2011).<ref>[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/tbt-tt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=1&PID=107988&PRID=0&PTYPE=101955&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2011&THEME=90&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= ''Statistics Canada: 2011 Census of Canada: Topic-based tabulations. Besoek op 19 Mei 2015'']</ref> Afrikaans het as kontaktaal aan die suidpunt van Afrika ontwikkel uit die kontak tussen 16de- en [[17de eeu]]se [[Nuwe Nederlands|Nieunederlands]] (of Nuwe Nederlands), [[Khoisan-tale|Khoi, San]], [[Maleis]], [[Portugees]], [[Frans]], [[Duits]], [[Engels]] en verskeie [[Nguni-taalfamilie|Nguni]]- en [[Sotho-taalfamilie|Sothotale]].<ref name="mesthrie">Rajend Mesthrie: ''Language in South Africa'', p. 200 tot 206</ref> == Klassifikasie == [[Lêer:Niederfränkisch.png|duimnael|Nederfrankiese taalgebied in Europa.]] * [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] ** [[Germaanse tale|Germaans]] *** [[Wes-Germaanse tale|Wes-Germaans]] **** [[Nederduits]] ***** [[Nederfrankies]] ****** [[Nederlands]] ******* Afrikaans Afrikaans is 'n [[Indo-Europees|Indo-Europese taal]] wat aan die [[Wes-Germaanse tale|Wes-Germaanse]] tak van die [[Germaanse tale]] behoort. Afrikaans behoort saam met [[Nederlands]] aan die [[Nederfrankies]]e taalgroep wat van [[Oudnederlands]] afstam. Nederfrankiese verskeidenhede word in [[Europa]] in [[Nederland]], die noorde van [[België]], [[Frans-Vlaandere]] in [[Frankryk]] en die [[Duitsland|Duitse]] gebied langs die [[Ryn]] tussen [[Keulen]] en die grens tussen Duitsland en Nederland gepraat. Buite Europa word Nederfrankiese verskeidenhede in [[Suid-Afrika]], [[Namibië]], [[Suriname]] en die Nederlandse eilande in die Karibiese See gepraat. Die Nederfrankiese verskeidenhede word saam met [[Nedersaksies]] onder [[Nederduits]] gegroepeer. Daar het 'n skeiding gekom tussen Nederduits en Hoogduits vanweë die [[Hoogduitse klankverskuiwing]].<ref>Glück, H. (ed.): ''Metzler Lexikon Sprache'', pages 472, 473. Stuttgart, Weimar: Metzler, 2000 (entries ''niederdeutsch'' and ''niederfränkisch'')</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Afrikaans}} === Ontstaan van die Afrikaanse omgangsvariëteite === [[Lêer:Nederlandse taalmonument.jpg|duimnael|Die [[Eerste Taalmonument]] in [[Burgersdorp]] ([[Oos-Kaap]]) versinnebeeld die erkenning van [[Nederlands]] as amptelike taal in die [[Kaapkolonie]].]] [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentObelisks.jpg|duimnael|Die [[Afrikaanse Taalmonument]] in [[Paarl]] ([[Wes-Kaap]]) versinnebeeld die invloed van ander tale in die ontstaan van Afrikaans.]] Teen die middel van die 17de eeu het Europeërs hulle aan die Kaap gevestig. Op taalgebied sou hier 'n proses plaasvind wat in alle Nuwe Wêreldlande waar mense van verskillende tale en kulture vermeng het, plaasgevind het. Nuwe omgangsvariëteite sou ontstaan. Aan die Kaap sou ook taalontwikkelinge wat latent in [[Nederlands]] aanwesig was, tot ontplooiing kom,<ref>Raidt, Edith H.: ''Afrikaans en sy Europese Verlede''. Kaapstad: Nasou Beperk 1991, bl. 230</ref> soos die sinkopee van die intervokaliese -d- en -g- (byvoorbeeld: sadel > saal en regen > reën). By die ontwikkeling van sommige Afrikaans-Hollandse omgangsvariëteite, was die invloed van vreemde tale gering, maar ander variëteite het 'n [[Kreooltaal|kreoliseringsproses]] ondergaan – byvoorbeeld Hottentot-Hollands en Slawe-Hollands. Alle vreemdelinge aan die Kaap het Nederlands egter eie probeer maak. Veral ander Europeërs is binne 'n relatief kort tydperk geassimileer. Die nuwe omgangsvariëteite word wel deur 'n eenvoudiger taalkode gekenmerk. Hierdie proses was egter nie alleen tot die Kaap beperk nie. In [[Brasilië]] sou in dieselfde tyd 'n omgangsvariëteit ontstaan het wat grammatikaal eenvoudiger as Europese [[Portugees]] is. In [[Quebec]] het ook 'n omgangsvariëteit ontstaan wat grammatikaal eenvoudiger as Europese [[Frans]] is. As gevolg van die Europese [[volksverhuising]], verhuis [[Friese]], [[Angele]], [[Sakse]] en [[Jutte]] van die Europese vasteland na die Britse eilande waar hierdie Germaanse immigrante met die Britse [[Kelte]] vermeng. Tussen 800 en 1100 sou [[Wikings]] of Vikinge hulle ook op die Britse Eilande vestig. Die nuwe Germaanse taal wat hier ontwikkel het en later as Engels (afkomstig van Angele) bekend sou staan, is ook grammatikaal eenvoudiger as die Germaanse tale van die Europese vasteland. As gevolg van die grootskaalse [[taal]]- en kultuurvermenging in Amerika, het dáár ook nuwe omgangsvariëteite ontstaan wat grammatikaal eenvoudiger as Standaardengels is. Die bekendste voorbeeld hiervan is [[Negerengels]]. Die Nederlandse omgangsvariëteite aan die Kaap tussen 1652 en omstreeks 1800, is selde op skrif gestel, wat beteken dat ons nie vandag presies weet hoe hierdie variëteite gelyk het nie.<ref>Raidt, Edith H.: Afrikaans en sy Europese Verlede. Derde hersiene en uitgebreide uitgawe. Kaapstad: Nasou 1991, bl. 171</ref> Teen omstreeks 1800 is die volgende omgangsvariëteite aan die Kaap gepraat: : 1) Suiwer Nederlands; : 2) Burger Afrikaans of Kaaps-Hollands, soos gebruik deur die aristokrasie; : 3) Boere-Afrikaans, veral op die platteland; : 4) Hottentot-Hollands (of Hottentot-Afrikaans); : 5) Slawe-Afrikaans; : 6) Vreemdeling-Afrikaans.<ref>[[H.J.J.M. van der Merwe|Van der Merwe H.J.J.M]].: Herkoms en Ontwikkeling van Afrikaans. Afrikaanse Pers-Boekhandel: Johannesburg 1970, bl. 69</ref> Die skrywer [[A.N.E. Changuion]] vermeld dat die volgende variëteite in 1844 aan die Kaap gepraat was: : 1) Suiwer Nederlands; : 2) Hoog-Hollands, soos gebruik in die gegoede burgerlike kringe aan die Kaap; : 3) Plat-Kaaps van ander blankes en Engelse; : 4) Plat-Kaaps van die Hottentotte en ander 'gepeupel'.<ref>Changuion, A.N.E.: De Nederduitsche Taal in Zuid-Afrika Hersteld. Kaapstad: Richert Pike 1844</ref> In 1875 was [[S.J. du Toit]] van mening dat drie soorte Afrikaans in die Kaap gepraat was. Dit was volgens hom: : 1) Heere-Afrikaans; : 2) Boere-Afrikaans; : 3) Hottentot-Afrikaans.<ref>E.H. Raidt: Taalvariasie in Negentiende-Eeuse Afrikaans. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, jaargang 32(4), 240-256, bl. 241</ref> S.J. du Toit was van mening dat Boere-Afrikaners die 'regte' inwoners van Suid-Afrika was en het hy Boere-Afrikaans as die model waarop Standaardafrikaans geskoei moes word, beskou. === Standaardisering en ontwikkeling van Afrikaans as kultuurtaal === Aan die Kaap is verskillende Afrikaans-Hollandse omgangsvariëteite gepraat met Nederlands as die oorkoepelende kultuurtaal. Nederlands was die algemeen aanvaarde kultuurtaal en het as skryftaal, bestuurstaal, kerktaal en die taal van die onderwys gedien. In 1806 het die Kaapkolonie vir die tweede keer in Britse hande geval, waarna Engels 'n kragtige opmars begin het. Die gebruik van Afrikaans-Nederlands is onder Engelse bestuur ontmoedig. In 1854 het die [[Oranje-Vrystaat]] Nederlands as [[amptelike taal]] aanvaar. In 1882 is Nederlands, naas Engels, as die amptelike taal in die Kaap aanvaar. In 1888 is Nederlands as die amptelike taal in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) aanvaar. Om die erkenning van Nederlands as amptelike taal in die Kaapse parlement te herdenk, is die [[Eerste Taalmonument]] in 1893 by Burgersdorp opgerig. Aan die einde van die 19de eeu, was sommige mense van mening dat Afrikaans (veral Boere-Afrikaans) meer erkenning moes geniet en het hulle voorspraak vir 'n eie inheemse [[taal]] begin maak: Afrikaans. In die Nederlandstalige pers is toe soms briewe en artikels in Afrikaans geplaas. Die [[Kaapse Maleiers]] het ook begin om Afrikaans-Nederlands naas Arabies in hulle godsdiensgeoefeninge te gebruik. Die [[Maleiers]] het onder andere Afrikaans-Nederlands geskryf, maar in die [[Arabiese alfabet]]. == Die Afrikaanse Taalbeweging == [[Lêer:Patriot eerste voorblad.jpg|duimnael|[[Die Afrikaanse Patriot]] uitgegee in 1876.]] Die eerste- en tweede [[Afrikaanse Taalbeweging]] het veral die [[Amerikaanse Taalbeweging]] en ook die [[Vlaamse Taalbeweging]] as voorbeelde beskou. In die VSA het [[Noah Webster]] vir 'n eie inheemse Amerikaanse taal in die plek van Engels gepleit. In Vlaandere, Brasilië, Noorweë en Quebec het ook stemme vir 'n eie inheemse taal opgegaan. Hierdie taalbewegings was deur nasionalisme aangevuur. Die [[Vlaamse Taalbeweging]], die [[Brasiliaanse Taalbeweging]], die [[Amerikaanse Taalbeweging]] en die [[Quebecse Taalbeweging]] het telkens op mislukkings uitgeloop. Die [[Noorse Taalbeweging]] was wel aanvanklik 'n sukses, maar is tans besig om te misluk. Alleen die [[Afrikaanse Taalbeweging]] was volledig suksesvol in die vestiging van 'n ''nuwe kultuurtaal''. Die motivering en doelstellings van al hierdie taalbewegings was dieselfde. Die eerste Afrikaanse taalbeweging neem in 1875 met die stigting van die GRA of die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] in Paarl 'n aanvang. Die doelstellings van die '''GRA''' is egter deur die meeste Kapenaars verwerp. Nederlands is as die algemeen aanvaarde kultuurtaal beskou. Dit was die formele skryftaal, kerktaal, bestuurstaal, onderwystaal en die taal van die pers. Nederlands het hoë aansien geniet en is as 'n deftige statustaal beskou. Afrikaans is as 'n taal beskou wat die stempel van onkunde dra. Hoofregter J.H. de Villiers was in 1876 van mening dat 'n Afrikaanse Bybel, soos voorgestaan deur die Patriotmanne, onvanpas was, omdat die Afrikanerbevolking Nederlands in elk geval verstaan.<ref>A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika, Kaapstad, 1936, bl.97</ref> Dieselfde regter was al op 13 Mei 1875 in Kaapstad van mening dat indien dit die bedoeling van die GRA en Patriotmanne was om Nederlands met Afrikaans te vervang, dit later sou blyk 'n groot "misslag" te wees en die beweging uiteindelik 'n mislukking sou word, omdat die bevolkingsgrootte van die Afrikaners te klein was.<ref>A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika, Kaapstad, 1936, bl.36</ref> Artikels in die Nederlandstalige pers het neerhalend na Afrikaans verwys. In ''[[De Zuid-Afrikaan]]'' is na Afrikaans as 'n "''corruptie''", "''een mengelmoes van onzin en dwaasheid''" verwys, wat niks anders sou wees as "''een caricatuur van de gemeene wijze waarop die Mozambiekers op onze straten spreken en n.b. meestal geschreven wordt door uitlanders, die noch ons volk, noch ons land kennen''".<ref>Van Rensburg (1997), bl. 44</ref> ''[[Die Afrikaanse Patriot|Di Afrikaanse Patriot]]'', mondstuk van die GRA, is as 'n "''vod''", 'n "''Prulblad''" en 'n "''Hottentot Courant''" beskryf. Die meeste Afrikaners het Afrikaans op daardie tydstip insgelyk as 'n uiters minderwaardige taalvorm beskou. Vir hulle was dit 'n [[taal]] sonder grammatika; 'n Hottentotstaal; 'n wartaal; 'n mengelmoes vol onsin en dwaashede en 'n taal wat by skaapkrale en in die kombuis hoort. === Afrikaans en nasionalisme === Die [[erkenning van Afrikaans]] as amptelike taal naas Engels, vind op 8 Mei 1925 plaas.<ref>https://www.parliament.gov.za/press-releases/media-statement-sport-and-culture-committee-chairperson-celebrates-100th-anniversary-afrikaans-language</ref> Volgens Wet 9 van 1925, is Afrikaans toe aan Nederlands gelykgestel, maar in die praktyk het die ondersteuners van [[D.F. Malan]] Nederlands op 'n despotiese manier met Afrikaans vervang.<ref>J.J. le Roux: Handleiding in het Afrikaans voor Nederlanders. Amsterdam: S.L. van Looy. 1921. bl. 4.</ref> Afrikaans het sinoniem met [[nasionalisme]] geword. Afrikaans as kultuurtaal is beskou as die produk van nasionalisme;<ref>F.A. Ponelis: "Standaardafrikaans in oorgang." V.N. Webb (red.), Afrikaans ná Apartheid. Pretoria. J.L. van Schaik. 1992, bl.69–90.</ref> of as 'n uitingsvorm van nasionalisme.<ref>J.du P. Scholtz: Wording en Ontwikkeling van Afrikaans. Kaapstad: Tafelberg uitgewers. 1980. bl. 9.</ref> Die Afrikaners het immers oor 'n reeds gevestigde kultuurtaal beskik (Nederlands) wat doelbewus met 'n ander kultuurtaal (Afrikaans) vervang moes word. Die ondersteuners van D.F. Malan wou nie alleen 'n wig tussen Afrikaans en Nederlands inslaan nie, maar ook 'n wig tussen die Afrikaners en die Kleurlinge. [[J.B.M. Hertzog]] het juis gewaarsku dat Malan die verkeerde pad volg. Vir Hertzog was Nederlands die kultuurtaal van die Afrikaner en het Hertzog die Kleurlinggemeenskap ook as 'n deel van die Afrikaners beskou. Malan het gewen. Hy het die Kleurlinge tot nie-blankes laat verklaar en hulle uit 'blanke' dorpe en stede laat verwyder. Uiteindelik het juis hierdie rassisme die taal skade berokken. Afrikaans het 'apartheidstaal' geword, 'n simbool van die onderdrukking van die gekleurde helfte van sy eie sprekers. Met sy nuwe funksie as amptelike taal, het die woordeskat van Afrikaans in die 20ste eeu grootskaals uitgebrei, en intussen het meer as 200 Afrikaanse vakwoordeboeke verskyn. Om die [[taal]], wat oorspronklik 'n eenvoudige kommunikasiemiddel en omgangstaal was, tot 'n medium vir die onderwys, administrasie, literatuur, kunste en wetenskappe te kon uitbou, is dikwels na Nederlandse terme teruggekeer om [[neologisme]]s te vorm. Die verskillende Afrikaanse vaktale het intussen ook die internasionale woordeskat, wat op hulle gebiede gebruiklik is, oorgeneem. === Afrikaans na 1994 === [[Lêer:South Africa 2001 linguistic distribution of white people map.svg|duimnael|Verspreiding van Afrikaans versus Engels as huistaal onder [[Blanke Suid-Afrikaners]]. {{columns-list|2| {{sleutel|#2166ac|87,5–100% Afrikaans}} {{sleutel|#4393c3|75–87,5% Afrikaans}} {{sleutel|#92c5de|62,5–75% Afrikaans}} {{sleutel|#d1e5f0|50–62,5% Afrikaans}} {{sleutel|#fddbc7|50–62,5% Engels}} {{sleutel|#f4a582|62,5–75% Engels}} {{sleutel|#d6604d|75–87,5% Engels}} {{sleutel|#b2182b|87,5–100% Engels}}}}]] [[Lêer:Pretoriase kunsmuseum 1.jpg|duimnael|Tweetalige teken in Afrikaans en [[Suid-Ndebele]] by die [[Pretoriase Kunsmuseum]]]] Die Grondwet van 1909 het bepaal dat Nederlands en Engels die amptelike tale van die land was. In 1925 is Afrikaans aan Nederlands gelykgestel. Die Grondwet van 1961 het Afrikaans en Engels as amptelike tale erken, maar bevestig dat Afrikaans en Nederlands dieselfde status geniet. Volgens die Grondwet van 1983, was slegs Afrikaans en Engels die amptelike tale van die land. Die Grondwet van 1996 het elf amptelike tale erken, waarvan Afrikaans een is. Die aftakeling van Afrikaans as 'n volwaardige ampstaal in Suid-Afrika, het in die afgelope jare tot groot paniek gelei. Regeringsinstellings en privaatondernemings gee om verskillende redes dikwels aan Engels die voorkeur. Die mening het begin posvat dat Engels, as wêreldtaal, 'n meer geskikte taal vir onderwys en internasionale kommunikasie is. Hierdie beskouing is in stryd met die teenswoordige ontwikkeling in baie lande, waar streektale – as 'n soort reaksie op die toenemende [[globalisering]]stendense en die dreigende verlies van kulturele identiteit – begin herleef. Afrikaans toon in sy huidige situasie baie ooreenkomste met Europese streektale en beskik oor dieselfde potensiaal om in sy hoofsaaklike taalgebiede – die weste van Suid-Afrika en die suide van Namibië – 'n funksie as enigste amps- en wetenskapstaal te kan vervul. Daar is talle voorbeelde van ander lande, waar 'n konsekwente taalbeleid ten gunste van kleiner tale suksesvol ingestel is. Die [[Kanada|Kanadese]] provinsie [[Quebec]] het 'n eentalige Franse gebied in [[Noord-Amerika]] geword, ondanks die ekonomiese druk wat vanuit die Engelse omgewing uitgaan. In Katalonië, die historiese nywerheidsentrum van [[Spanje]], het die plaaslike [[Katalaans]] [[Spaans]] volledig uit die openbare lewe verdring, en selfs in tersiêre onderwys is Katalaans as enigste voertaal aanvaar. In [[Luxemburg]] word [[Luxemburgs]] (eintlik 'n vorm van [[Moeselfrankies]]) as amptelike taal naas Frans en Duits erken. In die geval van Afrikaans bly die letterkunde en die kultuurlewe 'n waarborg vir die voortbestaan daarvan. Afrikaanse koerante en tydskrifte geniet net soveel sukses as privaat-televisiekanale wat op die Afrikaanse mark gefokus is. In die suidelike helfte van Namibië, is Afrikaans die belangrikste huis- en omgangstaal, en die grootste [[koerant]] van die land, ''Die Republikein'', verskyn in Afrikaans. Terwyl die verkope van Suid-Afrikaans-gepubliseerde boeke tussen 2004 en 2014 meer as verdubbel het (van 1,5 miljoen tot 3,6 miljoen verkope), en die aantal Suid-Afrikaans-gepubliseerde boektitels toegeneem het van 9&nbsp;000 tot 16&nbsp;000, het die aandeel Suid-Afrikaans-gepubliseerde boeke in Afrikaans van 25 tot 45 persent gestyg.<ref>[http://www.mosselbayadvertiser.com/news/Arts--Entertainment/Entertainment/158298/Skrywers-geslyp-in-die-kuns-om-treffend-te-skryf ''Mossel Bay Advertiser, 24 Februarie 2016: Skrywers geslyp in die kuns om treffend te skryf. Besoek op 1 Mei 2017'']</ref> Hoewel Afrikaans as voer- en onderrigtaal dikwels aan die kortste end by staatsinstansies trek, staan verkope van Afrikaanse boeke in Suid-Afrika baie sterk. Die grote gros van Engelstalige boeke wat in Suid-Afrika verkoop word is naamlik van buitelandse oorsprong, en die verkoopsyfers van boeke wat plaaslik in Engels geskryf en verkoop word, word oorskadu deur dié in Afrikaans. Die mededinging van plaaslike boeke in Engels met dié uit die buiteland, is die vernaamste rede hiervoor.<ref name="Malan" /> In 2004 was net 22% van plaaslik gepubliseerde boeke in Afrikaans, teenoor 77% wat Engelstalig was. Teen 2015 het die omset van Afrikaanse boeke tot 49% van die totaal toegeneem, terwyl die aandeel van Engelse boeke tot 50% afgeneem het. Ook wat die digkuns betref, floreer Afrikaanse werke terwyl plaaslike verkope van Engelse digbundels so power vaar dat bykans geen plaaslike uitgewer meer daarin belangstelling toon nie. Afrikaanse boeke word deesdae ook deur buitelandse uitgewers soos PRH, Macmillan, Oxford en Pearson uitgegee. 'n Verdere pluspunt is die ruimer mediasteun wat onder meer deur die Afrikaanse pers aan (plaaslike) Afrikaanse boeke toegestaan word, sodat die Afrikaanse skrywer meer blootstelling as dié van 'n plaaslike Engelse skrywer geniet.<ref name="Malan" /> Statistiek in PASA (Uitgewersvereniging van Suid-Afrika) se ''Annual book publishing industry survey'' dui aan dat die netto verkope van Afrikaanse boeke tussen 2009 en 2015 op ongeveer 2 miljoen per jaar konstant gebly, en die aantal nuwe Afrikaanse titels van 832 tot 890 toegeneem het. Die getal titels van Afrikaanse boeke in druk het toegeneem van 5&nbsp;000 tot 8&nbsp;500 en die totale omset van Afrikaanse boeke het van R190&nbsp;miljoen tot R237&nbsp;miljoen gestyg — ’n toename van sowat 25%. Daarteenoor het die verkope van boeke in ander tale (hoofsaaklik in Engels) tussen 2009 en 2015 van 1,88&nbsp;miljoen eksemplare tot 1,74&nbsp;miljoen eksemplare gedaal.<ref name="Malan" /> Die opbloei in die verkope van Afrikaanse boeke kan ten dele toegeskryf word aan die verswakkende rand en [[Brexit]], met die gevolglike vergrotende prysverskil tussen plaaslike en ingevoerde boeke. Daar bestaan ook 'n getroue leserspublikum by die Afrikaanse uitgewers wat by die Engelse uitgewers van plaaslike boeke ontbreek. Afrikaanse boeke se voorkoms vertoon ook merendeels beter as hul ingevoerde Engelstalige eweknieë wat teen lae onkoste op swak papier gedruk, onleesbaar klein geset en sommer net aanmekaargelym word.<ref name="Malan">{{en}} {{cite web |url=https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/librarian_march_april_2017_0.pdf |title=Malan, M. 2017. Die Afrikaanse boek se toekoms lyk rooskleurig. ''Kaapse bibliotekaris'' 61(2):12–15. |accessdate=19 September 2017 |archive-date=19 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170919192128/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/librarian_march_april_2017_0.pdf |url-status=live }}</ref> Uit 'n skatting van 2007<!--watter skatting of bron?--> blyk dit dat Engels (as onderrigtaal) nie 'n groot invloed uitoefen op Afrikaanssprekende kinders se huistaalgebruik nie. Dit blyk verder dat baie minder bruin Afrikaanssprekers na Engels oorskakel as wat aanvanklik vermoed is. Afrikaansmediumskole is wel (regtens of onregtens) daarvan beskuldig dat hulle taalbeleid aanwend om inname van swart leerlinge te bemoeilik.<ref name="lafon1">{{en}} {{cite book |last1=Lafon |first1=Michel |last2=Webb |first2=Vic|last3=Wa Kabwe Segatti |first3=Aurelia |title=The Standardisation of African Languages – Language political realities (IFAS Working Paper Series) |date=2008 |publisher=CentRePoL & IFAS |pages=47 |url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00449090/document |accessdate=30 Januarie 2021}}</ref> Sekere swart ouers, soms met die steun van provinsiale onderwysdepartemente, het dan gedinge aanhangig gemaak om onderrig in Engels by hierdie skole af te dwing. Teen 2006 was daar 300 enkelmedium Afrikaanse skole vergeleke met 2&nbsp;500 in 1994, nadat meeste Afrikaanse skole na dubbelmedium-onderwys oorgeskakel het.<ref name="lafon1" /> In Mei 2022 is Afrikaans vir die eerste keer as 'n inheemse taal van Suid-Afrika erken.<ref>{{en}} [https://www.politicsweb.co.za/politics/anc-forced-to-recognise-afrikaans-khoi-and-san-lan#google_vignette ''ANC forced to recognise Afrikaans, Khoi and San languages'' – dr. Leon Schreiber. Besoek op 31 Maart 2025'']</ref> == Huidige verspreiding == {{Hoofartikel|Geografiese verspreiding van Afrikaanssprekendes}} === Afrikaans in Suider-Afrika === [[Lêer:South Africa 2011 Afrikaans speakers proportion map.svg|duimnael|Suid-Afrikaanse provinsies met 'n meerderheid Afrikaanstaliges in 2011. Daar is ook groot Afrikaanse gemeenskappe in die ander provinsies. {{Kolomme2 |Kolom1= {{sleutel|#EDF8E9|0–20%}} {{sleutel|#BAE4B3|20–40%}} {{sleutel|#74C476|40–60%}} |Kolom2= {{sleutel|#31A354|60–80%}} {{sleutel|#006D2C|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa 2011 Afrikaans speakers density map.svg|duimnael|Geografiese verspreiding van Afrikaans in Suid-Afrika volgens bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011. {{Kolomme2 |Kolom1= {{sleutel|#ffffcc|<1/km²}} {{sleutel|#ffeda0|1–3/km²}} {{sleutel|#fed976|3–10/km²}} {{sleutel|#feb24c|10–30/km²}} {{sleutel|#fd8d3c|30–100/km²}} |Kolom2= {{sleutel|#fc4e2a|100–300/km²}} {{sleutel|#e31a1c|300–1000/km²}} {{sleutel|#bc0026|1000–3000/km²}} {{sleutel|#800026|>3000/km²}}}}]] [[Lêer:Sprachenverteilung Afrikaans Namibia (2011).svg|duimnael|Verspreiding van Afrikaans in Namibië volgens die 2011-sensus: {{sleutel|white|<1%}} {{sleutel|#f4d7d7ff|1–5,99%}} {{sleutel|#e9afafff|6–10,99%}} {{sleutel|#de8787ff|11–20,99%}} {{sleutel|#d35f5fff|21–30,99%}} {{sleutel|#c83737ff|31–49,99%}}]] [[Lêer:Afrikaans USC2000 PHS.svg|duimnael|Verspreiding van Afrikaans in die Verenigde State (2000-sensus)]] [[Lêer:Afrikaans ETN15 Spread.svg|duimnael|Hoofverspreiding van Afrikaans]] Daar is onlangs nuwe skattings (gegrond op ''SA Satistics 2010 mid-year estimates'') uitgereik wat toon dat Afrikaans as huistaal oor die afgelope drie jaar veranderinge ondergaan het. Die getal mense wat Afrikaans tuis gebruik, het van omtrent 6,44 miljoen in 2007 tot omtrent 6,49 miljoen in 2010 gestyg (Namibië inkluis). Wat verrassend hierby mag wees is dat die syfer van swart Afrikaanssprekendes gestyg het van omtrent 0,24 miljoen in 2007 tot 0,29 miljoen in 2010. As redes daarvoor word onder meer die bevolkingsgroei in Namibië asook in die Vrystaat en die noordelike deel van Suid-Afrika vermoed waar Afrikaans die meesgebruikte taal onder werkers in die landbou is wat sodoende die taal ook by die huis gebruik. Verder kan ook vasgestel word dat Afrikaanse huishoudings toenemend na "dubbelmedium" oorskakel wat beteken dat Engels benewens Afrikaans gebruik word. Die getal wit Afrikaanssprekendes het effens toegeneem, terwyl die persentasie bruin Afrikaanssprekendes stadig maar seker daal. Volgens 2007 se ''Community Survey'' word geskat dat omtrent 6,44 miljoen Suid-Afrikaners Afrikaans as huistaal gebruik het (Blankes: 2,76 miljoen – Namibië inkluis, Bruin: 3,44 miljoen – Namibië inkluis, Swart: 0,24 miljoen (Namibië uitgesluit), Indiërs: minder as 10&nbsp;000). Benewens blanke en bruin Afrikaanssprekendes word Afrikaans deur die meeste etniese groepe in Suid-Afrika as 'n tweede (of selfs derde) taal gepraat. Westelike Suid-Afrika (d.w.s. die provinsies Noord- en Wes-Kaap en die westelike streke van die Vrystaat) is tans 'n oorwegend Afrikaanstalige gebied; 'n groot segment van Afrikaanses in die gebied is Kleurlinge. In die oostelike Suid-Afrika is daar stedelike konsentrasies van veral blanke Afrikaanssprekers in [[Pretoria]], [[Bloemfontein]], [[Vereeniging]], [[Welkom]], [[Potchefstroom]], [[Klerksdorp]], [[Kemptonpark]], [[Pietersburg]], [[Nelspruit]], [[Witbank]] en [[Krugersdorp]]. In [[Namibië]] is daar sowat 146&nbsp;000 sprekers. Afrikaans word daar erken as nasionale taal, maar die enigste amptelike taal sedert onafhanklikheid in 1989 is [[Engels]]. Volgens skattings is daar tot twintig miljoen mense wêreldwyd wat Afrikaans as moeder-, tweede of derde taal kan praat. {| class="wikitable" ! Etniese Groep ! Afrikaanssprekendes in 2011 |---- |- | Bruin Suid-Afrikaners | 3&nbsp;442&nbsp;164 |---- |- | Wit Suid-Afrikaners | 2&nbsp;710&nbsp;461 |---- |- | Swart Suid-Afrikaners | 602&nbsp;166 |---- |- | Asiatiese en Indiese Suid-Afrikaners | 58&nbsp;700 |---- |- | Ander | 41&nbsp;591 |---- |- | Totaal | 6&nbsp;855&nbsp;082 |} === Afrikaans as Afrikataal === Hoewel Afrikaans as 'n Germaanse taal geklassifiseer word, kan dit op grond van ruimtelike gebruik as 'n Afrikataal bestempel word. In Afrika word daar 'n reeks tale gepraat, wat nie aan mekaar verwant is nie. In die sin kan enige ''taal van Afrika'' as sinoniem met ''Afrikataal'' beskou word. Verdere redes sluit in:<ref>Ponelis, F.A. : "Inleiding tot die Afrikaanse taalkunde." Botha/Ponelis/Combrink/Odendal (Reds.), Ruimtelike klassifikasie. Kaapstad. Academica. 1989, bl.26–27.</ref> * Die taal dra die naam van die vasteland. * Gedurende sy ontwikkeling het Afrikaans redelik baie woorde uit ander Afrikatale, soos Khoekhoens en die [[Bantoetale]], ontleen. * Die taalgemeenskap het in Afrika die lig gesien en is merendeels tot Afrika beperk. Die sprekers van Maleis, Nederlands, Frans, Hoogduits, Platduits en Portugees, wat vanuit ander wêrelddele afkomstig is, het aan die Kaap 'n nuwe, oorspronklike taalgemeenskap, naamlik dié van Afrikaans geskep. * Daar is Afrikane wat Afrikaans magtig is. Omrede die [[Taalkommissie]], die hoogste gesag in Afrikaans, se hoofkwartier fisies op die Afrika-vasteland gestasioneer is (vergelyk [[Nederlandse Taalunie]], wat die Nederlandse taal reguleer, in [[Den Haag]]), kan dit ook as aanduiding dien dat Afrikaans 'n Afrikataal is. === Afrikaans in die res van die wêreld === Met die einde van die amptelike beleid van rasseskeiding het die internasionale belangstelling in Suid-Afrika duidelik toegeneem, en ná dekades van sanksies en boikotte is daar sprake van 'n normalisering van die kulturele en politieke betrekkinge tussen die Lae Lande (Nederland en Vlaandere) en Suid-Afrika se Afrikaanssprekende gemeenskap.<ref>[http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/5231/No_59%282010%29_Terblanche_O.pdf?sequence=1&isAllowed=y Terblanche, Otto; [[Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit]], Port Elizabeth: ''Vlaandere en Suid-Afrika: Normalisering van politieke en kulturele betrekkinge sedert 1990. Besoek op 5 Mei 2016'']</ref> 'n Aantal universiteite in die buiteland, onder meer [[Gent]] in [[België]], [[Keulen]] en [[Göttingen]] in [[Duitsland]] en [[Wene]] in [[Oostenryk]], het Afrikaans as 'n taalvak binne die verband van die Neerlandistiek ingevoer. Die Adam Mickiewicz-universiteit in [[Poznań]], [[Pole]], se Instituut vir Engelse Filologie het 'n Departement van Nederlands en Suid-Afrikaanse Studies<ref>[http://ifa.amu.edu.pl/fa/Department_of_Dutch_and_South_African_Studies ''UAM – Department of Dutch and South African Studies'']</ref> en bied ook spesialisasie in Suid-Afrika en Afrikaans aan.<ref>[http://ifa.amu.edu.pl/dutchafrikaans/afrikaans/index.html UAM/IFA – Suid-Afrikaanse Spesialisasie]</ref> Skole vir sekondêre onderwys in [[Nederland]] kan kies om Afrikaans as 'n deel van die vak ''Nederlands'' te onderwys. Die ontwikkeling en [[geskiedenis van Afrikaans]] is 'n verpligte deel van die vak ''Literatuurgeskiedenis'' (as 'n deel van die geskiedenis van die Nederlandse taal in Suid-Afrika). In die Verenigde State word Afrikaans as taalvak as deel van studies in Germaanse tale of Afrikastudies aangebied. Die ''National African Language Resource Center (NALRC)'' in Bloomington, [[Indiana]] het 'n brosjure oor Afrikaans vir voornemende studente aan die Universiteit van Wisconsin in [[Milwaukee]], die Universiteit van Kalifornië in [[Los Angeles]] en die [[Brigham Young-universiteit]] in Provo, [[Utah]] gepubliseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nalrc.indiana.edu/brochures/afrikaans.pdf |title=Afrikaans |accessdate=30 Julie 2017 |archive-date=28 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128100459/http://www.nalrc.indiana.edu/brochures/afrikaans.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.afrikaans.com/leer/lekker-leer/na-skool-vooruitsigte/hier-kan-jy-in-afrikaans-studeer{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.afrikaans.com/news-headlines/het-jy-geweet/afrikaans-floreer-in-die-buiteland{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> Suid-Afrikaanse emigrante het in baie oorsese lande Afrikaanse gemeentes, klubs en ander instellings gestig, en tans is daar enkele honderdduisend sprekers van Afrikaans in die buiteland. In Julie 2008 is die eerste Afrikaanse radioprogram, OppieStasie, in Australië deur Erika von Kaschke (nee Jooste) op die gemeenskapsradiostasie, begin.<ref>{{Cite web |url=http://www.radiofremantle.com/ |title=Radio Fremantle 107.9FM |access-date=27 Augustus 2016 |archive-date=29 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729004549/http://www.radiofremantle.com/ |url-status=dead }}</ref> Die program speel Afrikaanse musiek en verskaf inligting aan nuwe immigrante. == Die woordeskat van Afrikaans == Met insluiting van komposita het die woordeskat van Afrikaans tussen 1900 en die laat 20ste eeu gegroei van slegs 50&nbsp;000 tot 'n driekwart miljoen woorde.<ref>Raidt (1991), bl. 177</ref> Saam met die uitbou van Afrikaans tot 'n volwaardige moderne amps- en wetenskapstaal is dus honderdduisende nuwe woorde by die oorspronklike kernwoordeskat, wat van Nederlands oorgeërf is, gevoeg. Alhoewel Afrikaans in leksikale opsig grotendeels sy Nederlandse wortels bewaar het, is daar nogtans net soos in ander gevalle waar 'n Europese taal na 'n nuwe oorsese omgewing oorgeplant is, 'n aantal belangrike afwykings van moderne Nederlands. === Ou Nederlandse woorde === Net soos Amerikaanse Engels baie woorde van 17de en 18de eeuse Engels bewaar het wat in moderne Britse Engels uitgesterf het (soos ''fall'' wat in Engeland deur die Latynse ''autumn'' vervang is), het sommige ou Nederlandse woorde, wat in die moderne Nederlandse standaardtaal nie meer gebruiklik is nie, in Kaaps-Nederlands bly voortleef: {| class="wikitable ! Kaaps-Nederlands / Afrikaans ! Algemeen Nederlands (AN) |---- |- | bloeisel | bloesem |---- |- | fontein | bron/fontein |---- |- | plaas | boerderij, hofstede, hoeve |---- |- | navorsing | onderzoek, deftig: navorsing (veral in Vlaandere) |---- |- | party | enige, menige |---- |- | ystervark | stekelvarken |---- |- | [[weeluis]] | bedwants (Duitse leenwoord) |---- |- | borsspeld<ref name="Scholtz" /> | broche (Franse leenwoord) |---- |- | stiksiende<ref name="Scholtz">Scholtz, J. du P. 1980. ''Wording en ontwikkeling van Afrikaans''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. p. 103</ref> | bijziende |} === Dialektiese woorde === Alhoewel die destydse, veral Suid-Nederlandse standaardtaal van VOC-amptenare aanvanklik die meeste hoë funksies aan die Kaap vervul het, het Afrikaans-Nederlandse omgangsvariëteite uit die Nederlandse dialekte ontwikkel. Sommige woorde uit die Nederlandse dialekte, wat in Nederland en Vlaandere nie in die huidige woordeskat van die standaardtaal opgeneem is nie, is wél opgeneem in die Kaaps-Nederlandse en Afrikaanse leksikon: {| class="wikitable" ! Kaaps-Nederlands / Afrikaans ! Algemeen Nederlands (AN) |---- |- | bees | rund (cfr. beest) |---- |- | hoender | kip |---- |- | vark | zwijn, varken |---- |- | vat | nemen (cfr. vatten) |---- |- | spog | pochen |---- |- | kuier ('n besoek aflê) | kuieren (op je gemak wandelen) |} Die Afrikaanse woorde ''boetie'' en ''boeta'' het hulle oorsprong heel waarskynlik in Nederlandse dialekvorme soos ''beut'' en ''boetje''.<ref>Scholtz, J. du P.: ''Afrikaans uit die vroeë tyd''. Kaapstad: Nasou Beperk 1965, bl. 97</ref> === Woorde met veranderde betekenis === Net soos in ander oorsese gebiede het Europese setlaars ook aan die Kaap begin om met bekende woorde uit hul beskaafde en dialektiese Nederlands na nuwe diere, plante en ander dinge te verwys mits hulle ten minste 'n sekere ooreenkoms met Europese spesies en natuurverskynsels getoon het. Sodoende het 'n aantal Nederlandse woorde in 'n nuwe konteks en omgewing ook 'n ander betekenis gekry. 'n Groter aantal voorbeelde kom uit die landboutaal. 'n ''Dam'' is in Nederland steeds 'n wal, terwyl dit in Afrikaans ook na die water kan verwys wat deur die damwal ingehou word. Afrikaanssprekendes kan byvoorbeeld sê dat hulle ''in die dam gaan swem'', en bedoel dan die ''damwater''. Die Suid-Afrikaanse taalkundige [[S.P.E. Boshoff]] het hierdie oorgang na 'n nuwe betekenis aan die verskil van bodem tussen die waterryke Nederland en die droë, dor klimaat van Suid-Afrika toegeskryf, alhoewel die ''Dagregister'' van [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse goewerneur aan die Kaap, volgens [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. Scholtz]] ook bewys lewer dat die betekenisverskuiwing al in die Nederlandse omgangstaal aan die gang was.<ref>Raidt (1991), bl. 180</ref> ''Pad'' het in Afrikaans 'n ruimer betekenis gekry as in Nederlands waar dit slegs na 'n weg verwys wat deur die voetstappe van mense of diere gemaak is. In Suid-Afrika het dit ook 'n sinoniem vir 'n geasfalteerde verkeersweg geword, en reeds in die 18de eeu het afleidings soos ''padmaker'' in die Kaapse taal voorgekom wat na 'n opsigter verwys het wat vir die instandhouding van 'n pad verantwoordelik was.<ref>Raidt (1991), bl. 181</ref> ''Vlei'' – wat uit ''vallei'' ontstaan het – het naas "dal tussen twee bergreekse" spesifiek Kaapse betekenisse gekry soos "moerassige laagte tussen berge" en "duinmeer". 18de en 19de eeuse reisigers het reeds na hierdie taalgebruik verwys.<ref>Raidt (1991), bl. 181</ref> ''Dalk'' – wat uit ''dadelik'' saamgetrek is – het selfs 'n verandering ten opsigte van sy woordsoort ondergaan. Terwyl ''dadelik'' 'n [[bywoord]] van tyd is ("onmiddellik, gou"), word ''dalk'' in Afrikaans as 'n bywoord met modale funksie gebruik en is 'n sinoniem vir "miskien, moontlik". Die oudste dokumente, waarin die Kaaps-Nederlandse ''dalk'' voorkom, dateer uit die jare 1787 en 1789.<ref>Raidt (1991), bl. 182</ref> === Verengelsing === Ná die einde van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het groot getalle Afrikaners begin verstedelik. Die Witwatersrand was 'n groot trekpleister, maar ook hoofsaaklik Engelssprekend. Honderde duisende Afrikaners het in hierdie stede verengels. In die twintigerjare is die eerste Afrikaanse hoërskole aan die Rand gestig en Afrikaners is aangemoedig om hulle eie taal met trots te gebruik. Dit was in 'n poging om die verengelsing teë te gaan. Aanvanklik was dit ook 'n groot sukses. Daar is begin om ook [[Anglisisme]]s aktief uit Afrikaans te weer. Sedert die negentigerjare swaai die gety egter weer ten gunste van Engels. Engels druk deurgaans 'n swaar stempel af op Afrikaans. Beide die Afrikaanse leksikon en sintaksis ervaar 'n sterk Engelse invloed. Baie Afrikaanse ouers het begin om hulle kinders na Engelstalige skole te stuur. Baie Afrikaanse ouers praat wel nog onderling Afrikaans met mekaar, maar Engels met hulle kinders. === Voorbeelde === * [[Maleis]]: "amper" van ''hampir'', "baadjie" van ''badju'', "baie" van ''badju'' en "piering" van ''piring''; * Khoe: "gogga" van ''xoxon''; * [[Portugees]]: "mielie" van "milho", "kombers" van ''cobertas'' en "kraal" van ''curral''; * [[Zoeloe]]: [[moetie]] en afleidings daarvan soos "moetieman", "moetiemoord" en "moeitiewinkel" van die [[Zoeloe]] ''umuthi'' wat medisyne beteken. * Woordeskat uit swart-tale: donga, dagha ("messelklei" of "sement"), [[mopanie]], maroela, moepel, kaboe(-mielies), tollie, mamba, tsetse(-vlieg), indaba, indoena, impie, lobola, pasella, babalaas, haikôna, ietermagô, sakaboela, tamboekie(-gras), kaia, [[marog]], [[skokiaan]], poetoe(-pap). * Maleis: nartjie, blatjang, bobotie, borrie, [[sosatie]], [[mebos]], [[doepa]], paljas, siesal, ramkie, nonnie, nonna, kierang, pamperlang, lieplapper; * Portugees: tronk, makou, tamaai, maskie; * [[Duits]]: strawasie, laer, werda, jaarhonderd, sweis, verfoes, werskaf, hekel; * [[Frans]]: pawee(-perske), sermyn(-peer), bermotsersan(-peer). Let daarop dat meeste ander Afrikaanse woorde wat van Franse afkoms is eers in Nederlands opgeneem is en daardeur in Afrikaans beland het; * Khoekhoens: [[boegoe]], karee, dagga, koekmakranka, [[kambro]], kanna, [[ghaap]], noem-noem, kwagga, oorbietjie, geitjie, gogga, karos, abba, kamma, kamalielies, kamtig, kastig, hoeka, ga(ng), soe, aitsa, arrie, eina, gonna, kierie, hn 'n, ghnarra, gorra, karkoer, koedoe.<ref>Taalgeskiedenis, CJ Conradie</ref> * Afrikaans het op sy beurt weer invloed op Suid-Afrikaanse Engels en ander inheemse tale uitgeoefen, deurdat 'n hele aantal Afrikaanse woorde in dié tale opgeneem is.<ref name="mesthrie" /> 90–95% van Afrikaans se woordeskat is na raming van Germaanse oorsprong. == Spelwyse == [[Lêer:Akedamieberig.jpg|duimnael|Dié berig oor die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] se stigting het in die koerant ''Het Westen'' verskyn]] In die verlede is verskillende spelvorme vir Afrikaans gebruik, byvoorbeeld die Patriotspelling van die GRA en die [[getoelies]] van die Kaapse Moslemgemeenskap<ref>{{af}] [https://www.youtube.com/watch?v=RTzFb5q-0iw Bo-Kaap Afrikaans] [[Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans]], gepubliseer op 9 Mei 2025</ref> wat albei van 'n vereenvoudigde en vernieude spelling gebruik gemaak het. Sedert 1914 is die [[Taalkommissie]] van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] verantwoordelik vir die normalisering van Afrikaans. Die spelreëls van die Taalkommissie word gepubliseer in die [[Afrikaanse woordelys en spelreëls]]. Die rede vir die invoering van 'n Afrikaanse spelling word wel bevraagteken. Aanvanklik is beweer dat in Afrikaans die skrifbeeld die gesproke beeld moet volg – ''ons skryf soos ons praat''. Sommige het egter gemeen dat die Afrikaanse spelling nie sodanig ingevoer is om die spreektaal te volg nie, maar om die 'twee tale' te skei. Die gewysigde skrifbeeld moes die skeiding vergestalt. Vele Afrikaanse en Nederlandse woorde word immers op dieselfde manier uitgespreek, byvoorbeeld: ''richting, rigting; provincie, provinsie; nationaal, nasionaal; rover, rower; vrouw, vrou; ens''. <!-- Die punt kan egter gemaak word dat die spellings van bv. "nationaal", en "rover" nie foneties is nie, en dus nie "skryf soos ons praat" volg nie --> Nogtans het die Taalkommissie die spelling gewysig. In 1925 is die [[Roeland Anthonie Kollewijn|Kollewijn]] spelling, wat in 1891 ontwerp is, as die spelling vir Afrikaans in Suid-Afrika aanvaar. Hierdie spelling was 'n vereenvoudiging van die moeilike Nederlandse spelling. ''Russisch'' moet nou ''Russies'' word en ''moeilijk'' ''moeilik''. Dit was 'n meer fonetiese spelling gebaseer op die skryf hoe jy praat manier. Hierdie spelling is in sekere gemeenskappe, veral in [[Vlaandere]] en in Suid-Afrika in gebruik geneem, maar nie amptelik aanvaar nie. == Woordeboeke == === Woordeboek van die Afrikaanse Taal === Die [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]], algemeen bekend as die WAT, is die grootste verklarende Afrikaanse woordeboek. As omvattende verklarende woordeboek probeer dit om Afrikaans in sy wydste omvang te weerspieël. Afrikaans in al sy verskyningsvorme, nl. standaardtaal, streektaal, geselstaal en die verskillende variëteite van Afrikaans soos [[Namakwaland]]s en Kaaps word in die WAT opgeneem. Vyftien dele is reeds gepubliseer. Die vyftiende deel, wat van "skool" tot "Sri Lankaans" strek, het in 2019 verskyn. Dit is ook op CD en op die internet beskikbaar. === Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal === Die [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]], algemeen bekend as die HAT, is die bekendste verklarende Afrikaanse woordeboek. Dit word oor die algemeen as gesaghebbend beskou. In teenstelling met die WAT is die HAT 'n verklarende Afrikaanse woordeboek in 'n enkele band, waarvan die huidige uitgawe 1&nbsp;632 bladsye beslaan. Die woordeboek word sedert 1965 gereeld hersien. Die sesde papieruitgawe van die HAT het in 2015 verskyn, toe die gedrukte HAT 50 jaar oud was. HAT op CD-ROM is in 2009 bekend gestel. == Streeksdialekte == {{Hoofartikel|Dialekte van Afrikaans}} Geografies word die Afrikaanse dialekte in drie hoofgroepe verdeel: [[Kaapse Afrikaans]], [[Oosgrens-Afrikaans]] en [[Oranjerivier-Afrikaans]].<ref>{{af}} Blant annet: Van Rensburg, M.C.J. 1984. Die Afrikaans van Griekwas in die tagtigerjare. Pretoria: RGN-rapport.</ref> [[Griekwa-Afrikaans]] behoort tot die Oranjerivier-Afrikaans. [[Oorlams]] word deur taalkundiges as 'n [[Kreools|kreooltaal]] met elemente van [[Bantoetale]] beskou. [[Patagoniese Afrikaans]] is 'n vorm van Afrikaans wat na [[Argentinië]] gebring is deur Boere-immigrante na die [[Tweede Vryheidsoorlog]].<ref>{{en}} {{cite web |last=Szpiech |first=Ryan |date=18 September 2020 |title=Afrikaans in Patagonia: Language shift and cultural integration in a rural immigrant community |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/ijsl-2020-2110/html |accessdate=8 Junie 2024 |publisher=De Gruyter}}</ref> == Toekoms van Afrikaans == Die [[Afrikaanse Taalraad]] (ATR) het ’n verslag, “Die algemene demografie van Afrikaans (2022)”, op 4 November 2022 bekendgestel. Die studie bied ’n oorsig van demografiese data en projeksies oor die Afrikaanse taal tot in 2041.<ref>Mulder, C. & Steenkamp, C. et al. 2022. Die algemene demografie van Afrikaans. Afrikaanse Taalraad.</ref> Dit dek Afrikaans in sy geheel en sluit alle variëteite van dié taal in. Volgens die verslag is die belangrike demografiese neigings tussen 2021 tot 2041 as volg: * Sterk bevolkingsgroei en migrasie sal taaldiversiteit in stedelike gebiede verhoog; * Afrikaanse getalle groei in absolute terme van 7,11 miljoen (2021) na 7,12 miljoen (2031), wat dui op ’n groeiende behoefte vir skole; * Afrikaanssprekendes krimp relatief tot die algehele bevolking van 11,7% (2021) na 9% (2041), wat hulle toegang tot staatshulpbronne verswak; * Die reeds hoë vlakke van verengelsing (ongeveer 20&nbsp;000 Afrikaanssprekendes per jaar) sal waarskynlik toeneem en die groei van die taal beperk; * Die bruin/swart meerderheid binne die Afrikaanse taalgemeenskap groei van 59,5% (in 2021) na 63,8% (in 2041).<ref>[https://afrikaans.com/2022/11/04/bekendstelling-van-die-algemene-demografie-van-afrikaans-2022/ Bekendstelling van die algemene demografie van Afrikaans, 2022] (6 November 2022)</ref> == Sien ook == * [[Tale van Namibië]] * [[Tale in Suid-Afrika]] * [[Afrikaanssprekende bevolking in Suid-Afrika]] * [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]] (AWS) * [[Afrikaanse letterkunde]] * [[Verskille tussen Afrikaans en Nederlands]] * [[Lys van Afrikaanse rolprente]] * [[Wikipedia:Algemene spelfoute]] * [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]] * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Wetenskapstaal#Afrikaans as wetenskapstaal|Afrikaans as wetenskapstaal]] * [[Afrikaanse gesegdes uit die Middeleeue]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{Wikiquote|Afrikaans}} {{CommonsKategorie}} {{Wikt|Afrikaans}} ; Algemene inligting ---- * [https://afrikaans.com/ afrikaans.com/] * [http://www.omniglot.com/writing/afrikaans.htm Omniglot-arikel oor Afrikaans] * [http://www.ethnologue.com/language/afr Ethnologue-verslag oor Afrikaans] * [http://afrikaans.be/ Afrikaans.be] – Webblad vir die gebruik, bevordering en uitbreiding van Afrikaans in België en Nederland * [http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=6&menu=004 UCLA International Institute – Language Materials Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605044338/http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=6&menu=004 |date= 5 Junie 2011 }} ; Ontstaan en geskiedenis van Afrikaans ---- * [http://taalschrift.org/discussie/000191.html Afrikaans is Amsterdams!] Nederlandse artikel in ''Taalschrift'' – Tydskrif oor taal en taalbeleid * [http://www.dbnl.nl/tekst/toit001patr01_01/ S.J. du Toit se Patriot woordeboek: Afrikaans-Engels (uit 1902)] * [http://www.oulitnet.co.za/akademies_geestes/pdf/LA_7_3_groenewald.pdf ''Gerald Groenewald: Afrikaans as lingua franca in Namibië, ca. 1800–1920. In: LitNet Akademies, jaargang 7 (3), Desember 2010''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705180412/http://www.oulitnet.co.za/akademies_geestes/pdf/LA_7_3_groenewald.pdf |date= 5 Julie 2014 }} ; Toekoms van Afrikaans ---- * [https://www.bbc.com/future/article/20200514-is-afrikaans-in-danger-of-dying-out ''BBC Future, 15 Mei 2020: Is Afrikaans in danger of dying out?''] ; Taalhulpmiddels ---- * [http://translate.google.com/#af|nl| Google se masjienvertaling van en na Afrikaans] * [http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ Gratis en vrye Afrikaanse speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209010848/http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ |date= 9 Februarie 2007 }} * [http://www.wspel.co.za/ Gratis Afrikaanse spel- en grammatikatoetser vir MS-Office (Windows en Mac)] * [http://www.spel.co.za/ Kommersiële Afrikaanse speltoetser, tesourus en woordafbreker] * [http://translate.org.za/content/view/24/54/lang,af/ Afrikaanse sleutelbord] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004110/http://translate.org.za/content/view/24/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }} * [http://www.openlanguages.net/Afrikaans Afrikaanse lesse op die net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090402112135/http://www.openlanguages.net/afrikaans/ |date= 2 April 2009 }} * [http://www.onnet.up.ac.za/ Goudmyn vir Afrikaans-onderwysers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050727024642/http://www.onnet.up.ac.za/ |date=27 Julie 2005 }} – Webruimte vir Afrikaans-onderwysers by die [[Universiteit van Pretoria]] ; Sagteware in Afrikaans ---- * [http://translate.org.za/index.php?lang=af Translate.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628081437/http://translate.org.za/index.php?lang=af |date=28 Junie 2007 }} – 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Afrikaans en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal * [http://pootle.translate.org.za/af/ Pootle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110529151741/http://pootle.translate.org.za/af |date=29 Mei 2011 }} – aanlyn vertaling van Afrikaanse oopbronsagteware ; Afrikaanse kultuurverwante skakels ---- * [http://www.fak.org.za/ FAK] * [http://www.akademie.co.za/ Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns] * [http://www.hdn.za.net/ Huis der Nederlanden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050730090322/http://www.hdn.za.net/ |date=30 Julie 2005 }} Nederlands-Vlaams-Afrikaanse kultuursentrum * [http://www.storiewerf.co.za/welkom.htm Storiewerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} oor kinder- en jeugboeke * [http://www.voortrekkers.org.za/ www.voortrekkers.org.za] Amptelike webblad van Die Voortrekkers * [http://www.ascleiden.nl/?q=content/webdossiers/afrikaans-literature-and-language ''Afrikaans Literature and Language'' Web dossier Afrika-Studiecentrum, Leiden (2011)] ; Afrikaans in die buiteland ---- * [https://aie.ned.univie.ac.at/ Afrikaans in Europa] by die Departement Nederlandistiek, Universiteit van Wene * [http://www.afrikaans.org.nz/ Die Afrikaanse Klub van Nieu-Seeland] * [http://www.roepstem.net/ Die Roepstem] 'n Nederlandse inisiatief om die Afrikaanse en die Nederlandse taalwêreld saam te bring * [http://www.afrikaans.nu/ Afrikaans hoort by Nederlands] met besprekingsforum * [http://nederlandsvirafrikaanses.weebly.com/ Nederlands vir (Afrikaanse) dommies] 'n Webblad vir Afrikaanssprekendes wat wil (of moet) Nederlands leer * [http://flam.co.za/ Bladmusiek van Afrikaanse liedere] * [https://www.youtube.com/watch?v=4y_BTtPqBcU ''YouTube.com: Chinese leerder leer Afrikaans''] * [http://jacquesduplessis.com/_afrikaans/index.html ''USA Afrikaans Credit''] ; Afrikaans in die sakewêreld ---- * [https://www.afrikaansvriendelik.co.za/ Vind Afrikaans-Vriendelike Besighede] {{Germaans}} {{Tale van Namibië}} {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Afrikaans| ]] 80gj8nb6v0azztdh7rl71nhdhjdsqc7 0 27586 2889876 2763315 2026-04-03T23:56:45Z ~2026-20695-03 205707 Ikoon 2889876 wikitext text/x-wiki '''Hoërskool Monument''' (ook bekend as Monnas) is 'n dubbelmediumhoërskool in [[Krugersdorp]], [[Gauteng]]. Die skool is op [[1 Februarie]] [[1921]] gestig as die Afrikaanse (dit het later 'n dubbelmediumskool geword) Medium Hoërskool Krugersdorp. Van die kultuuraktiwiteite wat deur die skool aangebied word sluit in koor, debat, public speaking, junior Verenigde Nasies, mej. Monnas, redenaars en revue. Die skool bied ook sportgeriewe vir die volgende: [[atletiek]], [[gholf]], [[hokkie]], [[jukskei]], [[krieket]], [[landloop]], [[netbal]], [[rugby]], [[skaak]], [[swem]] en [[tennis]]. Monnas het reeds agt Springbokke opgelewer. Hulle is Christo Wagenaar, [[Brendan Venter]], Jorrie Muller, [[Jaque Fourie]], Heinke van der Merwe, [[Willem Alberts]], Jaco Taute en Julian Redelinghuys. Die eerste rugbyspan se bynaam is die Witbulle en die tweedespan die Kwaggas. == Missie en Visie == === Visie === Monnas uniek gefokus === Missie === Gefokus op unieke, gebalanseerde groei vir individue,<br /> gefundeer in Christelike waardes, selfdissipline, wedersydse respek<br /> en diversiteit deur uitnemende opvoeding en onderwys. == Skoolkode == Ek dank God dat Hy my lewe en gesondheid gee.<br /> Ek sal die voorreg wat ek het om te leer nie verwaarloos nie.<br /> Ek sal daarna streef om gesond te wees en te bly, na liggaam en gees.<br /> Ek sal myself probeer leer ken en ek sal selfbeheersing beoefen waar en<br /> wanneer dit te pas mag kom,<br /> veral as 'n middel tot versterking van my karakter.<br /> Ek sal netjies wees ten opsigte van my persoon, my klere, my boeke,<br /> my skoolbank, my omgewing in die klaskamer, my omgewing<br /> op die skoolterrein en daar buite.<br /> Ek sal die goeie naam van die skool in ere hou.<br /> Ek sal die eiendom van 'n ander respekteer net soos ek dit van hom<br /> verwag – so ook die eiendom van die gemeenskap, soos die gebou, uitrusting en<br /> meubels van die skool, en waar ek in die<br /> koshuis is, ook dié van die koshuis.<br /> Ek sal die vereistes van beleefdheid en goeie gedrag oral en altyd nakom.<br /> Ek sal veral teenoor oueres beleefd wees. == Skoollied == Die woorde van die skoollied is in 1951 deur J.C. Mentz geskryf en die musiek daarvoor in 1962 deur Pierre Malan. Soos die dagbreek oor ons velde<br /> is die stukrag van ons jeug.<br /> In ons strewe na wat skoon is,<br /> na die kennis en die [[deug]]. Vir wat mooi is in ons eie<br /> is ons wil en krag en werk,<br /> vir wat hoog is en verhewe<br /> vir wat edel is en sterk. Ons durf tot daad en lewe<br /> sal geen weerstand ooit verwoes,<br /> maar gebuk by taaie arbeid<br /> sal ons liewer slyt as roes. Laat ons saamstaan in ons keuse,<br /> laat die vaandels dan ontvou<br /> met die Monument se leuse<br /> op ons Ougoud, Bruin en Blou! == Noemenswaardige alumni == * [[Alana Bailey]], skryfster * [[T.T. Cloete]], Afrikaanse digter en letterkundige * [[Anton Hartman]], musiekdirekteur van die [[SAUK]] en dirigent * [[Ina Rousseau]], 'n Suid-Afrikaanse digter en skrywer * '''Morné Noble, rugbyspeler''' == Eksterne skakels == * [http://www.monnas.co.za/mh/index.php Monnas se tuisblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420003551/http://www.monnas.co.za/mh/index.php |date=20 April 2009 }} {{Saadjie|skool}} {{DEFAULTSORT:Monument, Hoerskool}} [[Kategorie:Skole in Gauteng]] ligwd0i5oommz414a3pyzo7bw750k70 2889897 2889876 2026-04-04T07:18:45Z Oesjaar 7467 /* Noemenswaardige alumni */ verbeter 2889897 wikitext text/x-wiki '''Hoërskool Monument''' (ook bekend as Monnas) is 'n dubbelmediumhoërskool in [[Krugersdorp]], [[Gauteng]]. Die skool is op [[1 Februarie]] [[1921]] gestig as die Afrikaanse (dit het later 'n dubbelmediumskool geword) Medium Hoërskool Krugersdorp. Van die kultuuraktiwiteite wat deur die skool aangebied word sluit in koor, debat, public speaking, junior Verenigde Nasies, mej. Monnas, redenaars en revue. Die skool bied ook sportgeriewe vir die volgende: [[atletiek]], [[gholf]], [[hokkie]], [[jukskei]], [[krieket]], [[landloop]], [[netbal]], [[rugby]], [[skaak]], [[swem]] en [[tennis]]. Monnas het reeds agt Springbokke opgelewer. Hulle is Christo Wagenaar, [[Brendan Venter]], Jorrie Muller, [[Jaque Fourie]], Heinke van der Merwe, [[Willem Alberts]], Jaco Taute en Julian Redelinghuys. Die eerste rugbyspan se bynaam is die Witbulle en die tweedespan die Kwaggas. == Missie en Visie == === Visie === Monnas uniek gefokus === Missie === Gefokus op unieke, gebalanseerde groei vir individue,<br /> gefundeer in Christelike waardes, selfdissipline, wedersydse respek<br /> en diversiteit deur uitnemende opvoeding en onderwys. == Skoolkode == Ek dank God dat Hy my lewe en gesondheid gee.<br /> Ek sal die voorreg wat ek het om te leer nie verwaarloos nie.<br /> Ek sal daarna streef om gesond te wees en te bly, na liggaam en gees.<br /> Ek sal myself probeer leer ken en ek sal selfbeheersing beoefen waar en<br /> wanneer dit te pas mag kom,<br /> veral as 'n middel tot versterking van my karakter.<br /> Ek sal netjies wees ten opsigte van my persoon, my klere, my boeke,<br /> my skoolbank, my omgewing in die klaskamer, my omgewing<br /> op die skoolterrein en daar buite.<br /> Ek sal die goeie naam van die skool in ere hou.<br /> Ek sal die eiendom van 'n ander respekteer net soos ek dit van hom<br /> verwag – so ook die eiendom van die gemeenskap, soos die gebou, uitrusting en<br /> meubels van die skool, en waar ek in die<br /> koshuis is, ook dié van die koshuis.<br /> Ek sal die vereistes van beleefdheid en goeie gedrag oral en altyd nakom.<br /> Ek sal veral teenoor oueres beleefd wees. == Skoollied == Die woorde van die skoollied is in 1951 deur J.C. Mentz geskryf en die musiek daarvoor in 1962 deur Pierre Malan. Soos die dagbreek oor ons velde<br /> is die stukrag van ons jeug.<br /> In ons strewe na wat skoon is,<br /> na die kennis en die [[deug]]. Vir wat mooi is in ons eie<br /> is ons wil en krag en werk,<br /> vir wat hoog is en verhewe<br /> vir wat edel is en sterk. Ons durf tot daad en lewe<br /> sal geen weerstand ooit verwoes,<br /> maar gebuk by taaie arbeid<br /> sal ons liewer slyt as roes. Laat ons saamstaan in ons keuse,<br /> laat die vaandels dan ontvou<br /> met die Monument se leuse<br /> op ons Ougoud, Bruin en Blou! == Noemenswaardige alumni == * [[Alana Bailey]], skryfster * [[T.T. Cloete]], Afrikaanse digter en letterkundige * [[Anton Hartman]], musiekdirekteur van die [[SAUK]] en dirigent * [[Ina Rousseau]], 'n Suid-Afrikaanse digter en skrywer * Morné Noble, rugbyspeler == Eksterne skakels == * [http://www.monnas.co.za/mh/index.php Monnas se tuisblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420003551/http://www.monnas.co.za/mh/index.php |date=20 April 2009 }} {{Saadjie|skool}} {{DEFAULTSORT:Monument, Hoerskool}} [[Kategorie:Skole in Gauteng]] gphxfzbtpshie0u8fi4ls30kv9y2wwd 2889898 2889897 2026-04-04T07:20:17Z Oesjaar 7467 /* Noemenswaardige alumni */ Kry geen nuus oor die persoon nie. 2889898 wikitext text/x-wiki '''Hoërskool Monument''' (ook bekend as Monnas) is 'n dubbelmediumhoërskool in [[Krugersdorp]], [[Gauteng]]. Die skool is op [[1 Februarie]] [[1921]] gestig as die Afrikaanse (dit het later 'n dubbelmediumskool geword) Medium Hoërskool Krugersdorp. Van die kultuuraktiwiteite wat deur die skool aangebied word sluit in koor, debat, public speaking, junior Verenigde Nasies, mej. Monnas, redenaars en revue. Die skool bied ook sportgeriewe vir die volgende: [[atletiek]], [[gholf]], [[hokkie]], [[jukskei]], [[krieket]], [[landloop]], [[netbal]], [[rugby]], [[skaak]], [[swem]] en [[tennis]]. Monnas het reeds agt Springbokke opgelewer. Hulle is Christo Wagenaar, [[Brendan Venter]], Jorrie Muller, [[Jaque Fourie]], Heinke van der Merwe, [[Willem Alberts]], Jaco Taute en Julian Redelinghuys. Die eerste rugbyspan se bynaam is die Witbulle en die tweedespan die Kwaggas. == Missie en Visie == === Visie === Monnas uniek gefokus === Missie === Gefokus op unieke, gebalanseerde groei vir individue,<br /> gefundeer in Christelike waardes, selfdissipline, wedersydse respek<br /> en diversiteit deur uitnemende opvoeding en onderwys. == Skoolkode == Ek dank God dat Hy my lewe en gesondheid gee.<br /> Ek sal die voorreg wat ek het om te leer nie verwaarloos nie.<br /> Ek sal daarna streef om gesond te wees en te bly, na liggaam en gees.<br /> Ek sal myself probeer leer ken en ek sal selfbeheersing beoefen waar en<br /> wanneer dit te pas mag kom,<br /> veral as 'n middel tot versterking van my karakter.<br /> Ek sal netjies wees ten opsigte van my persoon, my klere, my boeke,<br /> my skoolbank, my omgewing in die klaskamer, my omgewing<br /> op die skoolterrein en daar buite.<br /> Ek sal die goeie naam van die skool in ere hou.<br /> Ek sal die eiendom van 'n ander respekteer net soos ek dit van hom<br /> verwag – so ook die eiendom van die gemeenskap, soos die gebou, uitrusting en<br /> meubels van die skool, en waar ek in die<br /> koshuis is, ook dié van die koshuis.<br /> Ek sal die vereistes van beleefdheid en goeie gedrag oral en altyd nakom.<br /> Ek sal veral teenoor oueres beleefd wees. == Skoollied == Die woorde van die skoollied is in 1951 deur J.C. Mentz geskryf en die musiek daarvoor in 1962 deur Pierre Malan. Soos die dagbreek oor ons velde<br /> is die stukrag van ons jeug.<br /> In ons strewe na wat skoon is,<br /> na die kennis en die [[deug]]. Vir wat mooi is in ons eie<br /> is ons wil en krag en werk,<br /> vir wat hoog is en verhewe<br /> vir wat edel is en sterk. Ons durf tot daad en lewe<br /> sal geen weerstand ooit verwoes,<br /> maar gebuk by taaie arbeid<br /> sal ons liewer slyt as roes. Laat ons saamstaan in ons keuse,<br /> laat die vaandels dan ontvou<br /> met die Monument se leuse<br /> op ons Ougoud, Bruin en Blou! == Noemenswaardige alumni == * [[Alana Bailey]], skryfster * [[T.T. Cloete]], Afrikaanse digter en letterkundige * [[Anton Hartman]], musiekdirekteur van die [[SAUK]] en dirigent * [[Ina Rousseau]], 'n Suid-Afrikaanse digter en skrywer == Eksterne skakels == * [http://www.monnas.co.za/mh/index.php Monnas se tuisblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420003551/http://www.monnas.co.za/mh/index.php |date=20 April 2009 }} {{Saadjie|skool}} {{DEFAULTSORT:Monument, Hoerskool}} [[Kategorie:Skole in Gauteng]] 3a9okfr4m2mqnwis1zrtcnnirlr3r77 0 28776 2889927 2823117 2026-04-04T10:05:33Z Aliwal2012 39067 /* Wikimedia-stigting */ blou skakels 2889927 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jimmy Wales | bynaam = Jimbo | beeld = Jimmy Wales - August 2019 (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Jimmy Wales in 2019 | geboortenaam = Jimmy Donal Wales | geboortedatum = [[7 Augustus]] [[1966]] | geboorteplek = Huntsville, Alabama, VSA | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Verenigde State]] | beroep = | bekend = Stigter van Wikipedia | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = http://www.jimmywales.com | handtekening = }} '''Jimmy Donal (Jimbo) Wales''' (gebore op [[7 Augustus]] [[1966]]<ref name="Bio Jimmy Wales">* {{en}} {{cite news|title=Jimmy Wales’s benevolent Wikipedia wisdom|first=David|last=Horovitz|publisher=The Jerusalem Post|date=1 Julie 2011|url=http://www.jpost.com/LandedPages/PrintArticle.aspx?id=227389|accessdate=12 Desember 2011}} * {{en}} {{cite web|title=Jimmy Wales|url=http://www.clerk-of-the-court.com/default.asp|publisher=Monroe, Florida's County Clerk website (Marriage License Database)|accessdate=21 Mei 2008|archive-date= 5 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105214442/http://www.clerk-of-the-court.com/default.asp|url-status=dead}} * {{en}} {{cite book|title=Current Biography Yearbook, 2006|publisher=H. W. Wilson|date=28 Februarie 2007|isbn=978-0-8242-1074-8|author=Clifford Thompson}} * {{en}} {{cite book|title=Who's Who In America: Diamond Edition|publisher=Marquis Who's Who|edition=60|date=12 Oktober 2005|isbn=978-0-8379-6990-9}}</ref> in [[Huntsville, Alabama]]) is 'n [[Amerikaanse]] [[Internet-entrepreneur]] wat hom ten doel gestel het om kreatiwiteit te vestig en samewerking tussen gebruikers te ontwikkel. As gevolg van sy werk met Wikipedia, wat die wêreld se grootste ensiklopedie is, het ''Time'' tydskrif Wales in [[2006]] as een van die wêreld se invloedrykste mense gelys. Wales woon in [[St. Petersburg, Florida]], met sy vrou en hul dogter Kira (* 2001). == Lewensloop == Wales is die seun van Jim en Doris Wales. Wales se pa werk as 'n bestuurder van 'n kruidenier terwyl sy ma en ouma 'n klein privaatskool bestuur. Hy ontvang sy vroeë onderwys aan dié skool. Ná graad 8 gaan hy skool by die Randolph Skool, 'n universiteitsvoorbereidingskool in Huntsville. Hierna studeer hy in [[ekonomie]] aan die Auburn University waar hy sy Baccalaureusgraad behaal, en aan die Universiteit van Alabama waar hy sy Meestersgraad verwerf. In [[1994]] word Wales toegelaat om vir 'n PhD aan die Indiana Universiteit te studeer. Hy voltooi egter nie die studie nie, maar werk tussen 1994 en [[2000]] as navorsingsdirekteur by Chicago Options Associates, 'n termynware- (''futures'') en opsiesverhandelingsfirma in [[Chicago]]. == Loopbaan == === Chicago Options Associates en Bomis === Gedurende die tyd is een van die projekte wat Wales onderneem die stigting van die webportaal Bomis, 'n [[webwerf]] wat onder meer gebruikergeredegeerde webringe huisves. Volgens ''The Atlantic Monthly'', word die webwerf "...geposisioneer as die Playboy van die [[Internet]]". Vir 'n tyd het die maatskappy erotiese foto's verkoop en het Wales die mark van die webwerf beskryf as "... soortgelyk aan Maxim-tydskrif. So dit is soort van 'n mansgeoriënteerde [[soekenjin]]". Wales word nie meer verbind met Bomis nie. Bomis het wel die aanvanklike befondsing vir die Nupedia-projek voorsien. === Nupedia en Wikipedia === In Maart 2000, begin Wales 'n oopinhoud [[ensiklopedie]] met ewekniekeuring (''peer-reviewed''), Nupedia ("vrye ensiklopedie") en neem [[Larry Sanger]] in diens as hoofredakteur. Nupedia het ten doel gehad om deur middel van die ewekniekeurproses artikels te produseer gelykstaande aan professionele ensiklopedië. Nadat Sanger in die openbaar op [[10 Januarie]] [[2001]] voorgestel het dat 'n [[wiki]] gebruik moet word om 'n ensiklopedie te skep het Wales wiki-sagteware op 'n bediener geïnstalleer en Sanger gemagtig om die projek onder sy toesig te loods. Sanger noem die projek "Wikipedia" en saam met Wales ontwikkel hulle die stigtersbeginsels, raamwerk vir inhoud en die stigting van 'n internet-gebaseerde gemeenskap van bydraers gedurende daardie jaar. Wikipedia se aanvanklike doel was om 'n wiki-gebaseerde webblad te wees vir samewerking om inhoud te help skep vir uiteindelike gebruik in Nupedia. Wikipedia se groei het gou Nupedia se ontwikkeling in die skadu gestel. Sanger werk aan en bevorder beide die Nupedia- en Wikipedia-projekte totdat Bomis die befondsing vir sy pos in Februarie 2002 gestaak het. Sanger bedank as hoofredakteur van Nupedia en as "hooforganiseerder" van Wikipedia op 1 Maart. In 'n onderhoud met Slashdot gedurende 2004, het Wales sy doelwit met Wikipedia as volg beskryf: "Stel jou 'n wêreld voor waarin elke persoon op die planeet vry toegang verleen word tot die somtotaal van al die menslike kennis. Dit is wat ons besig is om te doen." === Wikimedia-stigting === Wales het eienaarskap van [[Wikipedia]] teen middel 2003 aan die [[Wikimedia-stigting]] oorgedra, 'n organisasie sonder winsbejag wat hy gestig het en gesetel is in St. Petersburg, Florida. Wales behou die posisie van "Chair Emeritus at the Foundation" en is een van die sewe direkteure op die raad van trustees van die Wikimedia-stigting. Die werk wat hy doen vir die Stigting is sonder vergoeding, insluitende die bevordering van Wikipedia by rekenaar- en onderrigkonferensies. In hierdie verband het hy [[Suid-Afrika]] by twee geleenthede besoek. === Wikia === [[Lêer:2014-03-14 CeBIT Global Conferences, Jimmy Wales, Founder Wikipedia, (26) On stage showing the world for Wikipedia Zero (500 millions), while Brent Goff is still listening.jpg|duimnael|Jimmy Wales in 2014 by die ''[[CeBIT]] Global Conferences'', [[Wikipedia Zero]]]] Wales het in 2004 saam met Angela Beesley Wikia, Inc., 'n nie-winsgewende maatskappy, gestig. Wikia is 'n wikiplaas, 'n versameling van verskillende individuele wiki's oor verskillende onderwerpe, almal gehuisves op dieselfde webwerf. Nog 'n diens wat deur Wikia aangebied word is 'n oopbronwebsoekenjin bekend as Wikia Search, waarmee Wales poog om 'n uitdaging aan [[Google]] te stel en deursigtigheid te bevorder. Dit open openbare debat oor hoe 'n soekenjin geskep word en hoe dit werk. Volgens Wales "vertrou ek Google redelik goed, maar dit is soos om te sê dat jy 'n gunsteling politikus het. Ek vertrou die politikus, maar ek wil nog steeds hê dat die stadsraad in die openbaar vergader. Ek wil 'n mate van deursigtigheid hê oor hoe die regering bestuur word, self al vertrou ek die persoon in beheer." Volgens Wales, "word [dit] bedoel om Google aan te vat deur die skepping van 'n soekenjin waar alle redaksionele besluite gemaak word deur die algemene publiek en alle sagteware oop is." == Persoonlike filosofie == Wales beskou homself as 'n "objektivis", en het sy dogter Kira vernoem na die heldin in [[Ayn Rand]] se ''We the Living''. Hy stel egter dat "ek dink ek doen dit beter as baie persone wat hulself as objektiviste beskryf — deur nie my sienswyse op ander mense af te dwing nie." In antwoord op 'n vraag tydens 'n onderhoud op C-SPAN se ''Q&A'' oor Rand, stel Wales "die [[deug]] van onafhanklikheid" as persoonlik belangrik vir hom. Wales het vanaf 1992 tot 1996 'n elektroniese poslys "Moderated Discussion of Objectivist Philosophy" bestuur. == Sien ook == * [[:en:User:Jimbo Wales|Jimmy Wales se gebruikerblad op die Engelse Wikipedia]] == Verwysings == {{Commonskat}} {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wales, Jimmy}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1966]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Wikipedia]] 7wfo9julnsd6e3lzujes4w2mra6eiq5 10 30085 2889905 2770957 2026-04-04T08:32:27Z Aliwal2012 39067 go to P14226 2889905 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22em; margin-top:0.75em; background:#f4f4f4; text-align:left; font-size:90%;" cellpadding="2" ! colspan="3" style="text-align: center; font-size:120%; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}} }};" |{{{naam|Taalnaam}}} {{ #if:{{{inheemsenaam|}}} |<br />{{{inheemsenaam|}}}}}{{ #if:{{{beeld|}}} |{{Inligtingskas Taal/beeld|{{{byskrif|}}}|{{{beeld|}}}}} }}{{ #if:{{{uitspraak|}}} |{{Inligtingskas Taal/uitspraak|{{{uitspraak|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Geskep&nbsp;deur |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |Gebruik in |Gepraat}}&nbsp;in}}: | colspan="{{ #if:{{{datum|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{skepper|—}}}{{ #if:{{{datum|}}} |{{Inligtingskas Taal/skeppingsdatum|{{{datum}}}}} }} |{{{state|{{{streek|—}}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{state|}}}|1|0}}+{{#if:{{{streek|}}}|1|0}}!=1 |{{Inligtingskas Taal/statestreek |{{{skepper|}}} |{{{omgewing|}}} |{{{familiekleur|}}} |{{{streek|—}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |[[Uitgestorwe taal|Taal uitsterwing]] |Totale&nbsp;{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaretaalmagtiges |sprekers}}}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |{{{uitgestorwe}}} |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{gebaretaalmagtiges|—}}} |{{{sprekers|—}}}}}}}{{ #if:{{{rang|}}} |{{Inligtingskas Taal/rang|{{{rang|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Kategorie (doel) |[[Taalfamilie]]}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em; text-align: left;" | {{{familie|{{{fam1|{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |''unknown'' |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |[[kunstaal]] |{{Inligtingskas Taal/geneties2|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}}}}}{{ #if:{{{fam2|}}} |<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;</span>{{{fam2|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam3|}}} |{{{fam3|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam4|}}} |{{{fam4|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam5|}}} |{{{fam5|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam6|}}} |{{{fam6|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam7|}}} |{{{fam7|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam8|}}} |{{{fam8|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam9|}}} |{{{fam9|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam10|}}} |{{{fam10|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam11|}}} |{{{fam11|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam12|}}} |{{{fam12|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam13|}}} |{{{fam13|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam14|}}} |{{{fam14|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam15|}}} |{{{fam15|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>'''{{{naam|}}}''' |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 15--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 14--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 13--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 12--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 11--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 10--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 9--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 8--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 7--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 6--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 5--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 4--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 3--> |{{ #ifexpr:{{#if:{{{naam|}}}|1|0}} and {{#if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|silver|1}}|0|1}} |'''<br />&nbsp;{{{naam|}}}}}'''}}<!--close 2-->}}}{{ #if:{{{skrif|}}} |{{Inligtingskas Taal/skrif|{{{skrif}}}}}}}{{ #if:{{{posteriori|}}} |{{Inligtingskas Taal/aposteriori|{{{posteriori}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{agentskap|}}}|1|0}} and {{#if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|black|1}}|1|0}} |{{Inligtingskas Taal/agentskap|{{{agentskap}}}}} |{{ #if:{{{nasie|}}}{{{agentskap|}}} |{{Inligtingskas Taal/amptelik |1={{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}} |2={{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}} |3={{{nasie|''geen''}}} |4={{{agentskap|''geen amptelike regulering nie''}}}}}}}}} |- {{#if:{{#property:P1999}}| ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" {{!}}Taalbedreigingstatus {{!}}- {{Inligtingskas Taal/kaart| {{Taalbedreigingstatus|child=yes}}}}}} |- ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" |Taalkodes |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-1]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{iso1|}}} |<code>{{{iso1}}}</code> |''geen''}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-2]]: | colspan="{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |<code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{{iso2b|{{{iso2|—}}}}}}&nbsp;(B) |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{iso2|sgn}}} |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{iso2|art}}} |{{{iso2|—}}}}}}}}}</code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{Inligtingskas Taal/terminological|{{{iso2t|{{{iso2|}}}}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-3]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #ifexpr:{{#if:{{{lc1|}}}|1|0}} and {{#if:{{{lc2|}}}|1|0}} |{{ #if:{{{lc3|}}} |onderskeidelik |either}}:{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc1|}}}|{{{ld1|}}}|{{{ll1|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc2|}}}|{{{ld2|}}}|{{{ll2|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc3|}}}|{{{ld3|}}}|{{{ll3|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc4|}}}|{{{ld4|}}}|{{{ll4|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc5|}}}|{{{ld5|}}}|{{{ll5|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc6|}}}|{{{ld6|}}}|{{{ll6|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc7|}}}|{{{ld7|}}}|{{{ll7|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc8|}}}|{{{ld8|}}}|{{{ll8|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc9|}}}|{{{ld9|}}}|{{{ll9|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc10|}}}|{{{ld10|}}}|{{{ll10|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc11|}}}|{{{ld11|}}}|{{{ll11|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc12|}}}|{{{ld12|}}}|{{{ll12|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc13|}}}|{{{ld13|}}}|{{{ll13|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc14|}}}|{{{ld14|}}}|{{{ll14|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc15|}}}|{{{ld15|}}}|{{{ll15|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc16|}}}|{{{ld16|}}}|{{{ll16|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc17|}}}|{{{ld17|}}}|{{{ll17|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc18|}}}|{{{ld18|}}}|{{{ll18|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc19|}}}|{{{ld19|}}}|{{{ll19|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc20|}}}|{{{ld20|}}}|{{{ll20|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc21|}}}|{{{ld21|}}}|{{{ll21|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc22|}}}|{{{ld22|}}}|{{{ll22|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc23|}}}|{{{ld23|}}}|{{{ll23|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc24|}}}|{{{ld24|}}}|{{{ll24|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc25|}}}|{{{ld25|}}}|{{{ll25|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc26|}}}|{{{ld26|}}}|{{{ll26|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc27|}}}|{{{ld27|}}}|{{{ll27|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc28|}}}|{{{ld28|}}}|{{{ll28|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc29|}}}|{{{ld29|}}}|{{{ll29|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc30|}}}|{{{ld30|}}}|{{{ll30|}}}}} |{{ #if:{{{lc1|}}} |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{lc1}}} {{{lc1}}}]</code>&nbsp;&mdash;&nbsp;{{ #if:{{{ll1|}}} |{{#ifeq:{{{ll1|}}}|geen |{{{ld1|}}} |[[{{{ll1}}}|{{{ld1|}}}]]}} |[[{{{ld1|}}}]]}} |{{#if:{{{iso3|}}} |{{#ifeq:{{{iso3|}}}|geen |''geen'' |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} |—}}}}}}{{#if: {{{kaart|}}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{{kaart|}}}}} |{{#if: {{#property:P14226}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|{{#invoke:WikidataIB|getValue|P1846|fetchwikidata=ALL|noicon=yes|onlysourced=no}} }}}|upright={{#if:{{{mapscale|}}}|{{{mapscale|}}}|1.45}}|alt={{{mapalt|}}}}}}}}}}} {{Inligtingskas Taal/{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaarkennisgebewing |{{{kennisgewing|IFA kennisgewing}}}}}|{{#if:{{{IFAKaartAfr|}}}|IFAKaartAfr=1}}}} |}<noinclude>{{sjablooninfo|1= == Gebruik == <pre> {{Inligtingskas Taal |naam = |inheemsenaam = |familiekleur = |state = {{Vlagland|Landnaam}} |streek = |sprekers = |rang = |fam2 = |fam3 = |fam4 = |fam5 = |nasie = |agentskap = |iso1 = |iso2 = |iso3 = |kaart = [[Lêer:Lêernaam.jpg|250px|Beeldbeskrywing]] }} </pre> }} [[Kategorie:Taalinligtingskassjablone|Taal]]</noinclude> pteovdl5vlkynwu2brqmxy17gyyrjnr 14 34620 2889778 2295726 2026-04-03T15:42:39Z JMK 649 +kat 2889778 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels|Kategorie:Rampe}} {{CommonsKategorie|Disasters}} [[Kategorie:Rampbestuur]] [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Gebeurtenisse]] 7j9d5v8575u2ofu3dbvimdx22863k2l 4 42519 2889879 2885546 2026-04-04T01:39:38Z ~2026-20661-75 205710 2889879 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ {| cellspacing="0" cellpadding="10" align="center" style="width:100%; border:1px #a3b1bf solid;" |- |colspan="2" style="background:#cee0f2; border-bottom:3px #a3b1bf solid;" | [[File:Contactus-wmcolors.svg|right|150px]] <center><big>'''Welkom by die [[Afrikaanse Wikipedia]] se kontakblad'''</big></center></br> ''Hier vind u die adresse van verskeie persone en hulpbladsye, maar hou asseblief ingedagte dat: * Wikipedia het nie 'n redaksie of redakteur wat wysigings goedkeur voor hulle gepubliseer word nie. Die inhoud en kwaliteit van ons artikels word deur vrywilligers (soos u) gekontroleer. * Wikipedia word deur die Wikimidia-stigting bestuur, 'n stigting sonder winsbejag. Die Wikimedia-stigting is nie verantwoordelik vir die skrywes van individuele bydraers nie. Vir meer inligting oor Wikipedia, sien gerus [[Wikipedia]] of [[Wikipedia:Hulp]]'' |- <!-- RAD 1 --> | style="width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top"| <big>'''Vir gebruikers'''</big><br /> * '''[[Wikipedia:Geselshoekie|Rapporteer 'n fout in 'n artikel]]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em">byvoorbeeld onakkururuuduruufjfoh J urate stellings, plagiaat, of nonsens</div> * '''[[Wikipedia:Geselshoekie|Vrae oor 'n spesifieke feit]]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em">byvoorbeeld "Watter van [[William Shakespeare]] se werke is in [[Afrikaans]] beskikbaar?"</div> * '''[[Wikipedia:Geselshoekie|Vrae oor die werking van Wikipedia]]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em"> byvoorbeeld "Hoe maak ek 'n [[Hulp:Gebruik van tabelle|tabel]]?"</div> * '''[mailto:info-af@wikimedia.org Verskaf 'n beeld vir 'n Wikipedia-artikel wat oor u of u besigheid handel]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em"> '''Sodat die beeld gebruik kan word <u>moet</u> u 1) uitdruklik verklaar dat u die kopiereghouer van die beeld is en 2) duidelike verwysing maak na die lisensie wat u wil gebruik. Ons beveel [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.af CC-by-sa 3.0] aan.'''</div> * '''[[Wikipedia:Ensiklopediese relevansie|Is my artikel geskik vir Wikipedia?]]'''<div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em"> byvoorbeeld artikels oor myself, my besigheid, my musiekgroep</div> <!-- HÖGER KOLUMN --> | style="width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top" | <big>'''Vir die pers en/of media'''</big><br /> * Die '''Wikimedia-stigting se [[:Foundation:Press room|perskamer]]''', met persberigte en kontakdetails * ''' Wikimedia-stigting: algemene kontakdetails vir die pers'''<br />Telefoon +1 415-839-6885<br />E-pos: press{{@}}wikimedia.org (in Engels) *'''Kontak die Afrikaanse Wikipedia'''<br />E-pos: info-af{{@}}wikimedia.org <!-- RAD 2 --> |- | style="width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top"| <big>'''Ander kontakpersone'''</big><br /> * Algemene vrae/opmerkings kan by ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]] geplaas word. * [[Spesiaal:Gebruikerslys/sysop|Administrateurs]] kan help met tegniese versoeke, soos die verwydering van 'n bladsy of die blokkering van vandaliste. * Individuele gebruikers: dit is ook moontlik om individuele gebruikers te kontak oor bydraes wat hulle hier gelewer het, mits die persoon 'n geregistreerde gebruiker is. Geregistreerde gebruikers kan gekontak word deur boodskappe op hul besprekingsblad te plaas. Sommige geregistreerde gebruikers kan ook per e-pos gekontak word. U moet eers die gebruiker se gebruikerblad voor u hê (met die naam Gebruiker:''Gebruikersnaam''). Vanaf hierdie bladsy sal u 'n skakel in die kieslys aan die linkerkant sien wat lees "Stuur e-pos aan hierdie gebruiker". |style="width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top"| <big>'''Wikimedia-stigting'''</big><br /> Die '''''[[Wikimedia Stigting|Wikimedia-stigting]]''''' is die stigting wat die bestuur van Wikipedia en sy susterprojekte behartig. Dit is 'n stigting sonder winsoogmerk en word deur donasies gefinansier. [[Wikimedia:Contact us|Kliek hier]] vir meer kontakbesonderhede. ;Posadres: *Wikimedia Foundation Inc.<br/>P.O. Box 78350<br/>San Francisco, CA 94107-8350<br/>USA ;Stigter: [[Jimbo Wales]]: jwales{{@}}wikia.com |} [[Kategorie:Wikipedia]] qyicj9lvicc1ftalxwmzl5h7d27q4lw 2889883 2889879 2026-04-04T03:37:10Z Oesjaar 7467 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-20661-75|~2026-20661-75]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Sobaka|Sobaka]] 2885546 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ {| cellspacing="0" cellpadding="10" align="center" style="width:100%; border:1px #a3b1bf solid;" |- |colspan="2" style="background:#cee0f2; border-bottom:3px #a3b1bf solid;" | [[File:Contactus-wmcolors.svg|right|150px]] <center><big>'''Welkom by die [[Afrikaanse Wikipedia]] se kontakblad'''</big></center></br> ''Hier vind u die adresse van verskeie persone en hulpbladsye, maar hou asseblief ingedagte dat: * Wikipedia het nie 'n redaksie of redakteur wat wysigings goedkeur voor hulle gepubliseer word nie. Die inhoud en kwaliteit van ons artikels word deur vrywilligers (soos u) gekontroleer. * Wikipedia word deur die Wikimidia-stigting bestuur, 'n stigting sonder winsbejag. Die Wikimedia-stigting is nie verantwoordelik vir die skrywes van individuele bydraers nie. Vir meer inligting oor Wikipedia, sien gerus [[Wikipedia]] of [[Wikipedia:Hulp]]'' |- <!-- RAD 1 --> | style="width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top"| <big>'''Vir gebruikers'''</big><br /> * '''[[Wikipedia:Geselshoekie|Rapporteer 'n fout in 'n artikel]]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em">byvoorbeeld onakkurate stellings, plagiaat, of nonsens</div> * '''[[Wikipedia:Geselshoekie|Vrae oor 'n spesifieke feit]]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em">byvoorbeeld "Watter van [[William Shakespeare]] se werke is in [[Afrikaans]] beskikbaar?"</div> * '''[[Wikipedia:Geselshoekie|Vrae oor die werking van Wikipedia]]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em"> byvoorbeeld "Hoe maak ek 'n [[Hulp:Gebruik van tabelle|tabel]]?"</div> * '''[mailto:info-af@wikimedia.org Verskaf 'n beeld vir 'n Wikipedia-artikel wat oor u of u besigheid handel]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em"> '''Sodat die beeld gebruik kan word <u>moet</u> u 1) uitdruklik verklaar dat u die kopiereghouer van die beeld is en 2) duidelike verwysing maak na die lisensie wat u wil gebruik. Ons beveel [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.af CC-by-sa 3.0] aan.'''</div> * '''[[Wikipedia:Ensiklopediese relevansie|Is my artikel geskik vir Wikipedia?]]'''<div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em"> byvoorbeeld artikels oor myself, my besigheid, my musiekgroep</div> <!-- HÖGER KOLUMN --> | style="width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top" | <big>'''Vir die pers en/of media'''</big><br /> * Die '''Wikimedia-stigting se [[:Foundation:Press room|perskamer]]''', met persberigte en kontakdetails * ''' Wikimedia-stigting: algemene kontakdetails vir die pers'''<br />Telefoon +1 415-839-6885<br />E-pos: press{{@}}wikimedia.org (in Engels) *'''Kontak die Afrikaanse Wikipedia'''<br />E-pos: info-af{{@}}wikimedia.org <!-- RAD 2 --> |- | style="width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top"| <big>'''Ander kontakpersone'''</big><br /> * Algemene vrae/opmerkings kan by ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]] geplaas word. * [[Spesiaal:Gebruikerslys/sysop|Administrateurs]] kan help met tegniese versoeke, soos die verwydering van 'n bladsy of die blokkering van vandaliste. * Individuele gebruikers: dit is ook moontlik om individuele gebruikers te kontak oor bydraes wat hulle hier gelewer het, mits die persoon 'n geregistreerde gebruiker is. Geregistreerde gebruikers kan gekontak word deur boodskappe op hul besprekingsblad te plaas. Sommige geregistreerde gebruikers kan ook per e-pos gekontak word. U moet eers die gebruiker se gebruikerblad voor u hê (met die naam Gebruiker:''Gebruikersnaam''). Vanaf hierdie bladsy sal u 'n skakel in die kieslys aan die linkerkant sien wat lees "Stuur e-pos aan hierdie gebruiker". |style="width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top"| <big>'''Wikimedia-stigting'''</big><br /> Die '''''[[Wikimedia Stigting|Wikimedia-stigting]]''''' is die stigting wat die bestuur van Wikipedia en sy susterprojekte behartig. Dit is 'n stigting sonder winsoogmerk en word deur donasies gefinansier. [[Wikimedia:Contact us|Kliek hier]] vir meer kontakbesonderhede. ;Posadres: *Wikimedia Foundation Inc.<br/>P.O. Box 78350<br/>San Francisco, CA 94107-8350<br/>USA ;Stigter: [[Jimbo Wales]]: jwales{{@}}wikia.com |} [[Kategorie:Wikipedia]] 61865j37th73rb6631mw4gq2762v3i3 2889926 2889883 2026-04-04T09:26:17Z Aliwal2012 39067 2889926 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ {| cellspacing="0" cellpadding="10" align="center" style="width:100%; border:1px #a3b1bf solid;" |- |colspan="2" style="background:#cee0f2; border-bottom:3px #a3b1bf solid;" | [[File:Contactus-wmcolors.svg|right|150px]] <center><big>'''Welkom by die [[Afrikaanse Wikipedia]] se kontakblad'''</big></center></br> ''Hier vind u die adresse van verskeie persone en hulpbladsye, maar hou asseblief ingedagte dat: * Wikipedia het nie 'n redaksie of redakteur wat wysigings goedkeur voor hulle gepubliseer word nie. Die inhoud en kwaliteit van ons artikels word deur vrywilligers (soos u) gekontroleer. * Wikipedia word deur die Wikimidia-stigting bestuur, 'n stigting sonder winsbejag. Die Wikimedia-stigting is nie verantwoordelik vir die skrywes van individuele bydraers nie. Vir meer inligting oor Wikipedia, sien gerus [[Wikipedia]] of [[Wikipedia:Hulp]]'' |- <!-- RAD 1 --> | style="width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top"| <big>'''Vir gebruikers'''</big><br /> * '''[[Wikipedia:Geselshoekie|Rapporteer 'n fout in 'n artikel]]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em">byvoorbeeld onakkurate stellings, plagiaat, of nonsens</div> * '''[[Wikipedia:Geselshoekie|Vrae oor 'n spesifieke feit]]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em">byvoorbeeld "Watter van [[William Shakespeare]] se werke is in [[Afrikaans]] beskikbaar?"</div> * '''[[Wikipedia:Geselshoekie|Vrae oor die werking van Wikipedia]]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em"> byvoorbeeld "Hoe maak ek 'n [[Hulp:Gebruik van tabelle|tabel]]?"</div> * '''[mailto:info-af@wikimedia.org Verskaf 'n beeld vir 'n Wikipedia-artikel wat oor u of u besigheid handel]''' <div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em"> '''Sodat die beeld gebruik kan word <u>moet</u> u 1) uitdruklik verklaar dat u die kopiereghouer van die beeld is en 2) duidelike verwysing maak na die lisensie wat u wil gebruik. Ons beveel [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.af CC-by-sa 3.0] aan.'''</div> * '''[[Wikipedia:Ensiklopediese relevansie|Is my artikel geskik vir Wikipedia?]]'''<div style="display: inline;font-size:75%;font-style:italic;color:#444;margin-left:.5em"> byvoorbeeld artikels oor myself, my besigheid, my musiekgroep</div> <!-- HÖGER KOLUMN --> | style="width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top" | <big>'''Vir die pers en/of media'''</big><br /> * Die '''Wikimedia-stigting se [[:Foundation:Press room|perskamer]]''', met persberigte en kontakdetails * ''' Wikimedia-stigting: algemene kontakdetails vir die pers'''<br />Telefoon +1 415-839-6885<br />E-pos: press{{@}}wikimedia.org (in Engels) *'''Kontak die Afrikaanse Wikipedia'''<br />E-pos: info-af{{@}}wikimedia.org <!-- RAD 2 --> |- | style="width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top"| <big>'''Ander kontakpersone'''</big><br /> * Algemene vrae/opmerkings kan by ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]] geplaas word. * [[Spesiaal:Gebruikerslys/sysop|Administrateurs]] kan help met tegniese versoeke, soos die verwydering van 'n bladsy of die blokkering van vandaliste. * Individuele gebruikers: dit is ook moontlik om individuele gebruikers te kontak oor bydraes wat hulle hier gelewer het, mits die persoon 'n geregistreerde gebruiker is. Geregistreerde gebruikers kan gekontak word deur boodskappe op hul besprekingsblad te plaas. Sommige geregistreerde gebruikers kan ook per e-pos gekontak word. U moet eers die gebruiker se gebruikerblad voor u hê (met die naam Gebruiker:''Gebruikersnaam''). Vanaf hierdie bladsy sal u 'n skakel in die kieslys aan die linkerkant sien wat lees "Stuur e-pos aan hierdie gebruiker". |style="width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; border-bottom:3px #a3b1bf solid" valign="top"| <big>'''Wikimedia-stigting'''</big><br /> Die '''''[[Wikimedia Stigting|Wikimedia-stigting]]''''' is die stigting wat die bestuur van Wikipedia en sy susterprojekte behartig. Dit is 'n stigting sonder winsoogmerk en word deur donasies gefinansier. [[Wikimedia:Contact us|Klik hier]] vir meer kontakbesonderhede. ;Posadres: *Wikimedia Foundation Inc.<br/>Posbus 78350<br/>San Francisco, CA 94107-8350<br/>VSA ;Stigter: [[Jimbo Wales]]: jwales{{@}}wikia.com |} [[Kategorie:Wikipedia]] tbciww4sx5mq0dw7dvj409k6ieeakum 0 43158 2889874 2763292 2026-04-03T23:50:22Z ~2026-20695-03 205707 Verandering van skoolhoof 2889874 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hugenote Hoërskool.jpg|duimnael|300px|Die saal en aangrensende geboue van die Hugenote Hoërskool op Wellington.]] Die '''Hugenote Hoërskool''' is 'n dubbelmediumstaatskool op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] in die [[Boland]], [[Wes-Kaap]]. Die skool se leerdertal toon 'n konstante styging en daar is tans 920 leerders. Die skoolhoof is mnr. Nico Burger. (Daar is 'n hoërskool met dieselfde naam in [[Springs]] in [[Gauteng]], maar amptelik is daardie skool Hoërskool Hugenote.) == Geskiedenis == Die skool kan sy geskiedenis terugvoer tot [[1868]] met die stigting van Wellington se Hoër Jongenskool. Die skool verskuif in [[1884]] na 'n nuwe perseel op die plek waar Wellington se stadsaal vandag staan. Van die skool se noemenswaardige skoolhoofde was Robert MacCrone (1881–1904), Fransie Roux (1904–1928) en Hennie Roos (1928–1953). Intussen kom dr. [[Andrew Murray]] in September 1871 na Wellington en beywer hom vir die stigting van 'n meisieskool. Die [[Hugenote-seminarie]] is in [[1874]] gestig met mes. [[Anna Bliss]] en [[Abbie Park Ferguson]] as onderwysers. Die eerste 40 meisies skryf in Januarie daardie jaar in. In [[1954]] besluit die destydse Kaaplandse onderwysdepartement die twee skole moet saamsmelt, wat lei tot die stigting van die huidige hoërskool. Aanvanklik is die nuwe hoërskool gehuisves in die geboue van die ou Hugenote-seminarie in Kerkstraat. Die skool se leerdertal neem vinnig toe en binne 16 jaar raak die perseel in Kerkstraat te klein. Die departement van onderwys rig toe die nuwe skool en koshuis op in die Blouvlei, naby die Bolandstadion. == Sport == * Rugby * Netbal * Seuns- en dogtershokkie * Tennis * Krieket * Atletiek * Muurbal * Gholf * Tweekamp * Biathle * Skaak * Landloop * Swem == Fasiliteite == Bo en behalwe die gewone onderriglokale beskik Hugenote Hoërskool oor die volgende fasiliteite: • Internet in alle klasse • Dataprojektors in alle klasse • 3 klasse met elektroniese witborde • 3 wetenskaplaboratoriums • 3 biologielaboratoriums • ’n goed toegeruste Verbruikerstudielokaal • 4 volledig toegeruste rekenaarsentrums vir die onderrig van rekenaarstudie, rekenaartoepassingstegnologie en rekenaargeletterdheid • skoolsaal met sysaal wat ook vir liggaamsopvoedingsessies gebruik kan word • ’n veeldoelige ontspanningsaal, die grondsaal Op ons pragtige terrein bied ons die volgende aan: • Pawiljoen met dak vir 1000 toeskouers • Klubhuis met satellietskottel wat uitkyk oor rugbyvelde • Kleedkamers • Oefenveld met fasiliteite vir opwarming • 3 rugbyvelde • atletiekbaan • 2 krieketvelde • 7 krieketnette • groot swembad (25m) • 8 netbalbane waarvan een onderdak is • 5 tennisbane • tennisslaanmuur • 2 hokkievelde en 'n Astro-baan == Oudleerders == * [[1954]] – [[Winnie Rust]], skrywer * [[1957]] – [[Breyten Breytenbach]], Afrikaanse digter en skilder * [[1958]] – [[Hercules von Molendorff]], Boland-heelagter * [[1959]] – [[Hernus Kriel]], voormalige [[Wes-Kaap]]se premier * [[1962]] – Prof Antony Melck, voormalige Rektor van [[Unisa]] * [[1963]] – Regter Burton Fourie, regter van die hooggeregshof in Kaapstad * [[1973]] – Jannie Bosman, Wes-Kaapse boer van die jaar 2009 * [[1977]] – Prof. Danie Brink, [[Universiteit Stellenbosch]] se departement genetika in fakulteit agriwetenskappe * [[1984]] – Pierre Nolte ([[Valiant Swart]]), Afrikaanse musikant * [[1992]] – Chean Roux, rugbyspeler en bestuur [[Springbokke]] * [[1995]] – Prof. Geo Quinot, toegelate advokaat van die Hoë Hof van Suid-Afrika en professor in die departement publiekreg, Universiteit Stellenbosch * [[1996]] – Rolanda Marais, aktrise * 1996 – Dr. [[Willem Anker]], [[Afrikaans]]e dramaturg en skrywer * [[2000]] – [[Lee-Anne Pace]], beroepsgholfspeler * [[2005]] – [[Juan de Jongh]], [[Springbokke|Springbok]]- en [[Stormers]]-rugbyspeler == Visie == Hugenote Hoërskool ontsluit die toekoms. == Missie == Hugenote Hoërskool doen alles moontlik om leerders: 1. op akademiese, fisiese en geestelike gebied tot volle potensiaal te ontwikkel. 2. ‘n voorsprong te gee sodat hulle ‘n positiewe verskil kan maak in die samelewing. == Waardes == * Respek * Stiptelikheid * Verantwoordelikheid * Eerlikheid * Selfdissipline en Selfbeheersing * Integriteit * Lojaliteit == Ikone == * Waardes – Moeder Theresa * Sport – Frankie Horn * Gemeenskap – Nelson Mandela * Akademie – Geo Quinot * Kultuur – Breyten Breytenbach == Erekode == Aangepas uit Erekode van Hoër Jongenskool van 1868 Ek vrees my Skepper en eer my ouers. Ek hou die naam en leuse van my skool hoog omdat ek myself en my medemens respekteer. Ek glo aan stiptelikheid, verantwoordelikheid en aanspreeklikheid. Ek beskou my medeleerders as my vriende aan wie ek hulp, bemoediging en lojaliteit verskuldig is. Ek glo in integriteit en pligsgetrouheid. Ek eerbiedig die waarheid, want my woord is my eer. Selfdissipline en selfbeheersing is vir my vanselfsprekend. My strewe in alles is “MIK HOOG”. == Skoollied == Teen die blou van trotse berge daal ‘n berghang groen en sag. Na ‘n sondeurdrenkte aarde waar die lewe lê en wag. Om te bot en bloei in boorde ons tot wasdom laat gedy. In ‘n skool wat deur die jare, trou aan hoë roeping bly. Al ons dank en eer en hulde aan ‘n edele simbool van ‘n mooi en vrugbaar lewe: Hugenote Hoërskool! == Bronne == * [http://wcedemis.wcape.gov.za/wced/findaschool.html Wes-Kaapse onderwysdepartement se skole-inligtingsidens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416054858/http://wcedemis.wcape.gov.za/wced/findaschool.html |date=16 April 2009 }} * [http://www.hugenoteskool.co.za/ Die skool se webwerf] [[Kategorie:Skole in die Wes-Kaap]] nndr086xsvxcas7e0wg07plzhu654cy 2889875 2889874 2026-04-03T23:52:35Z ~2026-20695-03 205707 . 2889875 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hugenote Hoërskool.jpg|duimnael|300px|Die saal en aangrensende geboue van die Hugenote Hoërskool op Wellington.]] Die '''Hugenote Hoërskool''' is 'n dubbelmediumstaatskool op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] in die [[Boland]], [[Wes-Kaap]]. Die skool se leerdertal toon 'n konstante styging en daar is tans 920 leerders. Die skoolhoof is mnr. Nico Burger. (Daar is 'n hoërskool met dieselfde naam in [[Springs]] in [[Gauteng]], maar amptelik is daardie skool Hoërskool Hugenote.) == Geskiedenis == Die skool kan sy geskiedenis terugvoer tot [[1868]] met die stigting van Wellington se Hoër Jongenskool. Die skool verskuif in [[1884]] na 'n nuwe perseel op die plek waar Wellington se stadsaal vandag staan. Van die skool se noemenswaardige skoolhoofde was Robert MacCrone (1881–1904), Fransie Roux (1904–1928) en Hennie Roos (1928–1953). Intussen kom dr. [[Andrew Murray]] in September 1871 na Wellington en beywer hom vir die stigting van 'n meisieskool. Die [[Hugenote-seminarie]] is in [[1874]] gestig met mes. [[Anna Bliss]] en [[Abbie Park Ferguson]] as onderwysers. Die eerste 40 meisies skryf in Januarie daardie jaar in. In [[1954]] besluit die destydse Kaaplandse onderwysdepartement die twee skole moet saamsmelt, wat lei tot die stigting van die huidige hoërskool. Aanvanklik is die nuwe hoërskool gehuisves in die geboue van die ou Hugenote-seminarie in Kerkstraat. Die skool se leerdertal neem vinnig toe en binne 16 jaar raak die perseel in Kerkstraat te klein. Die departement van onderwys rig toe die nuwe skool en koshuis op in die Blouvlei, naby die Bolandstadion. == Sport == * Rugby * Netbal * Seuns- en dogtershokkie * Tennis * Krieket * Atletiek * Muurbal * Gholf * Tweekamp * Biathle * Skaak * Landloop * Swem == Fasiliteite == Bo en behalwe die gewone onderriglokale beskik Hugenote Hoërskool oor die volgende fasiliteite: • Internet in alle klasse • Dataprojektors in alle klasse • 3 klasse met elektroniese witborde • 3 wetenskaplaboratoriums • 3 biologielaboratoriums • ’n goed toegeruste Verbruikerstudielokaal • 4 volledig toegeruste rekenaarsentrums vir die onderrig van rekenaarstudie, rekenaartoepassingstegnologie en rekenaargeletterdheid • skoolsaal met sysaal wat ook vir liggaamsopvoedingsessies gebruik kan word • ’n veeldoelige ontspanningsaal, die grondsaal Op ons pragtige terrein bied ons die volgende aan: • Pawiljoen met dak vir 1000 toeskouers • Klubhuis met satellietskottel wat uitkyk oor rugbyvelde • Kleedkamers • Oefenveld met fasiliteite vir opwarming • 3 rugbyvelde • atletiekbaan • 2 krieketvelde • 7 krieketnette • groot swembad (25m) • 8 netbalbane waarvan een onderdak is • 5 tennisbane • tennisslaanmuur • 2 hokkievelde en 'n Astro-baan == Oudleerders == * [[1954]] – [[Winnie Rust]], skrywer * [[1957]] – [[Breyten Breytenbach]], Afrikaanse digter en skilder * [[1958]] – [[Hercules von Molendorff]], Boland-heelagter * [[1959]] – [[Hernus Kriel]], voormalige [[Wes-Kaap]]se premier * [[1962]] – Prof Antony Melck, voormalige Rektor van [[Unisa]] * [[1963]] – Regter Burton Fourie, regter van die hooggeregshof in Kaapstad * [[1973]] – Jannie Bosman, Wes-Kaapse boer van die jaar 2009 * [[1977]] – Prof. Danie Brink, [[Universiteit Stellenbosch]] se departement genetika in fakulteit agriwetenskappe * [[1984]] – Pierre Nolte ([[Valiant Swart]]), Afrikaanse musikant * [[1992]] – Chean Roux, rugbyspeler en bestuur [[Springbokke]] * [[1995]] – Prof. Geo Quinot, toegelate advokaat van die Hoë Hof van Suid-Afrika en professor in die departement publiekreg, Universiteit Stellenbosch * [[1996]] – Rolanda Marais, aktrise * 1996 – Dr. [[Willem Anker]], [[Afrikaans]]e dramaturg en skrywer * [[2000]] – [[Lee-Anne Pace]], beroepsgholfspeler * [[2005]] – [[Juan de Jongh]], [[Springbokke|Springbok]]- en [[Stormers]]-rugbyspeler == Visie == Hugenote Hoërskool ontsluit die toekoms. == Missie == Hugenote Hoërskool doen alles moontlik om leerders: 1. op akademiese, fisiese en geestelike gebied tot volle potensiaal te ontwikkel. 2. ‘n voorsprong te gee sodat hulle ‘n positiewe verskil kan maak in die samelewing. == Waardes == * Respek * Stiptelikheid * Verantwoordelikheid * Eerlikheid * Selfdissipline en Selfbeheersing * Integriteit * Lojaliteit == Ikone == * Waardes – Moeder Theresa * Sport – Juan de jongh * Gemeenskap – Nelson Mandela * Akademie – Geo Quinot * Kultuur – Breyten Breytenbach == Erekode == Aangepas uit Erekode van Hoër Jongenskool van 1868 Ek vrees my Skepper en eer my ouers. Ek hou die naam en leuse van my skool hoog omdat ek myself en my medemens respekteer. Ek glo aan stiptelikheid, verantwoordelikheid en aanspreeklikheid. Ek beskou my medeleerders as my vriende aan wie ek hulp, bemoediging en lojaliteit verskuldig is. Ek glo in integriteit en pligsgetrouheid. Ek eerbiedig die waarheid, want my woord is my eer. Selfdissipline en selfbeheersing is vir my vanselfsprekend. My strewe in alles is “MIK HOOG”. == Skoollied == Teen die blou van trotse berge daal ‘n berghang groen en sag. Na ‘n sondeurdrenkte aarde waar die lewe lê en wag. Om te bot en bloei in boorde ons tot wasdom laat gedy. In ‘n skool wat deur die jare, trou aan hoë roeping bly. Al ons dank en eer en hulde aan ‘n edele simbool van ‘n mooi en vrugbaar lewe: Hugenote Hoërskool! == Bronne == * [http://wcedemis.wcape.gov.za/wced/findaschool.html Wes-Kaapse onderwysdepartement se skole-inligtingsidens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416054858/http://wcedemis.wcape.gov.za/wced/findaschool.html |date=16 April 2009 }} * [http://www.hugenoteskool.co.za/ Die skool se webwerf] [[Kategorie:Skole in die Wes-Kaap]] g4xdvpa1lw6jzn1tdpzywkglvw1slzm 0 45356 2889788 2878303 2026-04-03T16:00:14Z JMK 649 +kat 2889788 wikitext text/x-wiki Die '''Westdenedam-ramp''' is 'n busongeluk wat op [[27 Maart]] [[1985]]<ref>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/1985/03/28/world/south-african-crash-kills-41-johannesburg-march-27-upi-double-decker-school-bus.html |title=SOUTH AFRICAN CRASH KILLS 41 JOHANNESBURG, March 27 (UPI) |access-date=19 Februarie 2010 |date=28 Maart 1985 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111924/https://www.nytimes.com/1985/03/28/world/south-african-crash-kills-41-johannesburg-march-27-upi-double-decker-school-bus.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> in [[Westdene]], [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] plaasgevind het. Die bestuurder het beheer oor die [[bus]] verloor en deur die versperring om die [[dam]] gebars en in die dam beland. Die bus het skoliere van [[Hoërskool Vorentoe]] vervoer. Die ramp het die lewens van 42 kinders geëis. Die meeste van die kinders het waarskynlik verdrink, aangesien die impak van die botsing nie so groot was nie. == Ongeluk == Op 27 Maart 1985 omstreeks 13:30 het die bus wat die skoliere huis toe vervoer het, deur die damversperring gebars en in die dam ingery. Enkele oomblikke later het omstanders, onderwysers en medeskoliere soveel moontlik leerders probeer red totdat die nooddienste opgedaag het. Die oorlewende kinders is almal na die JG Strydom-hospitaal (nou die Helen Joseph-hospitaal)<ref>{{cite web |url=http://www.joburgnews.co.za/2005/mar/mar24_westdene.stm |title=The day the bus went into the Westdene dam |access-date=19 Februarie 2010 |last=Davie |first=Lucille |date=24 Maart 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111927/http://www.joburgnews.co.za/2005/mar/mar24_westdene.stm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> geneem vir behandeling. == Ondersoek == Daar was geen ander voertuie in die ongeluk betrokke nie. Die bestuurder, Willem Horne, kon nie onthou wat gebeur het nie aangesien hy kort voor die ongeluk sy [[bewussyn]] verloor het. Die ondersoek het getoon dat geen misdaad vermoed word nie en dat die bestuurder nie onder die invloed of nalatig was nie en is gevolglik vrygespreek. == Sterftes == Die volgende kinders het hul lewe in die ramp verloor:<ref>{{cite web |url=http://www.westdene1985.co.za/fatalities/fatalities.htm |title=Westdene Bus Disaster |accessdate=2010-02-19 |archive-date=2010-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205071344/http://www.westdene1985.co.za/fatalities/fatalities.htm |url-status=dead }}</ref> {{Col-begin}} {{Col-2}} * Blignaut, Anna * Botha, Anne-Lize * Botha, Henrietta * Bruin, Caroline * Coetzee, Denise * Dreyer, Hendrik * Du Plooy, Linda * Du Plooy, Reinette * Du Toit, Francois * Els, Jacobus * Erasmus, Karen * Fritz, Francina * Horing, Adriana * Hurwitz, Jacqueline * Jacobs, Anel * Jooste, Lelanie * Kleinhans, Adre * Koen, Petrus * Kruger, Clasina * Kruger, Maria * Lira, Riaan {{col-2}} * Ludick, Madeleine * Mans, Cornelius * Marshall, Elmarie * Marx, Conrad * McLaughlin, Belinda * Meyer, Catharina * Myl, Mary-Ann * Morris, Anna * Ouwenkamp, Albertus * Pieters, Tanya * Pretorius, Connie * Pretorius, Elizabeth * Rautenbach, Thelma * Reynders, Hester * Strydom, Charl * Swanepoel, Vinette * Swart, Andries * Van der Westhuizen, Petrus * Van Heerden, Elsa * Van Tonder, Anna * Venter, Deon {{col-end}} <nowiki>*</nowiki>Die Du Plooy-familie het hul twee dogters in die ramp verloor: Reinette en Linda. Pieter Koen het 5 medeskoliere gered, maar het self verdrink terwyl hy besig was om 'n sesde slagoffer te help. Vyf-en-dertig kinders is in die Westparkbegraafplaas begrawe. == Toekennings vir dapperheid == Pieter Koen en Danie Theron is albei die [[Suid-Afrikaanse siviele ordes en dekorasies: 1967-2002|Woltemadedekorasie vir Dapperheid-Silver]] toegeken vir hulle optrede tydens die ramp.<ref>{{cite web |url=http://www.westdene1985.co.za/reports/the-survivors/ |title=The Survivors |accessdate=2015-07-29 |archive-date=2015-02-18 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150218035538/http://www.westdene1985.co.za/reports/the-survivors/ |url-status=dead }}</ref> Danie Theron het in 1989, vier jaar na die ongeluk, sy eie lewe geneem. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://vories.co.za/ Hoërskool Vorentoe se webtuiste] * [http://www.netwerk24.com/nuus/2015-03-27-die-westdene-busramp-30-jaar-later Die Westdene-busramp: 30 jaar later] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150329235224/http://www.netwerk24.com/nuus/2015-03-27-die-westdene-busramp-30-jaar-later |date=2015-03-29 }} * https://www.westdene1985.co.za/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210327081934/https://www.westdene1985.co.za/ |date=27 Maart 2021 }} {{Koördinate|26|10|45|S|27|59|28|E|aansig=titel}} [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kinderhelde]] nlki1khlvaggw9f6hvfbnsl7o3f8zz7 0 55669 2889799 2715880 2026-04-03T17:01:35Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889799 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:GAIS-logotyp RGB.png|150px]]| klubnaam = GAIS| vollenaam = Göteborgs Atlet- &<br />Idrottssällskap| stigting = [[1894]]| stadion = Gamla Ullevi, <br/>[[Gotenburg]] | kapasiteit = 18&nbsp;800 | voorsitter = Stefan Tilk| afrigter = Fredrik Holmberg| liga = [[Allsvenskan]] | | patroon_la1=|patroon_b1=_blackstripes|patroon_ra1=_blackshoulders| linkerarm1=208040|liggaam1=208040|regterarm1=208040|broek1=ffffff|kouse1=ffffff| patroon_la2=|patroon_b2=_black_sleeve_seams|patroon_ra2=| linkerarm2=ff9f00|liggaam2=ff9f00|regterarm2=ff9f00|broek2=ff9f00|kouse2=ff9f00|}} '''Göteborgs Atlet- och Idrottssällskap''' (Gotenburgse atletiek- en sportvereniging) is 'n [[Sweden|Sweedse]] [[sokker]]klub wat in die [[Allsvenskan]] (Swede se hoogste sokkerliga) speel. ''GAIS'' speel hul wedstryde in die [[Gamla Ullevi]] (net vir groot wedstryde speel hulle in [[Nya Ullevi]], wat 40&nbsp;000 sitplekke het). In [[Gotenburg]] het GAIS kompetisie van sokkerspanne [[IFK Göteborg]] en [[Örgryte IS]]. == Erelys == * '''Sweedse kampioen (4)''' : (1918/19, 1921/22, 1930/31, 1953/54) * '''Allsvenskan (2)'''* : (1924/25, 1926/27) * '''Svenska-beker (1)''' : (1942) : (naaswenner (1): 1987) * '''Intertoto-beker (1)''' : (1990) (* tussen 1925 en 1930 was die kampioen van die Allsvenskan nie die nasionale kampioen nie). [[Kategorie:Gotenburg]] [[Kategorie:Sweedse sokkerklubs]] qu8lc2lnk5q0pzuvabhy2odnqxiqqyr 2889800 2889799 2026-04-03T17:04:27Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889800 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:GAIS-logotyp RGB.png|150px]]| klubnaam = GAIS| vollenaam = Göteborgs Atlet- &<br />Idrottssällskap| stigting = [[1894]]| stadion = Gamla Ullevi, <br/>[[Gotenburg]] | kapasiteit = 18&nbsp;800 | voorsitter = Stefan Tilk| afrigter = Fredrik Holmberg| liga = [[Allsvenskan]] | | patroon_la1 = | patroon_b1 = _gais24h | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = | patroon_b2 = _gais24a | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF}} '''Göteborgs Atlet- och Idrottssällskap''' (Gotenburgse atletiek- en sportvereniging) is 'n [[Sweden|Sweedse]] [[sokker]]klub wat in die [[Allsvenskan]] (Swede se hoogste sokkerliga) speel. ''GAIS'' speel hul wedstryde in die [[Gamla Ullevi]] (net vir groot wedstryde speel hulle in [[Nya Ullevi]], wat 40&nbsp;000 sitplekke het). In [[Gotenburg]] het GAIS kompetisie van sokkerspanne [[IFK Göteborg]] en [[Örgryte IS]]. == Erelys == * '''Sweedse kampioen (4)''' : (1918/19, 1921/22, 1930/31, 1953/54) * '''Allsvenskan (2)'''* : (1924/25, 1926/27) * '''Svenska-beker (1)''' : (1942) : (naaswenner (1): 1987) * '''Intertoto-beker (1)''' : (1990) (* tussen 1925 en 1930 was die kampioen van die Allsvenskan nie die nasionale kampioen nie). [[Kategorie:Gotenburg]] [[Kategorie:Sweedse sokkerklubs]] qucqvdaakuqdlutk6m1llp26basgbr9 0 57724 2889877 2881052 2026-04-04T01:29:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889877 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die stad in [[Nieu-Seeland]]. Vir die dorp in die [[Wes-Kaap]] van Suid-Afrika, sien [[Napier]].'' {| border="1" cellpadding="2" style="float:right; border-collapse:collapse; border-color:#e3e3e3; background-color:#e3e3e3; width:307px; margin-bottom:15px; margin-left:1em; font-size:95%;" ! style="background: #B0E2FF;" colspan="2" | <big>Napier <small>([[Engels]])</small><br />Ahuriri <small>([[Maori (taal)|Maori]])</small></big> |- bgcolor="#FFFFFF" align="center" | colspan="2" | [[Lêer:Napier and bay.jpg|300px|senter]] |-style="background-color:#fff;" | colspan="2" div class="center" | ''Leuse: Faith and Courage''<ref>{{en}} {{mi}} {{cite web |url=https://www.napier.govt.nz/our-council/about/brand-crest-and-logo/ |title=Our crest and logo |publisher=Stadsraad Napier |accessdate=22 April 2025}}</ref> <small>("Geloof en moed")</small> |- ! colspan="2" style="background-color:#B0E2FF;"| Ligging |- style="background-color:#fff;" | [[Lêer:Napier CC.PNG|100px|senter|Ligging van Napier op Nieu-Seeland se Noordeiland]] || [[Lêer:Napier, New Zealand numbered suburbs map.png|100px|senter|Kaart van Napier se voorstede]] |- ! colspan="2" style="background-color:#B0E2FF;"| Vlag en wapen |- style="background-color:#fff;" | | [[Lêer:Flag of Napier.svg|100px|senter]] || [[Lêer:Napier coat of arms shield.svg|100px|senter]] |- align="center" style="background-color:#B0E2FF;" ! colspan="2" | Basiese gegewens |- style="background-color:#fff;" | Stigting: || 1851 (Europeërs) |- style="background-color:#fff;" | Bevolking: || 62&nbsp;241<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stats.govt.nz/tools/2018-census-place-summaries/napier-city |title=Napier City |publisher=Statistiek Nieu-Seeland |accessdate=22 April 2025}}</ref> <small>(2018-sensus)</small> |- style="background-color:#fff;" | Oppervlakte: || 105,05&nbsp;km²<ref>{{en}} {{cite web |url=https://statsnz.maps.arcgis.com/apps/instant/sidebar/index.html?appid=3a406ce8fbb14367ab5caae21c07ab8b |title=Geographic Boundary Viewer – Napier City |publisher=Statistiek Nieu-Seeland |date=2025 |accessdate=22 April 2025}}</ref> |- style="background-color:#fff;" | Bevolkingsdigtheid: || 592,5/km² |- style="background-color:#fff;" | Gemiddelde inkomste: || [[Nieu-Seelandse dollar|NZ$]]11&nbsp;993&nbsp;miljard<ref>{{en}} {{cite web |url=https://figure.nz/chart/tSTem7o2sqIXn5YC-cvRnn1Em0rSSLt9A |title=Total gross domestic product of the Hawke's Bay Region, New Zealand |publisher=Figure NZ Trust |date=2024 |accessdate=22 April 2025 |archive-date=13 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213062222/https://figure.nz/chart/tSTem7o2sqIXn5YC-cvRnn1Em0rSSLt9A |url-status=dead }}</ref> <small>(Hawke's Bay-streek, 2024)</small> |- style="background-color:#fff;" | Per kapita: || NZ$64&nbsp;935<ref>{{en}} {{cite web |url=https://figure.nz/chart/tHjQuDfZNFsXRMTk |title=Gross domestic product per capita of New Zealand regions – Year ended March 2024, NZD per person |publisher=Figure NZ Trust |date=2024 |accessdate=22 April 2025}}</ref> <small>(Hawke's Bay-streek, 2024)</small> |- style="background-color:#fff;" | Geografiese ligging: || {{Koördinate|39|29|S|176|55|O|region:NZ-HKB|aansig=inlyn,titel}} |- |- style="background-color:#fff;" | Tydsone: || [[UTC]] +12 (NZST) |- |- style="background-color:#fff;" | [[Somertyd]]: || UTC +13 (NZDT) |- style="background-color:#fff;" | Amptelike webwerf: || [https://www.napier.govt.nz/ ''napier.govt.nz''] |- ! colspan="2" style="background-color:#B0E2FF;"| Administratiewe verdeling |- style="background-color:#fff;" | Land: || {{vlagland|Nieu-Seeland}} |- style="background-color:#fff;" | Eiland: || [[Noordeiland]] |- style="background-color:#fff;" | Streek: || Hawke's Bay |- style="background-color:#fff;" | Burgemeester: || Kirsten Wise |- style="background-color:#fff;" | Adjunkburgemeester: || Annette Brosnan |} '''Napier''' ([[Engels]]: [ˈneɪpiər]; [[Maori (taal)|Māori]]: '''Ahuriri''') is 'n [[stad]] in [[Nieu-Seeland]] met 'n bevolking van sowat 62&nbsp;000. [[Lêer:Napier-TypicalView.jpg|duimnael|links|Die ''T & G Dome'' met die ''ASB Bank'' op die voorgrond, albei in [[Art Deco]]-styl]] Op 3 Februarie 1931 verwoes 'n aardbewing van 7.9 op die [[Richterskaal]] groot dele van die stad Napier en Hastings; 256 mense het omgekom in Hawke's Bay. == Sport == Napier was een van Nieu-Seeland se gasheerstede tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982]], die [[rugbywêreldbeker]]toernooie in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] en [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], asook die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] en [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Napier, New Zealand}} * {{en}} [https://www.napier.govt.nz/ Amptelike webwerf van Napier se stadsraad] ; Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Napier|title=Napier|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 April 2025}} * {{en}} {{mi}} {{cite web|url=https://teara.govt.nz/en/hawkes-bay-places|title=Hawke’s Bay places|publisher=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand|author=Kerryn Pollock|date=13 Augustus 2009|accessdate=22 April 2025}} * {{en}} {{mi}} {{cite web|url=https://teara.govt.nz/en/hawkes-bay-region|title=Hawke’s Bay region|publisher=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand|author=Kerryn Pollock|date=13 Augustus 2009|accessdate=22 April 2025}} ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Napier}} * {{en}} [https://www.napiernz.com/ Amptelike toerismewebwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Kusstede]] 9xce2lntj6vykk7kp84rqh7xra2zn2y 0 57786 2889888 2870747 2026-04-04T05:05:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889888 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="2" style="float:right; border-collapse:collapse; border-color:#e3e3e3; background-color:#e3e3e3; width:307px; margin-bottom:15px; margin-left:1em; font-size:95%;" ! style="background: #B0E2FF;" colspan="2" | <big>Nelson <small>([[Engels]])</small><br />Whakatū <small>([[Maori (taal)|Maori]])</small></big> |- bgcolor="#FFFFFF" align="center" | colspan="2" | [[Lêer:Nelson New Zealand.jpg|300px|senter]] |-style="background-color:#fff;" | colspan="2" div class="center" | ''Bynaam: Sunny Nelson'' |-style="background-color:#fff;" | colspan="2" div class="center" | ''Leuse: Palmam qui meruit ferat'' <small>("Laat hom wat dit verdien die palm dra")</small> |- ! colspan="2" style="background-color:#B0E2FF;"| Ligging |- style="background-color:#fff;" | colspan="2" | [[Lêer:Nelson City in NZ 2017.svg|175px|senter|Ligging van Nelson in Nieu-Seeland]] |- ! colspan="2" style="background-color:#B0E2FF;"| Vlag en wapen |- style="background-color:#fff;" | | [[Lêer:Nelson flag.svg|100px|senter]] || [[Lêer:Nelson coat of arms full achievement.svg|100px|senter]] |- align="center" style="background-color:#B0E2FF;" ! colspan="2" | Basiese gegewens |- style="background-color:#fff;" | Stigting: || 1841 (Europeërs) |- style="background-color:#fff;" | Bevolking: || 50&nbsp;880<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stats.govt.nz/tools/2018-census-place-summaries/nelson-city |title=Nelson City |publisher=Statistiek Nieu-Seeland |accessdate=22 April 2025}}</ref> <small>(2018-sensus)</small> |- style="background-color:#fff;" | Oppervlakte: || 422,20&nbsp;km²<ref>{{en}} {{cite web |url=https://statsnz.maps.arcgis.com/apps/instant/sidebar/index.html?appid=3a406ce8fbb14367ab5caae21c07ab8b |title=Geographic Boundary Viewer – Nelson City |publisher=Statistiek Nieu-Seeland |date=2025 |accessdate=22 April 2025}}</ref> |- style="background-color:#fff;" | Bevolkingsdigtheid: || 120,5/km² |- style="background-color:#fff;" | Gemiddelde inkomste: || [[Nieu-Seelandse dollar|NZ$]]7&nbsp;630&nbsp;miljard<ref>{{en}} {{cite web |url=https://figure.nz/chart/tSTem7o2sqIXn5YC-OtCOUoq3XXpOKb44 |title=Total gross domestic product of the Nelson and Tasman regions, New Zealand |publisher=Figure NZ Trust |date=2024 |accessdate=22 April 2025 |archive-date=13 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213062231/https://figure.nz/chart/tSTem7o2sqIXn5YC-OtCOUoq3XXpOKb44 |url-status=dead }}</ref> <small>(Nelson en Tasman, 2024)</small> |- style="background-color:#fff;" | Per kapita: || NZ$66&nbsp;293<ref>{{en}} {{cite web |url=https://figure.nz/chart/tHjQuDfZNFsXRMTk |title=Gross domestic product per capita of New Zealand regions – Year ended March 2024, NZD per person |publisher=Figure NZ Trust |date=2024 |accessdate=22 April 2025}}</ref> <small>(Nelson en Tasman, 2024)</small> |- style="background-color:#fff;" | Geografiese ligging: || {{Koördinate|41|16|S|173|17|O|region:NZ-NSN|aansig=inlyn,titel}} |- |- style="background-color:#fff;" | Tydsone: || [[UTC]] +12 (NZST) |- |- style="background-color:#fff;" | [[Somertyd]]: || UTC +13 (NZDT) |- style="background-color:#fff;" | Amptelike webwerf: || [https://www.nelson.govt.nz/ ''nelson.govt.nz''] |- ! colspan="2" style="background-color:#B0E2FF;"| Administratiewe verdeling |- style="background-color:#fff;" | Land: || {{vlagland|Nieu-Seeland}} |- style="background-color:#fff;" | Eiland: || [[Suideiland]] |- style="background-color:#fff;" | Streek: || Nelson City |- style="background-color:#fff;" | Burgemeester: || Nick Smith (N) |- style="background-color:#fff;" | Adjunkburgemeester: || Rohan O'Neill-Stevens |} '''Nelson''' ([[Maori (taal)|Māori]]: '''Whakatū''') is 'n stad op [[Nieu-Seeland]] se [[Suideiland]]. Nelson, wat aan die oosoewer van Tasmanbaai geleë is en as Nieu-Seeland se geografiese sentrum beskou word, is in 1841 gestig as die eerste stad op die Suideiland en die tweede oudste in heel Nieu-Seeland. Dit is genoem na die [[Britse Vloot]]kommandeur [[Lord Nelson|Horatio Nelson]].<ref>{{en}} Carl Walrond, 'Nelson places – Nelson city', Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand, http://www.teara.govt.nz/en/nelson-places/page-1 (besoek op 25 Junie 2017)</ref> Tans is Nelson die ekonomiese, kulturele en nywerheidspilpunt vir die noordelike gebied van die Suideiland. [[Lêer:View over Nelson.jpg|duimnael|links|'n Lugbeeld van Nelson]] In 1858 het [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|koningin Victoria]] stadstatus aan Nelson toegeken. Met 'n bevolking van sowat 50&nbsp;600 is Nelson die twaalfde grootste stedelike nedersetting in Nieu-Seeland. Richmond, die tweede grootste nedersetting in die omgewing van Nelson met byna 14&nbsp;000 inwoners, val nie onder die beheer van Nelson se stadsraad nie. Saam met Richmond vorm Nelson die negende grootste verstedelikte gebied in die land volgens sy bevolking. Die stadsgebied grens in die weste en suidweste aan die Distriksraad van Tasman en in die noordooste, ooste en suidooste aan die Distriksraad van Marlborough. == Sport == Nelson was een van Nieu-Seeland se gasheerstede tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982]], die [[Rugbywêreldbeker 2011]] en die [[Krieketwêreldbeker 2015]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Nelson, New Zealand}} * {{en}} [https://www.nelson.govt.nz/ Amptelike webwerf van Nelson se stadsraad] ; Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Nelson-New-Zealand|title=Nelson|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 April 2025}} * {{en}} {{mi}} {{cite web|url=https://teara.govt.nz/en/nelson-places|title=Nelson places|publisher=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand|author=Carl Walrond|date=7 September 2010|accessdate=22 April 2025}} * {{en}} {{mi}} {{cite web|url=https://teara.govt.nz/en/nelson-region|title=Nelson region|publisher=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand|author=Carl Walrond|date=7 September 2010|accessdate=22 April 2025}} ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Nelson_(New_Zealand)|Nelson}} * {{en}} [https://www.nelsontasman.nz/ Amptelike toerismewebwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Nieu-Seeland]] 7sf6v4urbpf2d4mytbbsdbdhnowossl 0 67852 2889885 2581499 2026-04-04T03:54:12Z ~2026-20784-33 205716 /* Tweede Vryheidsoorlog */ 2889885 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon | naam = Henri Slegtkamp | beeld = | byskrif = | gebore = 19 April 1873 | oorlede = {{SDEO|1873|4|19|1951|2|2}} | begraweplek_etiket = | begraweplek = Middelburg, Transvaal | geboorteplek = [[Beverwijk]], [[Nederland]] | sterfteplek = [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]], [[Transvaal]] | begraweplek_koordinate = <!-- {{Koördinate|grade|minute|N of S|grade|minute|O of W|aansig=inlyn,titel}} --> | bynaam = | geboortenaam = Hendrik Frederik Slegtkamp | lojaliteit = {{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Boere]] | tak = Saboteur | diensjare = 1899-1902 | rang = Kaptein | diensnommer = | eenheid = Verkenningskommando | poste = | oorloë = [[Tweede Vryheidsoorlog]]<br />--[[Slag van Colenso]]<br />--[[Slag van Tabanyama]]<br />--[[Slag van Spioenkop]] | oorloë_etiket = | toekennings = | familie = | anderwerk = }} '''Henri Slegtkamp''' (*19 April 1873, [[Beverwijk]], [[Nederland]] – †2 Februarie 1951, [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]], [[Transvaal]]) was ’n verkenner aan [[Boere]]kant tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] tussen 1899 en 1902. == Vroeë lewe == Slegtkamp was die seun van Hendrik Slegtkamp en sy vrou Elisabeth Venlet. Op jeugdige leeftyd het Slegtkamp na die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] verhuis op soek na avontuur en hom in die distrik Middelburg gevestig. Tydens die [[Jameson-inval]] (1895-1896) het hy by die Middelburgse kommando onder [[veldkornet]] Matthijs Pretorius aangesluit en aan die kortstondige veldtog deelgeneem.<ref>{{cite web |url=http://www.museumsnc.co.za/aboutus/depts/history/History%20Compiled%20by%20Chaplain%20(Ds)%20D%20J%20Kritzinger,%20ASB%20Kimberley/History%20and%20Traditions.htm |title=Kaptein Henri Slegtkamp |format=html |access-date=10 Augustus 2012 |publisher=www.museumsnc.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002050534/http://www.museumsnc.co.za/aboutus/depts/history/History%20Compiled%20by%20Chaplain%20(Ds)%20D%20J%20Kritzinger,%20ASB%20Kimberley/History%20and%20Traditions.htm |archive-date= 2 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In 1898 was hy betrokke by die onderdrukking van die Bunu-opstand in [[Swaziland]] (nou [[eSwatini]]). Kort voor die uitbreek van die Tweede Vryheidsoorlog was hy steeds op [[Bremersdorp]], Swaziland, maar toe dit blyk dat oorlog onvermydelik sou wees, het hy op 15 September 1899 na Transvaal terugkeer en hom as gewone burger op Middelburg vir krygsdiens aangemeld. == Tweede Vryheidsoorlog == Op 30 September 1899 het Slegtkamp na die Natalse grens vertrek waar die hooflaer van die Transvaalse burgers by Sandspruit saamgetrek was, en by die Middelburgse kommando onder kommandant P.F. Trichardt ingeskakel. Nog voor die uitbreek van vyandelikhede het Slegtkamp egter by die Duitse Vrywilligerskorps onder veldkornet H.U. von Quitzow aangesluit en was betrokke by gevegte rondom [[Dundee]] en [[Ladysmith]]. Aangesien hy nie by Duitsers tuis gevoel het nie, het Slegtkamp teen die einde van November na die Middelburgse kommando teruggekeer saam met wie hy aan die [[Slag van Colenso]] op 15 Desember 1899 deelgeneem het. Intussen het hy belangrike verkenningswerk vir die Boerekommando’s aan die Tugela gedoen het. Met die stigting van kapt. W.M. Edwards se verkennerskorps op 19 Desember 1899 het die avontuurlustige Slegtkamp daarby aangesluit. === Spioenkop === Tydens die [[Slag van Tabanyama|slag by Tabanyama]] (20 Januarie 1900) as voorspel tot die [[Slag van Spioenkop]] (24 Januarie 1900) het Slegtkamp besondere erkenning verkry. Toe die burgers na ’n hewige bombardement ’n kop in die Tabanyamabergreeks ontruim en die regterflank van die Boere blootgestel was, het Slegtkamp en twee mede verkenners, Albert de Roos en [[Jack Hindon]], op eie inisiatief die kop uitgeklim en die Britte se linkerflank onder hewige geweervuur gebring. Onder die indruk dat die kop baie sterk beman was, het die Britte teruggetrek sodat die moreel van die burgers versterk en die kop weer beset is. Sodoende is die weg gebaan vir die glorieryke oorwinning by Spioenkop vier dae daarna. Na die ineenstorting van die Tugelalinie in Februarie 1900 het Slegtkamp, vanweë die relatiewe kalmte aan die Natalse front, kmdt.-genl. [[Louis Botha]] versoek om hom na die Vrystaat te verplaas waarna hy toestemming verkry het om by die Iers-Amerikaanse Verkennerskorps (die Ierse Brigade) van kol. J.Y.F. Blake wat juis op die punt was om daarheen te vertrek, aan te sluit. Slegtkamp het aan verskeie skermutselings in die omgewing van [[Brandfort]] deelgeneem, dog die Boere moes steeds voor die Britse oormag vlug. === Aansluiting by Danie Theron === Gedurende Mei 1900 het Slegtkamp in Pretoria by kapt. [[Danie Theron]] se verkennerskorps aangesluit en saam met hom na die Vrystaat vertrek om die Britte se verbindingslinies waar moontlik te ontwring en te vernietig. Theron het Slegtkamp as korporaal oor ’n dertigtal Hollanders in die korps aangestel. Van 26 tot 27 Junie 1900 was hy in die gevegte naby [[Lindley]] betrokke, en is op 30 Junie 1900 naby [[Bethlehem]] swaar in die linkerheup gewond. Hy het egter volkome herstel. Na Theron se dood by [[Gatsrand]] op 5 September 1900 het sy verkennerskorps versplinter. Slegtkamp, Hindon en drie ander is daarop na Oos-Transvaal waar hulle onder meer rapporte van genl. [[Christiaan de Wet]] na genl. Botha geneem het. Na die aanstelling van Hindon as leier van ’n nuwe korps van vyftig man, is Slegtkamp as luitenant tweede in bevel geplaas. Die hoofdoel van die nuwe korps was om die Britse verbindingslinies in Oos- en Noord-Transvaal te ontwring en Britse treine te ontspoor. Slegtkamp is spoedig as ’n plofstofdeskundige beskou en by geleentheid is selfs ’n steenkoolmyn digby [[Witbank]] gesaboteer. In Januarie 1900 is die trein waarin [[lord Kitchener]] van Pretoria na Middelburg gereis het, ontspoor. Tussen Julie en Augustus 1901 was Slegtkamp ook langs die noorderspoorlyn bedrywig en op 9 Augustus 1901 betrokke by ’n hewige geveg naby [[Naboomspruit]] === Einde van die oorlog === Van die begin van 1902 tot die sluiting van die [[vrede van Vereeniging]] op 31 Mei 1902 is die korps meedoënloos deur die Britte tussen blokhuislinies rondgejaag. Twee weke voor die beëindiging van vyandelikhede, op 16 Mei 1902, het Hindon vrywillig aan die Britte oorgegee en het Slegtkamp kaptein en leier van die korps geword. As bittereinder het hy kort daarna die wapen neergelê. == Latere lewe == Onmiddellik na afloop van die oorlog het Slegtkamp na Nederland vertrek, maar omdat hy hom nie in Europa kon aanpas nie, in 1903 na Transvaal terugkeer. Slegtkamp is in 1911 met Jacomina Elizabeth van Rooyen, gebore Holtzhausen, getroud en ’n seun is uit die huwelik gebore. Nadat hy eers as arbeider op ’n plaas in die distrik [[Standerton]] gewerk het, het hy in 1912 grond naby Witbank gekoop en op klein skaal begin boer. In dieselfde jaar is hy aangestel as droogtenoodlenigingsinspekteur van die Landbank in die Kaap. Hy moes baie reis om boere met voorskotte te help en ander wat nie die bankvoorwaardes nagekom het nie, aan die man te bring. Slegtkamp was sy lewe lank ’n ondersteuner van die republikeinse ideaal en het in die laat dertigerjare by die [[Ossewa-Brandwag]] aangesluit. Ten spyte van sy gevorderde leeftyd was hy ’n aktiewe lid en het later hoofgeneraal op die Hoëveld geword. Sy laaste jare het hy rustig op sy tuisdorp, Middelburg, deurgebring. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bron == * {{cite book |last=Grobler |first=J.C.H. |editor=Beyers, C.J. |title=Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek |origyear=1987 |format= |publisher=Chris van Rensburg nms. die RGN |location=Pretoria |language=Afrikaans |isbn=0796904197 |pages=962 }} {{DEFAULTSORT:Slegtkamp, Henri}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Nederland]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Kapteins]] [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1873]] [[Kategorie:Sterftes in 1951]] elyq03x41e2d1ecy1q9ifovdydmp2cn 0 68689 2889801 2746783 2026-04-03T17:07:05Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889801 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:En stad - Ett lag.jpg|250px]]| klubnaam = IFK Göteborg| vollenaam = Idrottsföreningen Kamraterna Göteborg| stigting = [[4 Oktober]] [[1904]]| stadion = Gamla Ullevi, <br/>[[Gotenburg]] | kapasiteit = 19 000 | voorsitter = {{vlagikoon|SWE}} Magnus Nilsson| afrigter = {{vlagikoon|SWE}} Stefan Billborn | liga = [[Allsvenskan]] | patroon_la1 = _ifkg22h | patroon_b1 = _ifkg22h | patroon_ra1 = _ifkg22h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 0023DD | liggaam1 = 0023DD | regterarm1 = 0023DD | broek1 = 0023DD | kouse1 = 0023DD | patroon_la2 = | patroon_b2 = _collar | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF}} '''IFK Göteborg''' is met 18 [[Alsvenskan|kampioenskappe]] en 2 [[UEFA Europa League|UEFA Bekers]] die suksesvolste [[Swede|Sweedse]] [[sokker]]span en speel in die ''Alsvenskan''. Die span se tuisveld is die [[Gamla Ullevi]] (kapasiteit: 19&nbsp;000 toeskouers) in [[Gotenburg]], wat hulle deel met hulle Gotenburgse [[derby (sport)|mededingers]] [[GAIS]] en [[Örgryte IS]]. Vir belangrike wedstryde verplaas ''IFK'' na die [[Nya Ullevi]], wat 40&nbsp;000 sitplekke het. == Erelys == * '''Sweedse kampioen (18)''' : 1908, 1910, 1918, 1935, 1942, 1958, 1969, 1982, 1983, 1984, 1987, 1990, 1991, 1993, 1994, 1995, 1996, 2007 * '''Sweedse beker (5)''' : 1979, 1982, 1983, 1991, 2008 : (naaswenner (5): 1986, 1999, 2004, 2007, 2009) * '''Sweedse Supercup (1)''' : 2008 * '''UEFA-beker (2)''' : 1982, 1987 == Bekende sokkerspelers == * {{vlagikoon|SWE}} [[Sven-Göran Eriksson]] * {{vlagikoon|SWE}} [[Ove Kindvall]] [[Kategorie:Gotenburg]] [[Kategorie:Sweedse sokkerklubs]] kytgbkvbdhyokcy152gk8plax16rm4h 2889802 2889801 2026-04-03T17:07:57Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889802 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:En stad - Ett lag.jpg|250px]]| klubnaam = IFK Göteborg| vollenaam = Idrottsföreningen Kamraterna Göteborg| stigting = {{Start date and years ago|1904|10|4|df=yes}}| stadion = Gamla Ullevi, <br/>[[Gotenburg]] | kapasiteit = 18 454 | voorsitter = {{vlagikoon|SWE}} Magnus Nilsson| afrigter = {{vlagikoon|SWE}} Stefan Billborn | liga = [[Allsvenskan]] | patroon_la1 = _ifkg22h | patroon_b1 = _ifkg22h | patroon_ra1 = _ifkg22h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 0023DD | liggaam1 = 0023DD | regterarm1 = 0023DD | broek1 = 0023DD | kouse1 = 0023DD | patroon_la2 = | patroon_b2 = _collar | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF}} '''IFK Göteborg''' is met 18 [[Alsvenskan|kampioenskappe]] en 2 [[UEFA Europa League|UEFA Bekers]] die suksesvolste [[Swede|Sweedse]] [[sokker]]span en speel in die ''Alsvenskan''. Die span se tuisveld is die [[Gamla Ullevi]] (kapasiteit: 19&nbsp;000 toeskouers) in [[Gotenburg]], wat hulle deel met hulle Gotenburgse [[derby (sport)|mededingers]] [[GAIS]] en [[Örgryte IS]]. Vir belangrike wedstryde verplaas ''IFK'' na die [[Nya Ullevi]], wat 40&nbsp;000 sitplekke het. == Erelys == * '''Sweedse kampioen (18)''' : 1908, 1910, 1918, 1935, 1942, 1958, 1969, 1982, 1983, 1984, 1987, 1990, 1991, 1993, 1994, 1995, 1996, 2007 * '''Sweedse beker (5)''' : 1979, 1982, 1983, 1991, 2008 : (naaswenner (5): 1986, 1999, 2004, 2007, 2009) * '''Sweedse Supercup (1)''' : 2008 * '''UEFA-beker (2)''' : 1982, 1987 == Bekende sokkerspelers == * {{vlagikoon|SWE}} [[Sven-Göran Eriksson]] * {{vlagikoon|SWE}} [[Ove Kindvall]] [[Kategorie:Gotenburg]] [[Kategorie:Sweedse sokkerklubs]] h7dh95xe6dqdn7fnf36gxoje36ajdfl 0 82078 2889842 1903591 2026-04-03T19:47:58Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889842 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Mike Havenaar<br />ハーフナー・マイク | image = [[Lêer:Mike Havenaar - 2011 (cropped).jpg|250px]] | caption = Havenaar in 2011 | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|5|20}} | birth_place = [[Hiroshima]], [[Hiroshima-prefektuur]], [[Japan]] | currentclub = [[Vegalta Sendai]] | clubnumber = 41 | height = 1,94&nbsp;m | position = Aanvaller | youthyears1 = | youthclubs1 = Sapporo FC | youthyears2 = 2000–2002 | youthclubs2 = [[Consadole Sapporo]] | youthyears3 = 2003–2005 | youthclubs3 = [[Yokohama F. Marinos]] | years1 = 2006–2010 | clubs1 = [[Yokohama F. Marinos]] | caps1 = 26 | goals1 = 0 | years2 = 2008 | clubs2 = → [[Avispa Fukuoka]] (leen) | caps2 = 26 | goals2 = 7 | years3 = 2009 | clubs3 = → [[Sagan Tosu]] (leen) | caps3 = 33 | goals3 = 15 | years4 = 2010–2011 | clubs4 = [[Ventforet Kofu]] | caps4 = 63 | goals4 = 37 | years5 = 2012–2014 | clubs5 = [[Vitesse Arnhem]] | caps5 = 79 | goals5 = 26 | years6 = 2014 | clubs6 = [[Córdoba CF|Córdoba]] | caps6 = 5 | goals6 = 0 | years7 = 2015 | clubs7 = [[HJK Helsinki]] | caps7 = 20 | goals7 = 4 | years8 = 2015–2017 | clubs8 = [[ADO Den Haag]] | caps8 = 59 | goals8 = 25 | years9 = 2017– | clubs9 = [[Vissel Kobe]] | caps9 = 13 | goals9 = 5 | years10 = 2018– | clubs10 = → [[Vegalta Sendai]] (leen) | caps10 = 0 | goals10 = 0 | nationalyears1 = 2005–2007 |nationalteam1 = [[Japanse nasionale o/20-sokkerspan|Japan o/20]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2011–2016 |nationalteam2 = [[Japanse nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps2 = 18 | nationalgoals2 = 4 | club-update = 9 Julie 2018 | nationalteam-update = 24 Maart 2016 }} '''Mike Havenaar''' (gebore [[20 Mei]] [[1987]]) is 'n [[Japan]]nese voormalige [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japanse nasionale sokkerspan]] uitgedraf. Havenaar se ouers het in 1986 van [[Nederland]] na Japan gekom toe sy pa, Dido, by die Hiroshima-gebaseerde klub Mazda FC van die Japan Soccer League (nou [[Sanfrecce Hiroshima]] in die J1 League) geteken het. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/havenaar_mike.html Japan National Football Team Database] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Havenaar, Mike}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5opgw0p6vuzskyn4wlzgfua59p6aqj4 2889844 2889842 2026-04-03T19:50:01Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889844 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Mike Havenaar<br />ハーフナー・マイク | image = [[Lêer:Mike Havenaar - 2011 (cropped).jpg|250px]] | caption = Havenaar in 2011 | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|5|20}} | birth_place = [[Hiroshima]], [[Hiroshima-prefektuur]], [[Japan]] | currentclub = [[Vegalta Sendai]] | clubnumber = 41 | height = 1,94&nbsp;m | position = Aanvaller | youthyears1 = | youthclubs1 = Sapporo FC | youthyears2 = 2000–2002 | youthclubs2 = [[Consadole Sapporo]] | youthyears3 = 2003–2005 | youthclubs3 = [[Yokohama F. Marinos]] | years1 = 2006–2010 | clubs1 = [[Yokohama F. Marinos]] | caps1 = 26 | goals1 = 0 | years2 = 2008 | clubs2 = → [[Avispa Fukuoka]] (leen) | caps2 = 26 | goals2 = 7 | years3 = 2009 | clubs3 = → [[Sagan Tosu]] (leen) | caps3 = 33 | goals3 = 15 | years4 = 2010–2011 | clubs4 = [[Ventforet Kofu]] | caps4 = 63 | goals4 = 37 | years5 = 2012–2014 | clubs5 = [[Vitesse Arnhem]] | caps5 = 79 | goals5 = 26 | years6 = 2014 | clubs6 = [[Córdoba CF|Córdoba]] | caps6 = 5 | goals6 = 0 | years7 = 2015 | clubs7 = [[HJK Helsinki]] | caps7 = 20 | goals7 = 4 | years8 = 2015–2017 | clubs8 = [[ADO Den Haag]] | caps8 = 59 | goals8 = 25 | years9 = 2017–2020 | clubs9 = [[Vissel Kobe]] | caps9 = 13 | goals9 = 3 | years10 = 2018　 | clubs10= → [[Vegalta Sendai]] (leen) | caps10 = 6 | goals10= 1 | years11 = 2019 | clubs11 = → [[Bangkok United FC|Bangkok United]] (leen) | caps11 = 7 | goals11= 3 | years12 = 2020 | clubs12 = [[Ventforet Kofu]] | caps12 = 14 | goals12= 0 | years13 = 2021–2022 | clubs13 = Bombonera Gifu | caps13 = 15 | goals13= 6 | nationalyears1 = 2005–2007 |nationalteam1 = [[:en:Japan national under-20 football team|Japan o/20]] | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 18 | nationalyears2 = 2011–2016 |nationalteam2 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps2 = 18 | nationalgoals2 = 4 | club-update = 5 Januarie 2023 | nationalteam-update = 24 Maart 2016 }} '''Mike Havenaar''' (gebore [[20 Mei]] [[1987]]) is 'n [[Japan]]nese voormalige [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japanse nasionale sokkerspan]] uitgedraf. Havenaar se ouers het in 1986 van [[Nederland]] na Japan gekom toe sy pa, Dido, by die Hiroshima-gebaseerde klub Mazda FC van die Japan Soccer League (nou [[Sanfrecce Hiroshima]] in die J1 League) geteken het. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/havenaar_mike.html Japan National Football Team Database] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Havenaar, Mike}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] 1fu6rzsqa61kqxkx9u62husn7rk87bj 0 83347 2889696 2882816 2026-04-03T12:51:21Z ~2026-20262-76 205679 2889696 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Wes-Indiese nasionale manskrieketspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouekrieketspan, sien [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan]].'' {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Wes-Indië | beeld = Kenteken van die Wes-Indiese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Wes-Indiese nasionale krieketspan | bynaam = ''Windies'',<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/west-indies-cricket-team-officially-renamed-to-windies-4685387/ |title=West Indies Cricket team officially renamed to 'Windies' |publisher=Indian Express |date=2 Junie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ''Men in Maroon''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/men-maroon-have-arrived-sandals-west-indies-tour-england/ |title=The Men in Maroon have arrived for Sandals West Indies tour of England |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |date=9 Junie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | konferensie = [[Krieket Wes-Indië]] (KWI) | toetskaptein = [[Roston Chase]] | edi-kaptein = [[Shai Hope]] | t20i-kaptein = Shai Hope | afrigter = {{vlagikoon|Wes-Indië}} [[Daren Sammy]] | toetsstatusjaar = 1928 | ikr_status = Volle lid | ikr_aansluiting = 1926 | ikr_streek = [[IKR Amerikas|Amerikas]] | toetsrang = 8ste | beste_toetsrang = 1ste (1 Januarie 1964) | edi-rang = 9de | beste_edi-rang = 1ste (1 Junie 1981) | t20i-rang = 5de | beste_t20i-rang = 1ste (10 Januarie 2016)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/west-indies-number-one-twenty20-team-icc-ranking-australia-sri-lanka-world-t20/2016-01-11 |title=West Indies secure no 1 T20 rankings |publisher=[[Krieket Australië]] |date=11 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | eerste_toets = t {{Cr-EN}} op [[Lord’s]], [[Londen]]; 23–26 Junie 1928 | mees_onlangse_toets = t {{Cr-NZ}} op [[Bay-ovaal]], [[Mount Maunganui]]; 18–22 Desember 2025 | aantal_toetse = 592 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 185/223 (31,25%)<br />(1 gelykop, 183 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis) | wtk_verskynings = 4/4 | wtk_eerste = [[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] | wtk_beste = 8ste plek (in 2019–2021, [[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]] en [[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]]) | eerste_edi = t {{Cr-EN}} op [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]]; 5 September 1973 | mees_onlangse_edi = t {{Cr-NZ}} op [[Seddonpark]], [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]]; 22 November 2025 | aantal_edis = 897 | aantal_edis_vanjaar = 0 | edi-rekord = 429/425 (47,83%)<br />(12 gelykop, 31 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wb_verskynings = 12/13 | wb_eerste = [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] | wb_beste = '''Kampioen''' (in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]]) | wbk_verskynings = 2 | wbk_eerste = 2018 | wbk_beste = Naaswenner (in 2018) | kt_verskynings = 7/9 | kt_eerste = [[Kampioenetrofee 1998|1998]] | kt_beste = '''Kampioen''' (in [[Kampioenetrofee 2004|2004]]) | eerste_t20i = t {{Cr-NZ}} op [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]]; 16 Februarie 2006 | mees_onlangse_t20i = t {{Cr-IN}} op [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]; 1 Maart 2026 | aantal_t20is = 252 | aantal_t20is_vanjaar = 13 | t20i-rekord = 107/130 (42,46%)<br />(3 gelykop, 12 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 7/6<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 10/10 | eerste_wt20 = [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] | beste_wt20 = '''Kampioen''' (in [[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] en [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]]) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _Spikesonwhite | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FFFFFF | h_liggaam = 720524 | h_regterarm = FFFFFF | h_broek = FFFFFF | a_patroon_la = _yellowborder | a_patroon_b = | a_patroon_ra = _yellowborder | a_patroon_broek = _goldsides | a_linkerarm = 720524 | a_liggaam = 720524 | a_regterarm = 720524 | a_broek = 720524 | t_patroon_la = _yellow_thin_border | t_patroon_b = _win_t20wc26 | t_patroon_ra = _yellow_thin_border | t_patroon_broek = _goldsides | t_linkerarm = 720524 | t_liggaam = 720524 | t_regterarm = 720524 | t_broek = 720524 }} Die '''Wes-Indiese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''West Indies cricket team'') is die nasionale [[krieket]]span wat [[Wes-Indië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Die span staan bekend as die Wes-Indiese Eilande of, in die omgangstaal, die Windies, met die bynaam ''Men in Maroon'' (“Manne in maroen”). Dit is ’n multinasionale krieketspan in ’n sportkonfederasie wat die onafhanklike lande [[Antigua en Barbuda]], [[Barbados]], [[Dominica]], [[Grenada]], [[Guyana]], [[Jamaika]], [[St. Kitts en Nevis]], [[St. Lucia]], [[St. Vincent en die Grenadine]] en [[Trinidad en Tobago]], asook die oorsese gebiede [[Amerikaanse Maagde-eilande]], [[Anguilla (eiland)|Anguilla]], [[Britse Maagde-eilande]], [[Montserrat]] en [[Sint Maarten]] verteenwoordig. In die meeste van hierdie [[Eilandstaat|eilandstate]] is krieket die nasionale sport, hetsy ''[[de facto]]'' of ''[[de jure]]''. Vervolgens gebruik die Wes-Indiese krieketspan nóg een van die lande se volksliedere, nóg een van hul vlae as ’n verteenwoordigende simbool; pleks daarvan gebruik die Wes-Indiese nasionale krieketspan sy eie vlag – dié van [[Krieket Wes-Indië]] (''CWI'', van Engels: ''Cricket West Indies'') – en lied. In internasionale krieket is daar net twee ander spanne wat meer as een krieketland verteenwoordig: [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] (vir beide [[Engeland]] en [[Wallis]]) en [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] (vir beide die [[Republiek Ierland]] en [[Noord-Ierland]]). Krieket word in Wes-Indië deur Krieket Wes-Indië geadministreer. Hulle is die enigste volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) in die [[Amerikas]] en die vierde oudste nasionale span in toetskrieket. Tydens die 1928-seisoen het hulle hul toetsdebuut gemaak, toe Wes-Indië op Lord’s hul eerste toets teen Engeland gespeel het. Wes-Indië is tans (Februarie 2026) agtste op die IKR-toetsranglys, negende op die eendagranglys en sewende op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/test |title=Men's Test Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Vanaf die middel-1970’s tot die vroeë 1990’s was die Wes-Indiese span een van die sterkstes ter wêreld in beide [[Toetskrieket|toets]]- en [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-krieket]] en later in die 2010’s in [[Twintig20|T20I-krieket]]. ’n Hele aantal voormalige spelers, beskou as van die beste in die wêreld, is afkomstig van die Wes-Indiese Eilande. 21 voormalige Wes-Indiese spelers is in die Internasionale Krieketraad se Heldesaal opgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Fame |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese Eilande kon die [[krieketwêreldbeker]]toernooi twee keer wen (in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], toe dit die Prudentialbeker was), die [[T20I-wêreldbeker]]toernooi twee keer (in [[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] en [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]]), en beide die [[Kampioenetrofee]] (in [[Kampioenetrofee 2004|2004]]) en die [[o/19-krieketwêreldbeker]] (in 2016) eenkeer. Hulle was die eerste krieketspan om die krieketwêreldbekertoernooi twee keer te wen, maar hul rekord is later deur [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] se ses wêreldbekeroorwinnings verbeter en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] in [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] geëwenaar. Wes-Indië is ook die eerste span wat twee agtereenvolgende wêreldbekertoernooie gewen het, dit is sedertdien oortref deur drie agtereenvolgende wêreldbekeroorwinnings deur Australië (in [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] en [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]]). Wes-Indië was die eerste span om in drie agtereenvolgende wêreldbekertoernooieindstryde te verskyn (in 1975, 1979 en [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]]), sedertdien oortref deur vier agtereenvolgende wêreldbekertoernooieindstrydverskynings deur Australië (in [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]], 1999, 2003 en 2007). Die Wes-Indiese Eilande het die [[Krieketwêreldbeker 2007]], die [[T20I-wêreldbeker 2010]] en die o/19-krieketwêreldbeker 2022 gehuisves, asook saam met die Verenigde State die [[T20I-wêreldbeker 2024]]. In Junie 2019, gedurende die [[Krieketwêreldbeker 2019]], het die Wes-Indiese Eilande in hul 800ste EDI-wedstryd gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsnation.in/sports-news/icc-world-cup/west-indies-800th-odi-vs-australia-icc-cricket-world-cup-2019-clash-trent-bridge-article-226655.html |title=West Indies play 800th ODI in ICC Cricket World Cup clash against Australia in Trent Bridge |publisher=News Nation |date=6 Junie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nadat Wes-Indië tydens die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 nie die eindstryd kon haal nie, was die [[Krieketwêreldbeker 2023]] die eerste toernooi sonder ’n Wes-Indiese deelname. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Krieket Wes-Indië}} [[Lêer:Cricket West Indies members and affiliates.svg|duimnael|links|’n Kaart van [[Krieket Wes-Indië]] se lidlande: Volle lede vertoon '''vet''', onderlede in gewone skrif en geaffilieerde lede is ''kursief'']] Krieket Wes-Indië (KWI) is in 1920 as die Wes-Indiese Krieketbeheerraad gestig en is in 1996 in Wes-Indiese Krieketraad hernoem; sedert 2015 dra dié beheerliggaam die amptelike naam Krieket Wes-Indië. Dit is verantwoordelik vir die reël van krieket in Wes-Indië. Sedert 31 Mei 1926 is Wes-Indië ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/west-indies |title=Cricket West Indies |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Krieket Wes-Indië bestuur al die Wes-Indië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is KWI verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Wes-Indiese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Wes-Indië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Wes-Indië A is die tweede nasionale span van Wes-Indië en van hul wedstryde geniet [[Eersterangse krieket|eersterangse]] of A-lys-status. == Geskiedenis == === Invoering van krieket en eerste toere === [[Lêer:Learie Constantine.jpg|duimnael|links|upright|Learie Constantine, wat in die 1920’s en 1930’s toetskrieket gespeel het, was een van die eerste beste Wes-Indiese spelers]] Soos in ander dele van die wêreld het Britse kolonisasie die spel krieket na Wes-Indië gebring, waar dit vinnig gewildheid verwerf het. Die Wes-Indiese krieketgeskiedenis het in die 1880’s begin, toe ’n verteenwoordigende span saamgestel is om na [[Kanada]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] te toer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.canadacricket.com/corantoarchives/news-archive-4-2007.html |title=Canada Cricket online |publisher=Krieket Kanada |date=April 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Hilary Beckles |title=The Development of West Indies Cricket, Vol. 2: The Age of Nationalism |publisher=University of the West Indies Press |year=1998 |url=https://books.google.de/books?id=2mRjVQ9C9YwC&pg=PA23&lpg=PA23&dq=fyfe+jamaica+cricket&source=web&ots=gYWMZJEP8E&sig=AcfYED0O1grkmVUFPBM9EDNDecA&redir_esc=y#v=onepage&q=fyfe%20jamaica%20cricket&f=false |pages=23 |isbn=978-9766400644}}</ref> Die eerste bekende krieketwedstryd wat in Wes-Indië gespeel is, was tussen plaaslike spanne, hoofsaaklik bestaande uit “wit” spelers, en [[Engelse]] toeriste – die [[Middlesex]]-speler Robert Slade Lucas het in 1894/95 met ’n span na Wes-Indië getoer,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/slade-lucas-16681 |title=Slade Lucas |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en twee jaar later het Arthur Priestley ’n span na [[Barbados]], [[Trinidad en Tobago|Trinidad]] en [[Jamaika]] gelei, wat vir die eerste keer teen ’n “All West Indies”-span gespeel het, maar deur die gasheer verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152913.html |title=Welcoming the five-day Test match, 1950 – West Indies in Test cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Jack Anderson |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Lord Hawke se Engelse span, insluitende verskeie Engelse toetsspelers, het as gevolg van ’n misverstand terselfdertyd getoer en teen Trinidad, Barbados en Brits-Guiana (nou [[Guyana]]) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |title=A Spirit of Dominance: Cricket and Nationalism in the West Indies |publisher=Hilary Beckles |year=1998 |isbn=9789768125378 |pages=25 |url=https://books.google.de/books?id=pqUpkdmCJWMC&pg=PA25&lpg=PA25&dq=arthur+priestley+all+west+indies+barbados+trinidad+hawke+misunderstanding&source=bl&ots=ii3zBW50-H&sig=ACfU3U3LA_FkbaKUBkdqZsQOZBq_mG6tqw&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwiv4MSZxq_wAhWJ66QKHVF6BmEQ6AEwAnoECAEQAw#v=onepage&q=arthur%20priestley%20all%20west%20indies%20barbados%20trinidad%20hawke%20misunderstanding&f=false}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/lord-hawkes-xi-in-west-indies-1896-97/ |title=Lord Hawke's XI in West Indies, 1896/97 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1900 het die “wit” Trinidadse Aucher Warner, die broer van die toekomstige Engelse kaptein Pelham Warner, ’n toerende span na [[Engeland]] gelei, maar nie aan een van die wedstryde tydens hul toer is eersterangse status toegeken nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Goble en Keith AP Sandiford |title=75 Years of West Indies Cricket 1928–2003 |publisher=Hansib Publications Limited |year=2004 |pages=88 |isbn=1-870518-78-0}}</ref> Twee jaar later, in 1901/02, het die [[Hampshire]]paaltjiewagter Richard Bennett se span na Wes-Indië getoer, en drie wedstryde teen ’n span genoem “Wes-Indië” gespeel, wat die gasheer met 2–1 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/ra-bennetts-xi-in-west-indies-1901-02/ |title=R.A.Bennett's XI in West Indies 1901/02 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1904/05 het Lord Brackley se span na die Karibiese gebied getoer en albei hul wedstryde teen Wes-Indië gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/lord-brackleys-xi-in-west-indies-1904-05/ |title=Lord Brackley's XI in West Indies 1904/05 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die toere na Engeland is in 1906 voortgesit, toe Harold Austin ’n Wes-Indiese span aangevoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-england-1906/ |title=West Indies in England 1906 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=12 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812215429/https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-england-1906/ |archive-date=12 Augustus 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy span het teen ’n aantal countyspanne gespeel en in die wedstryd teen ’n “Engeland XI” gelykop gespeel. Hierdie Engelse span het egter net een destydse toetsspeler ingesluit – die paaltjiewagter Dick Lilley – wat nie aan [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] se onlangse toer na [[Suid-Afrika]] in 1905/06 deelgeneem het nie. Die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK), wat die opsig oor alle amptelike Engelse oorsese toere oorgeneem het, het Wes-Indië in 1910/11<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/marylebone-cricket-club-in-west-indies-1910-11/ |title=Marylebone Cricket Club in West Indies 1910/11 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en in 1912/13<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/marylebone-cricket-club-in-west-indies-1912-13/ |title=Marylebone Cricket Club in West Indies 1912/13 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> besoek, maar daar was nie verdere internasionale krieket totdat die Wes-Indiese span in 1923 na Engeland getoer het nie, veral as gevolg van die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Dié toer het nie ’n wedstryd teen ’n Engelse span ingesluit nie, maar daar was ’n einde-van-die-seisoen-wedstryd tussen HDG Leveson-Gower se span en ’n virtuele Engelse toetsspan op die [[Scarborough]] krieketfees, wat Leveson-Gower se span met net vier paaltjies gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-england-1923/ |title=West Indians in England 1923 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=12 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812220328/https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-england-1923/ |archive-date=12 Augustus 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1925/26 het die MKK weer na die Wes-Indiese eilande getoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/marylebone-cricket-club-in-west-indies-1925-26/ |title=Marylebone Cricket Club in West Indies 1925/26 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die MKK was gretig om krieket in die hele [[Britse Ryk]] te bevorder en 31 Mei 1926 het die Wes-Indiese beheerliggaam saam met sy [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indiese]] en [[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seelandse]] eweknieë volle lede geword van die Imperiale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) wat voorheen slegs uit die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) en verteenwoordigers uit [[Krieket Australië|Australië]] en [[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963 |title=1909–1963 – Imperial Cricket Conference |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná hul toetrede tot die IKK kon Wes-Indië nou amptelike toetswedstryde speel, wat na die belangrikste en vernaamste internasionale krieketwedstryde verwys, en die Wes-Indiese span het op 23 Junie 1928 die vierde span geword wat ’n amptelike toetswedstryd gespeel het, toe hulle teen Engeland op [[Lord’s]] in [[Londen]] te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/17597/scorecard/62559/england-vs-west-indies-1st-test-west-indies-tour-of-england-1928 |title=1st Test, West Indies tour of England at Lord's, Jun 23–26 1928 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hulle het egter nie onmiddellike sukses behaal nie – die Wes-Indiese span het al drie driedaagse toetse in daardie 1928-toer swak verloor en versuim om 250 lopies in al hul ses beurte aan te teken. Hulle het ook nie daarin geslaag om Engeland onder 350 lopies vas te bind nie en Engeland het dié reeks heeltemal oorheers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-england-1928-151885 |title=West Indies in England, 1928 |publisher=ESPNcricinfo |date=8 April 2009 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Die vroeë toetse (1930’s en 1940’s) === [[Lêer:West Indies cricket team 1930-31.jpg|duimnael|links|Die Wes-Indiese span wat in 1930/31 na Australië getoer het]] [[Lêer:Bill Hunt and Learie Constantine.jpg|duimnael|Die Australiër Bill Hunt gesels met die Wes-Indiër Learie Constantine tydens die 1930/31-toer na Australië]] [[Lêer:West Indians in Britain during the Second World War SG8615C.jpg|duimnael|Wes-Indiese werknemers gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] in die [[Verenigde Koninkryk]], waaronder die krieketspeler Learie Constantine]] [[Lêer:Francis, Constantine, and Griffith.jpg|duimnael|links|Die Wes-Indiese krieketspelers George Francis, Learie Constantine en Herman Griffith tydens die 1930/31-toer na Australië]] Die Wes-Indiese span het in die 1930’s 19 toetse tydens vier reekse teen Engeland en een reeks teen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] gespeel. Die eerste vier daarvan was teen ’n Engelse span wat in 1929/30 onder Freddie Calthorpe getoer het. Gelyktydig het Harold Gilligan ’n ander Engelse span na Nieu-Seeland aangevoer, waarvolgens die Engelse span in Wes-Indië nie ’n volstoomspan was nie. Die reeks eindig een-elk en die Wes-Indiese span het op 26 Februarie 1930 hul eerste toetsoorwinning behaal. Die Wes-Indiese George Headley het die meeste lopies (703) aangeteken en Learie Constantine die meeste paaltjies (18) geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/65724/west-indies-first-ever-test-win-in-1930-cricbuzzcom |title=West Indies' first ever Test win in 1930 |publisher=Cricbuzz |date=18 September 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese span het in 1930/31 vir die eerste keer na Australië getoer. Hulle het dié toetsreeks egter met 1–4 swak verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155210.html |title=The West Indies in Australia 1930–31 |publisher=ESPNcricinfo |author=Hubert Preston |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die vyfde en laaste toets het die een of ander verrassing gesien – die Wes-Indiese span het eerste begin kolf en die eerste drie dae ’n voorsprong van 250 lopies met nog vyf paaltjies oor in hul tweede beurt aangeteken. Hul boulers het ’n groot opskudding behaal, nadat Herman Griffith vier paaltjies geneem en Wes-Indië met 30 lopies hul eerste oorsese toets gewen het. Toe die span huis toe trek, het hulle ’n goeie indruk onder die Australiese publiek gelaat, alhoewel die span aan die begin verskeie kulturele verskille in die gesig gestaar het – byvoorbeeld het hul gasheer oorspronklik nie besef dat hul [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] gaste sou weier om [[gholf]] op Sondae te speel of om by ’n meer ruwe gedrag aan te sluit nie. Die Wes-Indiese spanne is altyd deur “wit” spelers aangevoer, en die toerspan het sewe “wit” spelers en elf “inheemse” ingesluit, en die Wes-Indiese Krieketraad het aan hul Australiese eweknie geskryf “dat almal in dieselfde hotelle sal bly”. Australië het destyds sy “Wit Australië”-beleid gehad, waarvolgens die Australiese Krieketraad vir die Australiese regering moes verseker dat die “niewit” spelers Australië na die toer sal verlaat. Toe die Wes-Indiese span in [[Sydney]] aankom, is die “wit” spelers in ’n ander hotel as die “swart” spelers gehuisves. Hulle het protes aangeteken en daarna is aan hul wense voldoen. Die toer was duur en destyds was Australië ook deur die [[Groot Depressie]] geraak.<ref>{{en}} {{cite book |author=Chris Harte en Bernard Whimpress |title=A History of Australian Cricket |isbn=0-233-05130-9}}</ref> Die Wes-Indiese span het vier van hul 14 eersterangse wedstryde gewen en agt verloor. In 1933 het die Wes-Indiese span weer na Engeland getoer. Hul gasheer het pas teruggekom van hul oorwinning oor Australië in die berugte [[lyfkrieket-reeks]], waar Engeland se aggressiewe boulwerk op die lyf met ’n veld aan die bykant baie kritiek ontlok het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bodyline-148537 |title=Bodyline |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Augustus 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Engeland het die drie-toetsreeks met driedaagse toetse teen die Wes-Indiese span met 2–0 gewen. Die tweede, onbesliste toets op [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]], het ’n interessante voetnota na die lyfkrieket-reeks geword, toe beide Manny Martindale en Learie Constantine lyfballe – vinnige, kort aflewerings direk op die kolwer se lyf – teen die Engelse geboul het, die enigste keer wat hulle sulke aflewerings in die gesig gestaar het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Alan Gibson |title=The Cricket Captains of England |publisher=The Pavilion Library |year=1988 |isbn=1-85145-395-4}}</ref> Dié taktiek was egter nie doeltreffend nie, nadat Douglas Jardine, die Engelse kaptein wat vir sy spelers opdrag gegee het om op die manier vir die Australiërs te boul, nie gekantel het nie en hy sy enigste toetshonderdtal, 127 van Engeland se totaal van 374, aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/17570/scorecard/62614/england-vs-west-indies-2nd-test-west-indies-tour-of-england-1933 |title=2nd Test, West Indies tour of England at Manchester, Jul 22–25 1933 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ’n Verdere Engelse toer na Wes-Indië het in 1934/35 gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-team-in-the-west-indies-1934-35-151809 |title=M.C.C. Team in the West Indies 1934–35 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1935 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Engeland het die eerste uitgereënde toets in Barbados op ’n swak blad met vier paaltjies gewen, in ’n wedstryd waarin 309 lopies aangeteken is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-west-indies-1934-35-61755/west-indies-vs-england-1st-test-62624/full-scorecard |title=1st Test, Bridgetown, Jan 8 – 10 1935, England tour of West Indies |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Arnold en Peter Wynne-Thomas |title=The Illustrated History of the Test Match |publisher=Sidgwick & Jackson |year=1988 |isbn=978-0-283-99618-4}}</ref> Albei spanne het een van hul beurte gesluit verklaar, om hul boulers voordeel uit die swak blad te laat trek. Die tweede toets het die Wes-Indiese span met 217 lopies gewen en ná ’n onbeslis in die derde toets sal die reeks in die laaste wedstryd op Sabinapark in Jamaika beslis word. ’n Massiewe 70 nie uit nie van George Headley het die Wes-Indiese span met 535 lopies vir sewe paaltjies laat wen. Ondanks ’n honderdtal deur Les Ames kon Engeland die afrekening nie vermy nie en het met ’n beurt en 161 lopies verloor – Wes-Indië het sodoende sy eerste toetsreeksoorwinning ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-v-west-indies-151813 |title=England v. West Indies. |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1935 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese span het in 1939 weer na Engeland getoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-v-west-indies-1939-151856 |title=England v West Indies 1939 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |date=30 November 1939 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Engeland het die eerste toets op Lord’s maklik met agt paaltjies gewen, vervolgens ’n natgereëne onbeslis in Manchester en ’n uiteindelike onbeslis met ’n hoë telling op [[The Oval (Londen)|The Oval]] in middel-Augustus. Die hoogtepunt vir die Wes-Indiese span was George Headley se honderdtalle in albei beurte tydens die toets op Lord’s. Met die wolke van die [[Tweede Wêreldoorlog]], oënskynlik op die punt om [[Europa]] te omhul, is die res van die toer afgelas en die Wes-Indiese span het huis toe getrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155218.html |title=The West Indian team in England 1939 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hulle sou tot op 21 Januarie 1948 nie meer verdere toetse speel nie; die eerste toets ná die oorlog eindig teen die Engelse span onbeslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/17505/scorecard/62681/west-indies-vs-england-1st-test-england-tour-of-west-indies-1947-48 |title=Scorecard, 1st Test, Bridgetown, Jan 21 – 26 1948, England tour of West Indies |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die tweede toets was ook onbeslis en beide George Carew en Andy Ganteaume het honderdtalle aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-west-indies-1947-48-61753/west-indies-vs-england-2nd-test-62682/full-scorecard |title=Scorecard, 2nd Test, Port of Spain, Feb 11 – 16 1948, England tour of West Indies |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ganteaume is toe laat val en eindig met ’n toetsgemiddelde van 112, die hoogste in die toetsgeskiedenis.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/westindies/content/player/51874.html |title=Andy Ganteaume |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese span het die laaste twee toetse van die reeks gewen, nadat hulle minder as 100 lopies gejaag het, en die reeks met 2–0 beklink, hul eerste oorsese toetsreeksoorwinning.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mcc-in-west-indies-1947-48-152899 |title=MCC in West Indies, 1947–48 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |date=30 November 1948 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1948 het die Wes-Indiese span na die pas onafhanklike [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] vir die eerste keer in ’n vyf-toetsreeks getoer. Dié toer het ’n nietoetstoer na [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] voorafgegaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-tour-of-pakistan-1948-49-572158/pakistan-vs-west-indians-572162/full-scorecard |title=Scorecard, Lahore, Nov 26 – 29 1948, West Indies tour of Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en is deur ’n soortgelyke toer na [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Ceylon]] opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-pakistan-and-ceylon-1948-49/ |title=West Indies in India, Pakistan and Ceylon 1948/49 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=9 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609123036/https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-pakistan-and-ceylon-1948-49/ |archive-date=9 Junie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná drie onbesliste toetse met hoë tellings teen Indië het die Wes-Indiese span die vierde toets met ’n beurt klaargemaak, voordat in ’n vyfde, naelbyttoets die Indiese span net ses lopies – met twee paaltjies oor – vir ’n oorwinning moes aanteken, maar nadat die tyd uitgeloop het, het Wes-Indië die reeks met 1–0 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155258.html |title=West Indies in India, 1948–49 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Vanaf sy honderdtal in die reeks teen Engeland het Everton Weekes ’n rekord van aangetekende honderdtalle in vyf agtereenvolgende toetsbeurte aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/52154051 |title=Obituary: Sir Everton Weekes – a West Indies legend |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Die naoorlogse tydperk (1950’s) === [[Lêer:Weekes Worrell Walcott.jpg|duimnael|Die drie Wes-Indiese krieketspeler Frank Worrell, Everton Weekes en Clyde Walcott tydens die 1951/52-toer na Australië]] Die Engelandtoer 1950 het die opkoms van die Wes-Indiese draaipaar, Sonny Ramadhin en Alf Valentine, gesien. Engeland het die eerste toets met 202 lopies gewen, maar Valentine en Ramadhin se boulwerk sou die reeks vir die besoekers laat beklink. In die tweede toets het die Wes-Indiese span 326 aangeteken, danksy 106 van Allan Rae voordat Valentine (4 vir 48) en Ramadhin (5 vir 66) Engeland in die eerste beurt laat kantel het. ’n Reuse 168 deur Clyde Walcott het vir Engeland ’n teoretiese teiken van 601 opgestel. Ramadhin se ses vir 86 en Valentine se drie vir 79 het die gasheer op ’n 274 beperk. Die draaipaar het twaalf paaltjies geneem, Frank Worrell het 261 en Everton Weekes 129 aangeteken, toe die Wes-Indiese span in die derde toets met tien paaltjies weghardloop, in die vierde toets het Valentine en Ramadhin altesaam 14 paaltjies geneem en beide Rae en Worrell het honderdtalle aangeteken, waarvolgens Engeland met ’n beurt verslaan is. Die Wes-Indiese span het die reeks met 3–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155259.html |title=West Indies in England 1950 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die Wes-Indiese span se 1951/1952-toer na Australië is hulle in die eerste toets naelskraap met drie paaltjies verslaan, terwyl die twee draaiers hul prestasie oënskynlik kon voortsit met twaalf paaltjies tussen hulle. Die tweede toets het met sewe paaltjies verlore gegaan, toe Australië op Wes-Indië se 362 en 290 met 567 (insluitende honderdtalle deur beide Lindsay Hassett en Keith Miller) en 137 vir twee antwoord. Ná ses paaltjies deur Worrell in die derde toets het Australië met net 82 verloor en die Wes-Indiese span sal uiteindelik met ses paaltjies wen om sodoende terug te trek na 2–1 in die reeks. In die vierde toets het die Wes-Indiese span naelskraap verloor. Worrell, wat met ’n beseerde hand gekolf het, het 108 aangeteken en die Wes-Indiese span 272 laat bereik, voordat Australië met 216 kon antwoord. 203 van Wes-Indië het vir Australië ’n teiken van 260 opgestel. Vyf paaltjies van Valentine het gehelp om die Aussies op 222 vir nege vas te bind; hulle moes 38 lopies met een oorblywende paaltjie aanteken. Hulle het egter nie daarin geslaag nie, nadat deur ’n uitstekende loofwerk tussen die paaltjies deur die Australiese Bill Johnston en Doug Ring Wes-Indië beide sy kalmte en die wedstryd laat verloor het. In die vyfde toets het drie kolfbeurte ineengestort, nadat Australië (116 en 377) Wes-Indië (78 en 213) met 202 lopies verslaan en die reeks sodoende met 4–1 beklink het. Die Wes-Indiese span het toe na Nieu-Seeland getoer. In die eerste toetsontmoeting tussen albei spanne het die toeriste ’n oorwinning met vyf paaltjies aangeteken. In die tweede en laaste toets het Allan Rae 99, Jeffrey Stollmeyer 152, Frank Worrell 100 en Clyde Walcott 115 aangeteken en sodoende die Wes-Indiese span na 546 vir ses geneem. Daar was egter nie genoeg tyd om hul teenstanders twee keer uit te boul nie, en die gasheer het 160 aangeteken en hulle is opgevolg met 17 vir een toe die paaltjies gelig is, waarvolgens die Wes-Indiese span as reekswenner gekroon is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-australia-and-new-zealand-1951-52-152977 |title=West Indies in Australia and New Zealand, 1951–52 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1952 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Indiese span het aan die begin van 1953 vir die eerste keer kom besoek. Die Wes-Indiese span het die tweede van die vyf toetse gewen en al die ander toetse het onbeslis geëindig. Die hoogtepunt van hierdie reeks was Frank Worrell se 237 in die vyfde toets, en al drie die Wes-Indiese kolwers het honderdtalle aangeteken, waardeur Wes-Indië dié reeks met 1–0 beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sailing-by-banana-boat-to-face-the-three-ws-244926 |title=Sailing by banana boat to face the Three Ws |publisher=ESPNcricinfo |date=20 April 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Len Hutton het ’n MCC-span (Engeland) in 1953/54 na die eilande gelei. Sonny Ramadhin het weer vir Wes-Indië uitgeblink en 23 paaltjies geneem (geen ander Wes-Indiese speler kon meer as agt paaltjies neem nie) en Walcott se 698 lopies was meer as 200 hoër as die naasbeste Wes-Indiese kolwer, Everton Weekes, s’n. Die vyf-toetsreeks het gelykop met 2–elk geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155235.html |title=The M.C.C team in the West Indies, 1953–54 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Australië het Wes-Indië in 1954/55 besoek en die reeks beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152608.html |title=Australians in West Indies, 1954–55 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nadat die Aussies 515 in die eerste beurt van die eerste toets aangeteken het, het die Wes-Indiese span met nege paaltjies afgegaan. Daarna was Wes-Indië se 382 in die skadu van die 600 vir nege wat deur die toeriste aangeteken is en die tweede toets het onbeslis geëindig. In ’n laetelling derde toets het Australië (257 en 133 vir 2) die gasheer (182 en 207) met agt paaltjies verslaan. Nadat Australië 668 in die vierde toets aangeteken het, was die reeks vir Wes-Indië verlore, alhoewel ’n dubbele honderdtal deur die kaptein Denis Atkinson en ’n wêreldrekordvennootskap om die sewende paaltjie Wes-Indië 510 laat aanteken en die vierde toets sodoende onbeslis laat eindig het. In die vyfde toets het Wes-Indië die loot gewen en verkies om eerste te kolf. Walcott se 155 was die hoogste telling van hul 357. Die Australiërs het toe gekolf en gekolf, altesaam in 245.4 beurte in die sesdaagse toets, en hulle het 758 vir agt aangeteken, nadat vyf spelers honderdtalle behaal het. Wes-Indië se telling van 319 in hul tweede beurt het hulle die toets met ’n beurt en 82 lopies laat verloor en met drie wedstryde teenoor nul in die reeks. Walcott het rekords opgestel nadat hy vyf honderdtalle gemoker het en twee keer honderdtalle in beide beurte van ’n wedstryd. ’n Vier-toetsreeks deur Nieu-Seeland het in Februarie 1956 gevolg. Ná twee oorwinnings met ’n beurt en een met nege paaltjies is die Windies in die vierde toets deur die Kiwis verras, nadat Nieu-Seeland hulle met 145 en 77 klop om sodoende hul eerste toetsoorwinning in hul 45ste toets aan te teken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155240.html |title=West Indies in New Zealand, 1955–56 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> John Goddard het in 1957 die Wes-Indiese span vir ’n vyf-toetsreeks na Engeland aangevoer, maar dit het met 0–3 verlore gegaan, en Engeland was die beter span in albei onbesliste toetse.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152656.html |title=West Indies in England, 1957 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gerry Alexander het in 1957/58 ’n span aangevoer wat Pakistan met 3-1 geklop het. In hierdie reeks het Garry Sobers in Jamaika 365 nie uit nie aangeteken, die destyds hoogste telling in toetskrieket.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155243.html |title=Pakistan in West Indies, 1957–58 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Alexander het die Wes-Indiese span ook na ’n reeksoorwinning met 3–0 in ’n vyf-toetsreeks in Indië,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/seamy-incidents-and-heavy-defeats-1958-59-122075 |title=Seamy incidents and heavy defeats – 1958–59 |publisher=ESPNcricinfo |author=Partab Ramchand |date=5 Julie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> maar ook ’n 1–2-nederlaag teen Pakistan in ’n drie-toetsreeks gedurende die volgende [[winter]] geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155244.html |title=West Indies in India and Pakistan, 1958–59 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1959/60 het Wes-Indië onder sy kapteinskap in ’n vyf-toetsreeks tuis teen Engeland met 0–1 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155245.html |title=M.C.C. team in West Indies 1959–60 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === ’n Tydperk van gemengde resultate (1960’s) === [[Lêer:Game of cricket in Trinidad (8726230978).jpg|duimnael|’n Krieketwedstryd in Trinidad gedurende die 1960’s]] [[Lêer:MenziesHassettLindwallWorrell.jpg|duimnael|Van links na regs: die Australiese kaptein Ray Lindwall, die Australiese eerste minister Robert Menzies, Lindsay Hassett en die Wes-Indiese kaptein Frank Worrell tydens die Wes-Indiese 1961-toer na Australië]] Ondanks die feit dat Wes-Indië ’n streek is waar “wit” mense ’n minderheid vorm, is die Wes-Indiese span tot in 1960 net deur “wit” kapteins aangevoer, hoewel dit meer ’n sosiale as ’n rassistiese diskriminasie was. Regdeur die 1950’s het die sosiale teoretikus C.L.R. James, die toenemend politieke voormalige krieketspeler Learie Constantine en ander vir ’n “swart” kaptein gepleit.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jack Williams |title=Cricket and Race |pages=11, 37, 49, 135 |isbn=1-85973-309-3}}</ref> Constantine self het vir Jackie Grant in die veld teen Engeland tydens die 1937/38-toer ingestaan,<ref>{{en}} {{cite book |author=Gerald Howat |title=Learie Constantine |year=1976 |publisher=Readers Union Limited |location=Newton Abbot |pages=109–10 |isbn=0-04-920043-7}} (Book Club-uitgawe. Vir die eerste keer in 1975 in Londen uitgegee, 1975. Allen & Unwin.)</ref> en George Headley het die Wes-Indiese span in die eerste toets teen Engeland in 1947/48 aangevoer, nadat die benoemde “wit” kaptein, John Goddard, beseer was. Geen “swart” speler is egter as kaptein vir ’n hele toetsreeks benoem nie, totdat Frank Worrell Wes-Indië in hul 1960/61-toer na Australië aangevoer het. Gedurende sy drie jaar as kaptein het Worrell ’n klomp talentvolle, maar rou krieketspelers in waarskynlik die beste span ter wêreld omgeskep. In 1960 was Australië die beste span ter wêreld, maar op ’n pad ondertoe, terwyl Wes-Indië op pad boontoe was. Toe albei spanne in 1960 ontmoet, was hulle amper op gelyke vlak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://abc.net.au/calypso/history.htm |title=Calypso Summer |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]] |accessdate=23 November 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051123210505/http://abc.net.au/calypso/history.htm |archive-date=23 November 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155246.html |title=West Indies in Australia, 1960–61 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die uitslag was ’n reeks wat as een van die beste in die krieketgeskiedenis beskou word. Die eerste toets op die [[The Gabba-krieketveld|Brisbane-krieketveld]] was die eerste wat gelykop geëindig het, wat in krieket beteken dat die span wat laaste gekolf het met dieselfde puntestand as hul teenstanders uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/18316947/first-tied-test-began-fifty-years-ago-today |title=It was fifty years ago today |publisher=ESPNcricinfo |author=Rob Steen |date=8 Desember 2010 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Australië het die tweede toets gewen, terwyl Wes-Indië die derde toets gewen het. In die vierde het Australië se laaste paar, Ken Mackay en Lindsay Kline, tydens die laaste 100 minute gekolf en ’n onbeslis afgedwing, terwyl Australië die laaste toets met twee paaltjies en die reeks met 2–1 gewen het. Die toets op die [[Melbourne-krieketveld]] is deur ’n rekordskare van 90&nbsp;800 bygewoon.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mcg.org.au/content/document/00000079-src.pdf |title=Highest attendance at the M.C.G. for cricket |publisher=[[Melbourne-krieketveld]] |accessdate=30 Junie 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050630190405/http://www.mcg.org.au/content/document/00000079-src.pdf |archive-date=30 Junie 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Worrell se span was so indrukwekkend dat na dié toetsreeks ’n nuwe trofee tussen die twee spanne geskep is en na die Wes-Indiese kaptein genoem is: Die Frank Worrell-trofee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/wi_v_aus_2003/2784085.stm | title=Legend behind the Worrell Trophy |publisher=[[BBC]] |author=Saj Chowdhury |date=2 April 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Wes-Indië het Indië die volgende jaar met 5–0 tuis verslaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155250.html |title=India in West Indies, 1961–62 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en in 1963 het hulle in Engeland met 3–1 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152799.html |title=West Indies in England, 1963 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die toets op Lord’s tydens dié reeks het ’n beroemde eindpunt gesien. In die twee oorblywende aflewerings het Engeland ses lopies vir ’n oorwinning benodig en Wes-Indië een paaltjie. Die Engelse kolwer was Colin Cowdrey, wat sy linkerarm weens ’n fraktuur vroeër die dag in ’n hangverband gehad het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/england/content/player/10846.html |title=Colin Cowdrey |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> David Allen het die twee laaste balle egter veilig gespeel en die wedstryd in ’n onbeslis laat eindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/michael-colin-cowdrey-1932-2000-86027 |title=Michael Colin Cowdrey 1932–2000 |publisher=ESPNcricinfo |author=Rick Eyre |date=5 Desember 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Worrell het ná die einde van die reeks as kaptein bedank. Die Wes-Indiese Krieketraad het Garry Sobers as sy opvolger benoem. Worrell het egter as spanbestuurder gedien toe Wes-Indië Australië in 1964/65 gehuisves het. Die wedstryde is hoogs geveg, met beskuldigings rondom Charlie Griffith se aksie (hy is van balgooiery, wat volgens die krieketwette verbode is, beskuldig) en opslaggevegte. Die Wes-Indiese span het dié reeks met 2–1 beklink en is vervolgens as die nieamptelike wêreldkampioen beskou. Sobers was nie so goed in die spanbestuur soos Worrell nie en daar het binnekort krake opgedaag. Dikwels het sy individuele uitmuntendheid die verskil tussen oorwinning en nederlaag gemaak. Regdeur die 1960’s is die Wes-Indiese boulwerk deur Wes Hall, Griffith, Lance Gibbs en Sobers self aangevoer. Beide Hall en Griffith het verbleik en toe aan die einde van dié dekade afgedank, maar Wes-Indië kon tot in die middel-1970’s nie opvolgers vind nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-in-the-west-indies-1964-65-155227 |title=Australia in the West Indies, 1964–65 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1965 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Sobers was op sy hoogtepunt in Engeland in 1966<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sobers-the-supreme-284463 |title=Sobers the supreme |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Maart 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en hy het in die vyf toetse 722 lopies aangeteken en 20 paaltjies geneem. Hy kon drie keer die merk van 150 oorsteek en die 163* op Lord’s het ’n sekere nederlaag in ’n nabye oorwinning omgeskep. Wes-Indië het die reeks met 3–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-england-1966-152365 |title=West Indies in England, 1966 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |date=18 Mei 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Engeland het in 1967/68 na Wes-Indië vir ’n reeks getoer wat vir Engeland se doelbewuste stadige spel bekend geword het. Wes-Indië was gedwonge om in die eerste toets op te volg, maar kon die sege sonder moeite verseker. Die tweede toets is op ’n onvoorbereide kolfblad op Sabinapark gespeel. Engeland het die belangrike loot gewen en 376 aangeteken. Die bons van die blad af het baie ongelyk geraak, Wes-Indië het na 143 afgestap en oorgegee. Op die vierde dag in die tweede beurt het ’n omstrede besluit tot onrus in die gehoor gelei en die wedstryd moes tydelik onderbreek word. In ’n vreemde besluit het die Wes-Indiese Krieketraad ingestem om 75 minute by die sesde dag se speel by te voeg om die verlore tyd te kompenseer. Sobers het in ’n uitstekende beurt van 113 nie uit nie gespeel, waarvolgens Wes-Indië vir Engeland ’n teiken van 159 in 155 minute gegee het. Engeland was op die punt om die wedstryd te red, maar hulle het agt paaltjies vir 68 verloor. In die vierde toets het Wes-Indië gedurende die eerste beurt ’n voorsprong van 122 in [[Port-of-Spain]] behaal, maar in die tweede beurt met ’n telling van 92 vir 2, wou Sobers, gefrustreer deur Engeland se stadige aflewerings, aan homself ’n kans gee, al was dit net klein, om te wen, en het die beurt verrassend verklaar, ’n besluit waarvoor hy destyds hewige kritiek deurgeloop het. Aan Engeland is ’n teiken van 215 in 165 minute gestel en hulle het daarin geslaag met net drie minute oor. Wes-Indië het ’n laaste poging onderneem om die laaste toets te wen, maar Engeland kon dit met net een paaltjie oor in hul tweede beurt beklink. Wes-Indië het dié reeks met 0–1 verloor, hul eerste nederlaag sedert 1960/61.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-in-west-indies-1967-68-155168 |title=M.C.C. in West Indies, 1967–68 |publisher=ESPNcricinfo |author=E.M. Wellings |date=30 November 1968 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Australië en Bill Lawry kon in 1968/69 wraak neem, nadat hulle Wes-Indië tuis met 3–1 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-australia-1968-69-152424 |title=West Indies in Australia, 1968–69 |publisher=ESPNcricinfo |author=Henry Blofeld |date=30 November 1969 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het die volgende toetsreeks geëwenaar,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-new-zealand-1968-69-155228 |title=West Indies in New Zealand, 1968–69 |publisher=ESPNcricinfo |author=R.T. Brittenden |date=30 November 1969 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en in 1969 is Wes-Indië met 2–0 in Engeland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-england-1969-153747 |title=West Indies in England, 1969 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |date=30 November 1969 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Wêreldoorheersing (1970’s) === [[Lêer:Sir Garry Sobers 2012.jpg|duimnael|upright|Garfield Sobers was tussen 1964/65 en 1971/72 Wes-Indië se toetskaptein]] Wes-Indië se ellende het in die 1970’s voorgegaan. Tuis in 1970/71 het hulle vir die eerste keer teen Indië verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-in-the-west-indies-1970-71-150251 |title=India in the West Indies, 1970–71 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die volgende jaar het ’n vyf-toetsreeks teen Nieu-Seeland geëindig sonder dat een van albei spanne naby aan ’n oorwinning was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealanad-in-the-west-indies-1971-72-155231 |title=New Zealand in the West Indies, 1971–72 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die belangrikste ontdekking in dié reeks teen Nieu-Seeland was Lawrence Rowe, wat sy debuut met ’n dubbele honderdtal en ’n honderdtal afgeskop het. Onder Rohan Kanhai se kapteinskap het Wes-Indië die eerste teikens van ’n hernuwing getoon. Australië het tydens die taai 1972/73-reeks in Wes-Indië twee van vyf toetse gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-in-west-indies-1972-73-152519 |title=Australia in West Indies, 1972–73 |publisher=ESPNcricinfo |author=Henry Blofeld |date=30 November 1973 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná Sobers se terugkoms – en nog steeds met Kanhai as kaptein – het die Wes-Indiese span in 1973 in Engeland met 2–0 geseëvier. Dit het ’n oorwinning met ’n beurt en 226 lopies op Lord’s ingesluit, hul hoogste oorwinning oor Engeland nog en een van Engeland se ergste toetsnederlae.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-england-1973-152498 |title=West Indies in England, 1973 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |date=30 November 1973 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die terugreeks in Wes-Indië het met 1–1 geëindig, maar die gasheer was die beter span.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-in-west-indies-1973-74-155232 |title=M.C.C. in West Indies, 1973–74 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1974 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Rowe het sy lopie-aantekening met drie honderdtalle, insluitende ’n 302 in Kingston voortgesit. Die laaste toets van hierdie 1973/74-reeks het die einde van ’n era in Wes-Indiese krieket ingelui – dit was die laaste toets van beide Garry Sobers en Rohan Kanhai, en het die opkoms van die snelbouler Andy Roberts gekenmerk. Die nuwe kaptein Clive Lloyd het sy eerste verskyning in toetskrieket in 1966 gemaak en sedertdien ’n vaste instelling in die span geword. Sy bebrilde voorkoms en ’n buk naby die skouers het maskeer dat hy ’n baie fyn veldwerker, veral in die buiteblad, en ’n verwoestende slagspeler was. Lloyd se eerste taak was die toer na Indië in 1974/75. Wes-Indië het die eerste twee toetse maklik gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indies-in-india-and-pakistan-and-sri-lanka-1974-75-154333 |title=The West Indies in India and Pakistan and Sri Lanka, 1974–75 |publisher=ESPNcricinfo |author=Dicky Rutnagur |date=30 November 1975 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gordon Greenidge het sy loopbaan met 107 en 93 in die eerste toets afgeskop. Vivian Richards het in sy debuut gesukkel, maar kon 192* in sy tweede toets aanteken. Indië het herstel en die volgende twee toetse gewen, maar Lloyd slaan 242* in die laaste toets en laat Wes-Indië dié reeks beklink. Tydens die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] in Engeland het Wes-Indië hul groep oorheers, nadat hulle Sri Lanka, Pakistan en Australië geklop het. In die halfeindstryd is Nieu-Seeland verslaan en in die eindstryd op Lord’s het hulle Australië herontmoet en met 17 lopies gewen. Regstreeks ná die kanteling van die laaste Australiese paaltjie het opgewonde ondersteuners die krieketveld binnegestorm en hul span toegejuig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/150279.html |title=The Prudential World Cup final, 1975 – Australia v West Indies |publisher=Wisden |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná die oorwinning het duisende Wes-Indiese ondersteuners die sege met dromme en pype gevier en die stadion se omgewing in ’n soort karnaval omgeskep.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-victory-heralds-a-new-era-264375 |title=West Indies victory heralds a new era |publisher=ESPNcricinfo |date=25 Oktober 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1975/76 het hulle na Australië getoer, maar hulle het met 1–5 in die ses-toetsreeks verloor,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-australia-1975-76-153010 |title=West Indies in Australia, 1975–76 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1976 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en hulle het daarna Indië tuis met 2–1 in ’n vier-toetsreeks gedurende dieselfde winter verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-in-the-west-indies-1976-153020 |title=India in the West Indies, 1976 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1976 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Australië het die snelbouler Michael Holding sy eerste verskyning gemaak. Beide Colin Croft en Joel Garner het hul debuut die volgende jaar gemaak, en Malcolm Marshall twee jaar later. In die volgende vier jaar het Wes-Indië ’n kwaliteitsboulspan saamgestel wat nog selde voorheen gesien is. In die toer na Indië het Vivian Richards sy debuut gemaak, glo die fynste Wes-Indiese kolwer nog, en Gordon Greenidge, wat by die sterk kolfspan aangesluit het, wat alreeds uit Alvin Kallicharran en die aanvangskolwer Roy Fredericks, bykomende tot Rowe en Lloyd bestaan het. Hierdie spelers het die kern van die span gevorm wat tot aan die begin van die 1990’s as wêreldkampioen in toetskrieket beskou is. Vervolgens het die Wes-Indiese span in 1976 na Engeland getoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/153475.html |title=West Indies in England, 1976 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In ’n televisie-onderhoud voor die reeks het die Engelse kaptein [[Tony Greig]] opgemerk dat die Wes-Indiese span onder druk swak vaar en hy van plan was ''to make them grovel'' (“laat hulle op die grond kruip”), wat met ’n rassistiese ondertoon geassosieer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/who-s-grovelling-now-134960 |title=Who's grovelling now? |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Mei 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/grovel-racist-slur-west-indies-england-1976-tour-6451079/ |title=‘Grovel’: The racist slur that changed Windies in 1976 |publisher=The Indian Express |author=Sandip G |date=10 Junie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hierdie opmerking, veral omdat dit deur ’n [[Suid-Afrika]]ans-gebore speler was, het ’n rou senuwee van die Wes-Indiërs geraak. Regdeur die reeks was die Engelse kolwers onderworpe aan ’n baie vyandige boulwerk. Nadat die eerste twee toetse onbeslis geëindig het, het Wes-Indië die volgende drie gewen. Van die Wes-Indiese span se baie hele het Richards met 829 lopies in vier toetse uitgeblink. Hy slaan 232 op Trent Bridge en 291 op The Oval. Greenidge het drie honderdtalle aangeteken, waarvan twee op die moeilike paaltjie van Old Trafford. Roberts en Holding het 55 paaltjies tussen hulle gedeel, Holding se agt vir 92 en ses vir 57 op die nuttelose paaltjie op The Oval was ’n uitstekende poging. Wes-Indië het in 1976/77 ’n tuisreeks teen ’n sterk Pakistanse span gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-in-the-west-indies-1976-77-152130 |title=Pakistan in the West Indies, 1976–77 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1977 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Enkele maande later het die Wêreldreekskrieketskandaal opgedaag. Die meeste van die Wes-Indiese spelers het kontrakte onderteken met die Australiese televisiemagnaat Kerry Packer wat besig was om sy eie internasionale kriekettoernooi van stapel te stuur. Die Australiese span, wat die volgende jaar na Wes-Indië getoer het, het geen van Packer se spelers ingesluit nie. Die Wes-Indiese Krieketraad het ’n volstoomspan op die veld gestuur met die redenasie dat geen Wes-Indiese speler geweier het om te speel nie, maar geskille het ontstaan rakende betaling en die keuse van sekere spelers. Voor die derde toets het Lloyd as kaptein bedank. Binne twee dae het al die ander Wes-Indiese spelers hulself onttrek. Alvin Kallicharran het die span in die oorblywende toetse van dié reeks aangevoer en Windies het met 3-1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/350489/rumble-in-jamaica |title=Rumble in Jamaica |publisher=The Cricket Monthly |author=Peter Toohey |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-in-the-west-indies-1977-78-152164 |title=Australia in the West Indies, 1977–78 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1978 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese Krieketraad het die Wêreldreekskrieketspelers toegelaat om aan die [[Krieketwêreldbeker 1979]] in Engeland deel te neem, waar Wes-Indië sy groep ná oorwinnings oor Indië, Sri Lanka en Nieu-Seeland weer eerste afgesluit het. In die halfeindstryd het hulle Pakistan geklop en in die eindstryd teen die gasheer te staan gekom en hulle met 92 lopies verslaan, waardeur Wes-Indië die titel sonder groot moeite verdedig het. Vervolgens het hulle die eerste span geword wat twee krieketwêreldbekertoernooie gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/150321.html |title=Prudential World Cup 1979, final – England v West Indies |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Aan die einde van dieselfde jaar is die Wêreldreekskrieketkwessie opgelos. Kallicharran is as kaptein afgesit nadat Wes-Indië ’n ses-toetsreeks teen Indië met 0-1 verloor het<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/samir-chopra-remembering-alvin-kallicharran-s-1978-79-west-indians-in-india-639111 |title=Remembering Kallicharran's West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Samir Chopra |date=6 Junie 2013 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Lloyd is as kaptein heringestel vir ’n toer teen ’n volstoom Australië (waar die Windies met 2–0 gewen het, met een onbeslis)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/colin-benjamin-when-the-four-man-apocalypse-hit-australia-947601 |title=When the four-man apocalypse hit Australia |publisher=ESPNcricinfo |author=Colin Benjamin |date=8 Desember 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Nieu-Seeland. Die laasgenoemde toer was vol omstredenheid. Nieu-Seeland het die eerste toets op [[Carisbrook]] met een paaltjie gewen, maar Wes-Indië was nie tevrede met die skeidsregters nie. Wes-Indië se ontevredenheid het tydens die volgende toets op Lancasterpark oorgekook. Terwyl hy na die bal hardloop, stoot Colin Croft doelbewus die skeidsregter Fred Goodall. Toe Goodall met Lloyd oor Croft se gedrag gaan gesels het, moes hy die hele pad stap om die Wes-Indiese kaptein te ontmoet, aangesien laasgenoemde nie ’n duim van sy posisie by die paaltjies beweeg het nie. Ná tee op die derde dag het Wes-Indië geweier om op die veld te stap, tensy Goodall verwyder word. Hulle is oorreed om voort te gaan en dit het intense onderhandelinge tussen die twee beheerliggame geneem om die toer op koers te hou. Die Kiwis het die drie-toetsreeks gewen nadat die tweede en derde toets onbeslis was. Nietemin was dié nederlaag die laaste in die volgende 15 jaar vir Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/241985/ding-dong-in-dunedin |title=Ding-dong in Dunedin |publisher=The Cricket Monthly |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Toetsoorheersing, rebelltoere en platlope (1980’s) === [[Lêer:Vivian richards crop.jpg|duimnael|upright|Viv Richards, met ’n toetskolfgemiddelde van 50.23 uit 121 wedstryde,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/viv-richards-52812 |title=Viv Richards |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> was tussen 1985 en 1986 kaptein van Wes-Indië, ’n tydperk waarin Wes-Indië die beste toetsland ter wêreld was.]] Die 1980’s het met ’n 1–0-oorwinning in Engeland ná vyf toetse,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-england-1980-153571 |title=The West Indians in England, 1980 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1980 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> 1–0 in Pakistan ná vier toetse,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-pakistan-1980-81-152223 |title=The West Indians in Pakistan, 1980–81 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1981 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> 2–0 tuis oor Engeland ná vier toetse<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-in-west-indies-1980-81-152217 |title=England in West Indies, 1980–81 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1981 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en ’n 1-elk-gelykop in Australië afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-australia-1981-82-155226 |title=The West Indians in Australia, 1981–82 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1982 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarna het in 1982/83 ’n Wes-Indiese rebellespan na ’n [[Suid-Afrika]] onder [[apartheid]] getoer. Dié span is deur Lawrence Rowe gelei en het ’n aantal vername spelers ingesluit. Die Wes-Indiese Krieketraad het hierdie spelers lewenslang geskors (wat later herroep is) en sommiges is die terugkeer geweier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://content-uk.cricinfo.com/ci/content/story/286356.html |title=The unforgiven |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die rebelle het die volgende jaar egter nog ’n toer gereël en dié span het die meeste spelers van die oorspronklike span ingesluit. Ten spyte van hierdie verlies aan talent kon die amptelike Wes-Indiese span sy oorheersing voortsit. Gedurende hierdie tydperk het Wes-Indië hulself as een van die beste spanne in internasionale toetskrieket gevestig, met hul hoogtepunt dalk tydens die 1984-toer na Engeland, wat hulle met 5–0 beklink het, die enigste keer in die krieketgeskiedenis wat ’n toerende span ’n vyf-toetsreeks skoonskip kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-england-1984-153051 |title=The West Indians in England, 1984 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Dit is opgevolg deur ’n tweede skoonskip teen Engeland in 1985/86 tuis, weer met 5–0.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/1004715/i-was-there-west-indies-5-0-defeat-of-england-in-1985-86 |title='The worst England tour ever' |publisher=The Cricket Monthly |author=Colin Benjamin |date=29 April 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gelyktydig het die Wes-Indiese span ook die destydse rekord van elf agtereenvolgende toetsoorwinnings opgestel;<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/105118.html |title=Records / Test Matches / Team Records / Most consecutive wins |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> dit was deel van ’n nog bestaande rekord van 27 toetse sonder ’n nederlaag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284038.html |title=Records / Test Matches / Team Records / Most consecutive matches without defeat |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tussen 1980 en 1985/86 het hulle tien van elf toetsreekse gewen, die 1981/82-reeks in Australië was 1–1-gelykop; tot in die middel-1990’s sou hierdie rekord tot 29 reekse sonder om een te verloor streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283960.html |title=Records / Test Matches / Team Records / Most consecutive series without defeat |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indië se enigste noemenswaardige destydse nederlaag was in ’n EDI-wedstryd, nadat hulle, tot algemene verrassing, die eindstryd van die [[Krieketwêreldbeker 1983]] in Engeland teen die destydse buiteperde Indië verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/150434.html |title=India v West Indies, Lord's, 1983 World Cup final – India defy the odds |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die enigste troosprys was dat hulle die eerste span geword het om in die agtereenvolgende krieketwêreldbekereindstryde te verskyn. Die Wes-Indiese kaptein Clive Lloyd het ná die 1984/85-reeks teen Australië uit toetskrieket bedank. Altesaam het Lloyd die Wes-Indiese span in 74 toetswedstryde aangevoer, waarvan hulle 36 gewen het. Vivian Richards het Lloyd opgevolg en die sukses voortgesit. Intussen het ’n verandering in die ou garde ook plaasgevind. Beide Joel Garner en Michael Holding het teen 1987 uitgetree. ’n Belangrike ontdekking was Curtly Ambrose, wat so lank soos Garner en ewe doeltreffend met die bal was. Courtney Walsh, wat in 1984 sy eerste verskyning gemaak het, het met ’n aksie geboul wat soos Holding s’n gelyk het. Ian Bishop het oor ’n soortgelyke aksie beskik en was as ’n bouler ewe goed totdat beserings sy loopbaan onderbreek het. Patrick Patterson was vinniger as die hele res, maar hy het ’n kort loopbaan gehad. Marshall was nog steeds die fynste snelbouler ter wêreld. Maar die kolfwerk het teikens van swakheid begin toon, ondanks die teenwoordigheid van Richards, Greenidge en Desmond Haynes. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1987]] in Indië en Pakistan het Wes-Indië nie die halfeindstryd gehaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/wctimeline/content/story/500463.html |title=The gracious Mr Walsh |publisher=ESPNcricinfo |date=5 April 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Aan die einde van die 1980’s, terwyl hulle nog die beste span in die wêreld was, het hulle die aura van onoorwinlikheid verloor wat hulle in die middel van dié dekade nog gehad het. Die opsporing van goeie plaasvervangers vir ou spelers het weer ’n probleem begin word. === Val van roem (1990’s en 2000’s) === [[Lêer:Courtney Walsh (1) (cropped).jpg|duimnael|upright|Courtney Walsh, kaptein van Wes-Indië in 1993/94 en 1997/98]] [[Lêer:BrianLaraUkexpat.jpg|duimnael|Brian Lara hou die wêreldrekord vir die hoogste beurttelling in toetskrieket (400 teen Engeland in 2003/04)<ref name="Brian Lara">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/brian-lara-52337 |title=Brian Lara |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref>]] Gedurende die 1990’s is die Wes-Indiese span ’n geweldige slag toegedien, nadat ’n aantal sleutelspelers hul uittrede aangekondig (almal het ná die Wes-Indiese toer na Engeland in 1991 uitgetree) en ’n glorieryke tydperk laat beëindig het. Dit het ’n jong en onervare span agtergelaat. Ná Richards se aftrede was Richie Richardson (wat as nuwe kaptein aangewys is), Desmond Haynes (wat gou laat val is), Gus Logie (wat herroep is), Courtney Walsh (wat nou die leier van die Wes-Indiese snelaanval was) en Roger Harper (wat gekom en gegaan het) die enigste krieketspelers met ’n belangrike ervaring. Dit het hul prestasie egter nie onmiddellik geraak nie. Richie Richardson was ’n ordentlike opvolger vir Richards. ’n Nuwe groep jong spelers het na vore getree. Dit sou nog vyf jaar neem voordat die Wes-Indiese span ’n reeks verloor, maar hulle het ’n aantal naelskraapse ontkomings gehad. Die na internasionale krieket terugkerende [[Proteas|Suid-Afrika]] het hul eerste toetswedstryd in [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]] gespeel,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/996317/i-was-there-south-africa-readmission-test-in-barbados-1992 |title=The return of South Africa, on a tour they didn't want |publisher=The Cricket Monthly |author=Luke Alfred |date=12 April 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ’n wedstryd wat weens ’n boikot minder as 10&nbsp;000 mense gelok het. Suid-Afrika het ’n teiken van 201 lopies op die laaste dag gehad, maar hulle bereik net 123 vir twee voordat beide Ambrose en Walsh die oorblywende agt paaltjies vir 25 lopies geneem het. In 1992/93 het Wes-Indië Australië met een lopie in [[Adelaide, Australië|Adelaide]] verslaan, waar ’n verlies hulle die reeks sou gekos het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-australia-1992-93-155291 |title=The West Indians in Australia, 1992–93 |publisher=ESPNcricinfo |date=31 Desember 2008 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1994/95 het Wes-Indië ’n gelykop in Indië behaal, nadat hulle die eerste toets verloor en in die tweede toets onbeslis gespeel het, het hulle die derde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/what-we-re-watching-the-winter-of-padams-and-prabhakar-s-broken-nose-1222055 |title=The winter of Padams and Prabhakar's broken nose |publisher=ESPNcricinfo |author=Gaurav Sundararaman |date=4 Mei 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1992]] in Australië en Nieu-Seeland het Wes-Indië weer versuim om vir die halfeindstryd te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/benson-hedges-world-cup-1991-92-60924 |title=Benson & Hedges World Cup 1991/92 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Australië het Wes-Indië uiteindelik met 2–1 in 1994/95 verslaan om sodoende die nieamptelike wêreldkampioen in toetskrieket te word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/335274/why-would-you-want-to-play-five-days-for-a-draw |title='Why would you want to play five days for a draw?' |publisher=The Cricket Monthly |author=Mark Taylor |date=12 Februarie 2008 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1996]] in Indië, Pakistan en Sri Lanka is Wes-Indië in die halfeindstryd uitgeskakel, waarvolgens Richie Richardson sy loopbaan beëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/kenya-down-the-lacklustre-legends-505731 |title=Kenya down the lacklustre legends |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die kapteinskap is aan Courtney Walsh oorgedra en in 1998 aan Brian Lara. Die Wes-Indiese span het in 1998/99 sy eerste amptelike toer na Suid-Afrika onderneem. Dit het in ’n ramp ontaard, nadat dié toer met speleropstande weens ’n onvoldoende betaling afgeskop en met ’n 5–0-platloop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/rewind-to-1998-when-lara-led-a-players-strike-605998 |title=When Lara led a players' strike |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=23 Februarie 2013 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]] in Engeland is Wes-Indië reeds in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151486.html |title=ICC World Cup, 1999 |publisher=ESPNcricinfo |author=Matthew Engel |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die volgende jaar het Engeland ’n reeks teen die Wes-Indiese span vir die eerste keer in 31 jaar gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/windies-pace-ace-calls-for-heads-to-roll-94042 |title=Windies pace ace calls for heads to roll |publisher=ESPNcricinfo |date=6 September 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese span het die dekade met nog ’n 5–0-platloop afgesluit, dié keer in Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-australia-2000-01-154252 |title=The West Indians in Australia, 2000–01 |publisher=ESPNcricinfo |author=Greg Baum |date=30 November 2001 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Vir die grootste deel van die 1990’s is die Wes-Indiese kolfspan deur [[Brian Lara]] aangevoer. Lara het ná Viv Richards se aftrede in 1991 ’n gereelde speler geword. In 1993/94 het hy 375 teen Engeland in Antigua aangeteken en Sobers se rekord vir die hoogste individuele telling in toetskrieket oorgesteek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/rewind-to-1994-brian-lara-s-375-the-world-record-that-nearly-wasn-t-737719 |title=The world record that nearly wasn't |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=17 April 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hy het sy fyn prestasie vir [[Warwickshire]] tydens die Engelse county-kampioenskap in 1994 voortgesit en sewe eersterangse honderdtalle in agt beurte aangeteken (insluitende die toetswedstryd se 375). Die laaste hiervan was 501 nie uit nie teen [[Durham]], wat Hanif Mohammad se 35-jaar-oue rekord as die hoogste telling in eersterangse krieket oorgesteek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/44632651 |title=Brian Lara's 501 not out: The day Warwickshire's West Indies legend rewrote cricket records |publisher=[[BBC]] |date=6 Junie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese boulaanval is aangevoer deur beide Curtly Ambrose en Courtney Walsh, laasgenoemde het destyds ’n rekord van 529 paaltjies opgestel. Albei het egter in 2001 afgetree en hul opvolgers het versuim om die hoë vlak van Ambrose en Walsh te handhaaf. Ondanks die opkoms van goeie kolwers soos Shivnarine Chanderpaul en Ramnaresh Sarwan het Brian Lara die noodsaaklike speler van die span gebly. Ná ’n 0–2-nederlaag in Nieu-Seeland in 1999/2000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-new-zealand-1999-2000-153840 |title=The West Indians in New Zealand, 1999–2000 |publisher=ESPNcricinfo |author=Geoffrey Dean |date=30 November 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> is Lara deur Jimmy Adams as kaptein vervang, wie onmiddellik reeksoorwinninge oor beide Zimbabwe<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-zimbabweans-in-the-west-indies-1999-2000-153995 |title=The Zimbabweans in the West Indies, 1999–2000 |publisher=ESPNcricinfo |author=Craig Cozier |date=30 November 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Pakistan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-pakistanis-in-the-west-indies-1999-2000-153923 |title=The Pakistanis in the West Indies, 1999–2000 |publisher=ESPNcricinfo |author=Fazeer Mohammed |date=30 November 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> behaal het. Hy is egter ná ’n 1–3-nederlaag teen Engeland (waarvolgens hulle die Wisden-trofee vir die eerste keer in 27 jaar moes afstaan)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-tour-of-england-and-scotland-2000-61879/england-vs-west-indies-5th-test-63892/match-report |title=England triumphant after 31 years |publisher=ESPNcricinfo |author=Andy Jalil |date=4 September 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en ’n 0–5-platloop in Australië<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-australia-2000-01-154252 |title=The West Indians in Australia, 2000–01 |publisher=ESPNcricinfo |author=Greg Baum |date=30 November 2001 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> vir die 2000/01-besoek van Suid-Afrika<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-south-africans-in-the-west-indies-2000-01-154209 |title=The South Africans in the West Indies, 2000–01 |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Cozier |date=30 November 2001 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> deur Carl Hooper vervang. Toe Lara in 2002/03 as kaptein heraangestel is, is reekse teen Suid-Afrika, Sri Lanka, Pakistan, Nieu-Seeland en Indië verloor. Die enigste noemenswaardige reeksoorwinning was oor Indië (alhoewel Zimbabwe en Bangladesj ook geklop is) en die Wes-Indiese span het na die agste plek op die wêreldranglys geval, benede al die ander gevestigde toetslande. Nadat die Wes-Indiese span onder sy tweede kapteinskap hul reeks teen die destydse wêreldkampioen Australië verloor het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-australians-in-the-west-indies-2002-03-155799 |title=The Australians in the West Indies, 2002–03 |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Ramsey |date=3 Junie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> het Lara sy span tot oorwinnings oor beide Sri Lanka<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-sri-lankans-in-the-west-indies-2003-214650 |title=The Sri Lankans in the West Indies, 2003 |publisher=ESPNcricinfo |author=Fazeer Mohammed |date=29 Julie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Zimbabwe gelei, voordat ’n verdere swak loop nederlae in vier-toetsreekse met 0–3 teen beide Suid-Afrika<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-zimbabwe-and-south-africa-2003-04-237266 |title=The West Indians in Zimbabwe and South Africa, 2003–04 |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Cozier en John Ward |date=15 Februarie 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Engeland<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-in-the-west-indies-2003-04-237224 |title=England in the West Indies, 2003–04 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 April 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> gesien het. In die onbeslis tydens die vierde toets teen Engeland het Lara die wêreldrekord vir die hoogste individuele toetstelling met 400 nie uit nie, weer in Antigua, aangeteken<ref name="Brian Lara" /> en Matthew Hayden se 380 teen Zimbabwe uit die vorige jaar oorgesteek. Die Wes-Indiese span is toe in Engeland met 4–0 platgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-england-232455 |title=The West Indians in England |publisher=ESPNcricinfo |author=Stephen Fay |date=11 November 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] in Suid-Afrika het Lara Wes-Indië in ’n oorwinning oor die gasheer gelei en selfs 116 lopies teen die Proteas aangeteken, maar die volgende twee oorwinnings oor [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] en [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] was nie genoeg om tot die tweede rondte te vorder nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-survive-sarwan-charge-to-defeat-west-indies-127066 |title=Sri Lanka survive Sarwan charge to defeat West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=28 Februarie 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Lara se laaste optrede as kaptein was die [[Kampioenetrofee 2004]], ’n tweede eendagtoernooi net na die Krieketwêreldbekertoernooi, op [[The Oval (Londen)|The Oval]] in Londen wat die Wes-Indiese span gewen het – die oorwinning was ’n welkome verrassing vir die Karibiese gebied wat pas deur die orkaan Ivan verwoes is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-hurricanes-were-the-catalyst-says-lara-143626 |title=The hurricanes were the catalyst, says Lara |publisher=ESPNcricinfo |date=7 Julie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Geskille tussen spelers en raad (2000’s en 2010’s) === [[Lêer:2007 CWC Opening ceremony.jpg|duimnael|Openingseremonie van die Krieketwêreldbeker 2007]] [[Lêer:ICC CWC 2007 team captains.jpg|duimnael|2007-spankapteins met die trofee]] Die vreugde was net kortstondig, nadat ’n groot geskil tussen die Wes-Indiese Spelersvereniging en die Krieketraad in 2005 na vore getree het. Die twispunt was klousule vyf van die toerkontrak wat aan die Krieketraad “die uitsluitlike en eksklusiewe reg om reëlings te tref vir borgskappe, advertering, lisensiëring, handelsware en promosie-aktiwiteite rakende WIKR of enige WIKR-span” besorg het. Die telekommunikasiemaatskappy Digicel was destyds die borg van die Wes-Indiese span, terwyl die meeste spelers kontrakte met Cable & Wireless onderteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-background-to-the-dispute-208251 |title=The background to the dispute |publisher=ESPNcricinfo |date=28 April 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hierdie geskil, saam met ’n geskil oor betalings, het beteken dat Wes-Indië uiteindelik ’n span sonder Lara en ’n aantal ander spelers vir die Wes-Indiese toer na Suid-Afrika 2004/05 met Shivnarine Chanderpaul as kaptein aangekondig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/lara-left-out-of-west-indian-squad-146303 |title=Lara left out of West Indian squad |publisher=ESPNcricinfo |date=20 Maart 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Sommige van hierdie spelers het aan die einde nogtans aan die toer deelgeneem. Die geskil was nog nie beëindig nie, wat tot die afkondiging van ’n tweede span vir die toer na Sri Lanka in 2005 gelei het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/second-string-team-hurts-windies-well-wishers-212447 |title=Second-string team hurts Windies well-wishers |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Julie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ’n Ooreenkoms is eers in November 2005 bereik,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/wipa-and-players-association-reach-agreement-228049 |title=WIPA and players' association reach agreement |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Desember 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en ’n volstoomspan is uiteindelik vir die toer na Australië in 2005/06 benoem. Tydens hierdie toer het Brian Lara die Australiër Allan Border as die beste lopiemaker in toetskrieket verbygesteek, ten spyte van Wes-Indië se platloop met 3–0.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/lara-sweeps-past-border-227307 |title=Lara sweeps past Border |publisher=ESPNcricinfo |date=26 November 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Te midde van hierdie geskille het Wes-Indië die [[Krieketwêreldbeker 2007]] aangebied, die eerste in die Amerikas. Die gasheer het die groepfase maklik gewen, maar hulle is in die volgende rondte ná net twee oorwinnings uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/my-first-world-cup-stuart-broad-798759 |title=Being there for Lara's goodbye |publisher=ESPNcricinfo |author=Stuart Broad |date=23 November 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2009 het ’n nuwe geskil ontstaan toe baie seniorspelers besluit het om nie aan kwessies rakende betaling en kontrak met die beheerliggaam saam te werk nie. Die Wes-Indiese Krieketraad het toe ’n tweede span saamgestel wat aan die reeks teen Bangladesj en die Kampioenetrofee deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/22771824/ |title=WICB-WIPA peace talks fail |publisher=ESPNcricinfo |date=2 September 2009 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2012 het beide die IKR en die FIKV (Federasie van Internasionale Krieketspelersverenigings) besluit om in hierdie jarelange geskil te bemiddel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/22290733/west-indies-news-icc-fica-mediate-west-indies-dispute |title=ICC and FICA to mediate in West Indies dispute |publisher=ESPNcricinfo |date=9 Junie 2012 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2014 het nog ’n dispuut tussen die WIKR en die Wes-Indiese Spelersvereniging (WIPA) daartoe gelei dat die span se Indiese toer ingekort is. Die twispunt was ’n uitgerekte betalingstruktuur tussen die spelers, die beheerliggaam en die spelersvereniging.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/21375161/west-indies-pull-india-tour |title=West Indies pull out of India tour |publisher=ESPNcricinfo |date=17 Oktober 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2015 het spelers hulself nie vir toetse beskikbaar gestel nie en met Jason Holder wat die rol van kapteinskap betree het is hulle met groot wantroue tussen veteraanboulers en Holder en die administrasie en keurders teëgekom. As gevolg hiervan het Wes-Indië tussen 1995 en 2015 21 toetswedstryde met ’n beurt verloor; vanaf 1966 tot 1995 het die span nooit meer as vier wedstryde met ’n beurt verloor nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/20425960/batsmen-drag-west-indies-new-low |title=Batsmen drag West Indies to new low |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Desember 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Terugkoms na bo en opkoms as ’n T20I-krag (2010’s) === [[Lêer:Darren Sammy, 2010.jpg|duimnael|upright|Daren Sammy in 2010. Wes-Indië het drie belangrike toernooititels verower: die [[Kampioenetrofee]] een keer en die [[T20I-wêreldbeker]] twee keer. Albei T20I-wêreldbekertoernooie is met Sammy as kaptein ingepalm, wat hom die enigste Wes-Indiese kaptein maak, behalwe vir Clive Lloyd, wat verskeie IKR-toernooie gewen het.]] Nadat [[Twintig20]]-krieket volstoom met die eerste [[T20I-wêreldbeker 2007]] in Suid-Afrika begin beslis is, het Wes-Indië ’n voordeel begin ontwikkel en besef dat hulle oor kolwers in die styl van ’n Richards beskik en boulaanvalle ontwikkel wat met mag kon verwoes. Talle Wes-Indiese kolwers het ook op T20I voorberei, aangesien dit vir hulle lonende kontrakte in T20-ligas sal bied. Die vernaamste onder die hardkolwers was Chris Gayle, wat beide die eerste T20I-honderdtal aangeteken en die tweede geslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/chris-gayle-51880 |title=Chris Gayle |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2011]] in Bangladesj, Indië en Sri Lanka het Wes-Indië net weens sy beter lopietempo as Bangladesj s’n tot die kwarteindstryd gevorder, maar hulle is deur Pakistan vinnig uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/pakistan-vs-west-indies-1st-quarter-final-433600/match-report |title=Clinical Pakistan storm into semi-final |publisher=ESPNcricinfo |date=23 Maart 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2012]] in Sri Lanka het Wes-Indië Australië in die halfeindstryd uitgeskakel en toe die gasheer met 32 lopies verslaan om sodoende hul derde IKR-wêreldbeker en hul eerste sedert Richards, Holding en Lloyd se oorwinning tydens die Krieketwêreldbeker 1979 te wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2012-13-531597/sri-lanka-vs-west-indies-final-533298/match-report |title=Samuels, Sammy give WI first world title since 1979 |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=7 Oktober 2012 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2016]] het hulle die gasheer Indië in die halfeindstryd ná ’n suksesvolle lopiejaag verslaan en hulle is nog by hul hotel deur beide plaaslike en reisende ondersteuners toegejuig<ref>{{en}} {{cite web |url=https://twitter.com/cricketcomau/status/715648198769926144 |title=Fans welcome the West Indies back to the Oberoi in Mumbai after beating India |publisher=[[Krieket Australië]] |website=[[Twitter]] |date=31 Maart 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> nadat hulle in die eindstryd teen Engeland te staan gekom en hulle met vier paaltjies verslaan nadat Carlos Brathwaite vier agtereenvolgende grenshoue uit [[Ben Stokes]] se aflewerings geslaan het, nadat Wes-Indië ’n teiken van 19 lopies in die laaste boulbeurt gehad het. In kontras teenoor hul agtste plek op die toetsranglys en negende op die EDI-ranglys het Wes-Indië die eindstryd as tweede op die T20I-ranglys net agter Indië betree. [[Lêer:West Indies v Zimbabwe World Cup of Cricket The national anthems (16629621122).jpg|duimnael|links|Nasionale volksliedere voor die wedstryd van Zimbabwe teen Wes-Indië tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in Canberra]] Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] het Wes-Indië weer volgens ’n beter lopietempo bo Ierland tot die kwarteindstryd gevorder, maar hulle is maklik deur Nieu-Seeland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/853343.html |title=Guptill's 237 drives New Zealand into semi-final |publisher=ESPNcricinfo |author=Brydon Coverdale |date=21 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die T20I-wêreldbeker 2016 in Indië het Wes-Indië Engeland verslaan en sodoende hul tweede T20I-wêreldbeker gewen, die eerste span wat daarin kon slaag. As ’n ekstra bonus het Wes-Indië ook die eerste krieketland geword wat in beide die T20I-wêreldbeker vir mans- en vroue op dieselfde dag kon seëvier, aangesien die vrouespan onmiddellik die drie keer verdedigende kampioen Australië vir hul eerste IKR-wêreldtitel geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2015-16-901359/england-vs-west-indies-final-951373/match-report |title=WI grab title after Brathwaite 6, 6, 6, 6 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] se groepfase het Wes-Indië net twee oorwinnings aangeteken (oor Pakistan en Afghanistan) en op die voorlaaste plek net bo Afghanistan geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/48785855 |title=Cricket World Cup: India thrash West Indies by 125 runs at Old Trafford |publisher=[[BBC]] |date=27 Junie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]] se Super 12 in [[Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] het die verdedigende kampioen Wes-Indië ’n swak toernooi gehad en net Bangladesj verslaan, terwyl hulle deur Engeland, Suid-Afrika, Sri Lanka en Australië geklop en sodoende uit dié toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/hetmyer-scores-81-not-out-sri-lanka-loss/ |title=Hetmyer scores 81 not out in Sri Lanka loss |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |date=4 November 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2022]] in Australië moes Wes-Indië in die eerste rondte begin en het in hul eerste wedstryd ’n historiese nederlaag teen [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2022-23-1298134/scotland-vs-west-indies-3rd-match-first-round-group-b-1298137/match-report |title=Scotland bowlers script huge upset against West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Sreshth Shah |date=17 Oktober 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarna het hulle [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] verslaan, maar ná ’n verdere nederlaag teen [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] kon hulle nie die Super Twaalf haal nie, hul swakste toernooiverloop nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/63311585 |title=T20 World Cup: Ireland beat West Indies to advance in Hobart |publisher=[[BBC]] |author=Stephan Shemilt |date=21 Oktober 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nadat Skotland tydens die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 ook hul eerste EDI-oorwinning oor Wes-Indië aangeteken het, kon die tweemalige wêreldkampioen vir die eerste keer nie vir ’n krieketwêreldbekertoernooi kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-2023-west-indies-crash-out-of-qualification-race-1385192 |title=West Indies fail to qualify for 2023 ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Julie 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/66076860 |title=World Cup qualifier: Scotland knock out West Indies at World Cup Qualifier with seven-wicket win |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Aangesien die Krieketwêreldbeker 2023 gelyktydig as [[Kampioenetrofee 2025]]-kwalifisering gedien het, het Wes-Indië ook dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2025-champions-trophy-qualification-at-stake-during-odi-world-cup-1406055 |title=2025 Champions Trophy qualification at stake during ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi, Matt Roller |date=29 Oktober 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Wes-Indië het saam met die Verenigde State die [[T20I-wêreldbeker 2024]] aangebied en die span het ná vier oorwinnings in die eerste rondte die Super Agt gehaal, maar hulle is ná nederlae teen Engeland en Suid-Afrika, asook ’n oorwinning oor die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]] uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/rovman-powell-good-to-see-buzz-back-in-caribbean-for-cricket-we-know-how-long-it-had-died-down-1440652 |title=Powell: 'Good to see buzz back in Caribbean for cricket, we know how long it had died down' |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Junie 2024 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2026]] in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] het die Wes-Indiese span die eerste rondte weer onoorwonne afgesluit, waarna hulle ná ’n oorwinning oor Zimbabwe deur beide Suid-Afrika en Indië geklop en sodoende uit die toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-west-indies-52nd-match-super-eights-group-1-1512770/match-report |title=Samson special leads India into the semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=1 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Vlag en himne == [[Lêer:Windies.png|duimnael|links|Vlag van die Wes-Indiese Krieketraad en -span tussen 1999 en 2017]] [[Lêer:WestIndiesCricketFlagPre1999.svg|duimnael|links|Die Windies-vlag wat tot in 1999 gebruik is]] Die meeste krieketspelende lande gebruik hul eie nasionale vlae tydens internasionale krieketwedstryde. Aangesien die Wes-Indiese krieketspan ’n verskeidenheid onafhanklike lande en afhanklike gebiede verteenwoordig, gebruik hulle nie ’n nasionale vlag nie. Die Wes-Indiese Krieketraad gebruik derhalwe ’n embleem met ’n palmboom en krieketpaaltjies op ’n klein sonnige eiland. Dié embleem, op ’n maroen agtergrond, vorm die Wes-Indiese vlag. Die agtergrond het soms ’n wit baan bo ’n groen baan wat deur ’n maroen baan verdeel word, wat horisontaal deur die middel van die agtergrond loop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/int@wicb.html |title=West Indies Cricket Board |publisher=Flags of the World |date=21 Desember 2013 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Voor 1999 het die WIKR ’n soortgelyke embleem met ’n koolpalm op ’n eiland gebruik, maar daar was nie paaltjies nie en pleks van die son is die [[Jagter (sterrebeeld)|sterrebeeld Jagter]] uitgebeeld. Dit is in 1923 ontwerp deur Sir Algernon Aspinall, die destydse sekretaris van die Wes-Indiese Komitee.<ref>{{en}} {{cite journal |url=https://books.google.de/books?id=OVgjAQAAIAAJ&q=west+indies+cricket+team+orion&dq=west+indies+cricket+team+orion&hl=en&sa=X&redir_esc=y |title=Badge of the West Indian Cricket Team now in England |author=Royal Colonial Institute |date=1923 |journal=United Empire |publisher=Pitman and Sons Ltd. |volume=14 |page=350 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Teen dieselfde tyd in die 1920’s was die voorgestelde leuse vir die Wes-Indiese span ''Nec curat Orion leones'', afgelei van ’n aanhaling deur [[Horatius]], waarvolgens Orion, simbolies vir die Wes-Indiese XI wat nie skrik vir die leeus [van Engelse krieket] nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Sir Algernon Aspinall |title=The Handbook of the British West Indies, British Guiana and British Honduras |year=1929 |publisher=West India Committee |location=Londen |pages=90 |isbn=0-85474-000-7}}</ref> Aangesien die span tydens internasionale wedstryde en toernooie as ’n nasionale span beskou en voor elke wedstryd ’n volkslied gespeel word, was ná die ontbinding van die Wes-Indiese Federasie nie duidelik watter volkslied gebruik sou word nie. Aanvanklik is die volkslied van die kaptein se tuisland gespeel. In onlangse jare word tydens IKR-toernooie ''Rally Round the West Indies…Now and Forever'' wat deur die Trinidadse komponis David Rudder in 1988 saamgestel is, as die span se himne gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/a-cricket-anthem-for-unity/story-gv5y3sNkG02kDGFCHCxR0H.html |title=A ‘cricket anthem’ for unity |publisher=Hindustan Times |author=Venkat Ananth |date=18 Junie 2009 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Kleure == [[Lêer:Chris Gayle, 2010 (1).jpg|duimnael|upright|Chris Gayle in Wes-Indië se tradisionele maroenpak]] Wanneer hulle EDI-krieket speel, dra die Wes-Indiese span ’n maroen-gekleurde [[trui#sporttruie|trui]] en broeke. Die hemp vertoon ook die kenteken van die Wes-Indiese Krieketraad en die naam van hul borg, sedert 2018 ''Sandals'', en hul uitruster ''BLK''. Die EDI-pet is maroen met die WIKR se kenteken op die linkervoorkant en twee geel strepe. Wanneer hulle eersterangse krieket speel, dra Wes-Indiese veldwerkers soms ’n maroen sonhoed met ’n wye rand of ’n maroen bofbalpet. Die WIKR-kenteken is op die voorkant van die hoed. Helms is op ’n soortgelyke manier gekleur. Tydens Wêreldkrieketreekse word gekleurde truie gedra. Die oorspronklike Wes-Indiese trui was pienk en is later na maroen verander om met hul toetspette ooreen te stem. Grys is ook as ’n tweede kleur gebruik. In sommige gevalle was grys die hoofkleur bo die tradisionele maroen. Sommige truie het groen, geel of wit as aksentkleure gebruik. Vorige truiverskaffers was BLK (2017–2019), Joma (2015–2018),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.joma-sport.com/news/joma-enters-cricket-market-sponsoring-west-indies |title=Joma enters cricket market sponsoring West Indies |publisher=Joma |date=20 Februarie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Woodworm (2008–2015),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sports-insight.co.uk/news/woodworm-sponsors-west-indies-cricket-team |title=Woodworm sponsors West Indies cricket team |publisher=sports insight |date=16 Februarie 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.woodworm.tv/woodworm-sponsor-west-indies-cricket |title=Woodworm sponsor West Indies cricket |publisher=Woodworm |accessdate=12 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612065152/https://www.woodworm.tv/woodworm-sponsor-west-indies-cricket |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Admiral (2000–2005),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/23160139/ |title=Replica Windies kits not available in South Africa |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Februarie 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Asics (Krieketwêreldbeker 1999), UK Sportsgear (1997–1998),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ukgear.com/Pages/Media-Centre/News-AND-PR/26-Article-in-Director-Magazine.html |title=A sporting chance against the top dogs |publisher=UK Gear |accessdate=10 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810102207/http://www.ukgear.com/Pages/Media-Centre/News-AND-PR/26-Article-in-Director-Magazine.html |archive-date=10 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ISC (1992–1996) en [[Adidas]] (1979–1991). Voormalige borge was Sandals (2018–2021), Digicel (2005–2018),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/cricket-west-indies-digicel-end-sponsorship-agreement/story-6L3cUOePZFja6CLkYAjulI.html |title=Cricket West Indies, Digicel end sponsorship agreement |publisher=Hindustani Times |date=30 Mei 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> [[KFC]] (2006–2009),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://zeenews.india.com/sports/laras-men-have-kentucky-fried-chicken-for-champions-trophy_326979.html|title=Lara's men have Kentucky Fried Chicken for Champions Trophy |publisher=Zeenews |date=4 Oktober 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Cable & Wireless (2000–2004),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/scyldberry/2355946/Sponsors-finger-West-Indies.html |title=Sponsors finger West Indies |publisher=The Telegraph |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Carib Beer (1999–2001)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.landofsixpeoples.com/news301/nc3012111.htm |title=WICB and Carib Beer announce sponsorship |publisher=Land of six peoples |date=21 Januarie 2003 |accessdate=14 Mei 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060514224019/http://www.landofsixpeoples.com/news301/nc3012111.htm |archive-date=14 Mei 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en Kingfisher (1996–1999).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/23267658/ |title=West Indies Cricket Board at loggerheads with sponsor |publisher=ESPNcricinfo |date=9 Januarie 1998 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiainfoline.com/article/print/news/kingfisher-premium-brings-biggest-cricketing-celebration-of-the-year-5921407800_1.html |title=Kingfisher Premium brings biggest cricketing celebration of the year |publisher=India Infoline |date=12 Mei 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Tuisstadions == [[Lêer:Queens Park Oval Trinidad.jpg|duimnael|links|Queen’s Park-ovaal in [[Port of Spain]], Trinidad en Tobago]] {{Location map+ |Klein-Antille |width=200 |caption=Huidige Wes-Indiese krieketstadions in die [[Klein-Antille]] wat tydens toetswedstryde gebruik word |places= {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Antigua Recreation Ground|Recreation]]</small>|position=bottom|lat=17.122278|long=-61.839028}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Sir Vivian Richards-stadion|Sir Viv]]</small>|position=top|lat=17.103275|long=-61.78485}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Kensington-ovaal|Kensington]]</small>|position=bottom|lat=13.10505|long=-59.622581}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Windsorpark, Dominica|Windsorpark]]</small>|position=left|lat=15.301944|long=-61.384167}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Nasionale Krieketstadion, Grenada|Nasionale Stadion]]</small>|position=left|lat=12.059056|long=-61.752111}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Warnerpark Sportkompleks|Warnerpark]]</small>|position=left|lat=17.298611|long=-62.721944}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Daren Sammy-krieketveld]]</small>|position=left|lat=14.070556|long=-60.931653}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Arnos Vale-stadion|Arnos Vale]]</small>|position=left|lat=13.141861|long=-61.211806}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Queen’s Park-ovaal|Queen’s Park]]</small>|position=left|lat=10.667386|long=-61.5237}} }} {{Location map+ |Guyana |width=200 |caption=Huidige Wes-Indiese krieketstadions in [[Guyana]] wat tydens toetswedstryde gebruik word |places= {{location map~|Guyana|label=<small>[[Providence-stadion|Providence]]</small>|position=top|lat=6.757767|long=-58.177992}} {{location map~|Guyana|label=<small>[[Bourda]]</small>|position=bottom|lat=6.808167|long=-58.149872}} }} {{Location map+ |Jamaika |width=200 |caption=Huidige Wes-Indiese krieketstadions in [[Jamaika]] wat tydens toetswedstryde gebruik word |places= {{location map~|Jamaika|label=<small>[[Sabinapark]]</small>|position=bottom|lat=17.977908|long=-76.782567}} }} Net soos die ander vername krieketlande Australië, Bangladesj, Engeland, Ierland, Indië, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka, Suid-Afrika en Zimbabwe beskik Wes-Indië oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Windies gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Wes-Indië. Die Wes-Indiese nasionale krieketspan het tot dusver twaalf tuisstadions tydens toetswedstryde gebruik: {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste toets |- | 1 | [[Kensington-ovaal]] | [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | 11 Januarie 1930 |- | 2 | [[Queen’s Park-ovaal|Queen’s Park]] | [[Port of Spain]], [[Trinidad en Tobago]] | 1 Februarie 1930 |- | 3 | [[Bourda]] | [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | 21 Februarie 1930 |- | 4 | [[Sabinapark]] | [[Kingston, Jamaika|Kingston]], [[Jamaika]] | 3 April 1930 |- | 5 | [[Antigua Recreation Ground]] | [[St. John’s, Antigua en Barbuda|St. John’s]], [[Antigua en Barbuda]] | 27 Maart 1981 |- | 6 | [[Arnos Vale-stadion|Arnos Vale]] | [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | 20 Junie 1997 |- | 7 | [[Nasionale Krieketstadion, Grenada|Nasionale Krieketstadion]] | [[St. George’s, Grenada|St. George’s]], [[Grenada]] | 28 Junie 2002 |- | 8 | [[Daren Sammy-krieketveld]] | [[St. Lucia]], [[St. Lucia]] | 20 Junie 2003 |- | 9 | [[Warnerpark Sportkompleks|Warnerpark]] | [[Basseterre]], [[St. Kitts en Nevis]] | 22 Junie 2006 |- | 10 | [[Providence-stadion|Providence]] | [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | 22 Maart 2008 |- | 11 | [[Sir Vivian Richards-stadion]] | [[North Sound, Antigua en Barbuda|North Sound]], [[Antigua en Barbuda]] | 30 Mei 2008 |- | 12 | [[Windsorpark, Dominica|Windsorpark]] | [[Roseau]], [[Dominica]] | 6 Julie 2011 |} === Krieketwêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 2007|T20I-wêreldbeker 2010|T20I-wêreldbeker 2024}} Wes-Indië het in 2007 die eerste krieketwêreldbekertoernooi in die Amerikas aangebied. Dit is volgens die Internasionale Krieketraad se rotasiebeleid aan Wes-Indië toegeken. Oorspronklik het die [[Bahamas]], [[Bermuda]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deel gevorm van die Wes-Indiese eilande se bod vir die Krieketwêreldbeker 2007.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/140649.html |title=Three days to go for ICC Cricket World Cup 2007 bids |publisher=ESPNcricinfo |date=4 Mei 2004 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Dié toernooi is egter aan die Wes-Indiese [[Eilandstaat|eilandstate]] [[Antigua en Barbuda]], [[Barbados]], [[Guyana]], [[Grenada]], [[Jamaika]], [[St. Kitts en Nevis]], [[St. Lucia]], [[St. Vincent en die Grenadine]] en [[Trinidad en Tobago]] toegeken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/westindies/content/story/138760.html |title=Barbados to host World Cup final in 2007 |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Julie 2004 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Drie jaar later is in Wes-Indië die T20I-wêreldbeker 2010 beslis. Wes-Indië het saam met die Verenigde State ook as gasheer van die T20I-wêreldbeker 2024 opgetree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Lidlande en afhanklikhede == {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | header = | image1 = Map of the West Indies Federation.svg | alt1 = | caption1 = | image2 = Guyana in its region.svg | alt2 = | caption2 = | footer = Die lande van die voormalige Wes-Indiese Federasie het saam met die voormalige Brits-Guiana die grondslag vir die Wes-Indiese nasionale krieketspan gevorm }} Die Wes-Indiese gebied sluit veral die Engelstalige Karibiese gebied in. Binne-in hierdie gebied bestaan ses [[Eersterangse krieket|eersterangse]] spanne wat vir die “nasionale” kampioenskap meeding, van hulle is op hul beurt samesluitings van kleiner lande of eilande. In hul vroeë dae tydens die 1930’s het die Wes-Indiese nasionale krieketspan die [[Britse Ryk|Britse kolonies]] verteenwoordig wat later die Wes-Indiese Federasie en Brits-Guiana sou vorm. Spelers van die volgende lidlande is verkiesbaar vir die Wes-Indiese span:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/west-indies-as-separate/ |title=West Indies as separate cricketing countries? |publisher=Emerging Cricket |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> * '''Soewereine lande''' ** {{vlagland|Antigua en Barbuda}} ** {{vlagland|Barbados}} ** {{vlagland|Dominica}} ** {{vlagland|Grenada}} ** {{vlagland|Guyana}} ** {{vlagland|Jamaika}} ** {{vlagland|St. Kitts en Nevis}} ** {{vlagland|St. Lucia}} ** {{vlagland|St. Vincent en die Grenadine}} ** {{vlagland|Trinidad en Tobago}} * '''[[Britse oorsese gebiede]]''' ** {{vlagland|Anguilla}} ** {{vlagland|Britse Maagde-eilande}} ** {{vlagland|Montserrat}} * '''Lande van die [[Koninkryk van die Nederlande]] ** {{vlagland|Sint Maarten}} * '''[[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|Eilandgebied van die Verenigde State van Amerika]]''' ** {{vlagland|Amerikaanse Maagde-eilande}} === Moontlike toekomstige lede === * [[Karibiese Nederland|Besondere munisipaliteite]] van [[Nederland]] ** {{vlagland|Saba}} ** {{vlagland|Sint Eustatius}} * [[Franse oorsese gebiede|Oorsese kollektiwiteite]] van [[Frankryk]] ** {{vlagland|Sint-Martin}} ** {{vlagland|Sint Bartholomeus}} * Oorsese departemente van Frankryk ** {{vlagland|Guadeloupe}} ** {{vlagland|Martinique}} === Nielede === In teenstelling daarmee beskik ander voormalige [[Britse Ryk|Britse kolonies]] en huidige [[Britse oorsese gebiede]] oor hul eie nasionale krieketspanne: * {{vlagland|Bahamas}} – geniet as ’n assosiaatlid T20I-status.<ref name="T20I">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> * {{vlagland|Belize}} – geniet as ’n assosiaatlid T20I-status.<ref name="T20I" /> * {{Cr-BM}} – het op hul eie aan die Krieketwêreldbeker 2007 in Wes-Indië deelgeneem en twee keer oor EDI-status beskik; geniet as ’n assosiaatlid T20I-status.<ref name="T20I" /> * {{vlagland|Kaaimanseilande}} – geniet as ’n assosiaatlid T20I-status.<ref name="T20I" /> * {{vlagland|Turks- en Caicoseilande}} – geniet as ’n assosiaatlid T20I-status.<ref name="T20I" /> == Internasionale toere == Soos gebruiklik sedert die begin van internasionale krieket, onderneem die Wes-Indiese nasionale krieketspan deels maandelange oorsese toere, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaasliksaamgestelde spanne en klubspanne speel. Eweneens huisves hulle ander nasionale spanne wat na Wes-Indië toer. Gedurende die plaaslike somer tree hulle as gasheer op of onderneem op hul beurt toere deur die ander krieketlande van die Noordelike Halfrond en gedurende die plaaslike winter onderneem hulle toere deur krieketlande van die Suidelike Halfrond. As deel daarvan ding Wes-Indië in toetskrieket sedert 1960/61 teen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] om die Frank Worrell-trofee, sedert 1998 teen [[Proteas|Suid-Afrika]] om die Sir Vivian Richards-trofee, sedert 2001 teen [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] om die Clive Lloyd-trofee, sedert 2015/16 teen [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] om die Sobers-Tissera-trofee en vanaf 1963 tot 2020 teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] om die Wisden-trofee mee. Laasgenoemde is 2021/22 deur die Richards-Botham-trofee vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/friendship-and-memories-abound-at-unveiling-of-richards-botham-trophy-1304217 |title=Friendship and memories abound at unveiling of Richards-Botham Trophy |publisher=ESPNcricinfo |author=Cameron Ponsonby |date=7 Maart 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Spelers == === Bekende spelers === [[Lêer:George Headley photo.jpg|duimnael|upright|George Headley (1930/31)]] [[Lêer:Michael Holding.jpg|duimnael|upright|Michael Holding (1980)]] [[Lêer:Brian Lara at 2012 Mumbai Marathon pre bash.jpg|duimnael|upright|Brian Lara (2012)]] [[Lêer:Clive Lloyd at 'Idea Champions Of The World' press meet.jpg|duimnael|upright|Clive Lloyd (2013)]] 21 voormalige Wes-Indiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Curtly Ambrose]] || Bouler || 2011 |- | [[Shivnarine Chanderpaul]] || Kolwer || 2022 |- | [[Learie Constantine]] || Veelsydig || 2021 |- | [[Joel Garner]] || Bouler || 2010 |- | [[Lance Gibbs]] || Bouler || 2009 |- | [[Gordon Greenidge]] || Aanvangskolwer || 2009 |- | [[Wes Hall]] || Bouler || 2015 |- | [[Desmond Haynes]] || Kolwer || 2021 |- | [[George Headley]] || Kolwer || 2009 |- | [[Michael Holding]] || Bouler || 2009 |- | [[Rohan Kanhai]] || [[Paaltjiewagter]]-Kolwer || 2009 |- | [[Brian Lara]] || Kolwer || 2012 |- | [[Clive Lloyd]] || Kolwer || 2009 |- | [[Malcolm Marshall]] || Bouler || 2009 |- | [[Viv Richards]] || Kolwer || 2009 |- | [[Andy Roberts (krieketspeler)|Andy Roberts]] || Bouler || 2009 |- | [[Garfield Sobers]] || Veelsydig || 2009 |- | [[Clyde Walcott]] || Paaltjiewagter || 2016 |- | [[Courtney Walsh]] || Bouler || 2010 |- | [[Everton Weekes]] || Paaltjiewagter || 2009 |- | [[Frank Worrell]] || Veelsydig || 2009 |} === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 347 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 229 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 110 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Wes-Indië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Wes-Indiese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- |style="text-align:left;"| [[Brian Lara]] | 1990–2006 | align=center | 130 | align=center | '''11&nbsp;912''' | [[Chris Gayle]] | 1999–2019 | align=center | 298 | align=center | '''10&nbsp;425''' | [[Nicholas Pooran]] | 2016–2024 | align=center | 106 | align=center | '''2&nbsp;275''' |- | [[Shivnarine Chanderpaul]] | 1994–2015 | align=center | 164 | align=center | '''11&nbsp;867''' | [[Brian Lara]] | 1990–2007 | align=center | 295 | align=center | '''10&nbsp;348''' | [[Rovman Powell]] | 2017–hede | align=center | 117 | align=center | '''2&nbsp;261''' |- | [[Viv Richards]] | 1974–1991 | align=center | 121 | align=center | '''{{0}}8&nbsp;540''' | [[Shivnarine Chanderpaul]] | 1994–2011 | align=center | 268 | align=center | '''{{0}}8&nbsp;778''' | [[Brandon King]] | 2009–hede | align=center | {{0}}84 | align=center | '''1&nbsp;973''' |- | [[Garfield Sobers]] | 1954–1974 | align=center | {{0}}93 | align=center | '''{{0}}8&nbsp;032''' | [[Desmond Haynes]] | 1978–1994 | align=center | 238 | align=center | '''{{0}}8&nbsp;648''' | [[Chris Gayle]] | 2006–2021 | align=center | {{0}}79 | align=center | '''1&nbsp;899''' |- | [[Gordon Greenidge]] | 1974–1991 | align=center | 108 | align=center | '''{{0}}7&nbsp;558''' | [[Viv Richards]] | 1975–1991 | align=center | 187 | align=center | '''{{0}}6&nbsp;721''' | [[Evin Lewis]] | 2016–hede | align=center | {{0}}67 | align=center | '''1&nbsp;799''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=1;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=4;type=team |title=Records / West Indies / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Courtney Walsh]] | 1984–2001 | align=center | 132 | align=center | '''519''' | [[Courtney Walsh]] | 1985–2000 | align=center | 205 | align=center | '''227''' | [[Jason Holder]] | 2014–hede | align=center | 96 | align=center | '''108''' |- | [[Curtly Ambrose]] | 1988–2000 | align=center | {{0}}98 | align=center | '''405''' | [[Curtly Ambrose]] | 1988–2000 | align=center | 176 | align=center | '''225''' | [[Akeal Hosein]] | 2021–hede | align=center | 96 | align=center | '''{{0}}93''' |- | [[Malcolm Marshall]] | 1978–1991 | align=center | {{0}}81 | align=center | '''376''' | [[Dwayne Bravo]] | 2004–2014 | align=center | 164 | align=center | '''199''' | [[Romario Shepherd]] | 2020–hede | align=center | 79 | align=center | '''{{0}}81''' |- | [[Lance Gibbs]] | 1958–1976 | align=center | {{0}}79 | align=center | '''309''' | [[Carl Hooper]] | 1987–2003 | align=center | 227 | align=center | '''193''' | [[Dwayne Bravo]] | 2006–2021 | align=center | 91 | align=center | '''{{0}}78''' |- | [[Kemar Roach]] | 2009–hede | align=center | {{0}}88 | align=center | '''294''' | [[Chris Gayle]] | 1999–2019 | align=center | 298 | align=center | '''167''' | [[Alzarri Joseph]] | 2022–hede | align=center | 45 | align=center | '''{{0}}62''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=1;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=4;type=team |title=Records / West Indies / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was 38 spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Wes-Indië tydens ’n toetswedstryd, 33 tydens ’n EDI en 17 tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=1;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=4;type=team |title=Records / West Indies / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Karl Nunes | 1928–1930 | Rohan Kanhai | 1973 | Shivnarine Chanderpaul | 2006 |- | 2 | Edward Hoad | 1930 | Clive Lloyd | 1975–1985 | Chris Gayle | 2007–2010 |- | 3 | Nelson Betancourt | 1930 | Deryck Murray | 1978–1979 | Ramnaresh Sarwan | 2007 |- | 4 | Maurius Fernandes | 1930 | Alvin Kallicharan | 1978 | Dwayne Bravo | 2007–2014 |- | 5 | George Grant | 1930–1935 | Viv Richards | 1980–1991 | Denesh Ramdin | 2009–2010 |- | 6 | Rolph Grant | 1939 | Michael Holding | 1984 | Floyd Reifer | 2009 |- | 7 | George Headley | 1948 | Gordon Greenidge | 1988 | Daren Sammy | 2011–2016 |- | 8 | Gerald Gomez | 1948 | Desmond Haynes | 1989–1993 | Carlos Brathwaite | 2016–2019 |- | 9 | John Goddard | 1948–1957 | Jeff Dujon | 1990 | Jason Mohammed | 2018 |- | 10 | Jeffrey Stollmeyer | 1952–1955 | Richie Richardson | 1991–1996 | Jason Holder | 2019 |- | 11 | Denis Atkinson | 1955–1956 | Courtney Walsh | 1994–1997 | Kieron Pollard | 2019–2022 |- | 12 | Gerry Alexander | 1958–1960 | Brian Lara | 1994–2007 | Nicholas Pooran | 2021–2022 |- | 13 | Frank Worrell | 1960–1963 | Carl Hooper | 1997–2003 | Rovman Powell | 2022–2024 |- | 14 | Garfield Sobers | 1965–1972 | Jimmy Adams | 1999–2001 | Brandon King | 2024 |- | 15 | Rohan Kanhai | 1973–1974 | Sherwin Campbell | 2000 | Roston Chase | 2024 |- | 16 | Clive Lloyd | 1974–1985 | Ridley Jacobs | 2002 | '''Shai Hope''' | 2025–hede |- | 17 | Alvin Kallicharran | 1978–1979 | Ramnaresh Sarwan | 2004–2008 | Akeal Hosein | 2025 |- | 18 | Deryck Murray | 1979 | Shivnarine Chanderpaul | 2005–2006 |- | 19 | Viv Richards | 1980–1991 | Sylvester Joseph | 2005 |- | 20 | Gordon Greenidge | 1988 | Chris Gayle | 2007–2010 |- | 21 | Desmond Haynes | 1990 | Dwayne Bravo | 2007–2014 |- | 22 | Richard Richardson | 1992–1995 | Floyd Reifer | 2009 |- | 23 | Courtney Walsh | 1994–1997 | Daren Sammy | 2010–2013 |- | 24 | Brian Lara | 1997–2006 | Denesh Ramdin | 2011 |- | 25 | James Adams | 2000–2001 | Kieron Pollard | 2013–2022 |- | 26 | Carl Hooper | 2001–2002 | Jason Holder | 2015–2019 |- | 27 | Ridley Jacobs | 2002 | Marlon Samuels | 2015 |- | 28 | Shivnarine Chanderpaul | 2005–2006 | Jason Mohammed | 2017–2021 |- | 29 | Ramnaresh Sarwan | 2007–2008 | Rovman Powell | 2018 |- | 30 | Daren Ganga | 2007 | Nicholas Pooran | 2022 |- | 31 | Chris Gayle | 2007–2010 | '''Shai Hope''' | 2023–hede |- | 32 | Dwayne Bravo | 2008 | Roston Chase | 2023 |- | 33 | Floyd Reifer | 2009 |- | 34 | Daren Sammy | 2010–2014 |- | 35 | Denesh Ramdin | 2014–2015 |- | 36 | Jason Holder | 2015–2020 |- | 37 | Kraigg Brathwaite | 2017–2025 |- | 38 | '''Roston Chase''' | 2025–hede |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 November 2019 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 123 || 33 || 64 || 1 || 25 || 26,83 || 27 Februarie 1931 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 22 || 15 || 5 || 0 || 2 || 68,18 || 8 Desember 2002 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 166 || 59 || 54 || 0 || 53 || 35,54 || 21 Februarie 1930 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 102 || 30 || 25 || 0 || 47 || 29,41 || 27 Januarie 1949 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 52 || 13 || 19 || 0 || 20 || 25,00 || 8 Februarie 1952 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 56 || 19 || 22 || 0 || 15 || 33,92 || 5 Februarie 1958 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 24 || 4 || 11 || 0 || 9 || 16,67 || 13 Junie 1997 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 34 || 3 || 23 || 0 || 8 || 8,82 || 18 April 1992 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 12 || 8 || 0 || 0 || 4 || 66,67 || 16 Maart 2000 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''592''' || '''185''' || '''223''' || '''1''' || '''183''' || '''31,25''' || 21 Februarie 1930 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #2616 op 4–8 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 3 Maart 2026.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/westindies/engine/records/team/results_summary.html?class=1;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Januarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Wêreldtoetskampioenskap === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] || Agtste plek |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]] || Agtste plek |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]] || Agtste plek |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2025–2027|2025–2027]] || ''gekwalifiseer'' |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 9 || 5 || 3 || 0 || 1 || 55,56 || 11 Junie 2017 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 146 || 61 || 79 || 3 || 3 || 41,78 || 14 Junie 1975 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 50 || 24 || 23 || 0 || 2 || 48,00 || 21 Mei 1999 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 111 || 48 || 57 || 0 || 6 || 43,24 || 7 September 1973 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 18 || 12 || 4 || 0 || 2 || 66,67 || 23 Maart 2007 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 142 || 64 || 72 || 2 || 4 || 45,07 || 9 Junie 1979 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 71 || 31 || 33 || 0 || 7 || 43,66 || 18 Junie 1975 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 140 || 73 || 64 || 3 || 0 || 52,14 || 11 Junie 1975 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 67 || 32 || 32 || 0 || 3 || 47,76 || 7 Junie 1975 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 64 || 16 || 45 || 1 || 2 || 25,00 || 7 April 1992 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 49 || 36 || 11 || 1 || 1 || 73,46 || 13 Junie 1983 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-BM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Augustus 2008 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Februarie 2003 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 15 Augustus 2001 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 6 || 5 || 0 || 1 || 0 || 83,33 || 10 Julie 2007 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Junie 2023 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 Julie 2023 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Maart 2018 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 0 || 75,00 || 21 Maart 2018 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 15 Maart 2015 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Junie 2023 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''897''' || '''429''' || '''425''' || '''12''' || '''31''' || '''47,83''' || 7 September 1973 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 3 Maart 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=4;type=team |title=Records / West Indies / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || '''Kampioen''' |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || '''Kampioen''' |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Naaswenner |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Halfeindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Super 8 |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Kwarteindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || {{n.v.t.}} |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Naaswenner |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || '''Kampioen''' |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Naaswenner |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 11 || 6 || 5 || 0 || 0 || 54,54 || 2 Junie 2017 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 27 || 11 || 16 || 0 || 0 || 40,74 || 20 Junie 2008 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 22 || 12 || 8 || 0 || 2 || 54,54 || 2 Augustus 2009 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 39 || 19 || 19 || 0 || 1 || 48,72 || 28 Junie 2007 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 9 || 4 || 3 || 0 || 2 || 44,44 || 30 April 2010 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 31 || 10 || 20 || 0 || 1 || 32,26 || 12 Junie 2009 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 25 || 6 || 13 || 3 || 3 || 24,00 || 30 Junie 2012 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 24 || 4 || 17 || 0 || 3 || 16,67 || 21 April 2011 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 18 || 8 || 10 || 0 || 0 || 44,44 || 7 Oktober 2012 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 30 || 15 || 15 || 0 || 0 || 50,00 || 16 Desember 2007 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 2 Maart 2013 |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-IT}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Februarie 2026 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 30 September 2025 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 2 Junie 2024 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 7 Februarie 2026 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Junie 2024 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 Junie 2024 |- |align="left"| Wêreld XI || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 31 Mei 2018 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''252''' || '''107''' || '''130''' || '''3''' || '''12''' || '''42,46''' || 28 Junie 2007 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3750 op 1 Maart 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || '''Kampioen''' |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || '''Kampioen''' |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Super 12 |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Ray Goble en Keith AP Sandiford |title=75 Years of West Indies Cricket 1928–2003 |publisher=Hansib Publications Limited |year=2004 |isbn=1-870518-78-0}} * {{en}} {{cite book |author=Hilary Beckles |title=The Development of West Indies Cricket: Vol. 1: The Age of Nationalism |publisher=University of the West Indies Press |year=1998 |isbn=978-9766400644}} * {{en}} {{cite book |author=Hilary Beckles |title=The Development of West Indies Cricket: Vol. 2: The Age of Globalization |publisher=Pluto Press |year=1999 |isbn=978-0-7453-1472-3}} * {{en}} {{cite book |author=Michael Manley |title=A History of West Indies Cricket |publisher=Andre Deutsch |year=1988 |location=Londen |isbn=0-233-05037-X}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|West Indies cricket team|Wes-Indiese nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://www.windiescricket.com/ Krieket Wes-Indië se amptelike tuisblad] * {{en}} [https://www.wiplayers.com/ Wes-Indiese spelersvereniging] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/west-indies-4 Wes-Indië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/west-indies Wes-Indië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Wes-Indië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Amerika]] [[Kategorie:Amerikaanse Maagde-eilande]] [[Kategorie:Anguilla]] [[Kategorie:Antigua en Barbuda]] [[Kategorie:Barbados]] [[Kategorie:Britse Maagde-eilande]] [[Kategorie:Dominica]] [[Kategorie:Grenada]] [[Kategorie:Guyana]] [[Kategorie:Jamaika]] [[Kategorie:Montserrat]] [[Kategorie:Sint Maarten]] [[Kategorie:St. Kitts en Nevis]] [[Kategorie:St. Lucia]] [[Kategorie:St. Vincent en die Grenadine]] [[Kategorie:Trinidad en Tobago]] oylluwb5q0xdqozpmcbjiby6mbhwjsr 0 85735 2889694 2882802 2026-04-03T12:19:03Z ~2026-20262-76 205679 2889694 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Zimbabwe | beeld = Kenteken van die Zimbabwiese nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Zimbabwiese nasionale krieketspan | bynaam = ''The Chevrons''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theindependent.co.zw/2017/07/07/cricketers-became-chevrons/ |title=How our cricketers became Chevrons |publisher=Zimbabwe Independent |date=7 Julie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/chevrons-stars-happy-to-be-back-playing-cricket-again/ |title=Chevrons stars Happy to be back playing cricket again |publisher=New Zimbabwe |date=28 September 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | konferensie = [[Zimbabwe Krieket]] (ZC) | toetskaptein = [[Craig Ervine]] | edi-kaptein = [[Sean Williams]] | t20i-kaptein = [[Sikandar Raza]] | afrigter = {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Justin Sammons]] | toetsstatusjaar = 1992 | ikr_status = Assosiaatlid | ikr_aansluiting = 1982 | ikr_status2 = Volle lid | ikr_aansluiting2 = 1992 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = 11de | beste_toetsrang = 8ste | edi-rang = 11de | beste_edi-rang = 8ste | t20i-rang = 11de | beste_t20i-rang = 9de | eerste_toets = t {{Cr-IN}} op [[Harare Sportklub]], [[Harare]]; 18–22 Oktober 1992 | mees_onlangse_toets = t {{Cr-AF}} op [[Harare Sportklub]], [[Harare]]; 20–22 Oktober 2025 | aantal_toetse = 129 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 15/84 (11,63%)<br />(0 gelykop, 30 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wtk_verskynings = 0/4 | wtk_eerste = | wtk_beste = | eerste_edi = t {{Cr-AU}} op [[Trent Bridge]], [[Nottingham]]; 9 Junie 1983 | mees_onlangse_edi = t {{Cr-LK}} op [[Harare Sportklub]], [[Harare]]; 31 Augustus 2025 | aantal_edis = 583 | aantal_edis_vanjaar = 0 | edi-rekord = 154/405 (26,42%)<br />(8 gelykop, 16 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wb_verskynings = 9/13 | wb_eerste = [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] | wb_beste = Super Ses (in [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]]) | wbk_verskynings = 5 | wbk_eerste = 1982 | wbk_beste = Kampioen (in 1982, 1986 en 1990) | kt_verskynings = 5/9 | kt_eerste = [[Kampioenetrofee 1998|1998]] | kt_beste = Kwarteindrondte (in [[Kampioenetrofee 2000|2000]]) | eerste_t20i = t {{Cr-BD}} op Sheikh Abu Naser-stadion, [[Khulna]]; 28 November 2006 | mees_onlangse_t20i = t {{Cr-ZA}} op [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Delhi]]; 1 Maart 2026 | aantal_t20is = 192 | aantal_t20is_vanjaar = 6 | t20i-rekord = 68/119 (35,42%)<br />(2 gelykop, 3 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 3/3<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 7/10 | eerste_wt20 = [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] | beste_wt20 = Tweede rondte (in [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] en [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]]) | wt20k-verskynings = 2 | eerste_wt20k = 2022 | beste_wt20k = Kampioen (in 2022 en 2025) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _collar | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FFFFF6 | h_liggaam = FFFFF6 | h_regterarm = FFFFF6 | h_broek = FFFFF6 | a_patroon_la = _yellowborder | a_patroon_b = _zim_odi23 | a_patroon_ra = _yellowborder | a_patroon_broek = _goldsides | a_linkerarm = FF0000 | a_liggaam = FF0000 | a_regterarm = FF0000 | a_broek = FF0000 | t_patroon_la = _redborder | t_patroon_b = _zim_t20wc26 | t_patroon_ra = _redborder | t_patroon_broek = _goldsides | t_linkerarm = FFB600 | t_liggaam = FFB600 | t_regterarm = FFB600 | t_broek = FF0000 }} Die '''Zimbabwiese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Zimbabwe national cricket team''), met die bynaam ''The Chevrons'', is die nasionale [[krieket]]span wat [[Zimbabwe]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Zimbabwe Krieket]] (''ZC'', van Engels: ''Zimbabwe Cricket''), voorheen bekend as die Zimbabwiese Krieketunie (''Zimbabwe Cricket Union'', ''ZCU''). Zimbabwe is sedert 1992 die tweede volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) in [[Afrika]] ná [[Proteas|Suid-Afrika]] met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Zimbabwe is tans (Februarie 2026) elfde op die IKR-toetsranglys, elfde op die eendagranglys en elfde op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/test |title=Men's Test Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het reeds aan nege [[krieketwêreldbeker]]toernooie deelgeneem, met hul beste prestasie in [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]], waar hulle die Super Ses gehaal het. In 2003 het Zimbabwe saam met [[Suid-Afrika]] en [[Kenia]] die eerste krieketwêreldbekertoernooi in Afrika aangebied. Hulle het tot dusver ook aan sewe [[T20I-wêreldbeker]]toernooie deelgeneem en twee keer die tweede rondte gehaal (in [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] en [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]]). Zimbabwe het ook reeds aan vyf [[Kampioenetrofee|Kampioenetrofeë]] deelgeneem en in [[Kampioenetrofee 2000|2000]] hul beste verskyning gemaak, toe hulle die kwarteindrondte gehaal het; in onlangse jare het hulle egter nie meer vir dié toernooi gekwalifiseer nie, omdat hulle nie meer onder die agt beste spanne in die IKR se EDI-ranglys is nie. Saam met [[Namibië]] en Suid-Afrika sal Zimbabwe ook die [[Krieketwêreldbeker 2027]] aanbied. Weens Zimbabwe se swak ekonomiese en politieke stabiliteit in onlangse jare het die Zimbabwiese nasionale krieketspan agteruitgegaan, veral omdat belangrike spelers dié land verlaat en teenstanders weens veiligheidkwessies geweier het om in Zimbabwe te speel. Dit lei tot ’n gebrek aan beide ervaring en kundigheid, waarvolgens Zimbabwe nie meer kan meeding met lande wat elke jaar baie krieketwedstryde speel nie. Hul laagtepunt was die opskorting deur die IKR in 2019, maar Zimbabwe is intussen weer gerehabiliteer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/49038834 |title=ICC suspend Zimbabwe Cricket for political interference |publisher=[[BBC]] |date=18 Julie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Een voormalige Zimbabwiese speler is in die Internasionale Krieketraad se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Zimbabwe Krieket}} Zimbabwe Krieket (Engels: ''Zimbabwe Cricket'', ''ZC'') is in 1898 gestig as Rhodesiese Krieketunie (''Rhodesia Cricket Union'', “RCU”), in 1980 hernoem in Zimbabwiese Krieketunie (Engels: ''Zimbabwe Cricket Union'', ZCU) en het in 1992 sy huidige naam aangeneem. Dit is verantwoordelik vir die reël van krieket in Zimbabwe.<ref name="Facelift">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-union-given-a-facelift-141479 |title=Zimbabwe Cricket Union given a facelift |publisher=ESPNcricinfo |date=22 April 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Op 21 Julie 1981 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit en sedert 6 Julie 1992 is Zimbabwe ’n volle lid en mag dus toetskrieket speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-zimbabwe |title=Cricket Zimbabwe |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens was die Zimbabwiese beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=8 Februarie 2024}}</ref> Zimbabwe Krieket bestuur al die Zimbabwe-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die ZC verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Zimbabwiese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Zimbabwe oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe A is die tweede nasionale span van Zimbabwe en van hul wedstryde geniet [[Eersterangse krieket|eersterangse]] of A-lys-status. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van krieket === [[Lêer:Fort-victoria-1952.jpg|duimnael|links|Fort Victoria in 1952, waar op 16 Augustus 1890 die eerste krieketwedstryd in die destydse Rhodesië beslis is]] In 1890 het die Pionierskolom, ’n deur [[Cecil John Rhodes]] en die [[British South Africa Company]] (BSAC) saamgestelde mag huursoldate, vanuit die [[Kaapkolonie]] die gebiede noord van die [[Limpopo (rivier)|Limpoporivier]] bereik. Op 16 Augustus 1890, kort nadat Rhodes dié nedersetting laat stig het, is naby [[Masvingo|Fort Victoria]] op ’n kolfblad van skaars twee en twintig treë die eerste bekende krieketwedstryd in Rhodesië beslis. Toe die huursoldate gekies is, het die koloniale amptenare, wat hul opleiding hoofsaaklik aan Britse openbare skole ontvang het, groot waarde aan sportprestasies geheg. Hulle het daarin belanggestel om Britse balsporte in die nuwe kolonie te vestig. Dienooreenkomstig het [[rugby]] en krieket ’n prominente rol gespeel, aangesien hulle ’n ideale verbinding met die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] sou vorm. Volgens die koloniste se siening het dié twee sportsoorte in ’n besondere mate “imperiale ideologieë van die Britte se mag en van manlikheid, wat uitgedruk is in sportprestasies” bevorder. In dié kolonie se beginjare, wat veral deur militêre konflikte ([[Jameson-inval]], [[Matabele-opstand]], [[Tweede Vryheidsoorlog]]) gekenmerk was, het die BSAC gepoog om deur gereelde sportverslae in die Suid-Afrikaanse en Britse pers ’n soort normaliteit voor te gee om die toestroming van nog setlaars aan die gang te hou.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=584–585 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Rhodes het na ’n geruime tyd besef dat die BSAC alleen nie in staat was om die deur die setlaars verkiesde suidelike deel van Rhodesië doeltreffend te administreer nie. In 1897 het hy dus sy vriend [[William Henry Milton]] as administrateur van die gebied [[Masjonaland]] (van 1901 af ook van [[Matabeleland]] en dus van die hele Suid-Rhodesië) aangestel om ’n siviele administrasie te vestig. Milton het in 1874/75 vir die [[Engelse nasionale rugbyspan]] uitgedraf en was van 1889 tot 1892 [[Kaptein (sport)|kaptein]] van die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oldmiltonians.com/history/schoolname.html |title=Sir William Milton |publisher=Milton High School Bulawayo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens sy ampstermyn, wat tot 1914 geduur het, het hy onder meer strukture geskep vir sportaktiwiteite, byvoorbeeld deur die bekendstelling van skoolsport. Vir die setlaars was die beoefening van sport ’n belangrike manier vir sosiale akkulturasie, aangesien dit die interaksie tussen betreklik ver afgeleë nedersettings bevorder en tot die skepping van ’n eenvormige “wit” kultuur bygedra het. Die vorming van ’n uitsluitende setlaaridentiteit was glo noodsaaklik vir die handhawing van die oppergesag en beheer oor die veel groter inheemse bevolking.<ref name="novak">{{en}} {{cite web |author=Andrew Novak |title=Sport and Racial Discrimination in Colonial Zimbabwe: A Reanalysis |work=The International Journal of the History of Sport |url=https://www.rhodesianservices.org/user/image/sport-and-racial-discrimination-in-colonial-zimbabwe.pdf |year=2012 |edition=29 |volume=6 |doi=10.1080/09523367.2011.642550}}</ref> Milton se [[Rassisme|rassistiese]] invloed was aansienlik en hy was meer as enige ander verantwoordelik vir die skepping van ’n gesegregeerde speelprogram. Gevolglik is krieket feitlik uitsluitlik deur “wit” mense gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=586 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In die middel-1890’s was die belangrikste wedstryd van die Rhodesiese krieketseisoen die wedstryde tussen [[Harare|Salisbury]] en [[Bulawayo]]. Die eerste [[Engelse nasionale krieketspan|Engelse verteenwoordigende span]], aangevoer deur Lord Hawke, het Rhodesië in 1898/99 besoek, en die wedstryde is op ’n matkolfblad gespeel.<ref name="zimhistory">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-brief-history-of-zimbabwe-cricket-259980 |title=A brief history of Zimbabwe cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=John Ward |date=19 September 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Rhodesiese krieket === [[Lêer:Denis Tomlinson c1935.jpg|duimnael|links|upright|Denis Tomlinson het in 1935 Rhodesië se eerste toetskrieketspeler geword]] Toe die spoorlyn in 1897 Bulawayo bereik het, het dit die vestiging van gereelde sportverhoudings met [[Suid-Afrika]] vergemaklik. In 1898 is die beheerliggaam Rhodesiese Krieketunie (''Rhodesia Cricket Union'', “RCU”) gestig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=307}}</ref> Toe hulle aan die Suid-Afrikaanse Curriebeker deelgeneem het, is in 1904/05 vir die eerste keer [[eersterangse krieket]] in Rhodesië gespeel. Op 15–16 Maart 1905 is in [[Johannesburg]] die eerste eersterangse wedstryd teen die [[Transvaal]]se krieketspan gespeel, wat Rhodesië met ’n beurt en 170 lopies verloor het. Ná hierdie kort verskyning het Rhodesië vir ’n kwarteeu nie meer aan die Curriebeker deelgeneem nie. Vanaf 1931/32 het hulle weer aan die Curriebeker deelgeneem en vier van hul vyf wedstryde gewen, maar hulle moes die beker weens die destydse puntestelsel aan die Westelike provinsie afstaan. Die Rhodesiese span het vanaf 1946/47 op ’n gereelde vlak begin deelneem, maar hulle “tuiswedstryde” is in Suid-Afrika aangebied, sodat die Suid-Afrikaanse spanne nie lang moes reis nie. In die tussentyd het Denis Tomlinson Rhodesië se eerste toetskrieketspeler geword, nadat hy in 1935 vir die [[Proteas|Suid-Afrikaanse span]] benoem is om saam na Engeland te toer. [[Chris Duckworth]] was die tweede tydens die Engelse toer in 1955 en [[Tony Pithey]] die derde teen Engeland in die tuisreeks van 1956/57. Ander goeie spelers soos [[Colin Bland]] het ook internasionale krieket vir Suid-Afrika gespeel.<ref name="zimhistory" /> Die sedert 1953 bestaande [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]] is tien jaar later ontbind, waarmee die RRVU sy verantwoordelikheid vir die nuwe onafhanklike lande [[Zambië]] en [[Malawi]] kwyt was. Die “wit” minderheid van Suid-Rhodesië het destyds oor ’n groot mate aan selfregering beskik en hulle wou hul bevoorregte posisie behou, wat vir die Britte weens die toenemende dekolonisasie egter onaanvaarbaar was. Nadat onderhandelinge oor die “swart” meerderheid se politieke gelykstelling misluk het, het die regering onder [[Ian Smith]] op 11 November 1965 eensydig [[Rhodesië]] se onafhanklikheid van die Verenigde Koninkryk verklaar. Die Britse regering onder [[Harold Wilson]] het dié gebeurtenis as ’n opstandige daad bestempel en talle pogings op internasionale vlak aangewend om die Rhodesiese regering enige internasionale legitimiteit te ontsê. Dit het spoedig die sportwêreld ingesluit en van 1967 af het die Britse regering aangevoer dat verbindinge op sportvlak ’n vorm van “ondersteuning vir die onwettige regime in Rhodesië” sou wees.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Little |title=The sports boycott against Rhodesia reconsidered |series=Sports in Society |edition=14 |volume=2 |publisher=Routledge |location=Londen |date=Maart 2011 |url=https://eds.p.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=2&sid=459f3b7a-58a2-4d74-8754-8b5903e33935%40redis |pages=196}}</ref> Die boikotpogings was nie op die rasseskeiding per se gemik nie, dit was egter uitdruklik gefokus op die onwettigheid van die Smith-administrasie. In teenstelling met Suid-Afrika was die diskriminasie van die bevolkingsmeerderheid in Rhodesië nie op ’n staatsbepaalde en georganiseerde apartheid gegrond nie, veral as sulks in Rhodesië weens ’n gebrek aan die nodige veiligheidsmagte in elk geval nie afdwingbaar was nie. Dit was eerder ’n uitdrukking van uitsluiting op sosiale en ekonomiese vlak. Op die gebied van sport het dit op verskillende maniere gemanifesteer. Sportsoorte wat duur toerusting en fasiliteite of spesiale afrigtingsmetodes vereis het, is oorheers deur die gegoede “wit” setlaargemeenskap, terwyl baie “swart” Rhodesiërs uitgesluit was bloot weens ’n gebrek aan finansiële middele. In sportsoorte sonder sulke vereistes was reeds sedert die 1950’s ’n afbreek van skeidende hindernisse waarneembaar, wat veral die geval in [[sokker]] en [[atletiek]] was. Daarenteen het sportsoorte soos rugby en krieket, wie se beheerliggame noue verbindinge met hul Suid-Afrikaanse eweknieë gehandhaaf het, ’n hoë mate aan segregasie getoon.<ref name="novak" /> Die jaarlikse Loganbeker was minder gesog, maar dit het aansienlik bygedra tot die kondisionering van die Rhodesiese spelers.<ref name="novak" /> Dit is as ’n naweektoernooi tussen die vier destydse provinsies [[Matabeleland]], [[Masjonaland]], [[Manicaland]] en [[Midlands (provinsie)|Midlands]] van stapel gestuur, en het later [[Noord-Rhodesië]] (nou [[Zambië]]) ingesluit. Gedurende die [[winter]]maande het die ''Sunday Country Districts'' se krieket meer geword. Daarbenewens het die Straggler, saamgestel uit spelers van Masjonaland, in die laat 1950’s en vroeë 1960’s, in daardie wintermaande vir naweekwedstryde teen [[Njassaland]] (nou [[Malawi]]) op matkolfblaaie na [[Blantyre]] getoer. In die 1961-wedstryd het Chris Duckworth 91 lopies in 58 minute aangeteken. Sedert die 1993/94-seisoen geniet die Loganbekertoernooi eersterangse status.<ref name="zimhistory" /> In Oktober 1961 het [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] aan die begin van hul Suid-Afrikaanse toer Rhodesië besoek. Hulle het twee driedaagse eersterangse wedstryde teen Rhodesië gespeel, waarvan die eerste in Bulawayo en die tweede in Salisbury. Albei wedstryde het onbeslis geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25183.html |title=Rhodesia v New Zealanders |publisher=Cricket Archive |accessdate=27 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127192516/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25183.html |archive-date=27 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25190.html |title=Rhodesia v New Zealanders |publisher=Cricket Archive |accessdate=27 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127191415/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25190.html |archive-date=27 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[David Lewis (krieketspeler)|David Lewis]] was van 1953/54 tot 1963/64, vir tien jaar, die kaptein van die Rhodesiese span. Aan die einde van die 1970’s is die span deur [[Mike Procter]] aangevoer. Ondanks hierdie rykdom aan talent het Rhodesië nooit daarin geslaag om die Curriebeker te wen nie. Altesaam 242 spelers het Rhodesië in eersterangse en A-lys-krieket verteenwoordig. Rhodesië is nie genooi om aan die eerste twee [[krieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]]) deel te neem nie, aangesien hulle as ’n nieonafhanklike land geen lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) was nie. Die span het in 1979/80 as “[[Zimbabwe-Rhodesië]]” opgetree, en, nadat Zimbabwe amptelik onafhanklik geword het, het hulle die Curriebeker ná die afsluit van dié seisoen eindelik verlaat. Tot onafhanklikheidwording in 1980 kon Rhodesiese toetskrieketspelers vir die Suid-Afrikaanse span gekies word.<ref name="zimhistory" /> === Ná onafhanklikheidwording === [[Lêer:Duncan Fletcher 2015.jpg|duimnael|upright|Duncan Fletcher, wat tydens die openingswedstryd van die [[Krieketwêreldbeker 1983]] teen Australië beslissende bydraes gelewer het om Zimbabwe die wedstryd te laat beklink]] Ná die sluiting van die [[Lancasterhuis-ooreenkoms]] het die land op 18 April 1980 sy onafhanklikheid verkry en is hernoem in Zimbabwe wat ook die einde van die “wit” minderheidsheerskappy ingelui het. Dienooreenkomstig het die Rhodesiese Krieketunie (''Rhodesia Cricket Union'') sy naam verander in Zimbabwiese Krieketunie (''Zimbabwe Cricket Union'', ZCU).<ref name="zimhistory" /> Vanweë die groot internasionale druk om die Suid-Afrikaanse apartheidsregime te boikot, het die Zimbabwe al sy verbindings met die Suid-Afrikaanse krieket afgebreek en aan die Curriebeker asook ander toernooie onttrek. In ruil daarvoor is die ZCU in die internasionale strukture ingesluit. Die enigste eersterangse krieketwedstryde tydens die 1980/81- en 1981/82-seisoene het Zimbabwe teen toerende spanne gespeel. Zimbabwe het op 21 Julie 1981 ’n assosiaatlid van die Internasionale Krieketraad geword en eersterangse krieketwedstryde tydens hul eerste Engelse toer in 1982 gespeel. Zimbabwe het die IKR-trofee in 1982 gewen, wat as eerste stap tot hul toetsstatus beskou kan word. Daarmee het Zimbabwe vir die [[Krieketwêreldbeker 1983|Krieketwêreldbeker in 1983]] in Engeland gekwalifiseer en onverwags [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] in die openingswedstryd verslaan. Zimbabwe het 239 lopies vir die verlies van ses paaltjies in 60 boulbeurte aangeteken, waartoe hul kaptein Duncan Fletcher ’n onoorwonne 69 lopies bygedra het. Fletcher het toe sy loopbaanbeste boulwerk gelewer en vier paaltjies vir 42 lopies geneem om Australië op 226 lopies vir sewe paaltjies te beperk, waardeur Zimbabwe een van die mees verrassende oorwinnings in die krieketgeskiedenis aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/505154/duncan-s-day |title=Duncan's day |publisher=The Cricket Monthly |author=Simon Lister |date=13 Maart 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het egter laaste in hul groep geëindig, nadat hulle al die ander vyf wedstryde verloor het. Die Zimbabwiese span is verswak, nadat “wit” Zimbabwiërs soos [[Graeme Hick]] die land verlaat het om hul loopbane elders voort te sit.<ref name="zimhistory" /> Ná sy oorwinning tydens die IKR-trofee 1986 het Zimbabwe aan die [[Krieketwêreldbeker 1987]] in Indië en Pakistan deelgeneem, maar is in al die ses groepwedstryde verslaan, hoewel hulle baie naby aan ’n oorwinning oor Nieu-Seeland was. Hulle het ’n teiken van 243 lopies in 50 boulbeurte gejaag, en hul [[paaltjiewagter]]-kolwer David Houghton het 142 lopies bygedra, maar Zimbabwe is op 239 lopies in die laaste boulbeurt uitgeboul en sodoende met drie lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/forgotten-classics-new-zealand-v-zimbabwe-hyderabad-1987-799455 |title=Houghton takes on New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Tristan Holme |date=16 November 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het met sy oorwinning tydens die IKR-trofee 1990 vir die [[Krieketwêreldbeker 1992]] in Australië en Nieu-Seeland gekwalifiseer, maar hulle het versuim om tot die volgende rondte te vorder, nadat hulle ses van hul agt wedstryde verloor het, ondanks twee noemenswaardige prestasies. In hul eerste wedstryd teen [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] het Zimbabwe sy destyds hoogste telling van 312 lopies vir die verlies van vier paaltjies aangeteken, waartoe die paaltjiewagter-kolwer Andy Flower ’n onoorwonne 115 lopies bygedra het. Sri Lanka het hierdie teiken egter gehaal en sodoende met drie paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ask-steven-does-jason-gillespie-have-the-lowest-average-of-any-test-double-centurion-1214443 |title=Does Jason Gillespie have the lowest average of any Test double-centurion? |publisher=ESPNcricinfo |author=Steven Lynch |date=28 Januarie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In hul laaste wedstryd, wat nie meer beslissend was nie, het Zimbabwe teen Engeland, wat alreeds sy plek in die halfeindstryd bespreek het, te staan gekom. Zimbabwe is op 134 uitgeboul. [[Eddo Brandes]] het toe ’n uitstekende vier paaltjies vir 21 lopies geneem en Graham Gooch met sy eerste aflewering uitgeboul. Engeland het op 125 lopies al sy paaltjies verloor, waardeur Zimbabwe ’n verrassende oorwinning met nege lopies aangeteken het. Hierdie 22 krieketwêreldbekerwedstryde was Zimbabwe se enigste internasionale wedstryde in dié tydperk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/zimbabwe/engine/records/team/match_results_year.html?class=2;id=9;type=team |title=Zimbabwe / Records / One-Day Internationals / List of match results (by year) |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Die jong toetsland === In 1992 is die beheerliggaam in [[Zimbabwe Krieket]] hernoem en op 6 Julie dieselfde jaar is Zimbabwe as negende land deur die Internasionale Krieketraad toetsstatus toegeken.<ref name="Facelift" /> In Oktober 1992 het Zimbabwe sy eerste toetswedstryd, onder kaptein David Houghton, teen [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] op Harare Sportklub gespeel. Dié wedstryd het onbeslis geëindig en Zimbabwe het sodoende die eerste span geword om ’n nederlaag in sy eerste toetswedstryd te vermy, sedert Australië in die heel eerste toetswedstryd in 1877 Engeland verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/1118312/grant-flower-one-thing-zimbabweans-do-is-they-deal-well-with-adversity |title='One thing Zimbabweans do is, they deal well with adversity' |publisher=The Cricket Monthly |author=Danyal Rasool |date=31 Augustus 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe se daaropvolgende toetswedstryde het egter teleurstellend verloop, waardeur hul toetsstatus in twyfel getrek is. Zimbabwe het sy eerste oorwinning in 1995 tuis teen [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] met ’n beurt aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-1994-95-61490/zimbabwe-vs-pakistan-1st-test-63672/full-scorecard |title=1st Test, Harare, Jan 31 – Feb 4 1995, Pakistan tour of Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In EDI-krieket het Zimbabwe ook gesukkel. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1996]] in Indië, Pakistan en Sri Lanka is hulle weer vroeg uitgeskakel, nadat Zimbabwe net [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] verslaan het. Aan die einde van die jaar het hulle egter in die EDI-reeks teen Engeland verrassend met 3–0 geseëvier.<ref name="zimhistory" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-v-england-1996-97-153944 |title=Zimbabwe v England 1996–97 |publisher=ESPNcricinfo |date=15 April 1998 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Kort goue tydperk === [[Lêer:Grant Flower.jpg|duimnael|upright|[[Grant Flower]], die broer van Andy Flower]] Ten spyte van sy span se moeilikhede is die paaltjiewagter-kolwer Andy Flower as een van die wêreld se beste kolwers beskou; sy kolfgemiddelde was in 2000 en 2001 meer as 80. Destyds het Zimbabwe ook krieketspelers opgelewer soos Flower se broer [[Grant Flower|Grant]], asook die veelsydiges [[Andy Blignaut]] en [[Heath Streak]] (wat later kaptein van die nasionale span sou word). [[Murray Goodwin]] was ook ’n kolwer van ’n wêreldgehalte; ná sy uittrede uit internasionale krieket het hy vir [[Sussex]] baie lopies aangeteken. ’n Ander kolwer van ’n wêreldgehalte was [[David Houghton]], wat die Zimbabwiese rekord vir die hoogste individuelle toetstelling van 266 teen Sri Lanka in 1994/95 aangeteken het. Die partykeer kaptein en middelordekolwer [[Alistair Campbell]], die veelsydige beendraaier [[Paul Strang]], [[Eddo Brandes]], en die snelbouler/aanvangskolwer [[Neil Johnson]] was ander belangrike bydraers vir Zimbabwe op die destydse wêreldverhoog. Met die verskyning van hierdie kwaliteitspelers is in die laat 1990’s ’n deurbraak bereik in terme van mededinging en die Zimbabwiese span het toetswedstryde teen ander lande begin wen, insluitende ’n reeksoorwinning in Pakistan. Zimbabwe het tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]] uitgeblink, die vyfde plek in die Super Ses gehaal en die halfeindstryd net misgeloop omdat hulle ’n swakker lopietempo as Nieu-Seeland gehad het. Tydens die groepfase het Zimbabwe Indië met drie lopies verslaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-1999-61046/india-vs-zimbabwe-8th-match-65200/full-scorecard |title=8th Match, Leicester, May 19 1999, ICC World Cup |publisher=ESNcricinfo |date=19 Mei 1999 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> voordat hulle teen hul buurland Suid-Afrika te staan gekom het. Zimbabwe het in sy beurt 233 lopies vir die verlies van ses paaltjies aangeteken, met ’n goeie 76 deur die aanvangskolwer [[Neil Johnson]]. In antwoord het Suid-Afrika vir 40 lopies ses paaltjies verloor, voordat beide [[Lance Klusener]] en [[Shaun Pollock]] vyftigtalle aangeteken en die teiken op 48 lopies verminder het. Dit was Suid-Afrika se eerste nederlaag teen Zimbabwe en een van Zimbabwe se vernaamste oorwinnings. Neil Johnson het ook met die bal uitgeblink, drie paaltjies geneem en is as speler van die wedstryd benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/top-world-cup-performances-all-round-neil-johnson-stuns-south-africa-281598 |title=All-round Johnson stuns South Africa |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=27 Februarie 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Johnson het ná hierdie toernooi egter ophou speel vir Zimbabwe. Gedurende hierdie tydperk het Zimbabwe al die toetslande (behalwe vir Australië) gereeld geklop. Zimbabwe het in 2000/01 Nieu-Seeland beide tuis en weg verslaan. Die span het ook eindstryde van baie multinasionale eendagtoernooie gehaal. In 2001 was Zimbabwe gasheer van die Coca-Cola-beker, waaraan ook Indië en [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] deelgeneem het. Zimbabwe is in al sy groepwedstryde verslaan, waarvolgens Indië en Wes-Indië die eindstryd uitgespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/7th-match-final-india-v-west-indies-coca-cola-cup-statistical-highlights-101327 |title=7th Match (Final), India v West Indies, Coca Cola Cup, Statistical Highlights |publisher=ESPNcricinfo |author=Rajneesh Gupta |date=8 Julie 2001 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Tekens van agteruitgang === [[Lêer:Andy Flower.png|duimnael|upright|Die Zimbabwiese speler Andy Flower het saam met Henry Olonga tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] swart armbande in “rou oor die dood van demokrasie” in Zimbabwe gedra]] Die toenemende politisering van krieket, insluitende die keusebeleid van spelers volgens etniese kwotas, saam met die dalende politieke situasie in Zimbabwe, het die [[Krieketwêreldbeker 2003]], wat Zimbabwe saam met Suid-Afrika en Kenia aangebied het, ontwrig. Engeland het sy wedstryd in Zimbabwe verbeur en sodoende hul eie vordering tydens dié toernooi gewaag. Engeland se amptelike rede was die beweerde gebrek aan veiligheid, hoewel die politieke situasie ook ’n rede was.<ref name=Protest>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/great-world-cup-moments-henry-olonga-and-andy-flower-mourn-the-death-of-democracy-281633 |title=Zimbabwe's black armband protest |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=28 Februarie 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref name=espncricinfo>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155838.html |title=Wisden – England v Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Februarie 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref name=theguardian>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/feb/11/cricketworldcup2003.cricketworldcup2 |title=England snub Zimbabwe |publisher=The Guardian |author=Sean Ingle |date=11 Februarie 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Beide die Zimbabwiese speler Andy Flower en die snelbouler Henry Olonga het tydens die eerste wedstryd teen [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] swart armbande in “rou oor die dood van demokrasie” in Zimbabwe gedra. Albei spelers in onmiddellik uit die span geskors en het oorsee om politieke asiel gevra. Hierdie openbare politieke protes het ’n aansienlike verleentheid met die medegashere veroorsaak en ook die spanharmonie ontwrig.<ref name=Protest /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/statement-of-andy-flower-and-henry-olonga-126517 |title=Statement of Andy Flower and Henry Olonga |publisher=ESPNcricinfo |date=27 April 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het, ook danksy die verbeurde wedstryd teen Engeland, wat as ’n oorwinning vir hulle geag is, weer die Super Ses gehaal, maar hulle is ná nederlae teen Nieu-Seeland, Kenia en Sri Lanka uitgeskakel. Ná afloop van die Krieketwêreldbeker 2003 het van Zimbabwe se beste spelers hul internasionale loopbane vroeg beëindig en ’n nuwe span het begin ontwikkel. Alhoewel hulle nie vroeër suksesse kon herhaal nie, het hierdie nuwe geslag van oorwegend multi-gedissiplineerde spelers ’n stewige ruggraat vir ’n mededingende, maar meestal nie suksesvolle span begin vorm. In laat 2003 het Zimbabwe na Australië vir ’n twee-wedstrydreeks getoer. Dit word veral onthou vir die Australiese aanvangskolwer Matthew Hayden se beurt in die eerste toets, waartydens hy ’n rugspanning oorkom en toe ’n destydse rekord van 380 lopies aangeteken het; Zimbabwe het egter swak vertoon.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/3179152.stm |title=Hayden smashes Test record |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Onttrekking en herbegin === [[Lêer:Elton Chigumbura fielding.jpg|duimnael|Elton Chigumbura, lid van die Zimbabwiese span tydens die [[Krieketwêreldbeker 2007]] en later kaptein van die nasionale span]] In 2004 het die Zimbabwiese Krieketunie (nou Zimbabwe Krieket) geweier om die kaptein Heath Streak vir die span te benoem. Vervolgens het 14 spelers geweier om vir Zimbabwe te speel en hulle is toe ook nie deur die beheerliggaam gekeur nie. Hierdie verswakking van die span het Zimbabwe gedwing om van sy toetswedstryde in 2004 af te las, maar hul toetsstatus het onangetas gebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/news-archive/zimbabwe-not-to-play-test-cricket-in-2004-say-icc/ |title=Zimbabwe not to play Test cricket in 2004, say ICC |publisher=The Indian Express |date=2 Julie 2004 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ’n Beplande besoek deur Sri Lanka het voortgegaan, maar dit was ’n eensydige saak, aangesien Zimbabwe deur onervare spelers verteenwoordig is wat nie oor internasionale ervaring beskik het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-was-not-an-easy-tour-141206 |title='Zimbabwe was not an easy tour' |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Mei 2004 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nadat Zimbabwe in 2005 weer toetskrieket begin speel het, het weens die onttrekking deur baie ervare spelers ’n aantal hoë nederlae gevolg. In Maart 2005 het Zimbabwe twee toetswedstryde in Suid-Afrika elk met ’n beurt verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/six-for-zondeki-as-zimbabwe-are-routed-146093 |title=Six for Zondeki as Zimbabwe are routed |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=13 Maart 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nog erger uitslae het in Augustus tuis teen Nieu-Seeland gevolg, nadat hulle ’n toetswedstryd binne twee dae verloor het. Zimbabwe was net die tweede toetsspan (ná Indië in 1952) wat twee keer op dieselfde dag uitgeboul is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-2005-144150/zimbabwe-vs-new-zealand-1st-test-215253/match-report |title=Hopeless Zimbabwe crushed inside two days |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Augustus 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In September dieselfde jaar het die span albei toetswedstryde teen Indië tuis verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pathan-it-has-been-a-wonderful-series-for-me-219932 |title=Pathan: 'It has been a wonderful series for me' |publisher=ESPNcricinfo |date=22 September 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná dié toetsreeks het Streak sy uittrede uit internasionale krieket aangekondig en sodoende die beleërde span nog ’n terugslag toegedien. Aan die einde van 2005 is ’n ooreenkoms bereik, waarvolgens afvallige spelers weer in die Zimbabwiese nasionale span opgeneem is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.aussiecricket.net/forum/viewtopic.php?f=10&t=396&start=0&sid=5dc6c14591d20b5bc21e147f5ea2a84e&view=print |title=Rebels consider peace plan |publisher=[[Krieket Australië]] |accessdate=26 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426011143/http://www.aussiecricket.net/forum/viewtopic.php?f=10&t=396&start=0&sid=5dc6c14591d20b5bc21e147f5ea2a84e&view=print |archive-date=26 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met die goedkeuring van die IKR het Zimbabwe sy deelname aan verdere toetswedstryde vir die jaar 2006 opgeskort.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/other_international/zimbabwe/4625900.stm |title=Zimbabwe revokes 2006 Test status |publisher=[[BBC]] |date=18 Januarie 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/cricket/international/zimbabwe-cricket-team-info |title=Zimbabwe Cricket Team SuperSport Profile |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=1 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210901161112/https://supersport.com/cricket/international/zimbabwe-cricket-team-info |archive-date=1 September 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Zimbabwe was gasheer van die Drienasiesreeks in 2005/06, waaraan ook Indië en Nieu-Seeland deelgeneem het. Die gasheer is in al die vier wedstryde verslaan, waarvolgens Indië en Nieu-Seeland die eindstryd uitgespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/videocon-triangular-series-2005-216614/zimbabwe-vs-india-6th-match-217979/match-report |title=Yuvraj and Dhoni take India home |publisher=ESPNcricinfo |author=Dileep Premachandran |date=4 September 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2007]] in Wes-Indië is Zimbabwe vroeg uitgeskakel, nadat hulle net teen [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] gelykop gespeel het. Tydens die eerste [[T20I-wêreldbeker 2007|T20I-wêreldbeker]] in Suid-Afrika het Zimbabwe in sy openingswedstryd Australië verrassend met vyf paaltjies verslaan, maar hulle is nogtans vroeg uitgeskakel. In aanloop tot die volgende toernooi in [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] het beide Engeland en Suid-Afrika om politieke redes daarop aangedring dat Zimbabwe aan dié toernooi onttrek, waarin hulle ingestem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/07/04/sports/04iht-cricket.1.14239687.html |title=Zimbabwe agrees to withdraw from Twenty20 World Cup |publisher=[[The New York Times]] |date=4 Julie 2008 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Oktober 2007 was daar belowende aankondigings, waarvolgens Zimbabwe aan al drie binnelandse kompetisies in Suid-Afrika sou kon deelneem as deel van die pogings om die krieketgehalte in Zimbabwe te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.co.za/cricket/article.aspx?id=233227&headline=Zim%20to%20compete%20in%20all%20SA%60s%20domestic%20competitions |title=Zim to compete in all SA's local competitions |publisher=[[SuperSport]] |date=22 Oktober 2007 |accessdate=14 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514033825/http://www.supersport.co.za/cricket/article.aspx?id=233227&headline=Zim%20to%20compete%20in%20all%20SA%60s%20domestic%20competitions |archive-date=14 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hul deelname aan die toernooie is egter in twyfel getrek toe die planne uitgestel is hangende ’n raadsvergadering van [[Krieket Suid-Afrika]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13686 |title=Zimbabwe's Place In South African Cricket Delayed |publisher=Cricket World |accessdate=26 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026152947/http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13686 |archive-date=26 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Laat in November 2007 is ’n kompromie bereik, waarvolgens Zimbabwe aan die MTN Binnelandse Kampioenskap en die Standard Bank Pro 20-reeks sou kon deelneem, maar nie aan die SuperSport-reeks soos oorspronklik beplan nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13920 |title=Zimbabwe's Place In SA Franchise Cricket Confirmed |publisher=Cricket World |accessdate=1 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071201015055/http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13920 |archive-date=1 Desember 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Pleks daarvan het hulle drie eersterangse vierdaagse wedstryde teen ’n saamgestelde Suid-Afrikaanse span, bestaande uit konsessie- en provinsiale spelers, gespeel. Zimbabwe het die drie wedstryde in [[Paarl]], [[Potchefstroom]] en [[Kimberley]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=14317 |title=Utseya Leads Zimbabwe To Challenge Clean Sweep |publisher=Cricket World |date=6 Januarie 2008 |accessdate=7 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080107140510/http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=14317 |archive-date=7 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tussen hierdie wedstryde het Zimbabwe Wes-Indië vir ’n EDI-reeks van vyf wedstryde gehuisves en ’n verrassende oorwinning in die openingswedstryd behaal,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=13995 |title=Chanderpaul Ton in Vain As Zimbabwe Open With Win |publisher=Cricket World |date=30 November 2007 |accessdate=25 Mei 2011 |archive-url=https://archive.today/20110525230956/http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=13995 |archive-date=25 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> voordat die gaste dié reeks met 3–1 beklink het. Die laaste wedstryd is weens reën afgelas.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=14095 |title=Last Zimbabwe-West Indies One-Dayer Abandoned |publisher=Cricket World |date=9 Desember 2007 |accessdate=13 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213122915/http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=14095 |archive-date=13 Desember 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Terugkeer op internasionale vlak === In 2010 het Zimbabwe die Driehoekige reeks aangebied, waaraan ook Indië en Sri Lanka deelgeneem het. Zimbabwe het drie van hul vier wedstryde gewen, maar hulle is in die eindstryd deur Sri Lanka verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-triangular-series-2010-452140/zimbabwe-vs-sri-lanka-final-452152/match-report |title=Dilshan century drives Sri Lanka to title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=9 Junie 2010 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Met sy deelname aan beide die [[T20I-wêreldbeker 2010]] en die [[Krieketwêreldbeker 2011]] het Zimbabwe na internasionale toernooie teruggekeer, maar hulle is in albei toernooie vroeg uitgeskakel, alhoewel hulle by laasgenoemde die assosiaatlede verslaan het. In Augustus dieselfde jaar het Zimbabwe ook sy eerste toetswedstryd ná sy onttrekking in 2006 gespeel en Bangladesj met 130 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-tour-of-zimbabwe-2011-504002/zimbabwe-vs-bangladesh-only-test-522245/match-report |title=Zimbabwe triumphant on Test return |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=8 Augustus 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná die toetswedstryd het Zimbabwe en Bangladesj ’n EDI-reeks van vyf wedstryde gespeel. Zimbabwe het dié reeks met 3–2 gewen en sodoende sy eerste reeks teen ’n toetsland sedert 2006 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-tour-of-zimbabwe-2011-504002/zimbabwe-vs-bangladesh-3rd-odi-522248/match-report |title=Zimbabwe overcome Mushfiqur to take series |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=16 Augustus 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Aan die begin van November 2011 was Zimbabwe op die punt om Nieu-Seeland tuis in ’n toetswedstryd te verslaan. Hulle het 366 lopies in hul tweede beurt gejaag en was op ’n goed geplaaste 265 lopies vir die verlies van drie paaltjies, nadat Taylor 117 lopies aangeteken het. Die span het egter ineengestort en aan Nieu-Seeland ’n oorwinning met 34 lopies besorg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-2011-12-527008/zimbabwe-vs-new-zealand-only-test-527017/match-report-5 |title=New Zealand outlast Brendan Taylor to win thriller |publisher=ESPNcricinfo |author=Nitin Sundar |date=5 November 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Januarie en Februarie 2012 het Zimbabwe vir ’n enkele toets, drie EDI- en twee T20I-wedstryde na Nieu-Seeland getoer, maar al die ses hul wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-new-zealand-2011-12-520581/new-zealand-vs-zimbabwe-2nd-t20i-520596/match-report |title=Williamson blitz wins thriller for NZ |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fernando |date=14 Februarie 2012 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In die toetswedstryd is hulle twee keer op die derde dag uitgeboul – op 51 lopies (hul laagste toetstelling) en op 143 lopies – en hulle is met ’n beurt en 301 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-zimbabwe-2012/content/story/551285.html |title=New Zealand bowl out Zimbabwe twice in a day |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fernando |date=28 Januarie 2012 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Finansiële probleme === Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2012]] in Sri Lanka is Zimbabwe vroeg uitgeskakel, nadat hulle deur beide die gasheer en Suid-Afrika verslaan is. In Augustus en September 2013 het Zimbabwe Pakistan vir twee toets-, drie EDI- en twee T20I-wedstryde gehuisves. Pakistan het albei T20Is gewen, voordat hulle ook die EDI-reeks met 2–1 beklink het. Die gaste het ook die eerste toetswedstryd gewen, nadat [[Younis Khan]] ’n tweehonderdtal (200 lopies) in die tweede beurt aangeteken het. Zimbabwe het egter die tweede toetswedstryd met 24 lopies gewen – sedert 2001 hul eerste oorwinning oor ’n ander span as Bangladesj – en die toetsreeks met 1–1 geëwenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-2013-659535/zimbabwe-vs-pakistan-2nd-test-659557/match-report-5 |title=Zimbabwe square series with historic win |publisher=ESPNcricinfo |author=Devashish Fuloria |date=14 September 2013 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2013/14 het die finansiële situasie van Zimbabwe Krieket toenemend vererger. Die IKR moes inspring en ’n finasiële hupstoot gee, maar die gebruik van geldelike voordele is bevraagteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-mismanaged-icc-loan-724593 |title=Zimbabwe Cricket mismanaged $6m ICC loan |publisher=ESPNcricinfo |authors=Tristan Holme, Liam Brickhill |date=3 Maart 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-turns-down-proposed-icc-bail-out-738959 |title=ZC turns down proposed ICC bail-out |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 April 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwiese spelers het herhaaldelik met boikot gedreig en ’n spelersvereniging gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-players-extend-boycott-717839 |title=Zimbabwe players extend boycott |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=10 Februarie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Zimbabwiese span het gesukkel om borge te lok, wat die plaaslike struktuur geraak en tot die kansellasie van baie toernooie soos die Pro40 gelei het. ’n Aantal konsessies aan die spelers is ook afgelas. Verskeie toere is vertraag, ingetrek of gekanselleer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-a-tour-of-bangladesh-put-on-hold-753249 |title=Zimbabwe A tour of Bangladesh put on hold |publisher=ESPNcricinfo |authors=Firdose Moonda, Mohammad Isam |date=17 Junie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/afghanistan-s-zimbabwe-tour-cancelled-708291 |title=Afghanistan's Zimbabwe tour cancelled |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=9 Januarie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2014]] se groepfase het hulle beide [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] verslaan, maar Nederland het weens sy beter lopietempo tot die volgende rondte gevorder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2013-14-628368/ireland-vs-netherlands-12th-match-first-round-group-b-682919/match-report |title=Netherlands stun rivals to qualify |publisher=ESPNcricinfo |author=Kanishkaa Balachandran |date=21 Maart 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Julie 2014 het Zimbabwe [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] vir ’n EDI-reeks van vier wedstryde gehuisves. Hulle het die eerste twee wedstryde gewen, voordat die Afghane die laaste twee wedstryde gewen het om dié reeks te ewenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-tour-of-zimbabwe-2014-756017/zimbabwe-vs-afghanistan-4th-odi-756041/match-report |title=Seamers help Afghanistan square series |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Julie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die volgende maand het Zimbabwe Suid-Afrika vir ’n eenmalige toetswedstryd en drie EDI-wedstryde gehuisves, maar hulle het al hul vier wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-tour-of-zimbabwe-2014-736425/zimbabwe-vs-south-africa-3rd-odi-736441/match-report |title=South Africa complete comfortable clean sweep |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=21 Augustus 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Australië het by die twee spanne aangesluit om die Driereeks 2014 uit te speel. Nadat Zimbabwe sy eerste twee wedstryde teen onderskeidelik Australië en Suid-Afrika verloor het, het hulle in die vierde wedstryd ’n verrassende oorwinning oor Australië aangeteken. Dit was die eerste keer in 31 jaar wat Zimbabwe daarin geslaag het om Australië te verslaan; die laaste Zimbabwiese oorwinning oor Australië was tydens die [[Krieketwêreldbeker 1983]] in Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/zimbabwe-triangular-series-2014/content/story/776347.html |title=Zimbabwe beat Australia after 31 years |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=31 Augustus 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ondanks dié oorwinning het Zimbabwe sy laaste wedstryd verloor en is uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-triangular-series-2014-736429/zimbabwe-vs-south-africa-6th-match-736453/match-report |title=Du Plessis' third century puts South Africa in final |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=4 September 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Laat in 2014 het Zimbabwe vir drie toets- en vyf EDI-wedstryde na Bangladesj getoer, maar hulle is in al hul agt wedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-resurgence-bangladesh-waited-a-year-for-806625 |title=The resurgence Bangladesh waited a year for |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=2 Desember 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarna is Stephen Mangongo as afrigter afgedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mangongo-sacked-as-zimbabwe-coach-811617 |title=Mangongo sacked as Zimbabwe coach |publisher=ESPNcricinfo |authors=Firdose Moonda, Liam Brickhill |date=18 Desember 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In laat Desember 2014 het Zimbabwe Krieket hom met Dav Whatmore vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/13239/9622435/international-cricket-whatmore-appointed-zimbabwe-coach |title=Dav Whatmore appointed Zimbabwe coach |publisher=Sky Sports |date=29 Desember 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/cricketnext/coach-dav-whatmore-looks-to-lift-zimbabwe-in-world-cup/526838-78.html |title=Coach Dav Whatmore looks to lift Zimbabwe in World Cup |publisher=IBNLive |date=6 Februarie 2015 |accessdate=17 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217130105/http://ibnlive.in.com/news/cricketnext/coach-dav-whatmore-looks-to-lift-zimbabwe-in-world-cup/526838-78.html |archive-date=17 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Swak toernooiprestasies === [[Lêer:West Indies v Zimbabwe World Cup of Cricket The national anthems (16629621122).jpg|duimnael|Nasionale volksliedere voor die wedstryd van Zimbabwe teen Wes-Indië tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in [[Canberra]]]] Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in Australië en Nieu-Seeland het Zimbabwe net daarin geslaag om die Verenigde Arabiese Emirate te verslaan en hulle is vervolgens in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-denied-by-millimetres-845335 |title=Zimbabwe denied by millimetres |publisher=ESPNcricinfo |author=Brydon Coverdale |date=7 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2014-15-509587/india-vs-zimbabwe-39th-match-pool-b-656475/match-report |title=Raina, Dhoni ensure clean slate |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=14 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gedurende die toernooi het Brendan Taylor sy aftrede van Zimbabwiese krieket aangekondig,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/steadfast-brendan-taylor-bows-to-circumstance-848997 |title=Steadfast Taylor bows to circumstance |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=13 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> nadat hy tydens die toernooi 433 lopies en twee honderdtalle aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-familiar-despair-marks-brendan-taylor-s-farewell-850259 |title=A familiar despair marks Taylor's farewell |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=14 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná afsluit van die toernooi was Taylor onder die voorste lopiemakers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=6537;type=tournament |title=ICC World Cup, 2014/15 / Records / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Mei 2015 was Zimbabwe ná die 2009-aanval op die Sri Lankaanse span in Lahore die eerste volle lid wat na Pakistan getoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-confirms-pakistan-tour-868453 |title=Zimbabwe Cricket confirms Pakistan tour |publisher=ESPNcricinfo |date=30 April 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het die T20I-reeks met 0–2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-pakistan-2015-868505/pakistan-vs-zimbabwe-2nd-t20i-868725/match-report |title=Tight win helps Pakistan take series 2–0 |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=24 Mei 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en die EDI-reeks met dieselfde uitslag verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-pakistan-2015-868505/pakistan-vs-zimbabwe-3rd-odi-868731/match-report |title=Pakistan take series 2-0 after washout |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=31 Mei 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Julie dieselfde jaar het hulle Indië gehuisves, maar hulle is in die EDI-reeks met 0–3 verslaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-zimbabwe-2015-885951/zimbabwe-vs-india-3rd-odi-885967/match-report |title=Jadhav, Pandey set up 3–0 India sweep |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=14 Julie 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> terwyl die T20I-reeks met 1–1 onbeslis geëindig het, insluitende Zimbabwe se eerste T20I-oorwinning in Harare.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-s-first-t20i-win-in-harare-900751 |title=Zimbabwe's first T20I win in Harare |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=19 Julie 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Augustus 2015 het Zimbabwe Nieu-Seeland vir ’n EDI-reeks van drie wedstryde gehuisves en die eerste wedstryd gewen, maar hulle het die reeks nogtans met 1–2 verloor,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-and-south-africa-2015-848811/zimbabwe-vs-new-zealand-3rd-odi-894291/match-report |title=Williamson sweeps awards in series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Arun Venugopal |date=7 Augustus 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> asook die eenmalige T20I-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-and-south-africa-2015-848811/zimbabwe-vs-new-zealand-only-t20i-894293/match-report |title=Worker debut fifty sets up crushing NZ win |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=9 Augustus 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Laat in September het Pakistan aangekom, nadat hulle besluit het om hul toer uit te stel om nie hul kwalifisering vir die Kampioenetrofee 2017 met moontlike nederlae te waag nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-zimbabwe-put-limited-overs-series-on-hold-903009 |title=Pakistan, Zimbabwe put limited-overs series on hold |publisher=ESPNcricinfo |author=Umar Farooq |date=25 Julie 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Pakistan het die T20I-reeks met 2–0 en die EDI-reeks met 2–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-2015-16-904331/zimbabwe-vs-pakistan-3rd-odi-919611/match-report |title=Bilal Asif five-for gives Pakistan series |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=5 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná die reeks teen Pakistan het Zimbabwe in Oktober die destydse assosiaatlede Ierland en Afghanistan gelyktydig gehuisves. Zimbabwe het Ierland in die EDI-reeks met 2–1 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/ireland-tour-of-zimbabwe-2015-16-919599/zimbabwe-vs-ireland-2nd-odi-919615/match-report |title=Ervine ton gives Zimbabwe series |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=11 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Afghanistan het Zimbabwe egter met 3–2 verslaan en sy EDI-reeks gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-tour-of-zimbabwe-2015-16-924621/zimbabwe-vs-afghanistan-5th-odi-924635/match-report |title=Afghanistan defend 245 in historic series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=24 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Dit was die eerste keer wat ’n assosiaatlid ’n volle lid tydens ’n bilaterale reeks verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/afghanistan-the-fastest-associate-off-the-blocks-933113 |title=Afghanistan, the fastest Associate off the blocks |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=24 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe is toe ook in die T20I-reeks deur Afghanistan met 2–0 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-tour-of-zimbabwe-2015-16-924621/zimbabwe-vs-afghanistan-2nd-t20i-924639/match-report |title=Ghani, Naib fifties secure landmark series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=28 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná ’n reeks verlore wedstryde op eie bodem het Zimbabwe in November na Bangladesj getoer. Die span het egter verdere nederlae gely, nadat hulle die EDI-reeks met 0–3 verloor het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-bangladesh-2015-16-931380/bangladesh-vs-zimbabwe-3rd-odi-931394/match-report |title=Mustafizur five-for seals Bangladesh's 3–0 sweep |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=11 November 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> terwyl die T20I-reeks met 1–1 onbeslis geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-bangladesh-2015-16-931380/bangladesh-vs-zimbabwe-2nd-t20i-931398/match-report |title=Waller and Madziva pull off heist |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=15 November 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Rondom die jaarwisseling van 2015 en 2016 het Zimbabwe in ’n EDI-reeks van vyf en ’n T20I-reeks van twee wedstryde teen Afghanistan in die Verenigde Arabiese Emirate te staan gekom. Tot in die vierde wedstryd was die EDI-reeks gelykop, voordat hulle met 2–3 verloor het; Zimbabwe is ook in albei T20I-wedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-united-arab-emirates-2015-16-953329/afghanistan-vs-zimbabwe-5th-odi-953343/match-report |title=Naib heroics lift Afghanistan to thrilling series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Nikhil Kalro |date=6 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-united-arab-emirates-2015-16-953329/afghanistan-vs-zimbabwe-2nd-t20i-953347/match-report |title=Belligerent Shahzad ton propels Afghanistan to series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Nikhil Kalro |date=10 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het toe vir ’n T20I-reeks van vier wedstryde na Bangladesj getoer, wat met 2–2 gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-bangladesh-jan-2016-2015-16-958411/bangladesh-vs-zimbabwe-4th-match-958421/match-report |title=Masakadza, Madziva help Zimbabwe level series |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=22 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nadat Chigumbura as kaptein bedank het, het in 2016 Hamilton Masakadza by hom oorgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/hamilton-masakadza-named-zimbabwe-captain-967519 |title=Hamilton Masakadza named Zimbabwe captain |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=31 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gedurende die [[T20I-wêreldbeker 2016]] in Indië is Zimbabwe in die eerste rondte uitgeskakel, nadat hulle met 59 lopies deur Afghanistan verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2016/content/story/981483.html |title=Afghanistan progress to main draw with thumping win |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=12 Maart 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het beide afrigter Whatmore en kaptein Hamilton Masakadza afgedank voordat Indië in middel-2016 Zimbabwe besoek het. Die boulafrigter [[Makhaya Ntini]] is voorlopig as hoofafrigter aangestel, terwyl die voorheen benoemde adjunkkaptein Graeme Cremer, wat die T20I-wêreldbeker 2016 misgeloop het, as tussentydse kaptein aangewys is. Lance Klusener is as voltydse kolfafrigter aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/sports/zimbabwe-axe-coach-ahead-of-india-tour/story-J2X8Wdb1am27rsMPUUaTTM.html |title=Zimbabwe axe coach ahead of India tour |publisher=Hindustan Times |date=1 Junie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Indië se besoek was die vierde in ses jaar en hulle het ’n EDI- en ’n T20I-reeks met drie wedstryde elk gespeel. Die Indiese keurders het die meeste van hul ervare spelers laat rus. Zimbabwe is in die EDI-reeks met 0–3 platgeloop, wat tot woedende reaksies van die ondersteuners gelei het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/when-the-music-stopped-at-harare-s-castle-corner-1026131 |title=When the music stopped at Harare's Castle Corner |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=13 Junie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens is verskeie Zimbabwiese sleutelspelers voor of tydens die T20I-reeks beseer. Desondanks het Zimbabwe daarin geslaag om die eerste T20I-wedstryd met twee lopies te wen, voordat hulle in die tweede wedstryd verslaan is. Dié reeks was ná twee wedstryde met 1–1 gelykop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-zimbabwe-2016-1007647/zimbabwe-vs-india-2nd-t20i-1007657/match-report |title=Sran and Bumrah wreck Zimbabwe as India level series |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=20 Junie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die laaste wedstryd het Zimbabwe met drie lopies en die reeks sodoende met 1–2 verloor. ’n Maand later het Nieu-Seeland vir twee toetswedstryde na Zimbabwe getoer en albei toetse sterk gewen; hierdie was Zimbabwe se sesde agtereenvolgende nederlaag teen die Black Caps.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zim-2016-1024039/zimbabwe-vs-new-zealand-2nd-test-1024043/match-report-5 |title=NZ spinners cap off Zimbabwe capitulation for 2–0 win |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=10 Augustus 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sixth-straight-loss-for-zimbabwe-against-new-zealand-1044495 |title=Zimbabwe's sixth straight loss to New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=10 Augustus 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Herbegin en klein suksesse === Voor die Sri Lankaanse besoek in Zimbabwe in laat September is Streak as hoofafrigter van Zimbabwe benoem en Ntini as boulafrigter aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/heath-streak-appointed-zimbabwe-head-coach-succeeding-dav-whatmore-1061193 |title=Streak appointed Zimbabwe head coach |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=11 Oktober 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het op 29 Oktober 2016 in sy 100ste toetswedstryd teen Sri Lanka gespeel, maar hulle is met 225 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/hope-rises-again-for-zimbabwe-cricket-1063593 |title=Hope rises again for Zimbabwe cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Tristan Holme |date=27 Oktober 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-tour-of-zimbabwe-2016-17-1059701/zimbabwe-vs-sri-lanka-1st-test-1059702/match-report-5 |title=Sri Lanka overcome Zimbabwe's resistance in last-hour win |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=2 November 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het die toetsreeks van twee wedstryde teen Sri Lanka met 0–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-tour-of-zimbabwe-2016-17-1059701/zimbabwe-vs-sri-lanka-2nd-test-1059703/match-report-5 |title=Herath caps series sweep with 13-for |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=10 November 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het vir die Driereeks 2016/17 aangebly, waaraan ook Wes-Indië deelgeneem het. Ná ’n nederlaag, ’n gelykop, ’n onbesliste wedstryd en ’n oorwinning het Zimbabwe tot die eindstryd gevorder, maar hulle is deur Sri Lanka met ses paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tri-nation-series-2016-17-1059705/zimbabwe-vs-sri-lanka-final-1059716/match-report |title=Mendis, Tharanga steer Sri Lanka to title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sirish Raghavan |date=27 November 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In vroeg 2017 het Afghanistan Zimbabwe in ’n EDI-reeks met 3–2 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zim-v-afg-2016-17-1079242/zimbabwe-vs-afghanistan-5th-odi-1079250/match-report |title=Afghanistan raze Zimbabwe for 54 to seal series |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Februarie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe se daaropvolgende EDI-reeks in middel-2007 in [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] het met 1–1 onbeslis geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zim-v-scot-2017-1089417/scotland-vs-zimbabwe-2nd-odi-1089420/match-report |title=Zimbabwe level series courtesy Cremer's five-wicket haul |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=17 Junie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná 15 jaar het Zimbabwe in Junie 2017 vir vyf EDI-wedstryde en ’n enkele toetswedstryd weer na Sri Lanka getoer. In die eerste wedstryd op 30 Junie 2017 in [[Galle]] het Zimbabwe sy eerste EDI-oorwinning in Sri Lanka aangeteken; dit is ook hul eerste oorwinning oor Sri Lanka in enige krieket. Solomon Mire het ’n beslissende honderdtal aangeteken en Zimbabwe suksesvol ’n teiken van 319 gejaag; dit was ook hul eerste suksesvolle jaag van meer as 300 lopies in Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-ace-first-successful-300-plus-chase-in-sri-lanka-1107602 |title=Zimbabwe ace first successful 300-plus chase in Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |author=Gaurav Sundararaman |date=30 Junie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ondanks dié oorwinning het Zimbabwe die twee volgende wedstryde verloor, maar hulle het herstel en die vierde natgereëne wedstryd gewen. Die vyfde wedstryd het hulle met drie paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-v-zim-2017-1104471/sri-lanka-vs-zimbabwe-5th-odi-1104482/match-report |title=Raza stars in historic series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=10 Julie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/four-reasons-why-this-is-a-historic-win-for-zimbabwe-1110378 |title=Four reasons why this is a historic win for Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |date=10 Julie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe is in die volgende eenmalige toetswedstryd met vier paaltjies verslaan, deels weens ’n omstrede stonkbeslissing op die vyfde dag van dié toets.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/95922/graeme-cremer-questions-niroshan-dickwella-stumping-zimbabwe-cricket-team-tour-of-sri-lanka-2017 |title=Cremer questions Dickwella stumping |publisher=Cricbuzz |author=Rex Clementine |date=19 Julie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Oktober het die voormalige spelers Brendan Taylor en Kyle Jarvis ná ’n onderbreking van twee jaar by die nasionale span heraangesluit en in die twee-toetsreeks teen Wes-Indië gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/west-indies-in-zimbabwe/taylor-jarvis-to-resume-test-careers-for-zimbabwe-against-west-indies/articleshow/61151246.cms |title=Taylor, Jarvis to resume Test careers for Zimbabwe against West Indies |publisher=The Times of India |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het die eerste wedstryd en sodoende die twee-toetsreeks met 0–1 verloor. Hul onbesliste uitslag in die tweede toetswedstryd was hul eerste in meer as twaalf jaar en hulle het hul eerste punte op die IKR-ranglys ingepalm, nadat hulle hul reeks van tien agtereenvolgende nederlae beëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wi-in-zim-2017-18-1122735/zimbabwe-vs-west-indies-2nd-test-1122887/match-report |title=Cremer, Chakabva script Zimbabwe's great escape |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=2 November 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Misgelope toernooie === Aan die Drienasiesreeks 2018 in Zimbabwe het Australië en Pakistan deelgeneem, wat, ná vier nederlae deur Zimbabwe, ook in die eindstryd ontmoet het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zim-t20-tri-series-2018-1142907/australia-vs-pakistan-final-1142919/match-report |title=Fakhar Zaman's 91 seals record chase to give Pakistan the title |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=8 Julie 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Maart het Zimbabwe tydens die kwalifisering vir die [[Krieketwêreldbeker 2019]] nege ander spanne gehuisves om die twee oorblywende plekke van die hooftoernooi in Engeland en Wallis uit te speel. Zimbabwe is in Groep B saam met Afghanistan, [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]], [[Hongkongse nasionale krieketspan|Hongkong]] en Skotland geplaas.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22639394/zimbabwe-last-big-job |title=Zimbabwe's last big job |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=4 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het die Super Ses gehaal, nadat hulle Nepal,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-nepal-3rd-match-group-b-1133000/match-report |title=Raza, Taylor tons power Zimbabwe to massive win |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=4 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Afghanistan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-afghanistan-7th-match-group-b-1133004/match-report |title=Zimbabwe hang on to clinch two-run thriller |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Hongkong verslaan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-hong-kong-15th-match-group-b-1133012/match-report |title=Zimbabwe make it three wins in three |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=10 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en teen Skotland gelykop gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-scotland-20th-match-group-b-1133017/match-report |title=Muzarabani holds nerve to give Zimbabwe thrilling tie |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=12 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het Ierland in die eerste wedstryd van die Super Ses verslaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-ireland-25th-match-super-sixes-1133022/match-report |title=Sikandar Raza and spinners subdue Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=16 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> maar hulle het die tweede teen Wes-Indië verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-west-indies-29th-match-super-sixes-1133026/match-report |title=Holder, Samuels take West Indies closer to World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=19 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In die laaste, beslissende wedstryd het hulle ’n verrassende nederlaag teen die Verenigde Arabiese Emirate met drie lopies gely en sodoende die toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-united-arab-emirates-32nd-match-super-sixes-1133029/match-report |title=UAE all but end Zimbabwe's World Cup dream |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=22 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Dit is die eerste keer sedert 1979 wat Zimbabwe versuim het om vir ’n krieketwêreldbekertoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/live-cricket-score-zimbabwe-vs-uae-icc-world-cup-qualifiers-2018-super-six-harare/story-v0K4NDjN5pGSvu4Ccu539N.html |title=UAE stun Zim |publisher=Hindustan Times |date=22 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná hierdie mislukking het Zimbabwe Krieket die hele nasionale afrigtingspersoneel, die nasionale kaptein, die o/19-afrigter en die nasionale keurderbeamptes van hul poste verwyder. Tydens ’n perskonferensie het ZK voorgestel dat Brendan Taylor die span se leierskap sal oorneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-sacks-captain-cremer-and-all-coaching-staff-1142049 |title=Zimbabwe Cricket sacks captain Cremer and all coaching staff |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=30 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Mei 2018 het ZK die aanstelling van Lalchand Rajput as voorlopige hoofafrigter bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/691619 |title=Zimbabwe appoint Lalchand Rajput as interim head coach |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Mei 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Augustus 2018 is hy as voltydse hoofafrigter benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/lalchand-rajput-confirmed-as-zimbabwe-head-coach-1156538 |title=Lalchand Rajput confirmed as Zimbabwe head coach |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Augustus 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> 2019 het vir Zimbabwe erg begin, nadat Graeme Cremer sy loopbaan stopgesit<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/cremer-temporarily-quits-zim-cricket-cites-family-commitments/ |title=Cremer temporarily quits Zim cricket; cites family commitments |publisher=New Zimbabwe |date=11 Januarie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en beplande toere deur beide Indië en Afghanistan afgelas moes word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/1094623 |title=Afghanistan's proposed tour of Zimbabwe called off |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=11 Maart 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/india-zimbabwe-series-in-doubt-due-to-ipl-2019-schedule/ |title=India-Zimbabwe series in doubt due to IPL 2019 schedule |publisher=Cric Tracker |date=14 Januarie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het Hamilton Masakadza as kaptein in al die krieket heraangestel en Peter Moor is as onderkaptein benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricketnext/news/hamilton-masakadza-named-zimbabwe-skipper-across-all-formats-2041953.html |title=Hamilton Masakadza Named Zimbabwe Skipper Across All Formats |publisher=News18 |date=19 Februarie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Beide Masakadza en Taylor het die reeks teen die Verenigde Arabiese Emirate egter weens beserings misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/news/zimbabwe-vs-uae-2019-injured-hamilton-masakadza-and-brendan-taylor-out-of-uae-odis-826203 |title=Injured Masakadza and Taylor out of UAE ODIs |publisher=Cricket Country |date=8 April 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Moor het die span tydens Masakadza se afwesigheid aangevoer. Onder Moor het Zimbabwe sy eerste skoonskipreeks in meer as ’n dekade aangeteken, nadat hulle die Verenigde Arabiese Emirate met 4–0 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/uae-tour-of-zimbabwe-2019-1179269/zimbabwe-vs-united-arab-emirates-4th-odi-1179275/match-report |title=Kyle Jarvis, Timycen Maruma star as Zimbabwe wrap up 4–0 whitewash |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=16 April 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Masakadza het saam met Taylor by die Zimbabwiese span vir die toer na Nederland heraangesluit. Zimbabwe het die EDI-reeks met 0–2 verloor. Nadat Nederland die eerste T20I-wedstryd gewen het, het die tweede wedstryd in ’n gelykop geëindig. Zimbabwe het die Superboulbeurt gewen en sodoende die reeks met 1–1 geëwenaar. Gedurende dié toer is die Zimbabwiese Krieketraad opgeskort en deur ’n voorlopige raad vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/zimbabwe-cricket-board-suspended/articleshow/69899851.cms |title=Zimbabwe cricket board suspended |publisher=The Times of India |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Hernude skorsing en hertoelating === Weens politieke inmenging deur die regering en die vrees dat geldmiddele vir die nasionale beheerliggaam aan die regering gaan, het die IKR op 18 Julie 2019 Zimbabwe van IKR-toernooie geskors. Dié besluit deur die IKR het ’n aantal spelers gefrustreerd gelaat.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/icc-suspends-zimbabwe-cricket-board-sikandar-raza-says-one-decision-has-ended-so-many-careers-2071939 |title="One Decision Has Ended So Many Careers," Cricketer Tweets After ICC Suspends Zimbabwe Cricket |publisher=NDTV |date=19 Julie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Vervolgens kon Zimbabwe nie aan die [[T20I-wêreldbeker 2021]]-kwalifisering deelneem nie (hulle is deur [[Nigerië]] vervang)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/nigeria-replace-zimbabwe-t20-world-cup-qualifier-1783081 |title=Nigeria replace Zimbabwe in T20 World Cup Qualifier |publisher=The Daily Star |date=7 Augustus 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en het dié toernooi misgeloop. Die Zimbabwiese Krieketraad is kort daarna deur die regering heringestel, maar hul skorsing het bly staan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/zimbabwe-cricket-board-reinstated-team-still-suspended-119080901148_1.html |title=Zimbabwe cricket board reinstated, team still suspended |publisher=Business Standard India |date=9 Augustus 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gedurende hierdie tydperk het beide Solomon Mire en kaptein Hamilton Masakadza (onder wie Zimbabwe al sy 25 EDI-wedstryde verloor het) hul bedankings aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketer.com/Topics/zimbabwe/zimbabwe_captain_hamilton_masakadza_retire_international_cricket.html |title=Zimbabwe captain Hamilton Masakadza to retire from international cricket |publisher=The Cricketer |date=3 September 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ondanks sy skorsing het Zimbabwe Krieket bevestig dat hulle steeds aan die Drienasiesreeks in Bangladesj sou kon deelneem, aangesien hulle kan voortgaan om wedstryde teen ander IKR-lede te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-to-tour-bangladesh-for-tri-series-in-september-1196931 |title=Zimbabwe to tour Bangladesh for tri-series in September |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=7 Augustus 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Drienasiesreeks het op 13 September afgeskop en die eindstryd is op 24 September uitgespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://circleofcricket.com/category/Latest_news/38990/bangladesh-to-host-afghanistan-and-zimbabwe-for-a-triangular-t20i-series-in-september-2019 |title=Bangladesh to host Afghanistan and Zimbabwe for a Triangular T20I Series in September 2019 |publisher=Circle of Cricket |author=Rashmi Nanda |date=27 Junie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/bangladesh-to-host-afghanistan-and-zimbabwe-for-a-t20i-tri-series-in-september/ |title=Bangladesh to host Afghanistan and Zimbabwe for a T20I tri-series in September |publisher=Crictracker |date=13 Februarie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.daily-sun.com/post/402749/2019/06/27/Bangladesh-to-host-Afghanistan-Zimbabwe-for-T20-triseries |title=Bangladesh to host Afghanistan, Zimbabwe for T20 tri-series |publisher=The Daily Sun |date=27 Junie 2019 |accessdate=3 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703023807/https://www.daily-sun.com/post/402749/2019/06/27/Bangladesh-to-host-Afghanistan-Zimbabwe-for-T20-triseries |archive-date=3 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Masakadza se laaste toernooi vir Zimbabwe het ná een oorwinning in vier wedstryde met hul uitskakeling geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-t20-series-2019-1197136/afghanistan-vs-zimbabwe-5th-match-1197144/match-report |title=Hamilton Masakadza bids farewell with match-winning 71 |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=20 September 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Onder die nuwe voorlopige kaptein Sean Williams en die gebreek aan baie van hul sleutelspelers het Zimbabwe na [[Singapoer]] getoer om in die Drienasiesreeks sonder ’n eindstryd teen die gasheer en Nepal te speel. Zimbabwe het Nepal in die eerste wedstryd verslaan, maar teen Singapoer in die tweede wedstryd verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.straitstimes.com/sport/cricket-singapore-shock-zimbabwe-in-a-four-run-win-at-tri-nations-t20-series |title=Cricket: Singapore shock Zimbabwe in a four-run win at Tri-Nations T20 Series |publisher=The Straits Times |author=David Lee |date=30 September 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Zimbabwe het die volgende twee wedstryde gewen en sodoende hul eerste reeksoorwinning in die T20I-formaat aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/singapore-twenty20-tri-2019-20-1201676/singapore-vs-zimbabwe-6th-match-1201685/match-report |title=Zimbabwe ride on Moor 92* to avenge loss to Singapore |publisher=ESPNcricinfo |date=3 Oktober 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Oktober 2019 het die IKR Zimbabwe Krieket se skorsing gelig, waardeur hulle vir toekomstige toernooie weer toegelaat is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-and-nepal-readmitted-as-icc-members-1203756 |title=Zimbabwe and Nepal readmitted as ICC members |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=14 Oktober 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Heropkoms === [[Lêer:Sikandar Raza 2022.jpg|duimnael|upright|Onder hul kaptein [[Sikandar Raza]] het Zimbabwe tydens die [[T20I-wêreldbeker 2026]] die tweede rondte gehaal (hier tydens die [[T20I-wêreldbeker 2022]], waar hulle ook daarin geslaag het)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sikandar-raza-299572 |title=Sikandar Raza |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref>]] Zimbabwe het die jaar 2020 met ’n toetsreeks teen Sri Lanka tuis begin wat hulle met 0–1 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/112075/sri-lanka-claim-series-through-mendis-led-draw |title=Sri Lanka claim series through Mendis-led draw |publisher=Cricbuzz |date=1 Februarie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarop het ’n toetswedstryd, asook ’n EDI- en T20I-reeks in Bangladesj gevolg, maar Zimbabwe is in al hierdie wedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/112686/all-round-bangladesh-complete-all-format-whitewash |title=All-round Bangladesh complete all-format whitewash |publisher=Cricbuzz |date=11 Maart 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2021 het Zimbabwe sy eerste toetsreeks teen Afghanistan in die Verenigde Arabiese Emirate gespeel, wat met 1–1 gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-v-zimbabwe-2020-21-1252053/afghanistan-vs-zimbabwe-2nd-test-1252057/match-report-5 |title=Rashid Khan's 11 wickets set up series-levelling Afghanistan win |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=14 Maart 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Aansluitend het hulle Pakistan vir twee toetswedstryde en drie T20Is gehuisves. Ná twee swak nederlae in albei toetswedstryde het Zimbabwe sy eerste T20I-oorwinning oor Pakistan aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-2021-1257180/zimbabwe-vs-pakistan-2nd-t20i-1257184/match-report |title=Pakistan lose seven for 21 as Zimbabwe end T20I losing streak |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 April 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nogtans is hulle in die T20I-reeks met 2–1 verslaan. In Mei 2022 het hulle vir die eerste keer ’n bilaterale T20I-reeks teen Namibië verloor (met 2–3).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/namibia-in-zimbabwe-2022-1310915/zimbabwe-vs-namibia-5th-t20i-1310942/match-report |title=Namibia earn historic T20I series win after successfully defending 127 against Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Mei 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Julie 2022 het Zimbabwe die T20I-wêreldbekerkwalifisering B vir die [[T20I-wêreldbeker 2022]] in Australië aangebied en dié kwalifisering onoorwonne gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2680977 |title=Final Groups and Fixtures confirmed for ICC Men's T20 World Cup 2022 as Zimbabwe win Qualifier B |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Julie 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die T20I-wêreldbeker 2022 se eerste rondte het Zimbabwe Ierland en Skotland verslaan, terwyl hulle teen Wes-Indië verloor het, waarmee die Zimbabwiërs vir die eerste keer die Super 12 van ’n T20I-wêreldbekertoernooi gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/63341767 |title=T20 World Cup: Scotland out after loss to Zimbabwe in Hobart |publisher=[[BBC]] |author=Stephan Shemilt |date=21 Oktober 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In die Super 12 moes Zimbabwe se wedstryd teen Suid-Afrika ná enkele boulbeurte weens reën afgelas word, waarvolgens dit onbeslis geëindig het. Daarna het hulle ’n verrassende oorwinning oor Pakistan aangeteken, maar daarna teen Bangladesj, Nederland en Indië verloor, waarmee die span uit die toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-vs-pak-t20-world-cup-2022-glass-half-full-for-bangladesh-as-small-mistakes-sink-their-campaign-1343659 |title=Glass half full for Bangladesh as small mistakes sink their T20 World Cup campaign |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=6 November 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2023]]-kwalifisering in Zimbabwe het die gasheer ná oorwinnings oor Nepal, Nederland, Wes-Indië en die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]] die Super Ses gehaal, waar hulle [[Omaanse nasionale krieketspan|Oman]] verslaan het, maar teen beide Sri Lanka en Skotland verloor het, waarmee hulle die hooftoernooi in Indië misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-qualifier-2023-bulawayo-experiences-the-harare-hurt-as-zimbabwe-dream-comes-crashing-again-1385788 |title=Bulawayo experiences the Harare hurt as Zimbabwe's dream comes crashing again |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=4 Julie 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het die Zimbabwiërs agter Namibië en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] in die derde plek afgesluit, nadat hulle deur dié twee spanne geklop is (deur Uganda vir die eerste keer ooit), waarmee hulle die hooftoernooi in [[Wes-Indië]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2024-mens-t20-world-cup-uganda-qualify-zimbabwe-knocked-out-1411119 |title=Zimbabwe fail to qualify for 2024 T20 World Cup; Uganda make it |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarteenoor het die span tydens die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] beter gevaar en vir hul sewende toernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die hooftoernooi in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] het die Zimbabwiërs ná oorwinnings oor Oman, Australië en Sri Lanka, asook ’n uitgereënde wedstryd teen Ierland onoorwonne die Super 8 gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cx2r7rv4y4eo |title=Zimbabwe stun Sri Lanka to finish top of Group B |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=19 Februarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In die Super 8 is die span egter ná drie nederlae teen Wes-Indië, Indië en Suid-Afrika uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-zimbabwe-48th-match-super-eights-group-1-1512766/match-report |title=India win big to set up knockout clash with West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=26 Februarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hul troosprys was die regstreekse kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]] in Australië en Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-pakistan-complete-super-eight-line-up-1524905 |title=Pakistan complete Super Eight line-up for T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Februarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Spelerverlies === In Zimbabwe word krieket – net soos [[rugby]], maar anders as [[sokker]] – tot vandag toe beskou as ’n deur “wit” mense oorheersde sport, wat hoogstens die middelklas betrek. Dit het die sosiale status van dié sportsoort in verskeie opsigte verswak, aangesien die nasionale span vir sy ontwikkeling vir ’n lang tydperk op Suid-Afrikaanse toernooie staat moes maak en die integrasie van minderbevoorregte dele van die samelewing eers ná 1980 aangepak kon word. ’n Ander probleem is die fokus op privaat skole, waardeur krieket vir die meeste kinders van laer sosiale klasse grootliks ontoeganklik is. Ondanks die beskeie infrastruktuur en beperkte moontlikhede is die land tot op middelskoolvlak redelik mededingend. Daarna ontvang spelers egter min of geen salaris, waardeur klubkrieket onderontwikkel en die plaaslike liga onaantreklik is. Baie talentvolle spelers gaan na die buiteland om hul loopbane voort te sit – veral na Suid-Afrika.<ref name="novak" /> Van die bekendste Zimbabwiese krieketspelers tel onder dié uitgewekenes. Vir Suid-Afrika het onder andere [[Colin Bland]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/colin-bland-44084 |title=Colin Bland |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> [[Chris Duckworth]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/chris-duckworth-44727 |title=Chris Duckworth |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> asook [[David Pithey|David]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/david-pithey-46761 |title=David Pithey |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en [[Tony Pithey]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/tony-pithey-46760 |title=Tony Pithey |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Kleure, kenteken en bynaam == [[Lêer:Zimbabwean Players Take The Drinks Break.jpg|duimnael|links|Zimbabwiese spelers neem ’n pouse vir drankies in hul EDI-wedstryd teen Bangladesj op die Sher-e-Bangla-krieketstadion, [[Dhaka]], 23 Januarie 2009]] [[Lêer:Zimbabwe Bird.svg|duimnael|Die Zimbabwiese voël, Zimbabwe se nasionale simbool]] In toetskrieket dra Zimbabwe wit krieketklere met die Zimbabwiese voël op die linkerbors van die hemp en die borg se kenteken op die regterbors. Veldwerkers mag ’n donkergroen pet of ’n wit sonhoed dra, albei ook met die Zimbabwiese voël op. Die kolwers se helms is op ’n soortgelyke manier geverf. In EDI- en T20I-krieket dra Zimbabwiese spelers rooi truie, gewoonlik met geel aksente, of soms groen of swart. Veldwerkers dra ’n rooi bofbalpet of ’n rooi sonhoed. Die kolwers se helms is donkergroen. Tydens IKR-toernooie is die borg se kenteken op die regtermou en die inskrif ''ZIMBABWE'' op die voorkant van die hemp. Tans word die truie deur Vega Sportswear vervaardig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sundaynews.co.zw/back-to-where-it-began-for-zimbabwe/ |title=Back to where it began for Zimbabwe |publisher=Sunday News |date=4 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Vorige verskaffers was [[Reebok (maatskappy)|Reebok]] (2011–2013),<ref name=espncricinfo /> Ihsan Sports (2004–2007),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/200412170316.html |title=Zimbabwe: Cricket deal sealed |publisher=All Africa |author=Paul Munyuki |date=17 Desember 2004 |accessdate=21 Februarie 2020}}</ref> Asics (1999) en International Sports Clothing (1992–1996). PPC Zimbabwe is sedert 2018 die borg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.chronicle.co.zw/zim-cricket-ppc-100k-deal-unveiled/ |title=Zim Cricket PPC 100K deal unveiled |publisher=Chronicle |date=24 Februarie 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Vorige borge was [[Castle Lager]] (2013–2018),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.co.zw/light-shines-in-zim-cricket/ |title=Light shines in Zim cricket |publisher=The Herald |date=8 Augustus 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> CBZ Limited (2010–2013),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201003030050.html |title=Zimbabwe: CBZ Commits to National Cricket |publisher=All Africa |author=Edison Chikamhi |date=3 Maart 2010 |accessdate=12 Februarie 2021}}</ref> [[Old Mutual|Old Mutual Life Assurance]] (2002–2004)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/old-mutual-in-three-year-sponsorship-of-zimbabwe-cricket-114195 |title=Old Mutual in three-year sponsorship of Zimbabwe cricket |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Februarie 2002 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Zimbabwe Sun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apps.lords.org/lords/tours-and-museum/museum/searchthecollections/artefactdetails/Museum/25532?page=2 |title=Zimbabwe ODI Shirt of David Houghton, 1996–97 |publisher=[[Lord’s]] |accessdate=3 Maart 2026}} {{dooie skakel}}</ref> Zimbabwe se bynaam ''The Chevrons'' is ontleen aan die sigsagpatroon in die mure by die ruïnestad [[Groot-Zimbabwe]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/criclife/%e2%80%8bhow%e2%80%8b-zimbabwe%e2%80%8ban-cricket-team-%e2%80%8bgot-the-name%e2%80%8b-chevrons-504536/ |title=How Zimbabwean cricket team got the name ‘Chevrons’ |publisher=Cricket Country |date=1 Junie 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pindula.co.zw/The_Zimbabwe_Chevrons |title=The Zimbabwe Chevrons |publisher=Pindula |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die kenteken toon ’n paaltjie links bo, ’n krieketveldfraiing regs bo, ’n krieketbal links onder en ’n [[Zimbabwe-voël]] regs onder. == Tuisstadions == {{Location map+ |Zimbabwe |caption=Zimbabwiese krieketstadions wat reeds toetswedstryde gehuisves het |places= {{location map~|Zimbabwe|label=<small>[[Harare Sportklub]]</small>|position=top|lat=-17.814075|long=31.050578}} {{location map~|Zimbabwe|label=<small>[[Bulawayo Athletic Club]]</small>|position=top|lat=-20.164836|long=28.593483}} {{location map~|Zimbabwe|label=<small>[[Queens Sportklub]]</small>|position=bottom|lat=-20.145108|long=28.588944}} {{location map~|Zimbabwe|label=<small>[[Takashinga-krieketklub]]</small>|position=bottom|lat=-17.888|long=30.991}} }} Net soos ander vername krieketlande soos Australië, Bangladesj, Engeland, Ierland, Indië, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka, Wes-Indië en Suid-Afrika beskik Zimbabwe oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Zimbabwiese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Zimbabwe. Die Zimbabwiese nasionale krieketspan het tot dusver vier tuisstadions tydens krieketwedstryde gebruik: {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Harare Sportklub]] (Salisbury Sportklub) | [[Harare]] | 18 Oktober 1992 |- | 2 | [[Bulawayo Athletic Club]] | [[Bulawayo]] | 1 November 1992 |- | 3 | [[Queens Sportklub]] | [[Bulawayo]] | 20 Oktober 1994 |- | 4 | [[Takashinga-krieketklub]] | [[Harare]] | 18 Junie 2023 |} === Krieketwêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 2003|Krieketwêreldbeker 2027}} Zimbabwe het saam met die Afrikalande Suid-Afrika en Kenia die Krieketwêreldbeker 2003 aangebied. Zimbabwe het sy groepwedstryde tydens dié toernooi op óf Harare Sportklub in Harare óf Queens Sportklub in [[Bulawayo]] gespeel. Engeland het sy wedstryd teen Zimbabwe in Harare weens veiligheidskwessies egter verbeur.<ref name=espncricinfo /><ref name=theguardian /> Saam met Suid-Afrika en Namibië sal Zimbabwe die Krieketwêreldbeker 2027 aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Internasionale toere == Soos gebruiklik sedert die begin van internasionale krieket onderneem die Zimbabwiese nasionale krieketspan deels maandelange oorsese toere, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaasliksaamgestelde spanne en klubspanne speel. Eweneens huisves hulle ander nasionale spanne wat na Zimbabwe toer. Gedurende die plaaslike [[somer]] tree hulle as gasheer op of onderneem op hul beurt toere deur die ander krieketlande van die [[Suidelike Halfrond]] en gedurende die plaaslike [[winter]] onderneem hulle toere deur krieketlande van die [[Noordelike Halfrond]]. As deel hiervan ding Zimbabwe in toetskrieket sedert 1999–2000 teen Australië om die Southern Cross-trofee en sedert 2001 teen Wes-Indië om die Clive Lloyd-trofee mee. == Spelers == === Bekende spelers === Een voormalige Zimbabwiese speler is vir sy uitstekende prestasies in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler ! Posisie ! Inskrywing |- | [[Andy Flower]] || [[Paaltjiewagter]] || 2021 |} === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 137 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 163 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 80 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Zimbabwe gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Zimbabwiese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- |style="text-align:left;"| [[Andy Flower]] | 1992–2002 | align=center | 63 | align=center | '''4&nbsp;794''' | [[Andy Flower]] | 1992–2003 | align=center | 213 | align=center | '''6&nbsp;786''' | [[Sikandar Raza]] | 2013–hede | align=center | 133 | align=center | '''3&nbsp;089''' |- | [[Grant Flower]] | 1992–2004 | align=center | 67 | align=center | '''3&nbsp;457''' | [[Brendan Taylor]] | 2004–hede | align=center | 207 | align=center | '''6&nbsp;704''' | [[Ryan Burl]] | 2018–hede | align=center | 118 | align=center | '''1&nbsp;948''' |- | [[Alistair Campbell]] | 1992–2002 | align=center | 60 | align=center | '''2&nbsp;858''' | [[Grant Flower]] | 1992–2010 | align=center | 221 | align=center | '''6&nbsp;571''' | [[Brian Bennett]] | 2023–hede | align=center | {{0}}58 | align=center | '''1&nbsp;888''' |- | [[Brendan Taylor]] | 2004–hede | align=center | 36 | align=center | '''2&nbsp;403''' | [[Hamilton Masakadza]] | 2001–2019 | align=center | 209 | align=center | '''5&nbsp;658''' | [[Sean Williams]] | 2006–hede | align=center | {{0}}85 | align=center | '''1&nbsp;805''' |- | [[Hamilton Masakadza]] | 2001–2018 | align=center | 38 | align=center | '''2&nbsp;223''' | [[Sean Williams]] | 2005–hede | align=center | 164 | align=center | '''5&nbsp;217''' | [[Hamilton Masakadza]] | 2006–2019 | align=center | {{0}}66 | align=center | '''1&nbsp;662''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Heath Streak]] | 1993–2005 | align=center | 65 | align=center | '''216''' | [[Heath Streak]] | 1993–2005 | align=center | 187 | align=center | '''237''' | [[Richard Ngarava]] | 2019–hede | align=center | {{0}}93 | align=center | '''114''' |- | [[Ray Price]] | 1999–2013 | align=center | 22 | align=center | '''{{0}}80''' | [[Prosper Utseya]] | 2004–2015 | align=center | 164 | align=center | '''133''' | [[Sikandar Raza]] | 2013–hede | align=center | 133 | align=center | '''107''' |- | [[Paul Strang]] | 1994–2001 | align=center | 24 | align=center | '''{{0}}70''' | [[Graeme Cremer]] | 2009–2018 | align=center | {{0}}96 | align=center | '''119''' | [[Blessing Muzarabani]] | 2018–hede | align=center | {{0}}89 | align=center | '''106''' |- | [[Henry Olonga]] | 1995–2002 | align=center | 30 | align=center | '''{{0}}68''' | [[Tendai Chatara]] | 2013–2023 | align=center | {{0}}87 | align=center | '''115''' | [[Luke Jongwe]] | 2015–2024 | align=center | {{0}}65 | align=center | '''{{0}}66''' |- | [[Blessing Muzarabani]] | 2017–hede | align=center | 18 | align=center | '''{{0}}67''' | [[Grant Flower]] | 1992–2010 | align=center | 221 | align=center | '''104''' | [[Tendai Chatara]] | 2010–2024 | align=center | {{0}}60 | align=center | '''{{0}}65''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was 13 spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Zimbabwe tydens ’n toetswedstryd, 23 tydens ’n EDI en elf tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | David Houghton | 1992–1993 | Duncan Fletcher | 1983 | Prosper Utseya | 2006–2010 |- | 2 | Andy Flower | 1993–2000 | John Traicos | 1987 | Elton Chigumbura | 2010–2016 |- | 3 | Alistair Campbell | 1996–2002 | David Houghton | 1992–1993 | Brendan Taylor | 2011–2021 |- | 4 | Heath Streak | 2000–2004 | Andy Flower | 1993–2000 | '''Sikandar Raza''' | 2015–hede |- | 5 | Brian Murphy | 2001 | Alistair Campbell | 1996–2002 | Hamilton Masakadza | 2016–2019 |- | 6 | Stuart Carlisle | 2001–2002 | Heath Streak | 2000–2004 | Graeme Cremer | 2016–2018 |- | 7 | Tatenda Taibu | 2004–2005 | Grant Flower | 2001 | Sean Williams | 2019–2021 |- | 8 | Brendan Taylor | 2011–2021 | Guy Whittall | 2001 | Chamu Chibhabha | 2020 |- | 9 | Hamilton Masakadza | 2013–2018 | Brian Murphy | 2001 | Craig Ervine | 2021–2023 |- | 10 | Graeme Cremer | 2016–2017 | Stuart Carlisle | 2001–2002 | Regis Chakabva | 2022 |- | 11 | Sean Williams | 2020–2021 | Tatenda Taibu | 2004–2005 | Ryan Burl | 2023 |- | 12 | '''Craig Ervine''' | 2020–hede | Terry Duffin | 2006 |- | 13 | Johnathan Campbell | 2025 | Prosper Utseya | 2006–2010 |- | 14 | | | Hamilton Masakadza | 2008–2019 |- | 15 | | | Elton Chigumbura | 2010–2016 |- | 16 | | | Brendan Taylor | 2011–2021 |- | 17 | | | Graeme Cremer | 2016–2018 |- | 18 | | | Peter Moor | 2019 |- | 19 | | | Chamu Chibhabha | 2020 |- | 20 | | | '''Sean Williams''' | 2020–hede |- | 21 | | | Craig Ervine | 2021–2025 |- | 22 | | | Regis Chakabva | 2022 |- | 23 | | | Sikandar Raza | 2022–2023 |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 5 || 2 || 2 || 0 || 1 || 40,00 || 6 Maart 2021 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 20 || 8 || 9 || 0 || 3 || 40,00 || 22 April 2001 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 7 || 0 || 4 || 0 || 3 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 11 || 2 || 7 || 0 || 2 || 18,18 || 10 Oktober 1998 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 19 || 0 || 13 || 0 || 6 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 19 || 3 || 12 || 0 || 4 || 15,78 || 4 Februarie 1995 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 20 || 0 || 14 || 0 || 6 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 11 || 0 || 10 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 12 || 0 || 8 || 0 || 4 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''129''' || '''15''' || '''84''' || '''0''' || '''30''' || '''11,63''' || 4 Februarie 1995 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #2616 op 4–8 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 3 Maart 2026.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Januarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Wêreldtoetskampioenskap === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2025–2027|2025–2027]] || Nie gekwalifiseer nie |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 31 || 10 || 20 || 0 || 1 || 32,25 || 18 Julie 2014 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 33 || 3 || 29 || 0 || 1 || 9,09 || 9 Junie 1983 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 81 || 30 || 51 || 0 || 0 || 37,03 || 11 Oktober 1997 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 30 || 8 || 21 || 0 || 1 || 26,67 || 18 Maart 1992 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 25 || 10 || 11 || 1 || 3 || 40,00 || 17 Oktober 2008 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 66 || 10 || 54 || 2 || 0 || 15,15 || 7 Februarie 1997 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 38 || 9 || 27 || 1 || 1 || 23,68 || 3 Februarie 1996 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 65 || 5 || 56 || 1 || 2 || 7,69 || 26 Februarie 1995 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 66 || 12 || 51 || 0 || 3 || 18,18 || 5 November 1994 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 41 || 2 || 38 || 0 || 1 || 4,87 || 29 Mei 1999 |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 49 || 11 || 36 || 1 || 1 || 22,44 || 6 Julie 2000 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-BM}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Mei 2006 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 16 Mei 2006 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 10 Maart 2018 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 32 || 25 || 5 || 0 || 2 || 78,12 || 27 Februarie 1996 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 10 Februarie 2003 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 7 || 4 || 3 || 0 || 0 || 57,14 || 28 Februarie 2003 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Junie 2023 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 29 Junie 2023 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 4 || 1 || 2 || 1 || 0 || 25,00 || 17 Junie 2017 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 19 Februarie 2015 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 Junie 2023 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''583''' || '''154''' || '''405''' || '''8''' || '''16''' || '''26,42''' || 9 Junie 1983 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 3 Maart 2026. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie toegelaat nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie toegelaat nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Super 6 |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Super 6 |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Voorwedstryd |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Kwarteindrondte |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Kwalifiseringsrondte |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 21 || 2 || 19 || 0 || 0 || 9,52 || 20 September 2019 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 12 September 2007 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 25 || 8 || 17 || 0 || 0 || 32,00 || 11 Mei 2013 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 18 || 8 || 8 || 0 || 2 || 44,44 || 14 Julie 2019 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 14 || 3 || 11 || 0 || 0 || 21,42 || 19 Julie 2015 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 8 || 0 || 8 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 23 || 3 || 20 || 0 || 0 || 13,04 || 23 April 2021 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 12 || 4 || 8 || 0 || 0 || 33,33 || 6 September 2025 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 9 || 0 || 8 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 0 || 20,00 || 4 Maart 2010 |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 28 September 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Oktober 2024 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Maart 2016 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 12 Julie 2022 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 2 || 1 || 0 || 1 || 0 || 50,00 || 11 Oktober 2008 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 30 November 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Oktober 2024 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 15 || 7 || 8 || 0 || 0 || 46,67 || 17 Mei 2022 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 5 || 2 || 2 || 1 || 0 || 40,00 || 19 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 September 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Nigerië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 29 November 2023 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 9 Februarie 2026 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 15 Julie 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 November 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Seychelle}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Oktober 2024 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 10 Maart 2016 |- |align="left"| {{vlagland|Singapoer}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 0 || 66,67 || 3 Oktober 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Tanzanië}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 November 2023 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 26 September 2025 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Julie 2022 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''192''' || '''68''' || '''119''' || '''2''' || '''3''' || '''35,42''' || 12 September 2007 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3750 op 1 Maart 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Onttrek |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Groepfase |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Groepfase |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Groepfase |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Groepfase |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Super 12 |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=584–585 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=3 Maart 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Zimbabwe national cricket team|Zimbabwiese nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://zimcricket.org/ Amptelike webwerf van Zimbabwe Krieket] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/zimbabwe-9 Zimbabwe op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-zimbabwe Zimbabwe by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Zimbabwe]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] 9dcpwygujdird4qc4hzltmc43nprsu5 0 89276 2889911 2624604 2026-04-04T08:38:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889911 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Nylkatarakte.png|duimnael|220px|Die streek Nubië vandag, met die [[katarakte van die Nyl]] aangedui.]] [[Beeld:NubianPharoahs.jpg|duimnael|220px|Nubiese farao's van die 25ste Dinastie.]] '''Nubië''' is ’n streek aan die [[Nyl]]rivier in die hedendaagse Noord-[[Soedan]] en Suid-[[Egipte]]. Dit was die tuiste van een van die vroegste beskawings van antieke [[Afrika]], die [[Kermakultuur]], wat van omstreeks 2500&nbsp;v.C. bestaan het tot met sy verowering deur die [[Nuwe Ryk van Egipte]] onder [[farao]] [[Toetmoses I]] omstreeks 1500&nbsp;v.C. Nubië het verskeie Afrikaryke gehuisves, waarvan die bekendste die [[Koesj|Koninkryk Koesj]] is. Laasgenoemde staat het Egipte in die 8ste eeu&nbsp;v.C. verower tydens die bewind van koning [[Pije]] en het die land as die [[25ste Dinastie van Egipte|25ste Dinastie]] regeer. Dit is ’n eeu later deur die inheemse Egiptiese [[26ste Dinastie van Egipte|26ste Dinastie]] vervang. Die verval van Koesj in die 4de eeu&nbsp;n.C. ná ’n bestaan van meer as duisend jaar is voorafgegaan deur ’n inval deur [[Ethiopië]] se [[Koninkryk Aksum|Koninkryk Aksoem]]. Daarna het die [[Christelik]]e koninkryke Nobatië, Makoerië en Alodië in sy plek ontstaan. Die twee laastes het ook omtrent ’n millennium lank bestaan. Hulle eindelike verval in die 16de eeu het gelei tot die verdeling van Nubië in die noordelike helfte, wat deur die [[Ottomaanse Ryk]] verower is, en die suidelike helfte, wat deur die [[Sennar]]-sultanaat oorgeneem is – asook die vinnige [[islam]]isering en gedeeltelike [[Arabiere|arabisering]] van die Nubiese volk. Nubië is in die 19de eeu herenig. Vandag is die streek tussen Egipte en Soedan verdeel. Die naam "Nubië" is afgelei van die [[Noba]]-volk, wat hulle in die 4de eeu in die streek gevestig het met die val van [[Meroë]]. ==Linguistiek== Die Noba-volk was [[nomade]]s wat ’n [[Nilo-Sahariese tale|Nyl-Saharataal]] gepraat het waaruit Oud-Nubies ontstaan het. Oud-Nubies is hoofsaaklik in [[godsdiens]]geskrifte gebruik wat van die 8ste en 15de eeu dateer. Voor die 4de eeu, en deur die klassieke oudheid, was Nubië bekend as Koesj, of in Klassieke [[Grieks]] ''Aithiopia'' (Αἰθιοπία). Die volke van Nubië het histories minstens twee variante van die Nubiese taalsubfamilie in die noordelike deel van die [[Nubaberge]] in Suid-Kordofan gepraat. Tot minstens 1970 is [[Birgid]] noord van Nyala in [[Darfoer]] gepraat, maar dit het uitgesterf. Die tale van die Kermakultuur van Suid- en Sentraal-Nubië (ook bekend as Bo-Nubië) is egter onseker. Sommige glo dit behoort tot die [[Koesjitiese tale|Koesjitiese]] tak van die [[Afro-Asiatiese tale]],<ref name="Bechaus-Gerst">{{cite book |first1=Marianne |last1=Bechaus-Gerst |first2=Roger |last2=Blench |editor= Kevin MacDonald |title=The Origins and Development of African Livestock: Archaeology, Genetics, Linguistics and Ethnography – "Linguistic evidence for the prehistory of livestock in Sudan" (2000) |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=1135434166 |page=453 |url=https://www.google.com/books?id=-t5QAwAAQBAJ |accessdate=15 September 2014}}</ref><ref name="Lbant">{{cite book |last1=Behrens |first1=Peter |title=Libya Antiqua: Report and Papers of the Symposium Organized by Unesco in Paris, 16 to 18 January 1984 – "Language and migrations of the early Saharan cattle herders: the formation of the Berber branch" |date=1986 |publisher=Unesco |isbn=9231023764 |page=30 |url=https://www.google.com/books?id=p_hwAAAAMAAJ |accessdate=14 September 2014}}</ref> terwyl onlangser navorsing aandui die Kermakultuur het tot die Oos-Soedannese tak van die Nyl-Saharatale behoort, en dat ander volke van Noord-Nubië (of Benede-Nubië) noord van Kerma Koesjitiese tale gepraat het voor die verspreiding van Oos-Soedannese tale uit Suid-Nubië.<ref name="Rilly2010">{{cite journal | vauthors = Rilly C | title = Recent Research on Meroitic, the Ancient Language of Sudan | date = 2010 |url = http://www.ityopis.org/Issues-1_files/ITYOPIS-I-Rilly.pdf}}</ref><ref name="Rilly200162">{{cite journal | vauthors = Rilly C | title = The Wadi Howar Diaspora and its role in the spread of East Sudanic languages from the fourth to the first millenia BCE | journal = Faits de Langues | volume = 47 | date = Januarie 2016 |url = https://brill.com/view/journals/fdl/47/1/article-p151.xml | doi = 10.1163/19589514-047-01-900000010 }}</ref><ref name="Rilly2008"/><ref name="Cooper">{{cite journal | vauthors = Cooper J | title = Toponymic Strata in Ancient Nubian placenames in the Third and Second Millenium BCE: a view from Egyptian Records | journal = Dotawo: A Journal of Nubian Studies | volume = 4 | date = 2017 | url = https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:7d8a387b-f850-4d56-8105-f84a30bf121a/download_file?file_format=pdf&safe_filename=Cooper%252C%2BToponymic%2BStrata%2Bin%2BAncient%2BNubian%2BPlacenames%252C%2BDotawo%2B4.pdf&type_of_work=Journal+article | access-date = 20 Maart 2020 | archive-date = 23 Mei 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200523123606/https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:7d8a387b-f850-4d56-8105-f84a30bf121a/download_file?file_format=pdf&safe_filename=Cooper%252C%2BToponymic%2BStrata%2Bin%2BAncient%2BNubian%2BPlacenames%252C%2BDotawo%2B4.pdf&type_of_work=Journal+article | url-status = dead }}</ref> ==Geografie== Nubië is in drie hoofstreke verdeel: Bo-, Middel- en Benede-Nubië, met verwysing na hulle ligging aan die Nyl. "Benede" verwys na streke stroomaf en "Bo" na streke stroomop. Benede-Nubië lê tussen die [[Eerste Katarak|Eerste]] en [[Tweede Katarak]] van die Nyl, binne die huidige grense van Egipte. Middel-Nubië lê tussen die Tweede en [[Derde Katarak]] en Bo-Nubië suid van die Derde Katarak.<ref>{{cite book |last1=Edwards |first1=David |title=The Nubian Past |date=2004 |publisher=Routledge |location=Oxon |isbn=9780415369886 |pages=2,90,106}}</ref> ==Geskiedenis== ===Voorgeskiedenis=== [[Beeld:Tools, Weapons and adornments from el-Barga (6000-5500 BC).jpg|thumb|Gereedskap, wapens en versierings van el-Barga (6000–5500 v.C.).]] Vroeë nedersettings het in Bo- én Benede-Nubië ontstaan. Die Egiptenare het na Nubië verwys as ''Ta-Seti'', of "Die land van die Boog", aangesien die Nubiërs ervare [[Boogskiet|boogskutters]] was.<ref name="Emberling 2011 8">{{cite book|last=Emberling|first=Geoff|title=Nubia: Ancient Kingdoms of Africa|year=2011|publisher=Institute for the study of the ancient world|location=New York|isbn=978-0-615-48102-9|pages=8}}</ref> Moderne geleerdes verwys gewoonlik na die mense uit dié streek as die "A-groep"-kultuur. Vrugbare landbougrond net suid van die Derde Katarak is bekend as die "voor-Kerma"-kultuur in Bo-Nubië. [[Beeld:Calendar aswan.JPG|thumb|links|260px|’n Gerekonstrueerde voorbeeld van die "kalendersirkil" by Nabta Playa.]] [[Beeld:Nubian A group.jpg|thumb|links|260px|Pottebakkersware van die Nubiese A-groep ([[Louvre]]).]] Die [[Neolitikum|Neolitiese]] volke in die Nylvallei het waarskynlik uit Soedan en die [[Sahara]] gekom, en in dié tyd was daar ’n gedeelde kultuur tussen dié twee streke en Egipte.<ref name="Keita 1990">{{cite journal |title=Studies of Ancient Crania From Northern Africa}} – S.O.Y. Keita, ''American Journal of Physical Anthropology'' (1990)</ref> Teen die 5de millennium&nbsp;v.C. was die volke in wat nou Nubië genoem word, deel van die [[Neolitiese Omwenteling]]. Klipreliëfwerk uit die Sahara beeld tonele uit wat lyk soos die verering van [[bees]]te; dit is tipies van dit wat vandag nog in dele van [[Oos-Afrika]] en die Nylvallei gesien word.<ref>{{cite web |url=http://www.anth.ucsb.edu/faculty/stsmith/research/nubia_history.html |title=Dr. Stuart Tyson Smith |work=ucsb.edu |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318232400/http://www.anth.ucsb.edu/faculty/stsmith/research/nubia_history.html |archive-date=18 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=20 Maart 2020 }}</ref> Klippe wat by [[Nabta Playa]] ontdek is, lyk soos een van die wêreld se eerste [[astronomie]]se toestelle – uit ’n tyd amper 2&nbsp;000 jaar voor [[Stonehenge]].<ref>[http://www.planetquest.org/learn/nabta.html PlanetQuest: The History of Astronomy]. Besoek op 2007-08-29</ref> Hierdie soort verskynsels het waarskynlik die basis gevorm van strukture uit beide die Neolitiese gemeenskap by Nabta Playa en die [[Ou Ryk van Egipte]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110806140123/http://www.comp-archaeology.org/WendorfSAA98.html Late Neolithic megalithic structures at Nabta Playa] deur Fred Wendorf (1998)</ref> Omstreeks 3500&nbsp;v.C. het die tweede "Nubiese" kultuur, die A-groep-kultuur, tot stand gekom.<ref>{{cite book|editor1-last=Shaw|editor1-first=Ian|editor2-last=Jameson|editor2-first=Robert|title=A Dictionary of Archaeology|date=2002|publisher=Wiley|isbn=978-0-631-23583-5|page=433}}</ref> Dit was in die tyd van die gemeenskappe in die voordinastiese [[Naqada]] van [[Bo-Egipte]], en dit het etnies en kultureel baie ooreengestem.<ref>[http://www.archaeology.org/interactive/hierakonpolis/nubian.html Hunting for the Elusive Nubian A-Group People] deur Maria Gatto, archaeology.org</ref><ref name="Keita further">{{cite journal|title=Further Studies of Crania From Ancient Northern Africa: An Analysis of Crania From First Dynasty Egyptian Tombs, using Multiple Discriminant Functions}}. American Journal of Physical Anthropology, 87: 245–254 (1992)</ref> Die A-groep het handel met die Egiptenare gedryf. Dit is duidelik uit groot hoeveelhede Egiptiese gebruikersgoedere wat in grafte van dié volke gekry is. Daar was onder meer [[goud]]voorwerpe, [[koper]]gereedskap, geglasuurde erdewerk, seels en ’n verskeidenheid potte.<ref>{{cite web |url=https://www.academia.edu/2386738/Hierarchy_and_heterarchy_-_the_earliest_cross-cultural_trade_along_the_Nile |title=Hierarchy and heterarchy – the earliest cross-cultural trade along the Nile |website=www.academia.edu |access-date=8 Junie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190809071913/https://www.academia.edu/2386738/Hierarchy_and_heterarchy_-_the_earliest_cross-cultural_trade_along_the_Nile |archive-date=9 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Beeld:Nubian. Female Figurine, ca. 3500-3100 B.C.E.jpg|thumb|180px|Nubiese figuur van [[terracotta]] uit die Neolitikum (omstreeks 3500-3100 v.C.).]] Daar is tekens van ’n verenigde koninkryk omstreeks 3300&nbsp;v.C., soos blyk uit vondste by [[Qustul]]. Hulle het aansienlike bande (kultureel én geneties) met die kultuur van Naqada gehad. Die Nubiese kultuur kon selfs bygedra het tot die vereniging van die Nylvallei. Rondom die einde van die protodinastiese tydperk het Naqada blykbaar, in sy poging om die Nylvallei te verenig, Ta-Seti (waar Qustul geleë was) verower en dit met Egipte geharmonieer. Nubië het dus die eerste ''[[nomos]]'' (administratiewe afdeling) van Bo-Egipte geword. Dit lyk of die hele A-groep-streek met die tyd van die [[1ste Dinastie van Egipte|1ste Dinastie]] ontvolk was,<ref name="Emberling 2011 8" /> waarskynlik weens migrasie na die weste en suide. Die A-groep-kultuur het begin afneem in die vroeë 28ste eeu&nbsp;v.C. Die Amerikaanse argeoloog George Reisner het voorgestel dat die plek daarvan ingeneem is deur ’n kultuur wat hy die "B-groep" noem, maar die meeste argeoloë glo daar het nie so ’n kultuur bestaan nie en dat die streek tussen omstreeks 3000 en 2500&nbsp;v.C. ontvolk geraak het.<ref>{{cite book|editor1-last=Shaw|editor1-first=Ian|editor2-last=Jameson|editor2-first=Robert|title=A Dictionary of Archaeology|date=2002|publisher=Wiley|isbn=978-0-631-23583-5|page=115}}</ref><ref>{{cite book|last1=Török|first1=László|title=Between Two Worlds:The Frontier Region between Ancient Nubia and Egypt 3700 BC – 500AD|date=2008|publisher=Brill|isbn=9789004171978 |pages=53–54}}</ref> Die rede kan Egiptiese invalle en strooptogte wees wat in dié tyd begin het. Nubië het waarskynlik as ’n handelstussenganger tussen Egipte en tropiese Afrika gedien. Die streek word in 2300&nbsp;v.C. die eerste keer genoem in verslae uit die Ou Ryk oor handelsendings. In [[Aswan]], reg bo die Eerste Katarak, destyds die suidelike grens van Egiptiese beheer, het Egiptenare deur Nubië goud, wierook, ivoor, koper en eksotiese diere uit tropiese Afrika ingevoer. Namate handel tussen Egipte en Nubië toegeneem het, het rykdom en stabiliteit ook gegroei. Teen die tyd van Egipte se [[6de Dinastie van Egipte|6de Dinastie]] was Nubië in ’n reeks klein koninkryke verdeel. Dit is onseker of hierdie "C-groep"-volke,<ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/2394005/The_C-Group_people_in_Lower_Nubia_2500_-_1500_BC._Cattle_pastoralists_in_a_multicultural_setting|title=The C-Group people in Lower Nubia, 2500 – 1500 BC. Cattle pastoralists in a multicultural setting|website=www.academia.edu|access-date=2016-06-08}}</ref> wat van omstreeks 2500 tot 1500&nbsp;v.C. floreer het, ’n interne evolusie of indringers was. Daar is ’n besliste ooreenkoms tussen die A- en C-groep se pottebakkersware, en hulle was dalk lede van die A-groep wat teruggekeer het, maar dit kon ook ’n interne herlewing van verlore kunsvorms gewees het. In dié tyd het die Sahara te droog geword om menslike lewe te onderhou, en dit is moontlik dat daar ’n skielike instroming van nomades uit die Sahara was. Tydens Egipte se [[Middelryk van Egipte|Middelryk]] (omstreeks 2040-1640&nbsp;v.C.) het Egipte in Nubië se rigting begin uitbrei om beheer te kry oor die handelsroetes in Noord-Nubië, en dus direkte toegang tot handel met Suid-Nubië. Hulle het ’n reeks forte aan die Nyl gebou, onder die Tweede Katarak. Dit lyk of dié forte vreedsame betrekkinge, maar min interaksie, met die plaaslike Nubiërs gehad het.<ref>{{cite web |url=https://www.academia.edu/2393840/Between_Kush_and_Egypt_The_C-Group_people_of_Lower_Nubia_during_the_Middle_Kingdom_and_Second_Intermediate_Period |title=Between Kush and Egypt: The C-Group people of Lower Nubia during the Middle Kingdom and Second Intermediate Period |website=www.academia.edu |access-date=8 Junie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190809071923/https://www.academia.edu/2393840/Between_Kush_and_Egypt_The_C-Group_people_of_Lower_Nubia_during_the_Middle_Kingdom_and_Second_Intermediate_Period |archive-date=9 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ===Nubië en Antieke Egipte=== [[Beeld:A pair of Nubians from the royal palace adjacent to the temple of Medinet Habu, from the reign of Ramesses III (1182-1151 BC).jpg|thumb|links|180px|Twee Nubiërs, uit die paleis langs die tempel van [[Medinet Haboe]], uit die bewind van [[Ramses III]] (1182-1151 v.C.).]] Een vertolking is dat die heersers van die Nubiese A-groep en die vroeë Egiptiese [[Farao|farao's]] verwante koninklike simbole gebruik het. Ooreenkomste in [[rotskuns]] van A-Groep-Nubië en Bo-Egipte ondersteun dié mening. Antieke Egipte het Nubiese grondgebied in verskeie tydperke verower en dele van die gebied by sy provinsies ingelyf. Die Nubiërs het op hulle beurt Egipte onder sy 25ste Dinastie verower.<ref>Barbara Watterson, ''The Egyptians''. Blackwell, Oxford. pp. 50–117</ref> {{Hiero|Ta-seti en Nubië|Ta-seti<br> <hiero>N17-Aa32-X1:N18</hiero><br>Nubië, Nubiërs<br><hiero>N35:G21-H-s-Z4-T14-A2</hiero> | align=right}} Die betrekkinge tussen die twee magte toon ook vreedsame kulturele wisselwerking en samewerking, insluitende gemengde huwelike. [[Medjay]] (''mḏꜣ'')<ref>Erman & Grapow, ''Wörterbuch der ägyptischen Sprache'', 2, 186.1–2</ref> is die naam wat Egipte aan ’n distrik in die huidige Noord-Soedan gegee het waar ’n antieke Nubiese volk gewoon het. Hulle het deel van die Egiptiese weermag geword. In die Middelryk van Egipte het "Medjay" nie meer na ’n distrik verwys nie, maar na ’n clan of volk. Dit is nie bekend wat van die distrik geword het nie, maar ná die [[Eerste Oorgangstydperk van Egipte|Eerste Oorgangstydperk]] kom dit en ander distrikte in Nubië nie meer in die geskrewe rekords voor nie.<ref>{{cite book |last=Gardiner |first=Alan H. |year=1947 |title=Ancient Egyptian Onomastica |volume=1 |publisher=Oxford University Press |ref=harv}}</ref> Geskrifte noem die Medjay as ’n nomadiese woestynvolk. Mettertyd is hulle in die Egiptiese weermag opgeneem. Daar was hulle garnisoentroepe in Egiptiese versterkings in Nubië en het hulle die woestyne gepatrolleer. Later is hulle selfs gebruik in [[Kamoses]] se veldtog teen die [[Hyksos]]<ref>{{cite book |last=Shaw |first=Ian |year=2000 |title=The Oxford History of Ancient Egypt |url=https://archive.org/details/oxfordhisto00shaw |url-access=registration |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-280293-3 |ref=harv}}</ref> en het hulle instrumenteel geword in die omskepping van Egipte in ’n militêre mag.<ref>{{cite book |last1=Steindorff |first1=George |last2=Seele |first2=Keith C. |year=1957 |title=When Egypt Ruled the East |url=https://archive.org/details/whenegyptruledea0000stei |url-access=registration |publisher=University of Chicago Press |ref=harv}}</ref> In die [[18de Dinastie]] van die Nuwe Ryk was die Medjay ’n paramilitêre elitepolisiemag.<ref name="Wilkinson 1999 8">{{cite book|last=Emberling|first=Geoff|title=Early Dynastic Egypt|year=1999|publisher=Routledge|location=Londen|isbn=0-415-18633-1|pages=165}}</ref> Die term het nie meer na ’n etniese groep verwys nie en mettertyd het dit sinoniem geword met polisiëring in die algemeen. As ’n elitepolisiemag is hulle dikwels gebruik om waardevolle gebiede te beskerm, veral koninklike en godsdienstige komplekse. Verskeie farao's van Nubiese herkoms het volgens Egiptoloë in verskeie tydperke ’n belangrike rol in Egipte gespeel, veral die [[12de Dinastie]]. Hulle het sake op ’n eg Egiptiese manier hanteer, en dit het die groot kulturele invloede tussen die streke weerspieël. In die Nuwe Ryk kon nie meer argeologies tussen die Egiptenare en Nubiërs onderskei word nie. ===Kerma=== [[Beeld:Kerma city.JPG|thumb|220px|Die stad Kerma.]] [[Beeld:TurinPapyrus1.jpg|thumb|220px|Die Turynse Papiruskaart.]] Die eerste koninkryk wat ’n groot deel van die streek verenig het, was die Kermakultuur, genoem na die stad [[Kerma]], wat vermoedelik die hoofstad was. Dit was een van die vroegste stedelike sentrums in die Nylstreek<ref>{{cite web |url=https://www.academia.edu/2380609/The_Kingdom_of_Kush_An_African_Centre_on_the_Periphery_of_the_Bronze_Age_World_System |title=The Kingdom of Kush: An African Centre on the Periphery of the Bronze Age World System |website=www.academia.edu |access-date=8 Junie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518175849/https://www.academia.edu/2380609/The_Kingdom_of_Kush_An_African_Centre_on_the_Periphery_of_the_Bronze_Age_World_System |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die inwoners het óf een van die [[Koesjitiese tale]] gepraat<ref name="Bechaus-Gerst"/><ref name="Lbant"/> óf, volgens onlangser navorsing, ’n Oos-Soedannese taal van die [[Nilo-Sahariese tale|Nyl-Saharataalfamilie]].<ref name="Rilly2010"/><ref name="Rilly200162"/><ref name="Rilly2008">{{cite journal | vauthors = Rilly C | title = Enemy brothers. Kinship and relationship between Meroites and Nubians (Noba) | journal = Polish Centre for Mediterranean Archaeology | date = 2008 |url = https://www.academia.edu/36487671/Claude_Rilly_ENEMY_BROTHERS._KINSHIP_AND_RELATIONSHIP_BETWEEN_MEROITES_AND_NUBIANS_NOBA | doi = 10.31338/uw.9788323533269.pp.211-226 }}</ref><ref name="Cooper"/> Teen 1750&nbsp;v.C. was die konings van Kerma magtig genoeg om die bou van groot mure en strukture van modderstene te organiseer. Hulle het ook goed toegeruste graftomes gehad met besittings daarin vir die [[hiernamaals]] en baie mense wat geoffer is. Op terreine van Kerma wat opgegrawe is, is tipiese Nubiese [[argitektuur]] aangetref, soos groot graftombes en paleisagtige strukture. In ’n stadium het Kerma amper Egipte verower. Egipte het ’n groot nederlaag teen die Koninkryk Koesj gely.<ref>Tomb Reveals Ancient Egypt's Humiliating Secret ''The Times'' (London, 2003)</ref><ref>{{cite news|title=Elkab's hidden treasure|url=http://weekly.ahram.org.eg/2003/649/he1.htm|newspaper=Al-Ahram|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090215024748/http://weekly.ahram.org.eg/2003/649/he1.htm|archivedate=2009-02-15}}</ref> Volgens Davies, hoof van die gesamentlike span van die [[Britse Museum]] en Egiptiese argeoloë, was die aanval so verwoestend dat, as Kerma se magte besluit het om te bly en Egipte te verower, hulle dié land van die wêreldkaart kon gevee het. Toe Egipte se mag tydens die Nuwe Ryk (omstreeks 1532-1070&nbsp;v.C.) herlewe, het die Egiptenare begin om verder suidwaarts uit te brei. Hulle het die stad en koninkryk Kerma verwoes en Egipte tot by die [[Vierde Katarak]] uitgebrei. Teen die einde van [[Toetmoses I]] se bewind (1520&nbsp;v.C.) was die hele Noord-Nubië geannekseer. Die Egiptenare het ’n nuwe administratiewe sentrum by [[Napata]] gebou en die gebied gebruik om [[goud]] en [[wierook]] te vervaardig.<ref>James G. Cusick (5 Maart 2015). Studies in Culture Contact: Interaction, Culture Change, and Archaeology. SIU Press. pp. 269–. {{ISBN|978-0-8093-3409-4}}.</ref><ref>Richard Bulliet; Pamela Crossley; Daniel Headrick (1 Januarie 2010). The Earth and Its Peoples. Cengage Learning. pp. 66–. {{ISBN|0-538-74438-3}}.</ref> Nubiese goudvervaardiging het Egipte een van die primêre bronne van dié [[edelmetaal]] in die [[Midde-Ooste]] gemaak. Die primitiewe werktoestande van die slawe word deur [[Diodorus Siculus]] genoem – hy het later van die myne te sien gekry.<ref>Anne Burton (1973). Diodorus Siculus, Book 1: A Commentary. BRILL. pp. 129–. {{ISBN|90-04-03514-1}}.</ref> Een van die oudste bekende [[kaart]]e is van ’n goudmyn in Nubië. Die Turynse Papiruskaart dateer van omstreeks 1160&nbsp;v.C.; dit is ook een van die oudste padkaarte wat bewaar gebly het.<ref>James R. Akerman; Robert W. Karrow (2007). Maps: Finding Our Place in the World. University of Chicago Press. {{ISBN|978-0-226-01075-5}}.</ref> ===Koesj=== {{Hoofartikel|Koesj}} [[Beeld:Taharaqa as sphinx, E 3916 (6552243769).jpg|thumb|links|150px|’n Beeld van [[Tirhaka]], 25ste Dinastie.]] ====Napata-tydperk==== Toe die Egiptenare aan die Napata-streek onttrek, het hulle ’n blywende nalatenskap agtergelaat wat met plaaslike gebruike gemeng geraak het – die gevolg was die Koninkryk Koesj. Aregoloë het verskeie grafte in die gebied ontdek wat lyk of hulle plaaslike leiers s’n was. Die Koesjiete is daar begrawe kort nadat Egipte die Nubiese front gedekoloniseer het. Koesj het baie Egiptiese gebruike oorgeneem, soos hulle [[Egiptiese mitologie|godsdiens]] en die rituele offering van slawe.<ref>https://www.penn.museum/sites/expedition/medieval-nubia/?et_rid=586265644&s_campaign=arguable:newsletter</ref> Koesj het onder [[Pije]] Egipte verower en in die 8ste eeu&nbsp;v.C. oor die land geheers as die [[25ste Dinastie van Egipte|25ste Dinastie]].<ref>{{cite web |url=http://www.ancientsudan.org/history_06_nubconegypt.htm |title=Ancient Sudan~ Nubia: History: The Kushite Conquest of Egypt |work=ancientsudan.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515000416/http://www.ancientsudan.org/history_06_nubconegypt.htm |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Koesjiete het hulle noordelike bure amper 100 jaar lank oorheers, totdat hulle ná ’n lang oorlog deur die [[Assirië|Assiriërs]] oorwin is, ’n veldtog wat geëindig het met die verwoesting van [[Thebe, Egipte|Thebe]]. Hoewel die Assiriërs Egipte net ná die inval verlaat het, het die inheemse [[26ste Dinastie van Egipte]] onder [[Psamtik I]] die Koesjiete permanent uit Egipte verdryf. Die erfgename van Koesj het hulle nuwe hoofstad by Napata gevestig, en later by [[Meroë]]. Van die Nubiese konings uit dié tyd is [[Tirhaka]] miskien die bekendste. Hy was die seun en derde opvolger van Pije en is omtreeks 690&nbsp;v.C. in [[Memphis (Egipte)|Memphis]], Egipte, gekroon.<ref>{{cite book|last=Diop|first=Cheikh Anta|title=The African Origin of Civilization|year=1974|publisher=Lawrence Hill Books|location=Chicago, Illinois|isbn=1-55652-072-7|pages=219–221}}</ref> Tirhaka het oor beide Nubië en Egipte regeer, Egiptiese tempels by [[Karnak]] gerestoureer en nuwe tempels en piramides gebou voordat die Assiriërs die Koesjiete verslaan het.<ref>{{cite book|last=Bonnet|first=Charles|title=The Nubian Pharaohs|year=2006|publisher=The American University in Cairo Press|location=New York|isbn=978-977-416-010-3|pages=142–154}}</ref><ref>{{cite book|last=Mokhtar|first=G.|title=General History of Africa|year=1990|publisher=University of California Press|location=Kalifornië, VSA|isbn=0-520-06697-9|pages=161–163}}</ref><ref>{{cite book|last=Emberling|first=Geoff|title=Nubia: Ancient Kingdoms of Africa|year=2011|publisher=Institute for the Study of the Ancient World|location=New York|isbn=978-0-615-48102-9|pages=9–11}}</ref><ref>{{cite book|last=Silverman|first=David|title=Ancient Egypt|year=1997|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-521270-3|pages=[https://archive.org/details/ancientegypt00davi_0/page/36 36–37]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/ancientegypt00davi_0/page/36}}</ref> ====Meroïtiese tydperk==== [[Beeld:Marble head of Nubian denizen.jpg|thumb|links|150px|’n Marmerbeeld van die gesig van ’n Nubiër, omstreeks 120-100&nbsp;v.C.]] {{Hoofartikel|Meroë}} [[Meroë]] (800&nbsp;v.C - 350&nbsp;n.C.) in Suid-Nubië lê aan die oosoewer van die Nyl, sowat 200&nbsp;km noordoos van [[Khartoem]]. Die inwoners het baie Egiptiese gebruike behou, maar was in baie opsigte uniek. Hulle het hulle eie [[skryfstelsel]] ontwerp deur eers Egiptiese [[hiërogliewe]] te gebruik en later ’n [[alfabet]] met 23 tekens.<ref>[http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/nubia/mwriting.html Meroë: writing] – digitalegypt</ref> Die konings is ook in dié tyd in Meroë begrawe. ===Achaemenidese tydperk=== [[Beeld:Xerxes detail Ethiopian.jpg|thumb|230px|''Kušiya''-soldaat van die Achaemenidese weermag, 480&nbsp;v.C.]] Die [[Achaemenidiese Ryk]] het Koesj verower, moontlik in die tyd van [[Kambuses]] (omstreeks 530&nbsp;v.C.) of meer waarskynlik [[Darius I]] (550-486&nbsp;v.C.), wat die verowering van Koesj (''Kušiya'') in sy inskripsies noem.<ref>{{cite book |last1=Dandamaev |first1=M. A. |title=A Political History of the Achaemenid Empire |date=1989 |publisher=BRILL |isbn=9004091726 |pages=80–81 |url=https://books.google.com/books?id=ms30qA6nyMsC&pg=PA80 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Curtis |first1=John |last2=Simpson |first2=St John |title=The World of Achaemenid Persia: History, Art and Society in Iran and the Ancient Near East |date=2010 |publisher=I.B.Tauris |isbn=9780857718013 |page=222 |url=https://books.google.com/books?id=IoQAAwAAQBAJ&pg=PA222 |language=en}}</ref> [[Strabo]] beskryf ’n botsing met die [[Romeinse Ryk]] waarin die Romeine die Nubiërs verslaan het. Volgens Strabo het [[Gaius Petronius]] (in dié tyd ’n Romeinse prefek van Egipte) met ’n groot leër suidwaarts opgeruk. Hulle het naby Thebe met die Koesjiete slaags geraak en hulle gedwing om na Koesj terug te trek. Petronius het toe ’n afvaardiging na die Koesjiete gestuur om oor ’n vredesooreenkoms te besluit en sekere eise te stel. Toe die Koesjiete ná drie dae nie reageer nie, het Petronius na die Koesjitiese stad Premnis (die hedendaagse Karanog) opgeruk. Van daar is hy na Napata, die tweede hoofstad naas Meroë, en het hy dit verwoes. Volgens Strabo het Petronius die inwoners gevange geneem.<ref>Nubian Queens in the Nile Valley and Afro-Asiatic Cultural History – Carolyn Fluehr-Lobban, Professor of Anthropology, Museum of Fine Arts, Boston U.S.A, 20-26 Augustus 1998</ref> In dié tyd het die streek in verskeie kleiner groepe met individuele leiers, of generaals, verdeel. Hulle het geveg om beheer van wat nou Nubië is, asook die omringende gebiede. Dit het die hele streek verswak en kwesbaar vir aanvalle gemaak. Meroë is eindelik verower deur die opkomende [[Koninkryk Aksum|Koninkryk Aksoem]] in die suide. Die een of ander tyd in die 4de eeu n.C. is die streek verower deur die [[Noba]], van waar die naam "Nubië" dalk kom. Die Romeine het daarna na die streek as "Nobatia" verwys. [[Beeld:Cross, Faras.jpg|thumb|130px|’n Muurskildering van ’n Christelike kruis (Faras, 12de eeu).]] ===Christelike Nubië=== Omstreeks 350&nbsp;n.C. is die gebied deur die Koninkryk Aksoem verower en het die Meroïtiese Ryk ophou bestaan. Eindelik het drie kleiner, [[Christelik]]e koninkryke in die plek daarvan ontstaan: In die noorde was Nobatië, tussen die [[Eerste Katarak|Eerste]] en [[Tweede Katarak]] van die Nyl, met sy hoofstad by Pachoras (die hedendaagse Faras in Egipte); in die middel was Makoerië, met sy hoofstad by Ou Dongola; en in die suide was Alodië, met sy hoofstad by Soba (naby Khartoem). Teen die 7de eeu het Makoerië uitgebrei en die oorheersende mag in die gebied geword. Dit was sterk genoeg om die suidelike uitbreiding van [[Islam]] te keer nadat die [[Arabiere]] Egipte verower het. Ná ’n paar mislukte invalle het die nuwe Egiptiese leiers ’n verdrag met Dongola gesluit, wat gelei het tot vreedsame naasbestaan en handel. Die Nubiërs moes ook ’n jaarlikse betaling doen deur slawe en ander goedere aan die Islamitiese goewerneur in [[Aswan]] te betaal.<ref>https://www.penn.museum/sites/expedition/medieval-nubia/?et_rid=586265644&s_campaign=arguable:newsletter</ref> Hierdie verdrag het 600 jaar geduur.<ref>https://www.penn.museum/sites/expedition/medieval-nubia/?et_rid=586265644&s_campaign=arguable:newsletter</ref> Die belangrikste uitvoer was [[dadel]]s, slawe,<ref>https://www.penn.museum/sites/expedition/medieval-nubia/?et_rid=586265644&s_campaign=arguable:newsletter</ref> [[ivoor]] en [[goud]]; invoer het bestaan uit Egiptiese [[keramiek]], [[tekstiel]] en [[glas]].<ref>https://oi.uchicago.edu/museum-exhibits/nubia/medieval-nubia?et_rid=586265644&s_campaign=arguable:newsletter</ref> Mettertyd het die instroming van Arabiese handelaars Islamitiese invloede na Nubië gebring en Islam het die Christendom geleidelik vervang. Ná ’n onderbreking in die betaling van slawe het die Egiptiese [[Mameluk]]ke Nubië ook in 1272 ingeval en hulleself as heesers van die helfte van Nubië verklaar.<ref>https://www.penn.museum/sites/expedition/medieval-nubia/?et_rid=586265644&s_campaign=arguable:newsletter</ref> Die instroming van Arabiere en Nubiërs in Egipte en Soedan het bygedra tot die onderdrukking van die Nubiese identiteit ná die verval van die laaste Nubiese koninkryk omstreeks 1504. ’n Groot meerderheid van die Nubiese bevolking is tans [[Moslem]]s, en [[Arabies]] is hulle hooftaal vir kommunikasie benewens hulle inheemse taal, ou Nubies. Unieke Nubiese eienskappe kom voor in hulle [[kultuur]] ([[klere]]drag, [[dans]]e, [[tradisie]]s en [[musiek]]). ===Islamitiese Nubië=== In die 14de eeu het die Dongola-regering verval. Die streek is verdeel en deur Arabiere oorheers. In die volgende eeue was daar verskeie Arabiese invalle in die gebied, sowel as die stigting van ’n paar klein koninkryke. Noord-Nubië het onder Egiptiese beheer gekom, terwyl die suide van die 16de eeu af deur die Koninkryk [[Sennar]] beheer is. [[Beeld:Gallery of Nubians (early 19th centuy).jpg|thumb|220px|Nubiërs uit die vroeë 19de eeu.]] Die hele gebied het onder Egiptiese beheer gekom tydens die bewind van [[Mohammed Ali van Egipte|Mohammed Ali]] in die vroeë 19de eeu, en het later ’n gesamentlike Anglo-Egiptiese [[kondominium]] geword. ==Huidige kwessies== Met die einde van [[kolonialisme]], die stigting van die [[Egipte|Republiek Egipte]] in 1953 en die afstigting van die [[Soedan|Republiek Soedan]] in 1956 is Nubië tussen Egipte en Soedan verdeel. In die vroeë 1970's is baie Egiptiese en Soedannese [[Nubiërs]] gedwing om te verskuif om plek te maak vir die [[Nassermeer]] ná die bou van die [[Aswandam|damme by Aswan]].<ref name="NubianFoundation">{{cite web |url=http://nubianfoundation.org/about-nubia/ |title=About Nubia |date=2018 |website=Nubian Foundation |access-date=31 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024061651/http://nubianfoundation.org/about-nubia/ |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Daar is nou Nubiese nedersettings noord van Aswan aan die wesoewer van die Nyl en op [[Elephantine-eiland]]. Baie Nubiërs woon ook in groot stede, soos [[Kaïro]].<ref name="NubianFoundation" /> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== * [http://www.africankingdoms.com Koninkryke in Afrika] * [http://www.ancientsudan.org Webtuiste oor antieke Soedan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514225814/http://www.ancientsudan.org/ |date=14 Mei 2019 }} * [http://www.wdl.org/en/item/2550 "Journey to Ethiopia, Eastern Sudan, and Nigritia"] is in 1862-'63 deur Pierre Trémaux geskryf. Dit bevat uitgebreide beskrywings en tekeninge van Nubië. * [http://digitalcollections.aucegypt.edu/cdm/ref/collection/p15795coll11/id/3125 "1960s Nubia Scrapbook"] * [http://nubianfoundation.org/ Nubiese Stigting vir die Bewaring van ’n Kultuurerfenis] {{CommonsKategorie-inlyn|Nubia}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nubia}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geografie van Egipte]] [[Kategorie:Geografie van Soedan]] [[Kategorie:Koesj]] g06scpld3ddiszu0jekb56y4hni9eth 0 93706 2889870 2862539 2026-04-03T21:21:41Z JayCubby 185167 ([[c:GR|GR]]) [[File:MaryJaneKelly Ripper 100.jpg]] → [[File:MaryJaneKelly Ripper.jpg]] res 2889870 wikitext text/x-wiki {{Moordenaar | naam = Jack the Ripper | beeld = JacktheRipper1888.jpg | onderskrif="With the Vigilance Committee in the East End: A Suspicious Character" uit ''The Illustrated London News'', 13 Oktober 1888. | gebore = | oorlede = | doodsrede = | land = Brittanje | bynaam = Die Whitechapel-moordenaar <br />"Leather Apron" | beroep = | misdaad = Reeksmoordenaar | plek = Whitechapel, [[Londen]] | datums = 1888–1891? <br /> 1888 – "kanonieke 5" | slagoffers = Onbekend (5 "kanoniek") | gedood = | beseer = | metode = | motief = | vonnis = | vonnisdatum = | vrygelaat = | other1 = }} '''Jack the Ripper''' is die bekendste naam van verskeie wat aan ’n ongeïdentifiseerde [[reeksmoordenaar]] gegee is wat in 1888 hoofsaaklik in die arm [[Whitechapel]]-gebied van [[Londen]] bedrywig was. Die naam het ontstaan nadat die polisie ’n brief van iemand gekry het waarin die skrywer homself so genoem en beweer het hy is die moordenaar. Daar word algemeen geglo die brief was ’n siek grap, of dat dit deur ’n joernalis geskryf kon gewees het om belangstelling in die storie te verhoog. In misdaadlêers en [[koerant]]e is hy aanvanklik die Whitechapel-moordenaar of "Leather Apron" genoem. Aanvalle wat met Jack the Ripper verbind word, was gewoonlik op vroulike [[Prostitusie|prostitute]] wat in die arm dele van Londen gewerk het. Hul keel is afgesny voordat die onderlyf vermink is. Die feit dat inwendige [[Orgaan|organe]] uit minstens drie van die slagoffers verwyder is, het gelei tot voorstelle dat die moordenaar kennis van die menslike [[anatomie]] of [[chirurgie]] het. Vanweë die geweld van die moorde het die publiek dit al hoe meer verbind met een mens, wat hulle Jack the Ripper begin noem het. Die groot dekking van die moorde in koerante het daartoe gelei dat hy ’n internasionale legende geword het. Hoewel 11 gewelddadige moorde tot in 1891 in Whitechapel gepleeg is, kon die polisie nie almal met mekaar verbind nie. Vyf slagoffers is tussen 31 Augustus en 9 November 1888 vermoor; hulle word die "kanonieke vyf" genoem en daar word geglo hulle moorde hou verband met mekaar. Hulle is: Mary Ann Nichols, Annie Chapman, Elizabeth Stride, Catherine Eddowes en Mary Jane Kelly. Omdat die moorde nooit opgelos is nie, het die legendes oor Jack the Ripper ’n kombinasie geword van ware historiese navorsing, folklore en samesweringsteorieë. Daar is nou al meer as 100 teorieë oor die Ripper se identiteit en talle fiksiewerke oor die moorde. == Agtergrond == In die middel van die [[19de eeu]] was daar ’n groot toename in [[Ierland|Ierse]] immigrante in Engeland wat die bevolking in dele van baie stede, onder meer die [[East End]] van Londen, geweldig opgestoot het. Van 1882 het [[Jood]]se [[pogrom]]-vlugtelinge uit die [[Russiese Ryk]] en ander dele van [[Oos-Europa]] ook na dié gebied gestroom.<ref>Kershen, Anne J., "The Immigrant Community of Whitechapel at the Time of the Jack the Ripper Murders", in Werner, pp. 65–97; Vaughan, Laura, "Mapping the East End Labyrinth", in Werner, p. 225</ref> Werk- en behuisingstoestande het versleg en ’n groot ekonomiese subklas het ontwikkel.<ref>[http://booth.lse.ac.uk/ ''Life and Labour of the People in London'' (Londen: Macmillan, 1902–1903)] (Die Charles Booth aanlyn argief) besoek op 5 Augustus 2008</ref> Diefstal, geweld en alkoholmisbruik was algemeen en die armoede het baie vroue tot [[prostitusie]] gedryf. In Oktober 1888 is geskat dat daar 62 [[Bordeel|bordele]] en 1&nbsp;200 prostitute in Whitechapel was.<ref>Evans and Skinner, ''Jack the Ripper: Letters from Hell'', p. 1; Polisieverslag van 25 Oktober 1888, MEPO 3/141 ff. 158–163, aangehaal in Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', p. 283; Fido, p. 82; Rumbelow, p. 12</ref> Die ekonomiese probleme het gepaard gegaan met ’n toename in sosiale spanning. Tussen 1886 en 1889 het gereelde demonstrasies gelei tot polisie-optrede en verdere openbare onrus.<ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', pp. 131–149; Evans en Rumbelow, pp. 38–42; Rumbelow, pp. 21–22</ref> Anti-semitisme, misdaad, rassisme en armoede het mense laat glo Whitechapel is ’n berugte, immorele plek.<ref>Marriott, John, "The Imaginative Geography of the Whitechapel murders", in Werner, pp. 31–63</ref> In 1888 is sulke idees versterk deur ’n reeks gewelddadige, groteske moorde wat toegeskryf is aan een man, wat Jack the Ripper genoem is, en dit het ongekende aandag in die media geniet.<ref>Haggard, Robert F. (1993), "Jack the Ripper As the Threat of Outcast London", ''Essays in History'', vol. 35, Corcoran Department of History at the University of Virginia</ref> == Moorde == [[Lêer:Whitechapel Spitalfields 7 murders.JPG|duimnael|links|280px|Die plekke waar die eerste sewe Whitechapel-moorde gepleeg is.]] Die groot getal aanvalle op vroue in dié tyd in die East End maak dit moeilik om te bepaal hoeveel van die moorde een persoon se werk was.<ref>Woods and Baddeley, p. 20</ref> Elf aparte moorde is gepleeg tussen 3 April 1888 en 13 Februarie 1891, en hulle was saam in polisieverslae bekend as die Whitechapel-moorde.<ref name=met>{{Citation |url=http://content.met.police.uk/Article/The-Crimes/1400015321521/1400015321521|title=The Crimes|publisher=London Metropolitan Police|accessdate=1 Oktober 2014}}</ref><ref>Cook, pp. 33–34; Evans and Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', p. 3</ref> Menings wissel oor hoeveel moorde die Ripper se werk was, maar vyf slagoffers, bekend as die "kanonieke vyf", se dood word in die algemeen aan hom toegeskryf.<ref>Cook, p. 151</ref> Die meeste kenners meen diep snymerke aan die keel, verminkings van die onderlyf, die verwydering van interne organe en al hoe erger gesigsverminkings was Jack the Ripper se modus operandi.<ref name=keppel /> Die twee eerste Whitechapel-slagoffers, Emma Elizabeth Smith en Martha Tabram, maak nie deel van die "kanonieke vyf" uit nie.<ref>Evans and Rumbelow, pp. 47–55</ref> Smith is op 3 April 1888 beroof en seksueel aangerand. ’n Stomp voorwerp is in haar [[vagina]] opgedruk en dit het haar [[buikvlies]] geskeur. Sy het buikvliesontsteking gekry en is die volgende dag in die hospitaal oorlede.<ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', pp. 27–28; Evans en Rumbelow, pp. 47–50; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 4–7</ref> Sy het gesê twee of drie mans het haar aangeval van wie een ’n tiener was.<ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', p. 28; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 4–7</ref> Die pers het die aanval met die latere moorde verbind, maar die meeste kenners beskou dit as ’n bendevoorval wat niks met die Ripper-saak te doen het nie.<ref name=met /><ref name=odnb /><ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', pp. 29–31; Evans en Rumbelow, pp. 47–50; Marriott, pp. 5–7</ref> Tabram is op 7 Augustus 1888 vermoor; sy het 39 steekwonde gehad. Die geweld van die aanval, die gebrek aan ’n duidelike motief en die nabyheid aan die plek en datum van die ander moorde het daartoe gelei dat die polisie die moorde met mekaar verbind het.<ref>Evans en Rumbelow, pp. 51–55</ref> Wat die aanval van die ander onderskei, is die feit dat sy gesteek is en nie keelaf gesny of in haar onderlyf vermink is nie. Baie kenners beskou dit dus as ’n afsonderlike geval.<ref>Evans en Rumbelow, pp. 51–55; Marriott, p. 13</ref> === "Kanonieke vyf" === Die sogenaamde kanonieke vyf van Ripper se slagoffers was Mary Ann Nichols, Annie Chapman, Elizabeth Stride, Catherine Eddowes en Mary Jane Kelly. Nichols se lyk is op Vrydag 31 Augustus 1888 omstreeks 03:40 ontdek. Haar keel is met twee hale afgesny en haar onderlyf is deur ’n groot sny oopgekloof. Dieselfde mes het ander wonde aan die onderlyf toegedien.<ref>Evans en Rumbelow, pp. 60–61; Rumbelow, pp. 24–27</ref> Chapman se lyk is op 8 September omstreeks 06:00 naby ’n deur in ’n agterplaas ontdek. Sy is ook met twee hale keelaf gesny.<ref>Rumbelow, p. 42</ref> Haar onderlyf is heeltemal oopgekloof en later is ontdek haar [[baarmoeder]] is verwyder.<ref>Marriott, pp. 26–29; Rumbelow, p. 42</ref> By die nadoodse ondersoek het een getuie gesê hy het Chapman omstreeks 05:30 saam met ’n slordige, donkerharige man gesien.<ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', p. 153; Cook, p. 163; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', p. 98; Marriott, pp. 59–75</ref> Stride en Eddowes is vroeg die oggend van Sondag 30 September 1888 vermoor. Stride se lyk is omstreeks 01:00 ontdek. Die oorsaak van haar dood was ’n enkele sny wat die hoofslagaar aan die linkerkant van haar nek afgesny het. Dit is onseker of iemand anders haar vermoor het en of die Ripper versteur is terwyl hy die moord gepleeg het, want haar onderlyf is nie vermink nie.<ref>Cook, p. 157; Marriott, pp. 81–125</ref> Getuies wat gedink het hulle het haar vroeër die aand saam met ’n man gesien, se beskrywings verskil; volgens sommige was die man donker en volgens ander lig; volgens sommige slordig en volgens ander netjies aangetrek.<ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', pp. 176–184</ref> Eddowes se lyk is sowat ’n driekwartier later ontdek. Haar keel is afgesny en haar onderlyf oopgekloof. Haar linkernier en ’n groot deel van die baarmoeder is verwyder. ’n Plaaslike inwoner het iemand wat Eddowes kon gewees het, kort voor die moord saam met ’n slordige, ligte man gesien.<ref name=lawende /> Twee metgeselle kon nie sy beskrywing beaam nie.<ref name=lawende>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', pp. 193–194; Chief Inspector Swanson's report, 6 November 1888, HO 144/221/A49301C, aangehaal in Evans en Skinner, pp. 185–188</ref> ’n Deel van Eddowes se bebloede voorskoot is by die ingang van ’n perseel gevind, en bo dit was ’n graffito wat oënskynlik ’n Jood geïmpliseer het. Dit is egter onduidelik of dit toevallig is en of die moordenaar dit geskryf het.<ref>Cook, p. 143; Fido, pp. 47–52; Sugden, p. 254</ref> Die kommissaris van polisie was bang die graffito kon anti-semitiese betogings tot gevolg hê en hy het gelas dat dit voor dagbreek afgewas word.<ref>Brief van die kommissaris van polisie aan Godfrey Lushington, onderminister, 6 November 1888, HO 144/221/A49301C, aangehaal in Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 183–184</ref> [[Lêer:MaryJaneKelly Ripper.jpg|duimnael|Die amptelike [[polisiefoto]] van Mary Jane Kelly se moordtoneel.]] Kelly se verminkte liggaam is op Vrydag 9 November 1888 omstreeks 10:45 gevind op die bed van die enkelkamer waar sy gewoon het. Haar keel was heeltemal afgesny en feitlik al die organe is uit haar onderlyf verwyder. Haar hart was weg.<ref>Dr. Thomas Bond se noras, MEPO 3/3153 ff. 12-14, aangehaal in Sugden, pp. 315, 319</ref> Die "kanonieke vyf" is in die nag vermoor, in of naby ’n naweek, en óf aan die einde van die maand óf binne ’n week daarna.<ref>''Daily Telegraph'', 10 November 1888, aangehaal in Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 339–340</ref> Die lyke is mettertyd al hoe meer vermink, buiten dié van Stride, maar iemand kon die moordenaar versteur het.<ref>Macnaghten se notas, aangehaal deur Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 584–587; Fido, p. 98</ref> Nichols se organe was nie weg nie; Chapman se baarmoeder is verwyder; Eddowes se baarmoeder en ’n nier is verwyder en haar gesig is vermink; en Kelly se ingewande is verwyder en haar gesig weggekap, hoewel net haar hart nie op die toneel gevind is nie. Die idee dat dié vyf moorde deur dieselfde persoon gepleeg is, kom uit verslae van destyds wat die ander Whitechapel-moorde uitgesluit het.<ref>Cook, p. 151; Woods en Baddeley, p. 85</ref> In 1894 het die hoof van die misdaadondersoekdepartement van die metropolitaanse polisie, sir Melville Macnaghten, in ’n verslag geskryf: "Die Whitechapel-moordenaar het vyf slagoffers gehad – net vyf slagoffers."<ref>Macnaghten se notas soos aangehaal deur Cook, p. 151; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 584–587 en Rumbelow, p. 140</ref> ’n Polisiechirurg het op 10 November 1888 dieselfde mening gehuldig.<ref name=bond /> Hedendaagse navorsers verskil oor hoeveel van die moorde die Ripper se werk was. Die skrywers Stewart P. Evans en Donald Rumbelow beweer die "kanonieke vyf" is ’n [[mite]] en dat net drie moorde definitief deur die Ripper gepleeg is: dié van Nichols, Chapman en Eddowes; hulle is onseker oor Stride en Kelly, en nog meer oor Tabram.<ref>Evans en Rumbelow, p. 260</ref> Ander glo die ses moorde tussen Tabram en Kelly was die Ripper se werk.<ref name=keppel /> === Latere Whitechapel-moorde === Kelly word algemeen beskou as die Ripper se laaste slagoffer, en daar word aangeneem die moorde het opgehou vanweë die moordenaar se dood, arres, emigrasie of opname in ’n gestig.<ref name=odnb /> Die Whitechapel-dossier bevat egter nog vier moorde wat gepleeg is ná dié van die "kanonieke vyf": dié van Rose Mylett, Alice McKenzie, die Pinchinstraat-torso en Frances Coles. Mylett is verwurg en haar lyk is op 20 Desember 1888 gevind. Omdat daar geen tekens van ’n bakleiery was nie, het die polisie geglo sy het óf haar per ongeluk opgehang terwyl sy dronk was óf selfmoord gepleeg.<ref name=mylett /> Die ondersoekjurie het egter bevind sy is vermoor.<ref name=mylett>Evans en Rumbelow, pp. 245–246; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 422–439</ref> McKenzie is op 17 Julie 1889 vermoor deurdat ’n aar aan die linkerkant van haar nek afgesny is. Daar was verskeie klein kneusplekke en snye aan haar lyf. Een patoloog wat die lyk ondersoek het, het geglo dis die Ripper se werk, terwyl ’n ander een nie saamgestem het nie.<ref>Evans en Rumbelow, pp. 208–209; Rumbelow, p. 131</ref> Latere skrywers is ook verdeel tussen dié wat glo die moordenaar het die Ripper se werk nageaap sodat hy nie verdink sou word nie<ref>Evans and Rumbelow, p. 209</ref> en dié wat dit aan die Ripper toeskryf.<ref>Marriott, p. 195</ref> Die Pinchinstraat-torso was die torso van ’n ongeïdentifiseerde vrou sonder kop of ledemate wat op 10 September 1889 gevind is. Dit lyk moontlik dat die moord elders gepleeg en die dele van die liggaam op die toneel gelaat is.<ref>Evans en Rumbelow, p. 210; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 480–515</ref> Coles is op 13 Februarie 1891 vermoor. Haar keel is afgesny, maar haar liggaam is nie vermink nie. James Thomas Sadler, wat vroeër saam met haar gesien is, is in hegtenis geneem en van die moord aangekla, en daar is vir ’n ruk geglo dat hy Jack the Ripper is.<ref name=coles /> Hy is egter op 3 Maart 1891 vrygelaat vanweë ’n gebrek aan getuienis.<ref name=coles>Evans en Rumbelow, pp. 218–222; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 551–568</ref> Ook verskeie ander moorde is met die Ripper verbind, onder meer dié van John Gill, ’n sewejarige seun wie se lyk op 29 Desember 1888 gevind is. Sy bene is afgesny en sy onderlyf oopgekloof, sy ingewande uitgetrek en sy hart en een oor verwyder. Die ooreenkomste tussen sy moord en dié van Mary Kelly het die pers laat gis dat die Ripper die seun vermoor het.<ref name=gill /> Die seun se werkgewer, die melkman William Barrett, is twee keer vir die moord in hegtenis geneem, maar telkens vrygelaat.<ref name=gill /> Niemand anders is ooit vervolg nie.<ref name=gill>Evans en Skinner, ''Jack the Ripper: Letters from Hell'', p. 136</ref> == Ondersoek == Die polisielêers oor die Whitechapel-moorde wat behoue gebly het, werp ’n gedetailleerde blik op ondersoekprosedures van die [[Victoriaanse tydperk]].<ref name=canter12 /> ’n Groot polisiespan het regdeur Whitechapel van huis tot huis navrae gedoen. Forensiese materiaal is versamel en ondersoek. Verdagtes is geïdentifiseer, opgespoor en óf ondersoek óf vrygelaat. Polisiewerk volg vandag dieselfde patroon.<ref name=canter12>Canter, David (1994), ''Criminal Shadows: Inside the Mind of the Serial Killer'', Londen: HarperCollins, pp. 12–13, {{ISBN|0-00-255215-9}}</ref> Meer as 2&nbsp;000 mense is ondervra, "tot 300" is ondersoek en 80 is aangehou.<ref>Inspekteur Donald Swanson se verslag aan die departement van binnelandse sake, 19 Oktober 1888, HO 144/221/A49301C, aangehaal in Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', p. 205; Evans en Rumbelow, p. 113; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', p. 125</ref> Deels vanweë die publiek se idee dat die polisie nie hul werk ordentlik doen nie, het ’n groep vrywillige burgers van die East End die Whitechapel Vigilance Committee gestig en die strate gepatrolleer op soek na verdagte karakters. Hulle het ’n petisie aan die regering gestuur waarin hulle gevra het die beloning vir inligting oor die moordenaar moet verhoog word en hulle het privaat speurders gehuur om getuies te ondervra.<ref>e.g. Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 245–252</ref> Slagters, chirurge en dokters is verdink weens die manier waarop die lyke vermink is. Die alibi's van plaaslike slagters is ondersoek en hulle is eindelik uitgesluit van verdenking.<ref>Rumbelow, p. 274</ref> Altesaam 76 slagters is ondervra, asook al hul werknemers van die vorige ses maande.<ref>Inspekteur Donald Swanson se verslag, 19 Oktober 1888, HO 144/221/A49301C, aangehaal in Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', p. 206 en Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', p. 125</ref> Sekere bekendes, onder andere [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|koningin Victoria]], het geglo die patroon van die moorde dui daarop dat die skuldige ’n slagter of veedrywer op een van die veebote was wat tussen Engeland en [[Europa]] gevaar het. Whitechapel was naby die Londense dokke,<ref>Marriott, John, "The Imaginative Geography of the Whitechapel murders", in Werner, p. 48</ref> en sulke bote het gewoonlik op ’n Donderdag of Vrydag vasgemeer en weer op ’n Saterdag of Sondag vertrek.<ref>Rumbelow, p. 93; ''Daily Telegraph'', 10 November 1888, aangehaal in Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', p. 341</ref> Die veebote is ondersoek, maar die datums van die moorde het nie ooreengestem met ’n enkele boot se aankoms- of vertrekdatum nie, en die bemannings is eindelik ook uit die ondersoek uitgesluit.<ref>Robert Anderson se verslag, 10 Januarie 1889, 144/221/A49301C ff. 235–6, aangehaal in Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', p. 399</ref> === Misdadigerprofiel === Teen die einde van Oktober het Robert Anderson, die hoof van die misdaadondersoekdepartement, die polisiechirurg Thomas Bond gevra wat sy opinie is oor die moordenaar se kennis van chirurgie.<ref>Evans en Rumbelow, pp. 186–187; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 359–360</ref> Bond se mening oor die Whitechapel-moordenaar is die oudste misdadigerprofiel wat bewaar gebly het.<ref name=canter5>Canter, pp. 5–6</ref> Hy het gemeen dieselfde persoon het al vyf moorde gepleeg. "In die eerste vier gevalle lyk dit of die keel van links na regs afgesny is; in die laaste geval is dit onmoontlik om te sê weens die manier waarop die liggaam vermink is, maar bloedspatsels is gevind op die muur naby aan die plek waar die vrou se kop moes gelê het. Al die omstandighede van die moorde laat my glo die vroue moes gelê het toe hulle vermoor is en dat die keel telkens eerste afgesny is."<ref name=bond /> Hy was sterk gekant teen die idee dat die moordenaar enige kennis van anatomie of die wetenskap gehad het, of selfs dié van ’n slagter.<ref name=bond>Brief van Thomas Bond aan Robert Anderson, 10 November 1888, HO 144/221/A49301C, aangehaal in Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 360–362 en Rumbelow, pp. 145–147</ref> Hy het geglo die man was ’n enkeling "wat periodieke aanvalle van moorddadige of erotiese manie gekry het".<ref name=bond /> Volgens hom "kon die moorddadige impulse ontwikkel het uit ’n wraaksugtige of peinsende toestand van die brein, of godsdienstige manie kon die oorspronklike siekte gewees het", maar hy het nie gedink enige van dié hipoteses is waarskynlik nie.<ref name=bond /> Terwyl daar geen aanduiding is van [[seks]]uele aktiwiteit met enige van die slagoffers nie,<ref name=keppel /><ref>Woods en Baddeley, p. 38</ref> glo [[sielkundige]]s die [[penetrasie]] van die slagoffers met ’n mes en die feit dat hulle in seksueel vernederende posisies gelos is met die wonde oop en bloot, dui daarop die moordenaar het seksuele plesier uit die aanvalle geput.<ref name=keppel>Keppel, Robert D.; Weis, Joseph G.; Brown, Katherine M.; Welch, Kristen (2005), [http://dx.doi.org/10.1002/jip.22 "The Jack the Ripper Murders: A ''Modus Operandi'' and Signature Analysis of the 1888–1891 Whitechapel Murders"], ''Journal of Investigative Psychology and Offender Profiling'', vol. 2, pp. 1–21</ref> Ander verwerp egter dié veronderstelling as ongegrond.<ref>Evans en Rumbelow, pp. 187–188, 261; Woods en Baddeley, pp. 121–122</ref> == Verdagtes == [[Lêer:JacktheRipperPuck.jpg|duimnael|200px|Gissings oor wie die Ripper was; die voorblad van die tydskrif ''Puck'' van 21&nbsp;September 1889 deur die spotprenttekenaar Tom Merry.]] Die konsentrasie van die moorde oor naweke en openbare vakansiedae, asook binne ’n paar blokke van mekaar af, het baie mense laat glo die Ripper het ’n vaste werk gehad en was ’n plaaslike inwoner.<ref>Marriott, p. 205; Rumbelow, p. 263; Sugden, p. 266</ref> Ander het gedink hy was ’n opgevoede man uit die hoër klas, moontlik ’n dokter of aristokraat, wat van ’n ryker gebied na Whitechapel gekom het.<ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', p. 43</ref> Teorieë uit latere jare oor wie die moordenaar was, sluit in van enigiemand wat op enige moontlike manier met die saak te doen gehad het tot talle bekendes wat nie destyds deur die polisie verdink is nie. Omdat almal wat in dié tyd geleef het nou dood is, kan moderne skrywers basies die blaam op enigiemand plaas, sonder enige historiese bewyse.<ref>Evans en Rumbelow, p. 261</ref> Ondanks die talle en uiteenlopende teorieë oor die Ripper se identiteit stem kenners nie oor enige van hulle saam nie en die getal verdagtes trek al oor honderd.<ref name=whiteway>Whiteway, Ken (2004). "A Guide to the Literature of Jack the Ripper", ''Canadian Law Library Review'', vol. 29 pp. 219–229</ref><ref>Eddleston, pp. 195–244</ref> == Briewe == In die tyd waarin die moorde gepleeg is, het die polisie, koerante en ander honderde briewe oor die saak gekry. Van hulle was goed bedoelde briewe met raad oor hoe om die moordenaar vas te trek, maar die oorgrote meerderheid was nutteloos.<ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', p. 165; Evans en Skinner, ''Jack the Ripper: Letters from Hell'', p. 105; Rumbelow, pp. 105–116</ref> In honderde van die briewe het die skrywers beweer hulle is die moordenaar, en drie van hulle staan uit: die ''Dear Boss''-brief, die ''Saucy Jacky''-poskaart en die ''From Hell''-brief.<ref>Fido, pp. 6–10; Marriott, pp. 219 ff.</ref> [[Lêer:FromHellLetter.jpg|duimnael|links|200px|Die ''From Hell''-brief.]] Die datum boaan die ''Dear Boss''-brief was 25 September, en die posstempel 27 September 1888. Dit is op dié dag deur die Central News Agency in Londen ontvang en is op 29 September na [[Scotland Yard]] aangestuur.<ref>Cook, pp. 76–77; Evans en Rumbelow, p. 137; Evans en Skinner, ''Jack the Ripper: Letters from Hell'', pp. 16–18; Woods en Baddeley, pp. 48–49</ref> Dit is aanvanklik as ’n poets beskou, maar toe Eddowes drie dae ná die posstempeldatum gevind is met ’n oor wat afgesny is, het die belofte in die brief "to clip the ladys (sic) ears off" nuwe betekenis gekry.<ref>Cook, pp. 78–79; Marriott, p. 221</ref>Dit het egter gelyk of Eddowes se oor per ongeluk deur die moordenaar afgesny is, en die dreigement in die brief om die ore na die polisie te stuur, is nooit uitgevoer nie.<ref>Cook, p. 79; Evans en Skinner, ''Jack the Ripper: Letters from Hell'', p. 179; Marriott, p. 221</ref> Die naam "Jack the Ripper" is die eerste keer in dié brief gebruik en het wêreldwyd berug geword nadat die brief gepubliseer is.<ref>Cook, pp. 77–78; Evans en Rumbelow, p. 140; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', p. 193; Fido, p. 7</ref> Die meeste van die daaropvolgende briewe het dié brief nageaap. Die posstempel op die ''Saucy Jacky''-poskaart was 1 Oktober 1888 en is op dié dag deur die Central News Agency ontvang. Die handskrif was dieselfde as in die ''Dear Boss''-brief.<ref>Marriott, pp. 219–222</ref> Dit noem dat twee slagoffers kort ná mekaar vermoor sou word: "double event this time", en daar is geglo dit verwys na die moorde van Stride en Eddowes.<ref name=saucy /> Daar is geredeneer die poskaart is gepos voor die moorde bekend gemaak is en daarom kon niemand anders kennis daaroor gehad het nie.<ref>e.g. Cullen, Tom (1965), ''Autumn of Terror'', Londen: The Bodley Head, p. 103</ref> Die posstempel was egter 24 uur ná die moorde, lank nadat besonderhede daaroor in koerante verskyn en onder plaaslike inwoners bespreek is.<ref name=saucy>Cook, pp. 79–80; Fido, pp. 8–9; Marriott, pp. 219–222; Rumbelow, p. 123</ref><ref>Sugden p.269</ref> Die ''From Hell''-brief is op 16 Oktober 1888 ontvang deur George Lusk, leier van die Whitechapel Vigilance Committee. Die handskrif en styl verskil van die ''Dear Boss''-brief en die ''Saucy Jacky''-poskaart.<ref name=hell /> Die brief is afgelewer in ’n klein houer, waarin Lusk ook ’n halwe nier ontdek het.<ref name=hell>Evans en Rumbelow, p. 170; Fido, pp. 78–80</ref> Eddowes se linkernier is deur die moordenaar verwyder. Die skrywer het beweer hy het die ander helfte "gebraai en geëet". ’n Dokter het dit ondersoek en bevind dit is ’n menslike linkernier, maar hy kon geen ander eienskappe bepaal nie.<ref>Cook, p. 146; Fido, p. 78</ref> Scotland Yard het die briewe gepubliseer in die hoop dat iemand die handskrif sou herken. Op 7 Oktober 1888 het George R. Sims in die Sondagkoerant ''Referee'' geskimp dat die briewe deur ’n joernalis geskryf is om sy koerant se sirkulasie "die hoogte te laat inskiet".<ref>Aangehaal in Evans en Skinner, ''Jack the Ripper: Letters from Hell'', pp. 41, 52 en Woods en Baddeley, p. 54</ref> Die polisie het later beweer hulle het ’n spesifieke joernalis geïdentifiseer as die skrywer van beide die ''Dear Boss''-brief en die poskaart.<ref>Cook, pp. 94–95; Evans en Skinner, ''Jack the Ripper: Letters From Hell'', pp. 45–48; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 624–633; Marriott, pp. 219–222; Rumbelow, pp. 121–122</ref> Die joernalis is geïdentifiseer as Tom Bullen in ’n brief van hoofinspekteur John Littlechild op 23 September 1913.<ref>Aangehaal in Cook, pp. 96–97; Evans en Skinner, ''Jack the Ripper: Letters from Hell'', p. 49; Evans en Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', p. 193; en Marriott, p. 254</ref> ’n Joernalis met die naam Fred Best het glo in 1931 erken hy het die briewe geskryf wat deur die polisie gepubliseer is "om die besigheid aan die gang te hou".<ref>Professor Francis E. Camps, Augustus 1966, "More on Jack the Ripper", ''Crime and Detection'', aangehaal in Evans en Skinner, ''Jack the Ripper: Letters from Hell'', pp. 51–52</ref> == Media == [[Lêer:Wanted poster.jpg|duimnael|180px|’n Koerantberig wat na die moordenaar as "Leather Apron" verwys, September 1888.]] Die Ripper-moorde was ’n belangrike keerpunt in joernaliste se dekking van misdaad.<ref name=odnb /><ref name=w&b20 /> Hoewel Jack the Ripper nie die eerste reeksmoordenaar was nie, was die saak die eerste een wat ’n wêreldwye mediawaansin veroorsaak het.<ref name=odnb>Davenport-Hines, Richard (2004). [http://www.oxforddnb.com/view/article/38744 "Jack the Ripper (fl. 1888)"], ''Oxford Dictionary of National Biography''. Oxford University Press. Subskripsie nodig.</ref><ref name=w&b20>Woods en Baddeley, pp. 20, 52</ref> Belastinghervormings in die 1850's het die publikasie van goedkoper koerante met ’n groter sirkulasie moontlik gemaak.<ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', p. 208</ref> Sulke publikasies het aan die einde van die Victoriaanse tydperk oral opgeskiet en sluit massasirkulasiekoerante in wat net ’n halwe pennie gekos het, asook gewilde tydskrifte soos ''The Illustrated Police News'', wat aan die Ripper ongekende publisiteit gegee het.<ref>Curtis, L. Perry jr. (2001). ''Jack the Ripper and the London Press''. Yale University Press. {{ISBN|0-300-08872-8}}</ref> Die moordenaar is aanvanklik in die media "Leather Apron" genoem. Ná die publikasie van die ''Dear Boss''-brief het die naam "Jack the Ripper" gewilder geword.<ref>Evans en Skinner, ''Jack the Ripper: Letters from Hell'', pp. 13, 86; Fido, p. 7</ref> Die naam "Jack" is toe reeds gebruik vir ’n vorige aanvaller in Londen: "Spring-heeled Jack", wat glo oor mure gespring het om sy slagoffers aan te val en dan op dieselfde manier ontsnap het.<ref>Ackroyd, Peter, "Introduction", in Werner, p. 10; Rivett en Whitehead, p. 11</ref> Die skepping en gebruik van ’n bynaam vir ’n spesifieke moordenaar het algemene praktyk geword, met voorbeelde soos die "Axeman of New Orleans", "Boston Strangler" en "Beltway Sniper". Voorbeelde van byname wat van Jack the Ripper afgelei is, sluit in die "French Ripper", "Düsseldorf Ripper", "Camden Ripper", "Jack the Stripper", die "Yorkshire Ripper" en die "[[Andrei Tsjikatilo|Rostov Ripper]]". Sensasionele berigte en die feit dat niemand ooit van die Ripper-moorde aangekla is nie, het objektiewe ontledings deur kenners onmoontlik gemaak en ’n legende geskep wat ’n skadu gooi oor latere reeksmoordenaars.<ref>Marriott, John, "The Imaginative Geography of the Whitechapel murders", in Werner, p. 54</ref> == Nalatenskap == [[Lêer:Jack-the-Ripper-The-Nemesis-of-Neglect-Punch-London-Charivari-cartoon-poem-1888-09-29.jpg|duimnael|180px|Die Ripper uitgebeeld as ’n skim wat deur Whitechapel sluip en maatskaplike versuim versinnebeeld in ''Punch'' van 1888.]] Die aard van die moorde en van die slagoffers het die kollig laat val op die benarde lewensomstandighede in Londen se East End<ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', pp. 1–2; Rivett en Whitehead, p. 15</ref> en het die publiek tot aksie geskok.<ref>Cook, pp. 139–141; Vaughan, Laura, "Mapping the East End Labyrinth", in Werner, pp. 236–237</ref> In die twee dekades ná die moorde is die ergste krotbuurte afgebreek,<ref>Dennis, Richard, "Common Lodgings and 'Furnished Rooms': Housing in 1880s Whitechapel", in Werner, pp. 177–179</ref> maar die strate en van die geboue bestaan steeds en die legende van die Ripper word nog oorvertel op begeleide toere na die moordtonele.<ref>Rumbelow, p. xv; Woods en Baddeley, p. 136</ref> Die Ripper word dikwels oordrewe of selfs monsteragtig uitgebeeld. In rolprente uit die 1920's en 1930's was hy ’n man in alledaagse klere met ’n groot geheim wat op sy niksvermoedende slagoffers toesak; die atmosfeer en boosheid is dikwels gesuggereer deur spesiale effekte van lig en skadu.<ref name=bloom /> Teen die 1960's het die Ripper "die simbool van ’n roofsugtige [[aristokrasie]]" geword<ref name=bloom>Bloom, Clive, "Jack the Ripper – A Legacy in Pictures", in Werner, p. 251</ref> en is hy meer dikwels uitgebeeld in ’n hoed en klere van ’n gentleman. Die establishment as ’n geheel het die skurk geword, met die Ripper wat die verpersoonliking was van die uitbuiting deur die hoër klas.<ref>Woods en Baddeley, p. 150</ref> Vir die voorstelling van die Ripper is uit gruwelstories soos [[Dracula]] of [[Frankenstein]] geleen.<ref>Bloom, Clive, "Jack the Ripper – A Legacy in Pictures", in Werner, pp. 252–253</ref> Benewens die teenstrydighede en onbetroubaarheid van destydse weergawes van die gebeure, word moderne pogings om die regte moordenaar te identifiseer in die wiele gery deur die gebrek aan oorblywende forensiese getuienis.<ref>Cook, p. 31</ref> [[DNS]]-ontledings op die oorblywende briewe lewer niks op nie;<ref>Marks, Kathy (18 Mei 2006). [http://www.independent.co.uk/news/science/was-jack-the-ripper-a-woman-478597.html "Was Jack the Ripper a Woman?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110913124823/http://www.independent.co.uk/news/science/was-jack-the-ripper-a-woman-478597.html |date=13 September 2011 }} ''The Independent'', URL besoek op 5 Mei 2009</ref> die beskikbare materiaal is oor en oor hanteer en bewyse is so vernietig.<ref>Meikle, p. 197; Rumbelow, p. 246</ref> Daar was al twee bewerings dat DNS-toetse daarop dui die moordenaar was ’n sekere verdagte, maar die metodologie van albei toetse word bevraagteken.<ref>{{citation|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2515662/Is-Jack-Ripper-Crime-writer-Patricia-Cornwell-claims-cracked-mystery-new-evidence-linking-royal-family.html|title=Is this Jack the Ripper? Artist with links to the royal family is most likely suspect, claims crime writer Patricia Cornwell|author=Edmonds, Lizzie|date=29 November 2013|work=Mail Online}}</ref><ref>{{citation|url=http://www.independent.co.uk/news/science/has-jack-the-rippers-identity-really-been-revealed-using-dna-evidence-9717036.html|title=Jack the Ripper: Has notorious serial killer's identity been revealed by new DNA evidence?|author=Connor, Steve|date=7 September 2014|work=The Independent}}</ref> Jack the Ripper kom voor in honderde fiksiewerke wat wissel van romans, kortverhale, gedigte en strokiesboeke tot speletjies, liedjies, toneelstukke, operas, TV-programme en rolprente. Meer as 100 nie-fiksiewerke handel eksklusief oor die Ripper-moorde en dit is dus een van die ware misdaadsake waaroor nog die meeste geskryf is.<ref name=whiteway /> Die term "ripperology" is in die 1970's deur die Britse skrywer Colin Wilson uitgedink vir die bestudering van die saak deur professionele mense en amateurs.<ref>Woods en Baddeley, pp. 70, 124</ref><ref>Evans, Stewart P. (April 2003). "Ripperology, A Term Coined By&nbsp;...", ''Ripper Notes'', [http://www.rippernotes.com/ripperology-ripperphile.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080321211934/http://www.rippernotes.com/ripperology-ripperphile.html |date=21 Maart 2008 }}</ref> Die tydskrifte ''Ripperana'', ''Ripperologist'' en ''Ripper Notes'' publiseer hul navorsing.<ref>Creaton, Heather (Mei 2003) [http://www.history.ac.uk/reviews/articles/creatonH.html "Recent Scholarship on Jack the Ripper and the Victorian Media"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928185213/http://www.history.ac.uk/reviews/articles/creatonH.html |date=28 September 2006 }}, ''Reviews in History'', no. 333, Institute of Historical Research, URL besoek op 28 Januarie 2010</ref> In 2006 het die tydskrif ''BBC History'' en sy lesers Jack the Ripper gekies as die slegste Brit in die geskiedenis.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/4663280.stm "Jack the Ripper is 'worst Briton'"], 31 Januarie 2006, BBC, URL besoek op 4 Desember 2009</ref><ref>Woods and Baddeley, p. 176</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == {{refbegin}} * Begg, Paul (2003). ''Jack the Ripper: The Definitive History''. London: Pearson Education. {{ISBN|0-582-50631-X}} * Begg, Paul (2006). ''Jack the Ripper: The Facts''. Anova Books. {{ISBN|1-86105-687-7}} * Cook, Andrew (2009). ''Jack the Ripper''. Stroud, Gloucestershire: Amberley Publishing. {{ISBN|978-1-84868-327-3}} * Curtis, Lewis Perry (2001). ''Jack The Ripper & The London Press''. Yale University Press. {{ISBN|0-300-08872-8}} * Eddleston, John J. (2002). ''Jack the Ripper: An Encyclopedia''. London: Metro Books. {{ISBN|1-84358-046-2}} * Evans, Stewart P.; Rumbelow, Donald (2006). ''Jack the Ripper: Scotland Yard Investigates''. Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing. {{ISBN|0-7509-4228-2}} * Evans, Stewart P.; Skinner, Keith (2000). ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook: An Illustrated Encyclopedia''. London: Constable and Robinson. {{ISBN|1-84119-225-2}} * Evans, Stewart P.; Skinner, Keith (2001). ''Jack the Ripper: Letters from Hell''. Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing. {{ISBN|0-7509-2549-3}} * Fido, Martin (1987), ''The Crimes, Detection and Death of Jack the Ripper'', London: Weidenfeld and Nicolson, {{ISBN|0-297-79136-2}} * Marriott, Trevor (2005). ''Jack the Ripper: The 21st Century Investigation''. London: John Blake. {{ISBN|1-84454-103-7}} * Meikle, Denis (2002). ''Jack the Ripper: The Murders and the Movies''. Richmond, Surrey: Reynolds and Hearn Ltd. {{ISBN|1-903111-32-3}} * Rivett, Miriam; Whitehead, Mark (2006). ''Jack the Ripper''. Harpenden, Hertfordshire: Pocket Essentials. {{ISBN|978-1-904048-69-5}} * Rumbelow, Donald (2004). ''The Complete Jack the Ripper. Fully Revised and Updated''. Penguin Books. {{ISBN|978-0-14-017395-6}} * Sugden, Philip (2002). ''The Complete History of Jack the Ripper''. Carroll & Graf Publishers. {{ISBN|0-7867-0276-1}} * Werner, Alex (editor, 2008). ''Jack the Ripper and the East End''. London: Chatto & Windus. {{ISBN|978-0-7011-8247-2}} * Woods, Paul; Baddeley, Gavin (2009). ''Saucy Jack: The Elusive Ripper''. Hersham, Surrey: Ian Allan Publishing. {{ISBN|978-0-7110-3410-5}} {{refend}} == Eksterne skakels == * [http://www.nationalarchives.gov.uk/museum/item.asp?item_id=39 The National Archives]: foto's en transkripsies van briewe. * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/298729/Jack-the-Ripper Artikel oor Jack the Ripper] Encyclopaedia Britannica * [http://www.casebook.org/ Casebook: Jack the Ripper] * [http://www.jtrforums.com/ Jack The Ripper Forums] * [http://www.jack-the-ripper.org/ Jack the Ripper 1888]: n ondersoek na die moorde in maatskaplike konteks * {{Commons-kategorie inlyn|Jack the Ripper}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Jack the Ripper|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Engelse]] [[Kategorie:Britse reeksmoordenaars]] [[Kategorie:Ongeïdentifiseerde mense]] aak0de7tglmn7mg7iwaa71n46yv91ok 0 93813 2889886 2291478 2026-04-04T04:00:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889886 wikitext text/x-wiki '''Nekrofilie''' is die [[seks]]uele aangetrokkenheid tot lyke. Dit word as ’n [[parafilie]] geklassifiseer in die ''[[Diagnostiese en Statistiese Handleiding van Geestesteurings|Diagnostiese en Statistiese Handleiding]]'' van die Amerikaanse psigiatrievereniging. Die term is afgelei van die [[Grieks]]e woorde νεκρός (''nekros'', "dood") en φιλία (''philia''; "vriendskap"). Dit is die eerste keer in 1850 gebruik.<ref>{{cite book|title=Inappropriate Relationships: The Unconventional, the Disapproved, and the Forbidden|page=176|author1=Robin Goodwin|author2=Duncan Cramer|publisher=Psychology Press|year=2002}}</ref> Rosman en Resnick (1989) het inligting bestudeer van 34 gevalle van nekrofilie wat deur kollegas verskaf is. Hulle het nekrofiele se motief verdeel in vyf groepe: ’n behoefte aan ’n seksmaat sonder teenkanting of verwerping (68%), herenigings met ’n romantiese maat (21%), ’n seksuele aangetrokkenheid tot lyke (15%), om gevoelens van isolasie te oorkom (15%) en om eiewaarde te verhoog deur mag oor die slagoffer uit te oefen (12%).<ref name="rosman">{{cite journal | last1 = Rosman | first1 = J. P. | last2 = Resnick | first2 = P. J. | date = 1 June 1989 | title = Sexual attraction to corpses: A psychiatric review of necrophilia | url = http://www.jaapl.org/content/17/2/153.full.pdf+html?sid=94a1e953-67b0-44c0-95a6-75ee304d916e | format = PDF/HTML | journal = Bulletin of the American Academy of Psychiatry and the Law | volume = 17 | issue = 2 | pages = 153–163 | pmid = 2667656 | access-date = 30 Oktober 2014 | archive-date = 16 Desember 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191216120942/http://www.jaapl.org/content/17/2/153.full.pdf+html?sid=94a1e953-67b0-44c0-95a6-75ee304d916e | url-status = dead }}</ref> Drie [[reeksmoordenaar]]s wat nekrofiele was, was [[Jeffrey Dahmer]], [[Ted Bundy]] en [[Dennis Nilsen]].<ref>{{cite book|last=Masters|first=John|title=Killing for Company}}</ref> Eersgenoemde het gesê hy het sy slagoffers vermoor omdat hy nie wou hê hulle moet hom ná die tyd verlaat nie en omdat hulle kwaad sou gewees het dat hy hulle bedwelm het.<ref>{{cite web |title=Psychiatric Testimony of Jeffrey Dahmer |url=http://www.criminalprofiling.com/Psychiatric-Testimony-of-Jeffrey-Dahmer_s115.html |work=Court Transcripts |publisher=Criminal Profiling |date=8 Junie 2001 |access-date=29 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203004631/http://www.criminalprofiling.com/Psychiatric-Testimony-of-Jeffrey-Dahmer_s115.html |archive-date=3 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy het dus voldoen aan die kriterium van ’n behoefte aan seksmaats wat hulle nie teensit nie. Bundy het ’n begeerte gehad om mag oor sy slagoffers uit te oefen en hulle te "besit".<ref>{{cite book |last1 = Michaud |first1 = Stephen |last2 = Aynesworth |first2 = Hugh |authorlink2 = Hugh Aynesworth |title = Ted Bundy: Conversations with a Killer |date=October 1989 |publisher = Signet |location = New York |edition = Paperback |isbn = 978-0-451-16355-4 |ref = harv }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Dood]] [[Kategorie:Misdaad]] [[Kategorie:Parafilies]] rw3n73agpe8hti9wyj6t9ufqlqpn4ya 14 95577 2889777 1760693 2026-04-03T15:40:33Z JMK 649 +kat 2889777 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Commonskat|Accidents}} [[Kategorie:Gebeurtenisse]] [[Kategorie:Rampe]] b5vrv28w7qnfz19t0bpw4ohnjmi33yk 0 116479 2889872 2707511 2026-04-03T21:56:56Z ~2026-20687-31 205703 /* Vir volwassenes */ verbeter 2889872 wikitext text/x-wiki '''Abraham Adam Josef (Abie) van Niekerk''' (8 Augustus 1931–19 April 1994) was ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] van kontreiverhale oor die Noordweste. == Lewe en werk == Van Niekerk is op 8 Augustus 1931 op die plaas Koebees in [[Boesmanland]] naby [[Springbok]] gebore as een van drie seuns van J.D. van Niekerk en Catharina Helena Coetzee. Sy pa is in 1962 oorlede en sy ma in Oktober 1994. Hy begin sy skoolopleiding op die plaasskooltjie van die buurplaas, Taaibosfontein. Die ses kilometer skool toe lê hy elke dag per voet af. Die skool sluit na twee jaar en dan gaan hy na die Hoërskool [[Namakwaland]] op Springbok, waar hy in die koshuis bly en in 1949 matrikuleer. Vanaf 1950 tot 1952 is hy inwoner van die Dagbreek-koshuis aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]], waar hy in 1952 die [[B.A.-graad]] behaal met Afrikaans-Nederlands en [[Geskiedenis]] as hoofvakke. Op universiteit slaag hy daarin om onder die aansporing van [[Ernst van Heerden]] ’n [[Suid-Afrika]]anse rekord in gewigoptel te verbeter. In 1953 begin hy werk in die uitgewersafdeling van Nasionale Boekhandel Beperk in [[Parow]], maar skryf hom ook in vir die [[Magister artium|M.A.-graad]] in Geskiedenis op Stellenbosch. Hy slaag die eksamens vir hierdie graad aan die einde van 1953, maar moet nog sy skripsie voltooi. In 1954 aanvaar hy ’n tydelike pos by ’n hoërskool en die volgende jaar ’n pos as onderwyser op [[Maclear]], waarna hy in 1956 na Stellenbosch terugkeer om die skripsie vir sy M.A.-graad te voltooi en ook ’n Senior Onderwysdiploma te verwerf. Op universiteit ontmoet hy sy toekomstige vrou, Marita van Tonder, oorspronklik van [[Barrydale]]. Die verloofring koop hy met die geld wat hy kry vir die publikasie van “''Snippie''”, sy eerste kinderboek. Sy onderwysloopbaan begin in alle erns in 1957 wanneer hy ’n pos aanvaar as Geskiedenis-onderwyser aan [[Oudtshoorn]] Boys High School. Aan die einde van hierdie jaar trou hy en Marita en die egpaar het twee seuns en ’n dogter. In 1961 word hy aangestel as senior Geskiedenis-onderwyser aan die Hoërskool [[Jan van Riebeeck]] in Kaapstad, waar hy ook huisvader word van die seunskoshuis, Huis A.J. van der Merwe. Op twee en dertigjarige ouderdom word hy in 1962 skoolhoof van die Middelbare Skool op [[Kanoneiland]], ten weste van [[Upington]]. Na twee jaar in hierdie pos kry hy ’n beurs van die British Council vir studie in [[Brittanje]] en keer na ’n jaar terug na Suid-Afrika met ’n Diploma in Sekondêre Onderwys van die [[Universiteit van Leeds]] en ’n Certificate of Proficiency in English van die [[Universiteit van Cambridge]]. By sy terugkoms word hy skoolhoof op [[Calvinia]] en na drie jaar verhuis hy na [[Durbanville]], waar hy skoolhoof is aan die plaaslike hoërskool. Dan word hy in 1974 opvoedkundige adviseur van die Nasionale Boekhandel se groep filiaalmaatskappye, waarna hy in April 1979 aangestel word as uitgewerbestuurder by die uitgewer HAUM. Later stig hy sy eie uitgewery, Klipbok-Uitgewers, waarin hy sy eie werk uitgee en ook ander skrywers aanmoedig om te publiseer. Op Dinsdag 19 April 1994 is hy onverwags aan [[hartversaking]] oorlede. == Skryfwerk == === Vir volwassenes === Hy begin sy ernstige skryfwerk met ’n roman, wat afgekeur word vir publikasie, waarna hy van hierdie genre as kreatiewe medium afsien. In sy skryfwerk konsentreer hy hoofsaaklik op die kontreikuns, met die Noordweste ([[Namakwaland]], [[Boesmanland]] en die [[Richtersveld]]) as fokuspunt. In al sy bundels staan sy beeldende taalvernuf en vlot dialoog in die streektaal uit. Daar is talle stories oor mense en gebeurtenisse uit ’n verbygegane tyd wat die Afrikaanse kontreikuns verryk en ook ’n belangrike kultuurhistoriese funksie vervul. Hy slaag daarin om die Noordweste te belig in sy menslike, geografiese, historiese en ekonomiese fasette, sodat die streek in sy skryfwerk ordentlik getipeer en geboekstaaf word. Humor is ’n belangrike bestanddeel van sy kortkuns, sonder dat dit ooit laf word, met die eg-menslike wat telkens deurskemer om aan die verhale ’n betekenis te gee verby die bloot plaaslike gebeure. Vir die ''Vrouerubriek'' van die Afrikaanse Diens van die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie skryf hy die reeks “''Sketse uit Namakwaland''”. Die aard van meeste van sy vertellinge is eerder storie of skets as volwaardige kortverhaal. Hierdie vertellinge word saamgebring in vele bundels soos “''Die soutryers''”, “''Kelkiewyn en Koggelaar''”, “''Bittergousblom''”, “''Herneuter''”, “''Rondom die skoolklok''”, “''Die klipsweet sit aan my voetsool vas''” en “''Vir ’n oulap en ’n bokstert''”.<ref>Ahlers, Gerda “Beeld” 27 Februarie 1984</ref> “''Die soutryers''” is die eerste bundel van sy kontreikuns en die eerste kennismaking met sy kenmerkend sappige geselstrant, deurspek met die streektaal, waardeur die mense van die streek en hulle dinge bekend gestel word.<ref>Snyman, Henning “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 22 no. 2, Mei 1984</ref> Die titel verwys daarna dat ons almal soutryers is, brakwaterdrinkers langs die lewenspad, wat met moeite en in stryd ’n lewe moet maak. Die verhale speel af in die eensame half-woestynwêreld van die Noordweste wat sy stempel terdeë op sy kinders afdruk. Dis die wêreld wat in die outyd nog die soutryer en trekboer geken het, die waterskep met ’n emmer vir duisend skaap en die soeke na weiveld en diamante. Baie van die dinge van hierdie landstreek is deel van die verlede, maar die [[aristokrasie]] van sy inwoners word in hierdie bundel verewig. Daar is byvoorbeeld die Godsman Anneries Kok wat al baie oud is, maar steeds relatief sterk, want hy het die vrede van tevrede wees in watter omstandighede hy hom ook al bevind. Daar is oom Gys Goosen wat ’n opteldiamant in sy katel se poot weggesteek het en toe geen duurte gehad het voordat hy die kwade klip aan die polisie oorhandig het nie. Daar is ook Kolbok, daardie langoor-aristokraat, ’n donkie duisend, en ou Windstaan, ’n hond sonder weerga. “''Kelkiewyn en koggelaar''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 7 Desember 1975</ref> kan beskou word as van sy beste werk. Hierdie boek word dan ook, nes “''Die soutryers''”, vir skoolgebruik voorgeskryf. Die Noordweste is ’n afgesonderde deel van die land vol kontraste: eensame sandwêreld, dikwels die vreugde van blomme en ook bossie en klip en soms amper karoowêreld met rante en heuwels en dynserige vertes. Dis ’n wêreld met sy eie mense wat na aan die aarde leef, deur die aarde gevorm word en feitlik deel is van die wind, die son, die grond. Hierdie streek en sy mense beskryf die skrywer met deernis en met fyn waarnemingsvermoë. ’n Besondere hoogtepunt in hierdie bundel is die verhaal “''Die-aadernaait-deer''”, waarin die plaaslike folkloristiese oorgesteek word om in ’n eenvoudige verhaal die verlossing wat kuns is ter woorde te bring. Die verteller en Klei’Gert ry in die droogte in die dor Karoo by ’n buitepos aan, waar die verlatenheid en ellende van die natuur ook in die jong man wat daar diens doen, saamgetrek is. Hy is verlam in sy onderlyf, maar speel na oorreding vir sy besoekers op sy tuisgemaakte viool en neem homself en sy besoekers in sy lied ver bokant die aardse ellende uit en verplaas hulle na ’n mistieke wêreld. “''Bittergousblom''”<ref>Roets, Ninon “Beeld” 17 Oktober 1974</ref> imponeer met die wyse waarop jeugherinneringe, anekdotes en karaktertekeninge met ewe veel gemak verwoord word. Die verhale is ingeklee met humor en menslikheid asook deeglike agtergrond inligting, soos byvoorbeeld die eetgewoontes van die mense van die streek. Die Anglo-Boereoorlog vorm die agtergrond vir ’n aantal van die verhale. “''Die Boerespioen''” vertel van Gert Oerbies wat vir die Boere op die Engelse spioeneer. Hy word egter gevang en ter dood veroordeel en die Engelse probeer om hom op te hang. Ter ontvlugting wend Gert sy aandag in hierdie oomblikke aan hoe om sy pyp aan die brand te kry. Hy word eindelik na drie mislukte pogings om hom op te hang vrygelaat, en sy pyp is steeds nie aan die brand nie. “''Oupa Dirk se skool''” is ’n hoogtepunt in die bundel, waarin die ongeletterde dertienjarige Dirk ’n man se werk moet doen. Saam met ’n vreemdeling wat ’n vuurwapen knap hanteer, word hy die wildernis ingestuur. Dirk vrees sy metgesel en die wildernis en hy het slegs Psalm 23, wat hy van buite af ken, om die vrees te besweer. Hy wend hom dan tot die Bybel en met Psalm 23 as basis begin hy die Bybel te ontsyfer sodat hy hierin troos kan vind, en met ’n stokkie in die sand leer hy homself om te lees en skryf. “''Herneuter''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 7 Desember 1975</ref> se titel beteken ’n soort mes en die skrywer sny hier diep in die alledaagse lewe van die volksmense van Noordwes-Kaapland. Die bundel bevat sketse en essays uit ’n radioreeks waarin die vaardighede en kunste van ’n vroeëre leefwyse uit die streek te boekgestel is. Hierdie vertellings word in vyf afdelings ingedeel, met die eerste “''As jy net weet hoe en wat''”, waarin byvoorbeeld verduidelik hoe ’n vel haar-af gemaak word, seep gekook word, ’n boksak gemaak word en dies meer. Die tweede afdeling bevat Boererate en die derde afdeling onder die titel “''Vooreergister se dae''” is vertellings oor gebruike wat baie ver kom, soos inisiasie en huwelikseremonies onder die Namas en ’n stuk oor die Namataal. Hierna volg ’n aantal vertellings oor die eetgewoontes en resepte van die Noordweste, met die slotafdeling wat weer die Namas belig, onder andere hulle godsdienstige gebruike. Die vertellings word deurgaans aangebied op ’n wyse wat van fyn waarnemingsvermoë en medemenslikheid getuig, terwyl die humor gewoonlik nie ver onder die oppervlak lê nie. “''Rondom die skoolklok''” bevat stories oor die onderwys en ervarings in die skoollewe, waarin gebruike van vergange dae geboekstaaf word. “''As die skoolklok lui''” bevat ’n keur uit sy rubrieke wat oorspronklik in ''Huisgenoot'' in die rubriek “''Rondom die skoolklok''” verskyn het. “''Kerf ’n stokkie''” bevat verdere sketse van die Noordweste. “''Die klipsweet sit aan my voetsool vas''”<ref>Smuts, J.P. “Beeld” 15 Maart 1982</ref> se titel kom uit een van die gedigte uit <ref>Smuts, J.P. “Burgerband” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref>“''Klipwerk''” in [[N.P. van Wyk Louw]] se digbundel “''Nuwe verse''”.<ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 4, November 1981</ref> Die bundel bevat weer ’n aantal verhale oor die Noordweste, waarvan sommige vassteek by die anekdotiese en grappige, maar ander die siel van die streek goed vasvat. Elkeen van die treffende vertellings plaas ’n karakter of karakters in ’n gewone situasie, waaruit die skrywer ’n groot stuk lewe oopmaak. So is daar Flip Tarentaal wat leer dat ’n mens met jouself en met jou naam deur die lewe moet gaan; daar is die deur droogte-geteisterde boer Ben wat leer dat die besoek van ’n koning mense toelaat om water te mors terwyl elke druppel van hierdie vog vir hom lewe beteken; en die Jood Benjamin Rabinski leer in “''Die swart wandelstok''” (’n ware verhaal oor die Joodse wil tot oorlewing tydens die Russiese rewolusie) om die lewe te fnuik in die ewigdurende stryd tussen ondergang en voortbestaan in hierdie aardse lewe. Veral treffend is die verhaal “''Klaas''”, ’n Nama-kind wat beide sy ouers verloor en dan wettiglik deur die plaasboer en sy vrou aangeneem word. Hy word groot as tussenmens wat as kombuishulp in die huis is en die res van die tyd by sy rasgenote, maar die dag vrees dat sy ounooi moet sterf, want hy weet nie waar hy inpas nie. Die besondere tragiek van kleur en ras word hier prakties gedemonstreer. Die boeregrappe en anekdotes in<ref>Müller, Petra “Rapport” 7 April 1991</ref> “''Vir ’n oulap en ’n bokstert''” se karakters is feitlik deur die bank diegene wat ’n mens maklik laat lag, in hulle koddigheid en besig met hulle soms absurde doenighede opgeteken deur ’n baasverteller.<ref>Scheepers, Riana “Die Burger” 9 April 1991</ref> Die spreek- en streektaal word gebruik soos die mense self dit gebruik, naamlik ongesensor. In van hierdie verhale is daar ook telkens ’n fyn waarneming en lewenswysheid opgesluit, wat na die lag ook die oordenking aan die gang sit. Hierdie is egte volkskuns en baie van die verhale is nie onbekend nie, maar dit is handig om dit netjies bymekaar gebundel te kry. “''Optelgoed''”<ref>Botha, Elize “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 19 no. 4, Desember 1979</ref> is diamantsmokkelstories uit die Noordweste en later verskyn die bundel “''Die vloeksteen''”, waarin ’n keur uit sy diamantsmokkelstories en fortuinsoekverhale opgeneem word, tesame met ’n aantal voorheen ongepubliseerde verhale. “''Op pad na Port Jollie''” is ’n bundel met liegstories. Sy laaste boek is<ref>De Vries, Izak “Die Burger” 15 Junie 1994</ref> “''Die tierslagyster''”,<ref>Wybenga, Gretel “Beeld” 23 Mei 1994</ref> waarin weer hoofsaaklik stories en sketse oor die Noordweste en sy mense ingesluit word,<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 29 Mei 1994</ref> saam met twee bydraes wat in Europa afspeel,<ref>Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> naamlik “''Die Afgaanse honde''” (wat demonstreer hoe ’n goeie hondevriend hierdie diere regdeur die wêreld verstaan, ook in Londen) en “''Besoek aan Nijkerk''” (waarin die skrywer gaan ondersoek instel na sy voorsate se plek van oorsprong en deur die Nederlanders se gasvryheid oorweldig word). Die verhaal van die twee plat klippe waarmee meel met die hand gemaal is, “''Die gatskuur''”, is een van die vele hoogtepunte in hierdie bundel. Die titelverhaal, “''Die tierslagyster''”, wyk af van die streeksvertellings en handel oor die vreugdes en verdriet van ’n skelm liefdesverhouding. [[A.P. Grové]] kies ’n keur uit sy verhale en skryf ’n insiggewende inleiding oor sy werk in “''Verlange is verniet''”,<ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 1, Februarie 1982</ref> terwyl Daniel Hugo ’n keur uit sy humoristiese verhale versamel in “''Storie-konsertina''”. Sy kortverhale en sketse word opgeneem in verskeie versamelbundels waaronder “''Kortverhale vir verkenning''”, “''Vuurslag''”, “''Borde borde boordevol''”, “''Wys my waar is Timboektoe''”, “''Allegaartjie''”, “''Steekbaard''”, “''Uit die kontreie vandaan''”, “''’n Rooie met ratte, Pa''”, “''Kleinbegin in die prosa''”, “''Vertellers''”, “''Op Afrikaanse werf''” en “''Heildronk''”. Hermione Suttner se “''Die Bontborsboesman''”, die verhaal van Frans Waters, vertaal hy in Afrikaans. “''Kanoneiland 1928–1978''” is ’n feesbundel oor die geskiedenis van die plek en sy mense waar hy vir die eerste keer ’n skoolhoof was. “''Barrydale 1880–1980''” is ’n soortgelyke bundel oor die geskiedenis van hierdie dorp, sy kerk en sy gemeenskap. Chris Jansen se fotoboek “''Namakwaland: Dorsland in die blom''” voorsien hy van beskrywende kommentaar. === Kinder- en jeugliteratuur === Vir kinders skryf hy etlike verhale. “''Snippie''” is ’n verhaal vir beginnerlesers oor ’n plaasseun en sy hond. “''Bennie gaan jag''” het ’n seuntjie en sy hond op ’n jagtog as tema, waar hulle ’n haas vang maar hulle in ’n leeu vasloop. Swartkraai red hulle egter. Van Niekerk verwerk veral graag plaaslike en oorsese volksverhale, wat hy dan in ’n plaaslike omgewing laat afspeel. Hierdie verhale sluit in “''Waarom volstruis nie murg in sy pype het nie''” (waarin volstruis en skilpad resies hardloop nadat skilpad die vorige jaar vir hasie gewen het en skilpad hierdie keer vir volstruis met ’n slim plan wen); “''Die langtreeskoene''” (na aanleiding van die sprokie van “''Die sewemyllaarse''”); “''Slim Hansie Haas''” (’n verdere verwerking van die vroeër gepubliseerde “''Slim Herklaas Haas''” wat op ’n Xhosa-verhaal gebaseer is en in Engels en agt Afrika-tale vertaal word); “''Slim Japie Jakkals''” (’n verwerking van ’n Oud-Indiese verhaal waarin ’n slang verlos word en dan na sy aard verraderlik optree); en “''Hasie se huisie''”. “''Frikkie Vlooi''” vertel van ’n vlooigesin wat in ’n hondehaar-oerwoud bly. “''Die wit perd van Calvinia''” (met illustrasies deur Guenther T. Schultz) is waarskynlik gebaseer op die bekende liedjie. Hierin word vertel van ’n perd wat deur die regeringsmagte vir oorlogsdiens opgeroep word en na vele omswerwinge weer by sy oorspronklike eienaars beland. Hierdie verhaal word ook opgeneem in die versamelbundel “''Goue fluit, my storie is uit''” onder redaksie van [[Linda Rode]]. Sy eerste jeugverhaal is “''Tasál van die grasvlaktes''”<ref>Steenberg, Elsabe “Beeld” 10 Desember 1979</ref> wat die verhaal vertel van ’n San en die botsings tussen die rasse (San teen blank, San teen swart) uitbeeld, waar nie een ras net goed of sleg is nie. Wanneer die San die blankes aanval, word Tasál gevange geneem en dan in die blanke beskawing ingelyf. Hy red ’n jong blanke man se lewe, waarna hy na sy mense terugkeer. Hier raak hy betrokke in ’n hewige stryd om lewe en dood teen Oertwa en sy makkers. Tasál word gevang en sy hele lyf met heuning gesmeer, waarna hy in die woestyn agtergelaat word vir die son en insekte om hom stelselmatig te vernietig. Tasál oorwin egter eindelik en word leier van ’n groep San. Te midde van hierdie avontuurverhaal gee die skrywer ook waardevolle inligting oor die San se gebruike en leefwyse in die laat negentiende eeu. “''Die ring om die maan''” handel oor die woestynkinders, die San, terwyl “''Sening en sy maats''” ’n koshuisverhaal is. “''Veldvolkverhale''” is kortverhale vir die jeug, waarin stories gebundel is oor klein episodes uit die daaglikse lewe en gewoontes van klein diertjies, soos jakkalse, skerpioene, bobbejane en bontmuishonde. Daar is ook drie verhale oor die vriendskap tussen mens en dier. In “''Boetie van die Boesmanland''”<ref>Crafford, Albert “Insig” Maart 1994</ref> kom herinneringe van kleinkinderdae en grootword in die<ref>Malan, Lucas “Rapport” 8 Augustus 1993</ref> Namakwaland aan die beurt, waarin grepe en brokkies van hierdie jeug uit die perspektief van ’n kind vertel word.<ref>Scheepers, Riana “Die Burger” 19 Oktober 1993</ref> Die boek neig na die anekdotiese, maar sommige van die vertellinge kan as geslaagde kortverhale beskryf word. Die boek gee die tradisies van die streek tydens ’n verbygegane era in die beeldryke streektaal weer. “''Kloutjie by die oor''” is ’n keur uit sy verhale vir die jeug deur Eugène Prinsloo. Hy skryf ook die versbundel “''Piet Piekelaai''” en stel die bundel volksrympies “''Twee maal elf is twaalf''” saam, waarin ook van sy eie verse opgeneem word. Daniel Hugo neem twee van hierdie volksverse op in sy versamelbundel “''Speelse verse''” en van sy gedigte word ook opgeneem in Gerrit Komrij se bloemlesing “''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''”. == Eerbewyse == Die Hoërskool Namakwaland op Springbok, sy [[alma mater]], vereer hom in 1992 met die Stigtingsmedalje van die Oudleerlingbond, die wyse waarop die skool sy oudleerlinge huldig vir voortreflike diens of buitengewone prestasie. == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1957 |Snippie |- |1958 |Tasál van die grasvlaktes |- |1962 |Slim Herklaas Haas |- |1964 |Die soutryers |- |1969 |Kelkiewyn en koggelaar |- |1970 |Optelgoed |- | |Piet Piekelaai |- |1973 |Twee maal elf is twaalf |- |1974 |Bittergousblom |- |1975 |Die wit perd van Calvinia |- | |Herneuter |- | |Bennie gaan jag |- | |Rondom die skoolklok |- | |Veldvolkverhale |- | |Waarom volstruis nie murg in sy pype het nie |- |1978 |Kanoneiland 1928–1978 |- | |Die langtreeskoene |- | |Towerkop |- |1979 |Soos twee windswaels |- | |Op pad na Port Jollie |- | |Verlange is verniet |- | |Slim Hansie Haas |- |1980 |Sening en sy maats |- | |Kallie Kraai gaan boer |- | |Frikkie Vlooi |- |1981 |As die skoolklok lui |- | |Barrydale 1880–1981 |- | |Kerf ’n stokkie |- | |Die klipsweet sit aan my voetsool vas |- | |Namakwaland: Dorsland in die blom (saam met Chris Jansen) |- | |Die ring om die maan |- | |Slim Japie Jakkals |- | |Hasie se huisie |- | |Verlange is verniet |- |1983 |Die vloeksteen |- |1988 |Kloutjie by die oor |- |1990 |Vir ’n oulap en ’n bokstert |- |1993 |Boetie van die Boesmanland |- | |Storie-konsertina |- |1994 |Die tierslagyster |- | !Vertaling |- |1978 |Die Bontborsboesman: Die verhaal van Frans Waters – Hermione Suttner |} == Bronnelys == === Boeke === * Aucamp, Hennie “Kort voor lank”, Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk   1980 * Aucamp, Hennie, “A.A.J. van Niekerk: Kelkiewyn en koggelaar”, in “Dagblad”, HAUM. Pretoria Eerste druk, eerste uitgawe 1987 * Botha, Elize “Prosakroniek” Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * De Jager, Johan “Allegaartjie” De Jager-HAUM Pretoria Eerste uitgawe Vierde druk 1982 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk   1988 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria  Eerste uitgawe 2005 * Malan, Charles “Kleinbegin in die prosa” De Jager-HAUM Uitgewers Pretoria Tweede uitgawe  Sewentiende druk 1994 * Schwerdtfeger, A en Snyman, N.J. “Op Afrikaanse werf” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Tweede uitgawe 1988 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  1998 * Van Niekerk, A.A.J. “Die soutryers” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1964 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers  Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Aucamp, Hennie “A.A.J. van Niekerk: Kelkiewyn en koggelaar” (resensie) “Die Burger” 21 November 1969 * Botha, Amanda “Noem my nie ’n skrywer nie… ek is ’n storieverteller” “Die Transvaler” 20 Oktober 1979 * Hugo, Daniël “A.A.J. van Niekerk: In memoriam” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33, no.1,  Februarie 1995 * Kloppers, Albert “Oor Pirow Bekker se bloemlesing ‘Om laaste te kan lag’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 3, Augustus 1990 * Van Zyl, Wium “Van Niekerk het sy laaste storie vertel” “Die Burger” 23 April 1994 === Internet === * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/04/22/3/12.html * Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Van_Niekerk,_Abraham_Adam_Josef * LitNet ATKV-Skrywersalbum 4 November 2014: http://www.litnet.co.za/aaj-van-niekerk-19311994/ * Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/aaj_van_niekerk_boeke.html * Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/vanniekerkab.html * Van Niekerk, A.A.J. Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1990/07/30/7/16.html * Van Zyl, Wium Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/05/7/11/1.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Van Zyl, Wium Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/04/23/4/13.html * Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3AVan+Niekerk%2C+A.+A.+J.&qt=hot_author === Ongepubliseerde dokumente === * Van Niekerk, A.A.J. “Kort lewenskets” Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en  Navorsingsentrum (NALN) Bloemfontein Januarie 1977 === Resensies  === == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Niekerk, A.A.J.}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1931]] [[Kategorie:Sterftes in 1994]] ncv2noc7osra0z80wwovqu798sz8xzm 0 117870 2889878 2834022 2026-04-04T01:33:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889878 wikitext text/x-wiki {{Rivier | rivier_naam = Narmada – Nerbudda – Rewa | beeld_naam = JhansiGhat.jpg | byskrif = Narmada-rivieroewer naby [[Jabalpur]]. | kaart = Indiarivers.png | kaartbyskrif = Die stroomgebied van die Narmada. | oorsprong = Amarkantak-plato, Bilaspur-distrik, Sentraal-[[Indië]], [[Chhattisgarh]] | monding = Bharuch-distrik, [[Goedjarat]], Indië<br />[[Arabiese See]] | stroomgebied_lande = [[Indië]] | lengte = 1&nbsp;315&nbsp;km (817&nbsp;myl) | hoogte = 1&nbsp;048&nbsp;m (3&nbsp;438&nbsp;voet) | monding_hoogte = 0&nbsp;m (0&nbsp;voet) | afloop = 1&nbsp;447&nbsp;m³/s (51&nbsp;100&nbsp;ft³/s)<ref>{{en}} {{cite journal | last = Kumar | first = Rakesh | last2 = Singh | first2 = R.D. | last3 = Sharma | first3 = K.D. | title = Water Resources of India | journal = Current Science | volume = 89 | issue = 5 | pages = 794–811 | publisher = Current Science Association | location = [[Bangalore]] | date = 10 September 2005 | url = http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf | accessdate = 27 April 2019 | archive-date = 6 Januarie 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190106043752/http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf%20 | url-status = dead }}</ref> | stroomgebied = 98&nbsp;800&nbsp;km² (38&nbsp;147&nbsp;myl²) | kaart_beeld = Narmadarivermap.jpg | kaart_byskrif = Kaart van die Narmada-bekken in Asië. }} Die '''Narmada''' ([[Hindi]]: नर्मदा, ''narmadā'', [nʌɽmʌdɑː], [[Goedjarati]]: નર્મદા નદી), '''Nerbudda''' of '''Rewa''' is die grootste [[wes]]-vloeiende [[rivier]] in [[Indië]]. Die rivier, met 'n lengte van 1&nbsp;315&nbsp;km (817&nbsp;myl), is ná die [[Indus]], [[Brahmaputra]], [[Ganges]] en [[Godavari]] die vyfde langste rivier in [[Suid-Asië]]. Die Narmada word in die [[Hindoeïsme]] as heilig beskou, wat van dié rivier 'n belangrike pelgrimstog vir Hindoes maak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Narmada-River |title=Narmada River |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=27 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507215006/https://www.britannica.com/place/Narmada-River |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dié rivier vorm die tradisionele grens tussen Noord-Indië met die Gangesvallei en Suid-Indië met die Dekan-plato. Die Narmada se hele rivierloop word in die noorde deur die Vindhya- en in die suide deur die Satpura-gebergtes begrens. Daarbenewens vorm die Narmada se onderloop die noordelike grens van die [[Wes-Ghats]]. [[Lêer:White Marble Rocks at Bhedaghat.jpg|duimnael|links|Marmerklippe langs die Narmadarivier naby [[Jabalpur]]]] [[Lêer:Omkareshwar1.JPG|duimnael|links|Die Narmada in Omkaresjwar]] Die Narmada ontspring in die Amarkantak-plato in Sentraal-Indië, net oos van [[Jabalpur]] in die deelstaat [[Chhattisgarh]]. Aansluitend vloei dié rivier in 'n westelike rigting en bereik die deelstaat [[Madhya Pradesh]]. Hier vloei dié rivier net suid van [[Bhopal]] en [[Indore]]. Daarna bereik die Narmada die deelstaat [[Goedjarat]] net suid van [[Vadodara]] en mond net noord van [[Surat]] in die Golf van Khambhat, wat deel uitmaak van die [[Arabiese See]], uit. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Narmada River}} {{Indiësaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chhattisgarh]] [[Kategorie:Goedjarat]] [[Kategorie:Madhya Pradesh]] [[Kategorie:Riviere in Indië]] mxwu1hmxh3219qd0g4893irf983azk5 0 121048 2889880 2445862 2026-04-04T02:40:15Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "1989_CPA_6101.jpg" met "Kwame_Nkrumah_on_a_Soviet_stamp_(80th_anniversary_of_his_birth)_1989_CPA_6101.jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: 2889880 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Kwame Nkrumah | beeld = Kwame Nkrumah on a Soviet stamp (80th anniversary of his birth) 1989 CPA 6101.jpg | beeldonderskrif = Kwame Nkrumah in 1961 | orde = 1ste President van Ghana | termynaanvang = [[1 Julie]] [[1960]] | termyneinde = [[24 Februarie]] [[1966]] | voorganger = ''Nuwe amp'' | opvolger = [[Joseph Arthur Ankrah]] | geboortedatum = {{Geboortedatum|1909|9|21}} | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Nkroful]], [[Goudkus (streek)|Goudkus]] <small>(nou [[Ghana]])</small> | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1909|9|21|1972|4|27}} | sterfteplek = [[Boekarest]], [[Roemenië]] | party = United Gold Coast Convention <small>(1947–1949)</small><br />Convention People's Party <small>(1949–1966)</small> | orde2 = 3de Voorsitter van die [[Organisasie vir Afrika-eenheid]] | termynaanvang2 = [[21 Oktober]] [[1965]] | termyneinde2 = [[24 Februarie]] [[1966]] | voorganger2 = [[Gamal Abdel Nasser]] | opvolger2 = [[Joseph Arthur Ankrah]] <small>(as Voorsitter van die Nasionale Bevrydingsraad)</small> | orde3 = 1ste Eerste Minister van Ghana | termynaanvang3 = [[6 Maart]] [[1957]] | termyneinde3 = [[1 Julie]] [[1960]] | monarg3 = [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] | goew-genl3 = Charles Arden-Clarke<br />William Haas | voorganger3 = Homself as Eerste Minister van die Goudkus | opvolger3 = Homself as President | orde4 = 1ste Eerste Minister van die Goudkus | termynaanvang4 = [[21 Maart]] [[1952]] | termyneinde4 = [[6 Maart]] [[1957]] | monarg4 = [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] | goew-genl4 = Charles Arden-Clarke | voorganger4 = ''Nuwe amp'' | opvolger4 = Homself as Eerste Minister van Ghana | eggenoot = Fathia Rizk | kinders = Francis, Gamal, Samia, Sekou | alma_mater = Lincoln University, Pennsilvanië<br />Universiteit van Pennsilvanië<br />London School of Economics<br />University College London<br />Gray's Inn | religie = [[Rooms-Katolieke Kerk]]<ref name=Hagan2>George P. Hagan, “Nkrumah's Leadership Style—An Assessment from a Cultural Perspective”, in Arhin (1992), ''The Life and Work of Kwame Nkrumah''.</ref> | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Dr. Kwame Nkrumah''' (gebore '''Francis Nwia-Kofi Ngonloma''',<ref name="BigSix">{{Webaanhaling|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/artikel.php?ID=100491}}</ref> [[21 September]] [[1909]] – [[27 April]] [[1972]])<ref name="AfricaWithin">[http://www.africawithin.com/nkrumah/nkrumah_bio.htm "Biography of Kwame Nkrumah"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120802214835/http://africawithin.com/nkrumah/nkrumah_bio.htm |date= 2 Augustus 2012 }}.</ref> was 'n Afrika-politikus. Hy was die Eerste Minister en later die President van [[Ghana]]. Hy het goot bydraes tot die ideologie van Panafrikanisme gelewer. Na 'n tien-jaar veldtog teen die Britse koloniale regering is hy op 6 Maart 1957 as die eerste president van die onafhanklike Ghana gekies.<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/artikel.php?ID=119921}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.stlouissigmas.com/doco/history/kwame_nkrumah.html |title=argiefkopie |access-date=12 Mei 2017 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304223144/http://www.stlouissigmas.com/doco/history/kwame_nkrumah.html |url-status=dead }}</ref><ref name="EB">{{cite encyclopedia|title=Kwame Nkrumah: president of Ghana|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/416674/Kwame-Nkrumah|accessdate=20 Oktober 2008|edition=Online Edition}}</ref> == Lewensloop == Kwame Nkrumah, wie se regte naam Francis Nwia Kofi was, het vanaf 1930 vir predikant studeer. Op advies van Nnamdi Azikiwe, die latere president van [[Nigerië]], het hy vanaf 1935 [[ekonomie]], [[sosiologie]], [[teologie]], [[reg]] en pedagogie in die [[Verenigde State]] gestudeer. Hy het in al hierdie vakke geslaag. Nkrumah was baie geskok deur die Italiaanse inval in [[Ethiopië]]. Ethiopië, saam met [[Liberië]], was destyds die enigste onafhanklike lande in Afrika. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hy die [[Geallieerdes]] ondersteun. Ná die oorlog het Afrika-nasionalisme en die Afrika-eenheidsidee gegroei. Nkrumah het gou as 'n voorstander van Afrika-nasionalisme opgetree. Eerstens het hy gestreef na die onafhanklikheid van sy [[Goudkus (streek)|Britse Goudkus]] (later Ghana). Hy het dit net as 'n begin gesien. In sy visie moes alle ander Afrika-state hul onafhanklikheid verkry en die swart Afrika-state moes op 'n sosialistiese basis 'n [[federasie]] vorm. == Onafhanklikheid van Ghana == In 1947 het Nkrumah teruggekeer na die Goudkus en het die posisie van die sekretaris-generaal van die United Gold Coast Convention (UGCC) op uitnodiging van 'n paar bekendes aanvaar. In 1949 het hy van die UGCC wedgebreek en met die jeugbeweging van die party en sommige ondersteuners van die party saamgekom en die Convention People's Party (CPP) gestig. Die CPP was baie meer radikaal as die UGCC, hierdie laaste party voer 'n dialoog met die Britse koloniale heerser. Die CPP wou direkte onafhanklikheid hê. In 1951 het die CPP die Goudkus verkiesings gewen, maar 'n paar dae later is Nkrumah gearresteer vir agitasie teen die Britse bewind. In 1956 het die CPP weer die verkiesing gewen. Die Britte het Nkrumah vrygelaat op voorwaarde dat hy die 'onafhanklikheid nou'-vereiste laat vaar het. Hy was hiertoe bereid en het toe eerste minister van die Goudkus geword. Op [[6 Maart]] [[1957]] het die Goudkus onafhanklik geword onder die naam Ghana, die eerste in die tydperk van dekolonisasie na die Tweede Wêreldoorlog in Afrika suid van die Sahara. In 1960 het Ghana 'n republiek geword, en Nkrumah het die eerste president geword. == Politiek == Nkrumah se doel was om Ghana as voorbeeld vir Afrika op te bou deur middel van die Akosombodam by die Volta-meer. Die finansiering was oorspronklik in samewerking met die Britte, maar is later deur die Amerikaanse aluminiummaatskappy Kaiser en die [[Wêreldbank]] oorgeneem. Tydens die bou van die dam het die Nkrumah-regering toenemend korrup geword, en toe die Akosombodam op 26 Januarie 1966 klaar was, was Ghana amper bankrot. Nkrumah se regeringstyl was outokraties. Reeds in 1964 is die Union Party, die enigste opposisieparty, verban en die land het 'n eenpartystaat geword met die Convention People's Party (CPP) van Nkrumah as die enigste toegelate party. Nkrumah is die ''Osagyefo'', die "Verlosser" genoem. [[Standbeeld]]e van Nkrumah is regdeur die land opgerig en daar was 'n persoonlike kultus. Nkrumah het minder en minder gewild in sy land geword. In 1966, terwyl Nkrumah 'n staatsbesoek aan Noord-Viëtnam en die [[Volksrepubliek van China]] gemaak het, het die weermag 'n [[staatsgreep]] uitgevoer. Nkrumah het toe in ballingskap in naburige [[Guinee]] van president Ahmed Sékou Touré gegaan. Touré, soos Nkrumah, was 'n oortuigende Pan-Afrikanis. Nkrumah het mede-president van Guinee geword. Nkrumah het 'n paar jaar later vertrek om in [[Roemenië]] vir [[kanker]] behandel te word. Hy is op 27 April 1972 in [[Boekarest]] weens die komplikasies van lewerkanker oorlede. Sy oorskot is drie dae later na die Guinee-hoofstad [[Conakry]] gevlieg, waar hy sedert Februarie 1966 in ballingskap gewoon het. Na sy dood is hy uiteindelik vereer deur Ghana. Daarbenewens is 'n dag vir sy dood gehou en het hy 'n rusplek in [[Accra]] waar sy monument opgerig is. Met baie pan-Afrikaners ag Nkrumah steeds belangrik in hoë mate, ten spyte van sy outoritêre regeringstyl. Danksy die inset van Nkrumah, was Ghana die eerste koloniale land in Swart-Afrika om die volledige onafhanklikheid van die koloniale heerser te bereik. Hiermee het Ghana die neiging gestel; tussen 1957 en 1980 het byna alle Afrika-lande onafhanklik geword. == Werke == • ''Towards Colonial Freedom'' • W''hat I mean by Positive Action,'' Accra 1949 • ''Ghana. Autobiography of Kwame Nkrumah'', 1957, herdruk 1970 • ''I speak of Freedom: a Statement of African Ideology,'' New York 1964 • ''Africa must unite'', 1963 • ''Consciencism. Philosophy and Ideology fo Decolonization and Development'' • ''Neocolonialism, the last stage of Imperialism,'' 1965 • ''Challenge of the Congo'', 1967 == Bronne == • Landenreeks Ghana • Grote Winkler Prins Encyclopedie, 7de druk, 1976 == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{nl-vertaal|Kwame Nkrumah}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nkrumah, Kwame}} [[Kategorie:Presidente van Ghana]] [[Kategorie:Skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1909]] [[Kategorie:Sterftes in 1972]] f0pmaklgtlk2jkmn1au61vjc8k0pt0o 0 122366 2889889 2231566 2026-04-04T06:06:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889889 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Newtownards |ander_naam=<small>Newton of Newtonairds ([[Ulster-Skots]])</small> |inheemse_naam=<br /><small>Baile Nua na hArda ([[Iers-Gaelies|Iers]])</small> |nedersetting_tipe=Dorp |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=CIMG1481_ScraboViewNewtownardsTown.JPG |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Newtownards, soos gesien vanuit die [[Scrabo-toring]] |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Noord-Ierland |duimdrukkeretiketposisie=bokant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land (VK)]] |onderafdelingtipe2=[[County]] |onderafdelingtipe3=Distrik |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Noord-Ierland]] |onderafdelingnaam2=Down |onderafdelingnaam3=Ards and North Down |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|54|35|28|N|5|40|48|W|display=}} |bevolking_soos_op=2015 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=28050 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=BT22, BT23 |skakelkode=02891 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=[http://newtownards-online.co.uk/ ''Newtownards Online''] }} [[Lêer:Farming in Co Down. N.Ireland. - panoramio.jpg|duimnael|links|Newtownards is 'n besige markdorp wat deur boerderygebiede omring word. Teen die agtergrond: [[Scrabo-toring]] en die waters van Strangford Lough]] '''Newtownards''' is 'n groot nedersetting, ''[[townland]]'' en ''[[civil parish]]'' in die [[Noord-Ierland|Noord-Ierse]] graafskap Down. Dit is geleë aan die mees noordelike punt van [[Strangford Lough]], 10 myl (16 km) oos van [[Belfast]], op die [[Ards-skiereiland]]. Newtownards, wat deur inwoners dikwels net kort Ards genoem word en deel uitmaak van die administratiewe distrik Ards and North Down, is een van die grootste nedersettings in die gebied met 'n merendeels Protestantse bevolking wat in 2015 op 28&nbsp;050 beraam is.<ref>{{Cite web |url=http://www.ninis2.nisra.gov.uk/public/PivotGrid.aspx?ds=6609&lh=74&yn=2011&sk=136&sn=Census%202011&yearfilter= |title=''Northern Ireland Neighbourhood Information Service (NINIS) - Census 2011 Population Statistics for Newtownards Settlement. Besoek op 14 Junie 2017'' |access-date=14 Junie 2017 |archive-date=30 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200530145206/https://www.ninis2.nisra.gov.uk/public/PivotGrid.aspx?ds=6609&lh=74&yn=2011&sk=136&sn=Census%202011&yearfilter= |url-status=dead }}</ref> Alhoewel die dorpsnaam se [[voorvoegsel]] insinueer dat die nedersetting in die tyd van die [[Kolonisasie van Ulster]] (''Plantation'') gevestig is, word daarna reeds in 14de eeuse dokumente verwys as ''Newtown of Blaethwyc'', met Blaethwyc as die plaaslike dekenaat van die groter Anglo-Normandiese ''bailiwick'' of graafskap Ards. Later het groot getalle [[Skotland|Skotse]] setlaars hulle hier kom vestig nadat Sir Hugh Montgomery - in sy pogings om 'n nedersetting in die graafskap Down te vestig - op Newtownards gefokus het.<ref>Rowan McLaughlin & James Lyttleton: ''An Archaeology of Northern Ireland 1600-1650''. Belfast: Department for Communities 2017, bl. 103</ref> {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://newtownardschronicle.co.uk/ ''The Newtownards Chronicle and Co. Down Observer''] [[Kategorie:Nedersettings in Noord-Ierland]] lgente350us9hvgnk1it1jtsyom8bnm 0 123742 2889787 2878293 2026-04-03T15:55:38Z JMK 649 +kat, -kat 2889787 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Coalbrook-mynramp, Januarie 1960.jpg|duimnael|regs|300px|Reddingswerkers laat sak klanktoerusting in ’n skag af in ’n poging om klank te hoor van vasgekeerde myners in die Coalbrook-myn.]] Die '''Coalbrook-ramp''' (ook '''Clydesdale-mynramp''') was die grootste mynramp tot nog toe in [[Suid-Afrika]]. Die ramp het op [[21 Januarie]] [[1960]] in die Coalbrookskag van die Clydesdale-steenkoolmyn naby [[Sasolburg]] in die [[Vrystaat]] plaasgevind. Altesame 435 mynwerkers het omgekom.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Die gebeure is deur [[Die Briels]] in hulle liedjie ''Ter nagedagtenis aan 435 mynwerkers'' beskryf. == Gebeure == Om 19:00 op die betrokke dag het die skag op 'n diepte van 180 meter ondergronds ingegee.<ref>{{cite web |url=http://www.sahistory.org.za/dated-event/more-400-miners-are-killed-underground-collapse-coalbrook-mine |title=More than 400 miners are killed in an underground collapse at Coalbrook mine |access-date=30 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190706152939/https://www.sahistory.org.za/dated-event/more-400-miners-are-killed-underground-collapse-coalbrook-mine |archive-date=6 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ongeveer 1&nbsp;000 myners was op daardie stadium in die myn gewees. Die meeste kon met behulp van 'n skuinsskag (hellingskag) ontsnap. Reddingspanne van ander myne in die omgewing het hulle te hulp gesnel. Boorgate is geboor in gebiede waar oorlewendes na verwagting sou wees en mikrofone is in die gate laat afsak. Hulle kon egter geen teken van lewe vind nie. Die reddingspoging is na 11 dae gestaak.<ref>{{cite web |url=http://www.mining-technology.com/features/feature-world-worst-coal-mining-disasters-china/ |title=The world's worst coal mining disasters |access-date=1 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509135752/https://www.mining-technology.com/features/feature-world-worst-coal-mining-disasters-china/ |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Oorsaak == In reaksie op die nuutgeboude Taaibos-kragstasie by [[Kragbron]] het produksie van [[steenkool]] by die myn van 134&nbsp;230 ton (1954) tot 2&nbsp;260&nbsp;660 ton per jaar (1958) toegeneem.<ref>{{cite web |url=http://www.mullersgazette.co.za/Coalbrook.html |title=Coalbrook |access-date=2 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325074843/http://www.mullersgazette.co.za/Coalbrook.html |archive-date=25 Maart 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die ongeluk is deur 'n kaskade van gebreekte pilare veroorsaak. Slegs 'n paar pilare het aanvanklik gefaal, wat die las op aangrensende pilare verhoog het, tot hulle ook gefaal het. Die effek het uiteindelik oor 'n gebied van 324 hektaar versprei.<ref>{{cite web | url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0038-223X2011001200010&script=sci_arttext | title=The design of stable pillars in the Bushveld Complex mines: a problem solved? | publisher=Journal of the Southern African Institute of Mining and Metallurgy | date=Desember 2011 | accessdate=2 April 2015 | author1=Malan, D.F. | author2=Napier, J.A.L. | archive-date=24 September 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150924095357/http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0038-223X2011001200010&script=sci_arttext | url-status=dead }}</ref> 'n Bydraende faktor was die verwydering van kool aan die bokant van die horisontale skagte. Dit het die tonnels vergroot, maar 'n gaping tussen die tonneldak en die strukture wat dit moes dra gelaat.<ref>{{cite journal | url=http://www.saimm.co.za/Journal/v106n12p857.pdf | title=Beyond Coalbrook: what did we really learn? | author=van der Merwe, J.N. | journal=The Journal of The Southern African Institute of Mining and Metallurgy |date=Desember 2006 | volume=106 | pages=857–868}}</ref> == Reaksie == Ná die ramp het die Suid-Afrikaanse regering die koolmyn-navorsingsbeheerraad gestig om die veiligheid by steenkoolmyne te verbeter en navorsing oor die sterkte van pilare te doen. Die [[Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad]] (WNNR) en die Kamer van Mynwese Navorsingsorganisasie het hulle hierin bygestaan. == Sien ook == * [[Grootste rampe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Koördinate|26|51|11.35|S|27|52|44.43|O|scale:50000_type:landmark|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mynbou in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] dcik3i69cj6se33tjvubxoz5bmhd6g5 0 130416 2889784 2710094 2026-04-03T15:50:07Z JMK 649 +kat 2889784 wikitext text/x-wiki Op [[4 Januarie]] [[2018]] bots 'n [[trein]], wat deur [[Shosholoza Meyl]] bedryf word, met 'n [[Vragvoertuig|vragmotor]] by 'n spooroorgang naby [[Kroonstad]] in die [[Vrystaat]] ([[Suid-Afrika]]). Die trein het ontspoor en verskeie waens het aan die brand geslaan. Een-en-twintig mense is dood en 254 is beseer. == Ongeluk == Teen ongeveer 09:15 [[UTC+02:00|plaaslike tyd]] (07:15 [[Gekoördineerde Universele Tyd|UTC]]) op 4 Januarie 2018<ref name="Sky11195032">{{cite web |url=https://news.sky.com/story/four-dead-and-hundreds-injured-in-south-africa-train-crash-11195032 |title=14 dead and up to 100 injured in South Africa train crash |first=Alix |last=Culbertson |publisher=Sky News |access-date=4 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411072402/https://news.sky.com/story/four-dead-and-hundreds-injured-in-south-africa-train-crash-11195032 |archive-date=11 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> was 'n passasierstrein, wat deur Shosholoza Meyl bedryf word, met 429 passasiers van [[Port Elizabeth]] na [[Johannesburg]] onderweg toe dit met 'n vragmotor bots by die spooroorgang by die Geneva-stasie tussen [[Hennenman]] en Kroonstad, sowat 200 [[kilometer]] suidwes van Johannesburg.<ref>{{cite news |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2018-01-05-railway-safety-regulator-to-release-preliminary-train-crash-findings-on-monday/ |title=Railway Safety Regulator to release preliminary train crash findings on Monday |work=Business Day |date=5 Januarie 2018 |access-date=6 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401042721/https://www.businesslive.co.za/bd/national/2018-01-05-railway-safety-regulator-to-release-preliminary-train-crash-findings-on-monday/ |archive-date=1 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.lessentiel.lu/fr/news/monde/story/Au-moins-14-morts-dans-un-accident-de-train-15475810 |title=Au moins 14 morts dans un accident de train |work=L'essential |date=4 Januarie 2018 |access-date=4 Januarie 2018 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401030857/http://www.lessentiel.lu/fr/news/monde/story/Au-moins-14-morts-dans-un-accident-de-train-15475810 |archive-date=1 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="RT414973">{{cite web |url=https://www.rt.com/news/414973-train-crash-south-africa/ |title=14 dead, hundreds injured as train derails in South Africa (PHOTOS) |publisher=RT |access-date=4 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401042726/https://www.rt.com/news/414973-train-crash-south-africa/ |archive-date=1 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens ooggetuies het die vragmotor versuim om by die spooroorgang te stop.<ref>{{cite web |url=https://letabaherald.co.za/lnn/345165/sanco-slams-shocking-loss-of-life-in-free-state-train-crash |date=5 Januarie 2018 |title=Sanco slams 'shocking' loss of life in Free State train crash |access-date=5 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401012824/https://letabaherald.co.za/lnn/345165/sanco-slams-shocking-loss-of-life-in-free-state-train-crash/ |archive-date=1 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>  == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika|*]] [[Kategorie:Vrystaat]] jlp6j49sx52v07xk6sl8ycptwml3xj7 0 237052 2889780 1945831 2026-04-03T15:46:11Z JMK 649 +kat 2889780 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''ramp by Hoërskool Driehoek''' was 'n menslike tragedie wat op Vrydag, 1 Februarie 2019 by die Hoërskool Driehoek in [[Vanderbijlpark]], [[Gauteng]] plaasgevind het. Vier leerders is dood en talle beseer nadat 'n loopbrug ineengestort het. == Reaksies == [[Lindsay Maasdorp]], woordvoerder van die swart nasionalistiese politieke party [[Black First Land First]] (BLF), het op [[Twitter]] geskryf: "Ek sal oor die dood van die slagoffers rou as hulle swart is, maar ek sal dit vier indien hulle wit is." Hy het later op 'n vraag van ''[[The Citizen]]'' geantwoord: "As ons god uiteindelik ingegryp het en ons voorvaders gepetisie het en gesien het dat hierdie gronddiewe nou gesterf het, dan vier ek dit beslis. Ek vier die dood van ons vyande, hul kinders, hul katte en hul honde. Dít is ons posisie." Die vakbond [[Solidariteit]] het klagte by die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] en by die gelykheidshof teen lede van BLF ingedien. Volgens dr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, het die vakbond 'n mandaat van die ouers van die slagoffers van die tragedie gekry om Maasdorp oor sy uitsprake in die hof te daag. == Bronne == * {{webaanhaling|url=https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/driehoek-tragedie-beklemtoon-behoefte-aan-professionele-traumaberading/|titel=Driehoek-tragedie beklemtoon behoefte aan professionele traumaberading|datum=13 Februarie 2019|werk=[[Maroela Media]]}} * {{webaanhaling|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/video-driehoek-ouers-gee-mandaat-vir-regsaksie-teen-blf/|titel=Video: Driehoek-ouers gee mandaat vir regsaksie teen BLF|van=Slabbert|naam=Mia|datum=14 Februarie 2019|werk=[[Maroela Media]]}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Skole in Gauteng|*]] 07a6vxg41o57ji3266jetch59v1w0y6 0 274224 2889948 2888908 2026-04-04T11:52:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889948 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik |konflik = Slag van die Bismarcksee |deelvan = die [[Tweede Wêreldoorlog]] |beeld = [[Lêer:Japanese transport under attack during the Battle of the Bismarck Sea, 3 March 1943 (128159).jpg|300px]] |byskrif = [[Japan]]ese vervoer onder lugaanval in die [[Bismarcksee]], 3 Maart 1943. |datum = [[2 Maart|2]]–[[4 Maart]] [[1943]] |plek = [[Bismarcksee]], in die omgewing van Lae |gebied = |resultaat = [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] oorwinning |party1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}<br /> {{vlagland|Australië}} |party2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} |party3 = |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} Ennis Whitehead<br />{{vlagikoon|Australië}} Joe Hewitt |aanvoerder2 = {{vlagikoon|Japannese Keiserryk|vloot}} Gunichi Mikawa<br />{{vlagikoon|Japannese Keiserryk|vloot}} Masatomi Kimura |aanvoerder3 = |sterkte1 = 39 swaar bomwerpers<br />41 medium bomwerpers<br />34 ligte bomwerpers<br />54 vegvliegtuie<br />10 torpedobote |sterkte2 = 8 torpedojaers<br />8 troepevervoerders<br />100 vegvliegtuie |sterkte3 = |ongevalle1 = 2 bomwerpers<br />4 vegvliegtuie vernietig<br />13 gesneuweldes |ongevalle2 = 8 troepevervoerders<br />4 torpedojaers<br />20 vegvliegtuie<br />2&nbsp;890+ gesneuweldes |ongevalle3 = |notas = }} Die '''Slag van die Bismarcksee''' het van 2 Maart tot 4 Maart 1943 plaasgevind in die suidwestelike [[Stille Oseaan]] area tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Vliegtuie van die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse]] Vyfde Lugmag en die [[Koninklike Australiese Lugmag]] het 'n konvooi Japanese skepe aangeval wat troepe vervoer het na Lae, [[Nieu-Guinee]]. Die meeste van die Japanese skepe is gekelder en troep verliese aan die Japanese kant was geweldig. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Battle of the Bismarck Sea}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Australië]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Japan]] [[Kategorie:Papoea-Nieu-Guinee]] [[Kategorie:Veldslae tydens die Tweede Wêreldoorlog|Bismarcksee]] hxxodgcc4ywje3jx320r9nyfzazf5yp 0 285802 2889922 2660370 2026-04-04T09:05:13Z CommonsDelinker 1161 "Luis_Echeverría_Álvarez_official_portrait.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Materialscientist|Materialscientist]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Luis Echeverría Álvarez official portrait.jpg|]] 2889922 wikitext text/x-wiki '''Luis Echeverría Álvarez''' ([[17 Januarie]] [[1922]] – [[8 Julie]] [[2022]]) was 'n Mexikaanse advokaat, akademikus en politikus verbonde aan die [[Institusionele Revolusionêre Party]] (PRI), wat van 1970 tot 1976 as die 50ste president van [[Meksiko|Mexiko]] gedien het. Voorheen was hy sekretaris van binnelandse sake (1963–1969). Op 97 is hy die oudste lewende voormalige Meksikaanse president. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Echeverría, Luis}} [[Kategorie:Meksikaanse politici]] [[Kategorie:Geboortes in 1922]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] mopagczpv2044tei4wbjcj9rmcl9zsl 0 287291 2889871 2775594 2026-04-03T21:33:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889871 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Nameja gredzens.jpg|duimnael|'n Namejs-ring wat van [[silwer]] gemaak is]] [[Lêer:1Lats Namejs ring.PNG|duimnael|Die Namejs-ring op die agterkant van die 1 Lats-muntstuk, geslaan in 2009 deur die ''Staatliche Münze Berlin'' in [[Duitsland]], wat tot Letland se toetrede tot die [[Euro]]sone op 1 Januarie 2014 in omloop was<ref>{{en}} [https://www.bank.lv/en/statistics/information-for-data-users/560-money/2690-namejs-ring ''Latvijas Bank | Bank van Letland: Namejs ring. Besoek op 21 Januarie 2020''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200523042313/https://www.bank.lv/en/statistics/information-for-data-users/560-money/2690-namejs-ring |date=23 Mei 2020 }}</ref>]] Die '''Namejs-ring''' ([[Lets]]: ''Nameja gredzens'') is 'n tradisionele [[Letland]]se ring wat as simbool van onafhanklikheid, [[vriendskap]] en vertroue beskou word en die eenheid van die drie historiese streke van Letland - Kurzeme (Koerland), Latgale ([[Letgallen]]) en Vidzeme versinnebeeld. Die ring word wêreldwyd deur mense gedra wat uit Letland afkomstig is of aan die land verbonde voel.<ref>[https://www.namejs.de/de-1/über-uns/ ''Letlandse Kultuurvereniging Namejs in München, Duitsland: Letten in München. Besoek op 21 Januarie 2020'']{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Die Namejs-ring in literatuur en filmkuns == In 1931 het die Letlandse skrywer, vertaler en offisier Aleksandrs Grīns (1895–1941) sy roman ''Nameja gredzens'' gepubliseer wat bygedra het tot nuwe belangstelling in die ring en sy simbolisme. ''Nameja gredzens'' is ook die naam van 'n historiese rolprent van die Letlandse regisseur Aigars Grauba wat in 13de eeuse Semgallen afspeel (alhoewel die handeling nie op die roman baseer nie). Die hoofrol in die rolprent, wat as Brits-Letlandse koproduksie ontstaan en ter geleentheid van Letland se Eeufees in 2018 vrygestel is (internasionaal onder die [[Engels]]e titel ''The Pagan King''), is deur die jong [[Swede|Sweedse]] akteur Edvin Endre (Letse spelwyse: ''Edvīns Endre'') vertolk.<ref>{{lv}} [https://www.forumcinemas.lv/Event/302291/ ''forumcinemas-lv: Nameja gredzens. Besoek op 21 Januarie 2020'']</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kultuur in Letland]] mgj8wnl46asntjz4a0xsjvmwkb4xfz9 10 363689 2889941 2345268 2026-04-04T11:43:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889941 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Harveya |parent=Buchnereae |refs={{cite journal|last1=McNeal|first1=J. R.|last2=Bennett|first2=J. R.|last3=Wolfe|first3=A. D.|last4=Mathews|first4=S.|title=Phylogeny and origins of holoparasitism in Orobanchaceae|journal=American Journal of Botany|volume=100|issue=5|year=2013|pages=971–983|issn=0002-9122|doi=10.3732/ajb.1200448}} }} 68xyaxuy17pto64aj4jjbwd1nozmm2i 0 369991 2889772 2726855 2026-04-03T15:11:49Z JMK 649 herskryf inleiding, ander teksdetails 2889772 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:SAS ''President Kruger''}} {{Inligtingskas Skip | naam = | beeld = <!-- [[Lêer:voorbeeld.jpg|300px]] --> | beeldstyl = | onderskrif = | klas_en_tipe = ''President''-klas [[fregat]] | bouers = Yarrow Shipbuilders, Scotstoun, [[Glasgow]], Skotland. | gebruik_deur = {{vlagikoon|RSA|1928}} [[Suid-Afrikaanse Vloot]] | voorganger = | opvolger = | besteldatum = 18 September 1957 | boudatum = | koste = | aantal_beplan = | aantal_neergelê= | datum_neergelê = | voltooi = | tewaterlating = 20 Oktober 1960 | in_gebruik = | in_diens_gestel= 3 Oktober 1962 | onttrek = | lot = | tuishawe = [[Simonstad]] | bynaam = PK | verplasing = 2&nbsp;200 ton, 2&nbsp;647 ton (diepvrag) | lengte = 112,78 m | wydte = 12,5 m | hoogte = | diepgang = 5,33 m | spoed = 30 [[knoop (snelheid)|kn]] (56 km/h) | bemanning = 214 | passasiers = }} [[Lêer:SA Naval Museum 5.JPG|duimnael|280px|'n Model van die SAS ''President Kruger'' by die Suid-Afrikaanse Vlootmuseum in Simonstad]] Die '''SAS ''President Kruger''''', informeel as die "PK" bekend, was die eerste van drie presidentklas Tipe 12 [[fregat]]te wat gedurende die 1960's in die [[Verenigde Koninkryk]] vir die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] gebou is. Die skip is meestal vir opleiding gebruik en het ander hawens in [[Afrika]], [[Wes-Europa]] en die [[Verenigde State]] besoek. Hy is in die laat 1960's gemoderniseer en verbeter om ook 'n [[helikopter]] te kan dra. In die middel van die 1970's het die skip aan die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Grensoorlog]] deelgeneem deur patrollies aan die [[Angola|Angolese]] kus te doen. Die skip is in 1977 in vlootreserwe geplaas maar is in 1980 weer in diens gestel. Die skip het tydens 'n nagtelike anti-duikbootoefening in die vroeë oggendure van 18 Februarie 1982 met die verlies van 16 lewens gesink. Die President Kruger is sowat 78 seemyl (144 km) suidwes van [[Kaappunt]] in die suid-[[Atlantiese Oseaan]] deur sy aanvullingsolieskip SAS ''Tafelberg'' aan die bakboordkant getref, sodat dit in twee gebreek het. 177 oorlewende bemanningslede is na die ongeluk uit die see opgepik. Benewens die lewensverlies was dit 'n groot slag vir die Suid-Afrikaanse Vloot wat destyds reeds deur 'n internasionale wapenembargo aan bande gelê is. == Tegniese besonderhede == Die presidentklasskepe het normaalweg 2170 [[ton|langton]] water verplaas en 2605 langton met volvrag. Dit was 112,78 m lank, 12,5 m wyd en het 'n diepgang van 5,33 m gehad.<ref>{{cite book|last1=Du Toit|first1=Allan|title=South Africa's Fighting Ships: Past and Present|date=1992|publisher=Ashanti Publishing|location=Rivonia, South Africa|isbn=1-874800-50-2}}</ref>{{rp|238}} Die skepe was aangedryf deur twee stoom[[turbine]]'s met ratoorbrenging wat deur ''English Electric'' vervaardig is. Elke turbine het 'n skroef aangedryf via 'n [[dryfas]]. [[Stoom]] vir die turbines is opgewek deur twee ''Babcock & Wilcox''-stoomketels. Die turbines het 3&nbsp;000 [[perdekrag]] op die dryfas ontwikkel wat 'n maksimumspoed van 30 [[Knoop (snelheid)|knope]] (56 km/h) verseker het.<ref>{{cite book|last=Marriott |first=Leo |date=1983 |title=Royal Navy Frigates 1945–1983|location=Shepperton, Surrey, UK |publisher=Ian Allan |isbn=0-7110-1322-5}}</ref>{{rp|64}} Die skepe het 308 langton brandstof aan boord geneem wat 'n togafstand van 4&nbsp;500 [[seemyl]] teen 12 knope moontlik gemaak het. Die bemanning het bestaan uit 14 offisiere en 200 matrose.<ref name="DuToit">{{cite book|last1=Du Toit|first1=Allan|title=South Africa's Fighting Ships: Past and Present|page= 238|date=1992|publisher=Ashanti Publishing|location=Rivonia, South Africa|isbn=1-874800-50-2}}</ref>{{rp|238}} Die presidentklasskepe was toegerus met een skiettoring aan die voorkant wat twee ''QF 4.5-duim MK V'' meerdoelige kanonne bevat het en aan die agterkant met een skiettoring wat twee ''[[Bofors]] 40 mm'' lugafweerkanonne bevat het. Die skepe was ook toegerus met Tipe 162, 170 en 177M [[sonar]]s saam met die trippelloop ''MK10 Limbo'' teenduikbootmortiere. Hulle was ook toegerus met Tipe 293Q [[radar]] vir gebruik op die oppervlakte, Tipe 262 en 275 radars vir die kanonne, Tipe 277Q radar vir hoogtevind en Tipe 978 navigasieradar.<ref name=DuToit/>{{rp|220–22, 238}} In die middel van die 1960's het dit duidelik geword dat die sonars van die presidentklasskepe in staat was om [[Duikboot|duikbote]] op te spoor buite die trefafstand van die Limbo teenduikbootmortiere. Die Suid-Afrikaanse Vloot het toe besluit om die [[Britse Vloot]] se voorbeeld te volg en die skepe toe te rus met [[helikopter]]s wat teenduikboot-[[torpedo]]'s kon dra of dieptebomme en dit aansienlik verder van die skip af gebruik. Die voorste Limbo-mortier is verwyder en sy plek is verander na 'n klein vliegdek. Die agterste Bofors-skiettoring, sy beheerstelsel en van die agterste bobou is verwyder en vervang met 'n loods vir die [[Westland Wasp]] helikopter. Daar is twee enkel Boforskanonne op die dak van die loods aangebring en daar is ook voorsiening gemaak vir vier M2-Browninig 12,7 mm [[Masjiengeweer|masjiengewere]]. 'n Paar Amerikaanse Mk 32 324 mm trippeltorpedobuise, ontwerp vir gebruik deur oppervlakskepe, is ook in die middel van die skip aangebring en die elektronika opgegradeer. Die opgradering het 'n ekstra ''Thomson-CSF Jupiter'' vroeëwaarsku-radar ingesluit wat op 'n nuwe hoofmas aangebring is. Die skip het sy oorspronklike vuurbeheerstelsel gehou, terwyl die skip se susterskepe se stelsels vervang is.<ref name=DuToit/>{{rp|227}} == Konstruksie en loopbaan == Die Suid-Afrikaanse Vloot het in die laat 1950's drie presidentklasfregatte bestel nadat die [[Simonstad-ooreenkoms]] met die Britse Vloot gesluit is. ''President Kruger'' was egter die tweede skip wat bestel is van die drie susterskepe en die bestelling is geplaas by ''Yarrow''-skeepsbouers op 18 September 1957 met die naam ''[[SAS President Steyn]]''. Die regering se wens was egter dat die eerste skip wat voltooi word, die naam [[Paul Kruger]] moes dra, die eerste Staatspresident van die Suid-Afrikaanse Republiek. 'n Staking by die skeepsbouers, ''Alexander Stephens and Sons'' het veroorsaak dat neerlegging van die skip se [[kiel]] vertraag is. Dus was die name omgeruil met die skip wat deur ''Yarrow'' gebou is en die kiel reeds neer gelê is en die skip word die ''President Kruger''.<ref name="Bennett">{{cite book|last1=Bennett|first1=Chris|title=Three Frigates: The South African Navy Comes of Age|date=2006|publisher=Just Done Productions|location=Durban, Suid-Afrika|isbn=1-920169-02-4}}</ref>{{rp|18–21}}Die ''President Kruger'' se kiel is neergelê op 6 April 1959.<ref name=DuToit/>{{rp|239}} Die skip is op 20 Oktober 1960 te water gelaat deur mev. Margaret Biermann, vrou van skoutadmiraal [[Hugo Biermann]] en op 3 Oktober 1962 in diens gestel met kaptein M.R. Terry-Lloyd in bevel.<ref name=DuToit/>{{rp|222}} Gedurende die skip se opleidingstyd by ''HMNB Portsmouth'' moes die skip eenkeer 'n [[Noorweë|Noorweegse]] vragskip, ''SS Johan Collett'', gaan bystaan wat gebreek het. Die vragskip se kaptein het geweier om 'n sleeptou te aanvaar en eerder gewag vir 'n sleepboot wat reeds op pad was. Die fregat het die skepe bygestaan deur die vragskip te belig met sy soeklig toe die vragskip se bemanning verwyder is deur die reddingsboot van [[Saint Peter Port]] van die ''Royal National Lifeboat Institution''.<ref name="Bennett"/>{{rp|49}} Die ''President Kruger'' het [[Engeland]] op 27 Februarie verlaat en op 28 Maart in [[Kaapstad]] aangekom. Die skip is verwelkom deur die Minister van Verdediging, [[Jim Fouché]] en ander hooggeplaastes. 'n Jaar later het die skip deelgeneem aan die verwelkom geleentheid van haar susterskip, die ''[[SAS President Pretorius]]'' op 25 September 1964. Gedurende Julie-Augustus 1963 het die skip deelgeneem aan 'n militêre oefening, ''Capex 63'', saam met Britse en Franse oorlogskepe.<ref name=DuToit/>{{rp|224, 226–27, 239}} In 1965 het die Britse Regering besluit om die ''Capex'' oefening af te skaal na 'n Wapenopleiding sessie (Sanex) met net Britse en Suid-Afrikaanse skepe wat deelneem. Dit is gedoen om samewerking met Suid-Afrika werk te minimis eer weens hulle apartheid beleid.<ref name=Bennett/>{{rp|106, 114}} In Junie 1966 is die ''President Kruger'' inderdaad na die weerstasie op [[Marion-eiland]] gestuur om hulle by te staan nadat 'n vuur die grootste gedeelte van hulle woonkwartiere verwoes het. Gedurende September 1967 het die 10de Fregat-flottielje, wat bestaan het uit die ''President Pretorius'', ''President Kruger'' en die pas in diens gestelde aanvullingskip ''Tafelberg'' om deel te neem aan 'n Sanex oefening met die Britse [[vliegdekskip]] HMS ''Eagle'', die fregat HMS ''Loch Fada'' en die duikboot HMS ''Ambush''. Die maand daarna, op 24 Oktober, is die flottielje na [[Argentinië]] gestuur om opleiding saam met die Argentynse Vloot te doen. Hulle was op 27 November terug in Suid-Afrika en ''President Kruger'' was kort daarna uit diens gestel vir opgradering by die vloot basis in Simonstad se werf.<ref name=Bennett/>{{rp|117–20}} Die opgradering het begin op 29 Januarie 1968 en is voltooi op 5 Augustus 1969. 'n Jaar later, in Julie - Augustus 1970, het die ''President Kruger'' en die ''President Pretorius'' vloot oefeninge saam met fregatte en duikbote van die Britse Vloot gedoen.<ref name=DuToit/>{{rp|227}}Aan die begin van 1971 is die ''President Kruger'' opdrag gegee om die nuut in diens gestelde, Frans-vervaardigde duikboot [[SAS Maria van Riebeeck|SAS ''Maria van Riebeeck'']] te vergesel op haar nooiensvaart van [[Frankryk]] na Suid-Afrika. Sy het Simonstad verlaat op 28 Januarie en by hawens in [[Angola]], destyds bekend as Portugese Angola, [[Kanariese Eilande]], [[Portugal]] en [[Italië]] aangedoen voor sy in [[Toulon]] gearriveer het. Op die terugtog het hulle by [[Gibraltar]], [[Kaap Verde]] en Angola aangedoen voor hulle op 13 Mei in Simonstad gearriveer het.<ref name=Bennett/>{{rp|125–27}} Op 24 Junie het die ''President Kruger'' die [[Tenkskepe|tenkskip]] MV ''Simfonia'' op sleeptou neem en weg van [[Danger Point-vuurtoring]] sleep nadat die skip onklaar geraak en hulpeloos rond gedryf het. In Julie het dit as die wagskip opgetree tydens die Lipton Cup regatta by [[Durban]]. Daarna het dit saam met ''Maria van Riebeeck'' en ''Tafelberg'' aan die Sanex '71 oefening deelgeneem. Aan die Britse kant was daar twee fregatte, die duikboot HMS ''Oberon'' en die aanvullingskip RFA ''Tidesurge''<ref name=DuToit/>{{rp|227}} In 1973 het 'n klein Britse taakmag, wat die kernaangedrewe aanvalsduikboot die [[HMS Dreadnought (S101)|HMS ''Dreadnought'']] insluit en versterk met die ''President Kruger'', ''President Steyn'', die [[torpedojaer]] SAS ''Jan van Riebeeck'' en die ''Tafelberg'' deelgeneem aan 'n onaangekondigde oefening wat die verdediging van 'n konvooi simuleer wat deur 'n duikboot aangeval word. Die SAS ''Emily Hobhouse'' het die rol van die aanvalsduikboot gespeel. Die ''Emily Hobhouse'' het die verdediging binnegedring en drie van die vier aanvullingskepe "gesink", wat handelskepe voorgestel het, asook een fregat wat deel was van die konvooi en ook die ''Dreadnought''. Gedurende Augustus 1974 was dieselfde taakmag op pad terug van die Verre Ooste en die ''President Kruger'' en ander skepe van die Suid-Afrikaanse Vloot het hulle vergesel vanaf Simonstad tot by [[Kanariese Eilande]]. Hier het die Suid-Afrikaanse Vloot die aflosvloot terug vergesel na Simonstad. Aan die begin van November 1975 het die ''President Kruger'' patrollie gedoen aan die Angolese kus gedurende die Suid-Afrikaanse grensoorlog.<ref name=Bennett/>{{rp|133–36, 139, 155–59}}<ref name=borderstrike>{{cite book|last1=Steenkamp|first1=Willem|title=Borderstrike! South Africa into Angola. 1975–1980|year=2006|publisher=Just Done Productions Publishing|location=Durban, South Africa|isbn=978-1-920169-00-8|edition=3rd|url=http://www.justdone.co.za/shop/index.php?id_product=5&controller=product|access-date=14 Oktober 2014|publication-date=1 Maart 2006|orig-year=1985|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150953/http://www.justdone.co.za/shop/index.php?id_product=5&controller=product|archive-date=6 Oktober 2014}}</ref>{{rp|107}} === Besoek aan die Verenigde State === Nadat die ''President Kruger'' nog 'n patrollie voltooi het in Mei 1976, is die skip se bemanning meegedeel dat hulle sou deelneem aan 'n Internasionale Vlootskou as deel van die Verenigde State se 200-jarige feesvieringe in New York. Dit sou die eerste Suid-Afrikaanse oorlogskip wees wat die VSA besoek. Die ''President Kruger'' het Simonstad op 3 Junie 1976 verlaat en via Walvisbaai, [[Abidjan]] en Las Palmas in Norfolk, [[Virginië]] gearriveer. Van hier het hy saam met 53 oorlogskepe van 22 lande na New York gevaar om deel te neem aan die vlootskou. Op 6 Julie het van die bemanning deur die stad se strate geparadeer, waarna die skip teruggekeer het na Simonstad via [[Charleston, Suid-Carolina|Charleston]] en Las Palmas.<ref name=wessels2012>{{cite web|publisher=[[Suid-Afrikaanse Vloot]]|first=André|last=Wessels|url=http://www.navy.mil.za/aboutus/history/ambassadors.htm|title=Flag-Showing Cruises By South African Warships, 1922–2002|date=May 2012|access-date=8 November 2016|archive-date=2019-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528121948/http://www.navy.mil.za/aboutus/history/ambassadors.htm|url-status=dead}}</ref> Die toekomstige politikus, onderkorporaal [[Tony Leon]], was die amptelike fotograaf tydens die tog.<ref name=Bennett/>{{rp|140}} Daar is beplan om van die Presidentklasfregatte ontslae te raak in 1978. Hulle sou deur die Frans-vervaardigde ''D'Estienne d'Orves''-klas vaartuie vervang word. Om mannekrag te verskaf aan die Franse korvette, in aanbou, is die ''President Kruger'' vroeg in 1977 in reserwe geplaas. Maar die sanksies wat deur die [[Verenigde Nasies]], Resolusie 418, ingestel is het tot gevolg gehad dat die verkoopstransaksie deur die mat geval het. Volgens die resolusie kon die Presidentklasfregatte ook geen opgraderings ondergaan nie. Tog is die ''President Kruger'' se vuurbeheerstelsel en elektronika gedurende 1979-1980 opgegradeer. Dit is weer in diens gestel op 15 Augustus en het later aan die 20ste verjaarsdagviering van die Republiek deelgeneem in Mei 1981 en ook saam met 'n eskader van die Taiwanese Vloot aan krysoefeninge deelgeneem. Sy susterskip ''President Pretorius'' het ook aan die oefeninge deelgeneem. Kort daarna het die twee susterskepe op 'n vaarttog aan die kus van Oos-Afrika vertrek om die vlag te vertoon.<ref name=DuToit/>{{rp|232–34}} === Ongeluk en sinking === {{Location map|Suid-Afrika |float = links |width=250 | caption = Die wrak se ligging aan die Suid-Afrikaanse kus | label=|position=onderkant|background=white|lat=-35.17|long=17.35}} Gedurende die oggend van 18 Februarie 1982 was die ''President Kruger'' besig met teenduikbootoefeninge as deel van 'n duikboot-offisierbevelvoerderskurses saam met die ''President Pretorius'', ''Emily Hobhouse'' en ''Tafelberg''. Die hoë-intensiteitoefeninge het daagliks vir etlike dae van 06:00 tot 23:00 geduur met verskeie kandidaatoffisiere wat 'n kans gekry het om skynaanvalle teen ''Tafelberg'' te loods. Gedurende die dag het die skepe 'n nou sig-sagroete gevolg wat toegelaat het dat die duikboot herhaalde aanvalle in laeintensiteitoefeninge kon loods terwyl die meerderheid van die bemanning gerus het. Die fregatte het ook die geleentheid gebruik om teenduikbootaanvalle te loods, met elke skip wat kans gekry het om die sektor voor die ''Tafelberg'' te patrolleer. Daar was van die begeleidende skepe verwag om hulle gebied willekeurig 1&nbsp;800–4&nbsp;600 m vanaf ''Tafelberg'' te patrolleer. ''President Kruger'' se posisie was tussen 10 en 330&nbsp;grade aan die [[bakboord]]kant en ''President Pretorius'' se posisie was aan die [[stuurboord]]kant.<ref name=Bennett2009>{{cite web|last1=Bennett|first1=Chris|title=The Loss of the '''SAS President Kruger''' |url= http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_remository&Itemid=138&func=select&id=6 |website= defenceweb.com |publisher=DefenceWeb |access-date=18 November 2016 |location=Kaapstad, Suid-Afrika|date=11 Mei 2009}}</ref>{{rp|2–3}} Om ongeveer 04:00 moes die hele groep met 154-grade van rigting verander, amper 'n u-draai, om in die gebied te bly wat vir hul oefening gebruik word. Die fregatte moes eerste van rigting verander om hulle beskermingsposisies voor die ''Tafelberg'' in die nuwe rigting te behou. Die ''President Kruger'' se opsies was om 200&nbsp;grade na bakboord of 154&nbsp;grade na stuurboord te draai. Die laaste opsie beteken 'n kleiner draai en was takties goed maar dit was baie gevaarliker omrede dit beteken dat daar na die ander twee skepe gedraai moes word. Die onervare diensoffisier het besluit dat daar na stuurboord gedraai moes word en het 'n bevel vir 'n 10-grade verandering aan die roer in stede van die gebruiklike 15-grade gegee. Die gevolg van die 10-grade bevel was dat die draai 'n groter radius het en langer as die 15-grade draai sou neem om voltooi te word. Dit het dus die ''Tafelberg'' meer tyd gegee om nader aan die skepe te beweeg wat voor haar draai. Kort nadat die skip met die draai begin het, het die daar 'n argument tussen die diensoffisier en die hoof-gevegsrigoffisier ontstaan oor die korrekte aantal grade wat toegepas moes word. Nadat die ''President Kruger'' omtrent twee-derdes van die draai voltooi het, het sy [[radar]]kontak met die ''Tafelberg'' verloor. Op daardie stadium was die hoë-definisie radar buite werking en was die skip aangewese op die minder akkurate soekradar. Die diensoffisier kon nie die situasie red nie en ''Tafelberg'' se boeg het die ''President Kruger'' om 03:55 aan die bakboordkant getref.<ref name=Bennett2009 />{{rp|3–5}} Die impak het 'n groot gat in die ''President Kruger'' se kant geskeur en dertien van die vyftien bemanning wat naby die kontakpunt geslaap het, sterf. Die skip het onmiddellik begin oorhel en die kaptein het die "ontruim-skip" bevel om 04:32 gegee. Die oefening is onmiddellik gestaak en die ander skepe is gelas om met reddingspogings te begin. Daar het meer skepe, militêre sowel as handels-, na dagbreek by die toneel opgedaag asook vliegtuie van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en 177 van die 193 persone aan boord is gered.<ref name=DuToit/>{{rp|234–35}} <ref group="nota">Bennett gee 'n totaal van 199 persone aan boord, maar stem saam met die verlies van 16 persone. Sommige van die tye soos deur Bennett gegee verskil met dié van du Toit.</ref> == Nabetragting == Die Vloot het 'n Raad van Ondersoek aangestel net na die ongeluk en hulle bevinding was dat die botsing veroorsaak is deur 'n gebrek aan seemanskap deur die kaptein en Offisier aan Diens. Die minister van Justisie, [[Kobie Coetsee]], het terugwerkende verandering aan die wet aangebring wat hom toegelaat het om 'n regtelike doodsondersoek te doen vir die enigste lid van die bemanning wat se liggaam gevind is. Die ondersoek het 'n jaar lank geduur en hulle het 'n gedeelte van die skuld op die kaptein en hoof-gevegsrigoffisier geplaas.<ref name=Bennett2009/>{{rp|5–7}} == Notas == {{Verwysings|group=nota}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|SAS President Kruger}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Vloot]] mijtkbu9yewy05kvqkr6kuonws1k423 2889773 2889772 2026-04-03T15:18:54Z JMK 649 +kat 2889773 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:SAS ''President Kruger''}} {{Inligtingskas Skip | naam = | beeld = <!-- [[Lêer:voorbeeld.jpg|300px]] --> | beeldstyl = | onderskrif = | klas_en_tipe = ''President''-klas [[fregat]] | bouers = Yarrow Shipbuilders, Scotstoun, [[Glasgow]], Skotland. | gebruik_deur = {{vlagikoon|RSA|1928}} [[Suid-Afrikaanse Vloot]] | voorganger = | opvolger = | besteldatum = 18 September 1957 | boudatum = | koste = | aantal_beplan = | aantal_neergelê= | datum_neergelê = | voltooi = | tewaterlating = 20 Oktober 1960 | in_gebruik = | in_diens_gestel= 3 Oktober 1962 | onttrek = | lot = | tuishawe = [[Simonstad]] | bynaam = PK | verplasing = 2&nbsp;200 ton, 2&nbsp;647 ton (diepvrag) | lengte = 112,78 m | wydte = 12,5 m | hoogte = | diepgang = 5,33 m | spoed = 30 [[knoop (snelheid)|kn]] (56 km/h) | bemanning = 214 | passasiers = }} [[Lêer:SA Naval Museum 5.JPG|duimnael|280px|'n Model van die SAS ''President Kruger'' by die Suid-Afrikaanse Vlootmuseum in Simonstad]] Die '''SAS ''President Kruger''''', informeel as die "PK" bekend, was die eerste van drie presidentklas Tipe 12 [[fregat]]te wat gedurende die 1960's in die [[Verenigde Koninkryk]] vir die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] gebou is. Die skip is meestal vir opleiding gebruik en het ander hawens in [[Afrika]], [[Wes-Europa]] en die [[Verenigde State]] besoek. Hy is in die laat 1960's gemoderniseer en verbeter om ook 'n [[helikopter]] te kan dra. In die middel van die 1970's het die skip aan die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Grensoorlog]] deelgeneem deur patrollies aan die [[Angola|Angolese]] kus te doen. Die skip is in 1977 in vlootreserwe geplaas maar is in 1980 weer in diens gestel. Die skip het tydens 'n nagtelike anti-duikbootoefening in die vroeë oggendure van 18 Februarie 1982 met die verlies van 16 lewens gesink. Die President Kruger is sowat 78 seemyl (144 km) suidwes van [[Kaappunt]] in die suid-[[Atlantiese Oseaan]] deur sy aanvullingsolieskip SAS ''Tafelberg'' aan die bakboordkant getref, sodat dit in twee gebreek het. 177 oorlewende bemanningslede is na die ongeluk uit die see opgepik. Benewens die lewensverlies was dit 'n groot slag vir die Suid-Afrikaanse Vloot wat destyds reeds deur 'n internasionale wapenembargo aan bande gelê is. == Tegniese besonderhede == Die presidentklasskepe het normaalweg 2170 [[ton|langton]] water verplaas en 2605 langton met volvrag. Dit was 112,78 m lank, 12,5 m wyd en het 'n diepgang van 5,33 m gehad.<ref>{{cite book|last1=Du Toit|first1=Allan|title=South Africa's Fighting Ships: Past and Present|date=1992|publisher=Ashanti Publishing|location=Rivonia, South Africa|isbn=1-874800-50-2}}</ref>{{rp|238}} Die skepe was aangedryf deur twee stoom[[turbine]]'s met ratoorbrenging wat deur ''English Electric'' vervaardig is. Elke turbine het 'n skroef aangedryf via 'n [[dryfas]]. [[Stoom]] vir die turbines is opgewek deur twee ''Babcock & Wilcox''-stoomketels. Die turbines het 3&nbsp;000 [[perdekrag]] op die dryfas ontwikkel wat 'n maksimumspoed van 30 [[Knoop (snelheid)|knope]] (56 km/h) verseker het.<ref>{{cite book|last=Marriott |first=Leo |date=1983 |title=Royal Navy Frigates 1945–1983|location=Shepperton, Surrey, UK |publisher=Ian Allan |isbn=0-7110-1322-5}}</ref>{{rp|64}} Die skepe het 308 langton brandstof aan boord geneem wat 'n togafstand van 4&nbsp;500 [[seemyl]] teen 12 knope moontlik gemaak het. Die bemanning het bestaan uit 14 offisiere en 200 matrose.<ref name="DuToit">{{cite book|last1=Du Toit|first1=Allan|title=South Africa's Fighting Ships: Past and Present|page= 238|date=1992|publisher=Ashanti Publishing|location=Rivonia, South Africa|isbn=1-874800-50-2}}</ref>{{rp|238}} Die presidentklasskepe was toegerus met een skiettoring aan die voorkant wat twee ''QF 4.5-duim MK V'' meerdoelige kanonne bevat het en aan die agterkant met een skiettoring wat twee ''[[Bofors]] 40 mm'' lugafweerkanonne bevat het. Die skepe was ook toegerus met Tipe 162, 170 en 177M [[sonar]]s saam met die trippelloop ''MK10 Limbo'' teenduikbootmortiere. Hulle was ook toegerus met Tipe 293Q [[radar]] vir gebruik op die oppervlakte, Tipe 262 en 275 radars vir die kanonne, Tipe 277Q radar vir hoogtevind en Tipe 978 navigasieradar.<ref name=DuToit/>{{rp|220–22, 238}} In die middel van die 1960's het dit duidelik geword dat die sonars van die presidentklasskepe in staat was om [[Duikboot|duikbote]] op te spoor buite die trefafstand van die Limbo teenduikbootmortiere. Die Suid-Afrikaanse Vloot het toe besluit om die [[Britse Vloot]] se voorbeeld te volg en die skepe toe te rus met [[helikopter]]s wat teenduikboot-[[torpedo]]'s kon dra of dieptebomme en dit aansienlik verder van die skip af gebruik. Die voorste Limbo-mortier is verwyder en sy plek is verander na 'n klein vliegdek. Die agterste Bofors-skiettoring, sy beheerstelsel en van die agterste bobou is verwyder en vervang met 'n loods vir die [[Westland Wasp]] helikopter. Daar is twee enkel Boforskanonne op die dak van die loods aangebring en daar is ook voorsiening gemaak vir vier M2-Browninig 12,7 mm [[Masjiengeweer|masjiengewere]]. 'n Paar Amerikaanse Mk 32 324 mm trippeltorpedobuise, ontwerp vir gebruik deur oppervlakskepe, is ook in die middel van die skip aangebring en die elektronika opgegradeer. Die opgradering het 'n ekstra ''Thomson-CSF Jupiter'' vroeëwaarsku-radar ingesluit wat op 'n nuwe hoofmas aangebring is. Die skip het sy oorspronklike vuurbeheerstelsel gehou, terwyl die skip se susterskepe se stelsels vervang is.<ref name=DuToit/>{{rp|227}} == Konstruksie en loopbaan == Die Suid-Afrikaanse Vloot het in die laat 1950's drie presidentklasfregatte bestel nadat die [[Simonstad-ooreenkoms]] met die Britse Vloot gesluit is. ''President Kruger'' was egter die tweede skip wat bestel is van die drie susterskepe en die bestelling is geplaas by ''Yarrow''-skeepsbouers op 18 September 1957 met die naam ''[[SAS President Steyn]]''. Die regering se wens was egter dat die eerste skip wat voltooi word, die naam [[Paul Kruger]] moes dra, die eerste Staatspresident van die Suid-Afrikaanse Republiek. 'n Staking by die skeepsbouers, ''Alexander Stephens and Sons'' het veroorsaak dat neerlegging van die skip se [[kiel]] vertraag is. Dus was die name omgeruil met die skip wat deur ''Yarrow'' gebou is en die kiel reeds neer gelê is en die skip word die ''President Kruger''.<ref name="Bennett">{{cite book|last1=Bennett|first1=Chris|title=Three Frigates: The South African Navy Comes of Age|date=2006|publisher=Just Done Productions|location=Durban, Suid-Afrika|isbn=1-920169-02-4}}</ref>{{rp|18–21}}Die ''President Kruger'' se kiel is neergelê op 6 April 1959.<ref name=DuToit/>{{rp|239}} Die skip is op 20 Oktober 1960 te water gelaat deur mev. Margaret Biermann, vrou van skoutadmiraal [[Hugo Biermann]] en op 3 Oktober 1962 in diens gestel met kaptein M.R. Terry-Lloyd in bevel.<ref name=DuToit/>{{rp|222}} Gedurende die skip se opleidingstyd by ''HMNB Portsmouth'' moes die skip eenkeer 'n [[Noorweë|Noorweegse]] vragskip, ''SS Johan Collett'', gaan bystaan wat gebreek het. Die vragskip se kaptein het geweier om 'n sleeptou te aanvaar en eerder gewag vir 'n sleepboot wat reeds op pad was. Die fregat het die skepe bygestaan deur die vragskip te belig met sy soeklig toe die vragskip se bemanning verwyder is deur die reddingsboot van [[Saint Peter Port]] van die ''Royal National Lifeboat Institution''.<ref name="Bennett"/>{{rp|49}} Die ''President Kruger'' het [[Engeland]] op 27 Februarie verlaat en op 28 Maart in [[Kaapstad]] aangekom. Die skip is verwelkom deur die Minister van Verdediging, [[Jim Fouché]] en ander hooggeplaastes. 'n Jaar later het die skip deelgeneem aan die verwelkom geleentheid van haar susterskip, die ''[[SAS President Pretorius]]'' op 25 September 1964. Gedurende Julie-Augustus 1963 het die skip deelgeneem aan 'n militêre oefening, ''Capex 63'', saam met Britse en Franse oorlogskepe.<ref name=DuToit/>{{rp|224, 226–27, 239}} In 1965 het die Britse Regering besluit om die ''Capex'' oefening af te skaal na 'n Wapenopleiding sessie (Sanex) met net Britse en Suid-Afrikaanse skepe wat deelneem. Dit is gedoen om samewerking met Suid-Afrika werk te minimis eer weens hulle apartheid beleid.<ref name=Bennett/>{{rp|106, 114}} In Junie 1966 is die ''President Kruger'' inderdaad na die weerstasie op [[Marion-eiland]] gestuur om hulle by te staan nadat 'n vuur die grootste gedeelte van hulle woonkwartiere verwoes het. Gedurende September 1967 het die 10de Fregat-flottielje, wat bestaan het uit die ''President Pretorius'', ''President Kruger'' en die pas in diens gestelde aanvullingskip ''Tafelberg'' om deel te neem aan 'n Sanex oefening met die Britse [[vliegdekskip]] HMS ''Eagle'', die fregat HMS ''Loch Fada'' en die duikboot HMS ''Ambush''. Die maand daarna, op 24 Oktober, is die flottielje na [[Argentinië]] gestuur om opleiding saam met die Argentynse Vloot te doen. Hulle was op 27 November terug in Suid-Afrika en ''President Kruger'' was kort daarna uit diens gestel vir opgradering by die vloot basis in Simonstad se werf.<ref name=Bennett/>{{rp|117–20}} Die opgradering het begin op 29 Januarie 1968 en is voltooi op 5 Augustus 1969. 'n Jaar later, in Julie - Augustus 1970, het die ''President Kruger'' en die ''President Pretorius'' vloot oefeninge saam met fregatte en duikbote van die Britse Vloot gedoen.<ref name=DuToit/>{{rp|227}}Aan die begin van 1971 is die ''President Kruger'' opdrag gegee om die nuut in diens gestelde, Frans-vervaardigde duikboot [[SAS Maria van Riebeeck|SAS ''Maria van Riebeeck'']] te vergesel op haar nooiensvaart van [[Frankryk]] na Suid-Afrika. Sy het Simonstad verlaat op 28 Januarie en by hawens in [[Angola]], destyds bekend as Portugese Angola, [[Kanariese Eilande]], [[Portugal]] en [[Italië]] aangedoen voor sy in [[Toulon]] gearriveer het. Op die terugtog het hulle by [[Gibraltar]], [[Kaap Verde]] en Angola aangedoen voor hulle op 13 Mei in Simonstad gearriveer het.<ref name=Bennett/>{{rp|125–27}} Op 24 Junie het die ''President Kruger'' die [[Tenkskepe|tenkskip]] MV ''Simfonia'' op sleeptou neem en weg van [[Danger Point-vuurtoring]] sleep nadat die skip onklaar geraak en hulpeloos rond gedryf het. In Julie het dit as die wagskip opgetree tydens die Lipton Cup regatta by [[Durban]]. Daarna het dit saam met ''Maria van Riebeeck'' en ''Tafelberg'' aan die Sanex '71 oefening deelgeneem. Aan die Britse kant was daar twee fregatte, die duikboot HMS ''Oberon'' en die aanvullingskip RFA ''Tidesurge''<ref name=DuToit/>{{rp|227}} In 1973 het 'n klein Britse taakmag, wat die kernaangedrewe aanvalsduikboot die [[HMS Dreadnought (S101)|HMS ''Dreadnought'']] insluit en versterk met die ''President Kruger'', ''President Steyn'', die [[torpedojaer]] SAS ''Jan van Riebeeck'' en die ''Tafelberg'' deelgeneem aan 'n onaangekondigde oefening wat die verdediging van 'n konvooi simuleer wat deur 'n duikboot aangeval word. Die SAS ''Emily Hobhouse'' het die rol van die aanvalsduikboot gespeel. Die ''Emily Hobhouse'' het die verdediging binnegedring en drie van die vier aanvullingskepe "gesink", wat handelskepe voorgestel het, asook een fregat wat deel was van die konvooi en ook die ''Dreadnought''. Gedurende Augustus 1974 was dieselfde taakmag op pad terug van die Verre Ooste en die ''President Kruger'' en ander skepe van die Suid-Afrikaanse Vloot het hulle vergesel vanaf Simonstad tot by [[Kanariese Eilande]]. Hier het die Suid-Afrikaanse Vloot die aflosvloot terug vergesel na Simonstad. Aan die begin van November 1975 het die ''President Kruger'' patrollie gedoen aan die Angolese kus gedurende die Suid-Afrikaanse grensoorlog.<ref name=Bennett/>{{rp|133–36, 139, 155–59}}<ref name=borderstrike>{{cite book|last1=Steenkamp|first1=Willem|title=Borderstrike! South Africa into Angola. 1975–1980|year=2006|publisher=Just Done Productions Publishing|location=Durban, South Africa|isbn=978-1-920169-00-8|edition=3rd|url=http://www.justdone.co.za/shop/index.php?id_product=5&controller=product|access-date=14 Oktober 2014|publication-date=1 Maart 2006|orig-year=1985|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150953/http://www.justdone.co.za/shop/index.php?id_product=5&controller=product|archive-date=6 Oktober 2014}}</ref>{{rp|107}} === Besoek aan die Verenigde State === Nadat die ''President Kruger'' nog 'n patrollie voltooi het in Mei 1976, is die skip se bemanning meegedeel dat hulle sou deelneem aan 'n Internasionale Vlootskou as deel van die Verenigde State se 200-jarige feesvieringe in New York. Dit sou die eerste Suid-Afrikaanse oorlogskip wees wat die VSA besoek. Die ''President Kruger'' het Simonstad op 3 Junie 1976 verlaat en via Walvisbaai, [[Abidjan]] en Las Palmas in Norfolk, [[Virginië]] gearriveer. Van hier het hy saam met 53 oorlogskepe van 22 lande na New York gevaar om deel te neem aan die vlootskou. Op 6 Julie het van die bemanning deur die stad se strate geparadeer, waarna die skip teruggekeer het na Simonstad via [[Charleston, Suid-Carolina|Charleston]] en Las Palmas.<ref name=wessels2012>{{cite web|publisher=[[Suid-Afrikaanse Vloot]]|first=André|last=Wessels|url=http://www.navy.mil.za/aboutus/history/ambassadors.htm|title=Flag-Showing Cruises By South African Warships, 1922–2002|date=May 2012|access-date=8 November 2016|archive-date=2019-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528121948/http://www.navy.mil.za/aboutus/history/ambassadors.htm|url-status=dead}}</ref> Die toekomstige politikus, onderkorporaal [[Tony Leon]], was die amptelike fotograaf tydens die tog.<ref name=Bennett/>{{rp|140}} Daar is beplan om van die Presidentklasfregatte ontslae te raak in 1978. Hulle sou deur die Frans-vervaardigde ''D'Estienne d'Orves''-klas vaartuie vervang word. Om mannekrag te verskaf aan die Franse korvette, in aanbou, is die ''President Kruger'' vroeg in 1977 in reserwe geplaas. Maar die sanksies wat deur die [[Verenigde Nasies]], Resolusie 418, ingestel is het tot gevolg gehad dat die verkoopstransaksie deur die mat geval het. Volgens die resolusie kon die Presidentklasfregatte ook geen opgraderings ondergaan nie. Tog is die ''President Kruger'' se vuurbeheerstelsel en elektronika gedurende 1979-1980 opgegradeer. Dit is weer in diens gestel op 15 Augustus en het later aan die 20ste verjaarsdagviering van die Republiek deelgeneem in Mei 1981 en ook saam met 'n eskader van die Taiwanese Vloot aan krysoefeninge deelgeneem. Sy susterskip ''President Pretorius'' het ook aan die oefeninge deelgeneem. Kort daarna het die twee susterskepe op 'n vaarttog aan die kus van Oos-Afrika vertrek om die vlag te vertoon.<ref name=DuToit/>{{rp|232–34}} === Ongeluk en sinking === {{Location map|Suid-Afrika |float = links |width=250 | caption = Die wrak se ligging aan die Suid-Afrikaanse kus | label=|position=onderkant|background=white|lat=-35.17|long=17.35}} Gedurende die oggend van 18 Februarie 1982 was die ''President Kruger'' besig met teenduikbootoefeninge as deel van 'n duikboot-offisierbevelvoerderskurses saam met die ''President Pretorius'', ''Emily Hobhouse'' en ''Tafelberg''. Die hoë-intensiteitoefeninge het daagliks vir etlike dae van 06:00 tot 23:00 geduur met verskeie kandidaatoffisiere wat 'n kans gekry het om skynaanvalle teen ''Tafelberg'' te loods. Gedurende die dag het die skepe 'n nou sig-sagroete gevolg wat toegelaat het dat die duikboot herhaalde aanvalle in laeintensiteitoefeninge kon loods terwyl die meerderheid van die bemanning gerus het. Die fregatte het ook die geleentheid gebruik om teenduikbootaanvalle te loods, met elke skip wat kans gekry het om die sektor voor die ''Tafelberg'' te patrolleer. Daar was van die begeleidende skepe verwag om hulle gebied willekeurig 1&nbsp;800–4&nbsp;600 m vanaf ''Tafelberg'' te patrolleer. ''President Kruger'' se posisie was tussen 10 en 330&nbsp;grade aan die [[bakboord]]kant en ''President Pretorius'' se posisie was aan die [[stuurboord]]kant.<ref name=Bennett2009>{{cite web|last1=Bennett|first1=Chris|title=The Loss of the '''SAS President Kruger''' |url= http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_remository&Itemid=138&func=select&id=6 |website= defenceweb.com |publisher=DefenceWeb |access-date=18 November 2016 |location=Kaapstad, Suid-Afrika|date=11 Mei 2009}}</ref>{{rp|2–3}} Om ongeveer 04:00 moes die hele groep met 154-grade van rigting verander, amper 'n u-draai, om in die gebied te bly wat vir hul oefening gebruik word. Die fregatte moes eerste van rigting verander om hulle beskermingsposisies voor die ''Tafelberg'' in die nuwe rigting te behou. Die ''President Kruger'' se opsies was om 200&nbsp;grade na bakboord of 154&nbsp;grade na stuurboord te draai. Die laaste opsie beteken 'n kleiner draai en was takties goed maar dit was baie gevaarliker omrede dit beteken dat daar na die ander twee skepe gedraai moes word. Die onervare diensoffisier het besluit dat daar na stuurboord gedraai moes word en het 'n bevel vir 'n 10-grade verandering aan die roer in stede van die gebruiklike 15-grade gegee. Die gevolg van die 10-grade bevel was dat die draai 'n groter radius het en langer as die 15-grade draai sou neem om voltooi te word. Dit het dus die ''Tafelberg'' meer tyd gegee om nader aan die skepe te beweeg wat voor haar draai. Kort nadat die skip met die draai begin het, het die daar 'n argument tussen die diensoffisier en die hoof-gevegsrigoffisier ontstaan oor die korrekte aantal grade wat toegepas moes word. Nadat die ''President Kruger'' omtrent twee-derdes van die draai voltooi het, het sy [[radar]]kontak met die ''Tafelberg'' verloor. Op daardie stadium was die hoë-definisie radar buite werking en was die skip aangewese op die minder akkurate soekradar. Die diensoffisier kon nie die situasie red nie en ''Tafelberg'' se boeg het die ''President Kruger'' om 03:55 aan die bakboordkant getref.<ref name=Bennett2009 />{{rp|3–5}} Die impak het 'n groot gat in die ''President Kruger'' se kant geskeur en dertien van die vyftien bemanning wat naby die kontakpunt geslaap het, sterf. Die skip het onmiddellik begin oorhel en die kaptein het die "ontruim-skip" bevel om 04:32 gegee. Die oefening is onmiddellik gestaak en die ander skepe is gelas om met reddingspogings te begin. Daar het meer skepe, militêre sowel as handels-, na dagbreek by die toneel opgedaag asook vliegtuie van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en 177 van die 193 persone aan boord is gered.<ref name=DuToit/>{{rp|234–35}} <ref group="nota">Bennett gee 'n totaal van 199 persone aan boord, maar stem saam met die verlies van 16 persone. Sommige van die tye soos deur Bennett gegee verskil met dié van du Toit.</ref> == Nabetragting == Die Vloot het 'n Raad van Ondersoek aangestel net na die ongeluk en hulle bevinding was dat die botsing veroorsaak is deur 'n gebrek aan seemanskap deur die kaptein en Offisier aan Diens. Die minister van Justisie, [[Kobie Coetsee]], het terugwerkende verandering aan die wet aangebring wat hom toegelaat het om 'n regtelike doodsondersoek te doen vir die enigste lid van die bemanning wat se liggaam gevind is. Die ondersoek het 'n jaar lank geduur en hulle het 'n gedeelte van die skuld op die kaptein en hoof-gevegsrigoffisier geplaas.<ref name=Bennett2009/>{{rp|5–7}} == Notas == {{Verwysings|group=nota}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|SAS President Kruger}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Vloot]] [[Kategorie:Rampe]] 15au83k2meijwt7f9zjoqqbzn4lfg8x 2889793 2889773 2026-04-03T16:15:56Z JMK 649 +kat 2889793 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:SAS ''President Kruger''}} {{Inligtingskas Skip | naam = | beeld = <!-- [[Lêer:voorbeeld.jpg|300px]] --> | beeldstyl = | onderskrif = | klas_en_tipe = ''President''-klas [[fregat]] | bouers = Yarrow Shipbuilders, Scotstoun, [[Glasgow]], Skotland. | gebruik_deur = {{vlagikoon|RSA|1928}} [[Suid-Afrikaanse Vloot]] | voorganger = | opvolger = | besteldatum = 18 September 1957 | boudatum = | koste = | aantal_beplan = | aantal_neergelê= | datum_neergelê = | voltooi = | tewaterlating = 20 Oktober 1960 | in_gebruik = | in_diens_gestel= 3 Oktober 1962 | onttrek = | lot = | tuishawe = [[Simonstad]] | bynaam = PK | verplasing = 2&nbsp;200 ton, 2&nbsp;647 ton (diepvrag) | lengte = 112,78 m | wydte = 12,5 m | hoogte = | diepgang = 5,33 m | spoed = 30 [[knoop (snelheid)|kn]] (56 km/h) | bemanning = 214 | passasiers = }} [[Lêer:SA Naval Museum 5.JPG|duimnael|280px|'n Model van die SAS ''President Kruger'' by die Suid-Afrikaanse Vlootmuseum in Simonstad]] Die '''SAS ''President Kruger''''', informeel as die "PK" bekend, was die eerste van drie presidentklas Tipe 12 [[fregat]]te wat gedurende die 1960's in die [[Verenigde Koninkryk]] vir die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] gebou is. Die skip is meestal vir opleiding gebruik en het ander hawens in [[Afrika]], [[Wes-Europa]] en die [[Verenigde State]] besoek. Hy is in die laat 1960's gemoderniseer en verbeter om ook 'n [[helikopter]] te kan dra. In die middel van die 1970's het die skip aan die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Grensoorlog]] deelgeneem deur patrollies aan die [[Angola|Angolese]] kus te doen. Die skip is in 1977 in vlootreserwe geplaas maar is in 1980 weer in diens gestel. Die skip het tydens 'n nagtelike anti-duikbootoefening in die vroeë oggendure van 18 Februarie 1982 met die verlies van 16 lewens gesink. Die President Kruger is sowat 78 seemyl (144 km) suidwes van [[Kaappunt]] in die suid-[[Atlantiese Oseaan]] deur sy aanvullingsolieskip SAS ''Tafelberg'' aan die bakboordkant getref, sodat dit in twee gebreek het. 177 oorlewende bemanningslede is na die ongeluk uit die see opgepik. Benewens die lewensverlies was dit 'n groot slag vir die Suid-Afrikaanse Vloot wat destyds reeds deur 'n internasionale wapenembargo aan bande gelê is. == Tegniese besonderhede == Die presidentklasskepe het normaalweg 2170 [[ton|langton]] water verplaas en 2605 langton met volvrag. Dit was 112,78 m lank, 12,5 m wyd en het 'n diepgang van 5,33 m gehad.<ref>{{cite book|last1=Du Toit|first1=Allan|title=South Africa's Fighting Ships: Past and Present|date=1992|publisher=Ashanti Publishing|location=Rivonia, South Africa|isbn=1-874800-50-2}}</ref>{{rp|238}} Die skepe was aangedryf deur twee stoom[[turbine]]'s met ratoorbrenging wat deur ''English Electric'' vervaardig is. Elke turbine het 'n skroef aangedryf via 'n [[dryfas]]. [[Stoom]] vir die turbines is opgewek deur twee ''Babcock & Wilcox''-stoomketels. Die turbines het 3&nbsp;000 [[perdekrag]] op die dryfas ontwikkel wat 'n maksimumspoed van 30 [[Knoop (snelheid)|knope]] (56 km/h) verseker het.<ref>{{cite book|last=Marriott |first=Leo |date=1983 |title=Royal Navy Frigates 1945–1983|location=Shepperton, Surrey, UK |publisher=Ian Allan |isbn=0-7110-1322-5}}</ref>{{rp|64}} Die skepe het 308 langton brandstof aan boord geneem wat 'n togafstand van 4&nbsp;500 [[seemyl]] teen 12 knope moontlik gemaak het. Die bemanning het bestaan uit 14 offisiere en 200 matrose.<ref name="DuToit">{{cite book|last1=Du Toit|first1=Allan|title=South Africa's Fighting Ships: Past and Present|page= 238|date=1992|publisher=Ashanti Publishing|location=Rivonia, South Africa|isbn=1-874800-50-2}}</ref>{{rp|238}} Die presidentklasskepe was toegerus met een skiettoring aan die voorkant wat twee ''QF 4.5-duim MK V'' meerdoelige kanonne bevat het en aan die agterkant met een skiettoring wat twee ''[[Bofors]] 40 mm'' lugafweerkanonne bevat het. Die skepe was ook toegerus met Tipe 162, 170 en 177M [[sonar]]s saam met die trippelloop ''MK10 Limbo'' teenduikbootmortiere. Hulle was ook toegerus met Tipe 293Q [[radar]] vir gebruik op die oppervlakte, Tipe 262 en 275 radars vir die kanonne, Tipe 277Q radar vir hoogtevind en Tipe 978 navigasieradar.<ref name=DuToit/>{{rp|220–22, 238}} In die middel van die 1960's het dit duidelik geword dat die sonars van die presidentklasskepe in staat was om [[Duikboot|duikbote]] op te spoor buite die trefafstand van die Limbo teenduikbootmortiere. Die Suid-Afrikaanse Vloot het toe besluit om die [[Britse Vloot]] se voorbeeld te volg en die skepe toe te rus met [[helikopter]]s wat teenduikboot-[[torpedo]]'s kon dra of dieptebomme en dit aansienlik verder van die skip af gebruik. Die voorste Limbo-mortier is verwyder en sy plek is verander na 'n klein vliegdek. Die agterste Bofors-skiettoring, sy beheerstelsel en van die agterste bobou is verwyder en vervang met 'n loods vir die [[Westland Wasp]] helikopter. Daar is twee enkel Boforskanonne op die dak van die loods aangebring en daar is ook voorsiening gemaak vir vier M2-Browninig 12,7 mm [[Masjiengeweer|masjiengewere]]. 'n Paar Amerikaanse Mk 32 324 mm trippeltorpedobuise, ontwerp vir gebruik deur oppervlakskepe, is ook in die middel van die skip aangebring en die elektronika opgegradeer. Die opgradering het 'n ekstra ''Thomson-CSF Jupiter'' vroeëwaarsku-radar ingesluit wat op 'n nuwe hoofmas aangebring is. Die skip het sy oorspronklike vuurbeheerstelsel gehou, terwyl die skip se susterskepe se stelsels vervang is.<ref name=DuToit/>{{rp|227}} == Konstruksie en loopbaan == Die Suid-Afrikaanse Vloot het in die laat 1950's drie presidentklasfregatte bestel nadat die [[Simonstad-ooreenkoms]] met die Britse Vloot gesluit is. ''President Kruger'' was egter die tweede skip wat bestel is van die drie susterskepe en die bestelling is geplaas by ''Yarrow''-skeepsbouers op 18 September 1957 met die naam ''[[SAS President Steyn]]''. Die regering se wens was egter dat die eerste skip wat voltooi word, die naam [[Paul Kruger]] moes dra, die eerste Staatspresident van die Suid-Afrikaanse Republiek. 'n Staking by die skeepsbouers, ''Alexander Stephens and Sons'' het veroorsaak dat neerlegging van die skip se [[kiel]] vertraag is. Dus was die name omgeruil met die skip wat deur ''Yarrow'' gebou is en die kiel reeds neer gelê is en die skip word die ''President Kruger''.<ref name="Bennett">{{cite book|last1=Bennett|first1=Chris|title=Three Frigates: The South African Navy Comes of Age|date=2006|publisher=Just Done Productions|location=Durban, Suid-Afrika|isbn=1-920169-02-4}}</ref>{{rp|18–21}}Die ''President Kruger'' se kiel is neergelê op 6 April 1959.<ref name=DuToit/>{{rp|239}} Die skip is op 20 Oktober 1960 te water gelaat deur mev. Margaret Biermann, vrou van skoutadmiraal [[Hugo Biermann]] en op 3 Oktober 1962 in diens gestel met kaptein M.R. Terry-Lloyd in bevel.<ref name=DuToit/>{{rp|222}} Gedurende die skip se opleidingstyd by ''HMNB Portsmouth'' moes die skip eenkeer 'n [[Noorweë|Noorweegse]] vragskip, ''SS Johan Collett'', gaan bystaan wat gebreek het. Die vragskip se kaptein het geweier om 'n sleeptou te aanvaar en eerder gewag vir 'n sleepboot wat reeds op pad was. Die fregat het die skepe bygestaan deur die vragskip te belig met sy soeklig toe die vragskip se bemanning verwyder is deur die reddingsboot van [[Saint Peter Port]] van die ''Royal National Lifeboat Institution''.<ref name="Bennett"/>{{rp|49}} Die ''President Kruger'' het [[Engeland]] op 27 Februarie verlaat en op 28 Maart in [[Kaapstad]] aangekom. Die skip is verwelkom deur die Minister van Verdediging, [[Jim Fouché]] en ander hooggeplaastes. 'n Jaar later het die skip deelgeneem aan die verwelkom geleentheid van haar susterskip, die ''[[SAS President Pretorius]]'' op 25 September 1964. Gedurende Julie-Augustus 1963 het die skip deelgeneem aan 'n militêre oefening, ''Capex 63'', saam met Britse en Franse oorlogskepe.<ref name=DuToit/>{{rp|224, 226–27, 239}} In 1965 het die Britse Regering besluit om die ''Capex'' oefening af te skaal na 'n Wapenopleiding sessie (Sanex) met net Britse en Suid-Afrikaanse skepe wat deelneem. Dit is gedoen om samewerking met Suid-Afrika werk te minimis eer weens hulle apartheid beleid.<ref name=Bennett/>{{rp|106, 114}} In Junie 1966 is die ''President Kruger'' inderdaad na die weerstasie op [[Marion-eiland]] gestuur om hulle by te staan nadat 'n vuur die grootste gedeelte van hulle woonkwartiere verwoes het. Gedurende September 1967 het die 10de Fregat-flottielje, wat bestaan het uit die ''President Pretorius'', ''President Kruger'' en die pas in diens gestelde aanvullingskip ''Tafelberg'' om deel te neem aan 'n Sanex oefening met die Britse [[vliegdekskip]] HMS ''Eagle'', die fregat HMS ''Loch Fada'' en die duikboot HMS ''Ambush''. Die maand daarna, op 24 Oktober, is die flottielje na [[Argentinië]] gestuur om opleiding saam met die Argentynse Vloot te doen. Hulle was op 27 November terug in Suid-Afrika en ''President Kruger'' was kort daarna uit diens gestel vir opgradering by die vloot basis in Simonstad se werf.<ref name=Bennett/>{{rp|117–20}} Die opgradering het begin op 29 Januarie 1968 en is voltooi op 5 Augustus 1969. 'n Jaar later, in Julie - Augustus 1970, het die ''President Kruger'' en die ''President Pretorius'' vloot oefeninge saam met fregatte en duikbote van die Britse Vloot gedoen.<ref name=DuToit/>{{rp|227}}Aan die begin van 1971 is die ''President Kruger'' opdrag gegee om die nuut in diens gestelde, Frans-vervaardigde duikboot [[SAS Maria van Riebeeck|SAS ''Maria van Riebeeck'']] te vergesel op haar nooiensvaart van [[Frankryk]] na Suid-Afrika. Sy het Simonstad verlaat op 28 Januarie en by hawens in [[Angola]], destyds bekend as Portugese Angola, [[Kanariese Eilande]], [[Portugal]] en [[Italië]] aangedoen voor sy in [[Toulon]] gearriveer het. Op die terugtog het hulle by [[Gibraltar]], [[Kaap Verde]] en Angola aangedoen voor hulle op 13 Mei in Simonstad gearriveer het.<ref name=Bennett/>{{rp|125–27}} Op 24 Junie het die ''President Kruger'' die [[Tenkskepe|tenkskip]] MV ''Simfonia'' op sleeptou neem en weg van [[Danger Point-vuurtoring]] sleep nadat die skip onklaar geraak en hulpeloos rond gedryf het. In Julie het dit as die wagskip opgetree tydens die Lipton Cup regatta by [[Durban]]. Daarna het dit saam met ''Maria van Riebeeck'' en ''Tafelberg'' aan die Sanex '71 oefening deelgeneem. Aan die Britse kant was daar twee fregatte, die duikboot HMS ''Oberon'' en die aanvullingskip RFA ''Tidesurge''<ref name=DuToit/>{{rp|227}} In 1973 het 'n klein Britse taakmag, wat die kernaangedrewe aanvalsduikboot die [[HMS Dreadnought (S101)|HMS ''Dreadnought'']] insluit en versterk met die ''President Kruger'', ''President Steyn'', die [[torpedojaer]] SAS ''Jan van Riebeeck'' en die ''Tafelberg'' deelgeneem aan 'n onaangekondigde oefening wat die verdediging van 'n konvooi simuleer wat deur 'n duikboot aangeval word. Die SAS ''Emily Hobhouse'' het die rol van die aanvalsduikboot gespeel. Die ''Emily Hobhouse'' het die verdediging binnegedring en drie van die vier aanvullingskepe "gesink", wat handelskepe voorgestel het, asook een fregat wat deel was van die konvooi en ook die ''Dreadnought''. Gedurende Augustus 1974 was dieselfde taakmag op pad terug van die Verre Ooste en die ''President Kruger'' en ander skepe van die Suid-Afrikaanse Vloot het hulle vergesel vanaf Simonstad tot by [[Kanariese Eilande]]. Hier het die Suid-Afrikaanse Vloot die aflosvloot terug vergesel na Simonstad. Aan die begin van November 1975 het die ''President Kruger'' patrollie gedoen aan die Angolese kus gedurende die Suid-Afrikaanse grensoorlog.<ref name=Bennett/>{{rp|133–36, 139, 155–59}}<ref name=borderstrike>{{cite book|last1=Steenkamp|first1=Willem|title=Borderstrike! South Africa into Angola. 1975–1980|year=2006|publisher=Just Done Productions Publishing|location=Durban, South Africa|isbn=978-1-920169-00-8|edition=3rd|url=http://www.justdone.co.za/shop/index.php?id_product=5&controller=product|access-date=14 Oktober 2014|publication-date=1 Maart 2006|orig-year=1985|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150953/http://www.justdone.co.za/shop/index.php?id_product=5&controller=product|archive-date=6 Oktober 2014}}</ref>{{rp|107}} === Besoek aan die Verenigde State === Nadat die ''President Kruger'' nog 'n patrollie voltooi het in Mei 1976, is die skip se bemanning meegedeel dat hulle sou deelneem aan 'n Internasionale Vlootskou as deel van die Verenigde State se 200-jarige feesvieringe in New York. Dit sou die eerste Suid-Afrikaanse oorlogskip wees wat die VSA besoek. Die ''President Kruger'' het Simonstad op 3 Junie 1976 verlaat en via Walvisbaai, [[Abidjan]] en Las Palmas in Norfolk, [[Virginië]] gearriveer. Van hier het hy saam met 53 oorlogskepe van 22 lande na New York gevaar om deel te neem aan die vlootskou. Op 6 Julie het van die bemanning deur die stad se strate geparadeer, waarna die skip teruggekeer het na Simonstad via [[Charleston, Suid-Carolina|Charleston]] en Las Palmas.<ref name=wessels2012>{{cite web|publisher=[[Suid-Afrikaanse Vloot]]|first=André|last=Wessels|url=http://www.navy.mil.za/aboutus/history/ambassadors.htm|title=Flag-Showing Cruises By South African Warships, 1922–2002|date=May 2012|access-date=8 November 2016|archive-date=2019-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528121948/http://www.navy.mil.za/aboutus/history/ambassadors.htm|url-status=dead}}</ref> Die toekomstige politikus, onderkorporaal [[Tony Leon]], was die amptelike fotograaf tydens die tog.<ref name=Bennett/>{{rp|140}} Daar is beplan om van die Presidentklasfregatte ontslae te raak in 1978. Hulle sou deur die Frans-vervaardigde ''D'Estienne d'Orves''-klas vaartuie vervang word. Om mannekrag te verskaf aan die Franse korvette, in aanbou, is die ''President Kruger'' vroeg in 1977 in reserwe geplaas. Maar die sanksies wat deur die [[Verenigde Nasies]], Resolusie 418, ingestel is het tot gevolg gehad dat die verkoopstransaksie deur die mat geval het. Volgens die resolusie kon die Presidentklasfregatte ook geen opgraderings ondergaan nie. Tog is die ''President Kruger'' se vuurbeheerstelsel en elektronika gedurende 1979-1980 opgegradeer. Dit is weer in diens gestel op 15 Augustus en het later aan die 20ste verjaarsdagviering van die Republiek deelgeneem in Mei 1981 en ook saam met 'n eskader van die Taiwanese Vloot aan krysoefeninge deelgeneem. Sy susterskip ''President Pretorius'' het ook aan die oefeninge deelgeneem. Kort daarna het die twee susterskepe op 'n vaarttog aan die kus van Oos-Afrika vertrek om die vlag te vertoon.<ref name=DuToit/>{{rp|232–34}} === Ongeluk en sinking === {{Location map|Suid-Afrika |float = links |width=250 | caption = Die wrak se ligging aan die Suid-Afrikaanse kus | label=|position=onderkant|background=white|lat=-35.17|long=17.35}} Gedurende die oggend van 18 Februarie 1982 was die ''President Kruger'' besig met teenduikbootoefeninge as deel van 'n duikboot-offisierbevelvoerderskurses saam met die ''President Pretorius'', ''Emily Hobhouse'' en ''Tafelberg''. Die hoë-intensiteitoefeninge het daagliks vir etlike dae van 06:00 tot 23:00 geduur met verskeie kandidaatoffisiere wat 'n kans gekry het om skynaanvalle teen ''Tafelberg'' te loods. Gedurende die dag het die skepe 'n nou sig-sagroete gevolg wat toegelaat het dat die duikboot herhaalde aanvalle in laeintensiteitoefeninge kon loods terwyl die meerderheid van die bemanning gerus het. Die fregatte het ook die geleentheid gebruik om teenduikbootaanvalle te loods, met elke skip wat kans gekry het om die sektor voor die ''Tafelberg'' te patrolleer. Daar was van die begeleidende skepe verwag om hulle gebied willekeurig 1&nbsp;800–4&nbsp;600 m vanaf ''Tafelberg'' te patrolleer. ''President Kruger'' se posisie was tussen 10 en 330&nbsp;grade aan die [[bakboord]]kant en ''President Pretorius'' se posisie was aan die [[stuurboord]]kant.<ref name=Bennett2009>{{cite web|last1=Bennett|first1=Chris|title=The Loss of the '''SAS President Kruger''' |url= http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_remository&Itemid=138&func=select&id=6 |website= defenceweb.com |publisher=DefenceWeb |access-date=18 November 2016 |location=Kaapstad, Suid-Afrika|date=11 Mei 2009}}</ref>{{rp|2–3}} Om ongeveer 04:00 moes die hele groep met 154-grade van rigting verander, amper 'n u-draai, om in die gebied te bly wat vir hul oefening gebruik word. Die fregatte moes eerste van rigting verander om hulle beskermingsposisies voor die ''Tafelberg'' in die nuwe rigting te behou. Die ''President Kruger'' se opsies was om 200&nbsp;grade na bakboord of 154&nbsp;grade na stuurboord te draai. Die laaste opsie beteken 'n kleiner draai en was takties goed maar dit was baie gevaarliker omrede dit beteken dat daar na die ander twee skepe gedraai moes word. Die onervare diensoffisier het besluit dat daar na stuurboord gedraai moes word en het 'n bevel vir 'n 10-grade verandering aan die roer in stede van die gebruiklike 15-grade gegee. Die gevolg van die 10-grade bevel was dat die draai 'n groter radius het en langer as die 15-grade draai sou neem om voltooi te word. Dit het dus die ''Tafelberg'' meer tyd gegee om nader aan die skepe te beweeg wat voor haar draai. Kort nadat die skip met die draai begin het, het die daar 'n argument tussen die diensoffisier en die hoof-gevegsrigoffisier ontstaan oor die korrekte aantal grade wat toegepas moes word. Nadat die ''President Kruger'' omtrent twee-derdes van die draai voltooi het, het sy [[radar]]kontak met die ''Tafelberg'' verloor. Op daardie stadium was die hoë-definisie radar buite werking en was die skip aangewese op die minder akkurate soekradar. Die diensoffisier kon nie die situasie red nie en ''Tafelberg'' se boeg het die ''President Kruger'' om 03:55 aan die bakboordkant getref.<ref name=Bennett2009 />{{rp|3–5}} Die impak het 'n groot gat in die ''President Kruger'' se kant geskeur en dertien van die vyftien bemanning wat naby die kontakpunt geslaap het, sterf. Die skip het onmiddellik begin oorhel en die kaptein het die "ontruim-skip" bevel om 04:32 gegee. Die oefening is onmiddellik gestaak en die ander skepe is gelas om met reddingspogings te begin. Daar het meer skepe, militêre sowel as handels-, na dagbreek by die toneel opgedaag asook vliegtuie van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en 177 van die 193 persone aan boord is gered.<ref name=DuToit/>{{rp|234–35}} <ref group="nota">Bennett gee 'n totaal van 199 persone aan boord, maar stem saam met die verlies van 16 persone. Sommige van die tye soos deur Bennett gegee verskil met dié van du Toit.</ref> == Nabetragting == Die Vloot het 'n Raad van Ondersoek aangestel net na die ongeluk en hulle bevinding was dat die botsing veroorsaak is deur 'n gebrek aan seemanskap deur die kaptein en Offisier aan Diens. Die minister van Justisie, [[Kobie Coetsee]], het terugwerkende verandering aan die wet aangebring wat hom toegelaat het om 'n regtelike doodsondersoek te doen vir die enigste lid van die bemanning wat se liggaam gevind is. Die ondersoek het 'n jaar lank geduur en hulle het 'n gedeelte van die skuld op die kaptein en hoof-gevegsrigoffisier geplaas.<ref name=Bennett2009/>{{rp|5–7}} == Notas == {{Verwysings|group=nota}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|SAS President Kruger}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Vloot]] [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] 238ifywwt3tudkq9nlkjh15ozxmk345 0 373890 2889833 2875391 2026-04-03T19:00:55Z SpesBona 2720 Hersien 2889833 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sportliga | naam = O/19-krieketwêreldbeker | huidige_seisoen = O/19-krieketwêreldbeker 2026 | beeld = ICC CWC U19.svg | beskrywing = | beeldonderskrif = Kenteken van die o/19-krieketwêreldbeker | sportsoort = [[Krieket]] | gestig = 1988 | gestaak = | vervang = | eienaar = [[Internasionale Krieketraad]] | inougureel = O/19-krieketwêreldbeker 1988 | lande = wêreldwyd | divisies = | spanne = 16 | onlangse_kamp = {{Cr-IN}} (2026) | verwante_komps = [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]], [[Kampioenetrofee]], [[Krieketwêreldbeker]], [[T20I-wêreldbeker]], [[Wêreldtoetskampioenskap]] | borg = }} Die '''o/19-krieketwêreldbeker''' is ’n internasionale [[krieket]]kompetisie wat al om die twee jaar gehou word om die o/19-krieketwêreldkampioen in [[Internasionale eendagwedstryd|EDIs]] te bepaal. Dié toernooi word deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) vir o/19-spelers aangebied. In die 17 kampioenskappe wat al aangebied is, het sewe lande reeds die titel ingepalm. [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] het al ’n rekord van ses keer gewen, gevolg deur [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] met vier titels en [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] met twee. [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]], [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] het een titel elk ingepalm. Die eerste toernooi is in 1988 in [[Australië]] aangebied en deur die gasheer gewen. Die mees onlangse toernooi is 2026 in [[Namibië]] en [[Zimbabwe]] gehou en deur Indië gewen. == Uitslae == {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" ! rowspan="2" style="width:10%;"|Jaar ! rowspan="2" style="width:20%;"|Gasheerland(e) ! rowspan="2" style="width:20%;"|Eindstrydplek !colspan=3|Eindstryd |- !width=20%|Wenner !width=20%|Uitslag !width=20%|Naaswenner !width=1% rowspan=19 bgcolor=ffffff| !colspan=4|Deelnemende lande |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[1988]] |{{vlagland|Australië}} |[[Adelaide-ovaal]], [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]],<br />[[Australië]] |{{Cr-AU}}<br /><small>202/5 (45.5 boulbeurte)</small> |'''Australië wen met 5 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/mcdonald-s-bicentennial-youth-world-cup-1987-88-232503/australia-young-cricketers-vs-pakistan-young-cricketers-final-329597/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-PK}}<br /><small>201 (49.3 boulbeurte)</small> |8 |- |[[1998]] |{{vlagland|Suid-Afrika}} |[[Wanderersstadion]], [[Johannesburg]],<br />[[Suid-Afrika]] |{{Cr-EN}}<br /><small>242/3 (46 boulbeurte)</small> |'''Engeland wen met 7 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-1997-98-298815/england-under-19s-vs-new-zealand-under-19s-final-329666/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-NZ}}<br /><small>241/6 (50 boulbeurte)</small> |16 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2000]] |{{vlagland|Sri Lanka}} |[[Singalese Sportklub-krieketveld]], [[Colombo]],<br />[[Sri Lanka]] |{{Cr-IN}}<br /><small>180/4 (40.4 boulbeurte)</small> |'''Indië wen met 6 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-1999-00-79009/sri-lanka-under-19s-vs-india-under-19s-final-329909/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-LK}}<br /><small>178 (48.1 boulbeurte)</small> |16 |- |[[2002]] |{{vlagland|Nieu-Seeland}} |[[Bert Sutcliffe-ovaal]], [[Lincoln, Nieu-Seeland|Lincoln]],<br />[[Nieu-Seeland]] |{{Cr-AU}}<br /><small>209/3 (45.1 boulbeurte)</small> |'''Australië wen met 7 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2001-02-96480/australia-under-19s-vs-south-africa-under-19s-final-330007/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-ZA}}<br /><small>206/9 (50 boulbeurte)</small> |16 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2004]] |{{vlagland|Bangladesj}} |[[Bangabandhu Nasionale Stadion]], [[Dhaka]],<br />[[Bangladesj]] |{{Cr-PK}}<br /><small>230/9 (50 boulbeurte)</small> |'''Pakistan wen met 25 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2003-04-125288/pakistan-under-19s-vs-west-indies-under-19s-final-330089/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-WI}}<br /><small>205 (47.1 boulbeurte)</small> |16 |- |[[2006]] |{{vlagland|Sri Lanka}} |[[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]],<br />[[Sri Lanka]] |{{Cr-PK}}<br /><small>109 (41.1 boulbeurte)</small> |'''Pakistan wen met 38 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2005-06-223559/india-under-19s-vs-pakistan-under-19s-final-237829/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-IN}}<br /><small>71 (18.5 boulbeurte)</small> |16 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2008]] |{{vlagland|Maleisië}} |[[Kinrara Akademie-ovaal]], [[Puchong]],<br />[[Maleisië]] |{{Cr-IN}}<br /><small>159 (45.4 boulbeurte)</small> |'''Indië wen met 12 lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|D/L]])'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2007-08-288278/india-under-19s-vs-south-africa-under-19s-final-317016/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-ZA}}<br /><small>103/8 (25 boulbeurte)</small> |16 |- |[[2010]] |{{vlagland|Nieu-Seeland}} |[[Bert Sutcliffe-ovaal]], [[Lincoln, Nieu-Seeland|Lincoln]],<br />[[Nieu-Seeland]] |{{Cr-AU}}<br /><small>207/9 (50 boulbeurte)</small> |'''Australië wen met 25 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2009-10-418157/australia-under-19s-vs-pakistan-under-19s-48th-match-final-432041/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-PK}}<br /><small>182 (46.4 boulbeurte)</small> |16 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2012]] |{{vlagland|Australië}} |[[Riverway-stadion]], [[Townsville]],<br />[[Australië]] |{{Cr-IN}}<br /><small>227/4 (47.4 boulbeurte)</small> |'''Indië wen met 6 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2012-526969/australia-under-19s-vs-india-under-19s-final-554564/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-AU}}<br /><small>225/8 (50 boulbeurte)</small> |16 |- |[[2014]] |{{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} |[[Doebai Internasionale Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]],<br />[[Verenigde Arabiese Emirate]] |{{Cr-ZA}}<br /><small>134/4 (42.1 boulbeurte)</small> |'''Suid-Afrika wen met 6 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2013-14-700273/pakistan-under-19s-vs-south-africa-under-19s-final-700427/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-PK}}<br /><small>131 (44.3 boulbeurte)</small> |16 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2016]] |{{vlagland|Bangladesj}} |[[Sher-e-Bangla Nasionale Krieketstadion]], [[Dhaka]],<br />[[Bangladesj]] |{{Cr-WI}}<br /><small>146/5 (49.3 boulbeurte)</small> |'''Wes-Indië wen met 5 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2015-16-949357/india-under-19s-vs-west-indies-under-19s-final-949797/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-IN}}<br /><small>145 (45.1 boulbeurte)</small> |16 |- |[[2018]] |{{vlagland|Nieu-Seeland}} |[[Bay-ovaal]], [[Mount Maunganui]],<br />[[Nieu-Seeland]] |{{Cr-IN}}<br /><small>220/2 (38.5 boulbeurte) |'''Indië wen met 8 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-u-19-wc-2017-18-1116872/australia-under-19s-vs-india-under-19s-final-1116941/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-AU}}<br /><small>216 (47.2 boulbeurte) |16 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2020]] |{{vlagland|Suid-Afrika}} |[[Senwespark]], [[Potchefstroom]],<br />[[Suid-Afrika]] |{{Cr-BD}}<br /><small>170/7 (42.1 boulbeurte) |'''Bangladesj wen met 3 paaltjies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS]])'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/under-19-world-cup-2019-20-1204639/bangladesh-under-19s-vs-india-under-19s-final-1204722/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-IN}}<br /><small>177 (47.2 boulbeurte) |16 |- |[[2022]] |{{vlagland|Wes-Indië}} |[[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound,<br />[[Antigua en Barbuda]] |{{Cr-IN}}<br /><small>195/6 (47.4 boulbeurte) |'''Indië wen met 4 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2021-22-1289790/england-under-19s-vs-india-under-19s-final-1289840/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-EN}}<br /><small>189 (44.5 boulbeurte) |16 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2024]] |{{vlagland|Suid-Afrika}} |[[Willowmoore-park]], [[Benoni]],<br />[[Suid-Afrika]] |{{Cr-AU}}<br /><small>253/7 (50 boulbeurte) |'''Australië wen met 79 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2023-24-1399722/australia-under-19s-vs-india-under-19s-final-1399764/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-IN}}<br /><small>174 (43.5 boulbeurte) |16 |- |[[2026]] |{{vlagland|Namibië}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}} |[[Harare Sportklub]], [[Harare]],<br />[[Zimbabwe]] |{{Cr-IN}}<br /><small>411/9 (50 boulbeurte) |'''Indië wen met 100 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/men-s-under-19-world-cup-2025-26-1511849/england-under-19s-vs-india-under-19s-final-1511890/live-cricket-score Telkaart] |{{Cr-EN}}<br /><small>311 (40.2 boulbeurte) |16 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2028]] | | | | | |16 |- |[[2030]] | | | | | |20 |} === Plateliga === {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" ! rowspan="2" style="width:10%;"|Jaar ! rowspan="2" style="width:20%;"|Gasheerland(e) ! rowspan="2" style="width:20%;"|Eindstrydplek !colspan=3|Eindstryd |- !width=20%|Wenner !width=20%|Uitslag !width=20%|Naaswenner |- align=center bgcolor=#D0E7FF |1988 |{{vlagland|Australië}} | colspan=4| ''Nie beslis nie'' |- |1998 |{{vlagland|Suid-Afrika}} |[[Fochville]] |{{Cr-BD}}<br /><small>245/4 (46.5 boulbeurte)</small> |'''Bangladesj wen met 6 paaltjies'''<br />[https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/65/65283.html Telkaart] |{{Cr-WI}}<br /><small>243/8 (50 boulbeurte)</small> |- style="background:#ddeeff" |2000 |{{vlagland|Sri Lanka}} |[[Kandy]] |{{Cr-ZA}}<br /><small>213 (49.4 boulbeurte)</small> |'''Suid-Afrika wen met 80 lopies'''<br />[https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/69/69170.html Telkaart] |{{Cr-BD}}<br /><small>133 (47.5 boulbeurte)</small> |- |2002 |{{vlagland|Nieu-Seeland}} |[[Lincoln, Nieu-Seeland|Lincoln]] |{{Cr-ZW}}<br /><small>247/1 (50 boulbeurte)</small> |'''Zimbabwe wen met 137 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2001-02-96480/nepal-under-19s-vs-zimbabwe-under-19s-plate-final-330006/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-NP}}<br /><small>110 (35.4 boulbeurte)</small> |- style="background:#ddeeff" |2004 |{{vlagland|Bangladesj}} |[[Fatullah]] |{{Cr-BD}}<br /><small>257/9 (50 boulbeurte)</small> |'''Bangladesj wen met 8 lopies'''<br />[https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/79/79236.html Telkaart] |{{Cr-AU}}<br /><small>249 (49.3 boulbeurte)</small> |- |2006 |{{vlagland|Sri Lanka}} |[[Colombo]] |{{Cr-NP}}<br /><small>205/9 (49.4 boulbeurte)</small> |'''Nepal wen met 1 paaltjie'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2005-06-223559/nepal-under-19s-vs-new-zealand-under-19s-plate-final-237744/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-NZ}}<br /><small>204 (49.2 boulbeurte)</small> |- style="background:#ddeeff" |2008 |{{vlagland|Maleisië}} |[[Kuala Lumpur]] |{{Cr-WI}}<br /><small>78/3 (14.2 boulbeurte)</small> |'''Wes-Indië wen met 7 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2007-08-288278/nepal-under-19s-vs-west-indies-under-19s-plate-final-317013/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-NP}}<br /><small>74 (25.3 boulbeurte)</small> |- |2010 |{{vlagland|Nieu-Seeland}} |[[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] |{{Cr-BD}}<br /><small>307/8 (50 boulbeurte)</small> |'''Bangladesj wen met 195 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2009-10-418157/bangladesh-under-19s-vs-ireland-under-19s-45th-match-plate-final-432038/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-IE}}<br /><small>112 (38.5 boulbeurte)</small> |- style="background:#ddeeff" |2012 |{{vlagland|Australië}} |[[Brisbane]] |{{Cr-LK}}<br /><small>196/3 (39 boulbeurte)</small> |'''Sri Lanka wen met 7 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2012-526969/afghanistan-under-19s-vs-sri-lanka-under-19s-plate-final-554561/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-AF}}<br /><small>194/9 (50 boulbeurte)</small> |- |2014 |{{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} |[[Aboe Dhabi]] |{{Cr-BD}}<br /><small>223 (47 boulbeurte)</small> |'''Bangladesj wen met 77 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2013-14-700273/bangladesh-under-19s-vs-new-zealand-under-19s-plate-final-700419/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-NZ}}<br /><small>146/9 (50 boulbeurte)</small> |- style="background:#ddeeff" |2016 |{{vlagland|Bangladesj}} |[[Cox's Bazar]] |{{Cr-AF}}<br /><small>218/5 (46.5 boulbeurte)</small> |'''Afghanistan wen met 5 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2015-16-949357/afghanistan-under-19s-vs-zimbabwe-under-19s-plate-final-949789/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-ZW}}<br /><small>216/9 (50 boulbeurte)</small> |- |2018 |{{vlagland|Nieu-Seeland}} |[[Lincoln, Nieu-Seeland|Lincoln]] |{{Cr-LK}}<br /><small>255/7 (49.4 boulbeurte)</small> |'''Sri Lanka wen met 3 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-u-19-wc-2017-18-1116872/sri-lanka-under-19s-vs-west-indies-under-19s-plate-final-1116934/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-WI}}<br /><small>254/5 (50 boulbeurte)</small> |- style="background:#ddeeff" |2020 |{{vlagland|Suid-Afrika}} |[[Benoni]] |{{Cr-EN}}<br /><small>279/7 (50 boulbeurte)</small> |'''Engeland wen met 152 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/under-19-world-cup-2019-20-1204639/england-under-19s-vs-sri-lanka-under-19s-plate-final-1204716/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-LK}}<br /><small>127 (31 boulbeurte)</small> |- |2022 |{{vlagland|Wes-Indië}} |[[Port of Spain]] |{{Cr-AE}}<br /><small>128/2 (26 boulbeurte)</small> |'''Verenigde Arabiese Emirate wen met 8 paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-under-19-world-cup-2021-22-1289790/ireland-under-19s-vs-united-arab-emirates-under-19s-plate-final-1289834/full-scorecard Telkaart] |{{Cr-IE}}<br /><small>122 (45.3 boulbeurte)</small> |} == Statistiek == {| class="wikitable" style="float:right" |+Verklaring |style="background:gold"|'''1ste''' |Wenner |- |style="background:silver"|'''2de''' |Naaswenner |- |style="background:#cc9966"|'''3de''' |Derde plek |- |K |Kwalifiseer vir volgende toernooi |- |§ |Span kwalifiseer vir toernooi, maar onttrek homself |- |† |Span kom nie in aanmerking vir toernooi nie |- |<u>n</u> |Genoemde plek is tussen spanne gedeel |- |style="border: 3px solid red"| |Gasheer |} {|class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! width=150|Span ! {{vlagikoon|Australië}}<br />1988 ! {{vlagikoon|Suid-Afrika}}<br />1998 ! {{vlagikoon|Sri Lanka}}<br />2000 ! {{vlagikoon|Nieu-Seeland}}<br />2002 ! {{vlagikoon|Bangladesj}}<br />2004 ! {{vlagikoon|Sri Lanka}}<br />2006 ! {{vlagikoon|Maleisië}}<br />2008 ! {{vlagikoon|Nieu-Seeland}}<br />2010 ! {{vlagikoon|Australië}}<br />2012 ! {{vlagikoon|Verenigde Arabiese Emirate}}<br />2014 ! {{vlagikoon|Bangladesj}}<br />2016 ! {{vlagikoon|Nieu-Seeland}}<br />2018 ! {{vlagikoon|Suid-Afrika}}<br />2020 ! {{vlagikoon|Wes-Indië}}<br />2022 ! {{vlagikoon|Suid-Afrika}}<br />2024 ! {{vlagikoon|Namibië}}<br />{{vlagikoon|Zimbabwe}}<br />2026 ! Algeheel |- | align=left|{{Cr-AF}} | — || — || — || — || — || — || — || 16de || 10de || 7de || 9de || 4de || 7de || 4de || 13de || 4de || '''9''' |- | align=left|{{Cr-AU}} | style="border: 3px solid red" bgcolor="gold" | '''1ste''' || 4de || 4de || bgcolor="gold" | '''1ste''' || 10de || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || 6de || bgcolor="gold" | '''1ste''' || style="border: 3px solid red" bgcolor="silver" | '''2de''' || 4de || § || bgcolor="silver" | '''2de''' || 6de || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || bgcolor="gold" | '''1ste''' || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || '''15''' |- | align=left|{{Cr-BD}} | — || 9de || 10de || 11de || style="border: 3px solid red"| 9de || 5de || 8ste || 9de || 7de || 9de || style="border: 3px solid red" bgcolor=#cc9966| '''3de''' ||| 6de || bgcolor="gold" | '''1ste''' || 8ste || 6de || 8ste || '''15''' |- | align=left|{{Cr-BM}} | — || — || — || — || — || — || 15de || — || — || — || — || — || — || — || — || — || '''1''' |- | align=left|{{vlagland|Denemarke}} | — || 13de || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || '''1''' |- | align=left|{{Cr-EN}} | 4de || bgcolor="gold" | '''1ste''' || 6de || 7de || 4de || 4de || 5de || 8ste || 5de || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || 6de || 7de || 9de || bgcolor="silver" | '''2de''' || 7de || bgcolor="silver" | '''2de''' || '''16''' |- | align=left|{{vlagland|Fidji}} | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || 16de || — || — || — || — || — || '''1''' |- | align=left|{{Cr-HK}} | — || — || — || — || — || — || — || 14de || — || — || — || — || — || — || — || — || '''1''' |- | align=left|{{Cr-IE}} | — || 14de || 12de || — || 11de || 13de || 13de || 10de || 12de || — || 13de || 13de || — || 10de || 8ste || 11de || '''12''' |- | align=left|{{Cr-IN}} | 6de || 5de || bgcolor="gold" | '''1ste''' || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || bgcolor="silver" | '''2de''' || bgcolor="gold" | '''1ste''' || 6de || bgcolor="gold" | '''1ste''' || 5de || bgcolor="silver" | '''2de''' || bgcolor="gold" | '''1ste''' || bgcolor="silver" | '''2de''' || bgcolor="gold" | '''1ste''' || bgcolor="silver" | '''2de''' || bgcolor="gold" | '''1ste''' || '''16''' |- | align=left|{{vlagland|Japan}} | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || 16de || — || — || 14de || '''2''' |- | align=left|{{Cr-CA}} | — || — || — || 15de || 15de || — || — || 11de || — || 15de || 15de || 12de || 13de || <u>15de</u> || — || — || '''8''' |- | align=left|{{Cr-KE}} | — || 11de || 13de || 14de || — || — || — || — || — || — || — || 15de || — || — || — || — || '''4''' |- | align=left|{{vlagland|Maleisië}} | — || — || — || — || — || — || style="border: 3px solid red"| 16de || — || — || — || — || — || — || — || — || — || '''1''' |- | align=left|{{Cr-NA}} | — || 15de || 15de || 12de || — || 15de || 11de || — || 16de || 14de || 7de || 14de || — || — || 15de || style="border: 3px solid red"| — || '''10''' |- | align=left|{{Cr-NL}} | — || — || 14de || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || '''1''' |- | align=left|{{Cr-NP}} | — || — || 8ste || 10de || 13de || 9de || 10de || — || 13de || — || 8ste || — || — || — || 11de || — || '''8''' |- | align=left|{{Cr-NZ}} | 7de || bgcolor="silver" | '''2de''' || 7de || style="border: 3px solid red"| 6de || 8ste || 10de || 4de || style="border: 3px solid red"| 7de || 4de || 10de || 12de || style="border: 3px solid red"| 8ste || 4de || § || 10de || 9de || '''15''' |- | align=left|{{Cr-NG}} | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || 15de || — || — || — || '''1''' |- | align=left|{{Cr-PK}} | bgcolor="silver" | '''2de''' || 7de || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || 5de || bgcolor="gold" | '''1ste''' || bgcolor="gold" | '''1ste''' || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || bgcolor="silver" | '''2de''' || 8ste || bgcolor="silver" | '''2de''' || 5de || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || 5de || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || 6de || '''16''' |- | align=left|{{Cr-PG}} | — || 16de || — || 16de || 16de || — || 12de || 12de || 14de || 16de || — || 16de || — || <u>15de</u> || — || — || '''9''' |- | align=left|{{Cr-XS}} | — || 12de || — || 13de || 12de || 16de || — || — || 11de || 13de || 14de || — || 12de || 14de || 14de || 15de || '''11''' |- | align=left|{{Cr-LK}} | 5de || 6de || style="border: 3px solid red" bgcolor="silver" | '''2de''' || 8ste || 5de || style="border: 3px solid red"| 6de || 7de || 4de || 9de || 8ste || 4de || 9de || 10de || 6de || 9de || 5de || '''16''' |- | align=left|{{Cr-ZA}} | † || style="border: 3px solid red" bgcolor=#cc9966| '''3de''' || 9de || bgcolor="silver" | '''2de''' || 7de || 11de || bgcolor="silver" | '''2de''' || 5de || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || bgcolor="gold" | '''1ste''' || 11de || 5de || style="border: 3px solid red"| 8ste || 7de || style="border: 3px solid red" bgcolor=#cc9966| '''3de''' || 10de || '''15''' |- | align=left|{{Cr-TZ}} | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || 16de || '''1''' |- | align=left|{{Cr-UG}} | — || — || — || — || 14de || 14de || — || — || — || — || — || — || — || 13de || — || — || '''3''' |- | align=left|{{Cr-AE}} | — || — || — || — || — || — || — || — || — || style="border: 3px solid red"| 12de || — || — || 14de || 9de || — || — || '''3''' |- | align=left|{{Cr-US}} | — || — || — || — || — || 12de || — || 15de || — || — || — || — || — || — || 16de || 13de || '''3''' |- | align=left|{{Cr-WI}} | bgcolor=#cc9966| '''3de''' || 10de || 5de || 4de || bgcolor="silver" | '''2de''' || 8ste || 9de || bgcolor=#cc9966| '''3de''' || 6de || 6de || bgcolor="gold" | '''1ste''' || 10de || 5de ||style="border: 3px solid red"| 11de || 5de || 7de ||'''16''' |- | align=left|{{Cr-ZW}} | — || 8ste || 11de || 9de || 6de || 7de || 14de || 13de || 15de || 11de || 10de || 11de || 11de || 12de || 12de ||style="border: 3px solid red"| 12de || '''14''' |- ! colspan="18" | Ontbinde spanne |- | align=left|{{geenvlag|Amerikas}} | — || — || 16de || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || '''1''' |- | align=left|{{geenvlag|IKR-geassosieerd}} | 8ste || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || '''1''' |- | ''Algeheel'' | 8 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || |} == Eerste deelnames == {| class="wikitable" style="text-align: left;" !Jaar !Spanne |- |1988 |{{geenvlag|IKR-geassosieerd}}, {{Cr-AU}}, {{Cr-EN}}, {{Cr-IN}}, {{Cr-NZ}}, {{Cr-PK}}, {{Cr-LK}}, {{Cr-WI-1927}} |- |1998 |{{Cr-BD}}, {{vlagland|Denemarke}}, {{Cr-IE}}, {{Cr-KE}}, {{Cr-NA}}, {{Cr-PG}}, {{Cr-ZA}}, {{Cr-XS}}, {{Cr-ZW}} |- |2000 |{{geenvlag|Amerikas}}, {{Cr-NL}}, {{Cr-NP}} |- |2002 |{{Cr-CA}} |- |2004 |{{Cr-UG}} |- |2006 |{{Cr-US}} |- |2008 |{{Cr-BM}}, {{vlagland|Maleisië}} |- |2010 |{{Cr-AF}}, {{Cr-HK}} |- |2012 |''geen'' |- |2014 |{{Cr-AE}} |- |2016 |{{vlagland|Fidji}} |- |2018 |''geen'' |- |2020 |{{vlagland|Japan}}, {{Cr-NG}} |- |2022 |''geen'' |- |2024 |''geen'' |- |2026 |{{Cr-TZ}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]], vir vrouespelers * [[Kampioenetrofee]], vir EDI-krieket * [[Krieketwêreldbeker]], vir seniorspelers * [[T20I-wêreldbeker]], vir T20I-krieket * [[Wêreldtoetskampioenskap]], vir toetskrieket == Bronnelys == * {{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=6 Februarie 2026}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/tournaments/u19-world-cup o/19-krieketwêreldbeker] – op die IKR se webwerf * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-series-results/under-19s-world-cup-109 o/19-krieketwêreldbeker] – op ESPNcricinfo {{Normdata}} [[Kategorie:Krieketwêreldbeker]] eu5ff4cd3citbtxvb9sl22vc4waez39 0 389673 2889913 2492659 2026-04-04T08:39:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889913 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Eilande | naam = Nukunonu | beeld naam = Nukunonu Lagoon20070716.jpg | beeld byskrif = Nukunonu se lagoen | beeld grootte = | liggingkaart = | inheemse naam = | inheemse naam skakel = | bynaam = | ligging = [[Stille Oseaan]] | koördinate = {{Koördinate|9|10|S|171|49|W|aansig=inlyn,titel}} | argipel = | totale eilande = 30 | hoofeilande = | oppervlak = 5,5 [[Vierkante kilometer|vk km]] | hoogste berg = | hoogte = | land = Nieu-Seeland | land admin afdelingstitel = Gebied | land admin afdelings = Tokelau | land admin afdelingstitel 1 = | land admin afdelings 1 = | land admin afdelingstitel 2 = | land admin afdelings 2 = | land hoofstad = | land grootste stad = | land grootste stad bevolking = | land leiertitel = | land leiernaam = | bevolking = 452 | bevolking as of = 2016 | digtheid = | etniese groepe = | addisionele inligting = }} [[Lêer:Nukunonu.jpg|duimnael|links|Satellietbeeld van Nukunonu]] '''Nukunonu''' (voorheen ''Duke of Clarence’s Island'') is 'n groep van 30 [[koraal]]eilandjies wat 'n [[strandmeer]] omring. Dit vorm saam met die twee ander [[atol]]le [[Atafu]] en [[Fakaofo]] die gebied [[Tokelau]], 'n gebied van die [[Koninkryk van Nieu-Seeland]]. Met 'n oppervlakte van 5,5&nbsp;km² is dit die grootste van die drie eilandgroepe. Nukunonu het 'n bevolking van 452 in 2016 gehad. Tokelau se [[hoofstad]] wissel jaarliks tussen Atafu, Nukunonu en Fakaofo.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tokelau.org.nz/Tokelau+Government.html |title=Tokelau Government – Political System |publisher=Regering van Tokelau |accessdate=12 November 2021 |archive-date=14 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214154709/https://www.tokelau.org.nz/Tokelau+Government.html |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Nukunonu|title=Nukunonu|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=10 April 2022}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Saadjie}} {{Hoofstede in Oseanië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Atolle]] [[Kategorie:Geografie van Tokelau]] [[Kategorie:Kusstede]] r72q8gmu915jld7knexefiow64ubj0c 0 393259 2889775 2879504 2026-04-03T15:28:49Z JMK 649 +item 2889775 wikitext text/x-wiki Hierdie is 'n lys van die grootste rampe wat Suid-Afrika getref het. <!-- vir die datum plaas die jaar eerste sodat die kolom nog steeds korrek sorteer word. --> {| class="wikitable sortable" ! Ramp !! Ligging !! Dodetal !Skade!! Datum !! Notas |- |[[Knysnabrande]] |[[Knysna]] |15 |R4-5.1 miljard |Junie 2017 | |- |[[Woonstelgebou-ineenstorting in George|2024 George-gebouramp]] |[[George]] |34 | |6 Mei 2024 | |- |2022 KwaZulu-Natalse oorstromings | |435<ref name="Reuters435">{{Cite news|publisher=Reuters|date=21 April 2022|accessdate=24 April 2022|title=Death toll from South African floods revised down to 435|url=https://www.reuters.com/world/africa/death-toll-south-african-floods-revised-down-435-2022-04-21/}}</ref> | |2022 April |[[Lêer:South Africa floods.png|160px]] |- |[[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika]] |Wêreldwyd |102084<ref name="sacoronavirus">https://sacoronavirus.co.za/2022/08/24/update-on-covid-19-wednesday-24-august-2022/{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | |2020 - 2022 | |- |[[Oceanos (skip)|''Oceanos'']] | | | |1991 | |- |[[Helderberg-vliegramp|''Helderberg''-vliegramp]] |kus van [[Mauritius]] |159 | |1987 | |- |1987 KwaZulu-Natalse oorstromings | | | |1987 | |- |[[Domoina]]-sikloon | | | |1984 | |- |[[Laingsburgvloed]] | | | |1981 | |- |[[Tulbagh]]-aardbewing | | | |1969 | |- |Windhoekvliegramp ([[Suid-Afrikaanse Lugdiens-vlug 228|SAL-vlug 228]]) | | | |1968 | |- |[[Rietbok (vliegtuig)|''Rietbok''-vliegramp]] | | | |1967 | |- |[[Coalbrook-ramp]] | | | |1960 | |- |[[Waterval-Boven-spoorwegramp]] | |63 | |1949 | |- |[[Roodepoorttornado]] | | | |1948 | |- |[[Spaanse griep in Suid-Afrika]] | |140000 | |1918 | |- |''[[Waratah]]''-ramp | | | |1909 | |- |Natal-orkaan | | | |1905 | |- |[[Braamfontein-dinamietontploffing]] | | | |1896 | |- |[[Runderpes]] | | | |1896 | |- |[[Groot Brand van 1869]] | | | |1869 | |- |[[Nasionale Selfmoord van Xhosas]] | |2000+ (duisende) | |1856 | |- |[[HMS Birkenhead|HMS ''Birkenhead''-ramp]] | | | |1852 | |- |''[[Grosvenor]]''-ramp | | | |1782 | |- |[[Pokke-epidemies]] | | | |17de en 18de eeu | |- |''Gouden Buys'' | | | |1693 | |- |[[Victoria-Wes]]-vloed | | | |1871 | |- |Malmesbury-tornado | | | |1905 | |- |Suid- en Oos-Kaapse oorstromings | | | |1905 | |- |Blaauwkrantzbrug-treinongeluk | | | |1911 | |- |[[Groot Depressie in Suid-Afrika|Groot Depressie]] | | | |1929 | |- |Groot Droogte | | | |1933 | |- |De Havilland Comet-vliegramp | | | |1954 | |- |Henley-on-Klip-skoolbusramp | | | |1970 | |- |Sinking van [[SAS President Kruger]] | | | |1982 | |- |Merriespruit-ramp | | | |1994 | |- |Rovic-mynramp (by [[Boshof]]) | | | |1996 | |} == Sien ook == * [[Skeepsrampe aan die Suid-Afrikaanse kus]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Schoeman, Chris: Ongekende ellende. Rampe wat Suid-Afrika geruk het. Pretoria: Protea Boekhuis, 2022 [[Kategorie:Rampe]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] 8rhh0cx50qnbnqpfw4uf30k3rndra1s 2889776 2889775 2026-04-03T15:34:57Z JMK 649 getalle 2889776 wikitext text/x-wiki Hierdie is 'n lys van die grootste rampe wat Suid-Afrika getref het. <!-- vir die datum plaas die jaar eerste sodat die kolom nog steeds korrek sorteer word. --> {| class="wikitable sortable" ! Ramp !! Ligging !! Dodetal !Skade!! Datum !! Notas |- |[[Knysnabrande]] |[[Knysna]] |15 |R4-5.1 miljard |Junie 2017 | |- |[[Woonstelgebou-ineenstorting in George|2024 George-gebouramp]] |[[George]] |34 | |6 Mei 2024 | |- |2022 KwaZulu-Natalse oorstromings | |435<ref name="Reuters435">{{Cite news|publisher=Reuters|date=21 April 2022|accessdate=24 April 2022|title=Death toll from South African floods revised down to 435|url=https://www.reuters.com/world/africa/death-toll-south-african-floods-revised-down-435-2022-04-21/}}</ref> | |2022 April |[[Lêer:South Africa floods.png|160px]] |- |[[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika]] |Wêreldwyd |102084<ref name="sacoronavirus">https://sacoronavirus.co.za/2022/08/24/update-on-covid-19-wednesday-24-august-2022/{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | |2020 - 2022 | |- |[[Oceanos (skip)|''Oceanos'']] | | | |1991 | |- |[[Helderberg-vliegramp|''Helderberg''-vliegramp]] |kus van [[Mauritius]] |159 | |1987 | |- |1987 KwaZulu-Natalse oorstromings | | | |1987 | |- |[[Domoina]]-sikloon | | | |1984 | |- |[[Laingsburgvloed]] | | | |1981 | |- |[[Tulbagh]]-aardbewing | | | |1969 | |- |Windhoekvliegramp ([[Suid-Afrikaanse Lugdiens-vlug 228|SAL-vlug 228]]) | | | |1968 | |- |[[Rietbok (vliegtuig)|''Rietbok''-vliegramp]] | | | |1967 | |- |[[Coalbrook-ramp]] | | | |1960 | |- |[[Waterval-Boven-spoorwegramp]] | |63 | |1949 | |- |[[Roodepoorttornado]] | | | |1948 | |- |[[Spaanse griep in Suid-Afrika]] | |140000 | |1918 | |- |''[[Waratah]]''-ramp | | | |1909 | |- |Natal-orkaan | | | |1905 | |- |[[Braamfontein-dinamietontploffing]] | | | |1896 | |- |[[Runderpes]] | | | |1896 | |- |[[Groot Brand van 1869]] | | | |1869 | |- |[[Nasionale Selfmoord van Xhosas]] | |2000+ (duisende) | |1856 | |- |[[HMS Birkenhead|HMS ''Birkenhead''-ramp]] | | | |1852 | |- |''[[Grosvenor]]''-ramp | |c.130 | |1782 | |- |[[Pokke-epidemies]] | | | |17de en 18de eeu | |- |''Gouden Buys'' | | | |1693 | |- |[[Victoria-Wes]]-vloed | | | |1871 | |- |Malmesbury-tornado | | | |1905 | |- |Suid- en Oos-Kaapse oorstromings | | | |1905 | |- |Blaauwkrantzbrug-treinongeluk | | | |1911 | |- |[[Groot Depressie in Suid-Afrika|Groot Depressie]] | | | |1929 | |- |Groot Droogte | | | |1933 | |- |De Havilland Comet-vliegramp | | | |1954 | |- |Henley-on-Klip-skoolbusramp | | | |1970 | |- |Sinking van [[SAS President Kruger]] | |16 | |1982 | |- |Merriespruit-ramp | | | |1994 | |- |Rovic-mynramp (by [[Boshof]]) | | | |1996 | |} == Sien ook == * [[Skeepsrampe aan die Suid-Afrikaanse kus]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Schoeman, Chris: Ongekende ellende. Rampe wat Suid-Afrika geruk het. Pretoria: Protea Boekhuis, 2022 [[Kategorie:Rampe]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] 83946gyl2basdnyap2p5fxjhjemr2j8 2889786 2889776 2026-04-03T15:51:19Z JMK 649 +kat 2889786 wikitext text/x-wiki Hierdie is 'n lys van die grootste rampe wat Suid-Afrika getref het. <!-- vir die datum plaas die jaar eerste sodat die kolom nog steeds korrek sorteer word. --> {| class="wikitable sortable" ! Ramp !! Ligging !! Dodetal !Skade!! Datum !! Notas |- |[[Knysnabrande]] |[[Knysna]] |15 |R4-5.1 miljard |Junie 2017 | |- |[[Woonstelgebou-ineenstorting in George|2024 George-gebouramp]] |[[George]] |34 | |6 Mei 2024 | |- |2022 KwaZulu-Natalse oorstromings | |435<ref name="Reuters435">{{Cite news|publisher=Reuters|date=21 April 2022|accessdate=24 April 2022|title=Death toll from South African floods revised down to 435|url=https://www.reuters.com/world/africa/death-toll-south-african-floods-revised-down-435-2022-04-21/}}</ref> | |2022 April |[[Lêer:South Africa floods.png|160px]] |- |[[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika]] |Wêreldwyd |102084<ref name="sacoronavirus">https://sacoronavirus.co.za/2022/08/24/update-on-covid-19-wednesday-24-august-2022/{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | |2020 - 2022 | |- |[[Oceanos (skip)|''Oceanos'']] | | | |1991 | |- |[[Helderberg-vliegramp|''Helderberg''-vliegramp]] |kus van [[Mauritius]] |159 | |1987 | |- |1987 KwaZulu-Natalse oorstromings | | | |1987 | |- |[[Domoina]]-sikloon | | | |1984 | |- |[[Laingsburgvloed]] | | | |1981 | |- |[[Tulbagh]]-aardbewing | | | |1969 | |- |Windhoekvliegramp ([[Suid-Afrikaanse Lugdiens-vlug 228|SAL-vlug 228]]) | | | |1968 | |- |[[Rietbok (vliegtuig)|''Rietbok''-vliegramp]] | | | |1967 | |- |[[Coalbrook-ramp]] | | | |1960 | |- |[[Waterval-Boven-spoorwegramp]] | |63 | |1949 | |- |[[Roodepoorttornado]] | | | |1948 | |- |[[Spaanse griep in Suid-Afrika]] | |140000 | |1918 | |- |''[[Waratah]]''-ramp | | | |1909 | |- |Natal-orkaan | | | |1905 | |- |[[Braamfontein-dinamietontploffing]] | | | |1896 | |- |[[Runderpes]] | | | |1896 | |- |[[Groot Brand van 1869]] | | | |1869 | |- |[[Nasionale Selfmoord van Xhosas]] | |2000+ (duisende) | |1856 | |- |[[HMS Birkenhead|HMS ''Birkenhead''-ramp]] | | | |1852 | |- |''[[Grosvenor]]''-ramp | |c.130 | |1782 | |- |[[Pokke-epidemies]] | | | |17de en 18de eeu | |- |''Gouden Buys'' | | | |1693 | |- |[[Victoria-Wes]]-vloed | | | |1871 | |- |Malmesbury-tornado | | | |1905 | |- |Suid- en Oos-Kaapse oorstromings | | | |1905 | |- |Blaauwkrantzbrug-treinongeluk | | | |1911 | |- |[[Groot Depressie in Suid-Afrika|Groot Depressie]] | | | |1929 | |- |Groot Droogte | | | |1933 | |- |De Havilland Comet-vliegramp | | | |1954 | |- |Henley-on-Klip-skoolbusramp | | | |1970 | |- |Sinking van [[SAS President Kruger]] | |16 | |1982 | |- |Merriespruit-ramp | | | |1994 | |- |Rovic-mynramp (by [[Boshof]]) | | | |1996 | |} == Sien ook == * [[Skeepsrampe aan die Suid-Afrikaanse kus]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Schoeman, Chris: Ongekende ellende. Rampe wat Suid-Afrika geruk het. Pretoria: Protea Boekhuis, 2022 [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika|*]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] mh89lbtenf0lqlpaahb8fjnx94bbmno 0 396857 2889794 2618294 2026-04-03T16:24:41Z JMK 649 +kat, teksdetails 2889794 wikitext text/x-wiki Die '''Boksburg-ontploffing''' het op 24 Desember 2022 plaasgevind toe 'n brandstoftenkwa met vloeibare petroleumgas (VPG) onder 'n spoorwegbrug in [[Boksburg]], in die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit]] in Gauteng, Suid-Afrika, ontplof het met 'n dodetal van 34 mense vanaf 30 Desember 2022. Die nabygeleë Tambo-gedenkhospitaal is ook beskadig. Die bestuurder van die tenkwa het die voorval oorleef en het aanvanklik verskeie aanklagte in die gesig gestaar, insluitend [[strafbare manslag]], wat later almal laat vaar is weens 'n gebrek aan bewyse. Vrae is geopper deur opposisie-politieke partye en joernaliste oor die kwaliteit van die waarskuwingsborde wanneer die brug genader word, en oor nakoming van vervoerregulasies deur die munisipaliteit en deur die betrokke vervoermaatskappy. == Ontploffing == Die vragmotor het behoort aan Infinite Transport, deel van die Sasolburg-gebaseerde Infinite Group, en het 60&nbsp;000 liter VPG van die [[Richardsbaai]]hawe na [[Botswana]] vervoer. Die bestuurder was in diens van Innovative Staffing Solutions (ISS), 'n Boksburg-gebaseerde uitkontrakteringsmaatskappy wat personeel op kontrak aan ander maatskappye verskaf.<ref name="al-jazeera">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/12/24/nine-killed-in-fuel-tanker-explosion-near-johannesburg-official|title=Death toll in South Africa fuel tanker explosion rises to 15|date=2022-12-24|website=Al Jazeera English|language=en|access-date=2022-12-25|Al Jazeera}}</ref><ref name="34deaths">{{Cite web|url=https://ewn.co.za/2022/12/30/boksburg-explosion-death-toll-rises-to-34-mec-expects-number-to-increase|title=Boksburg explosion death toll rises to 34: MEC expects number to increase|date=2022-12-30|website=Eyewitness News (South Africa)|language=en|access-date=2022-12-30|7=EWN|archive-date=2022-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230111556/https://ewn.co.za/2022/12/30/boksburg-explosion-death-toll-rises-to-34-mec-expects-number-to-increase|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enca.com/news/boksburg-blast-death-toll-rises-26|title=Boksburg blast death toll rises to 26|date=2022-12-28|website=eNCA|language=en|access-date=2022-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/citypress/news/live-gas-tanker-explosion-rocks-boksburg-20221224|title=LIVE {{!}} Eight killed in Boksburg explosion|website=City Press (South Africa)|language=en|access-date=2022-12-24|City Press}}</ref><ref name="citizen2">{{Cite news|date=2022-12-25|title=Boksburg explosion: Company launches investigation after its 'experienced' driver was in truck|language=en|work=[[The Citizen (South African newspaper)|Citizen]]|url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/boksburg-explosion-company-investigation-experienced-driver-truck-25-december-2022/|access-date=2022-12-27}}</ref><ref name="parties">{{Cite web|url=https://ewn.co.za/0001/01/01/boksburg-blast-parties-question-safety-of-moving-dangerous-goods-on-sa-s-roads|title=Boksburg blast: Parties question safety of moving dangerous goods on SA's roads|date=2022-12-26|website=EWN|language=en|access-date=2022-12-27}}</ref> Die oggend van 24 Desember 2022, nadat hy die nag by 'n nabygeleë vragmotorstaanplek deurgebring het, het die 32-jarige bestuurder na bewering die verkeerde afrit op die [[N17 (Suid-Afrika)|N17-snelweg]] geneem. Volgens die verslag van 'n interne ondersoek deur ISS het hy vinnig sy fout besef en die snelweg probeer verlaat om na sy roete terug te keer. Die snelweg-afrit wat hy gebruik het, het hom onder 'n spoorwegbrug wat oor Hospitaalstraat strek, naby sy kruising met Spoorwegstraat, sowat 100 meter vanaf die Tambo-gedenkhospitaal in die Boksburg-voorstad Plantation gelei. Waarskuwingsborde wat die brug nader, was vaal en onleesbaar, en volgens die bestuurder se werkgewer het die brug gelyk of dit hoog genoeg was vir die vragmotor om deur te gaan. Volgens ISS het die helling aan die onderkant van die brug egter die agterkant van die vragmotor opgelig en dit teen die onderkant van die brug om ongeveer 06:15&nbsp;vm vasgedruk. Volgens ISS, toe die bestuurder besef die vragmotor het vasgehaak, het hy dadelik stilgehou om die skade te bepaal. Toe hy opmerk dat die tenkwa se kap afgeskraap is, het ISS gesê dat hy hulle eers in kennis gestel het, en hierna die brandweer. Volgens ISS het die bestuurder probeer om die gebied af te sper, met beperkte sukses ondanks bystand van 'n private veiligheidswag wat toevallig op die toneel gery het, asook twee omstanders wat die potensiële gevaar besef het. Omstreeks 06:45 vm het die vragmotor aan die brand geslaan, en omstreeks 07:05 vm ontplof terwyl brandbestryders nog probeer het om die brand onder dwang te bring. Volgens sy werkgewer is die bestuurder reeds voor hierdie stadium deur gasinaseming oorval en is hy deur noodwerkers hospitaal toe geneem. Die aanvanklike ontploffing is vinnig gevolg deur twee heelwat kleiner ontploffings. Hierdie reeks ontploffings het 'n groot skare toeskouers gelok, wat tot 'n groter aantal ongevalle en sterftes sou lei toe 'n vierde ontploffing - die grootste en laaste - omstreeks 07:30&nbsp;vm plaasgevind het. Die laaste ontploffing het geboue tot 400 meter ver geraak, en het so ver as vier kilometer weg soos 'n aardbewing gevoel. == Impak == Die ontploffing het tot 'n groot aantal sterftes en beserings gelei en groot skade aan eiendom en infrastruktuur veroorsaak. Skade aan die Tambo-gedenkhospitaal het hulpverlening in die onmiddellike nasleep aan bande gelê, ondanks nabyheid aan die rampterrein. === Ongevalle === 34 mense is tydens die ontploffing dood. 40 mense is aanvanklik beseer en na die ontploffing in die hospitaal opgeneem, van wie baie later aan hul wonde beswyk het. Agt mense is op slag tydens die ontploffing dood, en ander het beswyk voordat paramedici op die toneel aangekom het, terwyl nóg slagoffers in die hospitaal gesterf het. Twee mense wat in die omgewing van die ontploffing was, word steeds sedert 29 Desember 2022 vermis. Die slagoffers is geïdentifiseer as 23 lede van die publiek en 11 gesondheidswerkers van die beskadigde hospitaal. === Tambo-gedenkhospitaal === Die Tambo-gedenkhospitaal langs die ontploffing is erg geraak. Agt personeellede van die hospitaal (sewe verpleegsters en 'n bestuurder) is op die parkeerterrein van die hospitaal dood, en 24 pasiënte en 13 personeellede wat in die hospitaal se noodeenheid teenwoordig was ten tyde van die ontploffing, het ernstige brandwonde opgedoen en is na nabygeleë hospitale oorgeplaas. Minstens een van diegene wat in die hospitaal se parkeerterrein dood is, het probeer om hul motor weg te skuif van die brandende tenkwa. Die ontploffing het daartoe gelei dat die plafon van die noodeenheid gedeeltelik ineengestort het, wat dit genoodsaak het om alle pasiënte na die teaterkompleks aan die agterkant van die hospitaal te verskuif. Die hospitaal kon nie pasiënte onmiddellik na die ontploffing opneem nie. Ingenieurs wat die struktuur beoordeel het, het later gevind dat die skade beperk was, en die hospitaal het bruikbaar gebly. === Nabygeleë eiendomme, voertuie en infrastruktuur === [[Lêer:HospitalRd20221226.jpg|duimnael|regs|Nasleep van die ontploffing wat groot skade aan die brug toon.]] Twee huise en 'n aantal motors is in die ontploffing vernietig, asook 'n brandweerwa wat probeer het om die groeiende brand te blus. Eiendomme in die area is erg beskadig deur die brande en ontploffings, en inwoners wat in die omgewing was om te help, is dood. Die ontploffing het ook die spoorwegbrug vernietig waaronder dit plaasgevind het, wat die Germiston – Springs spoorlyn beïnvloed het. [[PRASA|Die Passasierspooragentskap van Suid-Afrika (Prasa)]] het die volgende dag aangekondig dat hy die omvang van die skade, en die omvang van die werk wat nodig is om die spoorlyn te herstel, sal bepaal. == Nooddienste == Die aanvanklike reaksie op die voorval het gekom van plaaslike sekuriteitsmaatskappye, die plaaslike gemeenskapspolisiëringsforum (GPF) en vrywilligersgroepe. Nadat die bestuurder van die lekkende gastenkwa mense gewaarsku het, is alarm gemaak en Ekurhuleni Disaster & Emergency Management Services het 'n brandweerwa vanaf Boksburg Sentraal-brandweerstasie gestuur. == Ontruiming van noodpasiënte == ’n Sekondêre mediese ontruimingsoperasie om kritieke pasiënte dringend van die Tambo-gedenkhospitaal na ander hospitale te verskuif vir verdere of palliatiewe sorg is deur die Gautengse Mediese Nooddienste (Gauteng EMS), bygestaan deur private ambulansdienste en vrywilligersgroepe, gekoördineer. Laer-prioriteit pasiënte is in die tweede fase van die ontruiming verskuif. Altesaam 30 staats- en privaatambulanse, sowel as verskeie lugambulanshelikopters, het die pasiënte oor 'n tydperk van drie uur oorgeplaas. == Verwysings == {{Verwysing}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vervoer in Suid-Afrika]] b2qtg2vkhqdz7ntlfkqclbakjo5u9rf 2889795 2889794 2026-04-03T16:26:15Z JMK 649 koord 2889795 wikitext text/x-wiki Die '''Boksburg-ontploffing''' het op 24 Desember 2022 plaasgevind toe 'n brandstoftenkwa met vloeibare petroleumgas (VPG) onder 'n spoorwegbrug in [[Boksburg]], in die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit]] in Gauteng, Suid-Afrika, ontplof het met 'n dodetal van 34 mense vanaf 30 Desember 2022. Die nabygeleë Tambo-gedenkhospitaal is ook beskadig. Die bestuurder van die tenkwa het die voorval oorleef en het aanvanklik verskeie aanklagte in die gesig gestaar, insluitend [[strafbare manslag]], wat later almal laat vaar is weens 'n gebrek aan bewyse. Vrae is geopper deur opposisie-politieke partye en joernaliste oor die kwaliteit van die waarskuwingsborde wanneer die brug genader word, en oor nakoming van vervoerregulasies deur die munisipaliteit en deur die betrokke vervoermaatskappy. == Ontploffing == Die vragmotor het behoort aan Infinite Transport, deel van die Sasolburg-gebaseerde Infinite Group, en het 60&nbsp;000 liter VPG van die [[Richardsbaai]]hawe na [[Botswana]] vervoer. Die bestuurder was in diens van Innovative Staffing Solutions (ISS), 'n Boksburg-gebaseerde uitkontrakteringsmaatskappy wat personeel op kontrak aan ander maatskappye verskaf.<ref name="al-jazeera">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/12/24/nine-killed-in-fuel-tanker-explosion-near-johannesburg-official|title=Death toll in South Africa fuel tanker explosion rises to 15|date=2022-12-24|website=Al Jazeera English|language=en|access-date=2022-12-25|Al Jazeera}}</ref><ref name="34deaths">{{Cite web|url=https://ewn.co.za/2022/12/30/boksburg-explosion-death-toll-rises-to-34-mec-expects-number-to-increase|title=Boksburg explosion death toll rises to 34: MEC expects number to increase|date=2022-12-30|website=Eyewitness News (South Africa)|language=en|access-date=2022-12-30|7=EWN|archive-date=2022-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230111556/https://ewn.co.za/2022/12/30/boksburg-explosion-death-toll-rises-to-34-mec-expects-number-to-increase|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enca.com/news/boksburg-blast-death-toll-rises-26|title=Boksburg blast death toll rises to 26|date=2022-12-28|website=eNCA|language=en|access-date=2022-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/citypress/news/live-gas-tanker-explosion-rocks-boksburg-20221224|title=LIVE {{!}} Eight killed in Boksburg explosion|website=City Press (South Africa)|language=en|access-date=2022-12-24|City Press}}</ref><ref name="citizen2">{{Cite news|date=2022-12-25|title=Boksburg explosion: Company launches investigation after its 'experienced' driver was in truck|language=en|work=[[The Citizen (South African newspaper)|Citizen]]|url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/boksburg-explosion-company-investigation-experienced-driver-truck-25-december-2022/|access-date=2022-12-27}}</ref><ref name="parties">{{Cite web|url=https://ewn.co.za/0001/01/01/boksburg-blast-parties-question-safety-of-moving-dangerous-goods-on-sa-s-roads|title=Boksburg blast: Parties question safety of moving dangerous goods on SA's roads|date=2022-12-26|website=EWN|language=en|access-date=2022-12-27}}</ref> Die oggend van 24 Desember 2022, nadat hy die nag by 'n nabygeleë vragmotorstaanplek deurgebring het, het die 32-jarige bestuurder na bewering die verkeerde afrit op die [[N17 (Suid-Afrika)|N17-snelweg]] geneem. Volgens die verslag van 'n interne ondersoek deur ISS het hy vinnig sy fout besef en die snelweg probeer verlaat om na sy roete terug te keer. Die snelweg-afrit wat hy gebruik het, het hom onder 'n spoorwegbrug wat oor Hospitaalstraat strek, naby sy kruising met Spoorwegstraat, sowat 100 meter vanaf die Tambo-gedenkhospitaal in die Boksburg-voorstad Plantation gelei. Waarskuwingsborde wat die brug nader, was vaal en onleesbaar, en volgens die bestuurder se werkgewer het die brug gelyk of dit hoog genoeg was vir die vragmotor om deur te gaan. Volgens ISS het die helling aan die onderkant van die brug egter die agterkant van die vragmotor opgelig en dit teen die onderkant van die brug om ongeveer 06:15&nbsp;vm vasgedruk. Volgens ISS, toe die bestuurder besef die vragmotor het vasgehaak, het hy dadelik stilgehou om die skade te bepaal. Toe hy opmerk dat die tenkwa se kap afgeskraap is, het ISS gesê dat hy hulle eers in kennis gestel het, en hierna die brandweer. Volgens ISS het die bestuurder probeer om die gebied af te sper, met beperkte sukses ondanks bystand van 'n private veiligheidswag wat toevallig op die toneel gery het, asook twee omstanders wat die potensiële gevaar besef het. Omstreeks 06:45 vm het die vragmotor aan die brand geslaan, en omstreeks 07:05 vm ontplof terwyl brandbestryders nog probeer het om die brand onder dwang te bring. Volgens sy werkgewer is die bestuurder reeds voor hierdie stadium deur gasinaseming oorval en is hy deur noodwerkers hospitaal toe geneem. Die aanvanklike ontploffing is vinnig gevolg deur twee heelwat kleiner ontploffings. Hierdie reeks ontploffings het 'n groot skare toeskouers gelok, wat tot 'n groter aantal ongevalle en sterftes sou lei toe 'n vierde ontploffing - die grootste en laaste - omstreeks 07:30&nbsp;vm plaasgevind het. Die laaste ontploffing het geboue tot 400 meter ver geraak, en het so ver as vier kilometer weg soos 'n aardbewing gevoel. == Impak == Die ontploffing het tot 'n groot aantal sterftes en beserings gelei en groot skade aan eiendom en infrastruktuur veroorsaak. Skade aan die Tambo-gedenkhospitaal het hulpverlening in die onmiddellike nasleep aan bande gelê, ondanks nabyheid aan die rampterrein. === Ongevalle === 34 mense is tydens die ontploffing dood. 40 mense is aanvanklik beseer en na die ontploffing in die hospitaal opgeneem, van wie baie later aan hul wonde beswyk het. Agt mense is op slag tydens die ontploffing dood, en ander het beswyk voordat paramedici op die toneel aangekom het, terwyl nóg slagoffers in die hospitaal gesterf het. Twee mense wat in die omgewing van die ontploffing was, word steeds sedert 29 Desember 2022 vermis. Die slagoffers is geïdentifiseer as 23 lede van die publiek en 11 gesondheidswerkers van die beskadigde hospitaal. === Tambo-gedenkhospitaal === Die Tambo-gedenkhospitaal langs die ontploffing is erg geraak. Agt personeellede van die hospitaal (sewe verpleegsters en 'n bestuurder) is op die parkeerterrein van die hospitaal dood, en 24 pasiënte en 13 personeellede wat in die hospitaal se noodeenheid teenwoordig was ten tyde van die ontploffing, het ernstige brandwonde opgedoen en is na nabygeleë hospitale oorgeplaas. Minstens een van diegene wat in die hospitaal se parkeerterrein dood is, het probeer om hul motor weg te skuif van die brandende tenkwa. Die ontploffing het daartoe gelei dat die plafon van die noodeenheid gedeeltelik ineengestort het, wat dit genoodsaak het om alle pasiënte na die teaterkompleks aan die agterkant van die hospitaal te verskuif. Die hospitaal kon nie pasiënte onmiddellik na die ontploffing opneem nie. Ingenieurs wat die struktuur beoordeel het, het later gevind dat die skade beperk was, en die hospitaal het bruikbaar gebly. === Nabygeleë eiendomme, voertuie en infrastruktuur === [[Lêer:HospitalRd20221226.jpg|duimnael|regs|Nasleep van die ontploffing wat groot skade aan die brug toon.]] Twee huise en 'n aantal motors is in die ontploffing vernietig, asook 'n brandweerwa wat probeer het om die groeiende brand te blus. Eiendomme in die area is erg beskadig deur die brande en ontploffings, en inwoners wat in die omgewing was om te help, is dood. Die ontploffing het ook die spoorwegbrug vernietig waaronder dit plaasgevind het, wat die Germiston – Springs spoorlyn beïnvloed het. [[PRASA|Die Passasierspooragentskap van Suid-Afrika (Prasa)]] het die volgende dag aangekondig dat hy die omvang van die skade, en die omvang van die werk wat nodig is om die spoorlyn te herstel, sal bepaal. == Nooddienste == Die aanvanklike reaksie op die voorval het gekom van plaaslike sekuriteitsmaatskappye, die plaaslike gemeenskapspolisiëringsforum (GPF) en vrywilligersgroepe. Nadat die bestuurder van die lekkende gastenkwa mense gewaarsku het, is alarm gemaak en Ekurhuleni Disaster & Emergency Management Services het 'n brandweerwa vanaf Boksburg Sentraal-brandweerstasie gestuur. == Ontruiming van noodpasiënte == ’n Sekondêre mediese ontruimingsoperasie om kritieke pasiënte dringend van die Tambo-gedenkhospitaal na ander hospitale te verskuif vir verdere of palliatiewe sorg is deur die Gautengse Mediese Nooddienste (Gauteng EMS), bygestaan deur private ambulansdienste en vrywilligersgroepe, gekoördineer. Laer-prioriteit pasiënte is in die tweede fase van die ontruiming verskuif. Altesaam 30 staats- en privaatambulanse, sowel as verskeie lugambulanshelikopters, het die pasiënte oor 'n tydperk van drie uur oorgeplaas. == Verwysings == {{Verwysing}} {{Normdata}} {{koördinate|26|13|08.4|S|28|14|36.7|E|aansig=titel}} [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vervoer in Suid-Afrika]] ifszb9lcyaoyw3vl90o79sc11dgwe8u 2889796 2889795 2026-04-03T16:32:20Z JMK 649 dodetal uit wikidata 2889796 wikitext text/x-wiki Die '''Boksburg-ontploffing''' het op 24 Desember 2022 plaasgevind toe 'n brandstoftenkwa met vloeibare petroleumgas (VPG) onder 'n spoorwegbrug in [[Boksburg]], in die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit]] in Gauteng, Suid-Afrika, ontplof het met 'n dodetal van 34 mense tot op 30 Desember 2022, wat eindelik tot 41 sou styg. Die nabygeleë Tambo-gedenkhospitaal is ook beskadig. Die bestuurder van die tenkwa het die voorval oorleef en het aanvanklik verskeie aanklagte in die gesig gestaar, insluitend [[strafbare manslag]], wat later almal laat vaar is weens 'n gebrek aan bewyse. Vrae is geopper deur opposisie-politieke partye en joernaliste oor die kwaliteit van die waarskuwingsborde wanneer die brug genader word, en oor nakoming van vervoerregulasies deur die munisipaliteit en deur die betrokke vervoermaatskappy. == Ontploffing == Die vragmotor het behoort aan Infinite Transport, deel van die Sasolburg-gebaseerde Infinite Group, en het 60&nbsp;000 liter VPG van die [[Richardsbaai]]hawe na [[Botswana]] vervoer. Die bestuurder was in diens van Innovative Staffing Solutions (ISS), 'n Boksburg-gebaseerde uitkontrakteringsmaatskappy wat personeel op kontrak aan ander maatskappye verskaf.<ref name="al-jazeera">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/12/24/nine-killed-in-fuel-tanker-explosion-near-johannesburg-official|title=Death toll in South Africa fuel tanker explosion rises to 15|date=2022-12-24|website=Al Jazeera English|language=en|access-date=2022-12-25|Al Jazeera}}</ref><ref name="34deaths">{{Cite web|url=https://ewn.co.za/2022/12/30/boksburg-explosion-death-toll-rises-to-34-mec-expects-number-to-increase|title=Boksburg explosion death toll rises to 34: MEC expects number to increase|date=2022-12-30|website=Eyewitness News (South Africa)|language=en|access-date=2022-12-30|7=EWN|archive-date=2022-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230111556/https://ewn.co.za/2022/12/30/boksburg-explosion-death-toll-rises-to-34-mec-expects-number-to-increase|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enca.com/news/boksburg-blast-death-toll-rises-26|title=Boksburg blast death toll rises to 26|date=2022-12-28|website=eNCA|language=en|access-date=2022-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/citypress/news/live-gas-tanker-explosion-rocks-boksburg-20221224|title=LIVE {{!}} Eight killed in Boksburg explosion|website=City Press (South Africa)|language=en|access-date=2022-12-24|City Press}}</ref><ref name="citizen2">{{Cite news|date=2022-12-25|title=Boksburg explosion: Company launches investigation after its 'experienced' driver was in truck|language=en|work=[[The Citizen (South African newspaper)|Citizen]]|url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/boksburg-explosion-company-investigation-experienced-driver-truck-25-december-2022/|access-date=2022-12-27}}</ref><ref name="parties">{{Cite web|url=https://ewn.co.za/0001/01/01/boksburg-blast-parties-question-safety-of-moving-dangerous-goods-on-sa-s-roads|title=Boksburg blast: Parties question safety of moving dangerous goods on SA's roads|date=2022-12-26|website=EWN|language=en|access-date=2022-12-27}}</ref> Die oggend van 24 Desember 2022, nadat hy die nag by 'n nabygeleë vragmotorstaanplek deurgebring het, het die 32-jarige bestuurder na bewering die verkeerde afrit op die [[N17 (Suid-Afrika)|N17-snelweg]] geneem. Volgens die verslag van 'n interne ondersoek deur ISS het hy vinnig sy fout besef en die snelweg probeer verlaat om na sy roete terug te keer. Die snelweg-afrit wat hy gebruik het, het hom onder 'n spoorwegbrug wat oor Hospitaalstraat strek, naby sy kruising met Spoorwegstraat, sowat 100 meter vanaf die Tambo-gedenkhospitaal in die Boksburg-voorstad Plantation gelei. Waarskuwingsborde wat die brug nader, was vaal en onleesbaar, en volgens die bestuurder se werkgewer het die brug gelyk of dit hoog genoeg was vir die vragmotor om deur te gaan. Volgens ISS het die helling aan die onderkant van die brug egter die agterkant van die vragmotor opgelig en dit teen die onderkant van die brug om ongeveer 06:15&nbsp;vm vasgedruk. Volgens ISS, toe die bestuurder besef die vragmotor het vasgehaak, het hy dadelik stilgehou om die skade te bepaal. Toe hy opmerk dat die tenkwa se kap afgeskraap is, het ISS gesê dat hy hulle eers in kennis gestel het, en hierna die brandweer. Volgens ISS het die bestuurder probeer om die gebied af te sper, met beperkte sukses ondanks bystand van 'n private veiligheidswag wat toevallig op die toneel gery het, asook twee omstanders wat die potensiële gevaar besef het. Omstreeks 06:45 vm het die vragmotor aan die brand geslaan, en omstreeks 07:05 vm ontplof terwyl brandbestryders nog probeer het om die brand onder dwang te bring. Volgens sy werkgewer is die bestuurder reeds voor hierdie stadium deur gasinaseming oorval en is hy deur noodwerkers hospitaal toe geneem. Die aanvanklike ontploffing is vinnig gevolg deur twee heelwat kleiner ontploffings. Hierdie reeks ontploffings het 'n groot skare toeskouers gelok, wat tot 'n groter aantal ongevalle en sterftes sou lei toe 'n vierde ontploffing - die grootste en laaste - omstreeks 07:30&nbsp;vm plaasgevind het. Die laaste ontploffing het geboue tot 400 meter ver geraak, en het so ver as vier kilometer weg soos 'n aardbewing gevoel. == Impak == Die ontploffing het tot 'n groot aantal sterftes en beserings gelei en groot skade aan eiendom en infrastruktuur veroorsaak. Skade aan die Tambo-gedenkhospitaal het hulpverlening in die onmiddellike nasleep aan bande gelê, ondanks nabyheid aan die rampterrein. === Ongevalle === 34 mense is tydens die ontploffing dood. 40 mense is aanvanklik beseer en na die ontploffing in die hospitaal opgeneem, van wie baie later aan hul wonde beswyk het. Agt mense is op slag tydens die ontploffing dood, en ander het beswyk voordat paramedici op die toneel aangekom het, terwyl nóg slagoffers in die hospitaal gesterf het. Twee mense wat in die omgewing van die ontploffing was, word steeds sedert 29 Desember 2022 vermis. Die slagoffers is geïdentifiseer as 23 lede van die publiek en 11 gesondheidswerkers van die beskadigde hospitaal. === Tambo-gedenkhospitaal === Die Tambo-gedenkhospitaal langs die ontploffing is erg geraak. Agt personeellede van die hospitaal (sewe verpleegsters en 'n bestuurder) is op die parkeerterrein van die hospitaal dood, en 24 pasiënte en 13 personeellede wat in die hospitaal se noodeenheid teenwoordig was ten tyde van die ontploffing, het ernstige brandwonde opgedoen en is na nabygeleë hospitale oorgeplaas. Minstens een van diegene wat in die hospitaal se parkeerterrein dood is, het probeer om hul motor weg te skuif van die brandende tenkwa. Die ontploffing het daartoe gelei dat die plafon van die noodeenheid gedeeltelik ineengestort het, wat dit genoodsaak het om alle pasiënte na die teaterkompleks aan die agterkant van die hospitaal te verskuif. Die hospitaal kon nie pasiënte onmiddellik na die ontploffing opneem nie. Ingenieurs wat die struktuur beoordeel het, het later gevind dat die skade beperk was, en die hospitaal het bruikbaar gebly. === Nabygeleë eiendomme, voertuie en infrastruktuur === [[Lêer:HospitalRd20221226.jpg|duimnael|regs|Nasleep van die ontploffing wat groot skade aan die brug toon.]] Twee huise en 'n aantal motors is in die ontploffing vernietig, asook 'n brandweerwa wat probeer het om die groeiende brand te blus. Eiendomme in die area is erg beskadig deur die brande en ontploffings, en inwoners wat in die omgewing was om te help, is dood. Die ontploffing het ook die spoorwegbrug vernietig waaronder dit plaasgevind het, wat die Germiston – Springs spoorlyn beïnvloed het. [[PRASA|Die Passasierspooragentskap van Suid-Afrika (Prasa)]] het die volgende dag aangekondig dat hy die omvang van die skade, en die omvang van die werk wat nodig is om die spoorlyn te herstel, sal bepaal. == Nooddienste == Die aanvanklike reaksie op die voorval het gekom van plaaslike sekuriteitsmaatskappye, die plaaslike gemeenskapspolisiëringsforum (GPF) en vrywilligersgroepe. Nadat die bestuurder van die lekkende gastenkwa mense gewaarsku het, is alarm gemaak en Ekurhuleni Disaster & Emergency Management Services het 'n brandweerwa vanaf Boksburg Sentraal-brandweerstasie gestuur. == Ontruiming van noodpasiënte == ’n Sekondêre mediese ontruimingsoperasie om kritieke pasiënte dringend van die Tambo-gedenkhospitaal na ander hospitale te verskuif vir verdere of palliatiewe sorg is deur die Gautengse Mediese Nooddienste (Gauteng EMS), bygestaan deur private ambulansdienste en vrywilligersgroepe, gekoördineer. Laer-prioriteit pasiënte is in die tweede fase van die ontruiming verskuif. Altesaam 30 staats- en privaatambulanse, sowel as verskeie lugambulanshelikopters, het die pasiënte oor 'n tydperk van drie uur oorgeplaas. == Verwysings == {{Verwysing}} {{Normdata}} {{koördinate|26|13|08.4|S|28|14|36.7|E|aansig=titel}} [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vervoer in Suid-Afrika]] p5zhsu5htkuf0j0ckhbmwgyze4l4yaf 0 405283 2889863 2885287 2026-04-03T21:06:07Z Lefcentreright 92804 Skakel 2889863 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Soutrivier-spoorwegstasie''' is 'n [[Metrorail#Wes-Kaapstreek|Metrorail]]-spoorwegstasie in [[Soutrivier]], [[Kaapstad]]. Dit is die tweede stasie vanaf die [[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad-terminus]] op die ou hooflyn (nou die Noordelike Lyn) na [[Bellville]], en die aansluiting waar die [[Suidelike Lyn|Suidelike]] en [[Kaapse Vlakte Lyn|Kaapse Vlakte]]-lyne van die hooflyn aftak. Dienste op al Metrorail se lyne loop deur dié stasie.<ref name=Timetables>{{Cite web |url=http://www.metrorail.co.za/Timetables.html |title=Metrorail Timetables |access-date=12 Augustus 2014 |archive-date= 8 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190908041450/http://www.metrorail.co.za/Timetables.html |url-status=dead }}</ref> Die stasie het drie eilandplatforms en een syplatform, wat altesaam sewe spore bedien. Die stasiegebou is in Foundrystraat suid van die spoorlyne geleë. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] 51puzh14feqqttxzvk6q56xnrzon2g2 2889865 2889863 2026-04-03T21:08:06Z Lefcentreright 92804 +[[Kategorie:Kaapse Vlakte Lyn]]; +[[Kategorie:Suidelike Lyn]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2889865 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Soutrivier-spoorwegstasie''' is 'n [[Metrorail#Wes-Kaapstreek|Metrorail]]-spoorwegstasie in [[Soutrivier]], [[Kaapstad]]. Dit is die tweede stasie vanaf die [[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad-terminus]] op die ou hooflyn (nou die Noordelike Lyn) na [[Bellville]], en die aansluiting waar die [[Suidelike Lyn|Suidelike]] en [[Kaapse Vlakte Lyn|Kaapse Vlakte]]-lyne van die hooflyn aftak. Dienste op al Metrorail se lyne loop deur dié stasie.<ref name=Timetables>{{Cite web |url=http://www.metrorail.co.za/Timetables.html |title=Metrorail Timetables |access-date=12 Augustus 2014 |archive-date= 8 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190908041450/http://www.metrorail.co.za/Timetables.html |url-status=dead }}</ref> Die stasie het drie eilandplatforms en een syplatform, wat altesaam sewe spore bedien. Die stasiegebou is in Foundrystraat suid van die spoorlyne geleë. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] [[Kategorie:Kaapse Vlakte Lyn]] [[Kategorie:Suidelike Lyn]] kk2946dhfu1s4759uy9k6o0bml0lrkz 0 409398 2889882 2887257 2026-04-04T02:53:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889882 wikitext text/x-wiki [[Lêer:President Ronald Reagan being briefed by the National Security Council staff.jpg|duimnael|President van die Verenigde State [[Ronald Reagan]] in 'n inligtingsessie met personeel van die Amerikaanse Nasionale Veiligheidsraad oor die Libië-bomaanval op 15 April 1986]] '''Nasionale veiligheid''', of '''nasionale verdediging''', is die veiligheid en verdediging van 'n soewereine staat, insluitend sy burgers, [[ekonomie]] en instellings, wat as 'n plig van die [[regering]] beskou word. Oorspronklik beskou as beskerming teen 'n [[militêr]]e aanval, word nasionale veiligheid wyd verstaan dat dit ook nie-militêre dimensies insluit, insluitend die sekuriteit teen terrorisme, minimalisering van misdaad, ekonomiese sekuriteit, energiesekerheid, omgewingsekuriteit, voedselsekerheid en kuberveiligheid. Net so sluit nasionale veiligheidsrisiko's in, benewens die optrede van ander nasiestate, optrede deur gewelddadige nie-staatsakteurs, deur narkotiese kartelle en deur [[multinasionale korporasie]]s, en ook die gevolge van [[natuurramp]]e. Regerings maak staat op 'n reeks maatreëls, insluitend politieke, ekonomiese en militêre [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]], sowel as [[diplomasie]], om die [[veiligheid]] van 'n nasiestaat te beskerm. Hulle kan ook optree om die toestande van veiligheid streeks- en internasionaal te bou deur transnasionale oorsake van onsekerheid, soos [[Klimaatverandering|klimaatsverandering]], ekonomiese ongelykheid, politieke uitsluiting en kernverspreiding, te verminder. ==Definisies== Die konsep van nasionale veiligheid bly dubbelsinnig, en het ontwikkel uit eenvoudiger definisies wat vryheid van militêre bedreiging en van politieke dwang beklemtoon het.<ref name="cite 1993">{{Cite book|title=Defining national security: the nonmilitary aspects |last=Romm |first=Joseph J.|year=1993 |publisher=Council on Foreign Relations |series=Pew Project on America's Task in a Changed World (Pew Project Series) |isbn=978-0-87609-135-7 |pages=122 |url=https://books.google.com/books?id=shxDOnuVcyYC |access-date=22 September 2010 <!-- (full view) -->}}</ref>{{rp|1–6}}<ref name="Paleri">{{cite book |title=National Security: Imperatives And Challenges |last=Paleri |first=Prabhakaran |year=2008 |publisher=Tata McGraw-Hill |location=New Delhi |isbn=978-0-07-065686-4 |pages=521 |url=https://books.google.com/books?id=DMzcGe0-HQwC |access-date=23 September 2010}}</ref>{{rp|52–54}}  Onder die vele definisies wat tot dusver voorgestel is, is die volgende, wat wys hoe die konsep ontwikkel het om nie-militêre bekommernisse in te sluit: *"'n Nasie het veiligheid wanneer dit nie sy wettige belange hoef op te offer om [[oorlog]] te vermy nie, en in staat is, indien dit uitgedaag word, om dit deur oorlog te handhaaf." (Walter Lippmann, 1943).<ref name="Romm 1993">{{Cite book|title=Defining national security: the nonmilitary aspects |last=Romm |first=Joseph J.|year=1993 |publisher=Council on Foreign Relations |series=Pew Project on America's Task in a Changed World (Pew Project Series) |isbn=978-0-87609-135-7 |pages=122 |url=https://books.google.com/books?id=shxDOnuVcyYC |access-date=22 September 2010 <!-- (full view) -->}}</ref>{{rp|5}} *"Die kenmerkende betekenis van nasionale veiligheid beteken vryheid van buitelandse diktee." (Harold Lasswell, 1950) <ref name="Romm 1993" />{{rp|79}} *"Nasionale veiligheid beteken objektief die afwesigheid van bedreigings vir verworwe waardes en subjektief, die afwesigheid van vrees dat sulke waardes aangeval sal word." (Arnold Wolfers, 1960)<ref name="auto">Quoted in Paleri (2008) ibid. bl 52.</ref> *"Nasionale veiligheid is dan die vermoë om die nasie se fisiese integriteit en grondgebied te bewaar; om sy ekonomiese betrekkinge met die res van die wêreld op redelike voorwaardes te handhaaf; om sy aard, instelling en bestuur teen ontwrigting van buite te bewaar; en om sy grense te beheer." (Harold Brown, Amerikaanse minister van verdediging, 1977–1981)" <ref name="books.google.com">Brown, Harold (1983) ''Thinking about national security: defense and foreign policy in a dangerous world''. As quoted in {{cite book|url=https://archive.org/details/usnationalsecuri0000wats|url-access=registration|title=U.S. national security: a reference handbook|last=Watson|first=Cynthia Ann|publisher=ABC-CLIO|year=2008|isbn=978-1-59884-041-4|edition=2 (revised)|series=Contemporary world issues|pages=[https://archive.org/details/usnationalsecuri0000wats/page/281 281]|access-date=24 September 2010}}</ref> *”Nasionale veiligheid ... word die beste beskryf as 'n vermoë om daardie binnelandse en buitelandse toestande te beheer wat die openbare mening van 'n gegewe gemeenskap nodig glo om sy eie selfbeskikking of outonomie, voorspoed en welstand te geniet." (Charles Maier, 1990).<ref name="MacArthur Fellowship Program 1990. bl.5">{{Smallcaps|Maier, Charles S.}} ''Peace and security for the 1990s''. Unpublished paper for the MacArthur Fellowship Program, Social Science Research Council, 12 Junie 1990. Soos aangehaal in Romm 1993, bl.5</ref> * "Nasionale veiligheid is 'n gepaste en aggressiewe mengsel van politieke veerkragtigheid en volwassenheid, menslike hulpbronne, ekonomiese struktuur en kapasiteit, tegnologiese bevoegdheid, industriële basis en beskikbaarheid van natuurlike hulpbronne en uiteindelik die militêre mag." (National Defence College of India, 1996). <ref name="auto1">Definition from "Proceedings of Seminar on "A Maritime Strategy for India" (1996). National Defence College, Tees January Marg], New Delhi, India. aangehaal in Paleri 2008 (ibid).</ref> *"[Nasionale veiligheid is die] meetbare toestand van die vermoë van 'n nasie om die multidimensionele bedreigings vir die oënskynlike welstand van sy mense en sy voortbestaan as 'n nasiestaat te eniger tyd te oorkom, deur alle staatsinstrumente dan staats beleid te balanseer ... en is uit te brei na globale veiligheid deur veranderlikes ekstern tot dit." (Prabhakaran Paleri, 2008).<ref name="Paleri" />{{rp|52–54}} *"[Nasionale en internasionale veiligheid] kan verstaan word as gedeelde vryheid van vrees en gebrek, en die vryheid om in waardigheid te lewe. Dit impliseer sosiale en ekologiese gesondheid eerder as die afwesigheid van [[risiko]] ... [en is] 'n gemeenskaplike reg." (Ammerdown Group, 2016)<ref name=":2">{{Cite web|url=https://rethinkingsecurityorguk.files.wordpress.com/2016/10/rethinking-security-a-discussion-paper.pdf|title=Rethinking Security: A discussion paper|last=Ammerdown Group|date=2016|website=rethinkingsecurity.org.uk|access-date=2017-12-17}}</ref>{{rp|3}} == Dimensies == Potensiële oorsake van nasionale onsekerheid sluit in optrede deur ander state (bv. militêre of kuberaanval), gewelddadige nie-staatsakteurs (bv. terreuraanval), georganiseerde kriminele groepe soos narkotiese kartelle, en ook die gevolge van [[natuurramp]]e (bv. [[oorstroming]]s, [[aardbewing]]s) <ref name=":2" /><ref name=":0">{{Cite book|title=Losing control : global security in the twenty-first century|last=Rogers|first=P|date=2010|publisher=Pluto Press|isbn=9780745329376|edition=3rd|location=London|oclc=658007519}}</ref> Sistemiese drywers van onsekerheid, wat transnasionaal kan wees, sluit in [[klimaatverandering]], ekonomiese ongelykheid en marginalisering, politieke uitsluiting en kernverspreiding.<ref name=":2" /><ref name=":0" /> In die lig van die wye reeks risiko's, het die veiligheid van 'n nasiestaat verskeie dimensies, insluitend ekonomiese sekuriteit, energiesekerheid, fisiese sekuriteit, omgewingsekuriteit, voedselsekerheid, grenssekuriteit en kubersekuriteit. Hierdie dimensies korreleer nou met elemente van nasionale mag. Regerings organiseer hul veiligheidsbeleide toenemend in 'n nasionale veiligheidstrategie (NVS);<ref>{{cite web |title=National Security Strategy |url=https://history.defense.gov/Historical-Sources/National-Security-Strategy/ |website=Office of the Security of Defense |access-date=26 Desember 2023 |archive-date=14 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214210412/https://history.defense.gov/Historical-Sources/National-Security-Strategy/ |url-status=dead }}</ref> vanaf 2017 is Spanje, Swede, die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State van die state wat dit gedoen het.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.lamoncloa.gob.es/documents/estrategiaseguridad_baja_julio.pdf|title=The National Security Strategy: Sharing a common project|last=Spanish Government|date=2013|access-date=2017-12-17}}</ref><ref name=":7" /><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/publications/national-security-strategy-and-strategic-defence-and-security-review-2015|title=National Security Strategy and Strategic Defence and Security Review 2015|last=UK, Cabinet Office|date=2015|access-date=2017-12-17}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=http://nssarchive.us/wp-content/uploads/2015/02/2015.pdf|title=National Security Strategy|last=US, White House|date=2015|access-date=2017-12-17|archive-date=2016-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006104740/http://nssarchive.us/wp-content/uploads/2015/02/2015.pdf|url-status=dead}}</ref> Sommige state stel ook 'n Nasionale Veiligheidsraad en/of 'n Nasionale Veiligheidsadviseur aan wat 'n uitvoerende regeringsagentskap is, dit voed die staatshoof oor onderwerpe rakende nasionale veiligheid en strategiese belang. Die nasionale veiligheidsraad/adviseur strategieë langtermyn, kort termyn, gebeurlikheid nasionale veiligheid planne. Indië het een so 'n stelsel in huidige, wat op 19 November 1998 gestig is. Alhoewel state verskil in hul benadering, met sommige wat nie-militêre optrede begin prioritiseer om sistemiese drywers van onsekerheid aan te pak, oorheers verskeie vorme van dwangmag, veral militêre vermoëns.<ref name=":2" /> Die omvang van hierdie vermoëns het ontwikkel. Tradisioneel was militêre vermoëns hoofsaaklik land- of seegebaseer, en in kleiner lande is dit steeds. Elders sluit die domeine van potensiële oorlogvoering nou die lug, ruimte, kuberruimte en sielkundige bedrywighede in.<ref name=":2" /> Militêre vermoëns wat vir hierdie domeine ontwerp is, kan gebruik word vir nasionale veiligheid, of eweneens vir offensiewe doeleindes, byvoorbeeld om grondgebied en hulpbronne te verower en te annekseer. ===Fisies=== In die praktyk word nasionale veiligheid hoofsaaklik geassosieer met die bestuur van fisiese bedreigings en met die militêre vermoëns wat daarvoor gebruik word.<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dit wil sê, nasionale veiligheid word dikwels verstaan as die vermoë van 'n nasie om militêre magte te mobiliseer om sy grense te waarborg en om fisieke bedreigings, insluitend militêre aggressie en aanvalle deur nie-staatsakteurs, soos [[terrorisme]], af te skrik of suksesvol te verdedig. Die meeste state, soos [[Suid-Afrika]] en [[Swede]],<ref>{{Cite web|url=http://www.dod.mil.za/documents/defencereview/defence%20review%202015.pdf|title=South African Defence Review, 2015|last=South Africa, Department of Defence|date=2015|access-date=2017-12-18|archive-date=2017-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609081204/http://dod.mil.za/documents/defencereview/Defence%20Review%202015.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|url=http://www.government.se/4aa5de/contentassets/0e04164d7eed462aa511ab03c890372e/national-security-strategy.pdf|title=National Security Strategy|last=Sweden, Prime Minister's Office|date=2017|access-date=2017-12-18}}</ref> stel hul militêre magte hoofsaaklik op vir territoriale verdediging; ander, soos [[Frankryk]], [[Rusland]], die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[VSA]],<ref>{{Cite web|url=http://www.defense.gouv.fr/english/content/download/514659/8664385/Strategic%20review%20of%20defense%20and%20national%20security%202017%20%E2%80%93%20Key%20points.pdf|title=Strategic Review of Defence and National Security|last=France|date=2017|access-date=2017-12-18}}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.csis.org/analysis/unpacking-russias-new-national-security-strategy|title=Unpacking Russia's New National Security Strategy|last=Olika|first=O|date=2016|website=www.csis.org|language=en|access-date=2017-12-18}}</ref><ref name=":3" /><ref name=":4" /> belê in duurder ekspedisievermoëns, wat hul gewapende magte in staat stel om mag te projekteer en militêre operasies in die buiteland te onderhou. ==Sien ook== * [[Nasionale Veiligheidstrategie (Verenigde State)]] == Verdere leeswerk == * [[Zbigniew Brzeziński|Brzezinski, Zbigniew]]. ''Power and Principle: Memoirs of the National Security Adviser, 1977–1981''. New York: Farrar, Straus, Giroux, 1983. * Cordesman, Anthony H. ''[https://books.google.com/books?id=1OpmRrNzFHgC Saudi Arabia: National Security in a Troubled Region]''. Santa Barbara, Calif: Praeger Security International, 2009. * Devanny, Joe, and Josh Harris, ''[http://www.instituteforgovernment.org.uk/publications/national-security-council The National Security Council: national security at the centre of government]''. London: Institute for Government/King's College London, 2014. * Jordan, Amos A., William J. Taylor, Michael J. Mazarr, and Suzanne C. Nielsen. ''American National Security''. Baltimore, Md: Johns Hopkins University Press, 1999. * MccGwire, Michael. ''[https://books.google.com/books?id=zbA2dK9GQb8C Perestroika and Soviet National Security]''. Washington D.C.: Brookings Institution Press, 1991. {{ISBN|978-0815755531}} * Mueller, Karl P. ''[https://books.google.com/books?id=qg3JDl_zdqcC Striking First: Preemptive and Preventive Attack in U.S. National Security Policy]''. Santa Monica, CA: RAND Project Air Force, 2006. * National Research Council (U.S.). ''[http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=12567 Beyond "Fortress America": National Security Controls on Science and Technology in a Globalized World]''. Washington, D.C.: National Academies Press, 2009. * Neal, Andrew. ''Security in a Small Nation: Scotland, Democracy, Politics''. Open Book Publishers, 2017. {{ISBN|9781783742707}} * [[David Rothkopf|Rothkopf, David J.]] ''[https://books.google.com/books?id=1N1DleUGufwC Running the World: The Inside Story of the National Security Council and the Architects of American Power]''. New York: PublicAffairs, 2005. * Tal, Israel. ''[https://books.google.com/books?id=YDvWLrTL2-oC National Security: The Israeli Experience]''. Westport, Conn: Praeger, 2000. * Tan, Andrew. ''Malaysia's security perspectives''. Canberra : Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University, 2002. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politiek]] [[Kategorie:Sosiologie]] [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Internasionale betrekkinge]] 3fj0lykzwiraq2loiwrheeeiyofzul5 0 414846 2889790 2845602 2026-04-03T16:04:47Z JMK 649 +kat 2889790 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gebeurtenis |title = <!-- Title to display, if other than page name --> |image = |image_upright = |image_alt = |map = {{Infobox mapframe|zoom=14}} |caption = |native_name = |native_name_lang = |English_name = |time = |duration = <!-- {{duration|h=x|m=x|s=x}} or {{time interval|date1|date2|options}} --> |date = {{start date|2024|05|06|df=y}} |venue = |Location = 75 Victoriastraat, Dormehlsdrif, [[George]], [[Suid-Afrika]] |coordinates = {{Wikidata-koördinate|Q125208163|display=inline,title}} |also_known_as = |type = |theme = |cause = |motive = |target = |first_reporter = |budget = |patron = <!-- or |patrons= --> |organisers = <!-- or |organizers= --> |filmed_by = |participants = |outcome = |casualties1 = |casualties2 = |casualties3 = |reported deaths = 34<ref name=maroela-240513-van-der-watt /> |reported injuries = 15<ref name=maroela-240513-strydom>{{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/week-na-george-ramp-dodetal-styg/ |titel=Week ná George-ramp: Dodetal styg |datum=13 Mei 2024 |naam=Nico |van=Strydom}}</ref> |reported missing = |reported property damage = |burial = |inquiries = |inquest = |coroner = |arrests = |suspects = |accused = |convicted = |charges = |trial = |verdict = |convictions = |sentence = |publication_bans = |litigation = |awards = |url = |blank_label = <!-- or |blank_data= --> |blank1_label = <!-- or |blank1_data= --> |blank2_label = <!-- or |blank2_data= --> |website = <!-- {{URL|example.com}} --> |notes = }} Op 6 Mei 2024 het 'n woonstelgebou ineengestort terwyl dit in [[George|George, Suid-Afrika]] in aanbou was, wat tot 34 sterftes gelei het.<ref name=maroela-240513-van-der-watt>{{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/mrk-maandag-na-george-ramptoneel/ |titel=MRK Maandag na George-ramptoneel |datum=13 Mei 2024 |naam=Elisma |van=Van der Watt}}</ref><ref name="gmlatest">{{cite web|url=https://www.george.gov.za/media-statement-0900-update-on-building-collapse-site-in-george-western-cape-south-africa-17-may-2024-at-0900/|title=Update on Building Collapse Site in George, Western Cape – South Africa|publisher=George Municipality|date=17 May 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-11 |title=George building collapse {{!}} Survivor found in rubble - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/george-building-collapse-survivor-found-rubble |access-date=2024-05-11 |website=www.enca.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Luvhengo|first=Phathu |title=George building collapse: Death toll rises to 9 as hospitalised victim dies |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2024-05-10-george-building-collapse-death-toll-rises-to-9-as-hospitalised-victim-dies/ |access-date=2024-05-10 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> 81 konstruksiewerkers was op die terrein ten tyde van die ineenstorting.<ref name=maroela-240513-van-der-watt /> ==Agtergrond== In Augustus 2020 is Erf 15098 vir R 2.07 miljoen aan Pacific Breeze Trading 91 verkoop. In Maart 2021 het die eienaars van die grond aansoek gedoen om wysigings aan die gebou; 'n verhoging van 4 tot 5 verdiepings en insluiting van 66 parkeerplekke in 'n ondergrondse kelderparkeerterrein. Die ontwikkelaar, Neo Trend Group Ice Projects, het sy finale planne in Desember 2022 ingedien; dit is in Julie 2023 goedgekeur.<ref>{{Cite web |last=Thamm |first=Marianne |date=2024-05-07 |title=What is known about Erf 15098, George, site of the deadly building collapse|author1-link=Marianne Thamm||url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-05-07-what-is-known-about-erf-15098-victoria-street-in-george-the-site-of-the-deadly-building-collapse/ |archive-url=https://archive.is/K2AvY |archive-date=2024-05-08 |access-date=2024-05-13 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 14 Maart 2024 is planne vir die gebou afgeteken.<ref>{{Cite web |last=Thamm |first=Marianne |date=2024-05-09 |title=Engineer who signed George building plans reported missing, later found |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-05-09-consulting-engineer-who-signed-off-plans-for-collapsed-george-building-reported-missing-later-found/ |archive-url=https://archive.is/hXhPT |archive-date=2024-05-09 |access-date=2024-05-13 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/tragedie-tref-george-toe-gebou-ineenstort/ |titel=Tragedie tref George toe gebou ineenstort |datum=6 Mei 2024}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/dodetal-styg-na-gebou-in-george-ineenstort/ |titel=Dodetal styg ná gebou in George ineenstort |naam=Nico |van=Strydom |datum=7 Mei 2024}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-nog-een-dood-soektog-duur-voort/ |titel=George: Nog een dood; soektog duur voort |datum=7 Mei 2024 |naam=Tania |van=Heyns}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-tragedie-onafhanklike-ondersoek-na-gebou-wat-ineenstort/ |titel=George-tragedie: Onafhanklike ondersoek na gebou wat ineenstort |datum=7 Mei 2024 |naam=Eugene |van=Gunning}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-tragedie-kontak-met-11-vasgekeerdes/ |titel=George-tragedie: Kontak met 11 vasgekeerdes |datum=7 Mei 2024 |naam=Tania |van=Heyns}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-tragedie-ons-mag-nie-moed-opgee/ |titel=George-tragedie: ‘Ons mag nie moed opgee’ |datum=8 Mei 2024 |naam=Janice |van=Du Plessis}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-tragedie-39-nog-vermis-dodetal-styg/ |titel=George-tragedie: 39 nog vermis; dodetal styg |datum=8 Mei 2024 |naam=Nico |van=Strydom}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/meer-as-48-uur-na-ineenstorting-geen-reaksie-van-onder-puin/ |titel=Meer as 48 uur ná ineenstorting; geen reaksie van onder puin |datum=8 Mei 2024 |naam=Tania |van=Heyns}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/grootste-ramp-in-george-se-geskiedenis/ |titel=‘Grootste ramp’ in George se geskiedenis |datum=8 Mei 2024 |naam=Eugene |van=Gunning}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minder-hande-meer-masjiene-maar-soektog-duur-voort/ |titel=Minder hande, meer masjiene, maar soektog duur voort |datum=9 Mei 2024 |naam=Eugene |van=Gunning}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/dodetal-nou-op-agt-na-gebou-ineenstort/ |titel=Dodetal nou op agt ná gebou ineenstort |datum=9 Mei 2024 |naam=Christel |van=Cornelissen}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-tragedie-dit-was-die-donkerste-week-in-ons-lewe/ |titel=George-tragedie: ‘Dit was die donkerste week in ons lewe’ |datum=9 Mei 2024 |naam=Jana |van=Smit}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/talle-hondehelde-help-ook-soek/ |titel=Talle hondehelde help ook soek |datum=9 Mei 2024 |naam=Eugene |van=Gunning}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/geenvlieg-sone-oor-george-ramptoneel/ |titel=Geenvlieg-sone oor George-ramptoneel |datum=10 Mei 2024 |naam=Christel |van=Cornelissen}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/eienaar-van-george-rampgebou-glo-skoonveld/ |titel=Eienaar van George-rampgebou glo skoonveld |datum=10 Mei 2024 |naam=Nico |van=Strydom}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-tragedie-reddingspogings-duur-voort/ |titel=George-tragedie: Reddingspogings duur voort |datum=11 Mei 2024}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/dodetal-styg-verder-in-george-tragedie/ |titel=Dodetal styg verder in George-tragedie |datum=10 Mei 2024}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/wonderwerk-by-george-tragedie-oorlewende-uit-puin-bevry/ |titel=Wonderwerk by George-tragedie: Oorlewende uit puin bevry |datum=11 Mei 2024}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-tragedie-persoon-lewend-onder-puin-gevind/ |titel=George-tragedie: Persoon lewend onder puin gevind |datum=11 Mei 2024}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-tragedie-oorlewende-se-dankie/ |titel=George-tragedie: Oorlewende sê dankie |datum=12 Mei 2024}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-tragedie-ontwikkelaar-werk-saam-met-owerhede/ |titel=George-tragedie: Ontwikkelaar werk saam met owerhede |datum=11 Mei 2024}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/dodetal-styg-verder-na-george-tragedie/ |titel=Dodetal styg verder ná George-tragedie |datum=12 Mei 2024}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-tragedie-nog-n-liggaam-uit-die-puin-gehaal/ |titel=George-tragedie: Nog ʼn liggaam uit die puin gehaal |datum=12 Mei 2024}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/george-tragedie-nog-liggame-uit-puin-gehaal/ |titel=George-tragedie: Nog liggame uit puin gehaal |datum=12 Mei 2024}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/week-na-george-ramp-dodetal-styg/ |titel=Week ná George-ramp: Dodetal styg |datum=13 Mei 2024 |naam=Nico |van=Strydom}} * {{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/mrk-maandag-na-george-ramptoneel/ |titel=MRK Maandag na George-ramptoneel |datum=13 Mei 2024 |naam=Elisma |van=Van der Watt}} [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Konstruksie in Suid-Afrika|*]] edofonqggo6hdqclur0426apkrkpcaq 0 415776 2889820 2674825 2026-04-03T18:28:40Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakels 2889820 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Bolandia |authority = Cron, (2006) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Bolandia''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die ''Asteraceae'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is vyf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60443082-2 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Bolandia argillacea]]'' <small>(Cron) Cron</small> * ''[[Bolandia elongata]]'' <small>(L.f.) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & Cron</small> * ''[[Bolandia glabrifolia]]'' <small>(DC.) J.C.Manning & Cron</small> * ''[[Bolandia pedunculosa]]'' <small>(DC.) Cron</small> * ''[[Bolandia pinnatifida]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) J.C.Manning & Cron</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] h730pp43gb4ogqycl38sgqx504mew3k 0 418523 2889928 2819800 2026-04-04T10:28:17Z Aliwal2012 39067 2889928 wikitext text/x-wiki '''Suid-Afrikaanse Gebaretaal''' ('''SASL''') is die primêre [[gebaretaal]] wat deur [[Doofheid|dowe mense]] in [[Suid-Afrika]] gebruik word. Die Suid-Afrikaanse regering het in 2001 'n nasionale taaleenheid vir Suid-Afrikaanse Gebaretaal bygevoeg.<ref name="Ganiso">{{Cite book|last=Ganiso|first=Mirriam Nosiphiwo|title=Sign Language in South Africa: Language Planning and Policy Challenges|date=2012|publisher=MA Thesis, Rhodes University|url=http://eprints.ru.ac.za/2954/1/GANISO-MA-TR12-54.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214195412/http://eprints.ru.ac.za/2954/1/GANISO-MA-TR12-54.pdf|archive-date=14 December 2013|access-date=2025-01-29}}</ref> SASL is nie die enigste handtaal wat in Suid-Afrika gebruik word nie,<ref name="Aarons 1998">{{Cite journal |last=Aarons |first=Debra |last2=Akach |first2=Philemon |date=1998 |title=South African Sign Language – One Language or Many? A Sociolinguistic Question |journal=Stellenbosch Papers in Linguistics |volume=31 |pages=1–28 |doi=10.5774/31-0-55 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.westerncape.gov.za/text/2009/5/sign_language_booklet.pdf|title=Sign Language booklet|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214204937/http://www.westerncape.gov.za/text/2009/5/sign_language_booklet.pdf|archive-date=14 December 2013|access-date=14 December 2013}}</ref> maar dit is die taal wat bevorder word as die taal wat deur Dowes in Suid-Afrika gebruik moet word,<ref>{{Cite book |last=Aarons |first=Debra |title=Language in South Africa |last2=Akach |first2=Philemon |publisher=Cambridge University Press |editor-last=Mesthrie |editor-first=Rajend |location=Cambridge |pages=127–147 |chapter=South African Sign Language: One Language or Many?}}</ref> hoewel dowe mense in Suid-Afrika histories nie 'n enkele groep vorm nie.<ref name="Ganiso"/> Benewens Suid-Afrikaanse gebaretale, word Amerikaanse Gebaretaal (ASL) ook deur sommige dowes in Suid-Afrika gebruik. Die meeste plaaslike gebaretale in Suid-Afrika toon 'n invloed van Amerikaanse Gebaretaal. In Suid-Afrika gebruik nuusuitsendings op televisie die gebaretaal bekend as SASL. Die [[Suid-Afrikaanse parlement]] gebruik ook gebaretaal, maar dit is bekend dat verskillende gebaretaaltolke verskillende seine vir dieselfde onderwerpe gebruik.<ref>{{Cite book|last=Selzer|first=Marsanne|title=South African Sign Language Used in Parliament: Is There a Need for Standardisation?|date=2010|publisher= MPhil Thesis, University of Stellenbosch|hdl=10019.1/4200|hdl-access=free}}</ref> Daar is ongeveer 40 skole vir Dowes in Suid-Afrika, waarvan die meeste 'n verskeidenheid SASL gebruik. == Amptelike status == SASL is vanaf 2023 een van die [[Tale in Suid-Afrika|amptelike tale van Suid-Afrika]] en geniet sedertdien grondwetlike beskerming.<ref>"National Language Policy". ''LegalWise''. Besoek op 9 Julie 2025. https://www.legalwise.co.za/news/national-language-policy</ref> Die herkenning van SASL as 'n amptelike taal het ten doel om inklusiwiteit te bevorder en diskriminasie op grond van taal in te perk. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Tale van Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tale van Suid-Afrika]] pfcmy6w81whaoqnvcxap5ruyc76tlsl 0 418883 2889782 2765279 2026-04-03T15:47:55Z Jcb 223 2889782 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Chicago White Sox.svg|duimnael]] Die '''Chicago White Sox''' <ref>Die Sox was ook voorheen bekend as die Chicago White Stockings (1900–1903), St. Paul Saints (1895–1899) en die Sioux City Cornhuskers (1894)</ref> is 'n Amerikaanse professionele [[bofbal]]span wat gebaseer is in [[Chicago]]. Die White Sox ding mee in [[Major League Baseball|Hoofligabofbal]] (MLB) as 'n lid van die Amerikaanse Liga (AL) se Sentrale Divisie (AL-Sentraal). Die klub speel sy tuiswedstryde by Guaranteed Rate Field, wat in die suide van Chicago geleë is. Die span is een van twee MLB spanne wat in Chicago gebaseer is, saam met die [[Chicago Cubs]] van die Nasionale Liga (NL). Die White Sox was oorspronklik deel van die ''Western League'' (1885–1900), en is gestig as die '''Sioux City Cornhuskers''' in 1894, waarna die span verhuis het na [[Saint Paul]], Minnesota, as die '''St. Paul Saints''', maar uiteindelik teruggekeer het na Chicago in 1900. Die '''Chicago White Stockings''' was een van die Amerikaanse Liga se agt "charter franchises" toe die AL in 1901 hoofligastatus bekom het. Die span, wat sy naam in 1904 na die White Sox verkort het, het oorspronklik hul tuiswedstryde by South Side Park gespeel, voordat hulle in 1910 na Comiskey Park verhuis het, waar hulle gespeel het tot 1990. Die span het na hul huidige stadion verskuif vir die 1991-seisoen. Die stadion, wat oorspronklik ook bekend was as Comiskey Park soos sy voorganger, is later geborg deur ''U.S. Cellular''.<ref>{{Cite web |title=Stathead.com |url=https://www.baseball-reference.com}}</ref> Die White Sox het hul eerste Wêreldreeks in 1906 teen die Cubs gewen met 'n span wat op verdediging gefokus was en wat as "die Hitless Wonders" bekend gestaan het. Die span het later die 1917-Wêreldreeks teen die [[San Francisco Giants|New York Giants]] gewen. Hul volgende verskyning in die 1919 Wêreldreeks is ontsier deur die Black Sox-skandaal, met agt lede van die White Sox wat betrokke was by wedstrydknoeiery. Die White Sox het die Wêreldreeks verloor teen die [[Cincinnati Reds]]. In reaksie hierop het die nuwe kommissaris van bofbal, Kenesaw Mountain Landis, die spelers lewenslank uit die liga verban. Die White Sox het sedert die skandaal nog net in twee Wêreldreekse verskyn. Die eerste verskyning was in 1959, waartydens hulle teen die [[Los Angeles Dodgers]] verloor het, voordat hulle uiteindelik hul derde kampioenskap in 2005 gewen het teen die Houston Astros. Die 88 seisoene wat dit die White Sox geneem het om die Wêreldreeks te wen is die langste kampioenskapsdroogte in die Amerikaanse Liga, en die tweede langste in albei ligas, ná die Cubs se 108 seisoene. Van 1901 tot 2023 het die White Sox 'n algehele wen-verloor rekord van 9,553 wedstryde gewen, 9,491 wedstryde verloor en 103 wedstryde gelykop gespeel ('n wenpersentasie van .502).<ref>{{cite web |title=Chicago White Sox Team History & Encyclopedia |url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/ |website=Baseball Reference |publisher=Baseball Info Solutions |access-date=29 November 2023}}</ref> == Spangeskiedenis == [[Lêer:1919 Chicago White Sox.jpg|duimnael|upright=1.25|1919 Black Sox-skandaal spanfoto]] [[Lêer:Ed Walsh, Chicago White Sox, baseball card portrait LCCN2008676550.jpg|duimnael|links|upright=0.6|Ed Walsh hou die rekord vir die laagste verdiende lopiegemiddeld ("earned run average", of afgekort, ERA) van 1.82.]] Die White Sox het ontstaan as die Sioux City Cornhuskers van die Westelike Liga, 'n minor league-span onder die parameters van die Nasionale Ooreenkoms met die Nasionale Liga. In 1894 het Charles Comiskey die Cornhuskers gekoop en hulle na [[Saint Paul]], Minnesota verskuif, waar hulle bekend gestaan het as die St. Paul Saints. In 1900, met die goedkeuring van die president van die Westelike Liga, Ban Johnson, het Charles Comiskey die Saints verskuif na sy tuisdorp Armour Square, Chicago, waar hulle die Chicago White Stockings geword het, die voormalige naam van Chicago se Nasionale Liga-span, die Orphans (nou die [[Chicago Cubs]]).<ref name=Bova-2002>{{cite web|last=Bova|first=George|title=Sox Fans' Guide to Sox Uniforms|url=http://www.whitesoxinteractive.com/rwas/index.php?category=3&id=2104 |date=26 Februarie 2002 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221175847/http://www.whitesoxinteractive.com/rwas/index.php?category=3&id=2104 |archive-date=21 Desember 2018 |website=FlyingSock.Com|publisher=White Sox Interactive|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> In 1901 het die Westelike Liga die Nasionale Ooreenkoms verbreek en die nuwe hoofliga, die Amerikaanse Liga, geword. Die eerste seisoen in die AL het met 'n kampioenskapsoorwinning vir die White Stockings geëindig.<ref>{{cite web|url=https://www.baseball-reference.com/leagues/AL/1901.shtml|title=1901, after having won in the minor league American League in 1900. American League Team Statistics and Standings|website=Baseball Reference|publisher=Sports Reference|access-date=25 Mei 2015}}</ref> Dit sou egter die einde van die seisoen wees, aangesien die [[World Series (bofbal)|Wêreldreeks]] eers in 1903 sou begin.<ref>{{cite web|last=Stezano|first=Martin|title=6 Things You May Not Know About the World Series|url=http://www.history.com/news/6-things-you-may-not-know-about-the-world-series|date=24 Oktober 2012|website=History |publisher=A&E Television Networks|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Die franchise, nou bekend as die Chicago White Sox, het sy eerste Wêreldreeks-verskyning in 1906 gemaak en die Cubs in ses wedstryde geklop.<ref>{{Cite web|url=https://www.baseball-reference.com/postseason/1906_WS.shtml|title=1906 World Series|publisher=Sports Reference|website=Baseball Reference|access-date=2 Januarie 2010}}</ref> Die White Sox het 'n derde wimpel en 'n tweede Wêreldreeks in 1917 gewen, met 'n oorwinning in ses wedstryde oor die New York Giants met die hulp van sterspelers soos Eddie Cicotte en "Shoeless" Joe Jackson.<ref>{{Cite web|url=https://www.baseball-reference.com/postseason/1917_WS.shtml|title=1917 World Series|publisher=Sports Reference|website=Baseball Reference|access-date=2 Januarie 2010}}</ref> Die Sox was die gunstelinge in die 1919-Wêreldreeks, maar het teen die [[Cincinnati Reds]] in agt wedstryde verloor. Groot weddenskappe op die Reds het bespiegelinge aangevuur dat daar wedstrydknoeiery was. 'n Kriminele ondersoek het voortgeduur in die 1920-seisoen, en hoewel alle spelers vrygespreek is, het die bofbalkommissaris Kenesaw Mountain Landis agt van die spelers lewenslank verban, in wat bekend staan as die Black Sox-skandaal.<ref>{{cite web|title=The Black Sox|url=http://www.chicagohs.org/history/blacksox.html|website=Chicago Historical Society|access-date=11 Oktober 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140815042229/http://www.chicagohs.org/history/blacksox.html|archive-date=15 Augustus 2014}}</ref> Dit het die franchise skade berokken, aangesien hulle daarna vir 40 jaar nie 'n wimpel kon wen nie. Die White Sox het eers weer ná die dood van die stigter en eienaar van die span, Charles Comiskey; toe eienaarskap van die klub oorgegaan het na sy seun J. Louis Comiskey; in die boonste helfte van die Amerikaanse Liga geëindig.<ref>{{cite web|title=J. Louis Comiskey|url=https://baseballbiography.com/j-louis-comiskey|website=Baseballbiography.com|access-date=25 Mei 2015}}</ref> Hulle het die meeste jare tussen 1936 en 1946 in die boonste helfte geëindig, onder leiding van hul bestuurder Jimmy Dykes, en met sterspelers soos Luke Appling as "shortstop" (kortstop) (ook bekend as "Ol' Aches and Pains") en Ted Lyons as bouler. Albei hul nommers (4 en 16) is later afgetree.<ref>{{cite web|title=Retired Numbers|url=http://chicago.whitesox.mlb.com/cws/history/retired_numbers.jsp|website=WhiteSox.com|publisher=MLB Advanced Media|access-date=11 Oktober 2014|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903172119/http://chicago.whitesox.mlb.com/cws/history/retired_numbers.jsp|url-status=dead}}</ref> Nadat J. Louis Comiskey in 1939 gesterf het is eienaarskap van die klub aan sy weduwee, Grace Comiskey, oorgedra. Die klub is later in 1956 oorgedra aan Grace se kinders [[Dorothy Comiskey Rigney|Dorothy]] en [[Chuck Comiskey|Chuck]] in, met Dorothy wat 'n meerderheidsaandeel verkoop het aan 'n groep gelei deur Bill Veeck na die 1958-seisoen.<ref>{{cite web|title=All-Time Owners|url=http://chicago.whitesox.mlb.com/cws/history/owners.jsp|website=WhiteSox.com|publisher=MLB Advanced Media|access-date=11 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141017200424/http://chicago.whitesox.mlb.com/cws/history/owners.jsp|archive-date=17 Oktober 2014|url-status=dead}}</ref> Veeck was berug vir sy promosietruuks, en het aanhangers na Comiskey Park gelok met die nuwe "ontploffende telbord" en buiteveldstort. In 1961 was Arthur Allyn, Jnr. kortliks in besit van die span, voordat hy dit aan sy broer John Allyn verkoop het. [[Lêer:Al Lopez - WJROneOfAKind.jpg|duimnael|regs|x150px|Al López, bestuurder van die "Go-Go Sox"]] Van 1951 tot 1967 het die White Sox hul langste tydperk van volgehoue sukses gehad, met 'n wenrekord (meer wedstryde gewen as verloor) in 17 agtereenvolgende seisoene. Die span was bekend as die "Go-Go White Sox" as gevolg van hul neiging om op spoed te fokus en om op die bofte te vorder teenoor kraghoue, met sterspelers soos Minnie Miñoso,<ref>{{cite web|title=Minnie Miñoso|url=https://www.baseball-reference.com/players/m/minosmi01.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sports Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Nellie Fox,<ref>{{cite web|title=Nellie Fox|url=https://www.baseball-reference.com/players/f/foxne01.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sports Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Luis Aparicio,<ref>{{cite web|title=Luis Aparicio|url=https://www.baseball-reference.com/players/a/aparilu01.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sport Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Billy Pierce,<ref>{{cite web|title=Billy Pierce|url=https://www.baseball-reference.com/players/p/piercbi02.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sport Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> en Sherm Lollar.<ref>{{cite web|title=Sherm Lollar|url=https://www.baseball-reference.com/players/l/lollash01.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sport Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Van 1957 tot 1965 is die Sox deur Al López bestuur. Die Sox het in agt van sy nege seisoene in die boonste helfte van die Amerikaanse Liga geëindig, insluitend ses jaar in die top twee van die liga.<ref>{{cite web|title=Al López|url=https://www.baseball-reference.com/managers/lopezal01.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sport Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> In 1959 het die White Sox die New York Yankees se oorheersing oor die Amerikaanse Liga beëindig en hul eerste wimpel sedert die berugte 1919-veldtog gewen.<ref>{{cite web|title=1959 Chicago White Sox season|url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/1959.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sport Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Ten spyte daarvan dat hulle wedstryd een van die 1959-Wêreldreeks met 'n telling van 11–0 gewen het, het hulle daarna in ses wedstryde teen die [[Los Angeles Dodgers]] verloor.<ref>{{cite web|title=1959 World Series|url=http://mlb.mlb.com/mlb/history/postseason/mlb_ws_recaps.jsp?feature=1959|website=MLB.com|publisher=MLB Advanced Media|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Gedurende die laat 1960's en 1970's het die White Sox gesukkel om wedstryde te wen en ondersteuners te lok. Die span het 'n totaal van 20 tuiswedstryde by Milwaukee County Stadium gespeel in die 1968 en 1969 seisoene. Allyn en Bud Selig het ingestem tot 'n ooreenkoms wat Selig beheer oor die klub sou gee en hulle na Milwaukee sou skuif, maar dit is deur die Amerikaanse Liga geblokkeer.<ref name="BovaSOS">{{cite web|last=Bova|first=George|title=Save Our Sox!|url=http://whitesoxinteractive.com/History&Glory/SaveOurSox.htm|website=FlyingSock.com|publisher=White Sox Interactive|access-date=25 Mei 2015|archive-date=22 Desember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181222005106/http://whitesoxinteractive.com/History%26Glory/SaveOurSox.htm|url-status=dead}}</ref> Selig het in pleks hiervan die Seattle Pilots gekoop en hulle na Milwaukee verskuif, waar hulle die Milwaukee Brewers sou word, wat enorme druk op die Amerikaanse Liga geplaas het om 'n span in [[Seattle]] te baseer. 'n Plan was in plek vir die Sox om na Seattle te verhuis en vir Charlie Finley om sy [[Oakland Athletics|Oakland A's]] na Chicago te skuif. Die stad het egter 'n hernieude belangstelling in die Sox gehad ná die 1972-seisoen, en die Amerikaanse Liga het eerder die uitbreidingspan, [[Seattle Mariners]], bygevoeg. Die 1972 White Sox het die enigste suksesvolle seisoen van hierdie era gehad, en Dick Allen het uiteindelik die Amerikaanse Liga se Mees-Waardevolle-Speler-toekenning gewen.<ref>{{cite web|title=Dick Allen|url=https://www.baseball-reference.com/players/a/allendi01.shtml?redir|website=Baseball Reference|publisher=Sport Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Bill Veeck het in 1975 teruggekeer as eienaar van die Sox, en al het hulle nie veel geld gehad nie, het hulle daarin geslaag om 90 wedstryde in 1977 te wen, met die span wat bekend was as die "South Side Hitmen". Die span se lotgevalle was egter hierna nie gunstig nie, en hulle is geteister deur verloorseisoene en deur die berugte Disco Demolition Night-promosiefiasko in 1979.<ref>{{cite news|last=Vettel|first=Phil|title=Steve Dahl's Disco Demolition at Comiskey Park|url=http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/politics/chi-chicagodays-disco-story-story.html|newspaper=Chicago Tribune|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Veeck is gedwing om die span te verkoop, en het aanbiedinge van eienaarskapgroepe wat van plan was om die klub na Denver te skuif verwerp en uiteindelik ingestem om dit te verkoop aan Edward J. DeBartolo, Snr., die enigste voornemende eienaar wat belowe het om die White Sox in Chicago te hou. DeBartolo is egter deur die eienaars verwerp, en die klub is toe verkoop aan 'n groep onder leiding van Jerry Reinsdorf en Eddie Einhorn. Die Reinsdorf-era het goed begin, met die span wat hul eerste divisietitel gewen het in 1983, gelei deur bestuurder Tony La Russa<ref>{{cite web|title=Tony La Russa|url=https://www.baseball-reference.com/managers/larusto01.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sport Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> en sterspelers soos Carlton Fisk, Tom Paciorek, Ron Kittle, Harold Baines en LaMarr Hoyt.<ref>{{cite web|title=1983 Chicago White Sox Season|url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/1983.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sport Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Gedurende die 1986-seisoen is La Russa afgedank deur die hoofbestuurder Ken Harrelson. La Russa het voortgegaan om in ses Wêreldreekse te verskyn (en het drie daarvan gewen) saam met die Oakland A's en [[St. Louis Cardinals]], en is uiteindelik ingelyf in Nasionale Bofbal-eregalery.<ref>{{cite web|last=Garfein|first=Chuck|title=Hawk Opens Up on Firing La Russa|url=http://www.csnchicago.com/blog/sox-drawer/hawk-opens-firing-la-russa|date=4 Februarie 2013|website=CSN Chicago|access-date=26 Mei 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923212917/http://www.csnchicago.com/blog/sox-drawer/hawk-opens-firing-la-russa|archive-date=23 September 2015}}</ref> [[Lêer:Harold Baines 1986.JPG|duimnael|links|upright=0.9|Harold Baines op tuisbof in 1986]] [[Lêer:Frank Thomas 1997.jpg|duimnael|upright=1.15|Frank Thomas in 1997]] Die White Sox het vir die res van die 1980's gesukkel, terwyl Chicago geveg het om hulle in die stad te hou. Reinsdorf wou die verouderende Comiskey Park vervang en het staatsfondse gesoek om dit te doen. Toe gesprekke tot stilstand gekom het, is 'n aanloklike aanbod gemaak om die span na [[Tampa, Florida]] te skuif.<ref>{{cite web|last=Sullivan|first=Paul Francis|title=The Franchise moves that never happened|url=http://www.hardballtimes.com/the-franchise-moves-that-almost-happened/|date=21 Junie 2011|website=The Hardball Times|access-date=26 Mei 2015}}</ref> Befondsing vir 'n nuwe stadion is op 30 Junie 1988 op die nippertjie verkry deur die Illinois Staatswetgewer, met die bepaling dat die nuwe stadion gebou moes word op die hoek van 35th en Shields, oorkant die straat van die ou stadion, in teenstelling met die voorstedelike stadion wat die eienaars ontwerp het.<ref name="BovaSOS" /> Argitekte het aangebied om die stadion te herontwerp op 'n "retro"-grondslag wat by die blokke rondom Comiskey Park sou pas; die eienaarskapgroep was egter vasbeslote dat die openingsdatum van die nuwe stadion in 1991 moes plaasvind, en het die ou ontwerp behou.<ref>{{cite web|last=Bova|first=George|title=A Conversation with Phillip Bess|url=http://whitesoxinteractive.com/FixComiskey/Bess/Conversation1.htm|website=FlyingSock.com|publisher=White Sox Interactive|access-date=11 Oktober 2014|archive-date=8 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150308162623/http://whitesoxinteractive.com/FixComiskey/Bess/Conversation1.htm|url-status=dead}}</ref> Die nuwe stadion het in 1991 geopen onder die naam new Comiskey Park. Die stadion, wat in 2003 hernoem is na U.S. Cellular Field en in 2016 as Guaranteed Rate Field, het in die vroeë 2000's baie opknappings ondergaan om dit 'n meer retro-gevoel te gee. Die White Sox was redelik suksesvol in die 1990's en vroeë 2000's, met 12 wenseisoene vanaf 1990 tot 2005. Eerste bofman Frank Thomas, die aangewese kolwer, het die gesig van die franchise geword, en het sy loopbaan afgesluit as die White Sox se algehele leier in lopies, dubbels, tuislopies, totale bofte en stappe ("walks").<ref>{{cite web|title=Frank Thomas|url=http://baseballhall.org/hof/thomas-frank|publisher=National Baseball Hall of Fame and Museum|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Ander groot spelers was Robin Ventura, Ozzie Guillén, Jack McDowell en Bobby Thigpen.<ref>{{cite web |title=1993 Chicago White Sox |url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/1993.shtml |website=Baseball Reference |publisher=Sport Reference |access-date=11 Oktober 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210033706/http://www.baseball-reference.com/teams/CHW/1993.shtml |archive-date=10 Februarie 2009 }}</ref> Die Sox het die Westelike Divisie in [1993 gewen en was in die eerste plek in 1994, toe die seisoen afgelas is weens die 1994-spelerstaking. In 2004 is Ozzie Guillén as bestuurder van sy voormalige span aangestel.<ref>{{cite web|title=Guillen Back with White Sox as Manager|url=https://www.espn.com/mlb/news/story?id=1652981|date=5 November 2003|website=ESPN|access-date=25 Mei 2015}}</ref> Nadat hulle tweede in 2004 geëindig het, het die Sox 99 wedstryde en die Sentrale Divisie-titel in 2005 gewen, met sterspelers soos Paul Konerko, Mark Buehrle, A. J. Pierzynski, Joe Crede Orlando Hernández.<ref>{{cite web|title=2005 Chicago White Sox|url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/2005.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sport Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Die span het die uitspeelwedstryde begin deur die verdedigende kampioen, die [[Boston Red Sox]], in die Amerikaanse Liga Divisiereeks (ALDS) te oorrompel en die [[Los Angeles Angels|Los Angeles Angels of Anaheim]] in vyf wedstryde te klop om hul eerste wimpel in 46 jaar te wen, danksy vier volledige wedstryde deur die White Sox-rotasie.<ref>{{cite web|title=2005 ALCS|url=https://www.baseball-reference.com/postseason/2005_ALCS.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sport Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Die White Sox het voortgegaan om die Houston Astros in die 2005-Wêreldreeks te klop en sodoende hul eerste Wêreldkampioenskap in 88 jaar te wen.<ref>{{cite web|title=White Sox end 88-year drought, sweep Astros to win World Series|url=http://scores.espn.go.com/mlb/recap?gameId=251026118|archive-url=https://archive.today/20140316104309/http://scores.espn.go.com/mlb/recap?gameId=251026118|url-status=dead|archive-date=16 Maart 2014|date=27 Oktober 2005|website=ESPN|access-date=25 Mei 2015}}</ref> Guillén het min sukses behaal gedurende die res van sy ampstermyn, met die Sox wat die Sentrale Division-titel in 2008 gewen het in ná 'n een-wedstryd-uitspeelronde met die [[Minnesota Twins]].<ref>{{cite web|last=Merkin|first=Scott|title=White Sox claim AL Central Crown|url=http://m.whitesox.mlb.com/news/article/3576317/|date=1 Oktober 2008|website=WhiteSox.com|publisher=MLB Advanced Media|access-date=25 Mei 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124075416/http://m.whitesox.mlb.com/news/article/3576317/|archive-date=24 November 2015}}</ref> Guillén het die White Sox verlaat na die 2011-seisoen en is vervang deur sy voormalige spanmaat, Robin Ventura. Die White Sox het die 2015-seisoen, hul 115de in Chicago, met 'n rekord van 76–86 voltooi, 'n verbetering van drie wedstryde oor 2014 se span.<ref>{{cite web|last=van Schouwen|first=Daryl|title=White Sox blanked in fitting finish to 2015|url=http://chicago.suntimes.com/baseball/7/71/1011803/white-sox-blanked-tigers-season-finale|date=4 Oktober 2015|website=Chicago Sun-Times|access-date=9 Oktober 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151009023201/http://chicago.suntimes.com/baseball/7/71/1011803/white-sox-blanked-tigers-season-finale|archive-date=9 Oktober 2015|url-status=dead}}</ref> Die White Sox het hul 9,000ste oorwinning van hul bestaan behaal, met 'n telling van 3–2 teen die [[Detroit Tigers]] op 21 September 2015. Ventura het in 2016 teruggekeer met 'n kerngroep jong spelers bestaande uit onder meer eerste bofman José Abreu Abreu, buiteveldspeler Adam Eaton, José Quintana en Chris Sale.<ref>{{cite web|title=2014 Chicago White Sox season|url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/2014.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sport Reference|access-date=11 Oktober 2014}}</ref> Ventura het bedank ná die 2016-seisoen, waartydens die White Sox met 'n rekord van 78–84 geëindig het. Rick Renteria is hierna bevorder tot bestuurder. [[Lêer:2008 MLB AL Central Tiebreaker Celebration.JPG|duimnael|upright=1.1|Die White Sox vier hul oorwinning teen die [[Minnesota Twins]] nadat hulle 'n plek verseker het in die uitspeelrondtes van 2008.]] Voor die begin van die 2017-seisoen het die White Sox Sale aan die Boston Red Sox, en Eaton aan die [[Washington Nationals]] verruil vir opkomende spelers soos Yoán Moncada, Lucas Giolito en Michael Kopech, wat die begin van 'n opbouperiode ingelui het. Gedurende die 2017-seisoen het die White Sox voortgegaan om die span op te bou, toe hulle 'n ruiltransaksie aangegaan het met die Chicago Cubs ingevolge waarvan hulle die bouler José Quintana geruil het vir onder meer die buiteveldspeler Eloy Jiménez en die bouler Dylan Cease. Dit was die eerste ruiltransaksie tussen die White Sox en Cubs sedert die 2006-seisoen.<ref>{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/story/sports/mlb/2017/07/13/white-sox-cubs-cold-war-jose-quintana-trade/476409001/|title=White Sox, Cubs cold war is over with Jose Quintana trade|work=USA TODAY|access-date=3 Desember 2018|language=en}}</ref> Gedurende die 2018-seisoen het die aflosbouler Danny Farquhar [[beroerte|breinbloeding]] opgedoen terwyl hy tussen beurte in die "dugout" was<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/04/21/sports/danny-farquhar-white-sox-brain-hemorrhage.html|title=White Sox Reliever Danny Farquhar Has Brain Hemorrhage During Game|work=The New York Times |date=21 April 2018 |access-date=30 November 2018|language=en}}</ref> Farquhar het vir die res van die seisoen buite aksie gebly en is onlangs medies geskik gevind om terug te keer na bofbal, ten spyte van sommige dokters wat twyfel uitgespreek het dat hy ten volle sou herstel.<ref>{{Cite news|url=https://www.cbssports.com/fantasy/baseball/news/danny-farquhar-clears-final-hurdle/|title=Danny Farquhar: Clears final hurdle|work=CBSSports.com|access-date=30 November 2018|language=en}}</ref> Die White Sox het 'n MLB-rekord gebreek tydens hul veldtog van 100 verlore in 2018, maar die enkelseisoen-uitboulrekord gebreek slegs 'n jaar nadat die Milwaukee Brewers dii in 2017 gedoen het.<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/mlb/story/_/id/24838260/chicago-white-sox-batters-break-single-season-strikeout-record|title=White Sox batters break season strikeout record|work=ESPN.com|access-date=3 Desember 2018|language=en}}</ref> Op 3 Desember 2018 het Herm Schneider uitgetree na 40 seisoene saam met die span; hy sal sy nuwe rol inneem as onder andere adviseur oor mediese kwessies wat verband hou met vrye agentskap en spelerverkryging. Schneider sal ook voortgaan om 'n hulpbron vir die White Sox-opleidingsafdeling te wees, wat beide die hoof- en kleiner ligavlakke sal insluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.mlb.com/news/herm-schneider-to-become-head-athletic-trainer-emeritus-in-2019-after-40-seasons/c-301390714|title=Herm Schneider to become head athletic trainer emeritus in 2019 after 40 seasons|website=MLB.com|language=en|access-date=12 Desember 2018}}</ref> Op 25 Augustus 2020 het Lucas Giolito die 19de "no-hitter"<ref>'n "No-hitter" in bofbal is 'n wedstryd waarin geen speler van die span wat kolf verder as tuisbof kon vorder nie nadat die bal geslaan is. "No-hitters" is skaars. Slegs 316 het vanaf 1876 tot op datum in Hoofligabofbal plaasgevind. Sien vir verdere inligting https://www.baseballbible.net/what-is-no-hitter/ </ref> in White Sox-geskiedenis aangeteken, en sodoende die eerste speler geword sedert Philip Humber se "Perfect Game" in 2012 om die prestasie te behaal. Giolito het 13 "strike outs" behaal, en 74 van die 101 balle wat hy afgelewer het was "strikes". Hy het slegs een kolwer toegelaat om eerste bof te behaal, deur 'n "walk"<ref> 'n "Walk", of in Afrikaans, 'n 'stappie', kan as volg verduidelik word: Wanneer 'n kolwer na tuisbof stap in 'n bofbalwedstryd, is sy doel "to get on base" of 'om 'n bof te bereik'. Dit kan gedoen word deur kontak met 'n boulaflewering of "pitch" te maak, of die bal in spel te plaas en veiligheid te bereik deur 'n enkel-, dubbel-, trippel- of tuislopie te behaal. Om die bal te slaan is egter nie die enigste manier om 'n bof veilig te bereik nie. Indien 'n verskyning by tuisbof 'n "walk" of 'stappie' tot gevolg het, word die kolwer outomaties eerste bof toegeken en word hy 'n "baserunner" of 'bofhardloper'. 'n "Walk" of 'stappie', wat dikwels 'n "base" of 'bof' op "balls" ('n "Ball" of 'bal' gebeur op sy beurt wanneer 'n bouler vir vier keer nie daarin kon slaag om die trefsone ('n denkbeeldige sone bo die tuisbof of "home plate", waarin die bouler moet boul sodat die aflewering as 'n regmatige aflewering geag kan word deur die skeidsregter. Dit is soortgelyk aan 'n bouler in [[krieket]] wat binne 'n bepaalde ruimte moet boul vir die aflewering om regmatig te wees. Net so mag die bouler of "pitcher" in bofbal net binne 'n bepaalde ruimte boul) te tref nie) genoem word, en verkort word tot BB, is een manier waarop 'n kolwer veilig 'n bof kan bereik. Wanneer 'n kolwer vier aflewerings wat buite die trefsone is "take" of 'vat' (die kolwer moet nie na die aflewering swaai nie; indien hy dit doen, tel die aflewering as 'n "strike" en nie as 'n "ball" of 'bal' nie.), kan hy na eerste bof vorder. Deur 'n bofhardloper te word, het hy nou die geleentheid om 'n lopie te probeer aanteken deur uiteindelik weer tuisbof te bereik. Sien https://baseballscouter.com/what-is-a-walk-in-baseball/ vir verdere inligting </ref> of 'stappie' aan Erik González in die vierde beurt toe te laat. In 2020 het die White Sox vir die eerste keer sedert 2008 'n uitspeelplek beklink, met 'n rekord van 35–25 in die 2020 MLB-seisoen, maar uiteindelik in drie wedstryde verloor teen die [[Oakland Athletics]] tydens die "Wild Card"-reeks. Die White Sox het ook MLB-geskiedenis gemaak deur die eerste span te wees wat onoorwonne was teen linkshandige boulers, met 'n 14–0-rekord.<ref>{{cite web |url=https://www.si.com/mlb/whitesox/games/so-youve-decided-to-start-a-lefty-vs-the-white-sox#:~:text=And%20yes%2C%20it's%20true%3A%20The,That's%20impressive! |title=White Sox go undefeated against left-handed pitching |publisher=Janice Scurio |date=29 September 2020 |access-date=1 Oktober 2020}}</ref> Aan die einde van die seisoen is beide Renteria en die boulafrigter Don Cooper afgedank.<ref>{{cite news|last1=Duber|first1=Vinnie|title=Sox part ways with Renteria and Cooper, will have new manager in 2021|url=https://www.nbcsports.com/chicago/white-sox/white-sox-part-ways-rick-renteria-will-have-new-manager-2021|publisher=NBC Sports Chicago}}</ref> Jose Abreu het die 4de White Sox speler geword om die Amerikaanse Liga se mees-waardevolle-speler-toekenning te wen, en sodoende aangesluit by Dick Allen, Nellie Fox en Frank Thomas.<ref>{{cite web|url=https://www.mlb.com/news/jose-abreu-wins-american-league-mvp-award|title=Abreu overcome by first career MVP Award|website=MLB.com|date=12 November 2020|access-date=11 November 2020}}</ref> Gedurende die buiteseisoen van 2021 het die White Sox vir Tony La Russa teruggebring as hul bestuurder vir 2021.<ref>{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/story/sports/mlb/columnist/bob-nightengale/2020/10/29/tony-la-russa-chicago-white-sox-manager/6067391002/|title=White Sox announce Tony La Russa as team's new manager|date=29 Oktober 2020|access-date=29 Oktober 2020}}</ref> La Russa, wat 76 jaar oud was toe hy aangestel is, het die oudste aktiewe bestuurder in Hoofligabofbal geword. Op 14 April 2021 het Carlos Rodon die span se 20ste "no-hitter" teen die Cleveland Indians aangeteken. Rodon het die eerste 25 kolwers wat hy teëgekom het "uitgeboul", en is in sy poging om die prestasie te behaal gered deur ongelooflike veldwerk op die eerste bof deur die eerste bofman, Jose Abreu, wat sodoende die eerste uit gekry het in die 9de beurt, voordat Rodon vir Roberto Pérez "raakgeboul" het, en Pérez gevolglik eerste bof bereik het. Pérez was die enigste "baserunner" ('bofhardloper') wat deur Rodon toegelaat is. Rodon het sewe "strike-outs" behaal, en 75 van sy 114 aflewerings was "strikes". Op 6 Junie 2021 het die White Sox die Detroit Tigers 3–0 geklop. Hiermee het Tony La Russa sy 2 764ste wedstryd as bestuurder gewen, en in die proses vir John McGraw verbygesteek vir 2de plek op die algehele wen-lys vir bestuurders. Op 12 Augustus 2021 het die White Sox te staan gekom die [[New York Yankees]] in die eerste "Field of Dreams"-wedstryd in Dyersville, [[Iowa]]. Tim Anderson het 'n twee-lopie 'afstap' ("walk-off") tuislopie geslaan om sodoende die wedstryd 9–8 in die guns van die White Sox te beklink. Die tuislopie was die 15de 'afstap' of "walk-off" tuislopie teen die Yankees in White Sox-geskiedenis; die eerste is geslaan deur "Shoeless" Joe Jackson op 20 Julie 1919, wie se karakter in die rolprent [[Field of Dreams]] verskyn het. Op 23 September 2021 het die White Sox die Amerikaanse Liga se Sentrale Divisie vir die eerste keer sedert 2008 teen die Cleveland Indians beklink. In 2024 het die White Sox 14 opeenvolgende wedstryde verloor (waarmee hulle hul vorige rekord geëwenaar het), en hierna voortgegaan om van 10 Julie tot 5 Augustus 21 opeenvolgende wedstryde te verloor. Hiermee het die White Sox algeheel die 7de span plek ingeneem wat opeenvolgende loesings betref, en ook die eerste span sedert die [[Baltimore Orioles]] in 1988 geword om 20 opeenvolgende wedstryde te verloor.<ref>{{Cite news|url=https://www.cbssports.com/mlb/news/white-sox-losing-streak-chicago-becomes-seventh-mlb-team-first-since-1988-to-lose-20-games-in-a-row/|title=White Sox losing streak: Chicago becomes 7th MLB team, first since 1988, to lose 20 games in a row|date=4 Augustus 2024|access-date=4 Augustus 2024}}</ref> Op 1 September het die White Sox 'n nuwe franchiserekord opgestel met 107 loesings na 'n 2–0- drag slae teen die New York Mets. Hulle is ook die eerste span sedert die 1965-New York Mets om 3 afsonderlike wendroogtes van 10 of meer wedstryde in een seisoen te hê.<ref>{{Cite web|url= https://www.espn.com/mlb/story/_/id/41088788/white-sox-fall-mets-set-franchise-record-107th-loss|title=White Sox fall to Mets, set franchise record with 107th loss|date=1 September 2024|access-date=2 September 2024}}</ref> == Stadions == In die laat 1980's het die franchise gedreig om na Tampa Bay te verhuis (soos die [[San Francisco Giants]]), maar pleidooie deur die goewerneur van Illinois, James R. Thompson, en die staatswetgewer, het gelei tot goedkeuring (met een stem) van openbare befondsing vir 'n nuwe stadion.<ref>{{cite news | url=http://articles.chicagotribune.com/1988-05-12/news/8803160481_1_sox-owners-comiskey-park-james-thompson | work=Chicago Tribune | first=John | last=Kass | title=Thompson: Sox Vow To Stay If Bill Passes | date=12 Mei 1988 | access-date= 8 September 2024 | archive-date=29 Julie 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130729031334/http://articles.chicagotribune.com/1988-05-12/news/8803160481_1_sox-owners-comiskey-park-james-thompson | url-status=dead }}</ref> Die nuwe Comiskey Park (herdoop tot U.S. Cellular Field, met die bynaam "The Cell", in 2003, en Guaranteed Rate Field in 2016) is hoofsaaklik ontwerp en gebou as 'n bofbalstadion (in teenstelling met 'n "veeldoelige" stadion, ná die verbandmaatskappy ''Guaranteed Rate'') in 'n 1960's-styl, soortgelyk aan Dodger-stadion en Kauffman-stadion. Daar was idees vir ander stadionontwerpe<ref>{{cite news |last1=Perry |first1=Dayn |title=The White Sox ballpark in Chicago that never was and could have changed history |url=https://www.cbssports.com/mlb/news/the-white-sox-ballpark-in-chicago-that-never-was-and-could-have-changed-history/ |access-date=1 Desember 2021 |work=CBS Sports |agency=CBS Sports Digital |publisher=CBS Interactive |date=10 April 2018}}</ref> wat voorgelê is om die stadion te laat inpas by die omliggende buurt, maar uiteindelik is hulle nie gekies nie. Die park het in 1991 geopen met positiewe reaksie, met baie wat sy wye oop bane, uitstekende siglyne en natuurlike gras geloof (anders as ander stadions van die era, soos Rogers Centre in Toronto ) het. Die park se eerste seisoen het 2 934 154 ondersteuners getrek&nbsp;—destyds 'n bywoningsrekord vir enige Chicago-bofbalspan..<ref>{{cite news |last1=Kane |first1=Colleen |title=White Sox believe scoreboard project 'will change game experience' |url=https://www.chicagotribune.com/sports/white-sox/ct-video-boards-white-sox-spt-0128-20160127-story.html |access-date=1 Desember 2021 |work=Chicago Tribune |date=28 Januarie 2016}}</ref> [[Lêer:Uscellular.jpg|duimnael|250px|Uitsig vanaf die boonste dek van die destydse U.S. Cellular Field in 2006]] === Voormalige stadions === [[Lêer:00118 n 9abwn9hwm1496.jpg|duimnael|250px|Kolfoefening by Comiskey Park, 1986]] Die Sint Paul Saints het aanvanklik hul wedstryde gespeel by Lexington Park.<ref>{{cite web|last=Thornley|first=Stew|title=Twin Cities Ballparks|url=http://stewthornley.net/twincityballparks.html|website=stewthornley.net|year=2004|access-date=26 Mei 2015}}</ref> Toe hulle na Chicago se Armour Square woonbuurt verhuis het, het hulle by die South Side Park begin speel, wat voorheen 'n [[krieket]]veld was. Die stadion was geleë aan die noorde van 39th Street (nou Pershing Road) tussen South Wentworth- en South Princeton Avenues.<ref>{{cite web|title=U.S. Cellular Field History|url=http://chicago.whitesox.mlb.com/cws/ballpark/information/index.jsp?content=history|website=WhiteSox.com|publisher=MLB Advanced Media|access-date=8 Junie 2014|archive-date= 1 Desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161201051734/http://chicago.whitesox.mlb.com/cws/ballpark/information/index.jsp?content=history|url-status=dead}}</ref> Weens die grootte van die speelveld is min tuislopies geslaan, wat tot die voordeel gestrek het van die White Sox se "Hitless Wonders"-spanne van die vroeë 20ste eeu.<ref>{{cite web|last=Healey|first=Paul|title=South Side Park|url=http://projectballpark.org/history/ua/southside3.html|website=Project Ballpark|access-date=8 Junie 2014}}</ref> Na die 1909-seisoen het die Sox vyf blokke na die noorde geskuif om in die nuwe Comiskey Park te speel, terwyl die 39th Street-gronde die tuiste geword het van die Chicago American Giants van die Negerligas. Dit is voorgehou as die Bofbalpaleis van die Wêreld, en het oorspronklik 28 000 sitplekke gehad, wat uiteindelik gegroei tot meer as 50 000 sitplekke.<ref>{{cite news|last=Fletcher|first=David J.|title=Never on a Friday|url=http://www.chicagobaseballmuseum.org/chicago-baseball-museum-Comisky-Park.php|website=Chicago Baseball Museum|access-date=8 Junie 2014}}</ref> Die stadion het bekend geword vir sy vreemde kenmerke, soos die buitestort. Toe die stadion gesluit is na die 1990-seisoen was dit die oudste stadion in Hoofligabofbal. === Lentekamp-stadions === Die White Sox het hul lentekamp gehou in:<ref>{{cite web|url=http://www.springtrainingonline.com/teams/chicago-white-sox.htm|title=Chicago White Sox Spring Training}}</ref> {{div col}} * Excelsior Springs, [[Missouri]] (1901–1902) * Mobile, [[Alabama]] (1903); * Marlin Springs, [[Texas]] (1904) * [[New Orleans]] (1905–1906) * [[Meksikostad]], Meksiko (1907) * Los Angeles (1908) * San Francisco (Recreation Park, 1909–1910) * Mineral Wells, Texas (1911, 1916–1919) * Waco, Texas (1912, 1920); * Paso Robles, Kalifornië (1913–1915) * Waxahachie, Texas (1921) * Seguin, Texas (1922–1923) * Winter Haven, Florida. (1924) * Shreveport, [[Louisiana]] (1925–1928) * [[Dallas]] (1929) * [[San Antonio]] (1930–1932) * [[Pasadena, Kalifornië]] (1933–1942, 1946–1950) * French Lick, [[Indiana]] (1943–1944) * Terre Haute, Indiana (1945) * Palm Springs, Kalifornië (Palm Springs Stadium, 1951) * El Centro, Kalifornië (1952–1953); * Tampa, Florida (1954–1959, Plant Field, 1954, Al Lopez Field 1955–1959) * Sarasota, Florida (1960–1997; Payne Park Ed Smith Stadium 1989–97). * [[Tucson, Arizona]] (Tucson Electric Park, 1998–2008, Cactus League, gedeel met die [[Arizona Diamondbacks]])<ref>{{cite web|url=http://www.springtrainingonline.com/teams/chicago_white_sox.html|title=Chicago White Sox: Spring Training History|website=Spring Training Online|publisher=August Publications|url-status=dead|archive-date=4 September 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050904053455/http://www.springtrainingonline.com/teams/chicago_white_sox.htm|access-date=26 Mei 2015}}</ref> * [[Phoenix, Arizona]] (Camelback Ranch, 2009–teenswoordig) {{div col end}} Op 19 November 2007 het die stede Glendale en [[Phoenix, Arizona]], die eerste sooie gespit van die Cactus League se nuutste lente-oefenfasiliteit. Camelback Ranch, die $76 miljoen, tweespan-fasiliteit, is die nuwe tuiste van beide die White Sox en die [[Los Angeles Dodgers]] vir hul lentekamp. Afgesien van die nuutste bofbalfasiliteite by die stadion met 10 000 sitplekke, sluit die ligging residensiële, restaurant- en kleinhandelontwikkeling, 'n viersterhotel en 'n 18-putjie gholfbaan in. Ander geriewe sluit in hoof- en kleinliga-klubhuise vir twee spanne, vier hoofliga-oefenvelde, agt kleinliga-oefenvelde, twee oefenvelde en parkering om 5 000 voertuie te akkommodeer.<ref>{{cite web|url=http://www.glendaleaz.com/news/062607_baseball.cfm|title=Let's Play Ball!|date=26 Junie 2007|website=Glendale, AZ|access-date=26 Mei 2015|archive-date=4 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404123514/http://www.glendaleaz.com/news/062607_baseball.cfm|url-status=dead}}</ref> == Kentekens en uniforms == Oor die jare het die White Sox bekend geword vir verskeie uniforminnovasies en veranderinge. In 1960 het hulle die eerste span in die hoof sportsoorte geword wat spelers se vanne op hul spantruie vir identifikasiedoeleindes aangebring het. [[Lêer:Im cws logo 1912.png|frame|links|Die 1912–1917, 1919–1929, 1931 en 1936–1938 Chicago White Sox kenteken]] In 1912 het die White Sox 'n groot "S" in 'n Romeinse-styl lettertipe op die spantrui laat aanbring, met 'n klein "O" binne die boonste lus van die "S" en 'n klein "X" binne die onderste lus. Die logo hou verband met die 1917 Wêreldreeks-kampioenskapspan en die 1919 ''Black Sox''. Die donkerblou kenteken met die groot "S" is met slegs 'n paar vlugtige onderbrekings tot 1938 behou (dit is egter tot diep in die 1940's behou, in 'n gewysigde blokstyl). Deur die 1940's was die White Sox-spankleure hoofsaaklik vlootblou, afgewerk met rooi. [[Lêer:Ed Herrmann White Sox.jpg|duimnael|upright|Uniformontwerp van 1971 tot 1975]] Die White Sox se kenteken in die 1950's en 1960's (dit is eintlik reeds aangeneem tydens die 1949-seisoen) was die woord "SOX" in Gotiese skrif, skuins gerangskik, met die "S" groter as die ander twee letters. Van 1949 tot 1963 was die primêre kleur swart (afgewerk met rooi na 1951). Die kenteken hou verband met die ''Go-Go Sox''-era. In 1964 het die primêre kleur teruggekeer na vlootblou, en die weguniforms het van grys na ligblou verander. In 1971 het die span se primêre kleur van koningsblou na rooi verander, met die kleur van hul bofbalpette wat ook na rooi verander het. Die 1971–1975-drag het rooi sokkies ingesluit. {{multiple image | footer = Uniform designs from 1976–1981 | footer_align = center | image1 = Jorge Orta Chicago White Sox.jpg | alt1 = | width1 = 175 | image2 = Britt Burns 1981.JPG | alt2 = | width2 = 325 }} In 1976 het die span se uniforms weer verander. Die span se primêre kleur het van rooi na vlootblou verander. Die span het hul uniforms gebaseer op 'n styl wat in die vroeë dae van die franchise gedra is, met wit truie wat tuis gedra is, en blou truie op die pad. Die span het vir die laaste keer in die span se geskiedenis wit sokkies teruggebring. Die sokkies het elke jaar 'n ander streeppatroon gehad. Die span het ook die opsie gehad om blou of wit broeke saam met enige trui te dra. Daarbenewens is die span se "SOX"-logo verander na 'n moderne "SOX" in 'n vet lettertipe, met "CHICAGO" oor die trui geskryf. Laastens het die span se kenteken die silhoeët van 'n kolwer oor die woorde "SOX" vertoon. [[Lêer:White Sox Alt Logo.svg|duimnael|links|150px|Alternatiewe kenteken, wat gebruik is op die pad (1991–2010) en op die alternatiewe swart uniform (1993–tans).]] Die nuwe uniforms het ook krae gehad en was ontwerp om gedra te word sonder om die trui in te steek by die broek— albei ongekend. Tog was verreweg die mees ongewone innovasie die dra van kortbroeke, wat die White Sox gedra het vir die eerste wedstryd van twee teen die [[Kansas City Royals]] in 1976. Die Hollywood Stars van die ''Pacific Coast League'' het voorheen dieselfde konsep probeer, maar dit is ook swak ontvang. Afgesien van estetiese kwessies is kortbroeke, as 'n praktiese oorweging, nie bevorderlik vir gly nie weens die waarskynlikheid van aansienlike brand- en skaafplekke. Met die oorname van die span in 1980 het nuwe eienaars, Eddie Einhorn en Jerry Reinsdorf, 'n kompetisie aangekondig waar ondersteuners genooi is om nuwe uniforms vir die White Sox te ontwerp. Die weninskrywing, wat deur 'n ondersteuner gemaak is, het die woord "SOX" oor die voorkant van die trui gehad in dieselfde lettertipe as die pet, binne 'n blou streep wat met rooi afgewerk is. Die rooi en blou strepe was ook op die moue, en die wegtruie was grys teenoor die wit tuistruie. Dit is in die truie dat die White Sox 99 wedstryde en die AL-Wes-kampioenskap in 1983 gewen het. Na vyf jaar is die uniforms vervang met 'n meer basiese uniform met "White Sox" regoor die trui geskryf, en met "Chicago" op die voorkant van die wegtrui. Die pet-kenteken is ook verander na 'n lopende "C", alhoewel die 'kolwerkenteken' vir etlike jare behoue gebly het. Vir 'n wedstryd in die middel van die 1990-seisoen by Comiskey Park het die White Sox een keer verskyn in 'n wit uniform gebaseer op dié van die 1917-White Sox. Hulle het toe weer hul gebruiklike uniformstyl verander. In September, vir die finale reeks by die ou Comiskey Park, het die White Sox 'n nuwe kenteken bekendgestel; 'n vereenvoudigde weergawe van die 1949–63 Gotiese "SOX"-logo. Hulle het ook 'n uniform met swart pinstrepe bekendgestel, soortgelyk aan die ''Go-Go Sox''-era uniform. Die span se primêre kleur het terug na swart verander, hierdie keer met silwer afwerking. Die span het ook 'n nuwe sokkie-kenteken bekendgestel - 'n wit silhoeët van 'n sokkie gesentreer binne die wit buitelyn van 'n bofbaldiamant - wat tot 2010 op die mou van die weguniform verskyn het (in 2011 na die "SOX"-logo oorgeskakel), en op die alternatiewe swart uniform sedert 1993. Die White Sox het dié styl sedertdien met geringe wysigings gebruik. Gedurende die 2012- en 2013-seisoen het die White Sox elke Sondag hul "throwback"-uniforms by die huis gedra, beginnende met die 1972-rooi-penstreep-"throwback" truie wat gedurende die 2012-seisoen gedra is, gevolg deur die 1982–1986-ontwerp die volgende seisoen. In die 2014-seisoen is die "Winning Ugly"-"throwback" ontwerp bevorder tot voltydse alternatiewe status, en dit word tans tydens tuiswedstryde op Sondae gedra. In een wedstryd gedurende die 2014-seisoen het die Sox hul "throwback" ontwerp gekoppel aan 'n pet met die "kolwerkenteken", in plaas van die woordmerk "SOX"; hulle dra dit tans tydens kolfoefening voor wedstryde in die "throwback"-drag. Ná die 2023-seisoen is die Sondag-"throwback"-drag van die span se uniformrotasie verwyder. In 2021, om die Field of Dreams-wedstryd te herdenk, het die White Sox spesiale uniforms gedra ter ere van die 1919-span. Dieselfde jaar het die White Sox alternatiewe uniforms van "City Connect" gedra wat deur Nike bekendgestel is, met 'n swart ontwerp met silwer pinstrepe, en met die "Southside" woordmerk aan die voorkant. {{multiple image | align = center | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | image1 = Paul Konerko.jpg | caption1 = Paul Konerko dra die White Sox se huidige tuisuniform in 2006 | image2 = Aaron Rowand Profile.jpg | caption2 = Aaron Rowand dra die White Sox se moulose tuisuniform in 2005 | image3 = James McCann and Brian Dozier (48026863828) (cropped).jpg | caption3 = James McCann dra die White Sox se huidige weguniform in 2019 | image4 = Buehrle56.jpg | caption4 = Mark Buehrle dra die White Sox se huidige alternatiewe uniform in 2009 | image5 = Tim Anderson (34459460286).jpg | caption5 = Tim Anderson dra die White Sox se huidige alternatiewe uniform in 2017 | image6 = Lucas Giolito pitching for the Chicago White Sox in 2019 (cropped).jpg | caption6 = Lucas Giolito dra die White Sox se 1982–86 tuisuniform in 2019 | total_width = 1000 }} == Pryse en toekennings == [[Lêer:(Eddie Murphy, John "Shano" Collins, Joe Jackson, Happy Felsch, and Nemo Leibold, Chicago AL at 1917 World Series (baseball)) LOC 23147025975.jpg|duimnael|upright=1.1|Eddie Murphy, John "Shano" Collins, Joe Jackson, Happy Felsch en Nemo Leibold in hul "dugout" gedurende die 1917-Wêreldreeks]] === Wêreldreekskampioenskappe === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Seisoen ! Bestuurder ! Gereelde seisoen-rekord ! Opponent in Wêreldreeks ! Rekord in die Wêreldreeks ! Verw |- | 1906 || Fielder Jones || 93–58 || [[Chicago Cubs]] ||4–2 ||<ref name="1906 Chicago White Sox">{{cite web|title=1906 Chicago White Sox|url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/1906.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sports Reference|access-date=7 Junie 2014}}</ref> |- | 1917 || Pants Rowland || 100–54 || New York Giants || 4–2 ||<ref name="1917 Chicago White Sox">{{cite web|title=1917 Chicago White Sox|url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/1917.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sports Reference|access-date=7 Junie 2014}}</ref> |- | 2005 || Ozzie Guillén|| 99–63 || Houston Astros || 4–0 ||<ref name="2005 Chicago White Sox">{{cite web|title=2005 Chicago White Sox|url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/2005.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sports Reference|access-date=7 Junie 2014}}</ref> |- | colspan="7" style="Chicago White Sox;"|'''3 Wêreldkampioenskappe''' |- |} === Amerikaanse Liga-kampioenskappe === ''Nota: die Amerikaanse Liga Kampioenskapsreeks het in 1969 begin'' {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Seisoen ! Bestuurder ! Gereelde seisoen-rekord ! AL Naaswenner/ALCS opponent ! Wedstryde voor/ALCS rekord ! Verw |- | Westelike Liga 1900 || Charles Comiskey || 82–53 || Milwaukee Brewers || 2.0 || <ref>{{cite web|title=1900 Chicago White Sox|url=https://www.baseball-reference.com/register/league.cgi?id=ec69ae1e|website=Baseball Reference|publisher=Sports Reference|access-date=7 November 2023}}</ref> |- |1901 || Clark Griffith || 83–53 || Boston Americans ||4.0 ||<ref>{{cite web|title=1901 Chicago White Sox|url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/1901.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sports Reference|access-date=7 Junie 2014}}</ref> |- | 1906 || Fielder Jones || 93–58 || New York Highlanders ||3.0 ||<ref name="1906 Chicago White Sox"/> |- | 1917 || Pants Rowland || 100–54 || [[Boston Red Sox]] || 9.0 ||<ref name="1917 Chicago White Sox"/> |- | 1919 || Kid Gleason|| 88–52 || Cleveland Indians || 3.5 ||<ref>{{cite web|title=1919 Chicago White Sox|url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/1919.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sports Reference|access-date=7 Junie 2014}}</ref> |- | 1959 || Al López || 94–60 || Cleveland Indians || 5.0 ||<ref>{{cite web|title=1959 Chicago White Sox|url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHW/1959.shtml|website=Baseball Reference|publisher=Sports Reference|access-date=7 Junie 2014}}</ref> |- | 2005 || Ozzie Guillén|| 99–63 || [[Los Angeles Angels]] || 4–1 ||<ref name="2005 Chicago White Sox"/> |- | colspan="7" style="Chicago White Sox;"| '''7 Amerikaanse Liga Kampioenskappe''' |- |} === Pryswenners === [[Lêer:Luis Aparicio, 70CWS.png|duimnael|upright|Luis Aparicio (1956–62, 1968–70)]] [[Lêer:Luke Appling Bowman.jpg|duimnael|upright|Luke Appling (1930–43, 1945–50)]] [[Lêer:Fiskcage93.jpg|duimnael|upright|Carlton Fisk (1981–1993)]] [[Lêer:Nellie Fox 1960.jpeg|duimnael|upright|Nellie Fox (1950–1963)]] [[Lêer:Shoeless Joe Jackson, ca 1915-1920.jpg|duimnael|upright|Shoeless Joe Jackson (1915–1920)]] [[Lêer:Ted Lyons.jpeg|duimnael|upright|Ted Lyons (1923–1942, 1946)]] [[Lêer:Minnie Miñoso 1953 Bowman.jpg|duimnael|upright|Minnie Miñoso (1951–57, 1960–61, 1964, 1976, 1980)]] ==== Mees-waardevolle-speler ==== *1959 – Nellie Fox *1972 – Dick Allen *1993 – Frank Thomas *1994 – Frank Thomas *2020 - José Abreu ==== Cy Young-toekenning ==== *1959 – Early Wynn (MLB) *1983 – LaMarr Hoyt (AL) *1993 – Jack McDowell (AL) ==== Nuweling van die Jaar-toekenning ==== *1951 – Orestes "Minnie" Miñoso (Sporting News) *1956 – Luis Aparicio *1963 – Gary Peters *1966 – Tommie Agee *1983 – Ron Kittle *1985 – Ozzie Guillén *2014 – José Abreu ==== Bestuurder van die Jaar-toekenning ==== *1983 – Tony La Russa *1990 – Jeff Torborg *1993 – Gene Lamont *2000 – Jerry Manuel *2005 – Ozzie Guillén === Spankapteine === *Willie Kamm 1927–1928<ref>{{cite news |title=Major League Squads Work Out Under Hot Sun; Holdouts Coming In |url=https://idnc.library.illinois.edu/?a=d&d=DIL19270302.2.134&e=-------en-20--1--txt-txIN---------- |access-date=2 Desember 2023 |work=Daily Illini |date=2 Maart 1927}}</ref> *Art Shires 1929<ref>{{cite web |last1=Lynch |first1=Mike |title=Art Shires |url=https://sabr.org/bioproj/person/art-shires/ |website=Society for American Baseball Research |access-date=2 Desember 2023}}</ref> *Luke Appling 1930–1950 *Ozzie Guillén 1990–1997 *Carlton Fisk 1990–1993 *Paul Konerko 2006–2014 === Afgetrede nommers === Die White Sox het 'n totaal van 12 truinommers afgetree: 11 wat gedra is deur voormalige White Sox-spelers en no. 42 ter ere van Jackie Robinson.<ref>{{cite web|url=http://chicago.whitesox.mlb.com/cws/history/retired_numbers.jsp|title=Retired Numbers|publisher=Chicago White Sox|access-date=17 September 2015|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903172119/http://chicago.whitesox.mlb.com/cws/history/retired_numbers.jsp|url-status=dead}}</ref> * Nellie Fox, 2B, '''2'''. Nommer afgetree op 1 Mei 1976. * Harold Baines, regterveldspeler, aangewese kolwer en afrigter, '''3'''. Nommer afgetree op 20 Augustus 1989. * Luke Appling, kortstop en afrigter, '''4'''. Nommer afgetree op 7 Junie 1975. * Minnie Miñoso, linkerveldspeler en afrigter, '''9'''. Nommer afgetree op 8 Mei 1983. * Luis Aparicio, kortstop, '''11'''. Nommer afgetree op 14 Augustus 1984. * Paul Konerko, 1B, '''14'''. Nommer afgetree op 23 Mei 2015. * Ted Lyons, bouler en bestuurder, '''16'''. Nommer afgetree op 25 Julie 1987. * Billy Pierce, bouler, '''19'''. Nommer afgetree op 25 Julie 1987. * Frank Thomas, 1B en aangewese kolwer, '''35'''. Nommer afgetree op 29 Augustus 2010. * Mark Buehrle, bouler, '''56'''. Nommer afgetree op 24 Junie 2017. * Carlton Fisk, bofwagter/vanger, '''72'''. Nommer afgetree op 14 September 1997. Luis Aparicio se No. 11 is op sy versoek uitgereik vir Omar Vizquel, wat elf keer die "Gold Glove"-toekenning gewen het (omdat No. 13 gedra is deur die bestuurder, Ozzie Guillén; Vizquel, soos Aparicio en Guillen, het kortstop gespeel en is ook van Venezolaanse afkoms). Vizquel het in 2010 en 2011 vir die span gespeel.<ref>{{cite web|url=http://chicago.whitesox.mlb.com/news/press_releases/press_release.jsp?ymd=20100208&content_id=8036676&vkey=pr_cws&fext=.jsp&c_id=cws|title=White Sox Un-Retire Aparicio's Number, Vizquel to Wear No. 11 During 2010 Season|date=8 Februarie 2010|department=Press release|website=WhiteSox.com|publisher=MLB Advanced Media|access-date=26 Mei 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150112225625/http://chicago.whitesox.mlb.com/news/press_releases/press_release.jsp?ymd=20100208&content_id=8036676&vkey=pr_cws&fext=.jsp&c_id=cws|archive-date=12 Januarie 2015|url-status=dead}}</ref> Harold Baines het sy No. 3 laat aftree in 1989; maar sedertdien het die nommer drie keer herleef by sy terugkere. ==== Nommer uit sirkulasie uit, maar nie afgetree nie ==== * '''6:''' Sedert Charley Lau se dood in 1984 het geen White Sox-speler of -afrigter (behalwe die Lau-dissipel, Walt Hriniak, die Chicago White Sox se kolfafrigter van 1989 tot 1995) sy nr. 6-trui gedra nie, maar dit is nie amptelik afgetree nie. * '''13:''' Sedert Ozzie Guillén as bestuurder van die White Sox bedank het, het geen Sox-speler of -afrigter sy No. 13 trui gedra nie, alhoewel dit nie amptelik afgetree is nie. == Spelers en personeel== === Sleutelpersoneel=== [[Lêer:Bill Veeck 1944.jpg|duimnael|upright|Bill Veeck, die White Sox se eienaar vanaf 1959 tot 1961 en 1975 tot 1980, het rewolusionêre veranderings aan die spel van bofbal aangebring.]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- | colspan="6" style= | '''Belangrike personeel van die Chicago White Sox''' |- | Voorsitter || Jerry Reinsdorf |- | Senior Uitvoerende Vise-president|| Howard Pizer |- | Algemene bestuurder|| Chris Getz |- |Assistent algemene bestuurder |Jeremy Haber |- |Senior Direkteur van Bofbalbedrywighede |Dan Fabian |- |Direkteur van Bofbalontleding |Matt Koenig |- |Direkteur van Bofbalbedrywighede |Daniel Zien |- | Senior Vise-president, Administrasie|| Tim Buzard |- | Senior Vise-president, Stadionbestuur|| Terry Savarise |- | Senior Vise-president, Kommunikasie|| Scott Reifert |- | Senior Vise-president, Verkope en Bemarking|| Brooks Boyer |- |Vise-president, Algemene Raadgewer |John Corvino |- | Hoofterreinversorger|| Roger Bossard |- | Interpreteerder vir Spaans|| Billy Russo <ref>{{cite web | url=https://www.npr.org/2022/07/30/1114696990/his-childhood-dream-turned-into-a-career-with-the-chicago-white-sox | title=His childhood dream turned into a career with the Chicago White Sox | website=NPR.org }}</ref> |- | Openbare Aankondiger || Gene Honda |- | Orrelspeler|| Lori Moreland |- |} *Source:<ref>{{cite web|title=Chicago White Sox Front Office|url=http://chicago.whitesox.mlb.com/team/front_office.jsp?c_id=cws|website=Official Site of the Chicago White Sox|publisher=MLB Advanced Media|access-date=June 8, 2014|archive-date=4 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604161559/http://chicago.whitesox.mlb.com/team/front_office.jsp?c_id=cws|url-status=dead}}</ref> == Kultuur == === Noemname === Die White Sox was oorspronklik bekend as die White Stockings, wat verwys na die oorspronklike naam van die [[Chicago Cubs]].<ref>{{cite web|title=Chicago Cubs Team History & Encyclopedia|url=https://www.baseball-reference.com/teams/CHC/|website=Baseball Reference|publisher=Sports Reference|access-date=28 Desember 2014}}</ref> Om die naam in koerantopskrifte te laat pas, het plaaslike koerante soos die ''Chicago Tribune'' die naam afgekort tot Stox of Sox.<ref>{{cite journal|last=Engber|first=Daniel|title=X Marks The Baseball team|url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/explainer/2005/10/x_marks_the_baseball_team.html|date=25 Oktober 2015|journal=Slate|department=Explainer|access-date=25 Mei 2015}}</ref> Charles Comiskey sou amptelik die White Sox-bynaam in die klub se eerste jare aanneem, wat hulle die eerste span gemaak het om die "Sox"-naam amptelik te gebruik. Die Chicago White Sox word veral "die South Siders" genoem, gebaseer op die span se spesifieke ligging in Chicago. Ander byname sluit in die sinonieme "Pale Hose";<ref>{{cite web|last=DeFord|first=Frank|title=The Finest Nickname in Baseball|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4656212|date=18 Mei 2005|website=National Public Radio|access-date=25 Mei 2015}}</ref> "die ChiSox", 'n kombinasie van "Chicago" en "Sox", wat meestal gebruik word om die span te differensieer van die [[Boston Red Sox]] (BoSox); en "the Good Guys", 'n verwysings na die span se destydse leuse, "Good guys wear black", geskep deur die uitsaaier en kommentator Ken Harrelson. Die meeste ondersteuners en Chicago-media verwys bloot na die span as "the Sox". Die [[Spaans]]talige media verwys soms na die span as ''Medias Blancas'' vir "Wit Sokkies." Verskeie individuele White Sox-spanne het oor die jare noemname ontvang: * Die 1906-span was bekend as die '''Hitless Wonders''' as gevolg van hul .230 kolfgemiddeld, die swakste in die Amerikaanse Liga.<ref>{{cite web|title=1906: The Hitless Wonders|url=http://www.thisgreatgame.com/1906-baseball-history.html|website=This Great Game|access-date=28 Desember 2014|archive-date= 3 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403182452/http://www.thisgreatgame.com/1906-baseball-history.html|url-status=dead}}</ref> Ten spyte van hul ellendige kolfwerk sou die Sox die Cubs, hul bittere teenstander, vir hul eerste wêreldtitel klop. * Die 1919-White Sox staan bekend as die '''Black Sox'',' nadat agt spelers lewenslank uit bofbal geskors is omdat hulle die 1919 Wêreldreeks beknoei het. * Daar word na die White Sox-span van 1959 verwys as die '''Go-Go White Sox''' weens hul spoed-gebaseerde offensiewe spel. Die tydperk van 1951 tot 1967, waarin die White Sox 17 opeenvolgende wenseisoene gehad het, word soms na verwys as die "Go-Go-era".<ref>{{cite news|last=Secter|first=Bob|title=The 1959 'Go-Go' White Sox and the air-raid sirens|url=http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/politics/chi-chicagodays-whitesox1959-story-story.html|newspaper=Chicago Tribune|access-date=28 Desember 2014}}</ref> * Die 1977-span was bekend as die '''South Side Hitmen''', wat vir die Divisietitel meegeding het nadat hulle slegs 'n jaar tevore laaste geëindig het. * Die 1983-White Sox het bekend geword as die '''Winning Ugly White Sox''' in antwoord op die [[Texas Rangers (bofbalspan)|Texas Rangers]] bestuurder Doug Rader se smalende en spottende kommentaar dat die White Sox "...weren't playing well. They're winning ugly."<ref>{{cite journal|last=Evans|first=Sean|title=The 25 Greatest Moments in White Sox History|url=http://www.complex.com/sports/2012/04/the-25-greatest-moments-in-chicago-white-sox-history/winning-ugly|date=25 April 2012|journal=Complex|access-date=25 Mei 2015}}</ref> Die Sox het voortgegaan en die Amerikaanse Liga se Westelike Divisie-titel op 17 September 1983 gewen. === Gelukbringers === [[Lêer:Southpaw.jpg|duimnael|regs|Southpaw]] Van 1961 tot 1991 het die Chicago-inwoner Andrew Rozdilsky by die oorspronklike Comiskey Park opgetree as die nie-amptelike dog gewilde gelukbringer "Andy the Clown". Hy was bekend vir sy uitgerekte "Come on you White Sox"-strydkreet en het in die rol begin optree nadat 'n groep vriende hom in 1960 na 'n Sox-wedstryd genooi het, waar hy besluit het om sy nar-kostuum te dra en ondersteuners te vermaak. Die reaksie was so positief dat hy toe gratis kaartjies vir die 1961-seisoen ontvang het, en besluit het om sy kostuum na alle wedstryde te dra.<ref>{{cite news|last=Singer|first=Stacey|title=Andrew Rozdilsky, 77, Clown for Sox|url=http://articles.chicagotribune.com/1995-09-24/news/9509240307_1_clown-international-harvester-home-opener|date=24 September 1995|newspaper=Chicago Tribune|access-date=25 Mei 2015|archive-date= 4 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404224854/http://articles.chicagotribune.com/1995-09-24/news/9509240307_1_clown-international-harvester-home-opener|url-status=dead}}</ref> Rozdilsky het uiteindelik op 'n permanente grondslag gratis toegang tot Comiskey Park verkry.<ref>{{cite web|last=Ley|first=Tom|title=A Brief History of Terrible Chicago Mascots|url=http://deadspin.com/a-brief-history-of-terrible-chicago-mascots-1501106550|date=14 Januarie 2014|website=Deadspin|access-date=25 Mei 2015}}</ref> Aan die begin van die 1981-seisoen het die nuwe eienaarskapgroep onder leiding van Jerry Reinsdorf 'n tweetal bekendgestel genaamd Ribbie en Roobarb, as die amptelike gelukbringers vir die span, en Rozdilsky verbied om op te tree. Ribbie en Roobarb was baie ongewild, aangesien hulle gesien is as ’n poging om van die geliefde Andy the Clown ontslae te raak.<ref>{{cite web|title=White Sox History: The sad story of Ribbie and Roobarb|url=http://www.southsidesox.com/2013/3/16/4106198/white-sox-history-the-sad-story-of-ribbie-and-roobarb|date=16 Maart 2013|website=South Side Sox|publisher=SBNation|access-date=25 Mei 2015}}</ref> In 1988 het die Sox ontslae geraak van Ribbie en Roobarb; Andy the Clown is nie toegelaat om in die nuwe Comiskey Park op te tree nie toe dit in 1991 geopen het. In die vroeë 1990's het die White Sox 'n spotprent-gelukbringer genaamd ''Waldo the White Sox Wolf'' gehad wat die "Silver and Black Pack", die span se destydse kinderklub, geadverteer het. Die span se huidige gelukbringer, ''Southpaw'', is in 2004 bekendgestel om jong aanhangers te lok.<ref>{{cite news|last=Padilla|first=Doug|title=Sox: 'No grief about our mascot'|url=https://www.espn.com/blog/chicago/white-sox/post/_/id/17962/sox-no-grief-about-our-mascot|publisher=ESPN Internet Ventures, LLC|website=ESPNChicago.com|date=23 Januarie 2014|access-date=25 Mei 2015}}</ref> === Strydkrete en temaliedere === Nancy Faust het in 1970 die White Sox se orrelis geword, 'n posisie wat sy vir 40 jaar behou het.<ref>{{cite news|last=Crouse|first=Karen|title=Ballpark Farewell, Played Adagio|url=https://www.nytimes.com/2010/09/18/sports/baseball/18organist.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220101/https://www.nytimes.com/2010/09/18/sports/baseball/18organist.html |archive-date=January 1, 2022 |url-access=limited|date=17 September 2010|newspaper=The New York Times|access-date=8 April 2015}}{{cbignore}}</ref> Sy was een van die eerste stadion-orreliste om [[popmusiek]] te speel, en was bekend om haar liedjies wat sy gebaseer het op die name van opponerende spelers (soos Iron Butterfly se "In-A-Gadda-Da-Vida" vir Pete Incaviglia).<ref name="Vickery">{{cite web|last=Vickery|first=Hal|title=Flashing Back with Nancy Faust|url=http://www.whitesoxinteractive.com/rwas/index.php?category=11&id=2893|website=FlyingSock.com|publisher=White Sox Interactive|access-date=25 Mei 2015|archive-date=11 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411010943/http://www.whitesoxinteractive.com/rwas/index.php?category=11&id=2893|url-status=dead}}</ref> Sy was een van die laaste groot stadion-[[orrel]]iste. Sedert 2011 dien Lori Moreland as die White Sox se orreliste.<ref>{{cite news|last=Austen|first=Jake|title=An organist transplant for the White Sox|url=http://www.chicagoreader.com/chicago/lori-moreland-chicago-white-sox-organist/Content?oid=4156079|date=30 Junie 2011|newspaper=Chicago Reader|publisher=Sun-Times Media|access-date=25 Mei 2015|archive-date=18 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150418043738/http://www.chicagoreader.com/chicago/lori-moreland-chicago-white-sox-organist/Content?oid=4156079|url-status=dead}}</ref> Soos die geval is met die [[Boston Red Sox]] se "Sweet Caroline" (en twee ander liedjies genaamd "Tessie") en die [[New York Yankees]] se "Temalied uit New York, New York", het verskeie liedjies oor die jare met die White Sox geassosieer geraak. Hulle sluit in: * Let's Go, Go Go White Sox deur Captain Stubby and the Buccaneers – 'n Huldeblyk aan die "Go-Go White Sox" van die laat 1950's. Die liedjie dien as die nie-amptelike strydkreet van die White Sox. In 2005 het die telbordoperateur Jeff Szynal 'n album van die liedjie gevind en dit gespeel vir 'n "Turn Back the Clock"-wedstryd teen die Los Angeles Dodgers, teen wie die Sox gespeel het tydens die Wêreldreeks in 1959.<ref>{{cite web|last=Theiser|first=Kelly|title=Go-Go song revival a hit with fans|url=http://m.whitesox.mlb.com/news/article/1254100/|date=18 Oktober 2005|website=White Sox official website|publisher=MLB Advanced Media|access-date=25 Mei 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413225142/http://m.whitesox.mlb.com/news/article/1254100/|archive-date=13 April 2015}}</ref> Nadat die bofwagter/vanger A.J. Pierzynski 'n afstap-tuislopie ("walk-off home run") geslaan het, het die span die liedjie behou, aangesien die White Sox voortgegaan het om die Wêreldreeks in 2005 te wen. * "Na Na Hey Hey Kiss Him Goodbye" deur Steam is deur die orrelis Nancy Faust gespeel tydens die 1977 wimpelwedloop, toe 'n bouler van die [[Kansas City Royals]] onttrek is. Dit het 'n onmiddellike treffer geword onder White Sox-ondersteuners.<ref name="Vickery" /> Faust word daarmee gekrediteer dat sy die liedjie uit die vergetelheid ontruk het en 'n stadionlied daarvan gemaak het. Tot vandag toe word die liedjie geassosieer met die White Sox. Dit word dikwels gespeel wanneer die Sox 'n boulverandering afdwing, en soms tydens Sox-tuislopies en oorwinnings.<ref>{{cite web|last=Brown|first=David|title=Goodbye, Paul Leka: Writer of sports anthem 'Na Na Hey Hey' dies|url=https://sports.yahoo.com/mlb/blog/big_league_stew/post/good-bye-paul-leka-writer-of-sports-anthem-na-na-hey-hey-dies?urn=mlb,wp25229|date=24 Oktober 2011|website=Yahoo! Sports|access-date=25 Mei 2015}}</ref> * "Sweet Home Chicago" – die Blues Brothers se weergawe van die standaard-blues komposisie deur Robert Johnson, word gespeel na wedstryde. *"Thunderstruck" deur [[AC/DC]] is een van die mees prominente liedjies vir White Sox-spelerbekendstellings. Die span het in 2005 die liedjie aangeneem en dit het sedertdien 'n belangrike rol tydens die White Sox se tuiswedstryde begin speel.<ref>{{Cite news|url=http://bravewords.com/news/ac-dc-thunderstruck-builds-fever-pitch-for-chicago-white-sox|title=AC/DC - 'Thunderstruck' Builds Fever Pitch For Chicago White Sox|last=bravewords.com|work=bravewords.com|access-date=18 November 2018|language=en-US|archive-date=19 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119091932/http://bravewords.com/news/ac-dc-thunderstruck-builds-fever-pitch-for-chicago-white-sox|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.chicagotribune.com/redeye/redeye-quintana-thunderstruck-after-twitter-hate-from-sox-fans-20150424-htmlstory.html|title=Cris Quintana brings back 'Thunderstruck' after Twitter shade from White Sox fans|last=Samuelson|first=Kristin|work=RedEye Chicago|access-date=18 November 2018|language=en}}</ref> * "Don't Stop Believin'" deur Journey. Gedurende die 2005-seisoen het die White Sox die Journey-liedjie uit 1981 aangeneem as hul saamtrekliedjie nadat die bofwagter/vanger A.J. Pierzynski voorgestel het dat dit deur U.S. Cellular Field se luidsprekers gespeel word. Tydens die 2005 Wêreldreeks het die White Sox Journey se hoofsanger, Steve Perry, na Houston genooi en hom toegelaat om saam met die span op die veld fees te vier ná hul reeksoorwinning oor die Houston Astros.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/espn/page2/story?page=paulas/090901|title=ESPN: The Worldwide Leader in Sports|website=ESPN.com|language=en |access-date=26 November 2018}}</ref> Perry het ook die liedjie saam met lede van die span tydens die span se oorwinningsparade in Chicago uitgevoer. * "Don't Stop the Party" deur die [[kletsrym]]er Pitbull. Na elke White Sox-tuislopie by Guaranteed Rate Field word Pitbull se "Don't Stop the Party" oor die luidsprekers uitbasuin. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons category|Chicago White Sox}} * [http://www.chicagotribune.com/sports/baseball/whitesox/ Chicago White Sox] by die ''Chicago Tribune'' {{Normdata}} [[Kategorie:Bofbal]] qmva6whuji994y2uywx6gtxqj36kivt 14 420945 2889895 2712367 2026-04-04T06:38:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889895 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Orobanchaceae]] jrswcgfqjiqaoav3np7dug88ojxmr15 0 420979 2889847 2712717 2026-04-03T20:01:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889847 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Hyobanche sanguinea in Cape Point-South Africa.jpg |image_caption = ''Hyobanche sanguinea'' |display_parents = 3 |taxon = Hyobanche |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1771) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Haematobanche'' <small>C.Presl</small> }} '''''Hyobanche''''' is 'n [[genus]] van eenjarige en meerjarige [[kruie]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Orobanchaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is agt [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37728-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Hyobanche atropurpurea]]'' <small>[[Frank Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Hyobanche barklyi]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Hyobanche fulleri]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Hyobanche hanekomii]]'' <small>A.Wolfe</small> * ''[[Hyobanche robusta]]'' <small>Schönland</small> * ''[[Hyobanche rubra]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Hyobanche sanguinea]]'' <small>L.</small> * ''[[Hyobanche thinophila]]'' <small>A.Wolfe</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Hyobanche| ]] 5n6e3php5o2a010u8qh6n2f2dyzqhaw 0 421478 2889785 2717002 2026-04-03T15:50:44Z Jcb 223 2889785 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Dionusios van Halikarnassos | beeld = Dionigi di Alicarnasso.jpg | beeldgrootte = | beeldonderskrif = 'n Beeld van Dionusios van Halikarnassos uit die Codices Ambrosiani. | geboortedatum = omstreeks 60 v.C. | geboorteplek = [[Halikarnassos]], [[Asia (Romeinse provinsie)|Asia]], [[Romeinse Republiek]]<br />(tans [[Bodrum]], Muğla-provinsie, [[Turkye]]) | sterfdatum = omstreeks 7 v.C. (op 53-jarige ouderdom) | sterfplek = [[Rome]], [[Romeinse Ryk]]<br />(tans [[Rome]], [[Italië]]) | burgerskap = Romeinse burger | beroep = Geskiedkundige, skrywer en retorikus | noemenswaardige_werke = ''Romeinse Oudhede'' }} '''Dionusios van Halikarnassos''' (Oudgrieks: Διονύσιος Ἀλεξάνδρου Ἁλικαρνασσεύς, Dionúsios Alexándrou Halikarnasseús; letterlik: 'Dionusios (seun van Alexandros) van Halikarnassos'; omstreeks 60 v.C. – ná 7 v.C.) was 'n Griekse geskiedkundige en leermeester van retoriek. Hy het gefloreer gedurende die bewind van keiser [[Augustus Octavianus|Augustus]].<ref>Dionusios van Halikarnassos, ''Romeinse Oudhede'' Boek I, Hoofstuk 6</ref> Sy literêre styl was "attisisties" – 'n nabootsing van klassieke [[Attiese redenaars|Attiese Griekeland]] op sy hoogty. [[Lêer:Isocrates_pushkin.jpg|duimnael|[[Isokrates]], hier uitgebeeld in 'n kopie van 'n borsbeeld uit die Villa Albani in Rome, was een van die voorste denkers oor paideia.]] Hy is bekend vir ''Rhōmaikē Archaiologia'' (Romeinse Oudhede), wat die geskiedenis van Rome van sy ontstaan tot die uitbreek van die Eerste Puniese Oorlog in 264 v.C. beskryf. Uit die 20 boeke waaruit die werk oorspronklik bestaan het, bestaan slegs nege.<ref name="Sandys-1894" /> Dionusios se opinie van die noodsaaklikheid van die bevordering van ''"paideia"'' (''Paideia'' (ook gespel ''paedeia''; {Grieks: παιδεία)<ref>{{Cite web |title=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, παιδεία |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=paidei/a |access-date= |website=www.perseus.tufts.edu}}</ref> het verwys na die grootmaak en opvoeding van die ideale lid van die antieke Griekse [[polis (stad)|polis]] of staat. Hierdie opvoedkundige ideale het later na die groter Grieks-Romeinse wêreld versprei, en is in Latyn ''[[humanitas]]'' genoem. Paideia was bedoel om aristokratiese deugde te bevorder by die jong burger wat op hierdie manier opgelei is. 'n Ideale man binne die polis sou afgerond wees, verfyn in intellek, sedes en liggaamlike deugde, en derhalwe was opleiding van die liggaam, verstand en siel belangrik. Beide praktiese, vakgebaseerde opleiding sowel as 'n fokus op die sosialisering van individue binne die [[Aristokrasie|aristokratiese]] orde van die polis was deel van hierdie opleiding. Die praktiese aspekte van "paideia" het vakke ingesluit binne die moderne begrip van fyn kunste (bv. [[retoriek]], [[grammatika]] en [[filosofie]]), sowel as wetenskaplike dissiplines soos [[rekenkunde]] en [[medisyne]]. [[Gimnastiek]] en [[stoei]] is gewaardeer vir hul effek op die liggaam, saam met die morele opvoeding wat ingegee is deur die studie van [[musiek]], [[poësie]] en filosofie. Hierdie benadering tot die grootmaak van 'n afgeronde Griekse jongman was algemeen in die Griekssprekende wêreld, met die uitsondering van [[Sparta]], waar ''agoge'' beoefen is.) binne die opvoedingsregiment, het vir eeue voortgeduur in 'n vorm wat integraal was tot die identiteit van die Griekse elite.<ref name=Hidber-2013/> == Lewe == Hy was afkomstig van [[Halikarnassos]].<ref name=Hidber-2013>{{cite book |last=Hidber |first=T. |date=31 Oct 2013 |title=Encyclopedia of Ancient Greece |page=229 |publisher=Routledge |isbn=978-1136787997 |editor-last=Wilson |editor-first=N. |url=https://books.google.com/books?id=_TzjAQAAQBAJ&q=Dionysius+of+Halicarnissus+5th+book&pg=PA229 |access-date=2015-09-07}}</ref> Ná die einde van die burgeroorloë het hy na [[Rome]] verhuis en twee-en-twintig jaar spandeer in die bestudering van [[Latyn]] en letterkunde en die voorbereiding van materiaal vir sy geskiedenis.<ref name=Sandys-1894>{{cite book |first=J.E. |last=Sandys |year=1894 |title=A Dictionary of Classical Antiquities |place=London, GB |page=190}}</ref> Gedurende die tydperk het hy lesse gegee in retoriek en die samesyn geniet van verskeie uitgelese persone. Die datum van sy afsterwe is onbekend. In die 19de eeu is dit algemeen aanvaar dat hy die voorouer was van Aelius Dionusius.<ref> {{cite book |last = Schmitz |first = Leonhard |contribution = Dionysius, Aelius |editor-last = Smith |editor-first = William |title = Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology |volume = 1 |pages = 1037 |place = Boston |year = 1867 |contribution-url = http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1043.html }} </ref> == Werke == === Romeinse Oudhede === Sy grootste werk, getiteld '''''Romeinse Oudhede''''' (Grieks: Ῥωμαϊκὴ Ἀρχαιολογία, ''Rhōmaikē Archaiologia'') ([[Latyn]]s: Antiquitates Romanae), handel oor die geskiedenis van Rome van die mitiese tydperk tot die aanvang van die Eerste Puniese Oorlog. Dit bestaan oorspronklik uit 20 boeke, maar slegs die eerste 9 hoofstukke bestaan steeds, terwyl die oorblywende boeke slegs as fragmente bestaan,<ref name=Sandys-1894/> in die vorm van uittreksels deur die Romeinse keiser [[Konstantyn VII van Bisantium|Constantine Porphyrogenitus]] en 'n [[epitoom]] wat ontdek is deur Angelo Mai in 'n Milaanse manuskrip. Dionusius is die eerste groot historikus van die vroeë Romeinse geskiedenis wie se werk steeds bestaan. Verskeie ander antieke historici wat oor hierdie tydperk geskryf het, het Dionusius byna seker as bron vir hul materiaal gebruik. Die werke van [[Appianus]], [[Plutarchus]] en [[Titus Livius|Livius]] beskryf almal soortgelyke mense en gebeure van vroeë Rome as Dionusios. In die voorwoord tot Boek&nbsp;I konstateer Dionusios dat die Griekse mense 'n gebrek het aan die mees basiese inligting oor Romeimnse geskiedenis, welke gebrek hy hoop om herstel met die huidige werk. :;Boek I &nbsp; (1300?)–753&nbsp;v.C.: Mitiese vroeë geskiedenis van Italië en sy mense. Boek I vertel ook die geskiedenis van [[Aeneas]] en sy nageslag sowel as Dionisius se vertelling van die [[Romulus en Remus|Romulus en Remus-mite]], wat eindig met die dood van [[Remus]]. ::Boek II &nbsp; 753–673&nbsp;v.C.: Die Romeinse monargie se eerste twee konings, Romulus en Numa Pompilius. Romulus formuleer gebruike en wette vir Rome. [[Sabyne|Sabynse oorlog]]- soos in die daaropvolgende dele van die geskiedenis, word hierdie vroeë konflik beskryf asof talle offisiere, duisende infanterie en kavallerie betrokke was. Dit is hoogs onwaarskynlik, maar is 'n algemene anachronisme wat by antieke historici gevind word. ::Boek III &nbsp; 673–575&nbsp;v.C.: Konings Tullus Hostilius tot Lucius Tarquinius Priscus. ::Boek IV &nbsp; 575–509&nbsp;v.C.: Laaste van die Romeinse konings en einde van die monargie met die omverwerping van Lucius Tarquinius Superbus. ::Boek V &nbsp; 509-497&nbsp;v.C.: Begin van die [[Romeinse Republiek]] en [[Konsul (Rome)|konsulêre jare]]. ::Boek VI &nbsp; 496–493&nbsp;v.C.: Sluit die eerste geval van [[Secessio plebis|Plebeiese afskeiding]] in. ::Boek VII &nbsp; 492–490&nbsp;v.C.: Hierdie boek beskryf uitvoerig die agtergrond wat gelei het tot die Romeinse [[Gnaeus Marcius Coriolanus|Coriolanus]] se verhoor wat in sy ballingskap geëindig het. 'n Groot deel van die boek is 'n debat tussen ondersteuners van die oligargie en die plebejers. ::Boek VIII &nbsp; 489–482&nbsp;v.C.: Coriolanus, nou verban, sluit 'n verbond met Rome se huidige primêre vyand, die [[Volsci]]ërs. Coriolanus lei die Volsciese leër tydens 'n suksesvolle veldtog teen die Romeine se bondgenote en is op die punt om Rome self te verower. Coriolanus se moeder tree namens die Romeinse staat in gesprek om die konflik te beëindig en slaag daarin. Coriolanus word hierna op verraderlike wyse deur die Volsciërs vermoor. Die oorblywende deel van die boek dek die militêre veldtogte om grondgebied van die Volsciërs te herwin. ::Boek IX &nbsp; 481–462&nbsp;v.C.: Verskeie militêre veldtogte van gemengde sukses in die buiteland. Binnelands argumenteer die plebejers en patrisiërs en die "Konflik van die Ordes" of "Stryd van die Ordes" duur voort. Die aantal [[Tribuun (Rome)|tribune]] word van 5 tot 10 verhoog. Boek&nbsp;IX eindig met die eerste twee jaar van die [[decemviri|decemviraat]] en die skepping van die eerste Romeinse Regkodes. ::Boek X &nbsp; 461–449&nbsp;BC: Die [[decemviri|decemviraat]] duur voort. ::;''Nota'': Die laaste tien boeke is fragmentaries, gebaseer op uittreksels uit Middeleeuse Bisantynse geskiedenissamestellings. Boek&nbsp;XI bestaan meestal op ongeveer 50&nbsp;bladsye (Aeterna Press, 2015&nbsp;uitgawe), terwyl die oorblywende boeke slegs 12–14&nbsp;bladsye per boek uitmaak. ::Boek XI &nbsp; 449–443&nbsp;v.C.: ''fragmente'' ::Boek XII &nbsp; 442–396&nbsp;v.C.: ''fragmente'' ::Boek XIII &nbsp; 394–390&nbsp;v.C.: ''fragmente'' ::Boek XIV &nbsp; 390&nbsp;v.C.: [[Galliërs]]. [[Slag aan die Allia en die plundering van Rome]] (387 v.C.). :;Boek XV: Eerste- en Tweede Samnitiese oorlog. :: Boek XVI–XVII: Derde Samnitiese oorlog. :;Boek XIX: Die begin van konflikte tussen Rome en die krygsheer [[Pyrrhus van Epirus]]. Bedreig deur Romeinse uitbreiding na suidelike Italië, vra die stad [[Taranto|Tarentum]] Pyrrhus om hulle te beskerm. ::Boek XX: Romeins-Pyrrhiese oorlog, met Pyrrhus se tweede inval in Italië. Omdat sy hoofdoelwit was om die Grieke te versoen met [[Romeinse Republiek|Romeinse]] heerskappy, het Dionusios gefokus op die goeie eienskappe van hul veroweraars, en ook aangevoer dat – gebaseer op antieke bronne uit sy eie tyd – die Romeine ware afstammelinge was van die ouer Grieke.<ref>{{cite book |title=The Roman Antiquities of Dionysius of Halicarnassus |date=March 29, 2018 |orig-year=1937 |series=Loeb-klassieke biblioteek |volume=I |publisher=Universiteit van Chicago |place=Chicago, IL |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/1B*.html |via=Penelope, Universiteit van Chicago}}</ref><ref>{{cite book |last=Gabba |first=E. |year=1991 |title=Dionysius and the History of Archaic Rome |place=Berkeley, CA}}</ref> Volgens Dionusios is geskiedenis die onderrig van filosofie by wyse van voorbeelde, en hierdie idee het hy uit die oogpunt van 'n Griekse retorikus gepropageer. Maar hy het die beste gesag noukeurig geraadpleeg, en sy werk en dié van Livius is die enigste gekoppelde en gedetailleerde bestaande verslae van die vroeë Romeinse geskiedenis.<ref name=Usher-1969>{{cite book |first=S. |last=Usher |year=1969 |title=The Historians of Greece and Rome |place=Londen, GB |pages=239–241}}</ref>{{rp|pages=240–241}} === Ander werke === Dionusios was ook die outeur van verskeie verhandelings oor retorika waarin hy aantoon dat hy die beste Attiese modelle deeglik bestudeer het: :'''''Die Kuns van Retoriek''''' (Grieks: Τέχνη ῥητορική; translit.: Tékhnē rhētorikḗ: 'n versameling essays oor die teorie van retoriek, onvolledig en nie alles sy werk nie; :'''''Die Ordening van Woorde''''' (Grieks: Περὶ συνθέσεως ὀνομάτων; translit.: Perì sunthéseōs onomátōn, Latyns: De compositione verborum): oor die ordening van woorde volgens die verskillende redenaarstyle; :'''''Oor Nabootsing''''' (Grieks: Περὶ μιμήσεως; translit.: Perì mimḗseōs: oor die beste modelle in die verskillende tipes literatuur en die wyse waarop dit nageboots moet word—'n gefragmenteerde werk; :'''''Kommentaar op die Attiese Redenaars''''' (Grieks: Περὶ τῶν Ἀττικῶν ῥητόρων; translit.: Perì tôn Attikôn rhētórōn: handel oor [[Lysias]], [[Isaeus]], [[Isocrates]] en as byvoeging, [[Dinarchus]]; :'''''Oor die Bewonderenswaardige Styl van Demosthenes''''' (Grieks: Περὶ λεκτικῆς Δημοσθένους δεινότητος; translit.: Perì lektikês Dēmosthénous deinótētos) :'''''Oor die Karakter van [[Thucydides]]''''' (Grieks: Περὶ Θουκιδίδου χαρακτῆρος; translit.: Perì Thoukidídou kharaktêros) Die laaste twee verhandelings word aangevul deur briewe aan [[Pompeius]] en [[Ammaeus]] (twee, waarvan een oor Thucydides handel). ===Dionusiese ''imitatio''=== ''Dionusiese imitatio'' is die literêre metode van nabootsing soos geformuleer deur Dionusius, wat dit beskou het as die retoriese praktyk om 'n bronteks deur 'n vroeëre skrywer na te boots, aan te pas, te verwerk en te verryk. <ref name="Ruthven79">Ruthven (1979) pp. 103–104</ref><ref name="Jansen">Jansen (2008)</ref> Dit toon duidelike ooreenkomste met [[Quintilianus]] se siening van nabootsing, en albei kan afkomstig wees van 'n gemeenskaplike bron.<ref>S F Bonner, ''The Literary Treatises of Dionysius of Halicarnassus'' (2013) p. 39</ref> Dionusius se begrip wyk beduidend af van die begrip van ''mimesis'' soos geformuleer deur [[Aristoteles]] in die 4de eeu v.C., wat slegs gemoeid was met "nabootsing van die natuur" en nie "nabootsing van ander skrywers nie."<ref name="Ruthven79"/> Latynse redenaars en retorici het Dionusius se metode van ''imitatio'' aangeneem, en Aristoteles se ''mimesis''-metode verwerp.<ref name="Ruthven79"/> == Geskiedenis in die Romeinse Oudhede en die stigtingsmite == Dionusius het uitgebreide navorsing vir sy Romeinse geskiedenis gedoen, die beskikibare gesag gekies en (byvoorbeeld) besonderhede van die Serviese Sensus bewaar.<ref name=Usher-1969/>{{rp|page=239}} Sy eerste twee boeke bied 'n verenigde weergawe van die veronderstelde Griekse oorsprong vir Rome, wat 'n verskeidenheid bronne in 'n vaste vertelling saamsmelt: die sukses het egter gekom ten koste van die verberging van die primitiewe Romeinse werklikheid (soos deur argeologie aan die lig gebring).<ref. name=Usher-1969/>{{rp|page=241}} Saam met [[Titus Livius|Livius]],<ref>J Burrow, ''A History of Histories'' (Penguin 2009) p. 101 en 116</ref> is Dionusios dus een van die primêre bronne vir die verhale van die Romeinse stigtingsmite, en dié van [[Romulus en Remus]], en is bv. daarop gesteun in die latere publikasies van [[Plutarchus]]. Hy skryf breedvoerig oor die mite en skryf soms direkte aanhalings aan die figure daarvan toe. Die mite strek oor die eerste 2 volumes van sy ''Romeinse Oudhede'', wat begin met Boek I hoofstuk 73 en eindig met Boek II hoofstuk 56. === Romulus en Remus === ====Oorsprong en oorlewing in die natuur==== Dionusios beweer dat die tweeling Romulus en Remus gebore is uit 'n [[vestaalse maagd]] genaamd [[Rea Silvia|Ilia Silvia]] (soms genoem Rea), wat afstam van [[Aeneas]] van [[Troje]], en die dogter is van Koning Latinus van die [[Latyne|oorspronklike Latynse stamme]] oftewel ''Latini'', wat Rome dus met beide Troje en die Latyne verbind. Dionusios lê die verskillende weergawes van haar swangerskap en die tweeling se bevrugting uiteen, maar weier om een bo die ander te kies. Met verwysing na [[Fabius]], [[Lucius Cincius Alimentus|Cincius]], [[Cato die ouere|Porcius Cato]] en Piso, vertel Dionusios die mees algemene verhaal, waarvolgens die tweeling in die [[Tiber]] gegooi is; verlate gelaat is op die terrein van die [[ficus Ruminalis]]; en gered is deur 'n [[wolf]] wat hulle [[borsvoed|voed]] voor haar lêplek (die ''Lupercal''), voordat hulle deur [[Faustulus]] aangeneem word.<ref>Dionusios van Halikarnassos, ''Romeinse Oudhede'' Boek I, Hoofstuk 79</ref> Dionusios vertel 'n alternatiewe, "nie-fantastiese" weergawe van Romulus en Remus se geboorte, oorlewing en jeug. In hierdie weergawe het Numitor daarin geslaag om die tweeling by geboorte met twee ander babas te vervang.<ref>Dionusios van Halikarnassos, ''Romeinse Oudhede'' Boek I, Hoofstuk 84</ref> Die tweeling word deur hul oupa aan Faustulus gegee om deur hom en sy vrou, Laurentia, 'n voormalige prostituut, grootgemaak te word. Volgens Plutarchus was ''lupa'' (Latyns vir "wolf") 'n algemene term vir lede van haar beroep en dit het aanleiding gegee tot wolf-legende. ==== Uitval en stigting van Rome ==== Die tweeling ontvang 'n behoorlike opvoeding in die stad Gabii, voordat hulle uiteindelik beheer verkry oor die gebied waar Rome gebou moet word. Toe die tyd aangebreek het om die stad Rome te bou het die twee broers gestry oor die spesifieke heuwel waarop Rome gebou moes word. Romulus het die [[Palatyn]] verkies, en Remus die heuwel wat later sou staan as [[Remoria]] (moontlik die [[Aventyn]]). Uiteindelik het die twee besluit om die keuse oor te laat aan die gode, op advies van hul grootvader. Met gebruikmaking van die voëls as voortekens het die twee broers besluit dat "hy aan wie die meer gunstige voëls die eerste keer verskyn, moet die kolonie regeer en die leier daarvan wees."<ref>Dionusios van Halikarnassos, ''Romeinse Oudhede'' Boek I, Hoofstuk 85</ref> Aangesien Remus eerste nege aasvoëls gesien het, het hy beweer dat die gode hom gekies het en Romulus het beweer dat aangesien hy 'n groter (die "meer gunstige") aantal aasvoëls gesien het, die gode hom gekies het. Die twee broers en hul volgelinge kon nie tot 'n gevolgtrekking kom nie en het begin baklei, wat uiteindelik tot die dood van Remus gelei het. Na sy broer se dood het 'n bedroefde Romulus Remus op die plek van Remoria begrawe, wat die plek sy naam gegee het.<ref>Dionusios van Halikarnassos, ''Romeinse Oudhede'' Boek I, Hoofstuk 87</ref> Voordat die bou van die stad kon begin, het Romulus offers gebring en goeie voortekens ontvang. Hy het toe die bevolking beveel om rituele boetedoenings uit te voer vir hul skuld. Die stad se vestings is eerste gebou en daarna is huisvesting vir die bevolking gebou. Hy het die mense bymekaargebring en hulle 'n keuse gebied betreffende watter tipe regering hulle wou hê - monargie, demokrasie of oligargie - vir sy grondwet.<ref>T P Wiseman, ''Remembering the Roman Republic'' (2011) p. xviii-ix</ref> Na sy toespraak, wat dapperheid in oorlog in die buiteland en matigheid tuis verheerlik het, en waarin Romulus enige behoefte ontken het om aan bewind te bly, het die volk besluit om 'n koninkryk te bly en hom gevra om die koning daarvan te bly. Voordat hy aanvaar het, het hy gesoek na 'n teken van die gode se goedkeuring. Hy het gebid en 'n gunstige weerligstraal aanskou, waarna hy verklaar het dat geen koning die troon sal neem sonder om goedkeuring van die gode te ontvang nie. ==== Instellings ==== Dionusios het hierna 'n gedetailleerde weergawe van die 'Romulus'-grondwet verskaf, heel waarskynlik gebaseer op die werk van [[Marcus Terentius Varro|Varro]].<ref name="P Wiseman, 2011">T P Wiseman, ''Remembering the Roman Republic'' ( 2011) bl. xviii</ref> Romulus het Rome blykbaar in 3 stamme verdeel, elk met 'n tribuun in beheer. Elke stam is verdeel in 10 ''"curia"'', en elkeen daarvan in kleiner eenhede. Hy het die koninkryk se grondbesit tussen hulle verdeel, en Dionusios alleen onder ons gesag dring daarop aan dat dit in gelyke hoeveelhede gedoen is.<ref name="P Wiseman, 2011"/> Die [[Patrisiër]]-klas was geskei van die [[Plebe]]eiaanse klas; terwyl elke ''"curiae"'' verantwoordelik was vir die verskaffing van soldate in geval van oorlog. [[Lêer:Bernard van Orley - Romulus Gives Laws to the Roman People - WGA16696.jpg|duimnael|links|400px|Bernard van Orley, ''Romulus voorsien die wette aan die Romeinse mense'' – WGA16696]] 'n Stelsel van beskermheerskap (''clientela''), 'n Romeinse senaat (toegeskryf deur Dionusios aan Griekse invloed) en 'n persoonlike lyfwag van 300 van die sterkstes onder die adellikes is ook ingestel: laasgenoemde, die ''celeres'', is so genoem óf vir hul spoed óf, volgens Valerius Antias, vir hul bevelvoerder.<ref>T P Wiseman, ''Remembering the Roman Republic'' (2011) p. ii</ref> Skeiding van magte en maatreëls om mannekrag te vergroot is ook ingestel, asook Rome se godsdienstige gebruike en praktyke, en ’n verskeidenheid regsmaatreëls wat deur Dionusios geprys is. Weereens beskryf Dionusios die wette van ander nasies deeglik voordat hy die benadering van Romulus kontrasteer en sy werk prys. Die Romeinse wet wat die huwelik beheer, is volgens sy ''Oudhede'' 'n elegante dog eenvoudige verbetering bo dié van ander nasies, waarvan die meeste onder sy pen deurloop. Deur te verklaar dat vrouens gelyk sou deel in die besittings en gedrag van hul man, het Romulus deugsaamheid in eersgenoemde bevorder en mishandeling deur laasgenoemde afgeskrik. Vrouens kon by hul man se dood erf. 'n Vrou se owerspel was 'n ernstige misdaad, maar dronkenskap kan 'n versagtende faktor wees in die bepaling van die gepaste straf. As gevolg van Romulus se wette, beweer Dionusios dat nie 'n enkele Romeinse egpaar oor die volgende vyf eeue geskei het nie. Romulus se wette wat ouerlike regte reguleer, veral dié wat vaders toelaat om mag oor hul volwasse kinders te handhaaf, is ook as 'n verbetering bo dié van ander beskou; terwyl Dionusios verder met goedkeuring geskryf het oor hoe inheemse vrye Romeine tot twee vorme van indiensneming beperk is onder die wette van Romulus: boerdery en die weermag. Alle ander beroepe is gevul deur slawe of nie-Romeinse arbeid. Romulus het sy kantoor gebruik om nakoming van die wet aan te moedig. Sy hof was imposant en gevul met lojale soldate en hy was altyd vergesel van die [[lictor|12 liktors]] wat aangestel is om sy bediendes te wees. ==== Die verkragting van die Sabynse vroue en die dood van Romulus ==== [[Lêer:The Intervention of the Sabine Women.jpg|duimnael|regs|300px|''Die ingryping van die Sabynse vroue'', deur [[Jacques-Louis David]], 1799]] Na sy beskrywing van die instellings het Dionusios die beroemde Bruid-ontvoering van die Sabynse vroue beskryf en voorgestel dat die ontvoering 'n voorwendsel was vir 'n alliansie met die [[Sabyne]].<ref>R Hexter ed., Innovations of Antiquity (2013) p. 164</ref> Romulus wou verhoudings met naburige stede deur ondertrouery verstrek, maar nie een van hulle het die jong stad Rome waardig vir hul dogters gevind nie. Om dit te oorkom, het Romulus 'n fees ter ere van Neptunus (die "Consualia") gereël en die omliggende stede genooi om dit by te woon. Aan die einde van die fees het Romulus en die jong mans al die maagde by die fees gegryp en beplan om met hulle te trou volgens hulle gebruike.<ref>Dionusios van Halikarnassus, ''Romeinse Oudhede'' Boek II, Hoofstuk 12</ref><ref>G Miles, Livy (2018) p. 197</ref> In sy vertelling petisioneer die stede [[Caenina (dorp)|Caecina]], Crustumerium en Antemnae egter vir Tatius, koning van die [[Sabyne]], om hulle oorlogspoging te lei. Dit is eers na die beroemde ingryping van die Sabynse vroue dat die nasies ooreengekom het om 'n enkele koninkryk te vorm onder die gesamentlike heerskappy van Romulus en Tatius, en beide is verklaar tot ''Quirites''.<ref>Dionusios van Halikarnassus, ''Romeinse Oudhede'' Boek II, Hoofstuk 46</ref> Na die dood van Tatius het Romulus egter meer diktatoriaal geword, totdat hy dood is, hetsy deur goddelike of aardse optrede. Een verhaal vertel van 'n "duisternis" wat Romulus uit sy oorlogskamp na sy vader in die hemel geneem het.<ref name=":0">Dionusios van Halikarnassus, ''Romeinse Oudhede'' Boek II, Hoofstuk 56</ref> Nog 'n bron beweer dat Romulus deur sy Romeinse landgenote vermoor is nadat hy gyselaars vrygelaat het, en as gevolg van begunstiging en buitensporige wreedheid.<ref name=":0" /> == Impak == Daar word algemeen aanvaar dat [[Josephus]] se ''Ou geskiedenis van die Jode'' beïnvloed is deur Dionusios se ''Romeinse oudhede''. In onlangse jare word hierdie siening egter bestry deur verskeie skolastici en navorsers.<ref>{{Cite journal |last=Cowan |first=J. Andrew |date=2018-06-14 |title=A Tale of Two Antiquities: A Fresh Evaluation of the Relationship between the Ancient Histories of T. Flavius Josephus and Dionysius of Halicarnassus |url=https://brill.com/view/journals/jsj/49/4-5/article-p475_2.xml |journal=Journal for the Study of Judaism |volume=49 |issue=4-5 |pages=475–497 |doi=10.1163/15700631-12493228 |issn=1570-0631}}</ref>{{Clear}} == Uitgawes == * Versamelde werke geredigeer deur Friedrich Sylburg (1536–1596) (parallelle Grieks en Latyns) (Frankfurt 1586) ([https://books.google.com/books?id=PMgaIq4TBZEC beskikbaar by Google Boeke]) * Volledige uitgawe deur Johann Jakob Reiske (1774–1777){{sfn|Chisholm|1911}} * ''Archaeologia'' deur A. Kiessling (1860-1870) ([https://books.google.com/books?id=Tnc-AAAAcAAJ vol. 1], [https://books.google.com/books?id=U3c-AAAAcAAJ vol. 2], [https://books.google.com/books?id=RQ8MAAAAYAAJ vol. 3], [https://books.google.com/books?id=x5tAAAAAcAAJ vol. 4]) en V. Prou (1886) en C. Jacoby (1885–1925) ([https://archive.org/details/dionysihalicarna01dioniala vol. 1], [https://archive.org/details/dionysihalicarna02dioniala vol. 2], [https://archive.org/details/dionysihalicarna03dioniala vol. 3], [https://archive.org/details/dionysihalicarna04dioniala vol. 4], [https://archive.org/details/dionysihalicarna05dioniala supplementum]) {{sfn|Chisholm|1911}} * ''[https://archive.org/details/dionysiihalicarn01dion Opuscula]'' deur Hermann Usener en Ludwig Radermacher (1899-1929){{sfn|Chisholm|1911}} in die Teubner-reeks (vol. 1 bevat ''Kommentaar op die Attiese Redenaars'', ''Brief aan Ammaeus'', ''Oor die Bewonderenswaardige Styl van [[Demosthenes]]'', ''Oor die Karakter van [[Thucydides]]'', ''Brief aan Ammaeus oor Thucydides'', vol. 2 bevat ''Die Ordening van Woorde'', ''Oor Nabootsing'', ''Brief aan Pompeius'', ''Die Kuns van Retoriek'', ''Fragmente'') * ''Romeinse Oudhede'' deur V. Fromentin en J. H. Sautel (1998–), en ''Opuscula rhetorica'' deur Germaine Aujac (1978–), in die Budé-versameling * Engelse vertaling deur Edward Spelman (1758) ([https://books.google.com/books?id=NwEMAAAAYAAJ beskikbaar by Google Boeke]) * Vert. Earnest Cary, Drukpers van Harvard-universiteit, Loeb-klassieke Biblioteek: ** ''Roman Antiquities, I'', 1937. ** ''Roman Antiquities, II'', 1939. ** ''Roman Antiquities, III'', 1940. ** ''Roman Antiquities, IV'', 1943. ** ''Roman Antiquities, V'', 1945. ** ''Roman Antiquities, VI'', 1947. ** ''Roman Antiquities, VII'', 1950. * Vert. Stephen Usher, ''Critical Essays, I'', Drukpers van Harvard-universiteit, 1974, {{ISBN|978-0-674-99512-3}} * Vert. Stephen Usher, ''Critical Essays, II'', Drukpers van Harvard-universiteit, 1985, {{ISBN|978-0-674-99513-0}} == Verwysings == {{Verwysings|25em}} == Verdere leesstof == * Bonner, S. F. 1939. ''The literary treatises of Dionysius of Halicarnassus: A study in the development of critical method.'' Cambridge, Verenigde Koninkryk: Drukpers van die Universiteit van Cambridge. * Damon, C. 1991. ''Aesthetic response and technical analysis in the rhetorical writings of Dionysius of Halicarnassus.'' Museum Helveticum 48: 33–58. * Dionysius of Halicarnassus. 1975. ''On Thucydides.'' Vertaal, met kommentaar deur W. Kendrick Pritchett. Berkeley en Londen: Drukpers van die Universiteit van Kalifornië. * Gabba, Emilio. 1991. ''Dionysius and the history of archaic Rome.'' Berkeley: Drukpers van die Universiteit van Kalifornië. * Gallia, Andrew B. 2007. ''Reassessing the 'Cumaean Chronicle': Greek chronology and Roman history in Dionysius of Halicarnassus.'' Journal of Roman Studies 97: 50–67. * Jonge, Casper Constantijn de. 2008. ''Between Grammar and Rhetoric: Dionysius of Halicarnassus On Language, Linguistics and Literature.'' Leiden: Brill. * Jonge, Casper C. de, en Richard L. Hunter (red.). 2018. ''Dionysius of Halicarnassus and Augustan Rome''. Cambridge: Drukpers van die Universiteit van Cambridge. * {{cite book |last1=Palla |first1=Alessandra |title=La seconda epistola ad Ammeo di Dionigi di Alicarnasso: studi sulla tradizione manoscritta |date=2023 |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |location=Wiesbaden |isbn=9783954905379}} * Sacks, Kenneth. 1986. ''Rhetoric and speeches in Hellenistic historiography.'' Athenaeum 74: 383–95. * Usher, S. 1974–1985. ''Dionysius of Halicarnassus: The critical essays.'' 2 vols. Cambridge, MA, en Londen: Drukpers van Harvard-universiteit. * Wiater, N. 2011. ''The ideology of classicism: Language, history and identity in Dionysius of Halicarnassus.'' Berlyn en New York: De Gruyter. * Wooten, C. W. 1994. ''The Peripatetic tradition in the literary essays of Dionysius of Halicarnassus.'' In: Peripatetic rhetoric after Aristotle. Edited by W. W. Fortenbaugh and D. C. Mirhady, 121–30. Rutgers University Studies in Classical Humanities 6. New Brunswick, NJ: Transaction. == Eksterne skakels == {{wikisource author}} *[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/home.html Engelse vertaling van die Oudhede] (by LacusCurtius) *[https://archive.org/details/dionysiouhalikar00dion 1586 uitgawe met die oorspronklike Grieks by die Internet Archive] *[http://remacle.org/bloodwolf/historiens/denys/index.htm Griekse teks en Franse vertaling] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dionusios Van Halikarnassos}} [[Kategorie:Ou Griekse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in die 60's v.C.]] [[Kategorie:Sterftes in die 10's]] [[Kategorie:Geskiedkundiges]] 1btmnw3eny47aek9yput0u3sxr8zzjo 0 429463 2889783 2775835 2026-04-03T15:49:52Z Jcb 223 2889783 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas aanval | naam = Collier-townshipskietery | beeld = CollierTwp-LAFitness-ShootingScene.jpg | breedte = 250px | onderskrif = Die toneel by 'n LA Fitness-sentrum in Collier-township waar die skietery op 4 Augustus 2009 plaasgevind het. | plek = Collier-township, [[Pennsilvanië]], [[VSA]] | teiken = | datum = {{begindatum|2009|8|4|df=y}} | soort = Massaskietery, selfmoord | gesterf = 4, insluitende die aanvaller | beseer = 9<ref name="Channel" /> | name = George Sodini | metode = | wapens = Twee halfoutomatiese pistole, rewolwer<ref name="Channel" /> (selfmoordwapen) | motief = Vrouehaat, wraak vir beweerde seksuele en sosiale verwerping | geding = | skuldig = | vonnis = | vrygelaat = }} Die '''Collier-townshipskietery''', ook genoem die '''Bridgeville-LA Fitness-skietery''', was 'n massaskietery en selfmoord wat op 4 Augustus 2009 in 'n LA Fitness-gesondheidsklub in Collier-township, 'n voorstad van [[Pittsburgh]], [[Pennsilvanië]], plaasgevind het. Vier mense is dood, insluitende die aanvaller, George Sodini, wat homself doodgeskiet het. Nege ander mense is beseer.<ref name="Channel">{{cite news |url=http://www.thepittsburghchannel.com/news/20283352/detail.html |title=4 Dead In Collier Township Gym Shooting; Gunman Kills Self, Officials Say |date=August 4, 2009 |publisher=Internet Broadcasting Systems, Inc |pages=1 |accessdate=August 5, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090814060514/http://www.thepittsburghchannel.com/news/20283352/detail.html |archivedate=August 14, 2009 |url-status=dead |df=mdy-all }}</ref> Die gesondheidsentrum is sowat 16&nbsp;km suid van Pittsburgh,<ref name="Reuters">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE5740C620090805|title=Four shot dead at Pennsylvania gym|last=Barnes|first=Jonathan|date=August 5, 2009|publisher=Thomson Reuters|accessdate=August 5, 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090821180259/https://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE5740C620090805| archivedate= August 21, 2009 | url-status= live}}</ref> in die Great Southern Shopping Center in Collier-township. ==Aanval== Die skietery het plaasgevind in 'n aërobiese klas vir vroue in die LA Fitness-sentrum. Volgens die polisie het die skieter by die klas ingeloop, 'n gimsak op die grond geplaas, die ligte afgesit en begin skiet. Hy het 52 skote met twee halfoutomatiese pistole afgevuur voordat hy homself met 'n rewolwer in die kop geskiet het.<ref name="Channel" /><ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.ctvnews.ca/gunman-in-health-club-shooting-a-48-year-old-loner-1.422779|title=Gunman in health club shooting a 48-year-old loner|newspaper=CTVNews-CA|access-date=2016-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170603121233/http://www.ctvnews.ca/gunman-in-health-club-shooting-a-48-year-old-loner-1.422779|archive-date=June 3, 2017|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> Nog 'n halfoutomatiese pistool, wat in sy sak gevind is, is nie afgevuur nie.<ref>[https://abcnews.go.com/GMA/story?id=8264736&page=1 George Sodini Posted 2 Web Sites, Online Videos Before Pennsylvania Gym Shooting], ABC News (6 Augustus 2009)</ref> Drie vroue en die skieter is dood, en nege ander mense is gewond. ==Skieter== George Alfred Sodini (30 September 1960<ref>[https://abcnews.go.com/US/story?id=8258001&page=1 George Sodini, La Fitness shooter] (August 5, 2009)</ref> - 4 Augustus 2009), 'n 48-jarige stelselontleder by die regsfirma K&L Gates en 'n inwoner van Scott-township, Pennsilvanië, is as die skieter geïdentifiseer.<ref>{{cite web|url=http://abovethelaw.com/2009/08/kl_gates_shooter_george_sodini.php|title=LA Fitness Shooter Worked at K&L Gates|last=Hill|first=Kashmir|date=August 5, 2009|work=Above the Law|accessdate=2009-08-05|df=mdy-all|archive-date=2009-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090808192536/http://abovethelaw.com/2009/08/kl_gates_shooter_george_sodini.php|url-status=dead}}</ref> Hy het geskryf oor sy plan om 'n skietery uit te voer en dit genoem die "uitgangsplan".<ref name=":0" /> Hy het ook onthul hy wou vroeër dié jaar 'n skietery uitvoer, maar sy moed het hom begewe. Volgens sy [[webtuiste]] was hy "nooit getroud nie". Hy skryf: "Moontlik sal 99% van die mense wat my ken, nie eens dink ek is so gek nie." Sodini het na berig word 'n nota in sy gimsak gelos waarin hy sê hy haat vroue.<ref name="Tribune">{{cite news|url=http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/multimedia/s_636758.html|title=Gunman kills 3, wounds 9, before killing self at Collier fitness club|last=Tribune-Review|first=Staff|date=August 5, 2009|publisher=Tribune-Review Publishing Co.|accessdate=August 5, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090808064502/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/multimedia/s_636758.html|archive-date=August 8, 2009|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> Sowat 'n week ná die moorde is onthul Sodini het op 28&nbsp;Julie 2009 'n onaktiewe [[handgranaat]] saam met hom op 'n bus geneem. Nadat die persoon wat langs hom gesit het die polisie verwittig het, is hy ondervra, maar nie aangekla nie.<ref>{{cite web |title=LA Fitness Shooter Brought Non-Live Grenade On Port Authority Bus – kdka.com |url=http://kdka.com/local/george.sodini.grenade.2.1121967.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090813071712/http://kdka.com/local/george.sodini.grenade.2.1121967.html |archivedate=August 13, 2009 |url-status=dead |accessdate=August 11, 2009 |df=mdy-all }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = 2009 Collier Township shooting}} {{Normdata}} [[Kategorie:Massamoorde]] m4ja5x3ab7ce056b2gch3bfl0k2aw60 2889809 2889783 2026-04-03T17:30:43Z JMK 649 koord 2889809 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas aanval | naam = Collier-townshipskietery | beeld = CollierTwp-LAFitness-ShootingScene.jpg | breedte = 250px | onderskrif = Die toneel by 'n LA Fitness-sentrum in Collier-township waar die skietery op 4 Augustus 2009 plaasgevind het. | plek = Collier-township, [[Pennsilvanië]], [[VSA]] | teiken = | datum = {{begindatum|2009|8|4|df=y}} | soort = Massaskietery, selfmoord | gesterf = 4, insluitende die aanvaller | beseer = 9<ref name="Channel" /> | name = George Sodini | metode = | wapens = Twee halfoutomatiese pistole, rewolwer<ref name="Channel" /> (selfmoordwapen) | motief = Vrouehaat, wraak vir beweerde seksuele en sosiale verwerping | geding = | skuldig = | vonnis = | vrygelaat = }} Die '''Collier-townshipskietery''', ook genoem die '''Bridgeville-LA Fitness-skietery''', was 'n massaskietery en selfmoord wat op 4 Augustus 2009 in 'n LA Fitness-gesondheidsklub in Collier-township, 'n voorstad van [[Pittsburgh]], [[Pennsilvanië]], plaasgevind het. Vier mense is dood, insluitende die aanvaller, George Sodini, wat homself doodgeskiet het. Nege ander mense is beseer.<ref name="Channel">{{cite news |url=http://www.thepittsburghchannel.com/news/20283352/detail.html |title=4 Dead In Collier Township Gym Shooting; Gunman Kills Self, Officials Say |date=August 4, 2009 |publisher=Internet Broadcasting Systems, Inc |pages=1 |accessdate=August 5, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090814060514/http://www.thepittsburghchannel.com/news/20283352/detail.html |archivedate=August 14, 2009 |url-status=dead |df=mdy-all }}</ref> Die gesondheidsentrum is sowat 16&nbsp;km suid van Pittsburgh,<ref name="Reuters">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE5740C620090805|title=Four shot dead at Pennsylvania gym|last=Barnes|first=Jonathan|date=August 5, 2009|publisher=Thomson Reuters|accessdate=August 5, 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090821180259/https://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE5740C620090805| archivedate= August 21, 2009 | url-status= live}}</ref> in die Great Southern Shopping Center in Collier-township. ==Aanval== Die skietery het plaasgevind in 'n aërobiese klas vir vroue in die LA Fitness-sentrum. Volgens die polisie het die skieter by die klas ingeloop, 'n gimsak op die grond geplaas, die ligte afgesit en begin skiet. Hy het 52 skote met twee halfoutomatiese pistole afgevuur voordat hy homself met 'n rewolwer in die kop geskiet het.<ref name="Channel" /><ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.ctvnews.ca/gunman-in-health-club-shooting-a-48-year-old-loner-1.422779|title=Gunman in health club shooting a 48-year-old loner|newspaper=CTVNews-CA|access-date=2016-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170603121233/http://www.ctvnews.ca/gunman-in-health-club-shooting-a-48-year-old-loner-1.422779|archive-date=June 3, 2017|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> Nog 'n halfoutomatiese pistool, wat in sy sak gevind is, is nie afgevuur nie.<ref>[https://abcnews.go.com/GMA/story?id=8264736&page=1 George Sodini Posted 2 Web Sites, Online Videos Before Pennsylvania Gym Shooting], ABC News (6 Augustus 2009)</ref> Drie vroue en die skieter is dood, en nege ander mense is gewond. ==Skieter== George Alfred Sodini (30 September 1960<ref>[https://abcnews.go.com/US/story?id=8258001&page=1 George Sodini, La Fitness shooter] (August 5, 2009)</ref> - 4 Augustus 2009), 'n 48-jarige stelselontleder by die regsfirma K&L Gates en 'n inwoner van Scott-township, Pennsilvanië, is as die skieter geïdentifiseer.<ref>{{cite web|url=http://abovethelaw.com/2009/08/kl_gates_shooter_george_sodini.php|title=LA Fitness Shooter Worked at K&L Gates|last=Hill|first=Kashmir|date=August 5, 2009|work=Above the Law|accessdate=2009-08-05|df=mdy-all|archive-date=2009-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090808192536/http://abovethelaw.com/2009/08/kl_gates_shooter_george_sodini.php|url-status=dead}}</ref> Hy het geskryf oor sy plan om 'n skietery uit te voer en dit genoem die "uitgangsplan".<ref name=":0" /> Hy het ook onthul hy wou vroeër dié jaar 'n skietery uitvoer, maar sy moed het hom begewe. Volgens sy [[webtuiste]] was hy "nooit getroud nie". Hy skryf: "Moontlik sal 99% van die mense wat my ken, nie eens dink ek is so gek nie." Sodini het na berig word 'n nota in sy gimsak gelos waarin hy sê hy haat vroue.<ref name="Tribune">{{cite news|url=http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/multimedia/s_636758.html|title=Gunman kills 3, wounds 9, before killing self at Collier fitness club|last=Tribune-Review|first=Staff|date=August 5, 2009|publisher=Tribune-Review Publishing Co.|accessdate=August 5, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090808064502/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/multimedia/s_636758.html|archive-date=August 8, 2009|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> Sowat 'n week ná die moorde is onthul Sodini het op 28&nbsp;Julie 2009 'n onaktiewe [[handgranaat]] saam met hom op 'n bus geneem. Nadat die persoon wat langs hom gesit het die polisie verwittig het, is hy ondervra, maar nie aangekla nie.<ref>{{cite web |title=LA Fitness Shooter Brought Non-Live Grenade On Port Authority Bus – kdka.com |url=http://kdka.com/local/george.sodini.grenade.2.1121967.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090813071712/http://kdka.com/local/george.sodini.grenade.2.1121967.html |archivedate=August 13, 2009 |url-status=dead |accessdate=August 11, 2009 |df=mdy-all }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = 2009 Collier Township shooting}} {{Normdata}} {{koördinate|40|22|11|N|80|06|14|W|aansig=titel}} [[Kategorie:Massamoorde]] 0j40kptcmmwc4ricmydn0e17pz6jdc1 2889814 2889809 2026-04-03T17:53:07Z Aliwal2012 39067 2889814 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas aanval | naam = Collier-townshipskietery | beeld = CollierTwp-LAFitness-ShootingScene.jpg | breedte = 250px | onderskrif = Die toneel by 'n LA Fitness-sentrum in Collier-township waar die skietery op 4 Augustus 2009 plaasgevind het. | plek = Collier-township, [[Pennsilvanië]], [[VSA]] | teiken = | datum = {{begindatum|2009|8|4|df=y}} | soort = Massaskietery, selfmoord | gesterf = 4, insluitende die aanvaller | beseer = 9<ref name="Channel" /> | name = George Sodini | metode = | wapens = Twee halfoutomatiese pistole, rewolwer<ref name="Channel" /> (selfmoordwapen) | motief = Vrouehaat, wraak vir beweerde seksuele en sosiale verwerping | geding = | skuldig = | vonnis = | vrygelaat = }} Die '''Collier-townshipskietery''', ook genoem die '''Bridgeville-LA Fitness-skietery''', was 'n massaskietery en selfmoord wat op 4 Augustus 2009 in 'n LA Fitness-gesondheidsklub in Collier-township, 'n voorstad van [[Pittsburgh]], [[Pennsilvanië]], plaasgevind het. Vier mense is dood, insluitende die aanvaller, George Sodini, wat homself doodgeskiet het. Nege ander mense is beseer.<ref name="Channel">{{cite news |url=http://www.thepittsburghchannel.com/news/20283352/detail.html |title=4 Dead In Collier Township Gym Shooting; Gunman Kills Self, Officials Say |date=August 4, 2009 |publisher=Internet Broadcasting Systems, Inc |pages=1 |accessdate=August 5, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090814060514/http://www.thepittsburghchannel.com/news/20283352/detail.html |archivedate=August 14, 2009 |url-status=dead |df=mdy-all }}</ref> Die gesondheidsentrum is sowat 16&nbsp;km suid van Pittsburgh,<ref name="Reuters">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE5740C620090805|title=Four shot dead at Pennsylvania gym|last=Barnes|first=Jonathan|date=August 5, 2009|publisher=Thomson Reuters|accessdate=August 5, 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090821180259/https://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE5740C620090805| archivedate= August 21, 2009 | url-status= live}}</ref> in die Great Southern Winkelsentrum in Collier-township. ==Aanval== Die skietery het plaasgevind in 'n aërobiese klas vir vroue in die LA Fitness-sentrum. Volgens die polisie het die skieter by die klas ingeloop, 'n sportsak op die grond geplaas, die ligte afgeskakel en begin skiet. Hy het 52 skote met twee halfoutomatiese pistole afgevuur voordat hy homself met 'n rewolwer in die kop geskiet het.<ref name="Channel" /><ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.ctvnews.ca/gunman-in-health-club-shooting-a-48-year-old-loner-1.422779|title=Gunman in health club shooting a 48-year-old loner|newspaper=CTVNews-CA|access-date=2016-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170603121233/http://www.ctvnews.ca/gunman-in-health-club-shooting-a-48-year-old-loner-1.422779|archive-date=June 3, 2017|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> Nog 'n halfoutomatiese pistool, wat in sy sak gevind is, is nie afgevuur nie.<ref>[https://abcnews.go.com/GMA/story?id=8264736&page=1 George Sodini Posted 2 Web Sites, Online Videos Before Pennsylvania Gym Shooting], ABC News (6 Augustus 2009)</ref> Drie vroue en die skieter is dood, en nege ander mense is gewond. ==Skieter== George Alfred Sodini (30 September 1960<ref>[https://abcnews.go.com/US/story?id=8258001&page=1 George Sodini, La Fitness shooter] (August 5, 2009)</ref> – 4 Augustus 2009), 'n 48-jarige stelselontleder by die regsfirma K&L Gates en 'n inwoner van Scott-township, Pennsilvanië, is as die skieter geïdentifiseer.<ref>{{cite web|url=http://abovethelaw.com/2009/08/kl_gates_shooter_george_sodini.php|title=LA Fitness Shooter Worked at K&L Gates|last=Hill|first=Kashmir|date=August 5, 2009|work=Above the Law|accessdate=2009-08-05|df=mdy-all|archive-date=2009-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090808192536/http://abovethelaw.com/2009/08/kl_gates_shooter_george_sodini.php|url-status=dead}}</ref> Hy het geskryf oor sy plan om 'n skietery uit te voer en dit die "uitgangsplan" genoem.<ref name=":0" /> Hy het ook onthul hy wou vroeër dié jaar 'n skietery uitvoer, maar sy moed het hom begewe. Volgens sy [[webtuiste]] was hy "nooit getroud nie". Hy skryf: "Moontlik sal 99% van die mense wat my ken, nie eens dink dat ek so gek is nie." Sodini het na berig word 'n nota in sy gimsak agtergelaat waarin hy sê hy haat vroue.<ref name="Tribune">{{cite news|url=http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/multimedia/s_636758.html|title=Gunman kills 3, wounds 9, before killing self at Collier fitness club|last=Tribune-Review|first=Staff|date=August 5, 2009|publisher=Tribune-Review Publishing Co.|accessdate=August 5, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090808064502/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/multimedia/s_636758.html|archive-date=August 8, 2009|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> Sowat 'n week ná die massamoord is onthul Sodini het op 28&nbsp;Julie 2009 'n onaktiewe [[handgranaat]] saam met hom op 'n bus geneem. Nadat die persoon wat langs hom gesit het die polisie verwittig het, is hy ondervra, maar nie aangekla nie.<ref>{{cite web |title=LA Fitness Shooter Brought Non-Live Grenade On Port Authority Bus – kdka.com |url=http://kdka.com/local/george.sodini.grenade.2.1121967.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090813071712/http://kdka.com/local/george.sodini.grenade.2.1121967.html |archivedate=August 13, 2009 |url-status=dead |accessdate=August 11, 2009 |df=mdy-all }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = 2009 Collier Township shooting}} {{Normdata}} {{koördinate|40|22|11|N|80|06|14|W|aansig=titel}} [[Kategorie:Massamoorde]] qpnvyd6sce1i0h3o381gz7bnjx0h03t 0 451608 2889803 2826101 2026-04-03T17:09:58Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889803 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Beeld:Malmo_FF_logo.svg|senter|raamloos|150px]]| klubnaam = Malmö FF | vollenaam = Malmö Fotbollförening | stigting = {{Start date and age|1910|2|24|df=y}}| stadion = Eleda Stadion, [[Malmö]] | kapasiteit = 22 500 | voorsitter = Zlatko Rihter| afrigter = {{vlagikoon|Spanje}} Miguel Ángel Ramírez| liga = Allsvenskan | seisoen = 2024 | posisie = 1. posisie | | patroon_la1 = _malmo24h | patroon_b1 = _malmo24h | patroon_ra1 = _malmo24h | patroon_sh1 = _malmo24h | patroon_so1 = | linkerarm1 = 77BBFF | liggaam1 = 77BBFF | regterarm1 = 77BBFF | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 77BBFF | patroon_la2 = _malmo24a | patroon_b2 = _malmo24a | patroon_ra2 = _malmo24a | patroon_sh2 = _malmo24a | patroon_so2 = | linkerarm2 = 00004F | liggaam2 = 00004F | regterarm2 = 00004F | broek2 = 00004F | kouse2 = 00004F ||bynaam=''Di blåe'' (Die Bloues)}} '''Malmö Fotbollförening''' (<small>[[Sweeds|Sweedse]] uitspraak:</small> [ˈmâlːmøː ˈfûːtbɔlːfœˌreːnɪŋ]), algemeen bekend as '''Malmö FF''' of eenvoudig '''MFF''', is ’n [[Swede|Sweedse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] wat sy basis in [[Malmö]], [[Skåne]] het. Hulle ding mee in die Allsvenskan, die hoogste afdeling van Sweedse sokker, en speel hul tuiswedstryde by die Eleda Stadion. Malmö FF is Swede se mees suksesvolle sokkerklub in terme van binnelandse trofeë.<ref name="Facts">{{cite web |title=Fakta |url=http://www.mff.se/Ditt_MFF/Om_klubben/Fakta.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910212225/http://www.mff.se/Ditt_MFF/Om_klubben/Fakta.aspx |archive-date=10 September 2012 |access-date=22 August 2012 |work=mff.se |publisher=Malmö FF |language=sv}}</ref> Hulle het 24 Sweedse kampioenskappe en 16 beker-titels gewen – albei is nasionale rekords.<ref name="Svff">{{cite web |title=Malmö FF |url=https://svenskfotboll.se/allsvenskan/lag/?flid=25517 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130516002847/http://svenskfotboll.se/allsvenskan/lag/?flid=25517 |archive-date=16 May 2013 |access-date=22 August 2012 |work=svenskfotboll.se |publisher=The Swedish Football Association |language=sv }}</ref> Die klub is in 1910 gestig en is geaffilieer met die Skåne Sokkervereniging. Hulle het hul eerste nasionale titel in 1944 gewen.<ref>{{cite web | url=http://www.skaneboll.se/forbund/foreningar/?feid=10661 | title=Kontaktuppgifter och tävlingar | work=skaneboll.se | publisher=Skånes Fotbollförbund | access-date=22 August 2012 | language=sv | archive-date=17 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120317024838/http://www.skaneboll.se/forbund/foreningar/?feid=10661 | url-status=dead }}</ref><ref name="Allsvenskan & Swedish champions">{{cite web | url=https://svenskfotboll.se/allsvenskan/historik/ | title=Svenska mästare 1896–1925, 1931– | work=svenskfotboll.se | publisher=The Swedish Football Association | access-date=22 August 2012 | language=sv | archive-url=https://web.archive.org/web/20091202133827/http://svenskfotboll.se/allsvenskan/historik/ | archive-date=2 December 2009 | url-status=dead | df=dmy-all }}</ref> Die klub se mees suksesvolle tydperk was gedurende die 1970’s, toe hulle vyf Sweedse kampioenskappe en vier Svenska Cupen-titels gewen het, en die enigste klub van die Nordiese lande geword het wat ’n [[UEFA Champions League|Europese Beker- of UEFA Kampioeneliga]]-eindstryd bereik het. Hulle het as naaswenner geëindig in die 1978–79 Europese Beker, nadat hulle 1–0 teen die Engelse klub [[Nottingham Forest]] in die eindstryd verloor het.<ref name="1978/79: Forest join élite club">{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=1978/index.html |title=1978/79: Forest join élite club |publisher=UEFA |access-date=22 August 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501063247/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season%3D1978/index.html |archive-date= 1 May 2011 }}</ref> Malmö FF is ook die enigste Nordiese klub wat aan die [[Interkontinentale Beker]] deelgeneem het – die voorganger van die [[FIFA-Klubwêreldbeker]] – deur in die 1979-uitgawe te speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50152/profile/history/index.html|title=Malmö FF history according to Uefa|date=26 December 2019|access-date=27 December 2019|archive-date=25 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180625210911/http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50152/profile/history/index.html|url-status=dead}}</ref> Die klub is die leier op die algehele Allsvenskan-marathontabel, wat beteken dat hulle die meeste oorwinnings in die geskiedenis van die Allsvenskan behaal het. Hulle lei ook in terme van die meeste doele aangeteken. Malmö FF se bynaam is ''Di blåe'' (“Die Bloues”), en hul kleure is ligblou en wit. Dit word weerspieël in hul trui: ligblou hemde, wit kortbroeke en ligblou kouse. Die klub het twee gevestigde mededingende teenstanders: ’n streeksderby teen mede-Skåne-klub Helsingborgs IF, en ’n sterk kompetisierivaliteit met [[IFK Göteborg]]. Daar is ook ’n historiese rivaliteit met IFK Malmö, wat tans in die vierde vlak van die Sweedse ligastelsel speel. MFF Support is die klub se amptelike ondersteunersvereniging.<ref name="Support">{{cite web|url=http://www.mff-familjen.se/mff-support/mff-support-2/ |title=Vad är MFF Support? |work=mff-familjen.se |publisher=MFF Familjen |access-date=22 August 2012 |language=sv |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120809054415/http://www.mff-familjen.se/mff-support/mff-support-2/ |archive-date=9 August 2012 }}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.mff.se/ Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|Malmö FF}} {{Portaalbalk|Sokker|Sport}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Malmö FF}} [[Kategorie:Sweedse sokkerklubs]] 8zm6ick1r6a5bdkxlchw6v9g4pf5f4o 2889804 2889803 2026-04-03T17:10:57Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889804 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Beeld:Malmo_FF_logo.svg|senter|raamloos|150px]]| klubnaam = Malmö FF | vollenaam = Malmö Fotbollförening | stigting = {{Start date and age|1910|2|24|df=y}}| stadion = Eleda Stadion, [[Malmö]] | kapasiteit = 22 500 | voorsitter = Zlatko Rihter| afrigter = {{vlagikoon|Spanje}} Miguel Ángel Ramírez| liga = Allsvenskan | seisoen = 2025 | posisie = 6de posisie | | patroon_la1 = _malmo24h | patroon_b1 = _malmo24h | patroon_ra1 = _malmo24h | patroon_sh1 = _malmo24h | patroon_so1 = | linkerarm1 = 77BBFF | liggaam1 = 77BBFF | regterarm1 = 77BBFF | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 77BBFF | patroon_la2 = _malmo24a | patroon_b2 = _malmo24a | patroon_ra2 = _malmo24a | patroon_sh2 = _malmo24a | patroon_so2 = | linkerarm2 = 00004F | liggaam2 = 00004F | regterarm2 = 00004F | broek2 = 00004F | kouse2 = 00004F |bynaam=''Di blåe'' (Die Bloues)}} '''Malmö Fotbollförening''' (<small>[[Sweeds|Sweedse]] uitspraak:</small> [ˈmâlːmøː ˈfûːtbɔlːfœˌreːnɪŋ]), algemeen bekend as '''Malmö FF''' of eenvoudig '''MFF''', is ’n [[Swede|Sweedse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] wat sy basis in [[Malmö]], [[Skåne]] het. Hulle ding mee in die Allsvenskan, die hoogste afdeling van Sweedse sokker, en speel hul tuiswedstryde by die Eleda Stadion. Malmö FF is Swede se mees suksesvolle sokkerklub in terme van binnelandse trofeë.<ref name="Facts">{{cite web |title=Fakta |url=http://www.mff.se/Ditt_MFF/Om_klubben/Fakta.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910212225/http://www.mff.se/Ditt_MFF/Om_klubben/Fakta.aspx |archive-date=10 September 2012 |access-date=22 August 2012 |work=mff.se |publisher=Malmö FF |language=sv}}</ref> Hulle het 24 Sweedse kampioenskappe en 16 beker-titels gewen – albei is nasionale rekords.<ref name="Svff">{{cite web |title=Malmö FF |url=https://svenskfotboll.se/allsvenskan/lag/?flid=25517 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130516002847/http://svenskfotboll.se/allsvenskan/lag/?flid=25517 |archive-date=16 May 2013 |access-date=22 August 2012 |work=svenskfotboll.se |publisher=The Swedish Football Association |language=sv }}</ref> Die klub is in 1910 gestig en is geaffilieer met die Skåne Sokkervereniging. Hulle het hul eerste nasionale titel in 1944 gewen.<ref>{{cite web | url=http://www.skaneboll.se/forbund/foreningar/?feid=10661 | title=Kontaktuppgifter och tävlingar | work=skaneboll.se | publisher=Skånes Fotbollförbund | access-date=22 August 2012 | language=sv | archive-date=17 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120317024838/http://www.skaneboll.se/forbund/foreningar/?feid=10661 | url-status=dead }}</ref><ref name="Allsvenskan & Swedish champions">{{cite web | url=https://svenskfotboll.se/allsvenskan/historik/ | title=Svenska mästare 1896–1925, 1931– | work=svenskfotboll.se | publisher=The Swedish Football Association | access-date=22 August 2012 | language=sv | archive-url=https://web.archive.org/web/20091202133827/http://svenskfotboll.se/allsvenskan/historik/ | archive-date=2 December 2009 | url-status=dead | df=dmy-all }}</ref> Die klub se mees suksesvolle tydperk was gedurende die 1970’s, toe hulle vyf Sweedse kampioenskappe en vier Svenska Cupen-titels gewen het, en die enigste klub van die Nordiese lande geword het wat ’n [[UEFA Champions League|Europese Beker- of UEFA Kampioeneliga]]-eindstryd bereik het. Hulle het as naaswenner geëindig in die 1978–79 Europese Beker, nadat hulle 1–0 teen die Engelse klub [[Nottingham Forest]] in die eindstryd verloor het.<ref name="1978/79: Forest join élite club">{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=1978/index.html |title=1978/79: Forest join élite club |publisher=UEFA |access-date=22 August 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501063247/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season%3D1978/index.html |archive-date= 1 May 2011 }}</ref> Malmö FF is ook die enigste Nordiese klub wat aan die [[Interkontinentale Beker]] deelgeneem het – die voorganger van die [[FIFA-Klubwêreldbeker]] – deur in die 1979-uitgawe te speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50152/profile/history/index.html|title=Malmö FF history according to Uefa|date=26 December 2019|access-date=27 December 2019|archive-date=25 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180625210911/http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50152/profile/history/index.html|url-status=dead}}</ref> Die klub is die leier op die algehele Allsvenskan-marathontabel, wat beteken dat hulle die meeste oorwinnings in die geskiedenis van die Allsvenskan behaal het. Hulle lei ook in terme van die meeste doele aangeteken. Malmö FF se bynaam is ''Di blåe'' (“Die Bloues”), en hul kleure is ligblou en wit. Dit word weerspieël in hul trui: ligblou hemde, wit kortbroeke en ligblou kouse. Die klub het twee gevestigde mededingende teenstanders: ’n streeksderby teen mede-Skåne-klub Helsingborgs IF, en ’n sterk kompetisierivaliteit met [[IFK Göteborg]]. Daar is ook ’n historiese rivaliteit met IFK Malmö, wat tans in die vierde vlak van die Sweedse ligastelsel speel. MFF Support is die klub se amptelike ondersteunersvereniging.<ref name="Support">{{cite web|url=http://www.mff-familjen.se/mff-support/mff-support-2/ |title=Vad är MFF Support? |work=mff-familjen.se |publisher=MFF Familjen |access-date=22 August 2012 |language=sv |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120809054415/http://www.mff-familjen.se/mff-support/mff-support-2/ |archive-date=9 August 2012 }}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.mff.se/ Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|Malmö FF}} {{Portaalbalk|Sokker|Sport}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Malmö FF}} [[Kategorie:Sweedse sokkerklubs]] n7wlq6bcq2avexg05mwzsg5hlvptm40 0 452192 2889896 2886858 2026-04-04T06:47:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889896 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouekrieketspan | naam = Nieu-Seeland | beeld = Kenteken van die Nieu-Seelandse nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan | bynaam = ''White Ferns'' | konferensie = [[Nieu-Seeland Krieket]] (NZC) | kaptein = [[Suzie Bates]] | afrigter = {{vlagikoon|Australië}} [[Ben Sawyer]] | toetsstatusjaar = 1935 | ikr_status = Volle lid | ikr_aansluiting = 1926 | ikr_streek = [[IKR Oos-Asië-Oseanië|Oos-Asië-Oseanië]] | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = 5de | beste_edi-rang = 2de | t20i-rang = 4de | beste_t20i-rang = 3de | eerste_toets = t {{Crv-EN}} op [[Lancasterpark]], [[Christchurch]]; 16–18 Februarie 1935 | mees_onlangse_toets = t {{Crv-EN}} op [[North Marine Road Ground]], [[Scarborough]]; 21–24 Augustus 2004 | aantal_toetse = 45 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 2/10 (4,44%)<br />(0 gelykop, 33 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis) | vk_verskynings = 3/3 | vk_eerste = 2014–16 | vk_beste = Derde plek (in 2014–16) | eerste_edi = t {{vlagland|Trinidad en Tobago}} op Clarence Park, St Albans; 23 Junie 1973 | mees_onlangse_edi = t {{Crv-EN}} op [[ACA-VDCA-krieketstadion]], [[Visakhapatnam]]; 26 Oktober 2025 | aantal_edis = 400 | aantal_edis_vanjaar = 10 | edi-rekord = 191/195 (49,10%)<br />(3 gelykop, 11 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 3/4<br />(0 gelykop, 3 onbeslis) | vwb_verskynings = 13/13 | vwb_eerste = [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] | vwb_beste = '''Kampioen''' (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]]) | vkt_verskynings = | vkt_eerste = | vkt_beste = | eerste_t20i = t {{Crv-EN}} op [[County-krieketveld, Hove|County-krieketveld]], [[Hove]]; 5 Augustus 2004 | mees_onlangse_t20i = t {{Crv-AU}} op [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]; 26 Maart 2025 | aantal_t20is = 188 | aantal_t20is_vanjaar = 6 | t20i-rekord = 100/81 (54,34%)<br />(3 gelykop, 4 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 1/4<br />(0 gelykop, 1 onbeslis) | vwt20-verskynings = 9/9 | eerste_vwt20 = [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] | beste_vwt20 = '''Kampioen''' (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _collar | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FFFFF6 | h_liggaam = FFFFF6 | h_regterarm = FFFFF6 | h_broek = FFFFF6 | a_patroon_la = _fig12t | a_patroon_b = _nz_odi_2526 | a_patroon_ra = _fig12t | a_patroon_broek = | a_linkerarm = 000000 | a_liggaam = 000000 | a_regterarm = 000000 | a_broek = 000000 | t_patroon_la = _black_transparent_blue_hoops | t_patroon_b = _nz_t20i_2526 | t_patroon_ra = _black_transparent_blue_hoops | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 000000 | t_liggaam = 000000 | t_regterarm = 000000 | t_broek = 000000 }} Die '''Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan''' ([[Engels]]: ''New Zealand women’s national cricket team'', afgekort ''New Zealand Women'' of ''New Zealand W''), met die bynaam ''White Ferns'', is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Nieu-Seeland]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Nieu-Seeland Krieket]] (''NZC'', van Engels: ''New Zealand Cricket'') en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Ná [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] en [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] is Nieu-Seeland die derde oudste vrouekrieketspan in internasionale krieket en het in 1935 in sy eerste toetswedstryd teen Engeland gespeel. Nieu-Seeland se beste prestasies tot dusver is een titel elk tydens [[vrouekrieketwêreldbeker]]- (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]]) en [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]). Nieu-Seeland is tans (Oktober 2025) vyfde op die IKR-vroue-eendagranglys en vierde op die Twintig20-vrouewêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |title=Women's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Oktober 2025 |accessdate=27 Oktober 2025 |archive-date= 3 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250203132746/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Oktober 2025 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> Een voormalige Nieu-Seelandse speler is in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nieu-Seeland Krieket}} Die beheerliggaam van krieket in Nieu-Seeland, Nieu-Seeland Krieket (''NZC'', ''New Zealand Cricket''), is op 27 Desember 1894 as die Nieu-Seeland Krieketraad gestig (''NZCC'', ''New Zealand Cricket Council'') en is die toesighouer van die Nieu-Seelandse nasionale krieketspanne.<ref name="Press">{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP18941228.2.12 |title=Cricket Conference: Formation of a New Zealand Council |publisher=Press |page=3 |volume=LI |issue=8987 |date=28 Desember 1894 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> Sedert 31 Mei 1926 is Nieu-Seeland ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) en mag dus toetskrieket speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/new-zealand-cricket |title=New Zealand Cricket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> Nieu-Seeland Krieket bestuur al die Nieu-Seeland-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en vir die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is Nieu-Seeland Krieket verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nieu-Seelandse span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Nieu-Seeland oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Oorsprong === [[Lêer:New Zealand women's cricket team, United Kingdom tour of 1954.jpg|duimnael|links|Die Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan tydens hul 1954-toer na Engeland]] Die eerste gedokumenteerde vrouekrieketwedstryd in Nieu-Seeland het in 1886 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] plaasgevind. Daarna is talle klubs gestig, waardeur die sport vir vroue ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] in die land gevestig het. Die eerste provinsiale beheerliggame is ná 1928 gestig en nadat in 1933 die [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engelse span]] aangebied het om tydens hul 1934/35-toer na Australië ook Nieu-Seeland te besoek, het die sport se ontwikkeling ’n groot hupstoot gekry.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/women-together/new-zealand-womens-cricket-council |title=New Zealand Women's Cricket Council 1933–1992 |publisher=New Zealand History |author=Prue Hyman |accessdate=7 April 2022}}</ref> Gevolglik is die Nieu-Seelandse Vrouekrieketraad (''New Zealand Women’s Cricket Council'') gestig wat die land se vrouekrieket gereël en ’n nasionale span benoem het wat as die derde span internasionale wedstryde gespeel het. Die nasionale span se eerste ontmoeting met Engeland het in ’n swak nederlaag geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/no-smoking-drinking-gambling-or-men-331397 |title=No smoking, drinking, gambling … or men |publisher=ESPNcricinfo |author=Jenny Thompson |date=19 Januarie 2008 |accessdate=7 April 2022}}</ref> Eers ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die volgende wedstryd gereël. Tydens die 1947/48-seisoen het [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] vir ’n [[Toetskrieket|toetswedstryd]] Nieu-Seeland besoek en die Nieu-Seelanders het weereens ’n swak nederlaag gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-women-tour-of-new-zealand-1947-48-62058/new-zealand-women-vs-australia-women-only-test-67408/full-scorecard |title=Only Test, Wellington, Mar 20 – 23 1948, Australia Women tour of New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}</ref> Oor die volgende jare heen het Nieu-Seeland talle toetsreekse teen beide Australië en Engeland gespeel, maar dit het tot in 1971/72 geneem, voordat hulle hul eerste toetswedstryd tydens hul toer na Australië kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-women-tour-of-australia-1971-72-62240/australia-women-vs-new-zealand-women-only-test-67442/full-scorecard |title=Only Test, Melbourne, February 05 – 08, 1972, New Zealand Women tour of Australia |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}</ref> Gedurende dieselfde seisoen het hulle ook hul eerste toetsreeks in [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] gespeel wat hulle ná ’n oorwinning beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-women-tour-of-south-africa-1971-72-62238/south-africa-women-vs-new-zealand-women-3rd-test-67445/full-scorecard |title=3rd Test, Johannesburg, March 24 – 27, 1972, New Zealand Women tour of South Africa |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}</ref> Dit was die Nieu-Seelandse span se laaste toetsoorwinning tot op hede. === Eerste krieketwêreldbekertitel === [[Lêer:New Zealand women's representative cricket team, of 1966.jpg|duimnael|links|Die Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan in 1966]] Onder haar [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Trish McKelvey]], wat dié pos van 1966 af beklee het, het die Nieu-Seelanders tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973]] in hul eerste [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] gespeel en kon dié toernooi ná Australië en Engeland in die derde plek afsluit. Tydens die daaropvolgende [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]]) het hulle dieselfde prestasie behaal. Sedert 1984/85 ding hulle met Australië mee om die Rose Bowl, ’n jaarlikse EDI-reeks wat afwisselend in albei lande beslis word. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993]] het die span vir die eerste keer die eindstryd gehaal, maar teen Engeland vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/when-women-took-over-lord-s-396113 |title=When women took over Lord's |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=20 Maart 2009 |accessdate=7 April 2022}}</ref> In die 1994/95-seisoen het die Nieu-Seelanders in hul eerste reeks teen [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]] te staan gekom, in 1996 teen [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]] en in 1996/97 teen [[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]]. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997]] het die span in die halfeindstryd Engeland geklop, maar die keer die eindstryd teen Australië verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/hero-honda-women-s-world-cup-1997-98-61222/england-women-vs-new-zealand-women-2nd-sf-66988/full-scorecard |title=2nd SF, Chennai, December 26, 1997, Hero Honda Women's World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/hero-honda-women-s-world-cup-1997-98-61222/australia-women-vs-new-zealand-women-final-66905/full-scorecard |title=Final, Kolkata, December 29, 1997, Hero Honda Women's World Cup |publisher=ESPNcricinfo | accessdate=7 April 2022}}</ref> Daarna het [[Emily Drumm]] as kaptein oorgeneem en die span het in hierdie tydperk talle reekse beklink. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]] het hulle in die eindstryd teen Australië geseëvier en hul eerste titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/winning-the-cup-losing-a-cap-394797 |title=Winning the cup, losing a cap |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Maart 2009 |accessdate=7 April 2022}}</ref> === Eerste T20I-vrouewêreldbekertitel === [[Lêer:2020 ICC W T20 WC NZ v SL 02-22 Perera (01).jpg|duimnael|links|Nieu-Seeland teen [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]] tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]]]] In die daaropvolgende jare het die span enkele reekse teen Ierland en [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] gewen. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]] het die Nieu-Seelanders egter in die halfeindstryd teen Indië vasgeval. Hulle het dié opponent tydens hul tuisreeks in die 2005/06-seisoen geklop, maar dit was saam met hul oorwinning oor Engeland gedurende somer 2007 hul enigste prestasie tot die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009]], waar hulle die eindstryd gehaal het, maar deur Engeland verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2008-09-351827/england-women-vs-new-zealand-women-final-357980/match-report |title=England lift World Cup after late dram |publisher=ESPNcricinfo |author=Jenny Roesler |date=22 Maart 2009 |accessdate=7 April 2022}}</ref> Ná die invoering van [[Twintig20|T20I-krieket]] het die span tydens die eerste twee [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie in [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] die eindstryd gehaal. Daarna het die Nieu-Seelanders tydens belangrike toernooie egter gesukkel. In [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] het hulle tydens die T20I-vrouewêreldbekertoernooie die halfeindrondte gehaal, maar tydens beide die vrouekrieketwêreldbekertoernooie in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] en die T20I-vrouewêreldbekertoernooie in [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] is hulle in die groepfase uitgeskakel. Ná hierdie teleurstellings het Nieu-Seeland tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] onder haar kaptein [[Sophie Devine]] die eindstryd teen Suid-Afrika gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/match-report |title=Kerr, Halliday deliver World Cup glory on dream day for NZ cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=20 Oktober 2024 |accessdate=10 Oktober 2024}}</ref> Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] het egter teleurstellend verloop en die Nieu-Seelanders is in die groepfase uitgeskakel. == Bynaam == Die Nieu-Seelandse vrouekrieketspan se bynaam is ''White Ferns''. Dit is een van talle byname vir Nieu-Seelandse nasionale spanne wat verband hou met die [[All Blacks]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newzealand.com/int/feature/new-zealand-people/ |title=New Zealand People |publisher=New Zealand |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> == Spelers == === Bekende spelers === [[Lêer:Debbie Hockley CNZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Debbie Hockley (2021)]] Een voormalige Nieu-Seelandse speler is vir haar uitstekende prestasie in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Debbie Hockley]] || Veelsydig || 2013 |} === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 125 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 151 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 73 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Nieu-Seeland gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Nieu-Seelandse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Debbie Hockley]] | 1979–1996 | align=center | 19 | align=center | '''1&nbsp;301''' | [[Suzie Bates]] | 2006–hede | align=center | 178 | align=center | '''5&nbsp;936''' | [[Suzie Bates]] | 2007–hede | align=center | 177 | align=center | '''4&nbsp;716''' |- | [[Judi Doull]] | 1966–1975 | align=center | 11 | align=center | '''{{0}}779''' | [[Amy Satterthwaite]] | 2007–2022 | align=center | 145 | align=center | '''4&nbsp;639''' | [[Sophie Devine]] | 2006–hede | align=center | 146 | align=center | '''3&nbsp;431''' |- | [[Trish McKelvey]] | 1966–1979 | align=center | 15 | align=center | '''{{0}}699''' | [[Sophie Devine]] | 2006–2025 | align=center | 159 | align=center | '''4&nbsp;279''' | [[Amy Satterthwaite]] | 2007–2021 | align=center | 111 | align=center | '''1&nbsp;784''' |- | [[Jackie Clark]] | 1984–1992 | align=center | 11 | align=center | '''{{0}}482''' | [[Debbie Hockley]] | 1982–2000 | align=center | 118 | align=center | '''4&nbsp;064''' | [[Amelia Kerr]] | 2016–hede | align=center | {{0}}88 | align=center | '''1&nbsp;453''' |- | [[Kirsty Bond]] | 1995–1996 | align=center | {{0}}6 | align=center | '''{{0}}473''' | [[Haidee Tiffen]] | 1999–2009 | align=center | 117 | align=center | '''2&nbsp;919''' | [[Maddy Green]] | 2012–hede | align=center | 112 | align=center | '''1&nbsp;193''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Jackie Lord]] | 1966–1979 | align=center | 15 | align=center | '''55''' | [[Lea Tahuhu]] | 2011–hede | align=center | 103 | align=center | '''125''' | [[Sophie Devine]] | 2006–hede | align=center | 146 | align=center | '''119''' |- | [[Jill Saulbrey]] | 1966–1975 | align=center | 11 | align=center | '''35''' | [[Sophie Devine]] | 2006–2025 | align=center | 159 | align=center | '''111''' | [[Amelia Kerr]] | 2016–hede | align=center | {{0}}88 | align=center | '''{{0}}95''' |- | [[Pat Carrick]] | 1969–1977 | align=center | {{0}}7 | align=center | '''21''' | [[Amelia Kerr]] | 2016–hede | align=center | {{0}}84 | align=center | '''106''' | [[Lea Tahuhu]] | 2011–hede | align=center | {{0}}98 | align=center | '''{{0}}95''' |- | [[Joc Burley]] | 1966–1969 | align=center | {{0}}6 | align=center | '''21''' | [[Aimee Watkins]] | 2002–2011 | align=center | 103 | align=center | '''{{0}}92''' | [[Leigh Kasperek]] | 2015–2024 | align=center | {{0}}52 | align=center | '''{{0}}81''' |- | [[Jean Coulston]] | 1954–1957 | align=center | {{0}}5 | align=center | '''19''' | [[Nicola Browne]] | 2002–2014 | align=center | 125 | align=center | '''{{0}}88''' | [[Suzie Bates]] | 2007–hede | align=center | 177 | align=center | '''{{0}}60''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was nege spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Nieu-Seeland tydens ’n toetswedstryd, 16 tydens ’n EDI en sewe tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Ruth Symons | 1935 | Bev Brentnall | 1973 | Maia Lewis | 2004 |- | 2 | Ina Lamason | 1948–1949 | Trish McKelvey | 1977–1982 | Haidee Tiffen | 2006–2009 |- | 3 | Rona McKenzie | 1954–1961 | Debbie Hockley | 1984–1999 | Aimee Watkins | 2009–2011 |- | 4 | Trish McKelvey | 1966–1979 | Ingrid Jagersma | 1985 | '''Suzie Bates''' | 2012–hede |- | 5 | Debbie Hockley | 1984–1985 | Lesley Murdoch | 1986–1990 | Sophie Devine | 2014–2024 |- | 6 | Lesley Murdoch | 1990 | Karen Plummer | 1992 | Amy Satterthwaite | 2018–2021 |- | 7 | Karen Plummer | 1992 | Sarah Illingworth | 1993–1996 | Amelia Kerr | 2023–2024 |- | 8 | Sarah Illingworth | 1995–1996 | Maia Lewis | 1997–2005 | | |- | 9 | Maia Lewis | 2003–2004 | Emily Drumm | 2000–2003 | | |- | 10 | | | Catherine Campbell | 2000 | | |- | 11 | | | Haidee Tiffen | 2004–2009 | | |- | 12 | | | Aimee Watkins | 2008–2011 | | |- | 13 | | | Amy Satterthwaite | 2010–2022 | | |- | 14 | | | '''Suzie Bates''' | 2011–hede | | |- | 15 | | | Sophie Devine | 2020–2025 | | |- | 16 | | | Amelia Kerr | 2024 | | |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 13 || 1 || 4 || 0 || 8 || 7,69 || 8 Februarie 1972 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 23 || 0 || 6 || 0 || 17 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 6 || 0 || 0 || 0 || 6 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 3 || 1 || 0 || 0 || 2 || 33,33 || 13 Maart 1972 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''45''' || '''2''' || '''10''' || '''0''' || '''33''' || '''4,44''' || 8 Februarie 1972 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #151 op 30 Januarie – 1 Februarie 2025. Laaste keer hersien op 27 Oktober 2025.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2025 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 136 || 31 || 103 || 0 || 2 || 22,79 || 8 Februarie 1985 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 5 || 3 || 0 || 0 || 2 || 60,00 || 7 Maart 2022 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 86 || 37 || 47 || 1 || 1 || 43,02 || 14 Julie 1973 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 20 || 18 || 0 || 0 || 2 || 90,00 || 29 November 1988 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 58 || 34 || 23 || 1 || 0 || 58,62 || 5 Januarie 1978 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 18 || 15 || 1 || 1 || 1 || 83,33 || 28 Januarie 1997 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 17 || 13 || 2 || 0 || 2 || 76,47 || 13 Desember 1997 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 21 || 12 || 9 || 0 || 0 || 57,14 || 13 Februarie 1999 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 23 || 13 || 9 || 0 || 1 || 56,52 || 26 Julie 1993 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-DK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 Julie 1993 |- |align="left"| Internasionale XI || 4 || 3 || 1 || 0 || 0 || 75,00 || 12 Januarie 1982 |- |align="left"| {{vlagikoon|Engeland}} Jong Engeland || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 Julie 1973 |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Augustus 1984 |- |align="left"| {{vlagland|Trinidad en Tobago}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Junie 1973 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''400''' || '''191''' || '''195''' || '''3''' || '''11''' || '''49,10''' || 23 Junie 1973 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #1516 op 26 Oktober 2025. Laaste keer hersien op 29 Julie 2025. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Oktober 2025 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |} === Vrouekrieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Derde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Derde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Derde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Derde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Naaswenner |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Naaswenner |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || '''Kampioen''' |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Halfeindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Naaswenner |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Vierde plek |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 55 || 21 || 32 || 1 || 1 || 38,18 || 6 Maart 2008 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 29 Februarie 2020 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 40 || 8 || 32 || 0 || 0 || 20,00 || 5 Augustus 2004 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 Maart 2014 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 14 || 10 || 4 || 0 || 0 || 71,42 || 18 Junie 2009 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 12 || 10 || 2 || 0 || 0 || 83,33 || 10 Mei 2010 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 17 || 14 || 2 || 0 || 1 || 82,35 || 8 Mei 2010 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 17 || 12 || 4 || 0 || 1 || 70,58 || 10 Augustus 2007 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 24 || 16 || 5 || 2 || 1 || 66,67 || 13 Junie 2009 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''188''' || '''100''' || '''81''' || '''3''' || '''4''' || '''54,34''' || 5 Augustus 2004 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #2545 op 26 Oktober 2025. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Oktober 2025 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |} === T20I-vrouewêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Naaswenner |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Naaswenner |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] || '''Kampioen''' |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |} === Statebondspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2024 || Bronsmedalje |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]] * [[Black Ferns]], Nieu-Seeland se nasionale vrouerugbyspan == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|New Zealand women's national cricket team|Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan}} * {{en}} [https://www.nzc.nz/ Amptelike webwerf van Nieu-Seeland Krieket] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/new-zealand-women-2563 Nieu-Seeland-vroue op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/new-zealand-cricket Nieu-Seeland by die IKR] {{Nasionale vrouekrieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]] 29z1x016z8opc6a99rtpoctj4a1rts3 0 452241 2889693 2827013 2026-04-03T12:12:13Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889693 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Christoph Baumgartner | image = [[Lêer:Austria national under-21 football team - Teamcamp October 2019 (61) (cropped).jpg|240px]] | caption = Baumgartner in 2019 | full_name = Christoph Baumgartner<ref>{{cite web |url=https://editorial.uefa.com/resources/0292-1c34f8d42cb6-ebb24aeefc64-1000/ucl_bookinglist_before_lp_md4.pdf |archive-url=https://archive.today/20241103162917/https://editorial.uefa.com/resources/0292-1c34f8d42cb6-ebb24aeefc64-1000/ucl_bookinglist_before_lp_md4.pdf |url-status=dead |archive-date=3 November 2024 |title=UEFA Champions League 2024/2025: Booking List before League Phase Matchday 4 |publisher=UEFA |page=2 |date=10 September 2024 |access-date=3 November 2024}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1999|8|1}}<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=Christoph Baumgartner - Austria - European Qualifiers |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/players/250089289--christoph-baumgartner/ |access-date=2023-06-12 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref> | birth_place = Horn, [[Oostenryk]] | height = 1,80 m<ref>{{cite web | url = https://www.tsg-hoffenheim.de/en/teams/first-team/team-en-us/einzelportraet/show/christoph-baumgartner | title = Christoph Baumgartner | publisher = TSG 1899 Hoffenheim | access-date = 3 August 2022 | archive-date = 5 Junie 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230605142450/https://www.tsg-hoffenheim.de/en/teams/first-team/team-en-us/einzelportraet/show/christoph-baumgartner | url-status = dead }}</ref> | position = Aanvallende middelvelder, aanvaller | currentclub = [[RB Leipzig]] | clubnumber = 14 | youthyears1 = 2005–2012 | youthclubs1 = [[SV Horn]] | youthyears2 = 2012–2017 | youthclubs2 = AKA St. Pölten | youthyears3 = 2017–2018 | youthclubs3 = [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]] | years1 = 2018–2019 | clubs1 = [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim II]] | caps1 = 14 | goals1 = 5 | years2 = 2019–2023 | clubs2 = [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]] | caps2 = 121 | goals2 = 27 | years3 = 2023– | clubs3 = [[RB Leipzig]] | caps3 = 63 | goals3 = 7 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = Oostenryk o/15 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014–2015 | nationalteam2 = Oostenryk o/16 | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2015–2016 | nationalteam3 = Oostenryk o/17 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 4 | nationalyears4 = 2016–2017 | nationalteam4 = Oostenryk o/18 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 2 | nationalyears5 = 2017–2018 | nationalteam5 = Oostenryk o/19 | nationalcaps5 = 9 | nationalgoals5 = 4 | nationalyears6 = 2017–2020 | nationalteam6 = Oostenryk o/21 | nationalcaps6 = 6 | nationalgoals6 = 0 | nationalyears7 = 2020– | nationalteam7 = [[Oostenrykse nasionale sokkerspan|Oostenryk]] | nationalcaps7 = 51 | nationalgoals7 = 19 | club-update = 17 May 2025 | nationalteam-update = 10 June 2025 }} '''Christoph Baumgartner''' (gebore [[1 Augustus]] [[1999]]) is ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele [[sokkerspeler]] wat as ’n aanvallende middelveldspeler en voorspeler speel vir die [[Bundesliga]]-klub [[RB Leipzig]] en die Oostenrykse nasionale span.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/christoph-baumgartner/|title=Christoph Baumgartner|website=WorldFootball.net|publisher=HEIM:SPIEL|access-date=11 May 2019}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Baumgartner, Christoph}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Lewende mense]] bij27kb65nc39mqlmhniewx5e2ebulq 0 452325 2889695 2831041 2026-04-03T12:47:46Z ~2026-20262-76 205679 2889695 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouekrieketspan | naam = Wes-Indië | beeld = Kenteken van die Wes-Indiese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan | bynaam = Windies | konferensie = [[Krieket Wes-Indië]] (KWI) | kaptein = [[Hayley Matthews]] | afrigter = {{vlagikoon|Australië}} [[Shane Deitz]] | toetsstatusjaar = 1928 | ikr_status = Volle lid | ikr_aansluiting = 1926 | ikr_streek = [[IKR Amerikas|Amerikas]] | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = 9de | beste_edi-rang = 5de (1 Oktober 2015) | t20i-rang = 6de | beste_t20i-rang = 5de | eerste_toets = t {{Crv-AU}} op [[Jarrett Park]], [[Montego Bay]]; 7–9 Mei 1976 | mees_onlangse_toets = t {{Crv-PK}} op [[Nasionale Stadion, Pakistan|Nasionale Stadion]], [[Karatsji]]; 15–18 Maart 2004 | aantal_toetse = 12 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 1/3 (8,33%)<br />(0 gelykop, 8 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis) | vk_verskynings = 3/3 | vk_eerste = 2014–16 | vk_beste = 4de plek (in 2014–16) | eerste_edi = t {{Crv-EN}} op [[Lensbury-sportveld]], [[Londen]]; 6 Junie 1979 | mees_onlangse_edi = t {{Crv-ZA}} op [[Three Ws-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]]; 17 Junie 2025 | aantal_edis = 238 | aantal_edis_vanjaar = 14 | edi-rekord = 102/124 (42,85%)<br />(3 gelykop, 9 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 6/8<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwb_verskynings = 7/12 | vwb_eerste = [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] | vwb_beste = Naaswenner (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]]) | vwbk_verskynings = 2 | vwbk_eerste = 2003 | vwbk_beste = Naaswenner (in 2011) | vkt_verskynings = | vkt_eerste = | vkt_beste = | eerste_t20i = t {{Crv-IE}} op [[Kenure]], [[Dublin]]; 27 Junie 2008 | mees_onlangse_t20i = t {{Crv-ZA}} op [[Three Ws-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]]; 23 Junie 2025 | aantal_t20is = 190 | aantal_t20is_vanjaar = 9 | t20i-rekord = 96/85 (50,52%)<br />(6 gelykop, 3 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 5/4<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwt20-verskynings = 9/9 | eerste_vwt20 = [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] | beste_vwt20 = '''Kampioen''' (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]]) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _Spikesonwhite | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FFFFFF | h_liggaam = 720524 | h_regterarm = FFFFFF | h_broek = FFFFFF | a_patroon_la = _yellowborder | a_patroon_b = | a_patroon_ra = _yellowborder | a_patroon_broek = _goldsides | a_linkerarm = 720524 | a_liggaam = 720524 | a_regterarm = 720524 | a_broek = 720524 | t_patroon_la = _yellow_thin_border | t_patroon_b = _win_t20wc26 | t_patroon_ra = _yellow_thin_border | t_patroon_broek = _goldsides | t_linkerarm = 720524 | t_liggaam = 720524 | t_regterarm = 720524 | t_broek = 720524 }} Die '''Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan''' ([[Engels]]: ''West Indies women’s cricket team'', afgekort ''West Indies Women'' of ''West Indies W'') is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Wes-Indië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Die span staan bekend as die Wes-Indiese Eilande of, in die omgangstaal, die Windies. Dit is ’n multinasionale krieketspan in ’n sportkonfederasie wat die onafhanklike lande [[Antigua en Barbuda]], [[Barbados]], [[Dominica]], [[Grenada]], [[Guyana]], [[Jamaika]], [[St. Kitts en Nevis]], [[St. Lucia]], [[St. Vincent en die Grenadine]] en [[Trinidad en Tobago]], asook die oorsese gebiede [[Amerikaanse Maagde-eilande]], [[Anguilla (eiland)|Anguilla]], [[Britse Maagde-eilande]], [[Montserrat]] en [[Sint Maarten]] verteenwoordig. In die meeste van hierdie [[Eilandstaat|eilandstate]] is krieket die nasionale sport, hetsy ''[[de facto]]'' of ''[[de jure]]''. Vervolgens gebruik die Wes-Indiese vrouekrieketspan nóg een van die lande se volksliedere, nóg een van hul vlae as ’n verteenwoordigende simbool; pleks daarvan gebruik die Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan sy eie vlag – dié van [[Krieket Wes-Indië]] (''CWI'', van Engels: ''Cricket West Indies'') – en lied. In internasionale krieket is daar net twee ander spanne wat meer as een krieketland verteenwoordig: [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] (vir beide [[Engeland]] en [[Wallis]]) en [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]] (vir beide die [[Republiek Ierland]] en [[Noord-Ierland]]). Krieket word in Wes-Indië deur Krieket Wes-Indië geadministreer. Hulle is die enigste volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) in die [[Amerikas]] met [[Toetskrieket|toets]]-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Wes-Indië se beste prestasies tot dusver is een [[Vrouekrieketwêreldbeker]]eindstryd (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]]) en een [[T20I-vrouewêreldbeker]]titel (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]]). Wes-Indië is tans (Augustus 2025) negende op die IKR-vroue-eendagranglys en sesde op die Twintig20-vrouewêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |title=Women's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Julie 2025 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Julie 2025 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Krieket Wes-Indië}} [[Lêer:Cricket West Indies members and affiliates.svg|duimnael|links|’n Kaart van [[Krieket Wes-Indië]] se lidlande: Volle lede vertoon '''vet''', onderlede in gewone skrif en geaffilieerde lede is ''kursief'']] Krieket Wes-Indië (KWI) is in 1920 as die Wes-Indiese Krieketbeheerraad gestig en is in 1996 in Wes-Indiese Krieketraad hernoem; sedert 2015 dra dié beheerliggaam die amptelike naam Krieket Wes-Indië. Dit is verantwoordelik vir die reël van krieket in Wes-Indië. Sedert 31 Mei 1926 is Wes-Indië ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/west-indies |title=Cricket West Indies |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> Krieket Wes-Indië bestuur al die Wes-Indië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is KWI verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Wes-Indiese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Wes-Indië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Oorsprong === Terwyl [[Jamaika]] en [[Trinidad en Tobago]] op hul eie aan die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973]] deelgeneem het, het die Wes-Indiese span sy internasionale buiging tydens die 1975/76-seisoen teen [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/historic-day-wi-women-played-first-match/ |title=Historic day as WI Women played first match |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |date=9 Mei 2020 |accessdate=1 Oktober 2022}}</ref> Die reeks het onbeslis geëindig, net soos die reeks een jaar later later teen [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]]. Aan die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1978]] het die span vanweë ’n finansiële tekort nie deelgeneem nie.<ref name="loop">{{en}} {{cite web |url=https://tt.loopnews.com/content/west-indies-women-1993-womens-cricket-world-cup |title=West Indies women at 1993 Women's Cricket World Cup |publisher=Loop |author=Vidia Ramphal |date=24 Februarie 2022 |accessdate=1 Oktober 2022}}</ref> In 1979 het die span ’n toer na [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] aangepak, waar hulle die [[Toetskrieket|toetsreeks]] met 0–2 verloor het, maar in die [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-reeks]] met 1–1 gelykop gespeel het. Ná hierdie toer het dit 24 jaar geneem voordat Wes-Indië weer op internasionale vlak verskyn het. In 1982 het hulle geweier om aan die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982]] in [[Nieu-Seeland]] deel te neem, nadat die [[All Blacks]] teen [[Suid-Afrika]] se vanweë sy [[apartheid]]sbeleid geskorste [[Springbokke]] gespeel het. Hulle het eers weer tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993]] in [[Engeland]] in ’n internasionale wedstryd gespeel. Hulle het onder hul [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Ann Browne]] slegs oorwinnings oor [[Deense nasionale vrouekrieketspan|Denemarke]] en [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]] aangeteken.<ref name="loop" /> Ook tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997]] is die Windies in die groepfase uitgeskakel, maar dié keer sonder ’n oorwinning. Hulle is nie genooi om aan die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]] deel te neem nie. === Geleidelike aansluiting by die wêreldklas === [[Lêer:2020 ICC W T20 WC WI v T 02-22 Campbelle (02).jpg|duimnael|links|Wes-Indië teen [[Thaise nasionale vrouekrieketspan|Thailand]] tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]]]] Van die 2002/03-seisoen af het die Windies weer bilaterale toere onderneem, onder andere is hulle in die EDI-reeks teen [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]] met 0–6 platgeloop. Die geleidelike opgang het by die Internasionale Vrouekrieketraad-trofee 2003 begin, ’n toernooi wat as vrouekrieketwêreldbekerkwalifisering vir spanne van die tweede vlak gedien het, wat die span ná [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]] as naaswenner afgesluit het. Tydens die 2003/04-seisoen het hulle in Indië swak verloor, maar die span het daarna teen [[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]] sy eerste EDI-reeks beklink. Op die laasgenoemde toer het hulle ook in hul tot dusver laaste toetswedstryd gespel, wat onbeslis geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mission-accomplished-for-west-indies-134250 |title=Mission accomplished for West Indies |publisher=ESPNcricinfo |date=7 April 2022 |accessdate=1 Oktober 2022}}</ref> Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]] het Wes-Indië twee oorwinnings aangeteken, maar met sy vyfde groepplek is die span uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-and-west-indies-to-contest-one-day-series-143779 |title=South Africa and West Indies to contest one-day series |publisher=ESPNcricinfo |date=3 April 2005 |accessdate=1 Oktober 2022}}</ref> Ná sy regstreekse [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009]]-kwalifisering het die span onder sy kaptein [[Merissa Aguilleira]] vir die eerste keer vanuit die groepfase gevorder en in die vyfde plek geëindig. Die opkoms van [[Twintig20|T20I-krieket]] het aan die span nuwe geleenthede besorg. Tydens die heel eerste [[T20I-vrouewêreldbeker 2009]] is hulle egter in die groepfase uitgeskakel. Tydens die reeks in November 2009 teen Engeland het die Windies beide die EDI- en die T20I-reeks beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-women-tour-of-west-indies-2009-10-426089/west-indies-women-vs-england-women-3rd-t20i-426181/match-report |title=England earn consolation win |publisher=ESPNcricinfo |date=13 November 2009 |accessdate=1 Oktober 2022}}</ref> Ná ’n oorwinning oor Engeland in die groepfase van die [[T20I-vrouewêreldbeker 2010]] het Wes-Indië vir die eerste keer die halfeindrondte van ’n wêreldbekertoernooi gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-twenty20-2010-412672/west-indies-women-vs-england-women-6th-match-group-a-412709/match-report |title=England eliminated after costly collapse |publisher=ESPNcricinfo |date=7 Mei 2010 |accessdate=1 Oktober 2022}}</ref> Tydens die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2012]] het die span ook daarin geslaag, hoewel hulle weer teen Australië vasgeval het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-twenty20-2012-13-533235/australia-women-vs-west-indies-women-2nd-semi-final-533312/match-report |title=Hunter, Perry bowl Australia into final |publisher=ESPNcricinfo |date=5 Oktober 2012 |accessdate=1 Oktober 2022}}</ref> Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2013]] het die Windies in die groepfase die Australiërs geklop en as groepwenner die eindstryd gehaal. Daar is hulle egter deur dieselfde opponent verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2012-13-587632/australia-women-vs-west-indies-women-final-594915/match-report |title=Australia champions for the sixth time |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=17 Februarie 2013 |accessdate=1 Oktober 2022}}</ref> Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2014]] het Wes-Indië in die halfeindstryd teen Australië verloor. Onder hul nuwe kaptein [[Stafanie Taylor]] het die span tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2016]] vir die eerste keer in die eindrondte oor Australië geseëvier en daarmee hul eerste [[T20I-vrouewêreldbeker]]titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-world-t20-2015-16-901361/australia-women-vs-west-indies-women-final-951419/match-report |title=West Indies Women gun down 149 for maiden WT20 title |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=3 April 2016 |accessdate=1 Oktober 2022}}</ref> Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017]] het teleurstellend verloop, nadat Wes-Indië ná ’n lang tydperk weer in die groepfase uitgeskakel is. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018]] het die Windies na die halfeindrondte deurgedring, maar tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]] is hulle ook in die groepfase uitgeskakel. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022]] het die span die halfeindrondte gehaal, maar teen Australië vasgeval. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2023]] is hulle weer in die groepfase uitgeskakel. == Vlag en himne == [[Lêer:Windies.png|duimnael|links|Vlag van die Wes-Indiese Krieketraad en -span tussen 1999 en 2017]] [[Lêer:WestIndiesCricketFlagPre1999.svg|duimnael|links|Die Windies-vlag wat tot in 1999 gebruik is]] Die meeste krieketspelende lande gebruik hul eie nasionale vlae tydens internasionale krieketwedstryde. Aangesien die Wes-Indiese vrouekrieketspan ’n verskeidenheid onafhanklike lande en afhanklike gebiede verteenwoordig, gebruik hulle nie ’n nasionale vlag nie. Die Wes-Indiese Krieketraad gebruik derhalwe ’n embleem met ’n palmboom en krieketpaaltjies op ’n klein sonnige eiland. Dié embleem, op ’n maroen agtergrond, vorm die Wes-Indiese vlag. Die agtergrond het soms ’n wit baan bo ’n groen baan wat deur ’n maroen baan verdeel word, wat horisontaal deur die middel van die agtergrond loop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/int@wicb.html |title=West Indies Cricket Board |publisher=Flags of the World |date=21 Desember 2013 |accessdate=14 Februarie 2025}}</ref> Voor 1999 het die WIKR ’n soortgelyke embleem met ’n koolpalm op ’n eiland gebruik, maar daar was nie paaltjies nie en pleks van die son is die [[Jagter (sterrebeeld)|sterrebeeld Jagter]] uitgebeeld. Dit is in 1923 ontwerp deur Sir Algernon Aspinall, die destydse sekretaris van die Wes-Indiese Komitee.<ref>{{en}} {{cite journal |url=https://books.google.de/books?id=OVgjAQAAIAAJ&q=west+indies+cricket+team+orion&dq=west+indies+cricket+team+orion&hl=en&sa=X&redir_esc=y |title=Badge of the West Indian Cricket Team now in England |author=Royal Colonial Institute |date=1923 |journal=United Empire |publisher=Pitman and Sons Ltd. |volume=14 |page=350 |accessdate=14 Februarie 2025}}</ref> Teen dieselfde tyd in die 1920’s was die voorgestelde leuse vir die Wes-Indiese span ''Nec curat Orion leones'', afgelei van ’n aanhaling deur [[Horatius]], waarvolgens Orion, simbolies vir die Wes-Indiese XI wat nie skrik vir die leeus [van Engelse krieket] nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Sir Algernon Aspinall |title=The Handbook of the British West Indies, British Guiana and British Honduras |year=1929 |publisher=West India Committee |location=Londen |pages=90 |isbn=0-85474-000-7 }}</ref> Aangesien die span tydens internasionale wedstryde en toernooie as ’n nasionale span beskou en voor elke wedstryd ’n volkslied gespeel word, was ná die ontbinding van die Wes-Indiese Federasie nie duidelik watter volkslied gebruik sou word nie. Aanvanklik is die volkslied van die kaptein se tuisland gespeel. In onlangse jare word tydens IKR-toernooie ''Rally Round the West Indies…Now and Forever'' wat deur die Trinidadse komponis David Rudder in 1988 saamgestel is, as die span se himne gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/a-cricket-anthem-for-unity/story-gv5y3sNkG02kDGFCHCxR0H.html |title=A ‘cricket anthem’ for unity |publisher=Hindustan Times |author=Venkat Ananth |date=18 Junie 2009 |accessdate=14 Februarie 2025}}</ref> == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 29 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 103 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 56 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Wes-Indië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Wes-Indiese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Patricia Whittaker]] | 1976–1979 | align=center | 11 | align=center | '''472''' | [[Stafanie Taylor]] | 2008–hede | align=center | 170 | align=center | '''5&nbsp;873''' | [[Stafanie Taylor]] | 2008–hede | align=center | 126 | align=center | '''3&nbsp;426''' |- | [[Louise Browne]] | 1976–1979 | align=center | {{0}}9 | align=center | '''348''' | [[Deandra Dottin]] | 2008–hede | align=center | 149 | align=center | '''3&nbsp;785''' | [[Deandra Dottin]] | 2008–hede | align=center | 135 | align=center | '''2&nbsp;988''' |- | [[Beverly Browne]] | 1976–1979 | align=center | 11 | align=center | '''324''' | [[Hayley Matthews]] | 2014–hede | align=center | {{0}}99 | align=center | '''3&nbsp;074''' | [[Hayley Matthews]] | 2014–hede | align=center | 109 | align=center | '''2&nbsp;897''' |- | [[Leila Williams]] | 1976–1979 | align=center | 11 | align=center | '''293''' | [[Shemaine Campbelle]] | 2009–hede | align=center | 131 | align=center | '''1&nbsp;928''' | [[Shemaine Campbelle]] | 2009–hede | align=center | 147 | align=center | '''1&nbsp;475''' |- | [[Yolande Geddes-Hall]] | 1976–1979 | align=center | 10 | align=center | '''280''' | [[Merissa Aguilleira]] | 2008–2018 | align=center | 112 | align=center | '''1&nbsp;752''' | [[Stacy-Ann King]] | 2008–2019 | align=center | {{0}}86 | align=center | '''{{0}}989''' |- class="sortbottom" |colspan="4"| <small>Korrek teen: 2 Augustus 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/west-indies-women-3867/women-s-test-matches-8 |title=Records / West Indies Women / Women’s Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> |colspan="4"| <small>Korrek teen: 2 Augustus 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/west-indies-women-3867/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / West Indies Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> |colspan="4"| <small>Korrek teen: 2 Augustus 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/west-indies-women-3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / West Indies Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Patricia Whittaker]] | 1976–1979 | align=center | 11 | align=center | '''25''' | [[Anisa Mohammed]] | 2003–2022 | align=center | 141 | align=center | '''180''' | [[Anisa Mohammed]] | 2008–2021 | align=center | 117 | align=center | '''125''' |- | [[Vivalyn Latty-Scott]] | 1976–1979 | align=center | 10 | align=center | '''25''' | [[Stafanie Taylor]] | 2008–hede | align=center | 170 | align=center | '''155''' | [[Hayley Matthews]] | 2014–hede | align=center | 109 | align=center | '''111''' |- | [[Sheryl Bayley]] | 1976–1979 | align=center | 11 | align=center | '''16''' | [[Hayley Matthews]] | 2014–hede | align=center | {{0}}99 | align=center | '''125''' | [[Stafanie Taylor]] | 2008–hede | align=center | 126 | align=center | '''{{0}}98''' |- | [[Leila Williams]] | 1976–1979 | align=center | 11 | align=center | '''15''' | [[Afy Fletcher]] | 2008–hede | align=center | {{0}}89 | align=center | '''111''' | [[Afy Fletcher]] | 2008–hede | align=center | {{0}}99 | align=center | '''{{0}}96''' |- | [[Peggy Fairweather]] | 1976–1979 | align=center | 10 | align=center | '''13''' | [[Shakera Selman]] | 2008–2022 | align=center | 100 | align=center | '''{{0}}82''' | [[Shanel Daley]] | 2009–2014 | align=center | {{0}}68 | align=center | '''{{0}}72''' |- class="sortbottom" |colspan="4"| <small>Korrek teen: 2 Augustus 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/west-indies-women-3867/women-s-test-matches-8 |title=Records / West Indies Women / Women’s Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> |colspan="4"| <small>Korrek teen: 2 Augustus 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/west-indies-women-3867/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / West Indies Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> |colspan="4"| <small>Korrek teen: 2 Augustus 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/west-indies-women-3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / West Indies Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was drie spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Wes-Indië tydens ’n toetswedstryd, 17 tydens ’n EDI en sewe tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/west-indies-women-3867/women-s-test-matches-8 |title=Records / West Indies Women / Women’s Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/west-indies-women-3867/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / West Indies Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/west-indies-women-3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / West Indies Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Louise Browne | 1976 | Grace Williams | 1979 | Nadine George | 2008 |- | 2 | Patricia Whittaker | 1979 | Patricia Whittaker | 1979 | Merissa Aguilleira | 2009–2019 |- | 3 | Stephanie Power | 2004 | Rita Scott | 1993 | Anisa Mohammed | 2010–2021 |- | 4 | | | Ann Browne | 1993–1997 | Stafanie Taylor | 2012–2021 |- | 5 | | | Marlene Needham | 1997 | Shemaine Campbelle | 2012 |- | 6 | | | Verena Felician | 2003 | '''Hayley Matthews''' | 2022–hede |- | 7 | | | Stephanie Power | 2003–2005 | Karishma Ramharack | 2025 |- | 8 | | | Envis Williams | 2004 | | |- | 9 | | | Nadine George | 2008 | | |- | 10 | | | Chedean Nation | 2008 | | |- | 11 | | | Marissa Aguilleira | 2009–2015 | | |- | 12 | | | Anisa Mohammed | 2010–2022 | | |- | 13 | | | Stafanie Taylor | 2013–2022 | | |- | 14 | | | Shakera Selman | 2016 | | |- | 15 | | | Deandra Dottin | 2021 | | |- | 16 | | | '''Hayley Matthews''' | 2022–hede | | |- | 17 | | | Shemaine Campbelle | 2023–2025 | | |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 2 || 0 || 0 || 0 || 2 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 3 || 0 || 2 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 6 || 1 || 1 || 0 || 4 || 16,67 || 29 November 1976 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 1 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''12''' || '''1''' || '''3''' || '''0''' || '''8''' || '''8,33''' || 29 November 1976 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #151 op 30 Januarie – 1 Februarie 2025. Laaste keer hersien op 2 Augustus 2025.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/west-indies-women-3867/women-s-test-matches-8 |title=Records / West Indies Women / Women’s Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2025 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" align=center| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 18 || 1 || 16 || 0 || 1 || 5,55 || 13 Februarie 2013 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 18 Maart 2022 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 29 || 6 || 21 || 0 || 2 || 20,68 || 7 Julie 1979 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 12 || 10 || 1 || 0 || 1 || 83,33 || 29 Julie 1993 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 29 || 5 || 24 || 0 || 0 || 17,24 || 10 Januarie 2011 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 23 || 9 || 13 || 0 || 1 || 39,13 || 11 Februarie 2013 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 38 || 27 || 11 || 0 || 0 || 71,05 || 25 Julie 2003 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 35 || 18 || 17 || 0 || 0 || 51,42 || 28 Maart 2005 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 36 || 11 || 18 || 1 || 4 || 30,55 || 5 April 2005 |- |colspan="16" align=center| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-DK}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 Julie 1993 |- |align="left"| {{vlagland|Japan}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 Julie 2003 |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 7 || 6 || 1 || 0 || 0 || 85,71 || 21 Julie 1993 |- |align="left"| {{Crv-XS}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 23 Julie 2003 |- |align="left"| {{Crv-TH}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 April 2025 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''238''' || '''102''' || '''124''' || '''3''' || '''9''' || '''42,85''' || 7 Julie 1979 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #1476 op 28 Julie 2025. Laaste keer hersien op 2 Augustus 2025. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/west-indies-women-3867/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / West Indies Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Julie 2025 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> |} === Vrouekrieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Super Ses |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Naaswenner |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Halfeindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" align=center| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 16 || 2 || 14 || 0 || 0 || 12,50 || 3 April 2016 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 Maart 2014 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 32 || 9 || 22 || 1 || 0 || 28,12 || 9 November 2009 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 Junie 2008 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 24 || 9 || 15 || 0 || 0 || 37,50 || 23 Januarie 2011 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 24 || 5 || 16 || 2 || 1 || 20,83 || 26 September 2012 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 22 || 15 || 4 || 3 || 0 || 68,18 || 6 September 2011 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 26 || 20 || 5 || 0 || 1 || 76,92 || 21 April 2010 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 26 || 16 || 9 || 0 || 1 || 61,53 || 11 Junie 2009 |- |colspan="16" align=center| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 1 Julie 2008 |- |align="left"| {{Crv-XS}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 Oktober 2024 |- |align="left"| {{Crv-TH}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Februarie 2020 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''190''' || '''96''' || '''85''' || '''6''' || '''3''' || '''50,52''' || 27 Junie 2008 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #2430 op 2 Augustus 2025. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/west-indies-women-3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / West Indies Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Augustus 2025 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> |} === T20I-vrouewêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Eerste rondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || '''Kampioen''' |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Eerste rondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Eerste rondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2024]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Wes-Indiese nasionale krieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|West Indies women's cricket team|Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan}} * {{en}} [https://www.windiescricket.com/ Krieket Wes-Indië se amptelike tuisblad] * {{en}} [https://www.wiplayers.com/ Wes-Indiese spelersvereniging] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/west-indies-women-3816 Wes-Indië-vroue op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/west-indies Wes-Indië by die IKR] {{Nasionale vrouekrieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Wes-Indië]] [[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]] [[Kategorie:Amerikaanse Maagde-eilande]] [[Kategorie:Anguilla]] [[Kategorie:Antigua en Barbuda]] [[Kategorie:Barbados]] [[Kategorie:Britse Maagde-eilande]] [[Kategorie:Dominica]] [[Kategorie:Grenada]] [[Kategorie:Guyana]] [[Kategorie:Jamaika]] [[Kategorie:Montserrat]] [[Kategorie:Sint Maarten]] [[Kategorie:St. Kitts en Nevis]] [[Kategorie:St. Lucia]] [[Kategorie:St. Vincent en die Grenadine]] [[Kategorie:Trinidad en Tobago]] hanjc7o69mv7szvxkam6oulicqyq76i 0 452512 2889884 2873397 2026-04-04T03:53:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889884 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouekrieketspan | naam = Nederland | beeld = Kenteken van die Nederlandse nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Nederlandse nasionale vrouekrieketspan | bynaam = ''Lionesses'' | konferensie = [[Koninklike Nederlandse Krieketbond]] (KNCB) | kaptein = [[Babette de Leede]] | afrigter = {{vlagikoon|Skotland}} [[Neil MacRae]] | toetsstatusjaar = 2007 | ikr_status = Assosiaatlid met [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]-status | ikr_aansluiting = 1966 | ikr_streek = [[Europese Krieketraad|EKR]] (Europa) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = 13de | beste_edi-rang = 12de (26 November 2022) | t20i-rang = 15de | beste_t20i-rang = 15de (1 Januarie 2024) | enigste_toets = t {{Crv-ZA}} op [[Hazelaarweg-stadion]], [[Rotterdam]]; 28–31 Julie 2007 | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = 1 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 0/1 (0,00%)<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis) | vk_verskynings = 0/3 | vk_eerste = | vk_beste = | eerste_edi = t {{Crv-NZ}} op [[Sportpark Koninklijke HFC]], [[Haarlem (stad)|Haarlem]]; 8 Augustus 1984 | mees_onlangse_edi = t {{Crv-XS}} op [[VRA-krieketveld]], [[Amstelveen]]; 12 Augustus 2024 | aantal_edis = 114 | aantal_edis_vanjaar = 0 | edi-rekord = 23/90 (20,18%)<br />(0 gelykop, 1 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwb_verskynings = 4/13 | vwb_eerste = [[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] | vwb_beste = Kwarteindrondte (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]]) | vwbk_verskynings = 3 | vwbk_eerste = 2003 | vwbk_beste = Derde plek (in 2003) | vkt_verskynings = | vkt_eerste = | vkt_beste = | eerste_t20i = t {{Crv-WI}} op [[Sportpark Maarschalkerweerd]], [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]]; 1 Julie 2008 | mees_onlangse_t20i = t {{Crv-BD}} op [[Mulpani-krieketveld]], [[Kageshwari-Manohara]]; 1 Februarie 2026 | aantal_t20is = 106 | aantal_t20is_vanjaar = 7 | t20i-rekord = 51/49 (48,11%)<br />(2 gelykop, 4 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 5/2<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwt20-verskynings = 0/9 | eerste_vwt20 = | beste_vwt20 = | vwt20k-verskynings = 6 | eerste_vwt20k = 2013 | beste_vwt20k = 4de plek (in 2013, 2026) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = _ned_cwc23 | a_patroon_b = _ned_cwc23 | a_patroon_ra = _ned_cwc23 | a_patroon_broek = | a_linkerarm = FF3800 | a_liggaam = FF3800 | a_regterarm = FF3800 | a_broek = FF3800 | t_patroon_la = | t_patroon_b = | t_patroon_ra = | t_patroon_broek = | t_linkerarm = | t_liggaam = | t_regterarm = | t_broek = | a_titel = EDI- en T20I-klere }} Die '''Nederlandse nasionale vrouekrieketspan''' ([[Nederlands]]: ''Nederlands cricketelftal vrouwen'', afgekort ''Netherlands Women'' of ''Netherlands W''), met die bynaam ''Lionesses'', is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Nederland]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Nederland deur die [[Koninklike Nederlandse Krieketbond]] (''KNCB'', van Nederlands: ''Koninklijke Nederlandse Cricket Bond'') beheer. Saam met [[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]] is Nederland tradisioneel een van die sterker Europese nasionale vrouekrieketspanne ná die volle lede [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] en [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]]. In 2007 het Nederland teen [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] in sy enigste [[Toetskrieket|toetswedstryd]] gespeel en daarmee ná Ierland die tweede assosiaatlid geword wat op dié vlak gespeel het. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Nederland ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Mei 2022 het die IKR aangekondig om aan Nederland en vier ander vrouespanne EDI-status te verleen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2596324 |title=Two new teams in next edition of ICC Women's Championship |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=11 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711204436/https://www.icc-cricket.com/news/2596324 |archive-date=11 Julie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Papoea-Nieu-Guinee, Skotland, [[Thaise nasionale vrouekrieketspan|Thailand]] en die Verenigde State is die ander vier spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/icc-awards-odi-status-to-five-associate-womens-teams |title=ICC awards ODI status to five Associate Women’s Teams |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=26 Mei 2022 |accessdate=4 Augustus 2025}}</ref> Nederland is tans (Februarie 2026) 13de op die IKR-vroue-eendagranglys en 14de op die Twintig20-vrouewêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |title=Women's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=2 Februarie 2026 |accessdate=2 Februarie 2026 |archive-date= 3 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250203132746/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=2 Februarie 2026 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Koninklike Nederlandse Krieketbond}} Die Koninklike Nederlandse Krieketbond (Nederland: ''Koninklijke Nederlandse Cricket Bond'', KNCB) is in 1883 as Nederlandse Krieketbond gestig en het in 1958 ’n Koninklike Handves ontvang. Dit is verantwoordelik vir die reël van krieket in Nederland en verteenwoordig sedert 1966 Nederland as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/kncb-royal-dutch-cricket-association |title=KNCB (Royal Dutch Cricket Association) |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=4 Augustus 2025}}</ref> Spelers van [[Sint Maarten]], ’n outonome land binne die [[Koninkryk van die Nederlande]], mag vir die [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan]] gekeur word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/opinion/west-indies-as-separate/ |title=West Indies as separate cricketing countries? |publisher=Emerging Cricket |author=Jordan Gommer |date=8 Julie 2020 |accessdate=4 Augustus 2025}}</ref> Die Koninklike Nederlandse Krieketbond bestuur al die Nederland-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die KNCB verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nederlandse span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.<ref>{{nl}} {{cite web |url=https://www.cricket4kids.nl/wat-is-cricket4kids/ |title=Cricket4KIDS is cool! |publisher=Koninklike Nederlandse Krieketbond |accessdate=4 Augustus 2025}}</ref> Net soos ander krieketlande beskik Nederland oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=4 Augustus 2025}}</ref> == Geskiedenis == Krieket is in die 1780’s deur [[Engelse]] reisigers na Nederland saamgebring.<ref name="ci_history">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/liam-brickhill-talks-to-richard-cox-chief-executive-of-the-netherlands-cricket-board-532591 |title=Eyeing the orange future |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=18 September 2011 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> Die Nederlandse nasionale vrouekrieketspan het in 1937 in sy eerste internasionale wedstryd teen die besoekende [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australiërs]] tydens hul Engelse toer gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.talkinaboutwomenscricket.com/history/the-netherlands-v-australia-1937/ |title=The Netherlands v Australia 1937 |publisher=ESPNcricinfo |author=Rob Harvey |date=21 Mei 2021 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> In 1958 was Nederland een van die stigtingslede van die Internasionale Vrouekrieketraad (''International Women’s Cricket Council'') en gevolglik een van sy volle lede. Die Nederlanders het in 1984 in hul eerste [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] teen [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]] tydens dié span se Engelse toer gespeel. Daarna is hulle vir die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1988]] genooi, waar die Nederlanders egter sonder ’n oorwinning in die laaste plek geëindig het. Tydens die daaropvolgende [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993]] het die span ’n oorwinning oor [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] aangeteken, maar nogtans die laaste plek beklee. In voorbereiding op hul derde [[vrouekrieketwêreldbeker]]deelname het Nederland vir ’n EDI-reeks [[Sri Lanka]] besoek, waar hulle met 2–1 geseëvier het. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997]] het die span ná ’n oorwinning oor [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]] die kwarteindrondte gehaal. Die Nederlanders het egter ’n swak nederlaag teen die Australiërs gely. Gedurende die 1998/99-seisoen het die span nog ’n toer na Sri Lanka aangepak, maar dié keer is hulle met 5–0 platgeloop. Hul tot dusver laaste vrouekrieketwêreldbekerdeelname was tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]], waar die Nederlands weereens geen oorwinning aangeteken het nie. Daarna is vrouekrieketwêreldbekerkwalifiserings ingestel en Nederland het sedertdien nie meer vir dié toernooi gekwalifiseer nie. In die daaropvolgende jaar het die Nederlanders [[Pakistan]] besoek, waar hulle die EDI-reeks naelskraap met 3–4 verloor het. Gedurende somer 2002 het hulle Nieu-Seeland gehuisves, maar swak met 0–3 verloor. Die Internasionale Vrouekrieketraad-trofee 2003, ’n toernooi wat as vrouekrieketwêreldbekerkwalifisering vir spanne van die tweede vlak gedien het, het die Nederlanders ná [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]] en Wes-Indië in die derde plek afgesluit en sodoende die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]] misgeloop. Gedurende somer 2007 het [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] Nederland besoek en die span het tydens dié reeks in sy enigste [[Toetskrieket|toetswedstryd]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/test-history-but-all-eyes-on-the-odis-303879 |title=Test history … but all eyes on the ODIs |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Julie 2007 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> Die Nederlandse span is egter in al die wedstryde verslaan. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009]]-kwalifisering het die span in die halfeindrondte teen [[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]] vasgeval. Gedurende somer 2008 het die Nederlanders teen Wes-Indië in hul eerste [[Twintig20|T20I-wedstryd]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/windies-women-to-tour-netherlands-351442 |title=Windies women to tour Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Mei 2008| accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> Die vrouespan het aan die einde van die dekade aan die Engelse County-kampioenskap deelgeneem en hulle was suksesvol in die laer afdelings.<ref name="ci_history" /> Hul deelname aan die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2013]]-kwalifisering, waar die Nederlanders in die kwarteindrondte teen Pakistan verloor het, was vir ’n dekade hul laaste EDI-verskyning. Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018]]-kwalifisering is in Nederland beslis, maar die gasvroue is vroeg uitgeskakel. Dieselfde het gebeur tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]]-kwalifisering, terwyl hulle tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2023]]-kwalifisering reeds in die plaaslike kwalifisering uitgeskakel is. Tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 het Nederland vir die eerste keer vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-and-netherlands-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521362 |title=Netherlands, Bangladesh qualify for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Januarie 2026 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> == Kenteken en bynaam == Die Koninklike Nederlandse Krieketbond se kenteken toon ’n gekroonde [[leeu]] wat trap, voor hom ’n paaltjie wat lê. Die leeu op die kenteken is die nasionale en koningsdier van Nederland. Die Nederlandse nasionale vrouekrieketspan se bynaam is derhalwe ''Lionesses'' (“die [[leeu]]inne”). == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam elf spelers [[Toetskrieket|toets-]], 101 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 55 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Nederland gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Nederlandse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Violet Wattenberg]] | 2007 | align=center | 1 | align=center | '''52''' | [[Pauline te Beest]] | 1990–2008 | align=center | 64 | align=center | '''1&nbsp;361''' | [[Sterre Kalis]] | 2018–hede | align=center | 62 | align=center | '''1&nbsp;893''' |- | [[Maartje Köster]] | 2007 | align=center | 1 | align=center | '''38''' | [[Caroline Salomons]] | 1995–2011 | align=center | 51 | align=center | '''{{0}}894''' | [[Babette de Leede]] | 2018–hede | align=center | 93 | align=center | '''1&nbsp;551''' |- | [[Helmien Rambaldo]] | 2007 | align=center | 1 | align=center | '''18''' | [[Helmien Rambaldo]] | 1998–2011 | align=center | 46 | align=center | '''{{0}}723''' | [[Robine Rijke]] | 2018–hede | align=center | 93 | align=center | '''1&nbsp;373''' |- | [[Mandy Kornet]] | 2007 | align=center | 1 | align=center | '''11''' | [[Nicola Payne]] | 1988–1998 | align=center | 37 | align=center | '''{{0}}631''' | [[Heather Siegers]] | 2018–hede | align=center | 68 | align=center | '''1&nbsp;149''' |- | [[Marloes Braat]] | 2007 | align=center | 1 | align=center | '''6''' | [[Maartje Köster]] | 1995–2007 | align=center | 46 | align=center | '''{{0}}539''' | [[Iris Zwilling]] | 2019–hede | align=center | 89 | align=center | '''{{0}}861''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/netherlands-women-2461/women-s-test-matches-8 |title=Records / Netherlands Women / Women’s Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/netherlands-women-2461/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Netherlands Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/netherlands-women-2461/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Netherlands Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Jolet Hartenhof]] | 2007 | align=center | 1 | align=center | '''4''' | [[Caroline Salomons]] | 1995–2011 | align=center | 51 | align=center | '''37''' | [[Iris Zwilling]] | 2019–hede | align=center | 89 | align=center | '''98''' |- | [[Caroline de Fouw]] | 2007 | align=center | 1 | align=center | '''3''' | [[Sandra Kottman]] | 1991–2003 | align=center | 32 | align=center | '''31''' | [[Caroline de Lange]] | 2019–hede | align=center | 84 | align=center | '''81''' |- | [[Marloes Braat]] | 2007 | align=center | 1 | align=center | '''2''' | [[Iris Zwilling]] | 2022–hede | align=center | 13 | align=center | '''27''' | [[Silver Siegers]] | 2018–hede | align=center | 73 | align=center | '''57''' |- | [[Lotte Egging]] | 2007 | align=center | 1 | align=center | '''1''' | [[Caroline de Fouw]] | 1991–2008 | align=center | 35 | align=center | '''26''' | [[Eva Lynch]] | 2019–hede | align=center | 50 | align=center | '''45''' |- | [[Annemarie Tanke]] | 2007 | align=center | 1 | align=center | '''1''' | [[Cheraldine Oudolf]] | 1995–2009 | align=center | 36 | align=center | '''25''' | [[Hannah Landheer]] | 2019–hede | align=center | 57 | align=center | '''42''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/netherlands-women-2461/women-s-test-matches-8 |title=Records / Netherlands Women / Women’s Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/netherlands-women-2461/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Netherlands Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/netherlands-women-2461/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Netherlands Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was een speler reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Nederland tydens ’n toetswedstryd, elf tydens ’n EDI en vyf tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/netherlands-women-2461/women-s-test-matches-8 |title=Records / Netherlands Women / Women’s Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/netherlands-women-2461/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Netherlands Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/netherlands-women-2461/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Netherlands Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Helmien Rambaldo | 2007 | Anita van Lier | 1984–1993 | Helmien Rambaldo | 2008–2011 |- | 2 | | | Ingrid Keyzer | 1989–1990 | Mandy Kornet | 2009 |- | 3 | | | Irene Schoof | 1991 | Heather Siegers | 2018–2024 |- | 4 | | | Nicola Payne | 1993–1997 | Juliët Post | 2019 |- | 5 | | | Edmee Janss | 1995 | '''Babette de Leede''' | 2022–hede |- | 6 | | | Pauline te Beest | 1997–2001 | | |- | 7 | | | Caroline Salomons | 2001–2006 | | |- | 8 | | | Helmien Rambaldo | 2007–2011 | | |- | 9 | | | Mandy Kornet | 2009 | | |- | 10 | | | '''Babette de Leede''' | 2022–hede | | |- | 11 | | | Heather Siegers | 2022–2023 | | |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''1''' || '''0''' || '''1''' || '''0''' || '''0''' || '''0,00''' || – |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #151 op 30 Januarie – 1 Februarie 2025. Laaste keer hersien op 2 Februarie 2026.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/netherlands-women-2461/women-s-test-matches-8 |title=Records / Netherlands Women / Women’s Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2025 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 10 || 0 || 10 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 25 || 2 || 23 || 0 || 0 || 8,00 || 20 Julie 1989 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 9 || 0 || 9 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 12 || 4 || 7 || 0 || 1 || 33,33 || 16 April 2001 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 13 || 3 || 10 || 0 || 0 || 23,07 || 25 November 1997 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 7 || 0 || 7 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 7 || 1 || 6 || 0 || 0 || 14,28 || 21 Julie 1993 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-DK}} || 10 || 6 || 4 || 0 || 0 || 60,00 || 20 Julie 1990 |- |align="left"| {{vlagland|Japan}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Julie 2003 |- |align="left"| {{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 Augustus 2024 |- |align="left"| {{Crv-XS}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 0 || 75,00 || 21 Julie 2003 |- |align="left"| {{Crv-TH}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 0 || 16,67 || 3 Julie 2023 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''114''' || '''23''' || '''90''' || '''0''' || '''1''' || '''20,18''' || 20 Julie 1989 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #1523 op 19 Desember 2025. Laaste keer hersien op 2 Februarie 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/netherlands-women-2461/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Netherlands Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=19 Desember 2025 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> |} === Vrouekrieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Kwarteindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 19 || 1 || 17 || 0 || 1 || 5,26 || 30 Julie 2021 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 1 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Duitsland}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 Junie 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Frankryk}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 Augustus 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Hongkong}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 17 Junie 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Italië}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 September 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 3 || 2 || 0 || 0 || 1 || 66,67 || 24 Augustus 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Namibië}} || 7 || 5 || 2 || 0 || 0 || 71,43 || 3 September 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Nepal}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 30 Januarie 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}} || 3 || 0 || 2 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-XS}} || 13 || 5 || 7 || 1 || 0 || 38,46 || 26 Junie 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Tanzanië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 November 2025 |- |align="left"| {{Crv-TH}} || 14 || 4 || 10 || 0 || 0 || 28,57 || 30 November 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Uganda}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 30 November 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Vanuatu}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 April 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} || 4 || 1 || 2 || 1 || 0 || 25,00 || 21 November 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Verenigde State}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 September 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Zimbabwe}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 1 Mei 2024 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''106''' || '''51''' || '''49''' || '''2''' || '''4''' || '''48,11''' || 26 Junie 2019 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #2660 op 1 Februarie 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/netherlands-women-2461/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Netherlands Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> |} === T20I-vrouewêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Nederlandse nasionale krieketspan]] * [[Nederlandse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * {{nl}} [https://www.kncb.nl/ Amptelike webwerf van die Koninklike Nederlandse Krieketbond] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/netherlands-women-2410 Nederland-vroue op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/kncb-royal-dutch-cricket-association Nederland by die IKR] {{Nasionale vrouekrieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Nederland]] [[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]] ez86msi7ojtgchwufx5ifnbz1dt8dzq 0 453509 2889826 2836078 2026-04-03T18:40:55Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889826 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Alexander Isak | image = [[Lêer:UEFA EURO qualifiers Sweden vs Spain 20191015 Alexander Isak 56 (cropped).jpg|240px]] | caption = Alexander Isak in 2019 | full_name = Alexander Isak<ref>{{cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=65950 |title=Acta del Partido celebrado el 12 de septiembre de 2021, en Cádiz |trans-title=Minutes of the Match held on 12 September 2021, in Cádiz |publisher=Royal Spanish Football Federation |access-date=14 September 2021 |language=es |archive-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914192744/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=65950 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1999|9|21|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://www.11v11.com/players/alexander-isak-255689/ |title=Alexander Isak |website=11v11.com |publisher=AFS Enterprises |access-date=29 August 2025 }}</ref> | birth_place = [[Solna]], Swede | height = 1,92 m<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/en/players/219168/alexander-isak/overview |title=Alexander Isak: Overview |publisher=Premier League |access-date=29 August 2025 }}</ref> | position = Voorspeler, doelskieter | currentclub = [[Liverpool FC|Liverpool]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = 2005–2016 | youthclubs1 = [[AIK Fotboll|AIK]] | years1 = 2016–2017 | clubs1 = [[AIK Fotboll|AIK]] | caps1 = 24 | goals1 = 10 | years2 = 2017–2019 | clubs2 = [[Borussia Dortmund II]] | caps2 = 12 | goals2 = 5 | years3 = 2017–2019 | clubs3 = [[Borussia Dortmund]] | caps3 = 5 | goals3 = 0 | years4 = 2019 | clubs4 = → [[Willem II Tilburg|Willem II]] (leen) | caps4 = 16 | goals4 = 13 | years5 = 2019–2022 | clubs5 = [[Real Sociedad]] | caps5 = 105 | goals5 = 33 | years6 = 2022–2025 | clubs6 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] | caps6 = 86 | goals6 = 54 | years7 = 2025– | clubs7 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | caps7 = 10 | goals7 = 2 | nationalyears1 = 2015–2016 | nationalteam1 = Swede o/17 | nationalcaps1 = 19 | nationalgoals1 = 6 | nationalyears2 = 2016–2017 | nationalteam2 = Swede o/19 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = Swede o/21 | nationalcaps3 = 7 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2017– | nationalteam4 = [[Sweedse nasionale sokkerspan|Swede]] | nationalcaps4 = 56 | nationalgoals4 = 16 | club-update = 20 Desember 2025 | nationalteam-update = 15 November 2025 }} '''Alexander Isak''' (gebore [[21 September]] [[1999]]) is ’n [[Swede|Sweedse]] professionele sokkerspeler van [[Eritrea|Eritrese]] afkoms wat as ’n voorspel­er vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Liverpool FC|Liverpool]] en die Sweedse nasionale span speel. Hy is bekend vir sy dribbelwerk, afronding en slim bewegings binne die strafgebied, en word wyd beskou as een van die beste doelskieters in die wêreld.<ref name=":8">{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Top 20 strikers in world football named and ranked including Erling Haaland, Harry Kane and Viktor Gyokeres |url=https://www.sportbible.com/football/football-news/top-20-strikers-ranked-haaland-kane-isak-gyokeres-352821-20250729 |access-date=2025-09-02 |website=SPORTbible |language=en}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |date=2025-06-04 |title=2025 FC 100: Haaland among best center forwards in men's soccer |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/45180244/2025-fc-100-haaland-best-center-forwards-mens-soccer |access-date=2025-09-02 |website=ESPN.com |language=en}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Smith |first=Charlie |date=2025-05-01 |title=The Best 15 Strikers in World Football Ranked (2025) |url=https://www.footballfancast.com/best-footballers-strikers-forwards-in-the-world-ranked/ |access-date=2025-09-02 |website=FootballFanCast |language=en}}</ref> Isak is gebore en grootgeword in [[Solna]], in die noordelike deel van [[Stockholm|Groot-Stockholm]], en het Isak sy professionele loopbaan in 2016 by sy jeugklub [[AIK Fotboll|AIK]] begin. Daarna het hy [[Borussia Dortmund]] en [[Willem II Tilburg|Willem II]] verteenwoordig voordat hy in 2019 by Real Sociedad in [[Spanje]] aangesluit het. In 2022 het hy by [[Newcastle United FC|Newcastle United]] aangesluit vir ’n klubrekordbedrag. In 2025 het hy vir Liverpool geteken vir £125 miljoen, wat beide die klub- en Britse oordragsyferrekords gebreek het.<ref>{{Cite web |last=Mokbel |first=Sami |date=2025-09-01 |title=Alexander Isak transfer: Liverpool sign striker in £125m British record deal from Newcastle |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cly4my21lz7o |access-date=2025-09-01 |website=BBC Sport |language=en}}</ref> As ’n volwaardige Sweedse nasionale speler sedert 2017 het Isak al meer as 50 wedstryde vir sy nasionale span gespeel en die span by die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 2021 verteenwoordig. Hy is die jongste doelskieter ooit vir sowel AIK as die Sweedse nasionale span. == Klubloopbaan == === AIK === Isak het sy eerstespan-debuut vir AIK op 28 Februarie 2016 gemaak toe hy in die 75ste minuut as plaasvervanger ingekom het in ’n Sweedse Beker-uitwedstryd teen vierdevlakspan Tenhults IF. Op 16-jarige ouderdom het Isak ’n doel aangeteken in die 6–0 oorwinning.<ref name="Contract">{{cite web|url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22747381.ab|title=Talangen förlänger tre år med AIK|date=3 May 2016|access-date=11 June 2016|language=sv|archive-date=11 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611113554/http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22747381.ab|url-status=live}}</ref> Op 7 April het AIK se hoofafrigter, Andreas Alm, Isak in die beginspan ingesluit vir die uitwedstryd teen Östersunds FK in die Sweedse hoogste afdeling Allsvenskan, saam met mede-voorspeler Carlos Strandberg. Hy het die tweede doel in die 2–0 oorwinning aangeteken en so die jongste doelmaker in AIK se Allsvenskan-geskiedenis geword, op die ouderdom van 16 jaar en 199 dae.<ref>{{cite web|url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22588990.ab|title=Skrev AIK-historia – yngst någonsin|date=7 April 2016|access-date=11 June 2016|language=sv|archive-date=11 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611211027/http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22588990.ab|url-status=live}}</ref> Op 25 April het Isak sy eerste doel op AIK se tuisveld, die Friends Arena, aangeteken toe hy die telling geopen het in ’n 2–1 sege teen IF Elfsborg.<ref>{{cite web |url=http://www.fotbollskanalen.se/allsvenskan/tv-supertalangens-mal-framfor-pl-scouterna/ |title=TV: Supertalangens mål framför PL-scouterna |date=25 April 2016 |access-date=11 June 2016 |language=sv |archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422191858/https://www.fotbollskanalen.se/allsvenskan/tv-supertalangens-mal-framfor-pl-scouterna/ |url-status=live}}</ref> Op 3 Mei het hy sy eerste professionele kontrak geteken tot die einde van die 2018-seisoen, nadat hy in sy openingswedstryde beïndruk en homself gevestig het as ’n gereelde eerstespan-speler. Tussen wedstryddae 8 en 9 is hoofafrigter Alm ontslaan, maar die nuwe afrigter, Rikard Norling, het Isak in die span behou.<ref>{{cite web |date=16 May 2016 |title=AIK-succén direkt i Norlings återkomst |url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22829721.ab |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827001347/http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22829721.ab |archive-date=27 August 2016 |access-date=11 June 2016 |language=sv}}</ref> Op 21 September, Isak se 17de verjaardag, het hy twee belangrike doele aangeteken in AIK se 3–0-derbyoorwinning oor aartsvyande [[Djurgårdens IF Sokker|Djurgårdens IF]]. Hy is later deur spanmaat Chinedu Obasi beskryf as “Swede se nuwe [[Zlatan Ibrahimović]]”.<ref>{{cite web|url=http://www.expressen.se/sport/fotboll/allsvenskan/alexander-isak-hyllas-kan-bli-nya-zlatan/|title=Alexander Isak hyllas: "Kan bli nya Zlatan..."|date=22 September 2016|access-date=22 September 2016|language=sv|archive-date=24 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220824163332/https://www.expressen.se/sport/fotboll/allsvenskan/alexander-isak-hyllas-kan-bli-nya-zlatan/|url-status=live}}</ref> === Borussia Dortmund === Op 23 Januarie 2017 het Isak by [[Bundesliga]]-klub [[Borussia Dortmund]] geteken op ’n langtermynkontrak wat tot die somer van 2022 sou duur.<ref>{{cite web|url=http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-sign-striker-Alexander-Isak|title=Borussia Dortmund sign striker Alexander Isak|date=23 January 2017|access-date=14 January 2017|language=en|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226181448/https://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-sign-striker-Alexander-Isak|url-status=live}}</ref> Die oordragsfooi is nie bekend gemaak nie, maar berigte het aangedui dat dit sowat €9 miljoen was – destyds die hoogste bedrag ooit vir ’n Allsvenskan-speler betaal.<ref>{{cite web|url=http://www.fotbollskanalen.se/allsvenskan/officiellt-alexander-isak-klar-for-borussia-dortmund/|title=Officiellt: Alexander Isak klar för Borussia Dortmund|date=23 January 2017|access-date=14 February 2017|language=sv|archive-date=24 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220824163121/https://www.fotbollskanalen.se/allsvenskan/officiellt-alexander-isak-klar-for-borussia-dortmund/|url-status=live}}</ref> Voor hy by Dortmund aangesluit het, het Isak glo ’n skuif na [[Real Madrid]] van die hand gewys.<ref>{{cite web|url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/088vA/bomben-isak-nobbar-real--har-ar-hans-val|title=Bomben: Isak nobbar Real – här är hans val|date=21 January 2017|access-date=14 February 2017|language=sv|archive-date=24 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024172634/https://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/088vA/bomben-isak-nobbar-real--har-ar-hans-val|url-status=live}}</ref> Isak het sy eerste verskyning vir die klub gemaak in ’n 3–0-bekeroorwinning teen Sportfreunde Lotte op 14 Maart 2017.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/alexander-isak/422165/|title=Player profile – Alexander Isak|publisher=Soccerway|access-date=20 February 2018|archive-date=24 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224234736/https://int.soccerway.com/players/alexander-isak/422165/|url-status=live}}</ref> Hy het sy eerste medalje saam met die klub gewen toe Dortmund die 2016–17 DFB-Pokal gewen het, al het hy net een keer in die toernooi gespeel en nie in die groep vir die eindstryd was nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.aftonbladet.se/a/0akeA|title=Här får Isak göra debut i Dortmund|website=Aftonbladet|date=14 March 2017|language=sv|access-date=26 April 2019|archive-date=26 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426083717/https://www.aftonbladet.se/a/0akeA|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aftonbladet.se/a/OxK9l|title=Blir mästare efter hans 40:e fullträff|website=Aftonbladet|date=27 May 2017|language=sv|access-date=26 April 2019|archive-date=26 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426083714/https://www.aftonbladet.se/a/OxK9l|url-status=live}}</ref> Hy het sy eerste amptelike doel vir Dortmund op 24 Oktober 2017 aangeteken in ’n 5–0-oorwinning teen [[1. FC Maagdenburg]] in die tweede ronde van die [[DFB-Pokal]].<ref>{{Cite web|title=SUCCÉN! Alexander Isak målskytt i tyska cupen|url=https://www.expressen.se/sport/fotboll/bundesliga/isak-malskytt-i-tyska-cupen/|access-date=21 July 2020|website=Expressen|date=24 October 2017 |language=sv|archive-date=21 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721115751/https://www.expressen.se/sport/fotboll/bundesliga/isak-malskytt-i-tyska-cupen/|url-status=live}}</ref> === Uitleen aan Willem II === Nadat hy geen verskynings in die 2018–19 Bundesliga-seisoen vir Borussia Dortmund gemaak het nie, is Isak uitgeleen aan die Nederlandse [[Eredivisie]]-klub Willem II. Op 28 Februarie 2019 het hy die gelykmaker én die wendoel uit die strafskopmerk aangeteken teen [[AZ Alkmaar]] in die [[KNVB-beker]]-halfeindstryd, wat Willem II gehelp het om hul eerste [[KNVB-Beker|bekereindstryd]] sedert 2005 te haal. Op 30 Maart het hy die eerste speler ooit geword om drie strafdoele in ’n Eredivisie-wedstryd aan te teken, in ’n 3–2 sege teen [[Fortuna Sittard]].<ref>{{cite web |url=https://www.telegraaf.nl/sport/3370794/willem-ii-aanvaller-isak-schrijft-eredivisiehistorie |title=Willem II-aanvaller Isak schrijft Eredivisiehistorie |date=30 March 2019 |work=De Telegraaf |access-date=31 March 2019 |archive-date=31 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331134302/https://www.telegraaf.nl/sport/3370794/willem-ii-aanvaller-isak-schrijft-eredivisiehistorie |url-status=live }}</ref> Op 14 April het Isak die eerste buitelandse speler in die Eredivisie geword wat 12 doele in sy eerste 12 ligawedstryde aangeteken het.<ref>{{Cite web|url=https://www.expressen.se/sport/fotboll/isaks-nya-succe-makalosa-siffror/|title=Alexander Isaks succé – målskytt igen för Willem II|website=Expressen|date=14 April 2019 |language=sv|access-date=16 April 2019|archive-date=23 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823232322/https://www.expressen.se/sport/fotboll/isaks-nya-succe-makalosa-siffror/|url-status=live}}</ref> === Real Sociedad === Op 12 Junie 2019 het Isak ’n vyfjaar-kontrak met Real Sociedad onderteken, en op 1 Julie by die [[La Liga]]-klub aangesluit. Hy het sy eerste doel vir die klub in sy eerste wedstryd aangeteken, en in die voorsseisoen sterk voortgegaan met vier doele in vyf wedstryde.<ref>{{cite web|url=https://www.realsociedad.eus/es/noticias/detalle/la-real-sociedad-ficha-a-alexander-isak|title=La Real Sociedad ficha a Alexander Isak|date=12 June 2019|access-date=12 June 2019|language=es|archive-date=31 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231111300/https://www.realsociedad.eus/es/noticias/detalle/la-real-sociedad-ficha-a-alexander-isak|url-status=live}}</ref> Op 22 September 2019 het hy sy eerste amptelike doel vir Real Sociedad aangeteken in ’n 3–1 La Liga-oorwinning teen RCD Espanyol.<ref>{{Cite web|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2019/09/22/5d878817e2704ee5778b4608.html|title=Real Sociedad prove they mean business with win at Espanyol|date=22 September 2019|website=MARCA in English|language=en|access-date=23 September 2019|archive-date=23 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190923123257/https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2019/09/22/5d878817e2704ee5778b4608.html|url-status=live}}</ref> Op 6 Februarie het Isak twee doele aangeteken en ’n doel voorberei in die Copa del Rey-kwartfinale teen Real Madrid.<ref>{{Cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/02/07/5e3ca5c046163f49aa8b4627.html|title=Isak, the boy who rejected Real Madrid, hurt them again with a brace|date=6 February 2020|website=MARCA in English|language=en|access-date=27 February 2020|archive-date=27 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227091743/https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/02/07/5e3ca5c046163f49aa8b4627.html|url-status=live}}</ref> Drie dae later, op 9 Februarie, het hy die wendoel in die [[Baskeland|Baskiese]] derby teen Athletic Bilbao aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbollskanalen.se/spanien/tv-isaks-drominhopp-i-baskiska-derbyt---avgjorde-med-mal-och-assist/|title=TV: Isaks dröminhopp i baskiska derbyt – avgjorde med mål och assist|website=fotbollskanalen|language=sv|access-date=27 February 2020|archive-date=27 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227091746/https://www.fotbollskanalen.se/spanien/tv-isaks-drominhopp-i-baskiska-derbyt---avgjorde-med-mal-och-assist/|url-status=live}}</ref> Op 3 April 2021 het Isak sy eerste trofee met die klub gewen toe hy in die 2020 Copa del Rey-eindstryd begin het en 89 minute gespeel het in ’n 1–0 sege teen Athletic Bilbao, wat Real Sociedad die 2019–20 Copa del Rey besorg het.<ref>{{Cite web|title=Athletic Club vs Real Sociedad – Copa del Rey|url=https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2019-2020-copa-del-rey-athletic-club-real-sociedad-8|access-date=8 April 2021|website=Página web oficial de LaLiga {{!}} LaLiga|language=en|archive-date=26 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210626050346/https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2019-2020-copa-del-rey-athletic-club-real-sociedad-8|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=3 April 2021|title=Alexander Isaks Real Sociedad vann cupfinalen|url=https://www.svt.se/sport/fotboll/alexander-isaks-real-sociedad-vann-cupfinalen|access-date=8 April 2021|website=SVT Sport|language=sv|archive-date=3 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210403233532/https://www.svt.se/sport/fotboll/alexander-isaks-real-sociedad-vann-cupfinalen|url-status=live}}</ref> Op 21 Februarie 2021 het hy sy eerste driekuns vir die klub aangeteken in ’n 4–0-liga-oorwinning teen Deportivo Alavés. Hy het daarmee die eerste Sweed geword om ’n La Liga-driekuns te behaal sedert Henry “Garvis” Carlsson dit in 1949 vir [[Atlético Madrid]] reggekry het.<ref>{{Cite web|title=Svensken hyllas världen över efter succén: "Det är Isaks världs – vi lever i den"|url=https://www.expressen.se/sport/fotboll/la-liga/det-ar-isaks-varld-och-vi-bor-i-den/|access-date=22 February 2021|website=Expressen|date=21 February 2021 |language=sv|archive-date=22 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322160256/https://www.expressen.se/sport/fotboll/la-liga/det-ar-isaks-varld-och-vi-bor-i-den/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=21 February 2021|title=Alexander Isak tremålsskytt – gjort mål i sex raka ligamatcher|url=https://www.svt.se/sport/fotboll/alexander-isak-malskytt-for-sjatte-ligamatchen-i-rad|access-date=22 February 2021|website=SVT Sport|language=sv|archive-date=2 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302222153/https://www.svt.se/sport/fotboll/alexander-isak-malskytt-for-sjatte-ligamatchen-i-rad|url-status=live}}</ref> In die volgende seisoen het hy 10 doele in alle kompetisies aangeteken, terwyl Real Sociedad uiteindelik sesde in La Liga geëindig het.<ref>{{Cite web |title=La Liga (Sky Sports) |url=https://www.skysports.com/la-liga-table/2021 |access-date=13 January 2023 |website=SkySports |language=en |archive-date=13 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113203057/https://www.skysports.com/la-liga-table/2021 |url-status=live }}</ref> === Newcastle United === ==== 2022–23: Rekordoorgang ==== Op 26 Augustus 2022 het Isak by Premierliga-klub Newcastle United aangesluit op ’n sesjaar-kontrak tot Junie 2028, vir ’n nie-bekendgemaakte fooi wat berig is op sowat £63 miljoen – ’n klubrekord.<ref>{{cite web | url=https://salarysport.com/football/player/alexander-isak/ | title=What is Alexander Isak's Salary per Week? &#124; Salary Sport | access-date=30 March 2023 | archive-date=23 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230323193934/https://salarysport.com/football/player/alexander-isak/ | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/articles/cjwl9xwl3nzo | title=Eddie Howe desperate to keep 'world-class' Alexander Isak at Newcastle | date=21 December 2024 }}</ref><ref name="Price 2022">{{cite web | last=Price | first=Steve | title=Newcastle United's Club-Record Fee For Alexander Isak Shows Their Ambition And Strategy | website=Forbes | date=26 August 2022 | url=https://www.forbes.com/sites/steveprice/2022/08/26/newcastle-uniteds-club-record-fee-for-alexander-isak-shows-their-ambition-and-strategy/ | access-date=15 September 2022 | archive-date=15 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220915103824/https://www.forbes.com/sites/steveprice/2022/08/26/newcastle-uniteds-club-record-fee-for-alexander-isak-shows-their-ambition-and-strategy/ | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/newcastle-united-sign-alexander-isak/|title=Newcastle United sign Alexander Isak|publisher=Newcastle United F.C.|date=26 August 2022|access-date=26 August 2022|archive-date=26 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220826133300/https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/newcastle-united-sign-alexander-isak/|url-status=live}}</ref> Op 31 Augustus het hy op sy debuut ’n doel aangeteken en is as speler van die wedstryd aangewys in ’n 2–1-nederlaag teen Liverpool op [[Anfield]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/62655347 |title=Liverpool 2–1 Newcastle United: Fabio Carvalho's last-gasp strike gave Liverpool a dramatic win as Newcastle United looked set to secure a point at Anfield |website=BBC Sport |date=31 August 2022 |access-date=31 August 2022 |archive-date=31 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831210953/https://www.bbc.com/sport/football/62655347 |url-status=live }}</ref> Na ’n 1–1-gelykop teen Bournemouth, waarin hy ’n strafdoel aangeteken het, was Isak vir 16 wedstryde buite aksie weens ’n dyspierbesering. Hy het teruggekeer in die [[FA Cup|FA-beker]]-derderonde teen Sheffield Wednesday, waar hy die eerste helfte gespeel het.<ref>{{Cite web |title=The FA Cup (Sky Sports) |url=https://www.skysports.com/football/sheffield-wednesday-vs-newcastle-united/teams/479266 |access-date=13 January 2023 |website=Sky Sports |language=en |archive-date=13 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113203059/https://www.skysports.com/football/sheffield-wednesday-vs-newcastle-united/teams/479266 |url-status=live }}</ref> Op 15 Januarie 2023 het hy sy eerste doel na die besering aangeteken, in die 89ste minuut van ’n 1–0-oorwinning oor Fulham.<ref>{{cite web |last=Barton |first=Aaron |url=https://www.eurosport.com/football/premier-league/2022-2023/premier-league-live_sto9316854/story.shtml |title=Newcastle United 1–0 Fulham: Alexander Isak nets late winner after Aleksandar Mitrovic misses penalty |website=Eurosport |date=15 January 2023 |access-date=15 January 2023 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407063757/https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml |url-status=live }}</ref> Hy het sy eerste dubbelslag vir Newcastle op 17 Maart aangeteken in ’n 2–1-oorwinning weg teen [[Nottingham Forest]], met die wendoel vanaf die strafskopmerk in die laaste oomblikke van die wedstryd.<ref>{{Cite web|last=Sanders|first=Emma|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64911104|title=Nottingham Forest 1–2 Newcastle: Newcastle's Alexander Isak scored a dramatic stoppage-time winner at Nottingham Forest from the penalty spot to keep their hopes of a top-four finish firmly alive.|website=BBC Sport|date=17 March 2023|access-date=18 March 2023|archive-date=18 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230318230204/https://www.bbc.co.uk/sport/football/64911104|url-status=live}}</ref> Op 23 April het hy nog ’n dubbelslag binne twee minute aangeteken in ’n 6–1-sege teen [[Tottenham Hotspur]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/five-goals-21-minutes-shambolic-spurs-new-low-joelinton-alexander-isak-newcastle-st-totteringhams-day-hangover/blt545e9d24ccd4e57b |title=FIVE goals in 21 minutes! Shambolic Spurs hit a new low as Joelinton, Alexander Isak & rampant Newcastle add to St Totteringham's Day hangover |work=Goal (website) |date=23 April 2023 |access-date=6 May 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506230255/https://www.goal.com/en/news/five-goals-21-minutes-shambolic-spurs-new-low-joelinton-alexander-isak-newcastle-st-totteringhams-day-hangover/blt545e9d24ccd4e57b |url-status=live }}</ref> Vyf dae later het hy drie [[Everton FC|Everton]]-verdedigers verbygesteek en die bal ingesit, wat met ’n afwyking Jacob Murphy se doel geword het in ’n 4–1-oorwinning. Dit het sy afrigter, Eddie Howe, genoop om vergelykings met [[Thierry Henry]] te maak.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/65424419 |title=Alexander Isak assist: Thierry Henry comparisons made by Howe |work=BBC Sport |date=28 April 2023 |access-date=6 May 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506230254/https://www.bbc.com/sport/football/65424419 |url-status=live }}</ref> ==== 2023–25: Volgehoue sukses en vertrek ==== Op 12 Augustus 2023 het Isak ’n dubbelslag aangeteken in ’n 5–1-sege teen [[Aston Villa]] in die eerste wedstryd van die seisoen.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2023/aug/12/newcastle-aston-villa-premier-league-match-report |title=Sandro Tonali and Alexander Isak star in Newcastle's rout of Aston Villa |work=The Guardian |date=12 August 2023 |access-date=13 August 2023 |archive-date=13 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230813194836/https://www.theguardian.com/football/2023/aug/12/newcastle-aston-villa-premier-league-match-report |url-status=live }}</ref> Op 27 September het hy die enigste doel in ’n 1–0-oorwinning teen [[Manchester City]] in die [[EFL Cup|EFL-beker]] aangeteken – Newcastle se eerste sege teen City in 11 ontmoetings.<ref>{{cite web |url=https://www.skysports.com/football/news/13866/12969824/newcastle-1-0-man-city-alexander-isak-strikes-during-excellent-second-half-display-from-magpies-in-carabao-cup-third-round |title=Newcastle 1–0 Man City: Alexander Isak strikes during excellent second-half display from Magpies in Carabao Cup third round |publisher=Sky Sports |date=28 September 2023 |access-date=7 October 2023 |archive-date=8 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008190545/https://www.skysports.com/football/news/13866/12969824/newcastle-1-0-man-city-alexander-isak-strikes-during-excellent-second-half-display-from-magpies-in-carabao-cup-third-round |url-status=live }}</ref> Op 25 November het hy ná ’n liesbesering weer aangeteken in ’n 4–1-sege oor [[Chelsea FC|Chelsea]].<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/classy-newcastle-thrash-chelsea-4-1-james-sees-red-2023-11-25/ |title=Classy Newcastle thrash Chelsea 4–1 as James sees red |publisher=Reuters |date=25 November 2023 }}</ref> Drie dae later het hy sy eerste [[UEFA Champions League|Champions League]]-doel aangeteken in ’n 1–1-gelykop teen [[Paris Saint-Germain]].<ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2023/nov/28/mbappe-and-var-penalty-hurt-newcastle-at-the-last-to-rescue-psg-draw |title=Mbappé and VAR hurt Newcastle as stoppage-time penalty saves PSG |work=The Guardian |date=28 November 2023 }}</ref> Op 14 April 2024 het hy sy 16de en 17de doele van die seisoen aangeteken in ’n 4–0-oorwinning teen Tottenham, en so Zlatan Ibrahimović se rekord vir meeste doele deur ’n Sweed in ’n Premierliga-seisoen geëwenaar.<ref>{{Cite web |last=Aghassi |first=Martin |date=13 April 2024 |title=Fotboll: Alexander Isak gör 17:e målet för säsongen i Premier League – tangerar Ibrahimovic rekord |url=https://www.svt.se/sport/fotboll/alexander-isak-gor-16e-malet-for-sasongen |access-date=13 April 2024 |website=SVT Sport |language=sv}}</ref> Hy het die rekord op 28 April gebreek met ’n dubbelslag in ’n 5–1-oorwinning teen Sheffield United by St James’ Park.<ref>{{Cite web |title=Alexander Isak skrev historia – passerar Zlatan Ibrahimovic |url=https://www.fotbollskanalen.se/england/alexander-isak-skrev-historia-passerar-zlatan-ibrahimovic/ |access-date=2024-04-28 |website=fotbollskanalen |language=sv}}</ref> Hy het die seisoen afgesluit as Newcastle se topskutter met 21 ligadoele – net agter [[Erling Haaland]] en Cole Palmer.<ref>{{cite web |last=Sharma |first=Abhinav |url=https://www.goal.com/en/lists/premier-league-top-scorers-2023-24/blt7b3bea084cbd1375#cse25c3fe5199fe51c |title=Premier League top scorers 2023–24: Erling Haaland beats Cole Palmer in the race for the Golden Boot |work=Goal (website) |date=20 May 2024 }}</ref> Op 21 Desember 2024 het Isak sy eerste driekuns vir Newcastle aangeteken in ’n 4–0-oorwinning teen Ipswich Town, wat hom die eerste Sweed gemaak het om dit in die Premierliga te doen sedert Freddie Ljungberg in 2003.<ref>{{Cite web |date=21 December 2024 |title=Isak hits first Newcastle hat-trick in victory over Ipswich |url=https://www.premierleague.com/news/4200185 |access-date=21 December 2024 |publisher=[[Premier League]]}}</ref> Sy openingsdoel, binne 25,95 sekondes, was ook die vinnigste uitdoeldoel vir Newcastle in die Premierliga. Op 10 Januarie 2025 is hy aangewys as die Premierliga se Speler van die Maand vir Desember, ná agt doele en twee assists, en doele in ses agtereenvolgende wedstryde.<ref>{{Cite web |date=21 December 2024 |title=Isak sets Newcastle record with goal after 25 seconds |url=https://www.premierleague.com/news/4200983 |access-date=21 December 2024 |publisher=[[Premier League]]}}</ref> Hy was die eerste Sweed sedert Ibrahimović in 2016 wat die toekenning gewen het. Hy het ook die Doel van die Maand gewen vir sy skoot teen Liverpool in ’n 3–3-gelykop. Op 23 Februarie het hy sy 50ste Premierliga-doel aangeteken met ’n dubbelslag in ’n 4–3-sege teen Nottingham Forest.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cq8y2732gz7t |title=Newcastle United 4–3 Nottingham Forest |work=BBC Sport |date=23 February 2025}}</ref> Op 16 Maart het hy die wendoel aangeteken in die 2–1 EFL-bekereindstryd teen Liverpool, wat Newcastle hul eerste binnelandse trofee sedert 1955 besorg het.<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/6203910/2025/03/16/newcastle-liverpool-carabao-cup-final-analysis/ |title=Liverpool 1 Newcastle 2: Isak and Burn end 70 years of hurt as Slot's side fall flat |work=The New York Times |date=16 March 2025 }}</ref> Op 20 Junie is hy benoem as een van ses kandidate vir die ''Professional Footballers' Association'' se Speler van die Jaar.<ref>{{Cite web |date=2025-06-20 |title=PFA Players' Player of the Year: Bruno Fernandes and Mohamed Salah among nominees |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cx23n4z20j9o |access-date=2025-06-20 |website=BBC Sport |language=en}}</ref> Op 24 Julie is berig dat Isak aan Newcastle meegedeel het dat hy ’n skuif weg van die klub wou ondersoek.<ref>{{Cite web |last=Mokbel |first=Sami |date=2025-07-24 |title=Alexander Isak: Newcastle striker wants to explore move away |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c3d1dv1gpdjo |access-date=2025-08-02 |website=BBC Sport |language=en}}</ref> Twee dae later is hy alleen gesien oefen by sy ou klub Real Sociedad terwyl Newcastle op voorseisoentoer in Asië was.<ref>{{Cite web |date=2025-07-31 |title=Alexander Isak: Newcastle United forward trains at former club Real Sociedad |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cdxy9277ykqo |access-date=2025-08-02 |website=BBC Sport |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Taylor |first=Louise |date=15 August 2025 |title=‘Not in my hands’: diplomatic Howe has lost control of Isak’s Newcastle future |url=https://www.theguardian.com/football/2025/aug/15/not-in-my-hands-diplomatic-howe-has-lost-control-of-isaks-newcastle-future |access-date=21 August 2025 |website=The Guardian}}</ref> Op 14 Augustus het hy in staking gegaan en homself onbeskikbaar gestel vir die seisoenopener teen Aston Villa. Op 19 Augustus het Isak ’n openbare verklaring op [[Instagram]] gemaak waarin hy sy vertrekwens bevestig en die klub daarvan beskuldig het dat hulle ’n belofte gebreek het. Hy het geskryf: “Wanneer beloftes verbreek word en vertroue verlore gaan, kan die verhouding nie voortgaan nie”. Newcastle het binne ure gereageer en ontken dat enige sodanige belofte gemaak is, en hul begeerte uitgespreek dat Isak moes bly.<ref>{{Cite web|url=https://talksport.com/football/3488339/newcastle-statement-alexander-isak-liverpool/|title=‘Trust is lost’ – Newcastle blindsided by Alexander Isak’s bombshell statement as Liverpool wait to make another bid|date=2025-08-19|website=talksport.com|access-date=2025-09-07}}</ref> === Liverpool === Op 1 September 2025 het Liverpool die aankoms van Isak aangekondig op ’n langtermynkontrak vir ’n Britse rekordfooi, berig op £125 miljoen, wat dit die derde duurste oordrag in die geskiedenis maak.<ref>{{cite news |title=Liverpool complete signing of Alexander Isak |url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-complete-signing-alexander-isak |publisher=Liverpool F.C. |date=1 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ornstein |first=David |date=2025-09-01 |title=Liverpool complete Alexander Isak signing from Newcastle |url=https://www.nytimes.com/athletic/6574042/2025/08/31/alexander-isak-liverpool-newcastle-transfer/ |access-date=2025-09-01 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> == Internasionale loopbaan == Isak het vir die Sweedse jeugspanne in die onder-16 tot onder-21-kategorieë gespeel.<ref>{{cite web |title=Alexander Isak |url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/alexander-isak/97842459-dfb4-4c5d-b15a-8bf87de9169d/ |website=svenskfotboll.se |publisher=Swedish Football Association |access-date=18 November 2021 |language=sv |archive-date=18 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118222622/https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/alexander-isak/97842459-dfb4-4c5d-b15a-8bf87de9169d/ |url-status=live }}</ref> Hy is opgeroep na die Sweedse nasionale span vir die vriendskaplike wedstryde teen [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan|Ivoorkus]] op 8 Januarie 2017 en Slowakye op 12 Januarie. Hy het sy debuut gemaak teen Ivoorkus toe hy in die 62ste minuut vir Per Frick ingevall het in ’n 1–2-nederlaag. Hy het die tweede wedstryd teen Slowakye begin en in die 19de minuut die eerste doel aangeteken in ’n 6–0-oorwinning, en sodoende die jongste doelskieter in die geskiedenis van die Sweedse nasionale span geword.<ref name="youngest national">{{cite web|url=https://svenskfotboll.se/landslag/arkiv/landslag/2017/01/swe-svk/|title=Isak historisk i 6-0-seger mot Slovakien|date=12 January 2017|access-date=14 February 2017|language=sv|archive-date=15 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215115510/http://svenskfotboll.se/landslag/arkiv/landslag/2017/01/swe-svk/|url-status=dead}}</ref> Op 23 Maart 2019 het Isak sy eerste amptelike verskyning vir Swede gemaak toe hy in die 88ste minuut vir Robin Quaison ingevall het in ’n kwalifiseringswedstryd vir die Europese Kampioenskap teen Roemenië, wat Swede 2–1 gewen het.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbollskanalen.se/sverige/isak-hyllas-stort-efter-debuten-kan-forsta-att-manga-tycker-jag-ar-spannande/|title=Isak hyllas stort efter debuten: "Kan förstå att många tycker jag är spännande"|website=fotbollskanalen|access-date=16 April 2019|archive-date=16 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416091509/https://www.fotbollskanalen.se/sverige/isak-hyllas-stort-efter-debuten-kan-forsta-att-manga-tycker-jag-ar-spannande/|url-status=live}}</ref> Isak het sy eerste amptelike doel vir Swede op 7 Junie 2019 aangeteken toe Swede Malta geklop het in ’n Europese Kampioenskap-kwalifiseringswedstryd by Friends Arena in Stockholm. Hy het die laaste doel in ’n 3–0-oorwinning aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbollskanalen.se/sverige/tv-isak-med-forsta-tavlingsmalet-i-landslaget-nar-sverige-korde-over-malta/|title=TV: Isak med första tävlingsmålet i landslaget när Sverige körde över Malta|website=fotbollskanalen|language=sv|access-date=8 June 2019|archive-date=8 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608092055/https://www.fotbollskanalen.se/sverige/tv-isak-med-forsta-tavlingsmalet-i-landslaget-nar-sverige-korde-over-malta/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/season=2020/matches/round=2001086/match=2026077/index.htm|title=Isak seals points for Sweden|access-date=8 June 2019|archive-date=3 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200303015316/https://www.uefa.com/european-qualifiers/season=2020/matches/round=2001086/match=2026077/index.htm|url-status=dead}}</ref> Isak is vir die eerste keer vir ’n groot toernooi opgeroep toe hy in Swede se 26-man-groep vir die Europese Kampioenskap in 2021 ingesluit is.<ref>{{cite web |title=Sweden Euro 2020 squad: Full team profile |url=https://www.fourfourtwo.com/features/sweden-euro-2020-squad-the-complete-line-up-for-marchs-internationals |website=FourFourTwo |date=14 June 2021 |access-date=14 June 2021 |ref=euro2020squad |archive-date=14 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614193007/https://www.fourfourtwo.com/features/sweden-euro-2020-squad-the-complete-line-up-for-marchs-internationals |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Isak, Alexander}} [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Sweedse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] m1xe0vdbznoc9qwn9ifbao72brsec7i 2889827 2889826 2026-04-03T18:41:56Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889827 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Alexander Isak | image = [[Lêer:UEFA EURO qualifiers Sweden vs Spain 20191015 Alexander Isak 56 (cropped).jpg|240px]] | caption = Alexander Isak in 2019 | full_name = Alexander Isak<ref>{{cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=65950 |title=Acta del Partido celebrado el 12 de septiembre de 2021, en Cádiz |trans-title=Minutes of the Match held on 12 September 2021, in Cádiz |publisher=Royal Spanish Football Federation |access-date=14 September 2021 |language=es |archive-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914192744/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=65950 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1999|9|21|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://www.11v11.com/players/alexander-isak-255689/ |title=Alexander Isak |website=11v11.com |publisher=AFS Enterprises |access-date=29 August 2025 }}</ref> | birth_place = [[Solna]], [[Swede]] | height = 1,92 m<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/en/players/219168/alexander-isak/overview |title=Alexander Isak: Overview |publisher=Premier League |access-date=29 August 2025 }}</ref> | position = Voorspeler, doelskieter | currentclub = [[Liverpool FC|Liverpool]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = 2005–2016 | youthclubs1 = [[AIK Fotboll|AIK]] | years1 = 2016–2017 | clubs1 = [[AIK Fotboll|AIK]] | caps1 = 24 | goals1 = 10 | years2 = 2017–2019 | clubs2 = [[Borussia Dortmund II]] | caps2 = 12 | goals2 = 5 | years3 = 2017–2019 | clubs3 = [[Borussia Dortmund]] | caps3 = 5 | goals3 = 0 | years4 = 2019 | clubs4 = → [[Willem II Tilburg|Willem II]] (leen) | caps4 = 16 | goals4 = 13 | years5 = 2019–2022 | clubs5 = [[Real Sociedad]] | caps5 = 105 | goals5 = 33 | years6 = 2022–2025 | clubs6 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] | caps6 = 86 | goals6 = 54 | years7 = 2025– | clubs7 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | caps7 = 10 | goals7 = 2 | nationalyears1 = 2015–2016 | nationalteam1 = Swede o/17 | nationalcaps1 = 19 | nationalgoals1 = 6 | nationalyears2 = 2016–2017 | nationalteam2 = Swede o/19 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = Swede o/21 | nationalcaps3 = 7 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2017– | nationalteam4 = [[Sweedse nasionale sokkerspan|Swede]] | nationalcaps4 = 56 | nationalgoals4 = 16 | club-update = 20 Desember 2025 | nationalteam-update = 15 November 2025 }} '''Alexander Isak''' (gebore [[21 September]] [[1999]]) is ’n [[Swede|Sweedse]] professionele sokkerspeler van [[Eritrea|Eritrese]] afkoms wat as ’n voorspel­er vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Liverpool FC|Liverpool]] en die Sweedse nasionale span speel. Hy is bekend vir sy dribbelwerk, afronding en slim bewegings binne die strafgebied, en word wyd beskou as een van die beste doelskieters in die wêreld.<ref name=":8">{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Top 20 strikers in world football named and ranked including Erling Haaland, Harry Kane and Viktor Gyokeres |url=https://www.sportbible.com/football/football-news/top-20-strikers-ranked-haaland-kane-isak-gyokeres-352821-20250729 |access-date=2025-09-02 |website=SPORTbible |language=en}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |date=2025-06-04 |title=2025 FC 100: Haaland among best center forwards in men's soccer |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/45180244/2025-fc-100-haaland-best-center-forwards-mens-soccer |access-date=2025-09-02 |website=ESPN.com |language=en}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Smith |first=Charlie |date=2025-05-01 |title=The Best 15 Strikers in World Football Ranked (2025) |url=https://www.footballfancast.com/best-footballers-strikers-forwards-in-the-world-ranked/ |access-date=2025-09-02 |website=FootballFanCast |language=en}}</ref> Isak is gebore en grootgeword in [[Solna]], in die noordelike deel van [[Stockholm|Groot-Stockholm]], en het Isak sy professionele loopbaan in 2016 by sy jeugklub [[AIK Fotboll|AIK]] begin. Daarna het hy [[Borussia Dortmund]] en [[Willem II Tilburg|Willem II]] verteenwoordig voordat hy in 2019 by Real Sociedad in [[Spanje]] aangesluit het. In 2022 het hy by [[Newcastle United FC|Newcastle United]] aangesluit vir ’n klubrekordbedrag. In 2025 het hy vir Liverpool geteken vir £125 miljoen, wat beide die klub- en Britse oordragsyferrekords gebreek het.<ref>{{Cite web |last=Mokbel |first=Sami |date=2025-09-01 |title=Alexander Isak transfer: Liverpool sign striker in £125m British record deal from Newcastle |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cly4my21lz7o |access-date=2025-09-01 |website=BBC Sport |language=en}}</ref> As ’n volwaardige Sweedse nasionale speler sedert 2017 het Isak al meer as 50 wedstryde vir sy nasionale span gespeel en die span by die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 2021 verteenwoordig. Hy is die jongste doelskieter ooit vir sowel AIK as die Sweedse nasionale span. == Klubloopbaan == === AIK === Isak het sy eerstespan-debuut vir AIK op 28 Februarie 2016 gemaak toe hy in die 75ste minuut as plaasvervanger ingekom het in ’n Sweedse Beker-uitwedstryd teen vierdevlakspan Tenhults IF. Op 16-jarige ouderdom het Isak ’n doel aangeteken in die 6–0 oorwinning.<ref name="Contract">{{cite web|url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22747381.ab|title=Talangen förlänger tre år med AIK|date=3 May 2016|access-date=11 June 2016|language=sv|archive-date=11 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611113554/http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22747381.ab|url-status=live}}</ref> Op 7 April het AIK se hoofafrigter, Andreas Alm, Isak in die beginspan ingesluit vir die uitwedstryd teen Östersunds FK in die Sweedse hoogste afdeling Allsvenskan, saam met mede-voorspeler Carlos Strandberg. Hy het die tweede doel in die 2–0 oorwinning aangeteken en so die jongste doelmaker in AIK se Allsvenskan-geskiedenis geword, op die ouderdom van 16 jaar en 199 dae.<ref>{{cite web|url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22588990.ab|title=Skrev AIK-historia – yngst någonsin|date=7 April 2016|access-date=11 June 2016|language=sv|archive-date=11 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611211027/http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22588990.ab|url-status=live}}</ref> Op 25 April het Isak sy eerste doel op AIK se tuisveld, die Friends Arena, aangeteken toe hy die telling geopen het in ’n 2–1 sege teen IF Elfsborg.<ref>{{cite web |url=http://www.fotbollskanalen.se/allsvenskan/tv-supertalangens-mal-framfor-pl-scouterna/ |title=TV: Supertalangens mål framför PL-scouterna |date=25 April 2016 |access-date=11 June 2016 |language=sv |archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422191858/https://www.fotbollskanalen.se/allsvenskan/tv-supertalangens-mal-framfor-pl-scouterna/ |url-status=live}}</ref> Op 3 Mei het hy sy eerste professionele kontrak geteken tot die einde van die 2018-seisoen, nadat hy in sy openingswedstryde beïndruk en homself gevestig het as ’n gereelde eerstespan-speler. Tussen wedstryddae 8 en 9 is hoofafrigter Alm ontslaan, maar die nuwe afrigter, Rikard Norling, het Isak in die span behou.<ref>{{cite web |date=16 May 2016 |title=AIK-succén direkt i Norlings återkomst |url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22829721.ab |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827001347/http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/aik/article22829721.ab |archive-date=27 August 2016 |access-date=11 June 2016 |language=sv}}</ref> Op 21 September, Isak se 17de verjaardag, het hy twee belangrike doele aangeteken in AIK se 3–0-derbyoorwinning oor aartsvyande [[Djurgårdens IF Sokker|Djurgårdens IF]]. Hy is later deur spanmaat Chinedu Obasi beskryf as “Swede se nuwe [[Zlatan Ibrahimović]]”.<ref>{{cite web|url=http://www.expressen.se/sport/fotboll/allsvenskan/alexander-isak-hyllas-kan-bli-nya-zlatan/|title=Alexander Isak hyllas: "Kan bli nya Zlatan..."|date=22 September 2016|access-date=22 September 2016|language=sv|archive-date=24 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220824163332/https://www.expressen.se/sport/fotboll/allsvenskan/alexander-isak-hyllas-kan-bli-nya-zlatan/|url-status=live}}</ref> === Borussia Dortmund === Op 23 Januarie 2017 het Isak by [[Bundesliga]]-klub [[Borussia Dortmund]] geteken op ’n langtermynkontrak wat tot die somer van 2022 sou duur.<ref>{{cite web|url=http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-sign-striker-Alexander-Isak|title=Borussia Dortmund sign striker Alexander Isak|date=23 January 2017|access-date=14 January 2017|language=en|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226181448/https://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-sign-striker-Alexander-Isak|url-status=live}}</ref> Die oordragsfooi is nie bekend gemaak nie, maar berigte het aangedui dat dit sowat €9 miljoen was – destyds die hoogste bedrag ooit vir ’n Allsvenskan-speler betaal.<ref>{{cite web|url=http://www.fotbollskanalen.se/allsvenskan/officiellt-alexander-isak-klar-for-borussia-dortmund/|title=Officiellt: Alexander Isak klar för Borussia Dortmund|date=23 January 2017|access-date=14 February 2017|language=sv|archive-date=24 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220824163121/https://www.fotbollskanalen.se/allsvenskan/officiellt-alexander-isak-klar-for-borussia-dortmund/|url-status=live}}</ref> Voor hy by Dortmund aangesluit het, het Isak glo ’n skuif na [[Real Madrid]] van die hand gewys.<ref>{{cite web|url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/088vA/bomben-isak-nobbar-real--har-ar-hans-val|title=Bomben: Isak nobbar Real – här är hans val|date=21 January 2017|access-date=14 February 2017|language=sv|archive-date=24 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024172634/https://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/088vA/bomben-isak-nobbar-real--har-ar-hans-val|url-status=live}}</ref> Isak het sy eerste verskyning vir die klub gemaak in ’n 3–0-bekeroorwinning teen Sportfreunde Lotte op 14 Maart 2017.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/alexander-isak/422165/|title=Player profile – Alexander Isak|publisher=Soccerway|access-date=20 February 2018|archive-date=24 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224234736/https://int.soccerway.com/players/alexander-isak/422165/|url-status=live}}</ref> Hy het sy eerste medalje saam met die klub gewen toe Dortmund die 2016–17 DFB-Pokal gewen het, al het hy net een keer in die toernooi gespeel en nie in die groep vir die eindstryd was nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.aftonbladet.se/a/0akeA|title=Här får Isak göra debut i Dortmund|website=Aftonbladet|date=14 March 2017|language=sv|access-date=26 April 2019|archive-date=26 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426083717/https://www.aftonbladet.se/a/0akeA|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aftonbladet.se/a/OxK9l|title=Blir mästare efter hans 40:e fullträff|website=Aftonbladet|date=27 May 2017|language=sv|access-date=26 April 2019|archive-date=26 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426083714/https://www.aftonbladet.se/a/OxK9l|url-status=live}}</ref> Hy het sy eerste amptelike doel vir Dortmund op 24 Oktober 2017 aangeteken in ’n 5–0-oorwinning teen [[1. FC Maagdenburg]] in die tweede ronde van die [[DFB-Pokal]].<ref>{{Cite web|title=SUCCÉN! Alexander Isak målskytt i tyska cupen|url=https://www.expressen.se/sport/fotboll/bundesliga/isak-malskytt-i-tyska-cupen/|access-date=21 July 2020|website=Expressen|date=24 October 2017 |language=sv|archive-date=21 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721115751/https://www.expressen.se/sport/fotboll/bundesliga/isak-malskytt-i-tyska-cupen/|url-status=live}}</ref> === Uitleen aan Willem II === Nadat hy geen verskynings in die 2018–19 Bundesliga-seisoen vir Borussia Dortmund gemaak het nie, is Isak uitgeleen aan die Nederlandse [[Eredivisie]]-klub Willem II. Op 28 Februarie 2019 het hy die gelykmaker én die wendoel uit die strafskopmerk aangeteken teen [[AZ Alkmaar]] in die [[KNVB-beker]]-halfeindstryd, wat Willem II gehelp het om hul eerste [[KNVB-Beker|bekereindstryd]] sedert 2005 te haal. Op 30 Maart het hy die eerste speler ooit geword om drie strafdoele in ’n Eredivisie-wedstryd aan te teken, in ’n 3–2 sege teen [[Fortuna Sittard]].<ref>{{cite web |url=https://www.telegraaf.nl/sport/3370794/willem-ii-aanvaller-isak-schrijft-eredivisiehistorie |title=Willem II-aanvaller Isak schrijft Eredivisiehistorie |date=30 March 2019 |work=De Telegraaf |access-date=31 March 2019 |archive-date=31 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331134302/https://www.telegraaf.nl/sport/3370794/willem-ii-aanvaller-isak-schrijft-eredivisiehistorie |url-status=live }}</ref> Op 14 April het Isak die eerste buitelandse speler in die Eredivisie geword wat 12 doele in sy eerste 12 ligawedstryde aangeteken het.<ref>{{Cite web|url=https://www.expressen.se/sport/fotboll/isaks-nya-succe-makalosa-siffror/|title=Alexander Isaks succé – målskytt igen för Willem II|website=Expressen|date=14 April 2019 |language=sv|access-date=16 April 2019|archive-date=23 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823232322/https://www.expressen.se/sport/fotboll/isaks-nya-succe-makalosa-siffror/|url-status=live}}</ref> === Real Sociedad === Op 12 Junie 2019 het Isak ’n vyfjaar-kontrak met Real Sociedad onderteken, en op 1 Julie by die [[La Liga]]-klub aangesluit. Hy het sy eerste doel vir die klub in sy eerste wedstryd aangeteken, en in die voorsseisoen sterk voortgegaan met vier doele in vyf wedstryde.<ref>{{cite web|url=https://www.realsociedad.eus/es/noticias/detalle/la-real-sociedad-ficha-a-alexander-isak|title=La Real Sociedad ficha a Alexander Isak|date=12 June 2019|access-date=12 June 2019|language=es|archive-date=31 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231111300/https://www.realsociedad.eus/es/noticias/detalle/la-real-sociedad-ficha-a-alexander-isak|url-status=live}}</ref> Op 22 September 2019 het hy sy eerste amptelike doel vir Real Sociedad aangeteken in ’n 3–1 La Liga-oorwinning teen RCD Espanyol.<ref>{{Cite web|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2019/09/22/5d878817e2704ee5778b4608.html|title=Real Sociedad prove they mean business with win at Espanyol|date=22 September 2019|website=MARCA in English|language=en|access-date=23 September 2019|archive-date=23 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190923123257/https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2019/09/22/5d878817e2704ee5778b4608.html|url-status=live}}</ref> Op 6 Februarie het Isak twee doele aangeteken en ’n doel voorberei in die Copa del Rey-kwartfinale teen Real Madrid.<ref>{{Cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/02/07/5e3ca5c046163f49aa8b4627.html|title=Isak, the boy who rejected Real Madrid, hurt them again with a brace|date=6 February 2020|website=MARCA in English|language=en|access-date=27 February 2020|archive-date=27 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227091743/https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/02/07/5e3ca5c046163f49aa8b4627.html|url-status=live}}</ref> Drie dae later, op 9 Februarie, het hy die wendoel in die [[Baskeland|Baskiese]] derby teen Athletic Bilbao aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbollskanalen.se/spanien/tv-isaks-drominhopp-i-baskiska-derbyt---avgjorde-med-mal-och-assist/|title=TV: Isaks dröminhopp i baskiska derbyt – avgjorde med mål och assist|website=fotbollskanalen|language=sv|access-date=27 February 2020|archive-date=27 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227091746/https://www.fotbollskanalen.se/spanien/tv-isaks-drominhopp-i-baskiska-derbyt---avgjorde-med-mal-och-assist/|url-status=live}}</ref> Op 3 April 2021 het Isak sy eerste trofee met die klub gewen toe hy in die 2020 Copa del Rey-eindstryd begin het en 89 minute gespeel het in ’n 1–0 sege teen Athletic Bilbao, wat Real Sociedad die 2019–20 Copa del Rey besorg het.<ref>{{Cite web|title=Athletic Club vs Real Sociedad – Copa del Rey|url=https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2019-2020-copa-del-rey-athletic-club-real-sociedad-8|access-date=8 April 2021|website=Página web oficial de LaLiga {{!}} LaLiga|language=en|archive-date=26 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210626050346/https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2019-2020-copa-del-rey-athletic-club-real-sociedad-8|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=3 April 2021|title=Alexander Isaks Real Sociedad vann cupfinalen|url=https://www.svt.se/sport/fotboll/alexander-isaks-real-sociedad-vann-cupfinalen|access-date=8 April 2021|website=SVT Sport|language=sv|archive-date=3 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210403233532/https://www.svt.se/sport/fotboll/alexander-isaks-real-sociedad-vann-cupfinalen|url-status=live}}</ref> Op 21 Februarie 2021 het hy sy eerste driekuns vir die klub aangeteken in ’n 4–0-liga-oorwinning teen Deportivo Alavés. Hy het daarmee die eerste Sweed geword om ’n La Liga-driekuns te behaal sedert Henry “Garvis” Carlsson dit in 1949 vir [[Atlético Madrid]] reggekry het.<ref>{{Cite web|title=Svensken hyllas världen över efter succén: "Det är Isaks världs – vi lever i den"|url=https://www.expressen.se/sport/fotboll/la-liga/det-ar-isaks-varld-och-vi-bor-i-den/|access-date=22 February 2021|website=Expressen|date=21 February 2021 |language=sv|archive-date=22 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322160256/https://www.expressen.se/sport/fotboll/la-liga/det-ar-isaks-varld-och-vi-bor-i-den/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=21 February 2021|title=Alexander Isak tremålsskytt – gjort mål i sex raka ligamatcher|url=https://www.svt.se/sport/fotboll/alexander-isak-malskytt-for-sjatte-ligamatchen-i-rad|access-date=22 February 2021|website=SVT Sport|language=sv|archive-date=2 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302222153/https://www.svt.se/sport/fotboll/alexander-isak-malskytt-for-sjatte-ligamatchen-i-rad|url-status=live}}</ref> In die volgende seisoen het hy 10 doele in alle kompetisies aangeteken, terwyl Real Sociedad uiteindelik sesde in La Liga geëindig het.<ref>{{Cite web |title=La Liga (Sky Sports) |url=https://www.skysports.com/la-liga-table/2021 |access-date=13 January 2023 |website=SkySports |language=en |archive-date=13 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113203057/https://www.skysports.com/la-liga-table/2021 |url-status=live }}</ref> === Newcastle United === ==== 2022–23: Rekordoorgang ==== Op 26 Augustus 2022 het Isak by Premierliga-klub Newcastle United aangesluit op ’n sesjaar-kontrak tot Junie 2028, vir ’n nie-bekendgemaakte fooi wat berig is op sowat £63 miljoen – ’n klubrekord.<ref>{{cite web | url=https://salarysport.com/football/player/alexander-isak/ | title=What is Alexander Isak's Salary per Week? &#124; Salary Sport | access-date=30 March 2023 | archive-date=23 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230323193934/https://salarysport.com/football/player/alexander-isak/ | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/articles/cjwl9xwl3nzo | title=Eddie Howe desperate to keep 'world-class' Alexander Isak at Newcastle | date=21 December 2024 }}</ref><ref name="Price 2022">{{cite web | last=Price | first=Steve | title=Newcastle United's Club-Record Fee For Alexander Isak Shows Their Ambition And Strategy | website=Forbes | date=26 August 2022 | url=https://www.forbes.com/sites/steveprice/2022/08/26/newcastle-uniteds-club-record-fee-for-alexander-isak-shows-their-ambition-and-strategy/ | access-date=15 September 2022 | archive-date=15 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220915103824/https://www.forbes.com/sites/steveprice/2022/08/26/newcastle-uniteds-club-record-fee-for-alexander-isak-shows-their-ambition-and-strategy/ | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/newcastle-united-sign-alexander-isak/|title=Newcastle United sign Alexander Isak|publisher=Newcastle United F.C.|date=26 August 2022|access-date=26 August 2022|archive-date=26 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220826133300/https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/newcastle-united-sign-alexander-isak/|url-status=live}}</ref> Op 31 Augustus het hy op sy debuut ’n doel aangeteken en is as speler van die wedstryd aangewys in ’n 2–1-nederlaag teen Liverpool op [[Anfield]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/62655347 |title=Liverpool 2–1 Newcastle United: Fabio Carvalho's last-gasp strike gave Liverpool a dramatic win as Newcastle United looked set to secure a point at Anfield |website=BBC Sport |date=31 August 2022 |access-date=31 August 2022 |archive-date=31 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831210953/https://www.bbc.com/sport/football/62655347 |url-status=live }}</ref> Na ’n 1–1-gelykop teen Bournemouth, waarin hy ’n strafdoel aangeteken het, was Isak vir 16 wedstryde buite aksie weens ’n dyspierbesering. Hy het teruggekeer in die [[FA Cup|FA-beker]]-derderonde teen Sheffield Wednesday, waar hy die eerste helfte gespeel het.<ref>{{Cite web |title=The FA Cup (Sky Sports) |url=https://www.skysports.com/football/sheffield-wednesday-vs-newcastle-united/teams/479266 |access-date=13 January 2023 |website=Sky Sports |language=en |archive-date=13 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113203059/https://www.skysports.com/football/sheffield-wednesday-vs-newcastle-united/teams/479266 |url-status=live }}</ref> Op 15 Januarie 2023 het hy sy eerste doel na die besering aangeteken, in die 89ste minuut van ’n 1–0-oorwinning oor Fulham.<ref>{{cite web |last=Barton |first=Aaron |url=https://www.eurosport.com/football/premier-league/2022-2023/premier-league-live_sto9316854/story.shtml |title=Newcastle United 1–0 Fulham: Alexander Isak nets late winner after Aleksandar Mitrovic misses penalty |website=Eurosport |date=15 January 2023 |access-date=15 January 2023 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407063757/https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml |url-status=live }}</ref> Hy het sy eerste dubbelslag vir Newcastle op 17 Maart aangeteken in ’n 2–1-oorwinning weg teen [[Nottingham Forest]], met die wendoel vanaf die strafskopmerk in die laaste oomblikke van die wedstryd.<ref>{{Cite web|last=Sanders|first=Emma|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64911104|title=Nottingham Forest 1–2 Newcastle: Newcastle's Alexander Isak scored a dramatic stoppage-time winner at Nottingham Forest from the penalty spot to keep their hopes of a top-four finish firmly alive.|website=BBC Sport|date=17 March 2023|access-date=18 March 2023|archive-date=18 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230318230204/https://www.bbc.co.uk/sport/football/64911104|url-status=live}}</ref> Op 23 April het hy nog ’n dubbelslag binne twee minute aangeteken in ’n 6–1-sege teen [[Tottenham Hotspur]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/five-goals-21-minutes-shambolic-spurs-new-low-joelinton-alexander-isak-newcastle-st-totteringhams-day-hangover/blt545e9d24ccd4e57b |title=FIVE goals in 21 minutes! Shambolic Spurs hit a new low as Joelinton, Alexander Isak & rampant Newcastle add to St Totteringham's Day hangover |work=Goal (website) |date=23 April 2023 |access-date=6 May 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506230255/https://www.goal.com/en/news/five-goals-21-minutes-shambolic-spurs-new-low-joelinton-alexander-isak-newcastle-st-totteringhams-day-hangover/blt545e9d24ccd4e57b |url-status=live }}</ref> Vyf dae later het hy drie [[Everton FC|Everton]]-verdedigers verbygesteek en die bal ingesit, wat met ’n afwyking Jacob Murphy se doel geword het in ’n 4–1-oorwinning. Dit het sy afrigter, Eddie Howe, genoop om vergelykings met [[Thierry Henry]] te maak.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/65424419 |title=Alexander Isak assist: Thierry Henry comparisons made by Howe |work=BBC Sport |date=28 April 2023 |access-date=6 May 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506230254/https://www.bbc.com/sport/football/65424419 |url-status=live }}</ref> ==== 2023–25: Volgehoue sukses en vertrek ==== Op 12 Augustus 2023 het Isak ’n dubbelslag aangeteken in ’n 5–1-sege teen [[Aston Villa]] in die eerste wedstryd van die seisoen.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2023/aug/12/newcastle-aston-villa-premier-league-match-report |title=Sandro Tonali and Alexander Isak star in Newcastle's rout of Aston Villa |work=The Guardian |date=12 August 2023 |access-date=13 August 2023 |archive-date=13 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230813194836/https://www.theguardian.com/football/2023/aug/12/newcastle-aston-villa-premier-league-match-report |url-status=live }}</ref> Op 27 September het hy die enigste doel in ’n 1–0-oorwinning teen [[Manchester City]] in die [[EFL Cup|EFL-beker]] aangeteken – Newcastle se eerste sege teen City in 11 ontmoetings.<ref>{{cite web |url=https://www.skysports.com/football/news/13866/12969824/newcastle-1-0-man-city-alexander-isak-strikes-during-excellent-second-half-display-from-magpies-in-carabao-cup-third-round |title=Newcastle 1–0 Man City: Alexander Isak strikes during excellent second-half display from Magpies in Carabao Cup third round |publisher=Sky Sports |date=28 September 2023 |access-date=7 October 2023 |archive-date=8 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008190545/https://www.skysports.com/football/news/13866/12969824/newcastle-1-0-man-city-alexander-isak-strikes-during-excellent-second-half-display-from-magpies-in-carabao-cup-third-round |url-status=live }}</ref> Op 25 November het hy ná ’n liesbesering weer aangeteken in ’n 4–1-sege oor [[Chelsea FC|Chelsea]].<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/classy-newcastle-thrash-chelsea-4-1-james-sees-red-2023-11-25/ |title=Classy Newcastle thrash Chelsea 4–1 as James sees red |publisher=Reuters |date=25 November 2023 }}</ref> Drie dae later het hy sy eerste [[UEFA Champions League|Champions League]]-doel aangeteken in ’n 1–1-gelykop teen [[Paris Saint-Germain]].<ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2023/nov/28/mbappe-and-var-penalty-hurt-newcastle-at-the-last-to-rescue-psg-draw |title=Mbappé and VAR hurt Newcastle as stoppage-time penalty saves PSG |work=The Guardian |date=28 November 2023 }}</ref> Op 14 April 2024 het hy sy 16de en 17de doele van die seisoen aangeteken in ’n 4–0-oorwinning teen Tottenham, en so Zlatan Ibrahimović se rekord vir meeste doele deur ’n Sweed in ’n Premierliga-seisoen geëwenaar.<ref>{{Cite web |last=Aghassi |first=Martin |date=13 April 2024 |title=Fotboll: Alexander Isak gör 17:e målet för säsongen i Premier League – tangerar Ibrahimovic rekord |url=https://www.svt.se/sport/fotboll/alexander-isak-gor-16e-malet-for-sasongen |access-date=13 April 2024 |website=SVT Sport |language=sv}}</ref> Hy het die rekord op 28 April gebreek met ’n dubbelslag in ’n 5–1-oorwinning teen Sheffield United by St James’ Park.<ref>{{Cite web |title=Alexander Isak skrev historia – passerar Zlatan Ibrahimovic |url=https://www.fotbollskanalen.se/england/alexander-isak-skrev-historia-passerar-zlatan-ibrahimovic/ |access-date=2024-04-28 |website=fotbollskanalen |language=sv}}</ref> Hy het die seisoen afgesluit as Newcastle se topskutter met 21 ligadoele – net agter [[Erling Haaland]] en Cole Palmer.<ref>{{cite web |last=Sharma |first=Abhinav |url=https://www.goal.com/en/lists/premier-league-top-scorers-2023-24/blt7b3bea084cbd1375#cse25c3fe5199fe51c |title=Premier League top scorers 2023–24: Erling Haaland beats Cole Palmer in the race for the Golden Boot |work=Goal (website) |date=20 May 2024 }}</ref> Op 21 Desember 2024 het Isak sy eerste driekuns vir Newcastle aangeteken in ’n 4–0-oorwinning teen Ipswich Town, wat hom die eerste Sweed gemaak het om dit in die Premierliga te doen sedert Freddie Ljungberg in 2003.<ref>{{Cite web |date=21 December 2024 |title=Isak hits first Newcastle hat-trick in victory over Ipswich |url=https://www.premierleague.com/news/4200185 |access-date=21 December 2024 |publisher=[[Premier League]]}}</ref> Sy openingsdoel, binne 25,95 sekondes, was ook die vinnigste uitdoeldoel vir Newcastle in die Premierliga. Op 10 Januarie 2025 is hy aangewys as die Premierliga se Speler van die Maand vir Desember, ná agt doele en twee assists, en doele in ses agtereenvolgende wedstryde.<ref>{{Cite web |date=21 December 2024 |title=Isak sets Newcastle record with goal after 25 seconds |url=https://www.premierleague.com/news/4200983 |access-date=21 December 2024 |publisher=[[Premier League]]}}</ref> Hy was die eerste Sweed sedert Ibrahimović in 2016 wat die toekenning gewen het. Hy het ook die Doel van die Maand gewen vir sy skoot teen Liverpool in ’n 3–3-gelykop. Op 23 Februarie het hy sy 50ste Premierliga-doel aangeteken met ’n dubbelslag in ’n 4–3-sege teen Nottingham Forest.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cq8y2732gz7t |title=Newcastle United 4–3 Nottingham Forest |work=BBC Sport |date=23 February 2025}}</ref> Op 16 Maart het hy die wendoel aangeteken in die 2–1 EFL-bekereindstryd teen Liverpool, wat Newcastle hul eerste binnelandse trofee sedert 1955 besorg het.<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/6203910/2025/03/16/newcastle-liverpool-carabao-cup-final-analysis/ |title=Liverpool 1 Newcastle 2: Isak and Burn end 70 years of hurt as Slot's side fall flat |work=The New York Times |date=16 March 2025 }}</ref> Op 20 Junie is hy benoem as een van ses kandidate vir die ''Professional Footballers' Association'' se Speler van die Jaar.<ref>{{Cite web |date=2025-06-20 |title=PFA Players' Player of the Year: Bruno Fernandes and Mohamed Salah among nominees |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cx23n4z20j9o |access-date=2025-06-20 |website=BBC Sport |language=en}}</ref> Op 24 Julie is berig dat Isak aan Newcastle meegedeel het dat hy ’n skuif weg van die klub wou ondersoek.<ref>{{Cite web |last=Mokbel |first=Sami |date=2025-07-24 |title=Alexander Isak: Newcastle striker wants to explore move away |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c3d1dv1gpdjo |access-date=2025-08-02 |website=BBC Sport |language=en}}</ref> Twee dae later is hy alleen gesien oefen by sy ou klub Real Sociedad terwyl Newcastle op voorseisoentoer in Asië was.<ref>{{Cite web |date=2025-07-31 |title=Alexander Isak: Newcastle United forward trains at former club Real Sociedad |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cdxy9277ykqo |access-date=2025-08-02 |website=BBC Sport |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Taylor |first=Louise |date=15 August 2025 |title=‘Not in my hands’: diplomatic Howe has lost control of Isak’s Newcastle future |url=https://www.theguardian.com/football/2025/aug/15/not-in-my-hands-diplomatic-howe-has-lost-control-of-isaks-newcastle-future |access-date=21 August 2025 |website=The Guardian}}</ref> Op 14 Augustus het hy in staking gegaan en homself onbeskikbaar gestel vir die seisoenopener teen Aston Villa. Op 19 Augustus het Isak ’n openbare verklaring op [[Instagram]] gemaak waarin hy sy vertrekwens bevestig en die klub daarvan beskuldig het dat hulle ’n belofte gebreek het. Hy het geskryf: “Wanneer beloftes verbreek word en vertroue verlore gaan, kan die verhouding nie voortgaan nie”. Newcastle het binne ure gereageer en ontken dat enige sodanige belofte gemaak is, en hul begeerte uitgespreek dat Isak moes bly.<ref>{{Cite web|url=https://talksport.com/football/3488339/newcastle-statement-alexander-isak-liverpool/|title=‘Trust is lost’ – Newcastle blindsided by Alexander Isak’s bombshell statement as Liverpool wait to make another bid|date=2025-08-19|website=talksport.com|access-date=2025-09-07}}</ref> === Liverpool === Op 1 September 2025 het Liverpool die aankoms van Isak aangekondig op ’n langtermynkontrak vir ’n Britse rekordfooi, berig op £125 miljoen, wat dit die derde duurste oordrag in die geskiedenis maak.<ref>{{cite news |title=Liverpool complete signing of Alexander Isak |url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-complete-signing-alexander-isak |publisher=Liverpool F.C. |date=1 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ornstein |first=David |date=2025-09-01 |title=Liverpool complete Alexander Isak signing from Newcastle |url=https://www.nytimes.com/athletic/6574042/2025/08/31/alexander-isak-liverpool-newcastle-transfer/ |access-date=2025-09-01 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> == Internasionale loopbaan == Isak het vir die Sweedse jeugspanne in die onder-16 tot onder-21-kategorieë gespeel.<ref>{{cite web |title=Alexander Isak |url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/alexander-isak/97842459-dfb4-4c5d-b15a-8bf87de9169d/ |website=svenskfotboll.se |publisher=Swedish Football Association |access-date=18 November 2021 |language=sv |archive-date=18 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118222622/https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/alexander-isak/97842459-dfb4-4c5d-b15a-8bf87de9169d/ |url-status=live }}</ref> Hy is opgeroep na die Sweedse nasionale span vir die vriendskaplike wedstryde teen [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan|Ivoorkus]] op 8 Januarie 2017 en Slowakye op 12 Januarie. Hy het sy debuut gemaak teen Ivoorkus toe hy in die 62ste minuut vir Per Frick ingevall het in ’n 1–2-nederlaag. Hy het die tweede wedstryd teen Slowakye begin en in die 19de minuut die eerste doel aangeteken in ’n 6–0-oorwinning, en sodoende die jongste doelskieter in die geskiedenis van die Sweedse nasionale span geword.<ref name="youngest national">{{cite web|url=https://svenskfotboll.se/landslag/arkiv/landslag/2017/01/swe-svk/|title=Isak historisk i 6-0-seger mot Slovakien|date=12 January 2017|access-date=14 February 2017|language=sv|archive-date=15 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215115510/http://svenskfotboll.se/landslag/arkiv/landslag/2017/01/swe-svk/|url-status=dead}}</ref> Op 23 Maart 2019 het Isak sy eerste amptelike verskyning vir Swede gemaak toe hy in die 88ste minuut vir Robin Quaison ingevall het in ’n kwalifiseringswedstryd vir die Europese Kampioenskap teen Roemenië, wat Swede 2–1 gewen het.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbollskanalen.se/sverige/isak-hyllas-stort-efter-debuten-kan-forsta-att-manga-tycker-jag-ar-spannande/|title=Isak hyllas stort efter debuten: "Kan förstå att många tycker jag är spännande"|website=fotbollskanalen|access-date=16 April 2019|archive-date=16 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416091509/https://www.fotbollskanalen.se/sverige/isak-hyllas-stort-efter-debuten-kan-forsta-att-manga-tycker-jag-ar-spannande/|url-status=live}}</ref> Isak het sy eerste amptelike doel vir Swede op 7 Junie 2019 aangeteken toe Swede Malta geklop het in ’n Europese Kampioenskap-kwalifiseringswedstryd by Friends Arena in Stockholm. Hy het die laaste doel in ’n 3–0-oorwinning aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbollskanalen.se/sverige/tv-isak-med-forsta-tavlingsmalet-i-landslaget-nar-sverige-korde-over-malta/|title=TV: Isak med första tävlingsmålet i landslaget när Sverige körde över Malta|website=fotbollskanalen|language=sv|access-date=8 June 2019|archive-date=8 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608092055/https://www.fotbollskanalen.se/sverige/tv-isak-med-forsta-tavlingsmalet-i-landslaget-nar-sverige-korde-over-malta/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/season=2020/matches/round=2001086/match=2026077/index.htm|title=Isak seals points for Sweden|access-date=8 June 2019|archive-date=3 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200303015316/https://www.uefa.com/european-qualifiers/season=2020/matches/round=2001086/match=2026077/index.htm|url-status=dead}}</ref> Isak is vir die eerste keer vir ’n groot toernooi opgeroep toe hy in Swede se 26-man-groep vir die Europese Kampioenskap in 2021 ingesluit is.<ref>{{cite web |title=Sweden Euro 2020 squad: Full team profile |url=https://www.fourfourtwo.com/features/sweden-euro-2020-squad-the-complete-line-up-for-marchs-internationals |website=FourFourTwo |date=14 June 2021 |access-date=14 June 2021 |ref=euro2020squad |archive-date=14 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614193007/https://www.fourfourtwo.com/features/sweden-euro-2020-squad-the-complete-line-up-for-marchs-internationals |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Isak, Alexander}} [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Sweedse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] cgl3hztxmpzxgiohrfm7y7e2ta2n4ks 0 456728 2889930 2860877 2026-04-04T10:43:50Z KeMang?? 89500 nuwe inlighting gevoeg 2889930 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Marius van der Merwe | bynaam = Vlam | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Marius van der Merwe | geboortedatum = [[1985]] | geboorteplek = | dood_datum = [[5 Desember]] [[2025]] | sterfteplek = [[Brakpan]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = Eienaar van 'n private sekuriteitsmaatskappy | ander = | bekend = Fluitjieblaser by die [[Madlanga-kommissie]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Marius van der Merwe''' ([[1984]] – [[5 Desember]] [[2025]]), ook bekend onder die alias "'''Vlam'''" en die kodenaam "'''Getuie D'''" tydens sy getuienis voor die [[Madlanga-kommissie]], was 'n [[Suid-Afrikaanse]] eienaar van 'n private sekuriteitsmaatskappy, voormalige amptenaar van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement (EMPD), en 'n sleutel-fluitjieblaser wat getuienis gelewer het aan die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Kriminaliteit, Politieke Inmenging en Korrupsie in die Strafregstelsel.<ref name=":0">{{Cite web |last=Dawood |first=Zainul |date=2025-12-06 |title=Whistle-blower Marius van der Merwe murdered after first attempt on his life and testimony at Madlanga Commission |url=https://pretorianews.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/2025-12-06-whistle-blower-marius-van-der-merwe-murdered-after-first-attempt-on-his-life-and-testimony-at-madlanga-commission/ |access-date=2025-12-08 |website=Pretoria News |language=en}}</ref> Hy is op 5 Desember 2025 buite sy huis in [[Brakpan]], [[Gauteng]], [[Sluipmoord|vermoor]], kort nadat hy kritiese getuienis gelewer het rakende [[korrupsie]] en polisiewangedrag, veral binne die EMPD. Sy moord het nasionale verontwaardiging en veroordeling van politieke partye en die burgerlike samelewing ontlok, wat dringende kommer oor die stand van fluitjieblaserbeskerming in Suid-Afrika laat ontstaan het.<ref name=":0" /><ref name=":3">{{Cite web |title=DA condemns assassination of Madlanga Commission witness and demands urgent protection for whistleblowers |url=https://www.da.org.za/2025/12/da-condemns-assassination-of-madlanga-commission-witness-and-demands-urgent-protection-for-whistleblowers#:~:text=We%20extend%20our%20deepest%20condolences,whistleblower%20protection%20in%20South%20Africa. |access-date=2025-12-08 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> == Agtergrond en loopbaan == Van der Merwe was 'n voormalige lid van die EMPD. Na sy bedanking uit die EMPD het hy sy eie private sekuriteitsmaatskappy, QRF Task Team, gestig, wat na bewering aktief was in die bekamping van onwettige aktiwiteite in die [[Oos-Rand]]-gebied van [[Gauteng]]. Sy werk het operasies teen die grootmaatdiefstal van diesel en steenkool ingesluit, en sy maatskappy se pogings was dikwels gefokus op anti-onwettige mynbousindikate, plaaslik bekend as "zama-zamas".<ref name=":0" /> == Getuienis by die Madlanga-kommissie == Van der Merwe het getuig voor die Madlanga-kommissie van ondersoek, wat in Julie 2025 deur president Cyril Ramaphosa ingestel is. Sy getuienis, waarvoor hy die beskermende kodenaam "Getuie D" gekry het,<ref name=":1">{{Cite news |last=Radebe |first=Thabiso |date=2025-12-06 |title=Manhunt underway for Witness D's killers |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/manhunt-underway-for-witness-ds-killers/#:~:text=Police%20have%20launched%20a%20manhunt,of%20Johannesburg%2C%20on%20Friday%20evening. |work=SABC News}}</ref> het gefokus op die blootlegging van beweerde wydverspreide kriminaliteit, die afskerming van kriminele netwerke en politieke inmenging in die regstelsel, met 'n spesifieke fokus op die Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit en die EMPD.<ref>{{Cite web |last=Nel |first=Brandon |date=2025-12-06 |title='He was always there to help': Loved ones mourn slain Madlanga Commission witness |url=https://themercury.co.za/news/2025-12-06-he-was-always-there-to-help-loved-ones-mourn-slain-madlanga-commission-witness/ |access-date=2025-12-08 |website=Mercury |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The ANC Statement on the Killing of Mr Marius van der Merwe |url=https://www.anc1912.org.za/the-anc-statement-on-the-killing-of-mr-marius-van-der-merwe/ |access-date=2025-12-08 |language=en-US}}</ref> Sy ernstigste en mees gepubliseerde bewering het betrekking op 'n voorval vanaf April 2022. Van der Merwe het getuig dat hy teenwoordig was by 'n nie-amptelike ondervragingsplek in Brakpan waar 'n Mosambiekse verdagte, Emmanuel Mbense, na bewering gemartel is, insluitend die gebruik van 'n metode bekend as "tubing", deur 'n groep EMPD-beamptes en private sekuriteitslede. Mbense is na bewering as gevolg daarvan dood.<ref name=":2">{{Cite web |last=Haffajee |first=Ferial |date=2025-12-06 |title=Madlanga Commission Witness D's murder forces focus on whistleblower security |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-12-06-madlanga-commission-witness-ds-murder-forces-focus-on-whistleblower-security/ |access-date=2025-12-08 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-10 |title=Family of slain Brakpan man demands justice following revelations of torture, disposal in dam at Madlanga Commission |url=https://www.artikels.afriforum.co.za/en/family-of-slain-brakpan-man-demands-justice-following-revelations-of-torture-disposal-in-dam-at-madlanga-commission/ |access-date=2025-12-15 |website=artikels.afriforum.co.za/en |language=en-US}}</ref> Van der Merwe het beweer dat die destydse geskorste EMPD-waarnemende hoof, brigadier [[Julius Mkhwanazi]], hom opdrag gegee het om die liggaam, óf in 'n mynskag óf Spaarwaterdam, ontslae te raak om die moord te verdoesel. Van der Merwe het verklaar dat hy uit vrees ingestem het, maar het later die saak by die [[Valke (SAPD)|Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek]] (DPCI) (die Valke) en die Onafhanklike Polisieondersoekdirektoraat (IPID) aangemeld. Mkhwanazi het die bewerings tydens sy eie getuienis ontken.<ref>{{Cite web |last=Inside_Politics |date=2025-12-05 |title=Witness D gunned down in dramatic “Mafia-style” hit, rocking Madlanga Commission |url=https://insidepolitic.co.za/witness-d-gunned-down-in-dramatic-mafia-style-hit-rocking-madlanga-commission/ |access-date=2025-12-08 |website=Inside Politic |language=en-US}}</ref> In sy getuienis het Van der Merwe gesê: "Ek vrees hierdie groep en ander soos hulle... As hulle nie gestuit word nie, sal die openbare vertroue in die polisie in duie stort"<ref>{{Cite web |last=Moichela |first=Kamogelo |date=2025-12-06 |title=Witness D's testimony exposes police cover-up at Madlanga Commission, leading to his assassination |url=https://pretorianews.co.za/news/crime-and-courts/2025-12-06-madlanga-commission-how-witness-d-exposed-empds-mkhwanazi-murder-cover-up-weeks-later-hes-assassinated-in-brakpan/ |access-date=2025-12-08 |website=Pretoria News |language=en}}</ref> == Sluipmoord == Van der Merwe is op die aand van Vrydag 5 Desember 2025 buite sy huis in Brenthurst, Brakpan, doodgeskiet. Hy is voor sy vrou en kinders doodgeskiet.<ref name="thepresidency.gov.za">{{Cite web |title=President condemns heinous murder of Madlanga Commission witness {{!}} The Presidency |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-condemns-heinous-murder-madlanga-commission-witness#:~:text=Mr%20Van%20der%20Merwe%20was,recovery%20from%20a%20deadly%20trauma. |access-date=2025-12-08 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> Van der Merwe, 41, is deur gewapende mans in 'n lokval gelei toe hy saam met sy vrou en kinders by die huis aankom en probeer het om sy toegangshek in Gauldstraat oop te maak.<ref>{{Cite web |last=Mbatha |first=Jabulile |title='Attack on justice': Witness Marius van der Merwe killed after commission testimony |url=https://www.ewn.co.za/2025/12/07/attack-on-justice-witness-marius-van-der-merwe-killed-after-commission-testimony |access-date=2025-12-09 |website=EWN |language=en}}</ref> Verdagtes het met 'n hoëkaliberwapen losgebrand, wat deur die polisie bevestig is as 'n [[AK-47]] outomatiese geweer. Hy is verskeie kere geskiet en is op die toneel dood. Niks is van hom gesteel nie; sy [[vuurwapen]], beursie en [[selfoon]] is almal op sy liggaam gevind, wat die polisie tot die gevolgtrekking gelei het dat die motief 'n geteikende [[sluipmoord]] was wat bedoel was om hom stil te maak.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Jacobs |first=Yasmine |date=2025-12-06 |title=President Ramaphosa condemns murder of whistle-blower Marius van der Merwe |url=https://themercury.co.za/sunday-tribune/news/2025-12-06-president-ramaphosa-condemns-murder-of-whistle-blower-marius-van-der-merwe/ |access-date=2025-12-08 |website=Mercury |language=en}}</ref> Minister van Justisie, [[Mmamoloko Kubayi]], het verklaar dat die kommissie beskerming aangebied het, maar Van der Merwe het dit van die hand gewys, omdat hy geglo het dat hy dit nie nodig gehad het nie, aangesien hy sy eie sekuriteitsmaatskappy bestuur.<ref>[https://justice.gov.za/m_speeches/2025/20251206-Statement-Min.html#:~:text=He%20indicated%20to%20me%20that,runs%20his%20own%20security%20company. https://justice.gov.za/m_speeches/2025/20251206-Statement-Min.html#:~:text=He%20indicated%20to%20me%20that,runs%20his%20own%20security%20company.]</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-06 |title=Justice Minister Kubayi: Van der Merwe declined protection offer |url=https://www.sowetan.co.za//news/2025-12-06-justice-minister-kubayi-van-der-merwe-declined-protection-offer/ |access-date=2025-12-08 |website=Sowetan |language=en}}</ref> [[Fannie Masemola]] het op 8 Desember 2025 met die media gepraat en bevestig dat drie persone van belang geïdentifiseer is en een vir ondervraging ingeneem is.<ref>https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-12-08-police-identify-suspects-in-assassination-of-madlanga-commission-witness-d-marius-van-der-merwe/#</ref> === Vorige bedreigings === Van der Merwe het na sy getuienis vrees vir sy lewe uitgespreek. Die anti-misdaadaktivis Yusuf Abramjee het geplaas dat Van der Merwe hom net dae voor sy dood gekontak het en gewaarsku het dat hy vrees dat hy "waarskynlik in die komende dae geskiet sou word".<ref>{{Cite web |date=2025-12-07 |title=Marius Van Der Merwe, told eNCA that he knew he would be killed |url=https://www.enca.com/news/marius-van-der-merwe-told-enca-he-knew-he-would-be-killed |access-date=2025-12-08 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> Hy het na bewering ook weke tevore 'n aparte poging tot sy lewe aangemeld, waar 'n voertuig probeer het om hom van die pad af te ram.<ref>{{Cite web |last=Zeeman |first=Kyle |date=2025-12-07 |title='Get down!': Inside slain Madlanga commission witness Marius van der Merwe's last moments |url=https://www.citizen.co.za/news/get-down-inside-slain-madlanga-commission-witness-marius-van-der-merwes-last-moments/ |access-date=2025-12-08 |website=The Citizen |language=en}}</ref> == Debat oor fluitjieblaserbeskerming == Die moord op Marius van der Merwe het wydverspreide en kragtige veroordeling ontlok, wat as 'n deurslaggewende oomblik in die bespreking oor die veiligheid van fluitjieblasers in Suid-Afrika gedien het.<ref name=":3" /> President [[Cyril Ramaphosa]] het 'n verklaring uitgereik waarin hy die "gruwelike moord" veroordeel. Hy het gesê dat die aanval daarop dui dat Van der Merwe se getuienis "elemente in ons samelewing wat die oppergesag van die reg wil ondermyn, kwaad gemaak het". Ramaphosa het belowe dat die regering "ons pogings om fluitjieblasers te beskerm, sal verdubbel" en het die Nasionale Gesamentlike Operasionele en Intelligensiestruktuur (NATJOINTS) opdrag gegee om beskermingsmaatreëls vir alle kommissiegetuies te hersien.<ref name="thepresidency.gov.za"/><ref name=":2"/> Die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) het 'n nasionale klopjag na die moordenaars van stapel gestuur. Die nasionale kommissaris van die SAPD, generaal Fannie Masemola, het bevestig dat hy met regter Mbuyiseli Madlanga sal vergader om die ondersoek te bespreek. Adjunk-polisiekommissaris van Gauteng, Fred Kekana, het die toneel besoek en belowe om "dit deeglik te hanteer".<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) het die "mafia-staatgedrag" veroordeel, en die [[Vryheidsfront Plus]] (VF Plus) het verklaar dat die sluipmoord 'n "berekende aanval" was wat daarop gemik was om "mafia-sindikate" te beskerm. Beide partye het 'n dringende versterking van fluitjieblaserbeskermingswette geëis.<ref>{{Cite web |last=Mulder |first=Mr Jaco Mulder, Jaco |date=2025-12-07 |title=Freedom Front Plus mourns brutal murder of Marius (Vlam) van der Merwe |url=https://www.vfplus.org.za/media-releases/vf-plus-mourns-brutal-murder-of-marius-vlam-van-der-merwe/ |access-date=2025-12-08 |website=Freedom Front Plus |language=en-US}}</ref> [[Amnesty International]] Suid-Afrika het gewaarsku dat die moord toekomstige getuies kan afskrik en gesê: "Dit is nie net 'n aanval op 'n individu nie, maar ook op geregtigheid en verantwoordbaarheid in Suid-Afrika."<ref>{{Cite web |last=ENCA |date=2025-12-06 |title=SA's Ramaphosa vows witness protection after killing |url=https://www.enca.com/news/sas-ramaphosa-vows-witness-protection-after-killing |access-date=2025-12-08 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> Op 18 november 2025 het die familie van Emmanuel Mbense AfriForum genader nadat hulle geen hulp van die polisie ontvang het nie. In 'n brief aan adv. [[Gerrie Nel]], hoof van AfriForum se privaatvervolgingseenheid, het gesê: "Opod se gedrag dui daarop dat die betrokke partye teen ondersoek en vervolging beskerm word en dat dit blyk dat byna alle wetstoepassingsagentskappe se beweerde vlakke van onbevoegdheid en kriminele gedrag nie meer geheim gehou kan word nie."<ref>{{Cite web |date=2025-12-10 |title=Following Madlanga's inquiry testimony, the family of a slain Brakpan man demands justice |url=https://thestar.co.za/news/2025-12-10-following-madlangas-inquiry-testimony-the-family-of-a-slain-brakpan-man-demands-justice/ |access-date=2025-12-15 |website=The Star |language=en}}</ref> == Arrestaties == Op 15 Maart 2026 is Matiphandile Sotheni, die man wat daarvan beskuldig word dat hy Van der Merwe vermoor het, in hegtenis geneem. Hy het op 16 Maart 2026 voor 'n landdros verskyn, maar sy saak is uitgestel vir 'n borgtogverhoor.<ref>{{Cite web|url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/madlanga-commission-welcomes-arrest-murder-key-witness|title=Madlanga Commission welcomes arrest in murder of key witness {{!}} SAnews|date=2026-03-15|website=www.sanews.gov.za|language=en|access-date=2026-04-04}}</ref>Verslae het aan die lig gebring dat Sotheni 'n voormalige SAPD en 'n lid van die Spesiale Magte se Takespan was. Verdere ondersoek het aan die lig gebring dat hy deur Wiandre Pretorius in sy meisie se motor bestuur is op die dag dat Van der Merwe vermoor is. Wiandre was 'n verdagte in die moord op Emmanuel Mbense nadat hy deur Van der Merwe by die Madlanga-kommissie genoem is.<ref>{{Cite web|url=https://www.artikels.afriforum.co.za/category/mediaverklarings/privaatvervolging-mediaverklarings/|title=Privaatvervolging Mediaverklarings|last=AfriForum|date=2026-03-11|website=AfriForum|language=af-SA|access-date=2026-04-04}}</ref> Pretorius het selfmoord gepleeg voor sy verloofde by 'n vulstasie in [[Brakpan]] op 7 Februarie 2026 te skiet.<ref>{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/madlanga-wiandre-pretorius-neem-glo-sy-eie-lewe/|title=Madlanga {{!}} Wiandre Pretorius neem glo sy eie lewe|last=Maroela-redaksie|date=2026-02-08|website=Maroela Media|language=af|access-date=2026-04-04}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: van der Merwe, Marius}} [[Kategorie:Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] n2ocpie5rtum8m80ug5fgd2ve3wrkaw 2889936 2889930 2026-04-04T11:23:34Z Aliwal2012 39067 Proeflees en taalversorging 2889936 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Marius van der Merwe | bynaam = Vlam | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Marius van der Merwe | geboortedatum = [[1985]] | geboorteplek = | dood_datum = [[5 Desember]] [[2025]] | sterfteplek = [[Brakpan]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = Eienaar van 'n private sekuriteitsmaatskappy | ander = | bekend = Fluitjieblaser by die [[Madlanga-kommissie]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Marius van der Merwe''' ([[1984]] – [[5 Desember]] [[2025]]), ook bekend onder die alias "'''Vlam'''" en die kodenaam "'''Getuie D'''" tydens sy getuienis voor die [[Madlanga-kommissie]], was 'n [[Suid-Afrikaanse]] eienaar van 'n private sekuriteitsmaatskappy, voormalige lid van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement (EMPD), en 'n sleutel-fluitjieblaser wat getuienis gelewer het aan die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Kriminaliteit, Politieke Inmenging en Korrupsie in die Strafregstelsel (die Madlanga-kommissie).<ref name=":0">{{Cite web |last=Dawood |first=Zainul |date=2025-12-06 |title=Whistle-blower Marius van der Merwe murdered after first attempt on his life and testimony at Madlanga Commission |url=https://pretorianews.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/2025-12-06-whistle-blower-marius-van-der-merwe-murdered-after-first-attempt-on-his-life-and-testimony-at-madlanga-commission/ |access-date=2025-12-08 |website=Pretoria News |language=en}}</ref> Hy is op 5 Desember 2025 buite sy huis in [[Brakpan]], [[Gauteng]], [[Sluipmoord|vermoor]], kort nadat hy kritiese getuienis gelewer het rakende [[korrupsie]] en polisiewangedrag, veral binne die EMPD. Sy moord het nasionale verontwaardiging en veroordeling van politieke partye en die burgerlike samelewing ontlok, wat dringende kommer oor die stand van fluitjieblaserbeskerming in Suid-Afrika laat ontstaan het.<ref name=":0" /><ref name=":3">{{Cite web |title=DA condemns assassination of Madlanga Commission witness and demands urgent protection for whistleblowers |url=https://www.da.org.za/2025/12/da-condemns-assassination-of-madlanga-commission-witness-and-demands-urgent-protection-for-whistleblowers#:~:text=We%20extend%20our%20deepest%20condolences,whistleblower%20protection%20in%20South%20Africa. |access-date=2025-12-08 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> == Agtergrond en loopbaan == Van der Merwe was 'n voormalige lid van die EMPD. Ná sy bedanking uit die EMPD het hy sy eie private sekuriteitsmaatskappy, ''QRF Task Team'', gestig, wat na bewering aktief was in die bekamping van onwettige aktiwiteite in die [[Oos-Rand]]-gebied van [[Gauteng]]. Sy werk het operasies teen die grootmaatdiefstal van diesel en steenkool ingesluit, en sy maatskappy se pogings was dikwels gefokus op bekamping van onwettige mynbousindikate, plaaslik bekend as "zama-zamas".<ref name=":0" /> == Getuienis by die Madlanga-kommissie == Van der Merwe het voor die Madlanga-kommissie van ondersoek getuig, wat in Julie 2025 deur president Cyril Ramaphosa ingestel is. Sy getuienis, waarvoor hy die beskermende kodenaam "Getuie D" gekry het,<ref name=":1">{{Cite news |last=Radebe |first=Thabiso |date=2025-12-06 |title=Manhunt underway for Witness D's killers |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/manhunt-underway-for-witness-ds-killers/#:~:text=Police%20have%20launched%20a%20manhunt,of%20Johannesburg%2C%20on%20Friday%20evening. |work=SABC News}}</ref> het gefokus op die blootlegging van beweerde wydverspreide kriminaliteit, die beskerming van kriminele netwerke en politieke inmenging in die regstelsel, met 'n spesifieke fokus op die Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit en die EMPD.<ref>{{Cite web |last=Nel |first=Brandon |date=2025-12-06 |title='He was always there to help': Loved ones mourn slain Madlanga Commission witness |url=https://themercury.co.za/news/2025-12-06-he-was-always-there-to-help-loved-ones-mourn-slain-madlanga-commission-witness/ |access-date=2025-12-08 |website=Mercury |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The ANC Statement on the Killing of Mr Marius van der Merwe |url=https://www.anc1912.org.za/the-anc-statement-on-the-killing-of-mr-marius-van-der-merwe/ |access-date=2025-12-08 |language=en}}</ref> Sy ernstigste en mees gepubliseerde bewering het betrekking op 'n voorval in April 2022. Van der Merwe het getuig dat hy teenwoordig was by 'n nie-amptelike ondervragingsplek in Brakpan waar 'n Mosambiekse verdagte, Emmanuel Mbense, na bewering gemartel is, insluitend die gebruik van 'n metode bekend as "tubing", deur 'n groep EMPD-beamptes en private sekuriteitslede. Mbense is na bewering as gevolg daarvan dood.<ref name=":2">{{Cite web |last=Haffajee |first=Ferial |date=2025-12-06 |title=Madlanga Commission Witness D's murder forces focus on whistleblower security |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-12-06-madlanga-commission-witness-ds-murder-forces-focus-on-whistleblower-security/ |access-date=2025-12-08 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-10 |title=Family of slain Brakpan man demands justice following revelations of torture, disposal in dam at Madlanga Commission |url=https://www.artikels.afriforum.co.za/en/family-of-slain-brakpan-man-demands-justice-following-revelations-of-torture-disposal-in-dam-at-madlanga-commission/ |access-date=2025-12-15 |website=artikels.afriforum.co.za/en |language=en}}</ref> Van der Merwe het beweer dat die destydse geskorste EMPD-waarnemende hoof, brigadier [[Julius Mkhwanazi]], hom opdrag gegee het om die liggaam, óf in 'n mynskag óf Spaarwaterdam, ontslae te raak om die moord te verdoesel. Van der Merwe het verklaar dat hy uit vrees ingestem het, maar het later die saak by die [[Valke (SAPD)|Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek]] (DPCI) (die Valke) en die Onafhanklike Polisieondersoekdirektoraat (IPID) aangemeld. Mkhwanazi het die bewerings tydens sy eie getuienis ontken.<ref>{{Cite web |last=Inside_Politics |date=2025-12-05 |title=Witness D gunned down in dramatic “Mafia-style” hit, rocking Madlanga Commission |url=https://insidepolitic.co.za/witness-d-gunned-down-in-dramatic-mafia-style-hit-rocking-madlanga-commission/ |access-date=2025-12-08 |website=Inside Politic |language=en}}</ref> In sy getuienis het Van der Merwe gesê: "Ek vrees hierdie groep en ander soos hulle...as hulle nie gestuit word nie, sal die openbare vertroue in die polisie in duie stort"<ref>{{Cite web |last=Moichela |first=Kamogelo |date=2025-12-06 |title=Witness D's testimony exposes police cover-up at Madlanga Commission, leading to his assassination |url=https://pretorianews.co.za/news/crime-and-courts/2025-12-06-madlanga-commission-how-witness-d-exposed-empds-mkhwanazi-murder-cover-up-weeks-later-hes-assassinated-in-brakpan/ |access-date=2025-12-08 |website=[[Pretoria News]] |language=en}}</ref> == Sluipmoord == Van der Merwe is op die aand van Vrydag 5 Desember 2025 buite sy huis in Brenthurst, Brakpan, doodgeskiet. Hy is voor sy vrou en kinders doodgeskiet.<ref name="thepresidency.gov.za">{{Cite web |title=President condemns heinous murder of Madlanga Commission witness {{!}} The Presidency |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-condemns-heinous-murder-madlanga-commission-witness#:~:text=Mr%20Van%20der%20Merwe%20was,recovery%20from%20a%20deadly%20trauma. |access-date=2025-12-08 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> Van der Merwe, 41, is deur gewapende mans in 'n lokval gelei toe hy saam met sy vrou en kinders by die huis aankom en probeer het om sy toegangshek in Gauldstraat oop te maak.<ref>{{Cite web |last=Mbatha |first=Jabulile |title='Attack on justice': Witness Marius van der Merwe killed after commission testimony |url=https://www.ewn.co.za/2025/12/07/attack-on-justice-witness-marius-van-der-merwe-killed-after-commission-testimony |access-date=2025-12-09 |website=EWN |language=en}}</ref> Verdagtes het met 'n hoëkaliberwapen losgebrand, wat deur die polisie bevestig is as 'n [[AK-47]] outomatiese geweer. Hy is verskeie kere geskiet en is op die toneel dood. Niks is van hom gesteel nie; sy [[vuurwapen]], beursie en [[selfoon]] is almal aan sy liggaam gevind, wat die polisie tot die gevolgtrekking gelei het dat die motief 'n geteikende [[sluipmoord]] was wat bedoel was om hom stil te maak.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Jacobs |first=Yasmine |date=2025-12-06 |title=President Ramaphosa condemns murder of whistle-blower Marius van der Merwe |url=https://themercury.co.za/sunday-tribune/news/2025-12-06-president-ramaphosa-condemns-murder-of-whistle-blower-marius-van-der-merwe/ |access-date=2025-12-08 |website=Mercury |language=en}}</ref> Die Minister van Justisie, [[Mmamoloko Kubayi]], het verklaar dat die kommissie hom beskerming aangebied het, maar Van der Merwe het dit van die hand gewys, omdat hy geglo het dat hy dit nie nodig het nie, aangesien hy sy eie sekuriteitsmaatskappy bestuur.<ref>[https://justice.gov.za/m_speeches/2025/20251206-Statement-Min.html#:~:text=He%20indicated%20to%20me%20that,runs%20his%20own%20security%20company. https://justice.gov.za/m_speeches/2025/20251206-Statement-Min.html#:~:text=He%20indicated%20to%20me%20that,runs%20his%20own%20security%20company.]</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-06 |title=Justice Minister Kubayi: Van der Merwe declined protection offer |url=https://www.sowetan.co.za//news/2025-12-06-justice-minister-kubayi-van-der-merwe-declined-protection-offer/ |access-date=2025-12-08 |website=Sowetan |language=en}}</ref> Die nasionale kommissaris van die SAPD, generaal [[Fannie Masemola]] het op 8 Desember 2025 met die media gepraat en bevestig dat drie persone van belang geïdentifiseer is en een vir ondervraging aangehou word.<ref>https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-12-08-police-identify-suspects-in-assassination-of-madlanga-commission-witness-d-marius-van-der-merwe/#</ref> === Vorige bedreigings === Van der Merwe het na sy getuienis vrees vir sy lewe uitgespreek. Die anti-misdaadaktivis Yusuf Abramjee het geplaas dat Van der Merwe hom net dae voor sy dood gekontak het en gewaarsku het dat hy vrees dat hy "waarskynlik in die komende dae geskiet sou word".<ref>{{Cite web |date=2025-12-07 |title=Marius Van Der Merwe, told eNCA that he knew he would be killed |url=https://www.enca.com/news/marius-van-der-merwe-told-enca-he-knew-he-would-be-killed |access-date=2025-12-08 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> Hy het na bewering ook weke tevore 'n aparte poging tot sy lewe aangemeld, waar 'n voertuig probeer het om hom van die pad af te druk.<ref>{{Cite web |last=Zeeman |first=Kyle |date=2025-12-07 |title='Get down!': Inside slain Madlanga commission witness Marius van der Merwe's last moments |url=https://www.citizen.co.za/news/get-down-inside-slain-madlanga-commission-witness-marius-van-der-merwes-last-moments/ |access-date=2025-12-08 |website=The Citizen |language=en}}</ref> == Debat oor fluitjieblaserbeskerming == Die moord op Marius van der Merwe het wydverspreide en kragtige veroordeling ontlok, wat as 'n deurslaggewende oomblik in die bespreking oor die veiligheid van fluitjieblasers in Suid-Afrika gedien het.<ref name=":3" /> President [[Cyril Ramaphosa]] het 'n verklaring uitgereik waarin hy die "gruwelike moord" veroordeel. Hy het gesê dat die aanval daarop dui dat Van der Merwe se getuienis "elemente in ons samelewing wat die oppergesag van die reg wil ondermyn, kwaad gemaak het". Ramaphosa het belowe dat die regering "ons pogings om fluitjieblasers te beskerm, sal verdubbel" en het die Nasionale Gesamentlike Operasionele en Intelligensiestruktuur (NATJOINTS) opdrag gegee om beskermingsmaatreëls vir alle kommissiegetuies te hersien.<ref name="thepresidency.gov.za"/><ref name=":2"/> Die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) het 'n nasionale klopjag na die moordenaars van stapel gestuur. Die nasionale kommissaris van die SAPD, generaal Fannie Masemola, het bevestig dat hy met regter Mbuyiseli Madlanga sal vergader om die ondersoek te bespreek. Adjunk-polisiekommissaris van Gauteng, Fred Kekana, het die toneel besoek en belowe om "dit deeglik te hanteer".<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) het die "mafia-staatgedrag" veroordeel, en die [[Vryheidsfront Plus]] (VF+) het verklaar dat die sluipmoord 'n "berekende aanval" was wat daarop gemik was om "mafia-sindikate" te beskerm. Beide partye het 'n dringende versterking van fluitjieblaserbeskermingswette geëis.<ref>{{Cite web |last=Mulder |first=Mr Jaco Mulder, Jaco |date=2025-12-07 |title=Freedom Front Plus mourns brutal murder of Marius (Vlam) van der Merwe |url=https://www.vfplus.org.za/media-releases/vf-plus-mourns-brutal-murder-of-marius-vlam-van-der-merwe/ |access-date=2025-12-08 |website=Freedom Front Plus |language=en}}</ref> [[Amnesty International]] Suid-Afrika het gewaarsku dat die moord toekomstige getuies kan afskrik en gesê: "Dit is nie net 'n aanval op 'n individu nie, maar ook op geregtigheid en verantwoordbaarheid in Suid-Afrika."<ref>{{Cite web |last=ENCA |date=2025-12-06 |title=SA's Ramaphosa vows witness protection after killing |url=https://www.enca.com/news/sas-ramaphosa-vows-witness-protection-after-killing |access-date=2025-12-08 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> Op 18 november 2025 het die familie van Emmanuel Mbense AfriForum genader nadat hulle geen hulp van die polisie ontvang het nie. In 'n brief aan adv. [[Gerrie Nel]], hoof van AfriForum se privaatvervolgingseenheid, word gesê: "Opod se gedrag dui daarop dat die betrokke partye teen ondersoek en vervolging beskerm word en dat dit blyk dat byna alle wetstoepassingsagentskappe se beweerde vlakke van onbevoegdheid en kriminele gedrag nie meer geheim gehou kan word nie."<ref>{{Cite web |date=2025-12-10 |title=Following Madlanga's inquiry testimony, the family of a slain Brakpan man demands justice |url=https://thestar.co.za/news/2025-12-10-following-madlangas-inquiry-testimony-the-family-of-a-slain-brakpan-man-demands-justice/ |access-date=2025-12-15 |website=The Star |language=en}}</ref> == Arrestaties == Op 15 Maart 2026 is Matiphandile Sotheni, die man wat daarvan beskuldig word dat hy Van der Merwe vermoor het, in hegtenis geneem. Hy het op 16 Maart 2026 voor 'n landdros verskyn, maar sy saak is uitgestel vir 'n borgtogverhoor.<ref>{{Cite web|url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/madlanga-commission-welcomes-arrest-murder-key-witness|title=Madlanga Commission welcomes arrest in murder of key witness {{!}} SAnews|date=2026-03-15|website=www.sanews.gov.za|language=en|access-date=2026-04-04}}</ref> Verslae het aan die lig gebring dat Sotheni 'n voormalige SAPD-lid en 'n lid van die Spesiale Magte se Taakspan was. Verdere ondersoek het aan die lig gebring dat hy deur Wiandre Pretorius in sy meisie se motor bestuur is op die dag wat Van der Merwe vermoor is. Wiandre was 'n verdagte in die moord op Emmanuel Mbense nadat hy deur Van der Merwe by die Madlanga-kommissie genoem is.<ref>{{Cite web|url=https://www.artikels.afriforum.co.za/category/mediaverklarings/privaatvervolging-mediaverklarings/|title=Privaatvervolging Mediaverklarings|last=AfriForum|date=2026-03-11|website=AfriForum|language=af-SA|access-date=2026-04-04}}</ref> Pretorius het selfmoord gepleeg voor sy verloofde by 'n vulstasie in [[Brakpan]] op 7 Februarie 2026, deur homself te skiet.<ref>{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/madlanga-wiandre-pretorius-neem-glo-sy-eie-lewe/|title=Madlanga {{!}} Wiandre Pretorius neem glo sy eie lewe|last=Maroela-redaksie|date=2026-02-08|website=Maroela Media|language=af|access-date=2026-04-04}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van der Merwe, Marius}} [[Kategorie:Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] 59jbfz6i9fie7fkiu7om9imz8fkb0ct 2889937 2889936 2026-04-04T11:28:39Z Aliwal2012 39067 /* Arrestasies */ 2889937 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Marius van der Merwe | bynaam = Vlam | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Marius van der Merwe | geboortedatum = [[1985]] | geboorteplek = | dood_datum = [[5 Desember]] [[2025]] | sterfteplek = [[Brakpan]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = Eienaar van 'n private sekuriteitsmaatskappy | ander = | bekend = Fluitjieblaser by die [[Madlanga-kommissie]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Marius van der Merwe''' ([[1984]] – [[5 Desember]] [[2025]]), ook bekend onder die alias "'''Vlam'''" en die kodenaam "'''Getuie D'''" tydens sy getuienis voor die [[Madlanga-kommissie]], was 'n [[Suid-Afrikaanse]] eienaar van 'n private sekuriteitsmaatskappy, voormalige lid van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement (EMPD), en 'n sleutel-fluitjieblaser wat getuienis gelewer het aan die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Kriminaliteit, Politieke Inmenging en Korrupsie in die Strafregstelsel (die Madlanga-kommissie).<ref name=":0">{{Cite web |last=Dawood |first=Zainul |date=2025-12-06 |title=Whistle-blower Marius van der Merwe murdered after first attempt on his life and testimony at Madlanga Commission |url=https://pretorianews.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/2025-12-06-whistle-blower-marius-van-der-merwe-murdered-after-first-attempt-on-his-life-and-testimony-at-madlanga-commission/ |access-date=2025-12-08 |website=Pretoria News |language=en}}</ref> Hy is op 5 Desember 2025 buite sy huis in [[Brakpan]], [[Gauteng]], [[Sluipmoord|vermoor]], kort nadat hy kritiese getuienis gelewer het rakende [[korrupsie]] en polisiewangedrag, veral binne die EMPD. Sy moord het nasionale verontwaardiging en veroordeling van politieke partye en die burgerlike samelewing ontlok, wat dringende kommer oor die stand van fluitjieblaserbeskerming in Suid-Afrika laat ontstaan het.<ref name=":0" /><ref name=":3">{{Cite web |title=DA condemns assassination of Madlanga Commission witness and demands urgent protection for whistleblowers |url=https://www.da.org.za/2025/12/da-condemns-assassination-of-madlanga-commission-witness-and-demands-urgent-protection-for-whistleblowers#:~:text=We%20extend%20our%20deepest%20condolences,whistleblower%20protection%20in%20South%20Africa. |access-date=2025-12-08 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> == Agtergrond en loopbaan == Van der Merwe was 'n voormalige lid van die EMPD. Ná sy bedanking uit die EMPD het hy sy eie private sekuriteitsmaatskappy, ''QRF Task Team'', gestig, wat na bewering aktief was in die bekamping van onwettige aktiwiteite in die [[Oos-Rand]]-gebied van [[Gauteng]]. Sy werk het operasies teen die grootmaatdiefstal van diesel en steenkool ingesluit, en sy maatskappy se pogings was dikwels gefokus op bekamping van onwettige mynbousindikate, plaaslik bekend as "zama-zamas".<ref name=":0" /> == Getuienis by die Madlanga-kommissie == Van der Merwe het voor die Madlanga-kommissie van ondersoek getuig, wat in Julie 2025 deur president Cyril Ramaphosa ingestel is. Sy getuienis, waarvoor hy die beskermende kodenaam "Getuie D" gekry het,<ref name=":1">{{Cite news |last=Radebe |first=Thabiso |date=2025-12-06 |title=Manhunt underway for Witness D's killers |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/manhunt-underway-for-witness-ds-killers/#:~:text=Police%20have%20launched%20a%20manhunt,of%20Johannesburg%2C%20on%20Friday%20evening. |work=SABC News}}</ref> het gefokus op die blootlegging van beweerde wydverspreide kriminaliteit, die beskerming van kriminele netwerke en politieke inmenging in die regstelsel, met 'n spesifieke fokus op die Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit en die EMPD.<ref>{{Cite web |last=Nel |first=Brandon |date=2025-12-06 |title='He was always there to help': Loved ones mourn slain Madlanga Commission witness |url=https://themercury.co.za/news/2025-12-06-he-was-always-there-to-help-loved-ones-mourn-slain-madlanga-commission-witness/ |access-date=2025-12-08 |website=Mercury |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The ANC Statement on the Killing of Mr Marius van der Merwe |url=https://www.anc1912.org.za/the-anc-statement-on-the-killing-of-mr-marius-van-der-merwe/ |access-date=2025-12-08 |language=en}}</ref> Sy ernstigste en mees gepubliseerde bewering het betrekking op 'n voorval in April 2022. Van der Merwe het getuig dat hy teenwoordig was by 'n nie-amptelike ondervragingsplek in Brakpan waar 'n Mosambiekse verdagte, Emmanuel Mbense, na bewering gemartel is, insluitend die gebruik van 'n metode bekend as "tubing", deur 'n groep EMPD-beamptes en private sekuriteitslede. Mbense is na bewering as gevolg daarvan dood.<ref name=":2">{{Cite web |last=Haffajee |first=Ferial |date=2025-12-06 |title=Madlanga Commission Witness D's murder forces focus on whistleblower security |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-12-06-madlanga-commission-witness-ds-murder-forces-focus-on-whistleblower-security/ |access-date=2025-12-08 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-10 |title=Family of slain Brakpan man demands justice following revelations of torture, disposal in dam at Madlanga Commission |url=https://www.artikels.afriforum.co.za/en/family-of-slain-brakpan-man-demands-justice-following-revelations-of-torture-disposal-in-dam-at-madlanga-commission/ |access-date=2025-12-15 |website=artikels.afriforum.co.za/en |language=en}}</ref> Van der Merwe het beweer dat die destydse geskorste EMPD-waarnemende hoof, brigadier [[Julius Mkhwanazi]], hom opdrag gegee het om die liggaam, óf in 'n mynskag óf Spaarwaterdam, ontslae te raak om die moord te verdoesel. Van der Merwe het verklaar dat hy uit vrees ingestem het, maar het later die saak by die [[Valke (SAPD)|Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek]] (DPCI) (die Valke) en die Onafhanklike Polisieondersoekdirektoraat (IPID) aangemeld. Mkhwanazi het die bewerings tydens sy eie getuienis ontken.<ref>{{Cite web |last=Inside_Politics |date=2025-12-05 |title=Witness D gunned down in dramatic “Mafia-style” hit, rocking Madlanga Commission |url=https://insidepolitic.co.za/witness-d-gunned-down-in-dramatic-mafia-style-hit-rocking-madlanga-commission/ |access-date=2025-12-08 |website=Inside Politic |language=en}}</ref> In sy getuienis het Van der Merwe gesê: "Ek vrees hierdie groep en ander soos hulle...as hulle nie gestuit word nie, sal die openbare vertroue in die polisie in duie stort"<ref>{{Cite web |last=Moichela |first=Kamogelo |date=2025-12-06 |title=Witness D's testimony exposes police cover-up at Madlanga Commission, leading to his assassination |url=https://pretorianews.co.za/news/crime-and-courts/2025-12-06-madlanga-commission-how-witness-d-exposed-empds-mkhwanazi-murder-cover-up-weeks-later-hes-assassinated-in-brakpan/ |access-date=2025-12-08 |website=[[Pretoria News]] |language=en}}</ref> == Sluipmoord == Van der Merwe is op die aand van Vrydag 5 Desember 2025 buite sy huis in Brenthurst, Brakpan, doodgeskiet. Hy is voor sy vrou en kinders doodgeskiet.<ref name="thepresidency.gov.za">{{Cite web |title=President condemns heinous murder of Madlanga Commission witness {{!}} The Presidency |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-condemns-heinous-murder-madlanga-commission-witness#:~:text=Mr%20Van%20der%20Merwe%20was,recovery%20from%20a%20deadly%20trauma. |access-date=2025-12-08 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> Van der Merwe, 41, is deur gewapende mans in 'n lokval gelei toe hy saam met sy vrou en kinders by die huis aankom en probeer het om sy toegangshek in Gauldstraat oop te maak.<ref>{{Cite web |last=Mbatha |first=Jabulile |title='Attack on justice': Witness Marius van der Merwe killed after commission testimony |url=https://www.ewn.co.za/2025/12/07/attack-on-justice-witness-marius-van-der-merwe-killed-after-commission-testimony |access-date=2025-12-09 |website=EWN |language=en}}</ref> Verdagtes het met 'n hoëkaliberwapen losgebrand, wat deur die polisie bevestig is as 'n [[AK-47]] outomatiese geweer. Hy is verskeie kere geskiet en is op die toneel dood. Niks is van hom gesteel nie; sy [[vuurwapen]], beursie en [[selfoon]] is almal aan sy liggaam gevind, wat die polisie tot die gevolgtrekking gelei het dat die motief 'n geteikende [[sluipmoord]] was wat bedoel was om hom stil te maak.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Jacobs |first=Yasmine |date=2025-12-06 |title=President Ramaphosa condemns murder of whistle-blower Marius van der Merwe |url=https://themercury.co.za/sunday-tribune/news/2025-12-06-president-ramaphosa-condemns-murder-of-whistle-blower-marius-van-der-merwe/ |access-date=2025-12-08 |website=Mercury |language=en}}</ref> Die Minister van Justisie, [[Mmamoloko Kubayi]], het verklaar dat die kommissie hom beskerming aangebied het, maar Van der Merwe het dit van die hand gewys, omdat hy geglo het dat hy dit nie nodig het nie, aangesien hy sy eie sekuriteitsmaatskappy bestuur.<ref>[https://justice.gov.za/m_speeches/2025/20251206-Statement-Min.html#:~:text=He%20indicated%20to%20me%20that,runs%20his%20own%20security%20company. https://justice.gov.za/m_speeches/2025/20251206-Statement-Min.html#:~:text=He%20indicated%20to%20me%20that,runs%20his%20own%20security%20company.]</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-06 |title=Justice Minister Kubayi: Van der Merwe declined protection offer |url=https://www.sowetan.co.za//news/2025-12-06-justice-minister-kubayi-van-der-merwe-declined-protection-offer/ |access-date=2025-12-08 |website=Sowetan |language=en}}</ref> Die nasionale kommissaris van die SAPD, generaal [[Fannie Masemola]] het op 8 Desember 2025 met die media gepraat en bevestig dat drie persone van belang geïdentifiseer is en een vir ondervraging aangehou word.<ref>https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-12-08-police-identify-suspects-in-assassination-of-madlanga-commission-witness-d-marius-van-der-merwe/#</ref> === Vorige bedreigings === Van der Merwe het na sy getuienis vrees vir sy lewe uitgespreek. Die anti-misdaadaktivis Yusuf Abramjee het geplaas dat Van der Merwe hom net dae voor sy dood gekontak het en gewaarsku het dat hy vrees dat hy "waarskynlik in die komende dae geskiet sou word".<ref>{{Cite web |date=2025-12-07 |title=Marius Van Der Merwe, told eNCA that he knew he would be killed |url=https://www.enca.com/news/marius-van-der-merwe-told-enca-he-knew-he-would-be-killed |access-date=2025-12-08 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> Hy het na bewering ook weke tevore 'n aparte poging tot sy lewe aangemeld, waar 'n voertuig probeer het om hom van die pad af te druk.<ref>{{Cite web |last=Zeeman |first=Kyle |date=2025-12-07 |title='Get down!': Inside slain Madlanga commission witness Marius van der Merwe's last moments |url=https://www.citizen.co.za/news/get-down-inside-slain-madlanga-commission-witness-marius-van-der-merwes-last-moments/ |access-date=2025-12-08 |website=The Citizen |language=en}}</ref> == Debat oor fluitjieblaserbeskerming == Die moord op Marius van der Merwe het wydverspreide en kragtige veroordeling ontlok, wat as 'n deurslaggewende oomblik in die bespreking oor die veiligheid van fluitjieblasers in Suid-Afrika gedien het.<ref name=":3" /> President [[Cyril Ramaphosa]] het 'n verklaring uitgereik waarin hy die "gruwelike moord" veroordeel. Hy het gesê dat die aanval daarop dui dat Van der Merwe se getuienis "elemente in ons samelewing wat die oppergesag van die reg wil ondermyn, kwaad gemaak het". Ramaphosa het belowe dat die regering "ons pogings om fluitjieblasers te beskerm, sal verdubbel" en het die Nasionale Gesamentlike Operasionele en Intelligensiestruktuur (NATJOINTS) opdrag gegee om beskermingsmaatreëls vir alle kommissiegetuies te hersien.<ref name="thepresidency.gov.za"/><ref name=":2"/> Die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) het 'n nasionale klopjag na die moordenaars van stapel gestuur. Die nasionale kommissaris van die SAPD, generaal Fannie Masemola, het bevestig dat hy met regter Mbuyiseli Madlanga sal vergader om die ondersoek te bespreek. Adjunk-polisiekommissaris van Gauteng, Fred Kekana, het die toneel besoek en belowe om "dit deeglik te hanteer".<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) het die "mafia-staatgedrag" veroordeel, en die [[Vryheidsfront Plus]] (VF+) het verklaar dat die sluipmoord 'n "berekende aanval" was wat daarop gemik was om "mafia-sindikate" te beskerm. Beide partye het 'n dringende versterking van fluitjieblaserbeskermingswette geëis.<ref>{{Cite web |last=Mulder |first=Mr Jaco Mulder, Jaco |date=2025-12-07 |title=Freedom Front Plus mourns brutal murder of Marius (Vlam) van der Merwe |url=https://www.vfplus.org.za/media-releases/vf-plus-mourns-brutal-murder-of-marius-vlam-van-der-merwe/ |access-date=2025-12-08 |website=Freedom Front Plus |language=en}}</ref> [[Amnesty International]] Suid-Afrika het gewaarsku dat die moord toekomstige getuies kan afskrik en gesê: "Dit is nie net 'n aanval op 'n individu nie, maar ook op geregtigheid en verantwoordbaarheid in Suid-Afrika."<ref>{{Cite web |last=ENCA |date=2025-12-06 |title=SA's Ramaphosa vows witness protection after killing |url=https://www.enca.com/news/sas-ramaphosa-vows-witness-protection-after-killing |access-date=2025-12-08 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> Op 18 november 2025 het die familie van Emmanuel Mbense AfriForum genader nadat hulle geen hulp van die polisie ontvang het nie. In 'n brief aan adv. [[Gerrie Nel]], hoof van AfriForum se privaatvervolgingseenheid, word gesê: "Opod se gedrag dui daarop dat die betrokke partye teen ondersoek en vervolging beskerm word en dat dit blyk dat byna alle wetstoepassingsagentskappe se beweerde vlakke van onbevoegdheid en kriminele gedrag nie meer geheim gehou kan word nie."<ref>{{Cite web |date=2025-12-10 |title=Following Madlanga's inquiry testimony, the family of a slain Brakpan man demands justice |url=https://thestar.co.za/news/2025-12-10-following-madlangas-inquiry-testimony-the-family-of-a-slain-brakpan-man-demands-justice/ |access-date=2025-12-15 |website=The Star |language=en}}</ref> == Arrestasie == Op 15 Maart 2026 is Matiphandile Sotheni, die man wat daarvan beskuldig word dat hy Van der Merwe vermoor het, in hegtenis geneem. Hy het op 16 Maart 2026 voor 'n landdros verskyn, maar sy saak is uitgestel vir 'n borgverhoor.<ref>{{Cite web|url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/madlanga-commission-welcomes-arrest-murder-key-witness|title=Madlanga Commission welcomes arrest in murder of key witness {{!}} SAnews|date=2026-03-15|website=www.sanews.gov.za|language=en|access-date=2026-04-04}}</ref> Verslae het aan die lig gebring dat Sotheni 'n voormalige SAPD-lid en 'n lid van die Spesiale Magte se Taakspan was. Verdere ondersoek het aan die lig gebring dat hy deur Wiandre Pretorius in sy meisie se motor bestuur is op die dag wat Van der Merwe vermoor is. Wiandre was 'n verdagte in die moord op Emmanuel Mbense nadat hy deur Van der Merwe by die Madlanga-kommissie genoem is.<ref>{{Cite web|url=https://www.artikels.afriforum.co.za/category/mediaverklarings/privaatvervolging-mediaverklarings/|title=Privaatvervolging Mediaverklarings|last=AfriForum|date=2026-03-11|website=AfriForum|language=af|access-date=2026-04-04}}</ref> Pretorius het [[selfmoord]] gepleeg voor sy verloofde by 'n vulstasie in [[Brakpan]] op 7 Februarie 2026 deur homself te skiet.<ref>{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/madlanga-wiandre-pretorius-neem-glo-sy-eie-lewe/|title=Madlanga {{!}} Wiandre Pretorius neem glo sy eie lewe|last=Maroela-redaksie|date=2026-02-08|website=Maroela Media|language=af|access-date=2026-04-04}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van der Merwe, Marius}} [[Kategorie:Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] rpoz7jhcs4yrebjthztyx85h8m49430 0 456906 2889881 2866621 2026-04-04T02:49:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2889881 wikitext text/x-wiki '''Die Nasionale Veiligheidstrategie''' ('''NSS''') is 'n dokument wat periodiek deur die uitvoerende gesag van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] voorberei word, wat die nasionale veiligheidskwessies lys en hoe die administrasie beplan om dit te hanteer. Die wetlike grondslag vir die dokument word uiteengesit in die Goldwater-Nichols-wet. Die dokument is doelbewus algemeen in inhoud, en die implementering daarvan berus op uitgebreide leiding wat in ondersteunende dokumente soos die Nasionale Militêre Strategie verskaf word.<ref>{{Cite web|url=https://history.defense.gov/Historical-Sources/National-Military-Strategy/|title=National Military Strategy|website=Historical Office of the Office of the Secretary of War|language=en-US|access-date=2025-12-07|archive-date=2025-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209114245/https://history.defense.gov/Historical-Sources/National-Military-Strategy/|url-status=dead}}</ref> == Doel == Die verklaarde bedoeling van die Goldwater-Nichols-wetgewing word breedweg aanvaar as geldig vir effektiewe politieke diskoers oor kwessies wat die land se [[nasionale veiligheid]] raak – die Kongres en die Uitvoerende Gesag benodig 'n gemeenskaplike begrip van die [[Strategie|strategiese]] omgewing en die administrasie se bedoeling as 'n beginpunt vir toekomstige dialoog. Dit gesê, word dit egter verstaan dat in die teenstrydige omgewing wat heers, hierdie verslag slegs 'n beginpunt kan bied vir die dialoog wat nodig is om so 'n "gemeenskaplike" begrip te bereik.<ref name=Snider1995>{{cite book|last= Snider |first= Don M.|url= https://press.armywarcollege.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1243&context=monographs|title=THE NATIONAL SECURITY STRATEGY: DOCUMENTING STRATEGIC VISION|date=March 1995|publisher=Strategic Studies Institute}}</ref> Die vereiste om hierdie verslag saam met die begrotingsversoek op te stel, lei tot 'n iteratiewe, interagentskaplike proses wat hoëvlakvergaderings behels wat help om interne verskille in buitelandse beleidsagendas op te los. "Hierdie verslag was egter nie bedoel om 'n neutrale beplanningsdokument te wees nie, soos baie akademici en selfs sommige in uniform dink dit is. Dit was eerder bedoel ... om vyf primêre doeleindes te dien." <ref name=Snider1995 /> #Kommunikeer die Uitvoerende Gesag se strategiese visie aan die Kongres, en legitimeer sodoende sy versoeke om hulpbronne. #Kommunikeer die Uitvoerende Gesag se strategiese visie aan buitelandse kiesafdelings, veral regerings wat nie op die VSA se spitsberaadagenda is nie. #Kommunikeer met uitgesoekte binnelandse gehore, soos politieke ondersteuners wat presidensiële erkenning van hul kwessies soek, en diegene wat hoop om 'n samehangende en versiende strategie te sien wat hulle kan ondersteun. #Skep interne konsensus oor buitelandse en verdedigingsbeleid binne die uitvoerende gesag. #Dra by tot die algehele agenda van die President, beide in terme van inhoud en boodskappe. Waar die inkomende uitvoerende span nie 'n nasionale veiligheidstrategie geformuleer het nie, soos na 'n verkiesing waarin [[buitelandse beleid]] en verdediging nie belangrike veldtogkwessies was nie, kan die proses van die skryf van die verslag van geweldige belang wees: Min dinge leer nuwe politieke aanstellings vinniger oor hul eie strategiese insigte, of oor die eienskappe en bevoegdhede van die "permanente" regering wat hulle binne uitvoerende burokrasieë lei, as om skriftelik aan die President hul planne vir die toekoms te verbind en hoe dit geïntegreer, gekoördineer en andersins met ander agentskappe en departemente gedeel kan word. Die vermoë om konsensus tussen hierdie mededingende sienings oor rigting, prioriteite en tempo te smee, en om belangrike spelers drie politieke vlakke laer as die president "aan boord" te kry, word erken as 'n onskatbare, indien nie heeltemal ontmoedigende, geleentheid vir 'n nuwe administrasie.<ref name=Snider1995 /> ==Geskiedenis== ===President [[George H.W. Bush|George H. W. Bush]]=== ==== 1991 NSS ==== Die Nasionale Veiligheidstrategie wat op 1 Augustus 1991 uitgereik is, het amptelik omgewingsveiligheidsbekommernisse geïdentifiseer.<ref>{{cite book |title=National Security Strategy of the United States |date=1991-08-01 |publisher=The White House, Washington, DC |url=https://history.defense.gov/Portals/70/Documents/nss/nss1991.pdf?ver=3sIpLiQwmknO-RplyPeAHw%3D%3D |access-date=2025-12-07|archive-url=https://archive.today/20251207055743/https://history.defense.gov/Portals/70/Documents/nss/nss1991.pdf?ver=3sIpLiQwmknO-RplyPeAHw%3D%3D|archive-date=2025-12-07}}</ref> ===President [[George W. Bush]]=== ====2002 NSS==== Die Nasionale Veiligheidstrategie wat op 17 September 2002 uitgereik is, het die omstrede Bush-doktrine van voorkomende oorlog bevat.<ref name=NSS2002 >{{Cite web|url=https://nssarchive.us/sasc-testimony-recommendations-for-a-future-national-defense-strategy/|title=SASC Testimony: Recommendations for a Future National Defense Strategy|date=2 November 2025}}</ref> Dit het ook die idee van militêre voorrang bevat wat weerspieël is in 'n 1992 Departement van Verdediging-dokument, "''Defense Policy Guidance''", wat deur twee hoofouteurs (Paul Wolfowitz en I. Lewis Libby) voorberei is wat onder die Minister van Verdediging, [[Dick Cheney]], gewerk het. Die NSS 2002 het pogings herhaal en herbeklemtoon om buitelandse hulp te verleen aan lande wat na Westerse demokrasie beweeg, met die "ambisieuse en spesifieke teiken" om "die grootte van die wêreld se armste ekonomieë binne 'n dekade te verdubbel."<ref name=NSS2002 />{{rp|p.&nbsp;21}} Die Bush-doktrine het 'n poging weerspieël om van die [[Koue Oorlog]]-doktrine van afskrikking oor te skakel na een wat [[Terrorisme|terroristegroepe]] soos [[al-Qaeda]] sowel as nasiestate soos [[Irak]] of [[Iran]] kon hanteer.<ref>See External Links reference to H.R. 282.</ref> Die dokument het [[Vigs|VIGS]] ook as 'n bedreiging vir nasionale veiligheid behandel en pogings belowe om die verspreiding en verwoestende gevolge daarvan te verminder. ====2006 NSS==== Die finale Bush Withuis NSS, wat in Maart 2006 gepubliseer is, het gesê dat dit "'n oorlogstydse nasionale veiligheidstrategie is wat vereis word deur die ernstige uitdaging waarmee ons te kampe het - die opkoms van [[terrorisme]] aangevuur deur 'n aggressiewe [[ideologie]] van haat en moord."<ref name="auto">The White House. ‘The National Security Strategy of the United States of America’, Maart 2006. https://www.comw.org/qdr/fulltext/nss2006.pdf</ref> Hierdie NSS was gebaseer op twee "pilare": "die bevordering van [[vryheid]], [[geregtigheid]] en menswaardigheid" en "die leiding van 'n groeiende gemeenskap van demokrasieë".<ref name="auto"/> Die 2006 NSS het ook omgewingsvernietiging bespreek en gesê dat dit nasionale veiligheid kan bedreig deur bedreigings soos terrorisme te vererger.<ref name="auto"/> Gevolglik sê die NSS dat omgewingsagteruitgang "volle uitoefening van nasionale mag, insluitend ... tradisionele veiligheidsinstrumente" kan regverdig.”<ref name="auto"/> Die NSS het eweneens die belangrikheid van die weermag beklemtoon in die verskaffing van verligting, veral vir [[natuurramp]]e.<ref name="auto"/> ===President Barack Obama=== ====2010 NSS==== Op 26 Mei 2010 het President [[Barack Obama]].<ref name=NSS2010 />{{rp|p.8}}: 'n nuwe Strategie uitgereik wat deur die Verenigde Nasies-ambassadeur Susan Rice 'n "dramatiese afwyking" van sy voorganger genoem is.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/05/28/world/28strategy.html?ref=world|title=New U.S. Security Strategy Focuses on Managing Threats|last=Sanger|first=David E.|author2=Baker, Peter|date=27 Mei 2010|work=New York Times|access-date=27 Mei 2010}}</ref> Die Strategie het verhoogde betrokkenheid met [[Rusland]], [[Volksrepubliek China]] en [[Indië]] bepleit.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/may/27/us-national-security-strategy-report|title=Barack Obama sets out security strategy based on diplomacy instead of war|last=MacAskill|first=Ewen|date=27 Mei 2010|work=The Guardian |access-date=27 Mei 2010}}</ref> Die Strategie het ook kernwapen-nie-verspreiding en klimaatsverandering as prioriteite geïdentifiseer,<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/05/27/AR2010052701044.html?hpid=sec-politics|title=Obama redefines national security strategy, looks beyond military might|last=DeYoung|first=Karen|date=May 27, 2010|newspaper=Washington Post|access-date=27 Mei 2010}}</ref> terwyl dit opgemerk het dat die Verenigde State se veiligheid afhang van die herlewing van sy [[ekonomie]].<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/c91a30a6-69d2-11df-8432-00144feab49a |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/cms/s/0/c91a30a6-69d2-11df-8432-00144feab49a.html |archive-date=10 Desember 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Obama doctrine hinges on economy|last=Luce|first=Edward|date=27 Mei 2010|work=Financial Times|access-date=27 Mei 2010}}</ref> Die opstellers van die nuwe Strategie het 'n bewuste besluit geneem om terme soos "Islamitiese radikalisme" te verwyder en eerder oor terrorisme in die algemeen te praat.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/World/US/Obama-rids-terror-lexicon-of-Islamic-radicalism/articleshow/5982965.cms|title=Obama rids terror lexicon of 'Islamic radicalism'|last=Rajgahtta|first=Chidanand|date=28 Mei 2010|work=The Times of India |access-date=27 Mei 2010}}</ref> Die 2010 NSS het gesê dat die Verenigde State, om al-Qaeda en die [[Taliban]] in [[Afghanistan]] te verslaan, 'n groot hoeveelheid interagentskapsamewerking en kommunikasie met die Moslem-bevolking in Afghanistan en regoor die wêreld moet betrek.<ref name=NSS2010>{{cite web|title=National Security Strategy 2010|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/sites/default/files/rss_viewer/national_security_strategy.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170120222120/https://obamawhitehouse.archives.gov/sites/default/files/rss_viewer/national_security_strategy.pdf |archive-date=2017-01-20 |url-status=live|via=National Archives|work=whitehouse.gov|access-date=21 April 2011}}</ref> Die doelwit van die Nasionale Veiligheidstrategie is om 'n stabiele situasie vir die wêreld te skep, insluitend die lande wat met opstande sukkel. "Die mees effektiewe langtermynmaatreël vir konflik en oplossing is die bevordering van demokrasie en ekonomiese ontwikkeling."<ref name=Caldwell>{{cite web|last=Caldwell|first=Lt. General William B.|title=Stability Operations Field Manual FM 3-07|url=http://usacac.army.mil/cac2/Repository/FM307/FM3-07.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081031144335/http://usacac.army.mil/CAC2/Repository/FM307/FM3-07.pdf|url-status=dead|archive-date=31 Oktober 2008|publisher=United States Army|access-date=April 15, 2011}}</ref> Om demokrasie en ekonomiese ontwikkeling te bevorder, is kommunikasie met die burgerlike bevolking van die gasheerland noodsaaklik. Die ''Stabiliteitsoperasies Veldhandleiding'' bepaal dat sukses afhang van die VSA se vermoë om plaaslike instellings te bou en van die vestiging van 'n wettige permanente regering, wat vertroue tussen die burgers en die teen-opstandpersoneel bou."<ref name=Caldwell /> Die Nasionale Veiligheidstrategie vestig die interagentskapkoördinering om nuttige openbare diplomasie uit te voer om die bevolking in die lande van Afghanistan en Irak te beveilig. ====2015 NSS==== Op 6 Februarie 2015 het Obama<ref name=NSS2015 >{{Cite web|url=http://nssarchive.us:80/?page_id=1310|title=National Security Strategy 2015|date=10 Februarie 2015}}</ref>{{rp|p.1310}} 'n nuwe Nasionale Veiligheidstrategie (NSS) uitgereik om "'n visie en strategie te bied vir die bevordering van die nasie se belange, universele waardes en 'n reëlgebaseerde internasionale orde deur sterk en volhoubare Amerikaanse leierskap."<ref>{{Cite web|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2015/02/06/fact-sheet-2015-national-security-strategy|title=Fact Sheet: The 2015 National Security Strategy|date=6 Februarie 2015|website=whitehouse.gov}}</ref> Hierdie NSS het [[klimaatsverandering]] ook erken as 'n "dringende en groeiende bedreiging vir ons [[nasionale veiligheid]]," wat die retoriek en omgewingsveiligheidskwessies weerspieël wat die Pentagon sedert die 1990's in studies en planne gebruik het.<ref>{{cite journal |last1= Stricof|first1= Michael |date= 2021-06-14|title= Representing Climate Change Through the Lens of Environmental Security: Thirty Years of the Department of Defense Defining a Threat Multiplier and Military Resilience|journal= E-Rea |volume= 18 |issue= 2|doi= 10.4000/erea.11609|doi-access= free}}</ref> ===President Donald Trump, eerste termyn=== ====2017 NSS==== Die primêre outeur van die 2017 Nasionale Veiligheidstrategie was Nadia Schadlow, destydse adjunk-nasionale veiligheidsadviseur.<ref>{{Cite web|date=2017-12-18|title=A Polished "America First" National Security Strategy|url=https://securitystudies.org/polished-american-first-national-security-strategy/|access-date=2020-10-20|website=Security Studies Group|language=en-US|archive-date=9 Apri 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409194940/https://securitystudies.org/polished-american-first-national-security-strategy/|url-status=dead}}</ref> Haar werk aan die dokument en die interagentskapproses wat dit voorafgegaan het, is goed ontvang deur buitelandse beleidkundiges oor die hele politieke spektrum. Die nuwe dokument, wat op 18 Desember 2017 deur president [[Donald Trump]] gelewer is, het China en Rusland as "revisionistiese magte" genoem terwyl "klimaatsverandering" as 'n nasionale bedreiging verwyder is.<ref>{{cite news|title=Trump strategy document singles out Russia as bad actor globally|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trump-nationalsecurity/trump-strategy-document-singles-out-russia-as-bad-actor-globally-idUSKBN1EC109?il=0|access-date=18 Desember 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref> Dit het ook die wêreld as 'n mededingende arena gekarakteriseer eerder as 'n "gemeenskap van nasies" of "[[internasionale gemeenskap]]" soos vorige dokumente gedoen het.<ref>{{Cite web|last1=Cordesman |first1=Anthony H. |url=https://www.csis.org/analysis/giving-new-national-security-strategy-attention-it-deserves|title=Giving the New National Security Strategy the Attention It Deserves|website=www.csis.org|date=21 Desember 2017 |language=en|access-date=2018-05-15}}</ref> NSS-2017 verteenwoordig 'n breuk met vorige buitelandse beleidsleerstellings. Brad Patty, 'n skrywer vir die konserwatiewe dinkskrum Security Studies Group, skryf dat: "My raaiskoot is dat lede van die Buitelandse Beleid-elite hierdie eerste bladsye as 'n soort standaard, selfs banaal, sal teëkom. Let egter daarop dat daardie twee bladsye direk lei na 'n derde bladsy wat die hele lewende liggaam van Amerikaanse buitelandse beleidsdenke verwerp."<ref>{{Cite web|url=https://securitystudies.org/polished-american-first-national-security-strategy/|title=A Polished "America First" National Security Strategy - Security Studies Group|website=securitystudies.org|language=en-US|access-date=2018-05-16|date=18 Desember 2017|archive-date=19 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409194940/https://securitystudies.org/polished-american-first-national-security-strategy/|url-status=dead}}</ref> Ongeveer 'n jaar later sou Schadlow opmerk dat die NSS "die toestand van saak maak bereik het".<ref>{{Cite web|date=2019-02-13|title=The U.S. national security strategy: One year later - WDEF|url=https://wdef.com/2018/12/19/the-u-s-national-security-strategy-one-year-later/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190213011133/https://wdef.com/2018/12/19/the-u-s-national-security-strategy-one-year-later/|url-status=dead|archive-date=2019-02-13|access-date=2020-10-20}}</ref> ===President Joe Biden=== ====2021 NSS==== In Maart 2021 het president [[Joe Biden]] die 2021 Interim Nasionale Veiligheidstrategie gepubliseer, wat die Verenigde State weer tot die [[NAVO]]-alliansie verbind het en die land se globale prioriteite uiteengesit het, en tot die gevolgtrekking gekom het dat die Verenigde State "moet demonstreer dat demokrasieë steeds vir ons mense kan lewer. Dit sal nie per ongeluk gebeur nie – ons moet ons [[demokrasie]] verdedig, dit versterk en hernu."<ref>{{Cite web | url=https://bidenwhitehouse.archives.gov/briefing-room/statements-releases/2021/03/03/interim-national-security-strategic-guidance/ | title=Interim National Security Strategic Guidance | date=3 Maart 2021 }}</ref> ====2022 NSS==== Op 12 Oktober 2022 het die Biden-administrasie sy geklassifiseerde Nasionale Veiligheidstrategie aan die Kongres gestuur. Volgens 'n ongeklassifiseerde feiteblad wat aan die publiek vrygestel is, het die strategie gesê dat die VSA twee strategiese uitdagings in die gesig staar: 'n post-koue oorlog-kompetisie tussen supermoondhede en transnasionale uitdagings wat wissel van klimaatsverandering tot globale gesondheidskwessies. Die dokument het gesê dat "die dringendste strategiese uitdaging wat ons visie in die gesig staar, van moondhede is wat outoritêre regering met 'n revisionistiese buitelandse beleid kombineer", en China en Rusland uitsonder as spesifieke maar verskillende uitdagings.<ref>{{cite web |title=National Security Strategy 2022 |url=https://nssarchive.us/national-security-strategy-2022 |website=National Security Strategy Archive |access-date=11 November 2022 |date=12 Oktober 2022}} {{PD-notice}}</ref> Die Nasionale Veiligheidstrategie van 2022 is rondom drie punte georganiseer:<ref>{{Cite web |date=12 Oktober 2022 |title=National Security Strategy Archive |url=https://nssarchive.us/national-security-strategy-2022/ |access-date=10 November 2022 |website=U.S. Department of Defense}}</ref> #Belê ambisieus en vinnig in die bronne van ons nasionale mag. #Mobiliseer die breedste koalisie van nasies om ons kollektiewe invloed te versterk. #Vorm die reëls van die pad van die 21ste-eeuse ekonomie, van [[tegnologie]] tot kuber tot handel en ekonomie. ===President Donald Trump, tweede termyn=== ====2025 NSS==== Op 4 Desember 2025 het President Donald Trump die 2025 Nasionale Veiligheidstrategie gepubliseer, wat die administrasie beskryf het as "'n padkaart om te verseker dat Amerika die grootste en suksesvolste nasie in die menslike geskiedenis en die tuiste van vryheid op aarde bly".<ref>{{Cite news |last1=Henley |first1=Jon |date=2025-12-05 |title='Cultivate resistance': policy paper lays bare Trump support for Europe's far right |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/civilisational-erasure-us-strategy-document-appears-to-echo-far-right-conspiracy-theories-about-europe |access-date=2025-12-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Die dokument het sy Amerika Eerste-beleide in die voorgrond geplaas en gesê: "Na die einde van die Koue Oorlog het Amerikaanse buitelandse beleidselites hulself oortuig dat permanente Amerikaanse oorheersing van die hele wêreld in die beste belang van ons land was. Tog is die sake van ander lande slegs ons bekommernis as hul aktiwiteite ons belange direk bedreig".<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-12-05 |title=Trump reveals what he wants for the world |url=https://www.politico.com/news/2025/12/05/trump-reveals-national-security-strategy-western-hemisphere-europe-00678265 |access-date=2025-12-05 |website=POLITICO |language=en}}</ref> Dit verwerp die aansporing van ander lande om "demokratiese of ander sosiale verandering aan te neem wat wyd verskil van hul tradisies en geskiedenis".<ref>{{Cite news |title=Donald Trump's bleak, incoherent foreign-policy strategy |url=https://www.economist.com/united-states/2025/12/05/donald-trumps-bleak-incoherent-foreign-policy-strategy |access-date=2025-12-05 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-date=7 Desember 2025 |archive-url=https://archive.today/20251207093356/https://www.economist.com/united-states/2025/12/05/donald-trumps-bleak-incoherent-foreign-policy-strategy}}</ref> Die strategie het verklaar dat "Die dae dat die Verenigde State die hele wêreldorde soos [[Atlas (mitologie)|Atlas]] ondersteun het, verby is". Dit kritiseer [[Menslike migrasie|migrasie]] en sê dat "massamigrasie binnelandse hulpbronne onder druk geplaas het, [[geweld]] en ander [[misdaad]] verhoog het, sosiale samehorigheid verswak het, arbeidsmarkte verwring het en nasionale veiligheid ondermyn het. Die era van massamigrasie moet eindig". Dit kritiseer ook vryhandel en [[globalisme]].<ref name="auto1">{{Cite web |last=Childers |first=Andrew |date=2025-12-05 |title=Trump's "Monroe Doctrine" bashes immigration and globalization |url=https://www.axios.com/2025/12/05/trump-national-security-ukraine-europe-china |access-date=2025-12-05 |website=Axios |language=en}}</ref> Die dokument doen 'n beroep op 'n heroriëntering van die Amerikaanse militêre pogings na die [[Westelike Halfrond]], waar dit sê dat die VSA die vooraanstaande mag moet wees om "migrasie te beheer, dwelmvloei te stop en stabiliteit en sekuriteit op land en see te versterk".<ref name=":0" /> Dit beweer 'n "Trump-gevolgtrekking" van die [[Monroeleer|Monroe-leerstelling]] om te verklaar dat die VSA politieke, ekonomiese en militêre mag oor die Westelike Halfrond sal laat geld.<ref name="auto1"/> Dit doen 'n beroep op die versterking van die [[Amerikaanse Kuswag]] en [[Amerikaanse Vloot|Vloot]]] om "onwettige en ander ongewenste migrasie te dwarsboom, mens- en dwelmhandel te verminder en sleutel-deurgangsroetes in 'n krisis te beheer".<ref name=":0" /> Anders as die 2022 NSS, sonder die 2025-dokument China nie uit as die grootste uitdaging vir die Verenigde State nie, en raam die verhouding byna uitsluitlik in ekonomiese terme.<ref name=":3">{{Cite web |last=Cheng |first=Jonathan |date=2025-12-06 |title=Trump's National-Security Strategy Softens Language on China |url=https://www.wsj.com/world/china/trumps-national-security-strategy-softens-language-on-china-f121ddb3 |access-date=2025-12-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Anders as vorige dokumente in die afgelope 30 jaar, noem dit nie China se politieke stelsel of menseregterekord nie.<ref>{{Cite news |last=Kuo |first=Lily |date=12 Desember 2025 |title=From Chips to Security, China Is Getting Much of What It Wants From the U.S. |url=https://www.nytimes.com/2025/12/12/world/asia/nvidia-china-trump-security-japan.html |access-date=12 Desember 2025 |work=[[The New York Times]]}}</ref> Wat China betref, doen die dokument 'n beroep op "Amerika se ekonomiese verhouding met China te herbalanseer, met die prioriteit van wederkerigheid en billikheid om Amerikaanse ekonomiese onafhanklikheid te herstel", maar dit verklaar ook dat "handel met China gebalanseerd en gefokus moet wees op nie-sensitiewe faktore" en bevoordeel "die handhawing van 'n werklik wedersyds voordelige ekonomiese verhouding met Beijing". Dit verklaar dat die VSA oorlog in die Indo-Pasifiese gebied wil voorkom, en verklaar dat die VSA "'n weermag sal bou wat in staat is om aggressie oral in die Eerste Eilandketting te verhoed".<ref name=":1">{{Cite web |date=2025-12-05 |title=Lots of pressure on allies, no mention of North Korea in White House national security strategy document |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2025-12-05/national/defense/Lots-of-pressure-on-allies-no-mention-of-North-Korea-in-White-House-national-security-strategy-document/2471042 |access-date=2025-12-05 |website=koreajoongangdaily.joins.com |language=en}}</ref> Wat [[Taiwan]] betref, verklaar die dokument dat "die afskrikking van 'n konflik oor Taiwan, ideaal gesproke deur militêre oorwinning te behou, 'n prioriteit is" en dat die VSA "geen eensydige verandering aan die status quo in die Taiwanstraat ondersteun nie";<ref>{{Cite news |last=Blanchard |first=Ben |last2=Martina |first2=Michael |date=18 Desember 2025 |title=US announces $11 billion arms package for Taiwan, largest ever |url=https://www.reuters.com/world/china/taiwan-says-us-has-initiated-111-billion-arms-sale-procedure-2025-12-18/ |access-date=18 Desember 2025 |work=[[Reuters]]}}</ref> voorheen het die VSA verklaar dat hulle enige eensydige verandering aan die status quo teenstaan. Dit noem die moontlike beheer van die [[Suid-Chinese See]] deur enige mededinger 'n verwante veiligheidsuitdaging. Die dokumente doen 'n beroep op die VSA om [[Japan]] en [[Suid-Korea]] aan te spoor om lasdeling te verhoog, wat volgens hulle "noodsaaklik was om teenstanders af te skrik en die eerste eilandketting te beskerm".<ref>{{Cite web |date=2025-12-05 |title=Deterring Taiwan conflict a 'priority': US national security report |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3335332/deterring-taiwan-conflict-priority-us-national-security-report |access-date=2025-12-05 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> Anders as vorige NSS-dokumente, noem die dokument nie [[Noord-Korea]] nie.<ref name=":1" /> Anders as vorige NSS-dokumente, bevat die 2025-dokument baie min kritiek op Rusland,<ref name=":0" /> wat glad nie as 'n potensiële bedreiging genoem word nie.<ref>{{Cite web |first1=Daniel |last1=Michaels |first2=David |last2=Luhnow |first3=Max |last3=Colchester |date=2025-12-06 |title=U.S. Flips History by Casting Europe—Not Russia—as Villain in New Security Policy |url=https://www.wsj.com/world/europe/u-s-flips-history-by-casting-europenot-russiaas-villain-in-new-security-policy-cbb138fa |access-date=2025-12-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Dit sê dat die onderhandeling van "'n spoedige staking van vyandelikhede in [[Oekraïne]]" in die VSA se kernbelang is, maar verklaar dat die VSA "homself in stryd bevind met Europese amptenare wat onrealistiese verwagtinge vir die oorlog koester in onstabiele minderheidsregerings, waarvan baie basiese beginsels van demokrasie vertrap om opposisie te onderdruk"<ref name=":2">{{Cite web |last=Norman |first=Michael R. Gordon and Laurence |date=2025-12-05 |title=Trump's New National-Security Strategy Takes Aim at Europe |url=https://www.wsj.com/politics/national-security/trumps-new-national-security-strategy-takes-aim-at-europe-22f03581 |access-date=2025-12-05 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die dokument wy sy belangrikste kritiek aan Europa en sê dat sy ekonomiese probleme "oorskadu word deur die werklike en meer grimmige vooruitsig van beskawingsuitwissing". Dit verklaar dat die "groter kwessies waarmee Europa te kampe het, aktiwiteite van die [[Europese Unie]] en ander transnasionale liggame insluit wat politieke vryheid en [[soewereiniteit]] ondermyn, migrasiebeleid wat die vasteland transformeer en twis skep, sensuur van vryheid van spraak en onderdrukking van politieke opposisie, dalende geboortesyfers en verlies aan nasionale identiteite en selfvertroue", terwyl dit die "groeiende invloed van patriotiese Europese partye inderdaad aanleiding gee tot groot optimisme". Dit sê ook: "Oor die lang termyn is dit meer as aanneemlik dat sekere NAVO-lede binne 'n paar dekades uiterlik 'n meerderheid nie-Europees sal word." Die dokument doen 'n beroep op die VSA om "die kweek van weerstand teen Europa se huidige trajek binne Europese nasies te prioritiseer",<ref>{{Cite web |last=Jaramillo |first=Alejandra |date=2025-12-05 |title=Trump national security strategy calls for 'cultivating resistance' in Europe and changing US' role in Western Hemisphere {{!}} CNN Politics |url=https://www.cnn.com/2025/12/05/politics/trump-national-security-strategy |access-date=2025-12-05 |website=CNN |language=en}}</ref> verklaar dat die VSA "die persepsie, en die voorkoming van die werklikheid, van NAVO as 'n voortdurend groeiende alliasie wil beëindig" en doen 'n beroep op Europa om "primêre verantwoordelikheid vir sy eie verdediging te neem".<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=2025-12-05 |title=Trump warns Europe faces 'civilizational erasure' in explosive new document |url=https://www.politico.eu/article/donald-trump-warns-europe-faces-civilizational-erasure/ |access-date=2025-12-05 |website=POLITICO |language=en-GB}}</ref> Die dokument verklaar dat die VSA nie meer die [[Midde-Ooste]] hoef te prioritiseer nie as gevolg van 'n diversifikasie in energievoorrade, wat die "historiese rede" vir Amerika se betrokkenheid was. Dit sê ook dat die VSA moet ophou om sy bondgenote in die Midde-Ooste te "truuk", veral met die uitsondering van die "Golf-monargieë".<ref>{{Cite news |date=2025-12-05 |title=Trump's security strategy criticizes Europe, seeks 'stability' with Russia |url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/12/05/trump-europe-russia-national-security-strategy/ |access-date=2025-12-05 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politiek]] [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Internasionale betrekkinge]] [[Kategorie:Strategie]] [[Kategorie:Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Nasionale veiligheid]] nk45ppcxxaesiyzfrpe553d0xwpms5v 0 458256 2889791 2879704 2026-04-03T16:10:20Z JMK 649 +kat, teksdetails 2889791 wikitext text/x-wiki Die '''Braamfontein-dinamietontploffing''' van 19 Februarie 1896 was een van die ergste rampe in die geskiedenis van Suid-Afrika. ==Trein== Op Sondag 16 Februarie 1896 het ‘n goederetrein met ‘n vrag dinamiet van Leeufontein op die stasie van [[Braamfontein]] aangekom. Presies hoeveel goederetrokke betrokke was en hoe groot die vrag was, was van die begin af onseker. Waarskynlik was daar om en by 60 ton dinamiet wat in 2300 houtkiste verpak was. Met die aflaai die Maandag en Dinsdag op die muilwaens was daar allerhande onenigheid. Daarom staan die dinamiet vir 3½ dae in die bakkende Februarie-son. ==Ontploffing== Toe die aflaai op die Woensdag in alle erns begin, was daar ook rangeerwerk op die stasie aan die gang. ‘n Ligte botsing om 3:15 nm tussen twee treinwaens het ‘n geweldige ontploffing veroorsaak wat ‘n krater van ongeveer 70&nbsp;m lank, 20&nbsp;m breed en 8&nbsp;m diep gevorm het. Die skokgolf is tot in [[Klerksdorp]] gehoor, ‘n 200&nbsp;km weg, en tot in [[Pretoria]] gevoel. Ruite van huise 8 km ver het gebreek. Huise en fabrieke in [[Fordsburg]], [[Newton]], [[Vrededorp]] en [[Braamfontein]] is in puin gelê. Meer as ‘n duisend families was dakloos. ==Lewensverlies== Hoeveel mense hul lewens in die ramp verloor het, kon nooit agterhaal word nie. Slegs 76 lyke is geïdentifiseer. Verskeie doodskiste vol ledemate is begrawe. Meer as 200 mense het ernstige beserings opgedoen. Die meeste slagoffers was vroue en kinders. Daarby kom nog die aantal dooie perde en muile. ==Oorsaak== Die kommissie van ondersoek wat na die ramp aangestel is, kon nie die direkte rede vir die ontploffing vasstel nie. Daar was baie dubbelsinnighede en leuenagtigheid in die getuienis en daar was bewyse van skelmstreke, leuens en nalatigheid. Duidelik was dat ‘n reeks ongeoorloofde dade tot die ontploffing aanleiding gegee het. ==Lees ook== * [[Grootste rampe in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== * Burman, Jose: Disaster struck South Africa. Kaapstad: Struik, 1971. * https://www.flickr.com/photos/hilton-t/14315603415/in/album-72157644541535429/ * https://www.theheritageportal.co.za/article/unanswered-questions-120-years-after-great-braamfontein-dynamite-explosion * https://monument-sa.co.za/braamfontein-dinamiet-ontploffing/ * https://hot1027.co.za/news/the-braamfontein-blast-three-pounds-one-mistake-and-a-city-changed-forever/ * https://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0018-229X2019000100002 * Schoeman, Chris: Nêrens veilig. Twee eeue van Suid-Afrikaanse rampe. [[Pretoria]]: [[Protea Boekhuis]], 2021. [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Mynbou in Suid-Afrika|*]] oegajvdmwrcs2ilajjc1dixnx0yuln1 2889792 2889791 2026-04-03T16:13:01Z JMK 649 koord 2889792 wikitext text/x-wiki Die '''Braamfontein-dinamietontploffing''' van 19 Februarie 1896 was een van die ergste rampe in die geskiedenis van Suid-Afrika. ==Trein== Op Sondag 16 Februarie 1896 het ‘n goederetrein met ‘n vrag dinamiet van Leeufontein op die stasie van [[Braamfontein]] aangekom. Presies hoeveel goederetrokke betrokke was en hoe groot die vrag was, was van die begin af onseker. Waarskynlik was daar om en by 60 ton dinamiet wat in 2300 houtkiste verpak was. Met die aflaai die Maandag en Dinsdag op die muilwaens was daar allerhande onenigheid. Daarom staan die dinamiet vir 3½ dae in die bakkende Februarie-son. ==Ontploffing== Toe die aflaai op die Woensdag in alle erns begin, was daar ook rangeerwerk op die stasie aan die gang. ‘n Ligte botsing om 3:15 nm tussen twee treinwaens het ‘n geweldige ontploffing veroorsaak wat ‘n krater van ongeveer 70&nbsp;m lank, 20&nbsp;m breed en 8&nbsp;m diep gevorm het. Die skokgolf is tot in [[Klerksdorp]] gehoor, ‘n 200&nbsp;km weg, en tot in [[Pretoria]] gevoel. Ruite van huise 8 km ver het gebreek. Huise en fabrieke in [[Fordsburg]], [[Newton]], [[Vrededorp]] en [[Braamfontein]] is in puin gelê. Meer as ‘n duisend families was dakloos. ==Lewensverlies== Hoeveel mense hul lewens in die ramp verloor het, kon nooit agterhaal word nie. Slegs 76 lyke is geïdentifiseer. Verskeie doodskiste vol ledemate is begrawe. Meer as 200 mense het ernstige beserings opgedoen. Die meeste slagoffers was vroue en kinders. Daarby kom nog die aantal dooie perde en muile. ==Oorsaak== Die kommissie van ondersoek wat na die ramp aangestel is, kon nie die direkte rede vir die ontploffing vasstel nie. Daar was baie dubbelsinnighede en leuenagtigheid in die getuienis en daar was bewyse van skelmstreke, leuens en nalatigheid. Duidelik was dat ‘n reeks ongeoorloofde dade tot die ontploffing aanleiding gegee het. ==Lees ook== * [[Grootste rampe in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== * Burman, Jose: Disaster struck South Africa. Kaapstad: Struik, 1971. * https://www.flickr.com/photos/hilton-t/14315603415/in/album-72157644541535429/ * https://www.theheritageportal.co.za/article/unanswered-questions-120-years-after-great-braamfontein-dynamite-explosion * https://monument-sa.co.za/braamfontein-dinamiet-ontploffing/ * https://hot1027.co.za/news/the-braamfontein-blast-three-pounds-one-mistake-and-a-city-changed-forever/ * https://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0018-229X2019000100002 * Schoeman, Chris: Nêrens veilig. Twee eeue van Suid-Afrikaanse rampe. [[Pretoria]]: [[Protea Boekhuis]], 2021. {{koördinate|26|11|52.8|S|28|01|19.2|O|aansig=titel}} [[Kategorie:Rampe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Mynbou in Suid-Afrika|*]] 34lteg4e0xf1if5f6p7c6iyoe5jb0l1 0 458577 2889868 2883022 2026-04-03T21:09:26Z Lefcentreright 92804 +[[Kategorie:Kaapse Vlakte Lyn]]; +[[Kategorie:Suidelike Lyn]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2889868 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Kaapstad-spoorwegstasie''' is die hoof spoorwegstasie in [[Kaapstad]], Suid-Afrika. Dit is geleë in die stad se Sentrale Sakegebied tussen [[Adderleystraat]] en [[Strandstraat, Kaapstad|Strandstraat]]. Die stasie word deur [[PRASA]] beheer en beskik oor ongeveer 24 platforms. ==Geskiedenis== Die heel eerste treinstasie in Kaapstad was 'n eenvoudige houtstruktuur wat in 1861 naby die hedendaagse [[Goue Akker]] winkelsentrum gebou is. In 1875 het die Eerste minister van die Kaapkolonie, [[John Molteno]], met die bou van 'n massiewe klipkompleks begin om as die sentrale stasie in Kaapstad te dien. Die terrein daarvoor is naby die onderkant van Adderleystraat gekies waar die opvolger steeds staan.<ref>{{Cite web|url=https://theoriginalshoreline.org.za/cape-town-station/|title=Cape Town Station – The Original Shoreline|language=en-US|access-date=2026-02-28}}</ref> Tydens die vroeë 1960s is die nuwe, huidige stasie gebou wat in 1964 geopen is, terwyl die ou stasie in 1968 uiteindelik gesloop is. Die stasie het voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] uitbreidings ondergaan. ==Spoordienste== ===Pendeltreine=== Die stasie is die sentrale spilpunt vir Metrorail Western Cape. Belangrike lyne sluit in: *[[Suidelike Lyn]] – deur die Suidelike Voorstede tot [[Kalkbaai]], [[Muizenberg]] en [[Simonstad]] langs [[Valsbaai]]. *[[Noordelike Lyn]] – Via [[Bellville]] na [[Paarl]], [[Stellenbosch]] en [[Somerset-Wes]]. *[[Sentrale Lyn]] – Na [[Langa]], [[Mitchells Plain]] en [[Khayelitsha]]. *[[Kaapse Vlakte Lyn]] – Via [[Athlone]] na [[Retreat]]. ===Langafstand-treine=== *[[Shosholoza Meyl]] – Dienste na [[Johannesburg]], [[Durban]] en ander stede. *[[Bloutrein]] – Luukse trein na Pretoria. *Rovos Rail – Privaat luukse toeristetreine. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] [[Kategorie:Kaapse Vlakte Lyn]] [[Kategorie:Suidelike Lyn]] lplhbjxn71sfur9zqd1ss9g3kuhcb8q 0 459599 2889815 2889640 2026-04-03T18:00:05Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2889815 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Tanzanië | beeld = Kenteken van die Tanzaniese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Tanzaniese nasionale krieketspan | bynaam = ''The Cows'' | konferensie = [[Tanzaniese Krieketvereniging]] (TCA) | kaptein = [[Kassim Nassoro]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Salieg Nackerdien]], [[Imran Nackerdien]] | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 2001 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 34ste | beste_t20i-rang = 30ste (op 17 November 2021) | eerste_wedstryd = 1 Desember 1951 {{vlagikoon|Tanganjika|1923}} Tanganjika t {{vlagikoon|Kenia|koloniaal}} [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] in [[Nairobi]] | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/14 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/10 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{vlagland|Mosambiek}} op [[Rwandese Krieketstadion]], [[Kigali]]; 2 November 2021 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Sint Helena}} op [[Achimota Skool]], [[Accra]]; 28 Maart 2026 | aantal_t20is = 83 | aantal_t20is_vanjaar = 4 | t20i-rekord = 51/29 (61,45%)<br />(0 gelykop, 3 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 4/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 0/10 | eerste_wt20 = | beste_wt20 = | wt20k-verskynings = 3 | eerste_wt20k = 2021 | beste_wt20k = 4de plek (in 2025) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = _tan_t20i24 | a_patroon_b = _tan_t20i24 | a_patroon_ra = _tan_t20i24 | a_patroon_broek = | a_linkerarm = 0B75D5 | a_liggaam = 0B75D5 | a_regterarm = 0B75D5 | a_broek = 0B75D5 | t_patroon_la = | t_patroon_b = | t_patroon_ra = | t_patroon_broek = | t_linkerarm = | t_liggaam = | t_regterarm = | t_broek = | a_titel = Lys A- en T20I-klere }} Die '''Tanzaniese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Tanzania national cricket team''; [[Swahili]]: ''Timu ya kriketi ya Tanzanina''), met die bynaam “The Cows”, is die nasionale [[krieket]]span wat [[Tanzanië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Tanzanië deur die [[Tanzaniese Krieketvereniging]] (''TCA'', van Engels: ''Tanzania Cricket Association''; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') beheer. Tanzanië is sedert 2001 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/88.html |title=Tanzania |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210702002835/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/88.html |archive-date=2 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die assosiaatlede [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]], [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Tanzanië saam met [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië]] tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne. Krieket in die huidige Tanzanië is in 1914 vir die eerste keer op die eiland [[Zanzibar]] deur [[Britse Vloot|Britse matrose]] gespeel en ná die Britse oorname van die vastelandse [[Tanganjika]] het krieket ook daar begin versprei. Hulle het egter eers van die vroeë 1950’s af gereeld teen ander spanne begin speel<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/367/Other_Matches.html |titel=Other matches played by Uganda |publisher=Cricket Archive |accessdate=22 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122051855/https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/367/Other_Matches.html |archive-date=22 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en gereeld reekse teen die plaaslike mededingers Kenia en Uganda beslis.<ref name="KenHist">{{en}} {{cite web |url=http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |title=History of Kenyan cricket |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724174301/http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 1966 af het Tanzanië spelers beskikbaar gestel vir die gesamentlike [[Oos-Afrikaanse krieketspan|Oos-Afrikaanse span]] wat in 1989 die Oos- en Sentraal-Afrikaanse span geword het. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Tanzanië ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tanzanië is tans (Maart 2026) 34ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Maart 2026 |accessdate=31 Maart 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Tanzaniese Krieketvereniging}} Die Tanzaniese Krieketvereniging (Engels: ''Tanzania Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') is in 1961 gestig as die Tanganjikaanse Krieketvereniging (Engels: ''Tanganyika Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanganyika'') gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Tanzanië.<ref name="TCA">{{en}} {{cite web |url=http://tanzaniacricket.com/about.php |title=History of TCA |publisher=[[Tanzaniese Krieketvereniging]] |accessdate=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924192344/http://tanzaniacricket.com/about.php |archive-date=24 September 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2001 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref name="IKR" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/tanzania-cricket-association |title=Tanzania Cricket Association |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> Die Tanzaniese Krieketvereniging bestuur al die Tanzanië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die TCA verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Tanzaniese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Tanzanië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === Britse koloniste het krieket aan die einde van die 19de eeu na die huidige Tanzanië saamgebring en die spel is vir die eerste keer deur matrose en bemanningslede van die [[Britse Vloot]] in die destydse [[Zanzibar|Sultanaat Zanzibar]] gespeel. In 1890 is die eerste gedokumenteerde wedstryd op die eiland Zanzibar tussen Britse setlaars en lede van die Britse Vloot beslis.<ref name="TCA" /> Ná die Britse oorname van die voormalige [[Duits-Oos-Afrika]] tydens die [[Oos-Afrika-veldtog]] as die [[Volkebond]]mandaat [[Tanganjika]] in 1919 het die spel ook op die vasteland begin versprei.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan">{{en}} {{cite book |author=Roy Morgan |title=The Encyclopedia of World Cricket |publisher=SportsBooks Ltd |date=2007 |isbn=978-1-899807-51-2}}</ref> Aan die begin was krieket veral langs die kus en op die eiland Zanzibar gevestig met vername ontwikkelinge in [[Dar-es-Salaam]].<ref name="TCA" /> Die bevolking van die [[Indiese subkontinent]] het die spel spoedig opgeneem en hulle het teen die 1930’s die meeste spelers gestel, met ’n aansienlike Europese minderheid.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> === Oos-Afrikaanse span === {{Hoofartikel|Oos-Afrikaanse krieketspan}} [[Lêer:ECACC.jpg|duimnael|Vlag van die Oos-Afrikaanse nasionale krieketspan, later Oos- en Sentraal-Afrika]] [[Lêer:Tanganyika cricket team, early 1960s.jpg|duimnael|Die Tanganjikaanse krieketspan nadat hulle die driehoekige toernooi teen Kenia en Uganda in die vroeë 1960’s gewen het]] In 1951 is die Oos-Afrikaanse Krieketkonferensie (Engels: ''East Africa Cricket Conference'', EACC; later die Oos- en Sentraal-Afrikaanse Krieketkonferensie, ''East and Central Africa Cricket Conference'', ECACC) gestig as die beheerliggaam van krieket in die streek. Hulle het toesig gehou oor die interkoloniale wedstryde tussen die drie stigtingslede [[Kenia]], [[Uganda]] en Tanganjika.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=361}}</ref> Later in dieselfde jaar het ’n saamgestelde Oos-Afrikaanse span [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Rhodesië]] gehuisves.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=359}}</ref> In 1951 het ’n Tanganjikaanse span vir die eerste keer in ’n driehoekige toernooi teen [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] hul eerste internasionale wedstryde gespeel. Een jaar later is Tanganjika deur Uganda met vyf paaltjies geklop. Ongereelde wedstryde teen Kenia en Uganda is dwarsdeur die 1950’s gespeel<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en Zanzibar het van 1956 af ook teen Uganda gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1956_TZN_Uganda_in_Zanzibar_1956.html |title=Uganda in Zanzibar 1956 |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924135352/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1956_TZN_Uganda_in_Zanzibar_1956.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oos-Afrika se volgende gedokumenteerde wedstryd was in 1956 teen ’n besoekende [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistanse span]]. Onder die kapteinskap van [[Denis Dawson]] (die broer van die [[Suid-Afrika]]anse [[Toetskrieket|toetsspeler]] [[Ossie Dawson]]) het die Oos-Afrikane die driedaagse wedstryd met agt paaltjies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |title=East Africa v Pakistan Cricket Writers' XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=1 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100501140259/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |archive-date=1 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die volgende jaar is die Oos-Afrikane deur die besoekende Sunder-krieketklub met nege paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |title=East Africa v Sunder Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=13 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113230148/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |archive-date=13 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1958 het ’n Suid-Afrikaanse span met spelers van ’n nie-Europese herkoms na die streek getoer en een wedstryd teen Oos-Afrika in [[Nairobi]] gespeel. Onder hul kaptein [[Malcolm Ronaldson]], ’n voormalige [[Eersterangse krieket|eersterangse]] speler vir die Oostelike Provinsie, is Oos-Afrika in dié wedstryd deur die Suid-Afrikane met sewe paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |title=East Africa v South African Non-Europeans |publisher=Cricket Archive |accessdate=19 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119001810/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |archive-date=19 November 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná Tanganjika se onafhanklikwording in 1961 is die beheerliggaam Tanganjikaanse Krieketvereniging (Engels: ''Tanganyika Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanganyika'') gestig en met die vereniging van Tanganjika met [[Zanzibar]] is dit in Tanzaniese Krieketvereniging (TCA, van Engels: ''Tanzania Cricket Association''; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') hernoem.<ref name="TCA" /> Ander teenstanders het ook na Tanganjika begin toer, waaronder die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) in 1957<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137559.html |title=Scorecard of Tanganyika v MCC, 28 December 1957 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303210132/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137559.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en 1963,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1963-64_TZN_Marylebone_Cricket_Club_in_East_Africa_1963-64.html |title=MCC in East Africa 1963/64 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133805/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1963-64_TZN_Marylebone_Cricket_Club_in_East_Africa_1963-64.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> asook in 1958 ’n Suid-Afrikaanse nie-Europese span (wat ook teen Zanzibar gespeel het)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1958-59_TZN_South_African_Non-Europeans_in_East_Africa_1958-59.html |title=South African Non-Europeans in East Africa 1958/59 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133817/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1958-59_TZN_South_African_Non-Europeans_in_East_Africa_1958-59.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in 1964 ’n [[Pakistan International Airlines]]-span.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1964_TZN_Pakistan_International_Airlines_in_East_Africa_1964.html |title=Pakistan International Airlines in East Africa 1964 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133829/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1964_TZN_Pakistan_International_Airlines_in_East_Africa_1964.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die 1960’s het Oos-Afrika verskeie toerende spanne ontmoet. In 1962 het hulle twee wedstryde teen die [[Britse Statebond|Statebond]] se krieketspan gespeel. In die eerste wedstryd in Nairobi (10 tot 12 Februarie 1962) is die Oos-Afrikane met 20 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107124602/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |archive-date=7 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié wedstryd word veral onthou vir ’n vinnige honderdtal deur [[Basil D'Oliveira]] in die Statebondspan se tweede beurt.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19620213.2.154 |title=D'Oliviera Hits Out |publisher=[[The Press]] |date=13 Februarie 1962 |volume=CI |issue=29746 |page=15 |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> In die tweede wedstryd in Oktober, ook in Nairobi, het die Statebondspan Oos-Afrika met 118 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19621003.2.186 |title=Century |publisher=[[The Press]] |date=3 Oktober 1962 |volume=CI |issue=29943 |page=19 |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> Die besoekende MKK het in 1963/64 drie wedstryde in Uganda gespeel, een in Tanganjika en sewe in Kenia. Een van dié wedstryde teen die Oos-Afrikaanse span in [[Kampala]] het die MKK met ’n beurt en 71 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |title=East African Invitation XI v Marylebone Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309234743/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |archive-date=9 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1966 het Oos-Afrika by die Internasionale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) as ’n assosiaatlid aangesluit.<ref name="EACA">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |title=East Africa |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190225/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het Zambië by die jaarlikse toernooi aangesluit, wat daarmee ’n vierhoekige toernooi geword het. In Augustus 1967 het die besoekende [[Indiese nasionale krieketspan|Indiërs]] teen Uganda met ses paaltjies en een driedaagse eersterangse wedstryd teen Oos-Afrika met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |title=East Africa v Indians |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126072238/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |archive-date=26 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het ’n internasionale span van Engelse eersterangse spelers in ’n driedaagse wedstryd teen Oos-Afrika in Nairobi onbeslis gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104040238/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |archive-date=4 Januarie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie en Julie 1972 het Oos-Afrika [[Engeland]] vir 18 wedstryde teen plaaslike spanne besoek en ’n oorwinning oor Noord-Wallis aangeteken. Geen van dié wedstryde het eersterangse status geniet nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |title=North Wales v East Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105160434/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |archive-date=5 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die MKK het in 1973/74 weer Oos-Afrika besoek. In Desember 1973 het hulle twee wedstryde in [[Zambië]] gespeel, gevolg deur nog twee in Tanzanië en toe vier in Kenia. Hul enigste wedstryd teen die volle Oos-Afrikaanse span, wat oor eersterangse status beskik het, is deur die MKK met 237 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1970S/1973-74/MCC_IN_EA/MCC_EA_18-20JAN1974.html |title=Marylebone Cricket Club in East Africa, 1973/74 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> Ná die nasionalisering van baie besighede in die 1970’s het baie [[Indië]]rs en [[Verenigde Koninkryk|Britte]] die land begin verlaat.<ref name="TCA" /> Krieketspelers soos [[John Solanky]], wat vir [[Glamorgan]] gespel het, was onder diegene wat die land verlaat het, waarna die krieketvlakke agteruitgegaan het. Sedert die 1970’s het die Tanzaniese Krieketvereniging daarop gefokus om die spel onder Afrikane te vestig en die nasionale span bevat nou tussen 20 en 25% Afrikaspelers. Die nasionale span se vermoë het in die middel-1990’s toegeneem, toe hulle twee Afrikatoernooie in 1994 en 1995 as naaswenner afgesluit het, waarna hul vlak in die laat 1990’s effens afgeneem het.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> Oos-Afrika is genooi om aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] deel te neem. Hulle was naas [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] een van twee nietoetspanne wat vir dié toernooi genooi is.<ref name="WC75">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |title=World Cup 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192305/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het die helfte van die span se 14 spelers gestel.<ref name="Hist">{{en}} {{cite web |url=http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |title=A history of Kenyan cricket |publisher=Friends of Kenya Cricket |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724174301/http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor dié toernooi is die span se deelname egter bevraagteken, nadat Tanzanië gedreig het sy spelers te verbied om na Engeland te toer in protes teen die [[Britse en Ierse Leeus]]-[[rugby]]span se toer na Suid-Afrika onder [[apartheid]] in 1974.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19740726.2.161 |title=N.Z. cricketers to play E. Africa |publisher=[[The Press]] |date=26 Julie 1974 |volume=CXIV |issue=33596 |page=20 |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> Die insluiting van Oos-Afrika is as ’n belangrike stap vir die toernooi beskou, aangesien die deelname van ’n Afrikaspan as nodig geag is om van dit ’n ware wêreldbekertoernooi te maak. Die twee sterkste krieketlande in Afrika, [[Suid-Afrika]] en [[Rhodesië]], het hul spelers op grond van ras gekeur en is uitgesluit as deel van die sportboikot teen Suid-Afrika, waarvolgens Oos-Afrika as Afrikaverteenwoordiger deelgeneem het. Ná opwarmingswedstryde teen [[Somerset]], [[Wallis]], Glamorgan en verskeie ander klubspanne, het hulle in die eerste rondte teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], Indië en [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] gespeel, maar al drie sy wedstryde verloor.<ref name="WC75" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC_HISTORY/WC75_HISTORY.html |title=West Indies victory heralds a new era |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Cozier |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> Die krieketwêreldbekertoernooi is opgevolg deur ’n eersterangse wedstryd teen Sri Lanka op die [[County Ground, Taunton|County Ground]] in [[Taunton]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |title=Scorecard of East Africa v Sri Lanka match, 23 June 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190322/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1978 het die Minor Counties Krieketvereniging Kenia besoek vir sewe wedstryde, waaronder twee teen Oos-Afrika. Die eerste wedstryd met 60 boulbeurte het die Minor Counties met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=11 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311041401/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |archive-date=11 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Beplande driedaagse wedstryd is afgelas sonder dat ’n bal geboul is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007084742/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |archive-date=7 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oos-Afrika het aan die IKR-trofeë in 1979,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT79/ |title=ICC Trophy, 1979: England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> 1982<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT82/ |title=ICC Trophy, 1982: England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> en 1986 deelgeneem,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT86/ |title=1986 ICC Trophy in England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> maar hulle kon nie vir die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] kwalifiseer nie. Die jaarlikse toernooi teen Kenia en Tanganjika is voortgesit, hoewel Kenia in 1981 van die Oos-Afrikaanse span weggebreek het en voorts deur sy eie nasionale span verteenwoordig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |title=Kenya |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190440/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1966 is die driehoekige toernooi in ’n vierhoekige omskep, nadat Zambië aangesluit het. Tot in 1980 kon Tanzanië dié toernooi slegs een keer wen.<ref name="KenHist" /> === Oos- en Sentraal-Afrikaanse span === {{Hoofartikel|Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan}} In 1989 het die Oos-Afrikaanse span homself aan die IKR onttrek<ref name="EACA" /> en is in dieselfde jaar met die Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/96.html |title=East and Central Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190613/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/96.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié nuwe span was ’n gesamentlike span van [[Malawi]], Tanzanië, Uganda en Zambië, en hulle het in 1990 vir die eerste keer aan die IKR-trofee deelgeneem, en daarna in 1994, 1997 en 2001, maar hulle kon nie vir die krieketwêreldbekertoernooie in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/EastandCentralAfrica/Icct/Icct_List.html |title=ICC Trophy matches played by East and Central Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009034616/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/EastandCentralAfrica/Icct/Icct_List.html |archive-date=9 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === IKR-lidmaatskap === Net ná die IKR-trofee 2001 het Tanzanië homself aan die Oos- en Sentraal-Afrikaanse span onttrek en op sy eie as ’n assosiaatlid by die IKR aangesluit<ref name="TCA" /> wat met nuwe geleenthede vir die Tanzaniese krieket gepaard gegaan het. Die nasionale span het tydens die Afrikabeker 2002 sy eerste wedstryde gespeel<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> maar al vier sy wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=2002 Africa Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=20 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320165034/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=20 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Afrikakrieketvereniging Kampioenskap 2004, wat as ’n kwalifisering vir die IKR-trofee 2005 en daarmee vir die [[Krieketwêreldbeker 2007]] gedien het, het Tanzanië verbeter, hoewel hulle dié toernooi steeds laaste afgesluit het, maar die gasheer Zambië in die laaste wedstryd kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |title=African qualifying for the 2005 ICC Trophy |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=4 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104231113/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |archive-date=4 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twee jaar later het die Tanzaniërs nog beter gevaar, toe hulle afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek, ’n tweedevlaktoernooi onder die Wêreldkrieketliga, gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=Points Table for ICC World Cricket League Africa Region Division Two 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104162401/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=4 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee het Tanzanië afdeling drie van die Wêreldkrieketliga 2007–09 in [[Darwin]] gehaal. Tanzanië het dié toernooi in die sesde plek beëindig, nadat hulle ’n uitspeelwedstryd teen [[Hongkongse nasionale krieketspan|Hongkong]] verloor het, waarmee hulle na afdeling vier gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |title=Uganda lift Division Three title |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=2 Junie 2007 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170417/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2008 het Tanzanië die Wêreldkrieketliga 2007–09 se afdeling vier vir die [[Krieketwêreldbeker 2011]] gehuisves. Die gasheer het in die uitspeelwedstryd om die derde plek teen [[Italiaanse nasionale krieketspan|Italië]] vasgeval en daarmee vir die daaropvolgende Wêreldkrieketliga 2009–14 in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2008-09-353166/tanzania-vs-italy-3rd-place-playoff-369441/match-report |title=Afghanistan claim another title |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Oktober 2008 |accessdate=2 April 2026}}</ref> Dit is in 2010 in Italië beslis en was deel van die [[Krieketwêreldbeker 2015]]-kwalifisering, waar hulle weer in die vierde plek geëindig en daarmee in die Wêreldkrieketliga 2012 in die afdeling vier gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2010-467028/nepal-vs-tanzania-3rd-place-play-off-467094/match-report |title=Cush century takes USA to title triumph |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Augustus 2010 |accessdate=2 April 2026}}</ref> Tydens die in Maleisië besliste afdeling vier 2012 het die Tanzaniërs die sesde plek behaal, nadat hulle in die uitspeelwedstryd deur die gasheer geklop en na die Wêreldkrieketliga 2012–18 se afdeling vyf gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2012-571057/malaysia-vs-tanzania-5th-place-playoff-576419/match-report |title=Nepal crush USA in the final |publisher=ESPNcricinfo |date=10 September 2012 |accessdate=2 April 2026}}</ref> Dit is ook in Maleisië aangebied en was deel van die [[Krieketwêreldbeker 2019]]-kwalifisering. Tanzanië het in die wedstryd om die derde plek [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië]] verslaan en daarmee in 2016 in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2013-14-722647/nigeria-vs-tanzania-3rd-place-play-off-722687/match-report |title=Jersey win WCL Division Five |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Maart 2014 |accessdate=2 April 2026}}</ref> Dit het die Tanzaniërs slegs in die vyfde plek afgesluit, waarna hulle die Wêreldkrieketliga 2017–19 in die Afrikakwalifisering 2017 begin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2016-979781/nigeria-vs-tanzania-5th-place-playoff-979841/match-report |title=Jersey bowlers tie down Oman to take Division Five title |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=29 Mei 2016 |accessdate=2 April 2026}}</ref> In 2012 het die Tanzaniërs versuim om die [[T20I-wêreldbeker]]kwalifisering te haal, waarmee hulle ook die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-africa-division-two-t20-championship-nigeria-win-africa-division-two-t20-tournament-515832 |title=Nigeria win Africa Division Two T20 tournament |publisher=ESPNcricinfo |date=19 Mei 2011 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Tanzanië het ook nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2013 gehaal nie, waarmee hulle versuim het om vir die [[T20I-wêreldbeker 2014]] te kwalifiseer. In die daaropvolgende kwalifiseringsfase het hulle nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] gehaal nie. Tydens die Afrikakwalifisering 2017 vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] het die span die derde plek behaal en daarmee die afdeling vyf 2017 misgeloop. Tanzanië het aan die [[T20I-wêreldbeker 2021]] se Afrikakwalifisering 2019 deelgeneem, maar hulle is reeds in die plaaslike kwalifisering uitgeskakel. Die Afrikakwalifisering 2021 het op ’n soortgelyke manier verloop, waarmee die Tanzaniërs nie die [[T20I-wêreldbeker 2022]]-kwalifisering gehaal het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |title=The Andrew Nixon Column: 21 November |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |accessdate=21 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121114017/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |archive-date=21 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Tanzanië in die eindstryd van die Afrika T20I-beker met agt paaltjies teen Uganda vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/uganda-win-aca-africa-t20-cup-after-shah-blitz/ |title=Uganda win ACA Africa T20 Cup after Shah blitz |publisher=Emerging Cricket |author=Tom Grunshaw |date=26 September 2022 |accessdate=3 April 2026}}</ref> In Desember 2022 het die Tanzaniërs die Oos-Afrikaanse T20I-reeks as naaswenner na Uganda en voor Rwanda afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000016/001603.shtml |title=Uganda win mammoth tri-series in Rwanda |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=24 Desember 2022 |accessdate=24 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224104823/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000016/001603.shtml |archive-date=24 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2023 sou hulle aan die Kontinentbeker T20I Afrika 2023 deelgeneem het, maar hulle het aan dié toernooi onttrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/amp/cricket-news/africa-t20-continent-cup-2023-schedule-full-fixtures-list-and-match-timings |title=Africa T20 Continent Cup 2023 schedule: Full fixtures list and match timings |publisher=Wisden |date=8 Junie 2023 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Twee maande later het Tanzanië tydens die Oos-Afrikaanse T20I-beker 2023 die tweede plek ná Uganda en voor Rwanda behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://kawowo.com/2023/08/31/cricket-cranes-retain-east-africa-t20-cup-in-kigali/ |title=Cricket Cranes retain East Africa T20 Cup in Kigali |publisher=Kawowo |date=31 Augustus 2023 |accessdate=5 Oktober 2025}}</ref> Tydens die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het Tanzanië die Afrikakwalifisering gehaal, maar hulle het versuim om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/africa-region-qualifier-namibia-seal-their-spot-in-2024-t20-world-cup-1410937 |title=Namibia seal their spot in 2024 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2023 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Tydens die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] het die Tanzaniërs die vierde plek behaal en daarmee die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Tydens die Uitdaagliga-uitspeelrondte 2024 het Tanzanië die Uitdaagliga 2023–2026 gehaal. Daar het die span egter versuim om vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ippmedia.co.tz/the-guardian/sports/cricket/read/tanzania-misses-out-on-qualification-for-cwc-qualifier-play-off-2025-02-16-184055 |title=Tanzania misses out on qualification for CWC Qualifier Play-off |publisher=IPP Media |author=Japhet Kazenga |date=17 Februarie 2025 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Tydens die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]] het hulle die Afrikakwalifisering gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://dailynews.co.tz/tanzania-cruise-into-t20-world-cup-qualifiers/ |title=Tanzania cruise into T20 World Cup qualifiers |publisher=Daily News |author=Mbonile Burton |date=31 Maart 2026 |accessdate=3 April 2026}}</ref> == Kleure == In T20I-krieket dra Tanzanië blou truie met ’n swart kleuraksent, ’n swart V-halslyn en blou broeke. Veldspelers dra ’n blou bofbalpet of ’n blou sonhoed. Die kolwers se helms is ook blou geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''Tanzania'' verskyn op die middel van die trui. Die Tanzaniese nasionale krieketspan se bynaam is ''The Cows''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=1 April 2026}}</ref> Die Tanzaniese Krieketvereniging se kenteken toon ’n [[Masai-kameelperd]], die nasionale dier van die land.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Adam Scott Kennedy, Vicki Kennedy |title=Animals of the Serengeti, and Ngorongoro Conservation Area |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, New Jersey |date=2014 |isbn=978-1-4008-5138-6 |oclc=873760148}}</ref> == Tuisstadions == {{Location map+ |Tanzanië |caption=Ligging van Tanzaniese krieketstadions |places= {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Annadil Burhani Ground]]</small>|position=top|lat=-6.8094|long=39.28288}} {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Gymkhana Klubveld, Dar-es-Salaam|Gymkhana]]</small>|position=left|lat=-6.8084|long=39.2904}} {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Universiteit van Dar-es-Salaam Ground|Universiteit van Dar-es-Salaam]]</small>|position=bottom|lat=-6.776012|long=39.178326}} }} Tanzanië beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Tanzaniese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Tanzanië: {| border="0" class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Annadil Burhani Ground]] | [[Dar-es-Salaam]] | 31 Oktober 2022 |- | 2 | [[Gymkhana Klubveld, Dar-es-Salaam|Gymkhana]] | Dar-es-Salaam | 21 September 2024 |- | 3 | [[Universiteit van Dar-es-Salaam Ground|Universiteit van Dar-es-Salaam]] | Dar-es-Salaam | 21 September 2024 |} == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 35 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Tanzanië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Tanzaniese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Ivan Selemani]] | 2021–hede | align=center | 68 | align=center | '''1&nbsp;640''' |- | [[Abhik Patwa]] | 2021–2025 | align=center | 57 | align=center | '''1&nbsp;387''' |- | [[Amal Rajeevan]] | 2022–2025 | align=center | 55 | align=center | '''1&nbsp;063''' |- | [[Kassim Nassoro]] | 2021–hede | align=center | 79 | align=center | '''{{0}}913''' |- | [[Omary Kitunda]] | 2021–hede | align=center | 59 | align=center | '''{{0}}559''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 1 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=1 April 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Ally Kimote]] | 2021–hede | align=center | 81 | align=center | '''90''' |- | [[Yalinde Nkanya]] | 2022–hede | align=center | 55 | align=center | '''71''' |- | [[SanjayKumar Thakor]] | 2021–2024 | align=center | 58 | align=center | '''65''' |- | [[Salum Jumbe]] | 2021–hede | align=center | 66 | align=center | '''65''' |- | [[Kassim Nassoro]] | 2021–hede | align=center | 79 | align=center | '''51''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 1 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=1 April 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Tanzanië tydens ’n T20I-wedstryd.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3"| T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=1 April 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Abhik Patwa | 2021–2025 |- | 2 | '''Kassim Nassoro''' | 2022–hede |- | 3 | Salum Jumbe | 2024 |- | 4 | Laksh Bakrania | 2025 |} == Rekords == === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || Nie gekwalifiseer nie |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Bahrein}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 8 Julie 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 7 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Duitsland}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 12 Julie 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Eswatini}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Kameroen}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 0 || 40,00 || 17 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Koeweit}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Lesotho}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 September 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 September 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Maleisië}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Mali}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 September 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 2 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-NG}} || 5 || 3 || 1 || 0 || 1 || 75,00 || 17 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 18 || 16 || 2 || 0 || 0 || 88,89 || 31 Oktober 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Sierra Leone}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 17 || 3 || 12 || 0 || 2 || 20,00 || 19 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Vanuatu}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''83''' || '''51''' || '''29''' || '''0''' || '''3''' || '''61,45''' || 2 November 2021 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3792 op 28 Maart 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=34;type=team |title=Records / Uganda / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Maart 2026 |accessdate=1 April 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Tanzania national cricket team|Tanzaniese nasionale krieketspan}} * {{en}} {{sw}} [http://www.tanzaniacricket.com/ Amptelike webwerf van die Tanzaniese Krieketvereniging] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/tanzania-160 Tanzanië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/tanzania-cricket-association Tanzanië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Tanzanië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] hcggup56uce01k5x33w81y2hnwy8njm 2889860 2889815 2026-04-03T21:00:08Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2889860 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Tanzanië | beeld = Kenteken van die Tanzaniese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Tanzaniese nasionale krieketspan | bynaam = ''The Cows'' | konferensie = [[Tanzaniese Krieketvereniging]] (TCA) | kaptein = [[Kassim Nassoro]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Salieg Nackerdien]], [[Imran Nackerdien]] | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 2001 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 34ste | beste_t20i-rang = 30ste (op 17 November 2021) | eerste_wedstryd = 1 Desember 1951 {{vlagikoon|Tanganjika|1923}} Tanganjika t {{vlagikoon|Kenia|koloniaal}} [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] in [[Nairobi]] | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/14 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/10 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{vlagland|Mosambiek}} op [[Rwandese Krieketstadion]], [[Kigali]]; 2 November 2021 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Sint Helena}} op [[Achimota Skool]], [[Accra]]; 28 Maart 2026 | aantal_t20is = 83 | aantal_t20is_vanjaar = 4 | t20i-rekord = 51/29 (61,45%)<br />(0 gelykop, 3 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 4/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 0/10 | eerste_wt20 = | beste_wt20 = | wt20k-verskynings = 3 | eerste_wt20k = 2021 | beste_wt20k = 4de plek (in 2025) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = _tan_t20i24 | a_patroon_b = _tan_t20i24 | a_patroon_ra = _tan_t20i24 | a_patroon_broek = | a_linkerarm = 0B75D5 | a_liggaam = 0B75D5 | a_regterarm = 0B75D5 | a_broek = 0B75D5 | t_patroon_la = | t_patroon_b = | t_patroon_ra = | t_patroon_broek = | t_linkerarm = | t_liggaam = | t_regterarm = | t_broek = | a_titel = Lys A- en T20I-klere }} Die '''Tanzaniese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Tanzania national cricket team''; [[Swahili]]: ''Timu ya kriketi ya Tanzanina''), met die bynaam “The Cows”, is die nasionale [[krieket]]span wat [[Tanzanië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Tanzanië deur die [[Tanzaniese Krieketvereniging]] (''TCA'', van Engels: ''Tanzania Cricket Association''; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') beheer. Tanzanië is sedert 2001 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/88.html |title=Tanzania |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210702002835/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/88.html |archive-date=2 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die assosiaatlede [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]], [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Tanzanië saam met [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië]] tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne. Krieket in die huidige Tanzanië is in 1914 vir die eerste keer op die eiland [[Zanzibar]] deur [[Britse Vloot|Britse matrose]] gespeel en ná die Britse oorname van die vastelandse [[Tanganjika]] het krieket ook daar begin versprei. Hulle het egter eers van die vroeë 1950’s af gereeld teen ander spanne begin speel<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/367/Other_Matches.html |titel=Other matches played by Uganda |publisher=Cricket Archive |accessdate=22 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122051855/https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/367/Other_Matches.html |archive-date=22 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en gereeld reekse teen die plaaslike mededingers Kenia en Uganda beslis.<ref name="KenHist">{{en}} {{cite web |url=http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |title=History of Kenyan cricket |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724174301/http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 1966 af het Tanzanië spelers beskikbaar gestel vir die gesamentlike [[Oos-Afrikaanse krieketspan|Oos-Afrikaanse span]] wat in 1989 die Oos- en Sentraal-Afrikaanse span geword het. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Tanzanië ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tanzanië is tans (April 2026) 34ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 April 2026 |accessdate=3 April 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Tanzaniese Krieketvereniging}} Die Tanzaniese Krieketvereniging (Engels: ''Tanzania Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') is in 1961 gestig as die Tanganjikaanse Krieketvereniging (Engels: ''Tanganyika Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanganyika'') gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Tanzanië.<ref name="TCA">{{en}} {{cite web |url=http://tanzaniacricket.com/about.php |title=History of TCA |publisher=[[Tanzaniese Krieketvereniging]] |accessdate=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924192344/http://tanzaniacricket.com/about.php |archive-date=24 September 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2001 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref name="IKR" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/tanzania-cricket-association |title=Tanzania Cricket Association |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=3 April 2026}}</ref> Die Tanzaniese Krieketvereniging bestuur al die Tanzanië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die TCA verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Tanzaniese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Tanzanië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=3 April 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === Britse koloniste het krieket aan die einde van die 19de eeu na die huidige Tanzanië gebring en die spel is vir die eerste keer deur matrose en bemanningslede van die [[Britse Vloot]] in die destydse [[Zanzibar|Sultanaat Zanzibar]] gespeel. In 1890 is die eerste gedokumenteerde wedstryd op die eiland Zanzibar tussen Britse setlaars en lede van die Britse Vloot beslis.<ref name="TCA" /> Ná die Britse oorname van die voormalige [[Duits-Oos-Afrika]] tydens die [[Oos-Afrika-veldtog]] as die [[Volkebond]]mandaat [[Tanganjika]] in 1919 het die spel ook op die vasteland begin versprei.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan">{{en}} {{cite book |author=Roy Morgan |title=The Encyclopedia of World Cricket |publisher=SportsBooks Ltd |date=2007 |isbn=978-1-899807-51-2}}</ref> Aan die begin was krieket veral langs die kus en op die eiland Zanzibar gevestig met vername ontwikkelinge in [[Dar-es-Salaam]].<ref name="TCA" /> Die bevolking van die [[Indiese subkontinent]] het die spel spoedig opgeneem en hulle het teen die 1930’s die meeste spelers gestel, met ’n aansienlike Europese minderheid.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> === Oos-Afrikaanse span === {{Hoofartikel|Oos-Afrikaanse krieketspan}} [[Lêer:ECACC.jpg|duimnael|Vlag van die Oos-Afrikaanse nasionale krieketspan, later Oos- en Sentraal-Afrika]] [[Lêer:Tanganyika cricket team, early 1960s.jpg|duimnael|Die Tanganjikaanse krieketspan nadat hulle die driehoekige toernooi teen Kenia en Uganda in die vroeë 1960’s gewen het]] In 1951 is die Oos-Afrikaanse Krieketkonferensie (Engels: ''East Africa Cricket Conference'', EACC; later die Oos- en Sentraal-Afrikaanse Krieketkonferensie, ''East and Central Africa Cricket Conference'', ECACC) gestig as die beheerliggaam van krieket in die streek. Hulle het toesig gehou oor die interkoloniale wedstryde tussen die drie stigtingslede [[Kenia]], [[Uganda]] en Tanganjika.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=361}}</ref> Later in dieselfde jaar het ’n saamgestelde Oos-Afrikaanse span [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Rhodesië]] gehuisves.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=359}}</ref> In 1951 het ’n Tanganjikaanse span vir die eerste keer in ’n driehoekige toernooi teen [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] hul eerste internasionale wedstryde gespeel. Een jaar later is Tanganjika deur Uganda met vyf paaltjies geklop. Ongereelde wedstryde teen Kenia en Uganda is dwarsdeur die 1950’s gespeel<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en Zanzibar het van 1956 af ook teen Uganda gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1956_TZN_Uganda_in_Zanzibar_1956.html |title=Uganda in Zanzibar 1956 |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924135352/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1956_TZN_Uganda_in_Zanzibar_1956.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oos-Afrika se volgende gedokumenteerde wedstryd was in 1956 teen ’n besoekende [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistanse span]]. Onder die kapteinskap van [[Denis Dawson]] (die broer van die [[Suid-Afrika]]anse [[Toetskrieket|toetsspeler]] [[Ossie Dawson]]) het die Oos-Afrikane die driedaagse wedstryd met agt paaltjies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |title=East Africa v Pakistan Cricket Writers' XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=1 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100501140259/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |archive-date=1 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die volgende jaar is die Oos-Afrikane deur die besoekende Sunder-krieketklub met nege paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |title=East Africa v Sunder Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=13 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113230148/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |archive-date=13 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1958 het ’n Suid-Afrikaanse span met spelers van ’n nie-Europese herkoms na die streek getoer en een wedstryd teen Oos-Afrika in [[Nairobi]] gespeel. Onder hul kaptein [[Malcolm Ronaldson]], ’n voormalige [[Eersterangse krieket|eersterangse]] speler vir die Oostelike Provinsie, is Oos-Afrika in dié wedstryd deur die Suid-Afrikane met sewe paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |title=East Africa v South African Non-Europeans |publisher=Cricket Archive |accessdate=19 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119001810/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |archive-date=19 November 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná Tanganjika se onafhanklikwording in 1961 is die beheerliggaam Tanganjikaanse Krieketvereniging (Engels: ''Tanganyika Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanganyika'') gestig en ná die vereniging van Tanganjika met [[Zanzibar]] in 1964 is dit in Tanzaniese Krieketvereniging (TCA, van Engels: ''Tanzania Cricket Association''; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') hernoem.<ref name="TCA" /> Ander teenstanders het ook na Tanganjika begin toer, waaronder die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) in 1957<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137559.html |title=Scorecard of Tanganyika v MCC, 28 December 1957 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303210132/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137559.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en 1963,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1963-64_TZN_Marylebone_Cricket_Club_in_East_Africa_1963-64.html |title=MCC in East Africa 1963/64 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133805/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1963-64_TZN_Marylebone_Cricket_Club_in_East_Africa_1963-64.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> asook in 1958 ’n Suid-Afrikaanse nie-Europese span (wat ook teen Zanzibar gespeel het)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1958-59_TZN_South_African_Non-Europeans_in_East_Africa_1958-59.html |title=South African Non-Europeans in East Africa 1958/59 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133817/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1958-59_TZN_South_African_Non-Europeans_in_East_Africa_1958-59.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in 1964 ’n [[Pakistan International Airlines]]-span.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1964_TZN_Pakistan_International_Airlines_in_East_Africa_1964.html |title=Pakistan International Airlines in East Africa 1964 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133829/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1964_TZN_Pakistan_International_Airlines_in_East_Africa_1964.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die 1960’s het Oos-Afrika verskeie toerende spanne ontmoet. In 1962 het hulle twee wedstryde teen die [[Britse Statebond|Statebond]] se krieketspan gespeel. In die eerste wedstryd in Nairobi (10 tot 12 Februarie 1962) is die Oos-Afrikane met 20 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107124602/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |archive-date=7 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié wedstryd word veral onthou vir ’n vinnige honderdtal deur [[Basil D'Oliveira]] in die Statebondspan se tweede beurt.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19620213.2.154 |title=D'Oliviera Hits Out |publisher=[[The Press]] |date=13 Februarie 1962 |volume=CI |issue=29746 |page=15 |accessdate=3 April 2026}}</ref> In die tweede wedstryd in Oktober, ook in Nairobi, het die Statebondspan Oos-Afrika met 118 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19621003.2.186 |title=Century |publisher=[[The Press]] |date=3 Oktober 1962 |volume=CI |issue=29943 |page=19 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Die besoekende MKK het in 1963/64 drie wedstryde in Uganda gespeel, een in Tanganjika en sewe in Kenia. Een van dié wedstryde teen die Oos-Afrikaanse span in [[Kampala]] het die MKK met ’n beurt en 71 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |title=East African Invitation XI v Marylebone Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309234743/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |archive-date=9 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1966 het Oos-Afrika by die Internasionale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) as ’n assosiaatlid aangesluit.<ref name="EACA">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |title=East Africa |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190225/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het Zambië by die jaarlikse toernooi aangesluit, wat daarmee ’n vierhoekige toernooi geword het. In Augustus 1967 het die besoekende [[Indiese nasionale krieketspan|Indiërs]] teen Uganda met ses paaltjies en een driedaagse eersterangse wedstryd teen Oos-Afrika met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |title=East Africa v Indians |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126072238/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |archive-date=26 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het ’n internasionale span van Engelse eersterangse spelers in ’n driedaagse wedstryd teen Oos-Afrika in Nairobi onbeslis gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104040238/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |archive-date=4 Januarie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie en Julie 1972 het Oos-Afrika [[Engeland]] vir 18 wedstryde teen plaaslike spanne besoek en ’n oorwinning oor Noord-Wallis aangeteken. Geen van dié wedstryde het eersterangse status geniet nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |title=North Wales v East Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105160434/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |archive-date=5 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die MKK het in 1973/74 weer Oos-Afrika besoek. In Desember 1973 het hulle twee wedstryde in [[Zambië]] gespeel, gevolg deur nog twee in Tanzanië en toe vier in Kenia. Hul enigste wedstryd teen die volle Oos-Afrikaanse span, wat oor eersterangse status beskik het, is deur die MKK met 237 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1970S/1973-74/MCC_IN_EA/MCC_EA_18-20JAN1974.html |title=Marylebone Cricket Club in East Africa, 1973/74 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 April 2026}}</ref> Ná die nasionalisering van baie besighede in die 1970’s het baie [[Indië]]rs en [[Verenigde Koninkryk|Britte]] die land begin verlaat.<ref name="TCA" /> Krieketspelers soos [[John Solanky]], wat vir [[Glamorgan]] gespel het, was onder diegene wat die land verlaat het, waarna die krieketvlakke agteruitgegaan het. Sedert die 1970’s het die Tanzaniese Krieketvereniging daarop gefokus om die spel onder Afrikane te vestig en die nasionale span bevat nou tussen 20 en 25% Afrikaspelers. Die nasionale span se vermoë het in die middel-1990’s toegeneem, toe hulle twee Afrikatoernooie in 1994 en 1995 as naaswenner afgesluit het, waarna hul vlak in die laat 1990’s effens afgeneem het.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> Oos-Afrika is genooi om aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] deel te neem. Hulle was naas [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] een van twee nietoetspanne wat vir dié toernooi genooi is.<ref name="WC75">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |title=World Cup 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192305/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het die helfte van die span se 14 spelers gestel.<ref name="Hist">{{en}} {{cite web |url=http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |title=A history of Kenyan cricket |publisher=Friends of Kenya Cricket |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724174301/http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor dié toernooi is die span se deelname egter bevraagteken, nadat Tanzanië gedreig het sy spelers te verbied om na Engeland te toer in protes teen die [[Britse en Ierse Leeus]]-[[rugby]]span se toer na Suid-Afrika onder [[apartheid]] in 1974.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19740726.2.161 |title=N.Z. cricketers to play E. Africa |publisher=[[The Press]] |date=26 Julie 1974 |volume=CXIV |issue=33596 |page=20 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Die insluiting van Oos-Afrika is as ’n belangrike stap vir die toernooi beskou, aangesien die deelname van ’n Afrikaspan as nodig geag is om van dit ’n ware wêreldbekertoernooi te maak. Die twee sterkste krieketlande in Afrika, [[Suid-Afrika]] en [[Rhodesië]], het hul spelers op grond van ras gekeur en is uitgesluit as deel van die sportboikot teen Suid-Afrika, waarvolgens Oos-Afrika as Afrikaverteenwoordiger deelgeneem het. Ná opwarmingswedstryde teen [[Somerset]], [[Wallis]], Glamorgan en verskeie ander klubspanne, het hulle in die eerste rondte teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], Indië en [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] gespeel, maar al drie sy wedstryde verloor.<ref name="WC75" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC_HISTORY/WC75_HISTORY.html |title=West Indies victory heralds a new era |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Cozier |accessdate=3 April 2026}}</ref> Die krieketwêreldbekertoernooi is opgevolg deur ’n eersterangse wedstryd teen Sri Lanka op die [[County Ground, Taunton|County Ground]] in [[Taunton]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |title=Scorecard of East Africa v Sri Lanka match, 23 June 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190322/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1978 het die Minor Counties Krieketvereniging Kenia besoek vir sewe wedstryde, waaronder twee teen Oos-Afrika. Die eerste wedstryd met 60 boulbeurte het die Minor Counties met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=11 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311041401/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |archive-date=11 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Beplande driedaagse wedstryd is afgelas sonder dat ’n bal geboul is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007084742/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |archive-date=7 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oos-Afrika het aan die IKR-trofeë in 1979,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT79/ |title=ICC Trophy, 1979: England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 April 2026}}</ref> 1982<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT82/ |title=ICC Trophy, 1982: England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 April 2026}}</ref> en 1986 deelgeneem,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT86/ |title=1986 ICC Trophy in England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 April 2026}}</ref> maar hulle kon nie vir die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] kwalifiseer nie. Die jaarlikse toernooi teen Kenia en Tanganjika is voortgesit, hoewel Kenia in 1981 van die Oos-Afrikaanse span weggebreek het en voorts deur sy eie nasionale span verteenwoordig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |title=Kenya |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190440/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1966 is die driehoekige toernooi in ’n vierhoekige omskep, nadat Zambië aangesluit het. Tot in 1980 kon Tanzanië dié toernooi slegs een keer wen.<ref name="KenHist" /> === Oos- en Sentraal-Afrikaanse span === {{Hoofartikel|Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan}} In 1989 het die Oos-Afrikaanse span homself aan die IKR onttrek<ref name="EACA" /> en is in dieselfde jaar met die Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/96.html |title=East and Central Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190613/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/96.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié nuwe span was ’n gesamentlike span van [[Malawi]], Tanzanië, Uganda en Zambië, en hulle het in 1990 vir die eerste keer aan die IKR-trofee deelgeneem, en daarna in 1994, 1997 en 2001, maar hulle kon nie vir die krieketwêreldbekertoernooie in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/EastandCentralAfrica/Icct/Icct_List.html |title=ICC Trophy matches played by East and Central Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009034616/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/EastandCentralAfrica/Icct/Icct_List.html |archive-date=9 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === IKR-lidmaatskap === Net ná die IKR-trofee 2001 het Tanzanië homself aan die Oos- en Sentraal-Afrikaanse span onttrek en op sy eie as ’n assosiaatlid by die IKR aangesluit<ref name="TCA" /> wat met nuwe geleenthede vir die Tanzaniese krieket gepaard gegaan het. Die nasionale span het tydens die Afrikabeker 2002 sy eerste wedstryde gespeel<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> maar al vier sy wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=2002 Africa Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=20 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320165034/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=20 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Afrikakrieketvereniging Kampioenskap 2004, wat as ’n kwalifisering vir die IKR-trofee 2005 en daarmee vir die [[Krieketwêreldbeker 2007]] gedien het, het Tanzanië verbeter, hoewel hulle dié toernooi steeds laaste afgesluit het, maar die gasheer Zambië in die laaste wedstryd kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |title=African qualifying for the 2005 ICC Trophy |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=4 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104231113/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |archive-date=4 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twee jaar later het die Tanzaniërs nog beter gevaar, toe hulle afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek, ’n tweedevlaktoernooi onder die Wêreldkrieketliga, gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=Points Table for ICC World Cricket League Africa Region Division Two 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104162401/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=4 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee het Tanzanië afdeling drie van die Wêreldkrieketliga 2007–09 in [[Darwin]] gehaal. Tanzanië is in Groep B deur beide die Kaaimanseilande en Uganda geklop, waarna hulle slegs een oorwinning oor [[Hongkongse nasionale krieketspan|Hongkong]] kon aanteken. In die uitspeelwedstryd het hulle weer vir Hongkong ontmoet, maar hulle is dié keer verslaan, waarmee die span na afdeling vier gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |title=Uganda lift Division Three title |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=2 Junie 2007 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170417/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2008 het Tanzanië die Wêreldkrieketliga 2007–09 se afdeling vier vir die [[Krieketwêreldbeker 2011]] gehuisves. Die gasheer het in die uitspeelwedstryd om die derde plek teen [[Italiaanse nasionale krieketspan|Italië]] vasgeval en daarmee vir die daaropvolgende Wêreldkrieketliga 2009–14 in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2008-09-353166/tanzania-vs-italy-3rd-place-playoff-369441/match-report |title=Afghanistan claim another title |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Oktober 2008 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Dit is in 2010 in Italië beslis en was deel van die [[Krieketwêreldbeker 2015]]-kwalifisering, waar hulle weer in die vierde plek geëindig en daarmee in die Wêreldkrieketliga 2012 in die afdeling vier gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2010-467028/nepal-vs-tanzania-3rd-place-play-off-467094/match-report |title=Cush century takes USA to title triumph |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Augustus 2010 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Tydens die in Maleisië besliste afdeling vier 2012 het die Tanzaniërs die sesde plek behaal, nadat hulle in die uitspeelwedstryd deur die gasheer geklop en na die Wêreldkrieketliga 2012–18 se afdeling vyf gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2012-571057/malaysia-vs-tanzania-5th-place-playoff-576419/match-report |title=Nepal crush USA in the final |publisher=ESPNcricinfo |date=10 September 2012 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Dit is ook in Maleisië aangebied en was deel van die [[Krieketwêreldbeker 2019]]-kwalifisering. Tanzanië het in die wedstryd om die derde plek [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië]] verslaan en daarmee in 2016 in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2013-14-722647/nigeria-vs-tanzania-3rd-place-play-off-722687/match-report |title=Jersey win WCL Division Five |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Maart 2014 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Dit het die Tanzaniërs slegs in die vyfde plek afgesluit, waarna hulle die Wêreldkrieketliga 2017–19 in die Afrikakwalifisering 2017 begin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2016-979781/nigeria-vs-tanzania-5th-place-playoff-979841/match-report |title=Jersey bowlers tie down Oman to take Division Five title |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=29 Mei 2016 |accessdate=3 April 2026}}</ref> In 2012 het die Tanzaniërs versuim om die [[T20I-wêreldbeker]]kwalifisering te haal, waarmee hulle ook die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-africa-division-two-t20-championship-nigeria-win-africa-division-two-t20-tournament-515832 |title=Nigeria win Africa Division Two T20 tournament |publisher=ESPNcricinfo |date=19 Mei 2011 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Tanzanië het ook nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2013 gehaal nie, waarmee hulle versuim het om vir die [[T20I-wêreldbeker 2014]] te kwalifiseer. In die daaropvolgende kwalifiseringsfase het hulle nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] gehaal nie. Tydens die Afrikakwalifisering 2017 vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] het die span die derde plek behaal en daarmee die afdeling vyf 2017 misgeloop. In April 2018 het die wêreldbeheerliggaam IKR aan al sy lede volle T20I-status toegeken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] tussen Tanzanië en ander IKR-lede sedert 1 Januarie 2019 as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status" /> Tanzanië het aan die [[T20I-wêreldbeker 2021]] se Afrikakwalifisering 2019 deelgeneem, maar hulle is reeds in die plaaslike kwalifisering uitgeskakel. Op 2 November 2021 het Tanzanië tydens die Afrikakwalifisering 2021 in [[Kigali]] teen Botswana in sy eerste T20I-wedstryd gespeel en met sewe paaltjies gewen. Die span het die plaaslike kwalifisering gehaal, maar hulle is uitgeskakel en het daarmee die [[T20I-wêreldbeker 2022]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |title=The Andrew Nixon Column: 21 November |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |accessdate=21 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121114017/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |archive-date=21 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Tanzanië in die eindstryd van die Afrika T20I-beker met agt paaltjies teen Uganda vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/uganda-win-aca-africa-t20-cup-after-shah-blitz/ |title=Uganda win ACA Africa T20 Cup after Shah blitz |publisher=Emerging Cricket |author=Tom Grunshaw |date=26 September 2022 |accessdate=3 April 2026}}</ref> In Desember 2022 het die Tanzaniërs die Oos-Afrikaanse T20I-reeks as naaswenner na Uganda en voor Rwanda afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000016/001603.shtml |title=Uganda win mammoth tri-series in Rwanda |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=24 Desember 2022 |accessdate=24 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224104823/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000016/001603.shtml |archive-date=24 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2023 sou hulle aan die Kontinentbeker T20I Afrika 2023 deelgeneem het, maar hulle het aan dié toernooi onttrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/amp/cricket-news/africa-t20-continent-cup-2023-schedule-full-fixtures-list-and-match-timings |title=Africa T20 Continent Cup 2023 schedule: Full fixtures list and match timings |publisher=Wisden |date=8 Junie 2023 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Twee maande later het Tanzanië tydens die Oos-Afrikaanse T20I-beker 2023 die tweede plek ná Uganda en voor Rwanda behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://kawowo.com/2023/08/31/cricket-cranes-retain-east-africa-t20-cup-in-kigali/ |title=Cricket Cranes retain East Africa T20 Cup in Kigali |publisher=Kawowo |date=31 Augustus 2023 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Tydens die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het Tanzanië die Afrikakwalifisering gehaal, maar hulle het versuim om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/africa-region-qualifier-namibia-seal-their-spot-in-2024-t20-world-cup-1410937 |title=Namibia seal their spot in 2024 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2023 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Tydens die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] het die Tanzaniërs die vierde plek behaal en daarmee die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Tydens die Uitdaagliga-uitspeelrondte 2024 het Tanzanië die Uitdaagliga 2023–2026 gehaal. Daar het die span egter versuim om vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ippmedia.co.tz/the-guardian/sports/cricket/read/tanzania-misses-out-on-qualification-for-cwc-qualifier-play-off-2025-02-16-184055 |title=Tanzania misses out on qualification for CWC Qualifier Play-off |publisher=IPP Media |author=Japhet Kazenga |date=17 Februarie 2025 |accessdate=3 April 2026}}</ref> In 2026 het hulle tydens die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]] die Afrikakwalifisering gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://dailynews.co.tz/tanzania-cruise-into-t20-world-cup-qualifiers/ |title=Tanzania cruise into T20 World Cup qualifiers |publisher=Daily News |author=Mbonile Burton |date=31 Maart 2026 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Voorheen het die o/19-nasionale span vir die eerste keer vir ’n [[O/19-krieketwêreldbeker|krieketwêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer en tydens die 2026-toernooi in [[Namibië]] en [[Zimbabwe]] sy eerste verskyning gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://dailynews.co.tz/heroic-u-19-cricket-team-return-home-after-world-cup-qualification/ |title=Heroic U-19 Cricket Team return home after World Cup qualification |publisher=Daily News |author=Elkana Kuhenga |date=8 April 2025 |accessdate=3 April 2026}}</ref> == Kleure == In T20I-krieket dra Tanzanië blou truie met ’n swart kleuraksent, ’n swart V-halslyn en blou broeke. Veldspelers dra ’n blou bofbalpet of ’n blou sonhoed. Die kolwers se helms is ook blou geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''Tanzania'' verskyn op die middel van die trui. Die Tanzaniese nasionale krieketspan se bynaam is ''The Cows''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=3 April 2026}}</ref> Die Tanzaniese Krieketvereniging se kenteken toon ’n [[Masai-kameelperd]], die nasionale dier van die land.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Adam Scott Kennedy, Vicki Kennedy |title=Animals of the Serengeti, and Ngorongoro Conservation Area |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, New Jersey |date=2014 |isbn=978-1-4008-5138-6 |oclc=873760148}}</ref> == Tuisstadions == {{Location map+ |Tanzanië |caption=Ligging van Tanzaniese krieketstadions |places= {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Annadil Burhani Ground]]</small>|position=top|lat=-6.8094|long=39.28288}} {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Gymkhana Klubveld, Dar-es-Salaam|Gymkhana]]</small>|position=left|lat=-6.8084|long=39.2904}} {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Universiteit van Dar-es-Salaam Ground|Universiteit van Dar-es-Salaam]]</small>|position=bottom|lat=-6.776012|long=39.178326}} }} Tanzanië beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Tanzaniese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Tanzanië: {| border="0" class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Annadil Burhani Ground]] | [[Dar-es-Salaam]] | 31 Oktober 2022 |- | 2 | [[Gymkhana Klubveld, Dar-es-Salaam|Gymkhana]] | Dar-es-Salaam | 21 September 2024 |- | 3 | [[Universiteit van Dar-es-Salaam Ground|Universiteit van Dar-es-Salaam]] | Dar-es-Salaam | 21 September 2024 |} == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 35 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Tanzanië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Tanzaniese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Ivan Selemani]] | 2021–hede | align=center | 68 | align=center | '''1&nbsp;640''' |- | [[Abhik Patwa]] | 2021–2025 | align=center | 57 | align=center | '''1&nbsp;387''' |- | [[Amal Rajeevan]] | 2022–2025 | align=center | 55 | align=center | '''1&nbsp;063''' |- | [[Kassim Nassoro]] | 2021–hede | align=center | 79 | align=center | '''{{0}}913''' |- | [[Omary Kitunda]] | 2021–hede | align=center | 59 | align=center | '''{{0}}559''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 1 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 April 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Ally Kimote]] | 2021–hede | align=center | 81 | align=center | '''90''' |- | [[Yalinde Nkanya]] | 2022–hede | align=center | 55 | align=center | '''71''' |- | [[SanjayKumar Thakor]] | 2021–2024 | align=center | 58 | align=center | '''65''' |- | [[Salum Jumbe]] | 2021–hede | align=center | 66 | align=center | '''65''' |- | [[Kassim Nassoro]] | 2021–hede | align=center | 79 | align=center | '''51''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 1 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 April 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Tanzanië tydens ’n T20I-wedstryd.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3"| T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 April 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Abhik Patwa | 2021–2025 |- | 2 | '''Kassim Nassoro''' | 2022–hede |- | 3 | Salum Jumbe | 2024 |- | 4 | Laksh Bakrania | 2025 |} == Rekords == === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || Nie gekwalifiseer nie |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Bahrein}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 8 Julie 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 7 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Duitsland}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 12 Julie 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Eswatini}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Kameroen}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 0 || 40,00 || 17 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Koeweit}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Lesotho}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 September 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 September 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Maleisië}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Mali}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 September 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 2 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-NG}} || 5 || 3 || 1 || 0 || 1 || 75,00 || 17 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 18 || 16 || 2 || 0 || 0 || 88,89 || 31 Oktober 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Sierra Leone}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 17 || 3 || 12 || 0 || 2 || 20,00 || 19 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Vanuatu}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''83''' || '''51''' || '''29''' || '''0''' || '''3''' || '''61,45''' || 2 November 2021 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3792 op 28 Maart 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=34;type=team |title=Records / Uganda / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Maart 2026 |accessdate=3 April 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Tanzania national cricket team|Tanzaniese nasionale krieketspan}} * {{en}} {{sw}} [http://www.tanzaniacricket.com/ Amptelike webwerf van die Tanzaniese Krieketvereniging] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/tanzania-160 Tanzanië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/tanzania-cricket-association Tanzanië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Tanzanië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] 2qt9ss801xwk0zvn5wwbmolm711zvhz 0 459618 2889901 2889262 2026-04-04T08:19:34Z Aliwal2012 39067 Verwysings opruim 2889901 wikitext text/x-wiki Die naam/name van die maatskappy(e) wat die YS-11 vervaardig het, word as die NAMC/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha/ Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha (Nihon Aeroplane Manufacturing Company Beperk van Japan) aangegee.<ref>{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=1978 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |year=1978 |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |publication-date=March 1979|pages=238 |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1974-75 |date=October 1974 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1974 |isbn=0 354 00502 2 |location=London, United Kingdom |pages=151, 152 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1978-79 |date=October 1978 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |location=London, United Kingdom |pages=126 |language=en}}</ref> As gevolg van die besluit wat in 1956 geneem is om ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig in Japan te ontwikkel, is ’n Transportvliegtuigontwikkelingsassosiasie in Mei 1957 gestig. Hierdie assosiasie is in Junie 1959 deur Nihon opgevolg, wat vir die ontwikkeling en produksie van die NAMC YS-11-twee-enjinturboskroeflynvliegtuig verantwoordelik was wat aan lugrederye in die VSA, Europa en die Verre-Ooste, en aan die Japannese Lugselfverdedigingsmag (JLSVM), afgelewer is. Die eerste van twee YS-11-prototipes het sy nooiensvlug op 30 Augustus 1962 gehad. Die eerste produksievliegtuig het op 23 Oktober 1964 gevlieg en aflewerings het in Maart 1965 ’n aanvang geneem. Produksie van die YS-11 is gestaak nadat die 182ste vliegtuig gebou is, en hy is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Nihon het een vliegtuig vir die JLSVM as ’n YS-11E ECM omskep. Die Japannese Verdedigingsagentskap het die YS-11E op 29 Januarie 1977 gesertifiseer. Dit was ’n vliegtuig wat bestem was om vir elektroniese-oorlogvoering-opleiding gebruik te word. Nog twee YS-11E’s was geskeduleer om tussen 1979 en 1980 omskep te word. Hierdie paragraaf is op ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'', ''Jane’s 1974-75'' en ''Jane’s 1978-79'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane's Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=694 |language=en}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Variante van die YS-11 wat gebou is == * Die YS-11-100 is die basiese 60-sitplek-passasierstransportvliegtuig. Twee prototipes en 47 produksievliegtuie is gebou en al 49 is verkoop. * Die YS-11A-200 het 60 sitplekke en 95 vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-300 is ’n gemengdeverkeervariant van die YS-11A, met ’n vragdeur aan die linkerkant van die voorste deel van die romp. Hierdie tipe is vir die eerste keer in die somer van 1968 gevlieg. Altesaam 16 is verkoop. * Die YS-11A-400 is ’n vragvliegtuig, met ’n versterkte vloer en ’n vragdeur aan die linkerkant van die agterste deel van die romp. Die eerste vlug van hierdie tipe het op 17 September 1969 plaasgevind.. Altesaam nege is vervaardig. * Die YS-11A-500 is soortgelyk aan die YS-11A-200., maar met ’n verhoging van 500 kilogram in die maksimum opstyggewig. Vier vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-600 is soortgelyk aan die YS-11A-300, maar met dieselfde verhoging in maksimum opstyggewig as die -500. Nege is vervaardig. Bogenoemde inligting is op ''Jane’s 1974-75'' gegrond.<ref name=":0" /> == Enjins en brandstofvermoë == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 073 cr LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die NAMC YS-11 het twee Rolls-Royce Dart-turboskroefenjins en ’n totale brandstofvermoë van 7270 liter.]] Die YS-11 het twee Rolls-Royce Dart Mk 542-10K (RDa.10/1)-turboskroefenjins, wat elk 3000 perdekrag lewer met water-metanolinspuiting vir opstyging. Brandstof word in vlerktenke gestoor, wat bestaan uit twee saktipe tenke aan die binnekant van die enjins en twee integrale tenke aan die buitekant van die enjin. Die totale brandstofvermoë is 7270 liter.<ref name=":0" /> == Konstruksienommer 2051 == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 076 pano LR 600x331.jpg|duimnael|250x250px|Toe hierdie foto van die YS-11 met die registrasienommer 3D-DYS op 30 Desember 2003 by die Randse Lughawe geneem is, is die vliegtuig deur Gabon Express Cargo bedryf.]] Die NAMC YS-11A-205 met die konstruksienommer 2051 het sy eerste vlug op 1 Desember 1967 gehad. Die identiiteitsrekord van hierdie skroefvliegtuig is JA8687, N158P, N911AX, 3C-QRM, 3D-DYS, 9Q-CYS, 9U-BKA en N744TZ. Die skroefvliegtuig is in Januarie 2002 as 3C-QRM geregistreer. Air Kasai van die Demokratiese Republiek die Kongo het die vliegtuig gedurende 2002 as 3C-QRM van Fields Airmotive (Edms) Bpk gebruikhuur. YS-11 3C-QRM is op 15 Desember 2002 met die naam Gabon Express Cargo in groot letters by die Randse Lughawe gesien. Die masjien is in 1967 vervaardig.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerialvisuals.ca/AirframeDossier.php?Serial=165446|title=Aerial Visuals Airframe Dossier Construction Number 2051|date=1 April 2026|website=Aerial Visuals|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planelogger.com/Aircraft/Registration/3D-DYS/782978#google_vignette|title=3D-DYS - Gabon Express Cargo (NAMC YS-11-A-205) Aircraft details serial number 002051|date=1 April 2026|website=Plane Logger|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=karel |title=EQUATORIAL GUINEA Register Additions |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=2/2002 |pages=5}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO Air Kasai |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=3/2002 |pages=6}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} quq1759kdonwhxgl2vuiqkci8dg6c90 2889904 2889901 2026-04-04T08:25:15Z Aliwal2012 39067 2889904 wikitext text/x-wiki Die naam/name van die maatskappy(e) wat die YS-11 vervaardig het, word as die NAMC/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha/ Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha (Nihon Aeroplane Manufacturing Company Beperk van Japan) aangegee.<ref>{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=1978 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |year=1978 |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |publication-date=March 1979|pages=238 |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1974-75 |date=October 1974 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1974 |isbn=0 354 00502 2 |location=London, United Kingdom |pages=151, 152 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1978-79 |date=October 1978 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |location=London, United Kingdom |pages=126 |language=en}}</ref> As gevolg van die besluit wat in 1956 geneem is om ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig in Japan te ontwikkel, is ’n Transportvliegtuigontwikkelingsassosiasie in Mei 1957 gestig. Hierdie assosiasie is in Junie 1959 deur Nihon opgevolg, wat vir die ontwikkeling en produksie van die NAMC YS-11-twee-enjinturboskroeflynvliegtuig verantwoordelik was wat aan lugrederye in die VSA, Europa en die Verre-Ooste, en aan die Japannese Lugselfverdedigingsmag (JLSVM), afgelewer is. Die eerste van twee YS-11-prototipes het sy nooiensvlug op 30 Augustus 1962 gehad. Die eerste produksievliegtuig het op 23 Oktober 1964 gevlieg en aflewerings het in Maart 1965 ’n aanvang geneem. Produksie van die YS-11 is gestaak nadat die 182ste vliegtuig gebou is, en hy is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Nihon het een vliegtuig vir die JLSVM as ’n YS-11E ECM omskep. Die Japannese Verdedigingsagentskap het die YS-11E op 29 Januarie 1977 gesertifiseer. Dit was ’n vliegtuig wat bestem was om vir elektroniese-oorlogvoering-opleiding gebruik te word. Nog twee YS-11E’s was geskeduleer om tussen 1979 en 1980 omskep te word. Hierdie paragraaf is op ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'', ''Jane’s 1974-75'' en ''Jane’s 1978-79'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane's Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=694 |language=en}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Variante van die YS-11 wat gebou is == * Die YS-11-100 is die basiese 60-sitplek-passasierstransportvliegtuig. Twee prototipes en 47 produksievliegtuie is gebou en al 49 is verkoop. * Die YS-11A-200 het 60 sitplekke en 95 vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-300 is ’n gemengdeverkeervariant van die YS-11A, met ’n vragdeur aan die linkerkant van die voorste deel van die romp. Hierdie tipe is vir die eerste keer in die somer van 1968 gevlieg. Altesaam 16 is verkoop. * Die YS-11A-400 is ’n vragvliegtuig, met ’n versterkte vloer en ’n vragdeur aan die linkerkant van die agterste deel van die romp. Die eerste vlug van hierdie tipe het op 17 September 1969 plaasgevind.. Altesaam nege is vervaardig. * Die YS-11A-500 is soortgelyk aan die YS-11A-200., maar met ’n verhoging van 500 kilogram in die maksimum opstyggewig. Vier vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-600 is soortgelyk aan die YS-11A-300, maar met dieselfde verhoging in maksimum opstyggewig as die -500. Nege is vervaardig. Bogenoemde inligting is op ''Jane’s 1974-75'' gegrond.<ref name=":0" /> == Enjins en brandstofvermoë == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 073 cr LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die NAMC YS-11 het twee Rolls-Royce Dart-turboskroefenjins en ’n totale brandstofvermoë van 7270 liter.]] Die YS-11 het twee Rolls-Royce Dart Mk 542-10K (RDa.10/1)-turboskroefenjins, wat elk 3000 perdekrag lewer met water-metanolinspuiting vir opstyging. Brandstof word in vlerktenke gestoor, wat bestaan uit twee saktipe tenke aan die binnekant van die enjins en twee integrale tenke aan die buitekant van die enjin. Die totale brandstofvermoë is 7270 liter.<ref name=":0" /> == Konstruksienommer 2051 == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 076 pano LR 600x331.jpg|duimnael|250x250px|Die YS-11 met die registrasienommer 3D-DYS op 30 Desember 2003 by die Randse Lughawe. Die vliegtuig is destyds deur Gabon Express Cargo bedryf.]] Die NAMC YS-11A-205 met die konstruksienommer 2051 het sy eerste vlug op 1 Desember 1967 gehad. Die identiiteitsrekord van hierdie skroefvliegtuig is JA8687, N158P, N911AX, 3C-QRM, 3D-DYS, 9Q-CYS, 9U-BKA en N744TZ. Die skroefvliegtuig is in Januarie 2002 as 3C-QRM geregistreer. Air Kasai van die Demokratiese Republiek die Kongo het die vliegtuig gedurende 2002 as 3C-QRM van Fields Airmotive (Edms) Bpk gebruikhuur. YS-11 3C-QRM is op 15 Desember 2002 met die naam Gabon Express Cargo in groot letters by die Randse Lughawe gesien. Die masjien is in 1967 vervaardig.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerialvisuals.ca/AirframeDossier.php?Serial=165446|title=Aerial Visuals Airframe Dossier Construction Number 2051|date=1 April 2026|website=Aerial Visuals|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planelogger.com/Aircraft/Registration/3D-DYS/782978#google_vignette|title=3D-DYS - Gabon Express Cargo (NAMC YS-11-A-205) Aircraft details serial number 002051|date=1 April 2026|website=Plane Logger|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=karel |title=EQUATORIAL GUINEA Register Additions |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=2/2002 |pages=5}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO Air Kasai |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=3/2002 |pages=6}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} sjbfk3k024em8cj5l7bnidso7ateayh 2889929 2889904 2026-04-04T10:33:08Z Oesjaar 7467 /* Variante van die YS-11 wat gebou is */ Verbeter 2889929 wikitext text/x-wiki Die naam/name van die maatskappy(e) wat die YS-11 vervaardig het, word as die NAMC/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha/ Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha (Nihon Aeroplane Manufacturing Company Beperk van Japan) aangegee.<ref>{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=1978 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |year=1978 |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |publication-date=March 1979|pages=238 |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1974-75 |date=October 1974 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1974 |isbn=0 354 00502 2 |location=London, United Kingdom |pages=151, 152 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1978-79 |date=October 1978 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |location=London, United Kingdom |pages=126 |language=en}}</ref> As gevolg van die besluit wat in 1956 geneem is om ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig in Japan te ontwikkel, is ’n Transportvliegtuigontwikkelingsassosiasie in Mei 1957 gestig. Hierdie assosiasie is in Junie 1959 deur Nihon opgevolg, wat vir die ontwikkeling en produksie van die NAMC YS-11-twee-enjinturboskroeflynvliegtuig verantwoordelik was wat aan lugrederye in die VSA, Europa en die Verre-Ooste, en aan die Japannese Lugselfverdedigingsmag (JLSVM), afgelewer is. Die eerste van twee YS-11-prototipes het sy nooiensvlug op 30 Augustus 1962 gehad. Die eerste produksievliegtuig het op 23 Oktober 1964 gevlieg en aflewerings het in Maart 1965 ’n aanvang geneem. Produksie van die YS-11 is gestaak nadat die 182ste vliegtuig gebou is, en hy is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Nihon het een vliegtuig vir die JLSVM as ’n YS-11E ECM omskep. Die Japannese Verdedigingsagentskap het die YS-11E op 29 Januarie 1977 gesertifiseer. Dit was ’n vliegtuig wat bestem was om vir elektroniese-oorlogvoering-opleiding gebruik te word. Nog twee YS-11E’s was geskeduleer om tussen 1979 en 1980 omskep te word. Hierdie paragraaf is op ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'', ''Jane’s 1974-75'' en ''Jane’s 1978-79'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane's Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=694 |language=en}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Variante van die YS-11 wat gebou is == * Die YS-11-100 is die basiese 60-sitplek-passasierstransportvliegtuig. Twee prototipes en 47 produksievliegtuie is gebou en al 49 is verkoop. * Die YS-11A-200 het 60 sitplekke en 95 vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-300 is ’n gemengdeverkeervariant van die YS-11A, met ’n vragdeur aan die linkerkant van die voorste deel van die romp. Hierdie tipe is vir die eerste keer in die somer van 1968 gevlieg. Altesaam 16 is verkoop. * Die YS-11A-400 is ’n vragvliegtuig, met ’n versterkte vloer en ’n vragdeur aan die linkerkant van die agterste deel van die romp. Die eerste vlug van hierdie tipe het op 17 September 1969 plaasgevind. Altesaam nege is vervaardig. * Die YS-11A-500 is soortgelyk aan die YS-11A-200., maar met ’n verhoging van 500 kilogram in die maksimum opstyggewig. Vier vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-600 is soortgelyk aan die YS-11A-300, maar met dieselfde verhoging in maksimum opstyggewig as die -500. Nege is vervaardig. Bogenoemde inligting is op ''Jane’s 1974-75'' gegrond.<ref name=":0" /> == Enjins en brandstofvermoë == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 073 cr LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die NAMC YS-11 het twee Rolls-Royce Dart-turboskroefenjins en ’n totale brandstofvermoë van 7270 liter.]] Die YS-11 het twee Rolls-Royce Dart Mk 542-10K (RDa.10/1)-turboskroefenjins, wat elk 3000 perdekrag lewer met water-metanolinspuiting vir opstyging. Brandstof word in vlerktenke gestoor, wat bestaan uit twee saktipe tenke aan die binnekant van die enjins en twee integrale tenke aan die buitekant van die enjin. Die totale brandstofvermoë is 7270 liter.<ref name=":0" /> == Konstruksienommer 2051 == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 076 pano LR 600x331.jpg|duimnael|250x250px|Die YS-11 met die registrasienommer 3D-DYS op 30 Desember 2003 by die Randse Lughawe. Die vliegtuig is destyds deur Gabon Express Cargo bedryf.]] Die NAMC YS-11A-205 met die konstruksienommer 2051 het sy eerste vlug op 1 Desember 1967 gehad. Die identiiteitsrekord van hierdie skroefvliegtuig is JA8687, N158P, N911AX, 3C-QRM, 3D-DYS, 9Q-CYS, 9U-BKA en N744TZ. Die skroefvliegtuig is in Januarie 2002 as 3C-QRM geregistreer. Air Kasai van die Demokratiese Republiek die Kongo het die vliegtuig gedurende 2002 as 3C-QRM van Fields Airmotive (Edms) Bpk gebruikhuur. YS-11 3C-QRM is op 15 Desember 2002 met die naam Gabon Express Cargo in groot letters by die Randse Lughawe gesien. Die masjien is in 1967 vervaardig.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerialvisuals.ca/AirframeDossier.php?Serial=165446|title=Aerial Visuals Airframe Dossier Construction Number 2051|date=1 April 2026|website=Aerial Visuals|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planelogger.com/Aircraft/Registration/3D-DYS/782978#google_vignette|title=3D-DYS - Gabon Express Cargo (NAMC YS-11-A-205) Aircraft details serial number 002051|date=1 April 2026|website=Plane Logger|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=karel |title=EQUATORIAL GUINEA Register Additions |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=2/2002 |pages=5}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO Air Kasai |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=3/2002 |pages=6}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} ejjwrtc9e0qr5craaalvepd1xnsmttn 2889931 2889929 2026-04-04T10:57:58Z Gaius le Roux 203341 Ek het twee inleidende sinne bygevoeg. 2889931 wikitext text/x-wiki Die NAMC YS-11 is ’n mediumgroot '''passasierslynvliegtuig''' wat in Japan ontwikkel is. Konstruksie van die eerste van twee prototipes het in Maart 1961 begin en die laaste vliegtuig is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Die naam/name van die maatskappy(e) wat die YS-11 vervaardig het, word as die NAMC/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha/ Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha (Nihon Aeroplane Manufacturing Company Beperk van Japan) aangegee.<ref>{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=1978 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |year=1978 |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |publication-date=March 1979|pages=238 |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1974-75 |date=October 1974 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1974 |isbn=0 354 00502 2 |location=London, United Kingdom |pages=151, 152 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1978-79 |date=October 1978 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |location=London, United Kingdom |pages=126 |language=en}}</ref> As gevolg van die besluit wat in 1956 geneem is om ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig in Japan te ontwikkel, is ’n Transportvliegtuigontwikkelingsassosiasie in Mei 1957 gestig. Hierdie assosiasie is in Junie 1959 deur Nihon opgevolg, wat vir die ontwikkeling en produksie van die NAMC YS-11-twee-enjinturboskroeflynvliegtuig verantwoordelik was wat aan lugrederye in die VSA, Europa en die Verre-Ooste, en aan die Japannese Lugselfverdedigingsmag (JLSVM), afgelewer is. Die eerste van twee YS-11-prototipes het sy nooiensvlug op 30 Augustus 1962 gehad. Die eerste produksievliegtuig het op 23 Oktober 1964 gevlieg en aflewerings het in Maart 1965 ’n aanvang geneem. Produksie van die YS-11 is gestaak nadat die 182ste vliegtuig gebou is, en hy is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Nihon het een vliegtuig vir die JLSVM as ’n YS-11E ECM omskep. Die Japannese Verdedigingsagentskap het die YS-11E op 29 Januarie 1977 gesertifiseer. Dit was ’n vliegtuig wat bestem was om vir elektroniese-oorlogvoering-opleiding gebruik te word. Nog twee YS-11E’s was geskeduleer om tussen 1979 en 1980 omskep te word. Hierdie paragraaf is op ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'', ''Jane’s 1974-75'' en ''Jane’s 1978-79'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane's Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=694 |language=en}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Variante van die YS-11 wat gebou is == * Die YS-11-100 is die basiese 60-sitplek-passasierstransportvliegtuig. Twee prototipes en 47 produksievliegtuie is gebou en al 49 is verkoop. * Die YS-11A-200 het 60 sitplekke en 95 vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-300 is ’n gemengdeverkeervariant van die YS-11A, met ’n vragdeur aan die linkerkant van die voorste deel van die romp. Hierdie tipe is vir die eerste keer in die somer van 1968 gevlieg. Altesaam 16 is verkoop. * Die YS-11A-400 is ’n vragvliegtuig, met ’n versterkte vloer en ’n vragdeur aan die linkerkant van die agterste deel van die romp. Die eerste vlug van hierdie tipe het op 17 September 1969 plaasgevind. Altesaam nege is vervaardig. * Die YS-11A-500 is soortgelyk aan die YS-11A-200., maar met ’n verhoging van 500 kilogram in die maksimum opstyggewig. Vier vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-600 is soortgelyk aan die YS-11A-300, maar met dieselfde verhoging in maksimum opstyggewig as die -500. Nege is vervaardig. Bogenoemde inligting is op ''Jane’s 1974-75'' gegrond.<ref name=":0" /> == Enjins en brandstofvermoë == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 073 cr LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die NAMC YS-11 het twee Rolls-Royce Dart-turboskroefenjins en ’n totale brandstofvermoë van 7270 liter.]] Die YS-11 het twee Rolls-Royce Dart Mk 542-10K (RDa.10/1)-turboskroefenjins, wat elk 3000 perdekrag lewer met water-metanolinspuiting vir opstyging. Brandstof word in vlerktenke gestoor, wat bestaan uit twee saktipe tenke aan die binnekant van die enjins en twee integrale tenke aan die buitekant van die enjin. Die totale brandstofvermoë is 7270 liter.<ref name=":0" /> == Konstruksienommer 2051 == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 076 pano LR 600x331.jpg|duimnael|250x250px|Die YS-11 met die registrasienommer 3D-DYS op 30 Desember 2003 by die Randse Lughawe. Die vliegtuig is destyds deur Gabon Express Cargo bedryf.]] Die NAMC YS-11A-205 met die konstruksienommer 2051 het sy eerste vlug op 1 Desember 1967 gehad. Die identiiteitsrekord van hierdie skroefvliegtuig is JA8687, N158P, N911AX, 3C-QRM, 3D-DYS, 9Q-CYS, 9U-BKA en N744TZ. Die skroefvliegtuig is in Januarie 2002 as 3C-QRM geregistreer. Air Kasai van die Demokratiese Republiek die Kongo het die vliegtuig gedurende 2002 as 3C-QRM van Fields Airmotive (Edms) Bpk gebruikhuur. YS-11 3C-QRM is op 15 Desember 2002 met die naam Gabon Express Cargo in groot letters by die Randse Lughawe gesien. Die masjien is in 1967 vervaardig.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerialvisuals.ca/AirframeDossier.php?Serial=165446|title=Aerial Visuals Airframe Dossier Construction Number 2051|date=1 April 2026|website=Aerial Visuals|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planelogger.com/Aircraft/Registration/3D-DYS/782978#google_vignette|title=3D-DYS - Gabon Express Cargo (NAMC YS-11-A-205) Aircraft details serial number 002051|date=1 April 2026|website=Plane Logger|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=karel |title=EQUATORIAL GUINEA Register Additions |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=2/2002 |pages=5}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO Air Kasai |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=3/2002 |pages=6}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} acnfqmmv8sf3jxvqg4lwdkwmoycpg6o 2889932 2889931 2026-04-04T10:59:27Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2889932 wikitext text/x-wiki Die NAMC YS-11 is ’n mediumgroot '''passasierslynvliegtuig''' wat in Japan ontwikkel is. Konstruksie van die eerste van twee prototipes het in Maart 1961 begin en die laaste vliegtuig is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Die naam/name van die maatskappy(e) wat die YS-11 vervaardig het, word as die NAMC/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha (Nihon Aeroplane Manufacturing Company Beperk van Japan) aangegee.<ref>{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=1978 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |year=1978 |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |publication-date=March 1979|pages=238 |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1974-75 |date=October 1974 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1974 |isbn=0 354 00502 2 |location=London, United Kingdom |pages=151, 152 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1978-79 |date=October 1978 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |location=London, United Kingdom |pages=126 |language=en}}</ref> As gevolg van die besluit wat in 1956 geneem is om ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig in Japan te ontwikkel, is ’n Transportvliegtuigontwikkelingsassosiasie in Mei 1957 gestig. Hierdie assosiasie is in Junie 1959 deur Nihon opgevolg, wat vir die ontwikkeling en produksie van die NAMC YS-11-twee-enjinturboskroeflynvliegtuig verantwoordelik was wat aan lugrederye in die VSA, Europa en die Verre-Ooste, en aan die Japannese Lugselfverdedigingsmag (JLSVM), afgelewer is. Die eerste van twee YS-11-prototipes het sy nooiensvlug op 30 Augustus 1962 gehad. Die eerste produksievliegtuig het op 23 Oktober 1964 gevlieg en aflewerings het in Maart 1965 ’n aanvang geneem. Produksie van die YS-11 is gestaak nadat die 182ste vliegtuig gebou is, en hy is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Nihon het een vliegtuig vir die JLSVM as ’n YS-11E ECM omskep. Die Japannese Verdedigingsagentskap het die YS-11E op 29 Januarie 1977 gesertifiseer. Dit was ’n vliegtuig wat bestem was om vir elektroniese-oorlogvoering-opleiding gebruik te word. Nog twee YS-11E’s was geskeduleer om tussen 1979 en 1980 omskep te word. Hierdie paragraaf is op ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'', ''Jane’s 1974-75'' en ''Jane’s 1978-79'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane's Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=694 |language=en}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Variante van die YS-11 wat gebou is == * Die YS-11-100 is die basiese 60-sitplek-passasierstransportvliegtuig. Twee prototipes en 47 produksievliegtuie is gebou en al 49 is verkoop. * Die YS-11A-200 het 60 sitplekke en 95 vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-300 is ’n gemengdeverkeervariant van die YS-11A, met ’n vragdeur aan die linkerkant van die voorste deel van die romp. Hierdie tipe is vir die eerste keer in die somer van 1968 gevlieg. Altesaam 16 is verkoop. * Die YS-11A-400 is ’n vragvliegtuig, met ’n versterkte vloer en ’n vragdeur aan die linkerkant van die agterste deel van die romp. Die eerste vlug van hierdie tipe het op 17 September 1969 plaasgevind. Altesaam nege is vervaardig. * Die YS-11A-500 is soortgelyk aan die YS-11A-200., maar met ’n verhoging van 500 kilogram in die maksimum opstyggewig. Vier vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-600 is soortgelyk aan die YS-11A-300, maar met dieselfde verhoging in maksimum opstyggewig as die -500. Nege is vervaardig. Bogenoemde inligting is op ''Jane’s 1974-75'' gegrond.<ref name=":0" /> == Enjins en brandstofvermoë == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 073 cr LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die NAMC YS-11 het twee Rolls-Royce Dart-turboskroefenjins en ’n totale brandstofvermoë van 7270 liter.]] Die YS-11 het twee Rolls-Royce Dart Mk 542-10K (RDa.10/1)-turboskroefenjins, wat elk 3000 perdekrag lewer met water-metanolinspuiting vir opstyging. Brandstof word in vlerktenke gestoor, wat bestaan uit twee saktipe tenke aan die binnekant van die enjins en twee integrale tenke aan die buitekant van die enjin. Die totale brandstofvermoë is 7270 liter.<ref name=":0" /> == Konstruksienommer 2051 == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 076 pano LR 600x331.jpg|duimnael|250x250px|Die YS-11 met die registrasienommer 3D-DYS op 30 Desember 2003 by die Randse Lughawe. Die vliegtuig is destyds deur Gabon Express Cargo bedryf.]] Die NAMC YS-11A-205 met die konstruksienommer 2051 het sy eerste vlug op 1 Desember 1967 gehad. Die identiiteitsrekord van hierdie skroefvliegtuig is JA8687, N158P, N911AX, 3C-QRM, 3D-DYS, 9Q-CYS, 9U-BKA en N744TZ. Die skroefvliegtuig is in Januarie 2002 as 3C-QRM geregistreer. Air Kasai van die Demokratiese Republiek die Kongo het die vliegtuig gedurende 2002 as 3C-QRM van Fields Airmotive (Edms) Bpk gebruikhuur. YS-11 3C-QRM is op 15 Desember 2002 met die naam Gabon Express Cargo in groot letters by die Randse Lughawe gesien. Die masjien is in 1967 vervaardig.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerialvisuals.ca/AirframeDossier.php?Serial=165446|title=Aerial Visuals Airframe Dossier Construction Number 2051|date=1 April 2026|website=Aerial Visuals|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planelogger.com/Aircraft/Registration/3D-DYS/782978#google_vignette|title=3D-DYS - Gabon Express Cargo (NAMC YS-11-A-205) Aircraft details serial number 002051|date=1 April 2026|website=Plane Logger|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=karel |title=EQUATORIAL GUINEA Register Additions |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=2/2002 |pages=5}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO Air Kasai |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=3/2002 |pages=6}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} fhpbh2jgt58w74dxr3diykgwfte8me6 2889935 2889932 2026-04-04T11:14:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889935 wikitext text/x-wiki Die '''NAMC YS-11''' is ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig wat in Japan ontwikkel is. Konstruksie van die eerste van twee prototipes het in Maart 1961 begin en die laaste vliegtuig is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Die naam/name van die maatskappy(e) wat die YS-11 vervaardig het, word as die NAMC/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha (Nihon Aeroplane Manufacturing Company Beperk van Japan) aangegee.<ref>{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=1978 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |year=1978 |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |publication-date=March 1979|pages=238 |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1974-75 |date=October 1974 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1974 |isbn=0 354 00502 2 |location=London, United Kingdom |pages=151, 152 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1978-79 |date=October 1978 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |location=London, United Kingdom |pages=126 |language=en}}</ref> As gevolg van die besluit wat in 1956 geneem is om ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig in Japan te ontwikkel, is ’n Transportvliegtuigontwikkelingsassosiasie in Mei 1957 gestig. Hierdie assosiasie is in Junie 1959 deur Nihon opgevolg, wat vir die ontwikkeling en produksie van die NAMC YS-11-twee-enjinturboskroeflynvliegtuig verantwoordelik was wat aan lugrederye in die VSA, Europa en die Verre-Ooste, en aan die Japannese Lugselfverdedigingsmag (JLSVM), afgelewer is. Die eerste van twee YS-11-prototipes het sy nooiensvlug op 30 Augustus 1962 gehad. Die eerste produksievliegtuig het op 23 Oktober 1964 gevlieg en aflewerings het in Maart 1965 ’n aanvang geneem. Produksie van die YS-11 is gestaak nadat die 182ste vliegtuig gebou is, en hy is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Nihon het een vliegtuig vir die JLSVM as ’n YS-11E ECM omskep. Die Japannese Verdedigingsagentskap het die YS-11E op 29 Januarie 1977 gesertifiseer. Dit was ’n vliegtuig wat bestem was om vir elektroniese-oorlogvoering-opleiding gebruik te word. Nog twee YS-11E’s was geskeduleer om tussen 1979 en 1980 omskep te word. Hierdie paragraaf is op ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'', ''Jane’s 1974-75'' en ''Jane’s 1978-79'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane's Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=694 |language=en}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Variante van die YS-11 wat gebou is == * Die YS-11-100 is die basiese 60-sitplek-passasierstransportvliegtuig. Twee prototipes en 47 produksievliegtuie is gebou en al 49 is verkoop. * Die YS-11A-200 het 60 sitplekke en 95 vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-300 is ’n gemengdeverkeervariant van die YS-11A, met ’n vragdeur aan die linkerkant van die voorste deel van die romp. Hierdie tipe is vir die eerste keer in die somer van 1968 gevlieg. Altesaam 16 is verkoop. * Die YS-11A-400 is ’n vragvliegtuig, met ’n versterkte vloer en ’n vragdeur aan die linkerkant van die agterste deel van die romp. Die eerste vlug van hierdie tipe het op 17 September 1969 plaasgevind. Altesaam nege is vervaardig. * Die YS-11A-500 is soortgelyk aan die YS-11A-200., maar met ’n verhoging van 500 kilogram in die maksimum opstyggewig. Vier vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-600 is soortgelyk aan die YS-11A-300, maar met dieselfde verhoging in maksimum opstyggewig as die -500. Nege is vervaardig. Bogenoemde inligting is op ''Jane’s 1974-75'' gegrond.<ref name=":0" /> == Enjins en brandstofvermoë == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 073 cr LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die NAMC YS-11 het twee Rolls-Royce Dart-turboskroefenjins en ’n totale brandstofvermoë van 7270 liter.]] Die YS-11 het twee Rolls-Royce Dart Mk 542-10K (RDa.10/1)-turboskroefenjins, wat elk 3000 perdekrag lewer met water-metanolinspuiting vir opstyging. Brandstof word in vlerktenke gestoor, wat bestaan uit twee saktipe tenke aan die binnekant van die enjins en twee integrale tenke aan die buitekant van die enjin. Die totale brandstofvermoë is 7270 liter.<ref name=":0" /> == Konstruksienommer 2051 == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 076 pano LR 600x331.jpg|duimnael|250x250px|Die YS-11 met die registrasienommer 3D-DYS op 30 Desember 2003 by die Randse Lughawe. Die vliegtuig is destyds deur Gabon Express Cargo bedryf.]] Die NAMC YS-11A-205 met die konstruksienommer 2051 het sy eerste vlug op 1 Desember 1967 gehad. Die identiiteitsrekord van hierdie skroefvliegtuig is JA8687, N158P, N911AX, 3C-QRM, 3D-DYS, 9Q-CYS, 9U-BKA en N744TZ. Die skroefvliegtuig is in Januarie 2002 as 3C-QRM geregistreer. Air Kasai van die Demokratiese Republiek die Kongo het die vliegtuig gedurende 2002 as 3C-QRM van Fields Airmotive (Edms) Bpk gebruikhuur. YS-11 3C-QRM is op 15 Desember 2002 met die naam Gabon Express Cargo in groot letters by die Randse Lughawe gesien. Die masjien is in 1967 vervaardig.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerialvisuals.ca/AirframeDossier.php?Serial=165446|title=Aerial Visuals Airframe Dossier Construction Number 2051|date=1 April 2026|website=Aerial Visuals|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planelogger.com/Aircraft/Registration/3D-DYS/782978#google_vignette|title=3D-DYS - Gabon Express Cargo (NAMC YS-11-A-205) Aircraft details serial number 002051|date=1 April 2026|website=Plane Logger|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=karel |title=EQUATORIAL GUINEA Register Additions |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=2/2002 |pages=5}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO Air Kasai |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=3/2002 |pages=6}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} 62uwb8xqknhvn9u9st70ln6hoj382pk 0 459619 2889703 2889691 2026-04-03T13:04:50Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889703 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Flag_of_the_Czech_Republic.svg|180px]] | klubnaam = Tsjeggië | vollenaam = Tsjeggiese nasionale sokkerspan | bynaam = ''Nároďák'' (Die Nasionale Span)<br>''Repre'' (Die Verteenwoordigers) | stigting = 1901 (as Boheme)<br>1994 (as Tsjeggië) | stadion = Verskeie | voorsitter = | afrigter = Miroslav Koubek | kaptein = Ladislav Krejčí | konfederasie = [[UEFA]] | patroon_la1 = _cze26h | patroon_b1 = _cze26h | patroon_ra1 = _cze26h | patroon_sh1 = _cze26h | patroon_so1 = _cze26hl | linkerarm1 = F6090F | liggaam1 = F6090F | regterarm1 = F6090F | broek1 = 0000EC | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _cze26a | patroon_b2 = _cze26a | patroon_ra2 = _cze26a | patroon_sh2 = _cze26a | patroon_so2 = _cze26al | linkerarm2 = e9e9e9 | liggaam2 = e9e9e9 | regterarm2 = e9e9e9 | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF | beheerliggaam = ''Fotbalová asociace České republiky'' (FAČR) }} Die '''Tsjeggiese nasionale sokkerspan''' ([[Tsjeggies]]: ''Česká fotbalová reprezentace'') verteenwoordig die [[Tsjeggië]] in mans se internasionale [[Sokker|sokker]].<ref>{{Cite web|title=Czechia |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/CZE |access-date= |website=[[FIFA]]|archive-date=24 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224160824/https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/CZE |url-status=live }}</ref> Die span word beheer deur die Sokkervereniging van die Tsjeggiese Republiek (FAČR). Histories het die span aan [[FIFA]]- en [[UEFA]]-kompetisies deelgeneem as [[Boheme]] en [[Tsjeggo-Slowakye]].<ref>{{Cite book|first=Tom|last=Dunmore|url=https://books.google.com/books?id=9j1wbp2t1usC&dq=successor+football+czechoslovakia&pg=PA64 |title=Historical Dictionary of Soccer |date=16 September 2011|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-7188-5}}</ref><ref>{{Cite web|title=UEFA EURO 2016: How all the teams qualified|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d7f910ba98e-bbb7ec4b08a2-1000--uefa-euro-2016-how-all-the-teams-qualified/|website=UEFA|date=17 November 2015|access-date=2 January 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-02-22 |title=UEFA EURO 2020 contenders in focus: Czech Republic |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0266-11a2e2dcdee1-1407f519e102-1000--uefa-euro-2020-contenders-in-focus-czech-republic/ |access-date=6 January 2024|website=UEFA}}</ref><ref>{{Cite web|title=UEFA EURO 2020 contenders in focus: Slovakia |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0267-11b4f13230ba-43b1683fa099-1000--uefa-euro-2020-contenders-in-focus-slovakia/|website=UEFA|date=3 March 2021|access-date=6 January 2024}}</ref><ref>{{Cite web|title=Who has qualified for UEFA EURO 2024?: UEFA EURO 2024 |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/0286-193531eba9a8-763890f6436d-1000--who-has-qualified-for-uefa-euro-2024/|website=UEFA|date=28 December 2023|access-date=6 January 2024}}</ref> Tsjeggo-Slowakye was een van die mees suksesvolle nasionale sokkerspanne in Europa gedurende die 20ste eeu. Die span het verskeie medaljes verower, insluitend silwer by die [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]] (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]]), goud by die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] (in 1976), en een keer ’n Olimpiese goue medalje (in [[Olimpiese Somerspele 1980|1980]]). Die moderne Tsjeggiese nasionale span het sy eerste wedstryd in 1994 gespeel. Hul grootste prestasie tot dusver was ongetwyfeld die finale van die Europese Kampioenskap teen [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitsland]] by die ou [[Wembley-stadion]] in 1996. Die span het tot dusver twee keer vir die Wêreldbekertoernooi gekwalifiseer, die mees onlangse in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]] nadat hulle Denemarke op strafskoppe verslaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cd9vqyjk0e9t|title=Czech Republic 2-2 Denmark (3-1 on pens): Czech Republic reach World Cup for first time in 20 years|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-04-01}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.fotbal.cz/ Amptelike webwerf] * [https://www.rsssf.org/tablest/tsje-intres.html Lys van wedstryde] {{Commons-kategorie inlyn|Czech Republic national association football team}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Tsjeggië]] 9592yv4l6stpk344szcd4p5wkrycdio 0 459695 2889821 2889428 2026-04-03T18:30:06Z SpesBona 2720 Bygewerk 2889821 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Tanzaniese Krieketvereniging |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Tanzaniese nasionale krieketspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Tanzaniese Krieketvereniging |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Tanzania Cricket Association'' |opskrif2 = Afkorting |2 = TCA |opskrif3 = [[Swahili]]-naam |3 = ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'' |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Tanzanië}} |opskrif5 = [[Sport]]soort |5 = [[Krieket]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1961 |opskrif7 = Lid van |7 = [[Internasionale Krieketraad]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 2001 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Afrikakrieketvereniging]] |opskrif10 = Voorsitter |10 = B. S. Sreekumar |opskrif11 = |11 = |opskrif12 = Setel |12 = [[Dar-es-Salaam]], Tanzanië |opskrif13 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]] |13 = Engels en Swahili |opskrif14 = Amptelike webwerf |14 = [http://www.tanzaniacricket.com/ ''tanzaniacricket.com''] |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Tanzaniese Krieketvereniging''' ([[Engels]]: ''Tanzania Cricket Association'', afgekort “TCA”; [[Swahili]]: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') is die bestuursliggaam wat [[krieket]] in [[Tanzanië]] beheer. Die beheerliggaam is in 1961 gestig en in [[Dar-es-Salaam]] gesetel. Sedert 2001 verteenwoordig dit Tanzanië by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) as ’n assosiaatlid en ook by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”). == Geskiedenis == Die Tanzaniese Krieketvereniging is ná Tanganjika se onafhanklikwording in 1961 gestig as die Tanganjikaanse Krieketvereniging (Engels: ''Tanganyika Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanganyika'')<ref name="TCA">{{en}} {{cite web |url=http://tanzaniacricket.com/about.php |title=History of TCA |publisher=[[Tanzaniese Krieketvereniging]] |accessdate=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924192344/http://tanzaniacricket.com/about.php |archive-date=24 September 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en het in 2001 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/tanzania-cricket-association |title=Tanzania Cricket Association |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=1 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=1 April 2026}}</ref> Ná Tanganjika se vereniging met Zanzibar in 1964 het die beheerliggaam sy huidige naam verkry.<ref name="TCA"> == Taak == Die Tanzaniese Krieketvereniging organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië se nasionale seniorkrieketspan vir mans]] (''The Cows''), vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van [[Twintig20|T20I]]-reekse teen ander spanne, en vir die reëling van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die Tanzaniese Krieketvereniging verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Tanzaniese span. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugkrieket in Tanzanië. Net soos ander krieketlande beskik Tanzanië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=1 April 2026}}</ref> == Kenteken == Die Tanzaniese nasionale krieketspan se bynaam is ''The Cows''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=1 April 2026}}</ref> Die Tanzaniese Krieketvereniging se kenteken toon ’n [[Masai-kameelperd]], die nasionale dier van die land.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Adam Scott Kennedy, Vicki Kennedy |title=Animals of the Serengeti, and Ngorongoro Conservation Area |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, New Jersey |date=2014 |isbn=978-1-4008-5138-6 |oclc=873760148}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} {{sw}} [http://www.tanzaniacricket.com/ Amptelike webwerf van die Tanzaniese Krieketvereniging] {{Affiliasies van die Internasionale Krieketraad}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Tanzanië]] [[Kategorie:Krieketbeheerliggaam]] [[Kategorie:Internasionale Krieketraad]] 8teatfo73id5bsyzrkfeqx11bulobgq 2889822 2889821 2026-04-03T18:30:34Z SpesBona 2720 Jammer! 2889822 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Tanzaniese Krieketvereniging |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Tanzaniese nasionale krieketspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Tanzaniese Krieketvereniging |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Tanzania Cricket Association'' |opskrif2 = Afkorting |2 = TCA |opskrif3 = [[Swahili]]-naam |3 = ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'' |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Tanzanië}} |opskrif5 = [[Sport]]soort |5 = [[Krieket]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1961 |opskrif7 = Lid van |7 = [[Internasionale Krieketraad]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 2001 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Afrikakrieketvereniging]] |opskrif10 = Voorsitter |10 = B. S. Sreekumar |opskrif11 = |11 = |opskrif12 = Setel |12 = [[Dar-es-Salaam]], Tanzanië |opskrif13 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]] |13 = Engels en Swahili |opskrif14 = Amptelike webwerf |14 = [http://www.tanzaniacricket.com/ ''tanzaniacricket.com''] |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Tanzaniese Krieketvereniging''' ([[Engels]]: ''Tanzania Cricket Association'', afgekort “TCA”; [[Swahili]]: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') is die bestuursliggaam wat [[krieket]] in [[Tanzanië]] beheer. Die beheerliggaam is in 1961 gestig en in [[Dar-es-Salaam]] gesetel. Sedert 2001 verteenwoordig dit Tanzanië by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) as ’n assosiaatlid en ook by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”). == Geskiedenis == Die Tanzaniese Krieketvereniging is ná Tanganjika se onafhanklikwording in 1961 gestig as die Tanganjikaanse Krieketvereniging (Engels: ''Tanganyika Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanganyika'')<ref name="TCA">{{en}} {{cite web |url=http://tanzaniacricket.com/about.php |title=History of TCA |publisher=[[Tanzaniese Krieketvereniging]] |accessdate=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924192344/http://tanzaniacricket.com/about.php |archive-date=24 September 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en het in 2001 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/tanzania-cricket-association |title=Tanzania Cricket Association |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=1 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=1 April 2026}}</ref> Ná Tanganjika se vereniging met Zanzibar in 1964 het die beheerliggaam sy huidige naam verkry.<ref name="TCA" /> == Taak == Die Tanzaniese Krieketvereniging organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië se nasionale seniorkrieketspan vir mans]] (''The Cows''), vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van [[Twintig20|T20I]]-reekse teen ander spanne, en vir die reëling van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die Tanzaniese Krieketvereniging verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Tanzaniese span. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugkrieket in Tanzanië. Net soos ander krieketlande beskik Tanzanië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=1 April 2026}}</ref> == Kenteken == Die Tanzaniese nasionale krieketspan se bynaam is ''The Cows''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=1 April 2026}}</ref> Die Tanzaniese Krieketvereniging se kenteken toon ’n [[Masai-kameelperd]], die nasionale dier van die land.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Adam Scott Kennedy, Vicki Kennedy |title=Animals of the Serengeti, and Ngorongoro Conservation Area |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, New Jersey |date=2014 |isbn=978-1-4008-5138-6 |oclc=873760148}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} {{sw}} [http://www.tanzaniacricket.com/ Amptelike webwerf van die Tanzaniese Krieketvereniging] {{Affiliasies van die Internasionale Krieketraad}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Tanzanië]] [[Kategorie:Krieketbeheerliggaam]] [[Kategorie:Internasionale Krieketraad]] 50rmmnih0h8t0alkc3rk33or2ltbo6q 0 459750 2889692 2026-04-03T12:01:26Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Austria Bundesadler.svg|150px]] | klubnaam = Oostenryk | vollenaam = Oostenrykse nasionale sokkerspan | bynaam = ''Das Team'' (Die Span)<br>''Burschen'' (Die Seuns)<br>''Unsere Burschen'' (Ons Seuns) | stigting = 1904 | stadion = Ernst-Happel-Stadion | voorsitter = | afrigter = Ralf Rangnick | kaptein = David Alaba | konfederasie = [[UEFA]] | patroon_la1 = _aut26h | patroon_...' 2889692 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Austria Bundesadler.svg|150px]] | klubnaam = Oostenryk | vollenaam = Oostenrykse nasionale sokkerspan | bynaam = ''Das Team'' (Die Span)<br>''Burschen'' (Die Seuns)<br>''Unsere Burschen'' (Ons Seuns) | stigting = 1904 | stadion = Ernst-Happel-Stadion | voorsitter = | afrigter = Ralf Rangnick | kaptein = David Alaba | konfederasie = [[UEFA]] | patroon_la1 = _aut26h | patroon_b1 = _aut26h | patroon_ra1 = _aut26h | patroon_sh1 = _aut26h | patroon_so1 = | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = FF0000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = 000000 | kouse1 = FF0000 | patroon_la2 = _aut26a | patroon_b2 = _aut26a | patroon_ra2 = _aut26a | patroon_sh2 = _aut26a | patroon_so2 = _aut26al | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = 003A41 | kouse2 = FFFFFF | beheerliggaam = ''Österreichischer Fußball-Bund'' (ÖFB) |kapasiteit=50 865<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/FirstDiv/uefaorg/Publications/01/67/03/93/1670393_DOWNLOAD.pdf |title=First Division Clubs in Europe |publisher=UEFA |page=11 |date=2011 |access-date=20 February 2018 |archive-date=26 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120526114424/http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/FirstDiv/uefaorg/Publications/01/67/03/93/1670393_DOWNLOAD.pdf |url-status=live }}</ref>}} Die '''Oostenrykse nasionale sokkerspan''' ([[Duits]]: ''Österreichische Fußballnationalmannschaft'') verteenwoordig Oostenryk in internasionale sokkerkompetisies en word beheer deur die Oostenrykse Sokkervereniging (ÖFB). Die Oostenrykse Sokkervereniging (ÖFB) is op 18 Maart 1904 in die [[Oostenryk-Hongarye|Oostenryk-Hongaarse Ryk]] gestig. Gedurende die 1930’s, onder afrigter Hugo Meisl, het Oostenryk se nasionale span, bekend as die ''Wunderteam'' (letterlik "Wonderspan"), ’n dominante krag in Europese sokker geword. Bekende prestasies sluit in ’n vierde plek in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934 FIFA Wêreldbeker]] en ’n silwermedalje by die [[Olimpiese Somerspele 1936|Olimpiese Spele van 1936]]. Die [[Anschluss]] in 1938, wat Oostenryk by [[Nazi-Duitsland]] ingelyf het, het gelei tot die ontbinding van die ÖFB en die verpligte integrasie van Oostenrykse spelers in die Duitse nasionale span vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938 Wêreldbeker]].<ref>{{Cite news|title=Nazis in der Abseitsfalle|url=http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/2187/nazis_in_der_abseitsfalle.html|url-status=dead|newspaper=[[Der Spiegel]]|access-date=10 May 2010|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20080618155242/http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/2187/nazis_in_der_abseitsfalle.html|archive-date=18 June 2008}}</ref> Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Oostenryk sy nasionale span heropgestel en groot sukses behaal in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954 Wêreldbeker]], waar hulle derde geëindig het. Hul oorwinning van 7–5 oor Switserland in dieselfde toernooi het ’n rekord opgestel vir die meeste doele wat in ’n Wêreldbeker-wedstryd aangeteken is.<ref>{{Cite web |date=2025-10-06 |title=The Lausanne sizzler |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/articles/austria-switzerland-highest-scoring-game-1954 |access-date=2026-02-12 |website=www.fifa.com}}</ref> Die span het deur die 1950’s en 1960’s mededingend gebly, insluitend ’n noemenswaardige oorwinning teen [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] by die [[Wembley-stadion]] in 1965. Die volgende dekades het egter wisselende prestasies gesien, met die span wat nie vir Wêreldbekertoernooie in die 1960’s gekwalifiseer het nie en net die kwalifikasie vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974 Wêreldbeker]] misgeloop het teen Swede in ’n beslissingswedstryd. Die 1970’s en 1980’s het ’n herlewing gebring, met Oostenryk wat die tweede rondte in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]] Wêreldbekers bereik het, hoogtepunte insluitend ’n beroemde oorwinning teen [[Duitse nasionale sokkerspan|Wes-Duitsland]] in 1978. Die 1990’s en 2000’s het uitdagings en teleurstellings gebring, soos ’n nederlaag teen die Faroëreilande in die kwalifikasie vir [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 1992]], en ’n uitskakeling in die groepsfase van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998 Wêreldbeker]], hul sewende en tot dan laaste Wêreldbeker-verskyning. Oostenryk het outomaties gekwalifiseer vir UEFA Euro 2008 as mede-gashere saam met [[Switserland]], die eerste keer dat hulle in die UEFA Europese Kampioenskap gespeel het, maar is in die groepsfase uitgeskakel. Die land het ’n herlewing begin in 2016, te begin met suksesvolle kwalifiseringsveldtogte vir UEFA Euro 2016, Euro 2020 en Euro 2024; en ná 28 jaar van afwesigheid, vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]]. == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.oefb.at/ Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|Austria national association football team}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Oostenryk]] 9s4pgt3bvkoau6uvlpi4owsxgeshcwp 1 459751 2889697 2026-04-03T12:57:40Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889697 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459752 2889698 2026-04-03T12:58:02Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889698 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459753 2889699 2026-04-03T12:58:23Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889699 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459754 2889700 2026-04-03T12:58:59Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889700 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 459755 2889701 2026-04-03T12:59:29Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889701 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 459756 2889702 2026-04-03T13:00:26Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889702 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459757 2889704 2026-04-03T13:20:00Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Flag of Switzerland (Pantone).svg|150px]] | klubnaam = Switserland | vollenaam = Switserse nasionale sokkerspan | bynaam = ''A-Team''<br>''Nati'' (Nasionale Span)<br>''Rossocrociati'' (Rooi Kruise)<br>''Devils rouges'' (Rooi Duiwels) | stigting = 1895 | stadion = Verskeie | voorsitter = | afrigter = Murat Yakin | kaptein = Granit Xhaka | konfederasie = [[UEFA]] | patroon_la1...' 2889704 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Flag of Switzerland (Pantone).svg|150px]] | klubnaam = Switserland | vollenaam = Switserse nasionale sokkerspan | bynaam = ''A-Team''<br>''Nati'' (Nasionale Span)<br>''Rossocrociati'' (Rooi Kruise)<br>''Devils rouges'' (Rooi Duiwels) | stigting = 1895 | stadion = Verskeie | voorsitter = | afrigter = Murat Yakin | kaptein = Granit Xhaka | konfederasie = [[UEFA]] | patroon_la1 = _sui26h | patroon_b1 = _sui26h | patroon_ra1 = _sui26h | patroon_sh1 = _sui26h | patroon_so1 = | linkerarm1 = FF0000 | liggaam1 = FF0000 | regterarm1 = FF0000 | broek1 = FF0000 | kouse1 = FF0000 | patroon_la2 = _sui26a | patroon_b2 = _sui26a | patroon_ra2 = _sui26a | patroon_sh2 = _sui26a | patroon_so2 = _sui26al | linkerarm2 = d6e6e5 | liggaam2 = d6e6e5 | regterarm2 = d6e6e5 | broek2 = d6e6e5 | kouse2 = d6e6e5 | beheerliggaam = ''Association Suisse de Football<br/>Associazione Svizzera di Football<br/>Schweizerischer Fussballverband''<br/>(ASF-SFV) }} Die '''Switserse nasionale sokkerspan''' ([[Duits]]: ''Schweizer Fussballnationalmannschaft'', [[Italiaans]]: ''Nazionale di calcio della Svizzera'', [[Frans]]: ''Équipe nationale suisse de football'', [[Romansch]]: ''Squadra naziunala da ballape da la Svizra'') verteenwoordig [[Switserland]] in internasionale sokker. Die nasionale span word beheer deur die Switserse Sokkervereniging. Switserland se beste prestasies by die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] is drie verskynings in die kwartfinale, in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]]. Hulle was die gasheer van die toernooi in 1954, waar hulle teen [[Oostenrykse nasionale sokkerspan|Oostenryk]] in die kwarteindrondte gespeel het en met 7–5 verloor het, wat steeds die Wêreldbekerwedstryd met die meeste doele ooit bly.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tables/54full.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070103001706/http://www.rsssf.com/tables/54full.html|url-status=live|archive-date=3 January 2007|title=World Cup 1954 finals|date=3 January 2007|access-date=5 July 2018}}</ref> By die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006 Wêreldbeker]] het Switserland ’n FIFA-rekord opgestel deur uit die toernooi uitgeskakel te word sonder om ’n enkele doel af te staan, nadat hulle deur Oekraïne ná strafskoppe in die rondte van 16 uitgeskakel is. Switserland en Oostenryk was mede-gashere van [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 2008]], waar die Switsers hul derde verskyning in die toernooi gemaak het, maar vir ’n derde keer nie die groepsfase kon oorleef nie.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2008/standings/round=15093/group=700416/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120420044147/http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2008/standings/round=15093/group=700416/index.html|url-status=dead|archive-date=20 April 2012|title=UEFA EURO 2008 - History - Standings|website=[[UEFA]]|access-date=5 July 2018}}</ref><ref name="Switzerland 1-2 Turkey">{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2008/7363001.stm|title=Switzerland 1-2 Turkey|date=11 June 2008|access-date=5 July 2018}}</ref> Sedertdien het Switserland egter die rondte van 16 by Euro 2016 bereik en ’n beste ooit kwartfinaleplek by Euro 2020 behaal nadat hulle die wêreldkampioene [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] uitgeskakel het. Hulle het hierdie prestasie by Euro 2024 herhaal, hierdie keer deur die verdedigende kampioene [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] te klop.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2017996--switzerland-vs-poland/|title=Switzerland-Poland - UEFA EURO 2016|website=[[UEFA]]|access-date=29 November 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2024485--switzerland-vs-spain/|title=Switzerland-Spain - UEFA EURO 2020|website=[[UEFA]]|access-date=29 November 2022}}</ref> Algeheel was Switserland se beste resultaat in ’n amptelike sokkerkompetisie die silwermedalje wat hulle in 1924 behaal het, nadat hulle in die eindstryd van die [[Olimpiese Somerspele 1924|Olimpiese Spele van 1924]] met 3–0 teen [[Uruguaanse nasionale sokkerspan|Uruguay]] verloor het. == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.football.ch/SFV/Nationalteams/A-Team.aspx Amptelike webwerf] * [https://www.rsssf.org/tablesz/zwit-intres.html Lys van wedstryde] {{Commons-kategorie inlyn|Switzerland association football team}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Tsjeggië]] qbrdt6qznvem0k5ka3a1k618xnv433v 1 459758 2889705 2026-04-03T13:20:19Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889705 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459759 2889706 2026-04-03T14:08:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889706 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459760 2889707 2026-04-03T14:08:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889707 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459761 2889708 2026-04-03T14:08:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889708 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459762 2889709 2026-04-03T14:09:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889709 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459763 2889710 2026-04-03T14:09:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889710 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459764 2889711 2026-04-03T14:09:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889711 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459765 2889712 2026-04-03T14:10:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889712 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459766 2889713 2026-04-03T14:10:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889713 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459767 2889714 2026-04-03T14:10:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889714 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459768 2889715 2026-04-03T14:11:07Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Stuur aan na [[Rapid Wene]] 2889715 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Rapid Wene]] igur6g4h4c2ytlelk46m92cm0k2wuag 1 459769 2889716 2026-04-03T14:11:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889716 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459770 2889717 2026-04-03T14:11:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889717 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459771 2889718 2026-04-03T14:12:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889718 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459772 2889719 2026-04-03T14:12:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889719 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459773 2889720 2026-04-03T14:12:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889720 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459774 2889721 2026-04-03T14:13:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889721 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459775 2889722 2026-04-03T14:13:18Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Sportklub Rapid''' (<small>[[Duits|Duitse]] uitspraak:</small> [ʁaˈpiːd]), algemeen bekend as '''Rapid Wien''' of '''Rapid Wene''' in Afrikaans, is ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele sokkerklub wat in die land se hoofstad, [[Wene]], speel. Rapid het die meeste Oostenrykse kampioenskapstitels (32) gewen, insluitend die eerste titel in die seisoen 1911/12, asook ’n Duitse kampioenskap in 1941 tydens [[Anschluss|Nazi-bewind]], hoewel hul stadsmededing...' 2889722 wikitext text/x-wiki '''Sportklub Rapid''' (<small>[[Duits|Duitse]] uitspraak:</small> [ʁaˈpiːd]), algemeen bekend as '''Rapid Wien''' of '''Rapid Wene''' in Afrikaans, is ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele sokkerklub wat in die land se hoofstad, [[Wene]], speel. Rapid het die meeste Oostenrykse kampioenskapstitels (32) gewen, insluitend die eerste titel in die seisoen 1911/12, asook ’n Duitse kampioenskap in 1941 tydens [[Anschluss|Nazi-bewind]], hoewel hul stadsmededinger FK Austria Wene meer gekombineerde liga- en bekertitels gewen het. Hulle deel die eer om nog nooit gerelegeer te wees nie met Austria Wene. Rapid het twee keer die eindstryd van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] bereik, in 1985 en 1996, maar het beide kere verloor. Die klub staan dikwels bekend as ''Die Grün-Weißen'' (Die Groen-Wittes) vanweë sy spankleure, of as ''Hütteldorfer'', met verwysing na die ligging van die Allianz Stadion, wat in Hütteldorf geleë is, deel van die stad se 14de distrik in Penzing. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.skrapid.at/en Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|SK Rapid Wien}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerklubs]] [[Kategorie:Wene]] 9nodjwwe3xddl0797pusxx4ugmrhey0 2889744 2889722 2026-04-03T14:20:03Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889744 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:SK Rapid Wien Logo.svg|150px]] | klubnaam = Rapid Wene | vollenaam = Sportklub Rapid | bynaam = ''Die Grün-Weißen'' (Die Groen-Wittes)<br />''Hütteldorfer''<br />''Rapidler'' | stigting = {{Start date and age|df=yes|1899|01|08}} | stadion = Allianz Stadion, [[Wene]] | kapasiteit = 28 345 | voorsitter = Alexander Wrabetz | afrigter = {{vlagikoon|DEN}} Johannes Hoff Thorup | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | posisie = 5de van 12 | patroon_la1 = _rapidwien2526h | patroon_b1 = _rapidwien2526h | patroon_ra1 = _rapidwien2526h | patroon_sh1 = _rapidwien2526h | patroon_so1 = | linkerarm1 = 009150 | liggaam1 = 009150 | regterarm1 = 009150 | broek1 = 009150 | kouse1 = 009150 | patroon_la2 = _rapidwien2526a | patroon_b2 = _rapidwien2526a | patroon_ra2 = _rapidwien2526a | patroon_sh2 = _rapidwien2526a | patroon_so2 = | linkerarm2 = FE0000 | liggaam2 = FE0000 | regterarm2 = FE0000 | broek2 = FE0000 | kouse2 = FE0000 }} '''Sportklub Rapid''' (<small>[[Duits|Duitse]] uitspraak:</small> [ʁaˈpiːd]), algemeen bekend as '''Rapid Wien''' of '''Rapid Wene''' in Afrikaans, is ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele sokkerklub wat in die land se hoofstad, [[Wene]], speel. Rapid het die meeste Oostenrykse kampioenskapstitels (32) gewen, insluitend die eerste titel in die seisoen 1911/12, asook ’n Duitse kampioenskap in 1941 tydens [[Anschluss|Nazi-bewind]], hoewel hul stadsmededinger FK Austria Wene meer gekombineerde liga- en bekertitels gewen het. Hulle deel die eer om nog nooit gerelegeer te wees nie met Austria Wene. Rapid het twee keer die eindstryd van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] bereik, in 1985 en 1996, maar het beide kere verloor. Die klub staan dikwels bekend as ''Die Grün-Weißen'' (Die Groen-Wittes) vanweë sy spankleure, of as ''Hütteldorfer'', met verwysing na die ligging van die Allianz Stadion, wat in Hütteldorf geleë is, deel van die stad se 14de distrik in Penzing. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.skrapid.at/en Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|SK Rapid Wien}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerklubs]] [[Kategorie:Wene]] 0qh7iqi8dbvyd9j6ck3evnbtido88ev 2889757 2889744 2026-04-03T14:25:24Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889757 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:SK Rapid Wien Logo.svg|150px]] | klubnaam = Rapid Wene | vollenaam = Sportklub Rapid | bynaam = ''Die Grün-Weißen'' (Die Groen-Wittes)<br />''Hütteldorfer''<br />''Rapidler'' | stigting = {{Start date and age|df=yes|1899|01|08}} | stadion = Allianz Stadion, [[Wene]] | kapasiteit = 28 345 | voorsitter = Alexander Wrabetz | afrigter = {{vlagikoon|DEN}} Johannes Hoff Thorup | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | posisie = 5de van 12 | patroon_la1 = _rapidwien2526h | patroon_b1 = _rapidwien2526h | patroon_ra1 = _rapidwien2526h | patroon_sh1 = _rapidwien2526h | patroon_so1 = | linkerarm1 = 009150 | liggaam1 = 009150 | regterarm1 = 009150 | broek1 = 009150 | kouse1 = 009150 | patroon_la2 = _rapidwien2526a | patroon_b2 = _rapidwien2526a | patroon_ra2 = _rapidwien2526a | patroon_sh2 = _rapidwien2526a | patroon_so2 = | linkerarm2 = FE0000 | liggaam2 = FE0000 | regterarm2 = FE0000 | broek2 = FE0000 | kouse2 = FE0000 }} '''Sportklub Rapid''' (<small>[[Duits|Duitse]] uitspraak:</small> [ʁaˈpiːd]), algemeen bekend as '''Rapid Wien''' of '''Rapid Wene''' in Afrikaans, is ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele sokkerklub wat in die land se hoofstad, [[Wene]], speel.<ref>{{Cite web|url=https://groundhopperguides.com/profile-history-rapid-vienna/|title=Groundhopper Soccer Guides {{!}} Groundhopper Guide to SK Rapid Wien|last=Smartt|first=Alethea|date=2021-09-24|website=Groundhopper Soccer Guides|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211213333/https://groundhopperguides.com/profile-history-rapid-vienna/|archive-date=2025-12-11|access-date=2026-04-03}}</ref> Rapid het die meeste Oostenrykse kampioenskapstitels (32) gewen, insluitend die eerste titel in die seisoen 1911/12, asook ’n Duitse kampioenskap in 1941 tydens [[Anschluss|Nazi-bewind]], hoewel hul stadsmededinger FK Austria Wene meer gekombineerde liga- en bekertitels gewen het. Hulle deel die eer om nog nooit gerelegeer te wees nie met Austria Wene. Rapid het twee keer die eindstryd van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] bereik, in 1985 en 1996, maar het beide kere verloor. Die klub staan dikwels bekend as ''Die Grün-Weißen'' (Die Groen-Wittes) vanweë sy spankleure, of as ''Hütteldorfer'', met verwysing na die ligging van die Allianz Stadion, wat in Hütteldorf geleë is, deel van die stad se 14de distrik in Penzing. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.skrapid.at/en Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|SK Rapid Wien}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerklubs]] [[Kategorie:Wene]] 1wim3243n66chdpk0shc9vyv4mprm39 2889758 2889757 2026-04-03T14:26:44Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889758 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:SK Rapid Wien Logo.svg|150px]] | klubnaam = Rapid Wene | vollenaam = Sportklub Rapid | bynaam = ''Die Grün-Weißen'' (Die Groen-Wittes)<br />''Hütteldorfer''<br />''Rapidler'' | stigting = {{Start date and age|df=yes|1899|01|08}} | stadion = Allianz Stadion, [[Wene]] | kapasiteit = 28 345 | voorsitter = Alexander Wrabetz | afrigter = {{vlagikoon|DEN}} Johannes Hoff Thorup | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | posisie = 5de van 12 | patroon_la1 = _rapidwien2526h | patroon_b1 = _rapidwien2526h | patroon_ra1 = _rapidwien2526h | patroon_sh1 = _rapidwien2526h | patroon_so1 = | linkerarm1 = 009150 | liggaam1 = 009150 | regterarm1 = 009150 | broek1 = 009150 | kouse1 = 009150 | patroon_la2 = _rapidwien2526a | patroon_b2 = _rapidwien2526a | patroon_ra2 = _rapidwien2526a | patroon_sh2 = _rapidwien2526a | patroon_so2 = | linkerarm2 = FE0000 | liggaam2 = FE0000 | regterarm2 = FE0000 | broek2 = FE0000 | kouse2 = FE0000 }} '''Sportklub Rapid''' (<small>[[Duits|Duitse]] uitspraak:</small> [ʁaˈpiːd]), algemeen bekend as '''Rapid Wien''' of '''Rapid Wene''' in Afrikaans, is ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele sokkerklub wat in die land se hoofstad, [[Wene]], speel.<ref>{{Cite web|url=https://groundhopperguides.com/profile-history-rapid-vienna/|title=Groundhopper Soccer Guides {{!}} Groundhopper Guide to SK Rapid Wien|last=Smartt|first=Alethea|date=2021-09-24|website=Groundhopper Soccer Guides|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211213333/https://groundhopperguides.com/profile-history-rapid-vienna/|archive-date=2025-12-11|access-date=2026-04-03}}</ref> Rapid het die meeste Oostenrykse kampioenskapstitels (32) gewen, insluitend die eerste titel in die seisoen 1911/12, asook ’n Duitse kampioenskap in 1941 tydens [[Anschluss|Nazi-bewind]], hoewel hul stadsmededinger [[Austria Wene|FK Austria Wene]] meer gekombineerde liga- en bekertitels gewen het. Hulle deel die eer om nog nooit gerelegeer te wees nie met Austria Wene. Rapid het twee keer die eindstryd van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] bereik, in 1985 en 1996, maar het beide kere verloor. Die klub staan dikwels bekend as ''Die Grün-Weißen'' (Die Groen-Wittes) vanweë sy spankleure, of as ''Hütteldorfer'', met verwysing na die ligging van die Allianz Stadion, wat in Hütteldorf geleë is, deel van die stad se 14de distrik in Penzing. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.skrapid.at/en Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|SK Rapid Wien}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerklubs]] [[Kategorie:Wene]] 8reh6n9zknga9faz0aaakg1jt39l7fx 1 459776 2889723 2026-04-03T14:13:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889723 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459777 2889724 2026-04-03T14:13:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889724 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459778 2889725 2026-04-03T14:14:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889725 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459779 2889726 2026-04-03T14:14:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889726 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459780 2889727 2026-04-03T14:14:32Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889727 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459781 2889728 2026-04-03T14:14:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889728 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459782 2889729 2026-04-03T14:15:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889729 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459783 2889730 2026-04-03T14:15:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889730 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459784 2889731 2026-04-03T14:15:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889731 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459785 2889732 2026-04-03T14:15:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889732 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459786 2889733 2026-04-03T14:16:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889733 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459787 2889734 2026-04-03T14:16:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889734 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459788 2889735 2026-04-03T14:16:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889735 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459789 2889736 2026-04-03T14:17:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889736 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459790 2889737 2026-04-03T14:17:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889737 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459791 2889738 2026-04-03T14:17:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889738 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459792 2889739 2026-04-03T14:18:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889739 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459793 2889740 2026-04-03T14:18:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889740 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459794 2889741 2026-04-03T14:18:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889741 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459795 2889742 2026-04-03T14:19:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889742 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459796 2889743 2026-04-03T14:19:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889743 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459797 2889745 2026-04-03T14:20:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889745 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459798 2889746 2026-04-03T14:20:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889746 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459799 2889747 2026-04-03T14:20:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889747 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459800 2889748 2026-04-03T14:20:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889748 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459801 2889749 2026-04-03T14:21:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889749 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459802 2889750 2026-04-03T14:21:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889750 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459803 2889751 2026-04-03T14:22:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889751 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459804 2889752 2026-04-03T14:22:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889752 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459805 2889753 2026-04-03T14:22:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889753 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459806 2889754 2026-04-03T14:22:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889754 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459807 2889755 2026-04-03T14:23:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889755 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459808 2889756 2026-04-03T14:23:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889756 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459809 2889759 2026-04-03T14:38:59Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Austria Wene | beeld = FK Austria Wien logo.svg | vollenaam = Fußballklub Austria Wien AG | bynaam = ''Die Veilchen'' (Die Violettes) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1911|3|15}} | stadion = [[Franz Horr Stadium|Generali Arena]], Wene | kapasiteit = 17 565 | voorsitter = Kurt Gollowitzer | afrigter = [[Stephan Helm]] | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | pos...' 2889759 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Austria Wene | beeld = FK Austria Wien logo.svg | vollenaam = Fußballklub Austria Wien AG | bynaam = ''Die Veilchen'' (Die Violettes) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1911|3|15}} | stadion = [[Franz Horr Stadium|Generali Arena]], Wene | kapasiteit = 17 565 | voorsitter = Kurt Gollowitzer | afrigter = [[Stephan Helm]] | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | posisie = 3de van 12 | patroon_la1 = _austriawien2526h | patroon_b1 = _austriawien2526h | patroon_ra1 = _austriawien2526h | patroon_sh1 = _austriawien2526h | patroon_so1 = _austriawien2526hl | linkerarm1 = 4B0082 | liggaam1 = 4B0082 | regterarm1 = 4B0082 | broek1 = 4B0082 | kouse1 = 4B0082 | patroon_la2 = _austriawien2526a | patroon_b2 = _austriawien2526a | patroon_ra2 = _austriawien2526a | patroon_sh2 = _austriawien2526a | patroon_so2 = _austriawien2526al | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF }} '''Austria Wene''' ([[Duits]]: Fußballklub Austria Wien) ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele [[Sokkerklub|sokkerklub]] uit die hoofstad [[Wene]]. Die klub het die meeste trofeë van enige Oostenrykse klub in die hoogste liga gewen, met 24 Oostenrykse Bundesliga-titels en 27 Oostenrykse Beker-titels. Met 27 oorwinnings in die Oostenrykse Beker en ses in die Oostenrykse Superbeker, is Austria Wien ook die suksesvolste klub in albei hierdie kompetisies. Op Europese vlak het die klub die eindstryd van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] in 1978 gehaal, en die halfeindrondte van die [[UEFA Champions League|Europabeker]] die daaropvolgende seisoen bereik. Die klub speel sy tuiswedstryde in die Franz Horr-stadion, wat sedert 2010 as die Generali Arena bekend staan ná ’n naamregooreenkoms met ’n Italiaanse versekeringsmaatskappy. Saam met hul plaaslike aartsrival het hulle nog nooit uit die hoogste afdeling gedegradeer nie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.skrapid.at/en Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|SK Rapid Wien}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerklubs]] [[Kategorie:Wene]] cqexjw1bbcv2wxaxq1tpvn4ppv8op5u 2889760 2889759 2026-04-03T14:41:16Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889760 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Austria Wene | beeld = [[Lêer:FK Austria Wien logo.svg|150px]] | vollenaam = Fußballklub Austria Wien AG | bynaam = ''Die Veilchen'' (Die Violettes) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1911|3|15}} | stadion = Franz Horr Stadium, [[Wene]] | kapasiteit = 17 565 | voorsitter = Kurt Gollowitzer | afrigter = Stephan Helm | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | posisie = 3de van 12 | linkerarm1 = 4B0082 | liggaam1 = 4B0082 | regterarm1 = 4B0082 | broek1 = 4B0082 | kouse1 = 4B0082 | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF }} '''Austria Wene''' ([[Duits]]: Fußballklub Austria Wien) ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] uit die hoofstad [[Wene]]. Die klub het die meeste trofeë van enige Oostenrykse klub in die hoogste liga gewen, met 24 Oostenrykse Bundesliga-titels en 27 Oostenrykse Beker-titels. Met 27 oorwinnings in die Oostenrykse Beker en ses in die Oostenrykse Superbeker, is Austria Wien ook die suksesvolste klub in albei hierdie kompetisies. Op Europese vlak het die klub die eindstryd van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] in 1978 gehaal, en die halfeindrondte van die [[UEFA Champions League|Europabeker]] die daaropvolgende seisoen bereik. Die klub speel sy tuiswedstryde in die Franz Horr-stadion, wat sedert 2010 as die Generali Arena bekend staan ná ’n naamregooreenkoms met ’n Italiaanse versekeringsmaatskappy. Saam met hul plaaslike aartsrival het hulle nog nooit uit die hoogste afdeling gedegradeer nie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.skrapid.at/en Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|SK Rapid Wien}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerklubs]] [[Kategorie:Wene]] o85u0szm0vh940m5fmx829av9rzzui1 2889762 2889760 2026-04-03T14:44:57Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889762 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Austria Wene | beeld = [[Lêer:FK Austria Wien logo.svg|150px]] | vollenaam = Fußballklub Austria Wien AG | bynaam = ''Die Veilchen'' (Die Violettes) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1911|3|15}} | stadion = Franz-Horr-Stadion, [[Wene]] | kapasiteit = 17 565 | voorsitter = Kurt Gollowitzer | afrigter = Stephan Helm | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | posisie = 3de van 12 | linkerarm1 = 4B0082 | liggaam1 = 4B0082 | regterarm1 = 4B0082 | broek1 = 4B0082 | kouse1 = 4B0082 | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF }} '''Austria Wene''' ([[Duits]]: Fußballklub Austria Wien) ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] uit die hoofstad [[Wene]]. Die klub het die meeste trofeë van enige Oostenrykse klub in die hoogste liga gewen, met 24 Oostenrykse Bundesliga-titels en 27 Oostenrykse Beker-titels. Met 27 oorwinnings in die Oostenrykse Beker en ses in die Oostenrykse Superbeker, is Austria Wien ook die suksesvolste klub in albei hierdie kompetisies. Op Europese vlak het die klub die eindstryd van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] in 1978 gehaal, en die halfeindrondte van die [[UEFA Champions League|Europabeker]] die daaropvolgende seisoen bereik. Die klub speel sy tuiswedstryde in die Franz Horr-stadion, wat sedert 2010 as die Generali Arena bekend staan ná ’n naamregooreenkoms met ’n Italiaanse versekeringsmaatskappy. Saam met hul plaaslike aartsrival het hulle nog nooit uit die hoogste afdeling gedegradeer nie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.skrapid.at/en Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|SK Rapid Wien}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerklubs]] [[Kategorie:Wene]] 3s2jmobe6zht3in092ptcgwl1lj9ymb 2889763 2889762 2026-04-03T14:45:38Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889763 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Austria Wene | beeld = [[Lêer:FK Austria Wien logo.svg|150px]] | vollenaam = Fußballklub Austria Wien AG | bynaam = ''Die Veilchen'' (Die Violettes) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1911|3|15}} | stadion = Franz-Horr-Stadion, [[Wene]] | kapasiteit = 17 565 | voorsitter = Kurt Gollowitzer | afrigter = Stephan Helm | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | posisie = 3de van 12 | linkerarm1 = 4B0082 | liggaam1 = 4B0082 | regterarm1 = 4B0082 | broek1 = 4B0082 | kouse1 = 4B0082 | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF }} '''Austria Wene''' ([[Duits]]: Fußballklub Austria Wien) ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] uit die hoofstad [[Wene]].<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/austria-wien.html|title=FK Austria Wien - history and facts|website=www.footballhistory.org|access-date=2026-04-03}}</ref> Die klub het die meeste trofeë van enige Oostenrykse klub in die hoogste liga gewen, met 24 Oostenrykse Bundesliga-titels en 27 Oostenrykse Beker-titels. Met 27 oorwinnings in die Oostenrykse Beker en ses in die Oostenrykse Superbeker, is Austria Wien ook die suksesvolste klub in albei hierdie kompetisies. Op Europese vlak het die klub die eindstryd van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] in 1978 gehaal, en die halfeindrondte van die [[UEFA Champions League|Europabeker]] die daaropvolgende seisoen bereik. Die klub speel sy tuiswedstryde in die Franz Horr-stadion, wat sedert 2010 as die Generali Arena bekend staan ná ’n naamregooreenkoms met ’n Italiaanse versekeringsmaatskappy. Saam met hul plaaslike aartsrival het hulle nog nooit uit die hoogste afdeling gedegradeer nie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.skrapid.at/en Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|SK Rapid Wien}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerklubs]] [[Kategorie:Wene]] 3ru5pbyd11tp0bxru1dtuq947us896k 2889764 2889763 2026-04-03T14:46:34Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889764 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Austria Wene | beeld = [[Lêer:FK Austria Wien logo.svg|150px]] | vollenaam = Fußballklub Austria Wien AG | bynaam = ''Die Veilchen'' (Die Violettes) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1911|3|15}} | stadion = Franz-Horr-Stadion, [[Wene]] | kapasiteit = 17 565 | voorsitter = Kurt Gollowitzer | afrigter = Stephan Helm | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | posisie = 3de van 12 | linkerarm1 = 4B0082 | liggaam1 = 4B0082 | regterarm1 = 4B0082 | broek1 = 4B0082 | kouse1 = 4B0082 | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF }} '''Austria Wene''' ([[Duits]]: Fußballklub Austria Wien) is ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] uit die hoofstad [[Wene]].<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/austria-wien.html|title=FK Austria Wien - history and facts|website=www.footballhistory.org|access-date=2026-04-03}}</ref> Die klub het die meeste trofeë van enige Oostenrykse klub in die hoogste liga gewen, met 24 Oostenrykse Bundesliga-titels en 27 Oostenrykse Beker-titels. Met 27 oorwinnings in die Oostenrykse Beker en ses in die Oostenrykse Superbeker, is Austria Wien ook die suksesvolste klub in albei hierdie kompetisies. Op Europese vlak het die klub die eindstryd van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] in 1978 gehaal, en die halfeindrondte van die [[UEFA Champions League|Europabeker]] die daaropvolgende seisoen bereik. Die klub speel sy tuiswedstryde in die Franz Horr-stadion, wat sedert 2010 as die Generali Arena bekend staan ná ’n naamregooreenkoms met ’n Italiaanse versekeringsmaatskappy. Saam met hul plaaslike aartsrival het hulle nog nooit uit die hoogste afdeling gedegradeer nie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.skrapid.at/en Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|SK Rapid Wien}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerklubs]] [[Kategorie:Wene]] od8rheuuub5kohrfacow6pgdjessmlp 1 459810 2889761 2026-04-03T14:42:55Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889761 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459811 2889766 2026-04-03T14:53:10Z Gaius le Roux 203341 Ek het 'n nuwe artikel geskep. 2889766 wikitext text/x-wiki Allan en Malcolm Loughead (uitgespreek “Lockheed”) het hulle eerste vliegtuig (die model G-seevliegtuig) in 1913 vervaardig en die Loughead Aircraft Manufacturing Company in 1916 by Santa Barbara in Kalifornië gestig (tweemotorige F-1-vliegboot, S-1-skulp-rompdubbelvlerkvliegtuig gebou). Laasgenoemde maatskappy is in 1921 gelikwideer en die Lockheed Aircraft Company van Hollywood is in 1926 opgerig en het die Northrop-ontwerpte hoëvlerk-Vega vanaf 1925 vervaardig. Die maatskappy is in 1928 na Burbank verskuif. Lockheed het in 1929 deel van die Detroit Aircraft Corporation geword, wat ’n multimaatskappyliggaam was wat in 1931 bankrot gespeel het. Die Loughead-broers het Lockheed verlaat en die Lockheed Brothers Aircraft Corporation gevorm. Lockheed is deur Robert E Cross en Lloyd Stearman vir ’n konsortium gekoop en sake is onder die ou naam hervat.<ref name=":0">{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=First published March 1979 Reprinted August 1979 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |pages=214, 215 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA9088143&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=00256501&sw=w&p=AONE&userGroupName=anon%7E23bee57f&aty=open-web-entry#:~:text=Thirteen%20years%20after%20the%20Wright,as%20full%2Dtime%20auto%20mechanics|title=Lockheed: a legacy of speed|last=Siuru and Lockheed|first=Bill and Allan|date=May 1990|website=Gale Gale Academic OneFile|access-date=11 March 2026}}</ref> == Geselekteerde produkte wat die Lockheed Aircraft Corporation vervaardig het == * 10A Electra (tweemotorige hoëspoedmetaallynvliegtuig met vrydraende lae vlerke; eerste vlug Februarie 1934; Augustus 1934 in diens by Northwest Airlines) * L.12 Electra  (1936 sy verskyning gemaak; kleiner as die L.10, maar vinniger) * L.14 Super-Electra, wat ’n kleiner, luukse variant was van die L.10A (die Britse Koninklike Lugmag het in 1938 altesaam 250 bomwerpervariante van die 14 aangekoop, die Hudson genoem; eerste L.14 het op 29 Julie 1937 gevlieg) * L.18 Lodestar (eerste keer op 21 September 1939 gevlieg) * P-38 Lightning (XP-38-prototipe eerste keer op 27 Januarie 1939 gevlieg) * Lockheed PV, B-34, B-37 Ventura (1941, bomwerpervariant van die Model 18; eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg) * vloot-PV-1 (1942), * PV-2 Harpoon (1943) * Constellation en Super Constellation (prototipe eerste keer op 9 Januarie 1943 gevlieg; deur verskillende iterasies: van die L-49 tot die L-049 tot die L-649 tot die L-749 tot die L-1049 Super Constellation; die eerste prototipe Super Constellation het die eerste keer op 13 Oktober 1950 gevlieg) * P-2 Neptune (eerste prototipe het in 1945 gevlieg; Lockheed het kontrakte vir die P2V-1- tot die P2V-7-weergawe ontvang; daarna is die tipe in die P-2-kategorie hernoem; maritieme verkenningsvliegtuig) * P-80 Shooting Star (werk aan die eerste prototipe het in Augustus 1943 begin, die eerste vlug het op 9 Januarie 1944 plaasgevind; daar is in Desember 1945 begin om frontlinie-eskaders van die USAAF toe te rus; P-80 in 1948 na F-80 verander) * T-33A Shooting Star (TF-80C-tweesitplekopleidingsvliegtuig het uit die P-80 Shooting Star voortgevloei, die eerste van hulle het op 22 Maart 1948 gevlieg; designasie Mei 1949 na T-33A verander; as die USAF se standaardstraalopleidingsvliegtuig aanvaar) * F-94 Starfire (aflewerings van produksie-F-94A’s het in Junie 1950 begin) * F-104 Starfighter (die eerste van die twee XF-104-prototipes het op 28 Februarie 1954 gevlieg; die eerste produksie-F-104A’s het op 26 Januarie 1958 in diens gekom) * U-2-spioenasievliegtuig (die eerste vlug van die U-2 het op of ongeveer 1 Augustus 1955 plaasgevind; verskillende variante is gebou) * JetStar (hy het vir die eerste keer op 4 September 1957 gevlieg, is ’n straalaangedrewe utiliteitstransportvliegtuig; die JetStar II het vir die eerste keer in produksieformaat op 18 Augustus 1976 gevlieg) * L.188 Electra (die eerste prototipe het op 6 Desember 1957 gevlieg, hy het vier turboskroefenjins; die Orion het uit hom ontstaan; die CP-140 Aurora het uit die Orion ontwikkel) * Orion (daar is in April 1958 aangekondig dat Lockheed 'n kompetisie vir 'n VSA-vloot-“gebruiksgereed”-teenduikboot-oorlogvoeringvliegtuig gewen het) * C-130 Hercules (Lockheed het op 11 Julie 1951 'n kontrak vir twee YC-130-prototipes ontvang, die eerste van hulle het sy nooiensvlug op 23 Augustus 1954 gehad; verskeie variante is gebou) * SR-71A (verkenningsvliegtuig, is uit die YF-12C ontwikkel en die eerste een het op 22 Desember 1964 gevlieg) * C-141 Starlifter (die konstruksie van die eerste vyf C-141A’s is op 16 Augustus 1961 gekontrakteer; die tipe het in Oktober 1964 in diens by die Amerikaanse Lugmag gekom) * C-5A Galaxy (Lockheed is in 1965 as hoofkontrakteur vir 'n nuwe baie groot logistieke transportvliegtuig gekies; konstruksie het in Augustus 1966 begin, die eerste vlug het op 30 Junie 1968 plaasgevind; die aflewering van die eerste 81 C-5A’s is in Mei 1973 voltooi) * L-1011 Tristar-wyeromppassierstraler (die konstruksie van die prototipe het in Maart 1969 begin, hy het vir die eerste keer op 16 November 1970 gevlieg; die eerste aflewerings was in April 1972) * S-3A Viking-vliegdekskipteendookbuitvliegtuig (Lockheed is op 4 Augustus 1969 'n kontrak toegeken vir die konstruksie en ontwikkeling van hierdie tipe; die prototipe S-3A het vir die eerste keer op 21 Januarie 1972 gevlieg) Hierdie paragraaf is op ''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'' en ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'' gegrond.<ref name=":0" /> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=581 to 584; 593 to 609 |language=en}}</ref> ros6a03ilffgtjf5f5amqe0538nitq0 2889767 2889766 2026-04-03T14:54:39Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2889767 wikitext text/x-wiki Allan en Malcolm Loughead (uitgespreek “Lockheed”) het hulle eerste vliegtuig (die model G-seevliegtuig) in 1913 vervaardig en die Loughead Aircraft Manufacturing Company in 1916 by Santa Barbara in Kalifornië gestig (tweemotorige F-1-vliegboot, S-1-skulp-rompdubbelvlerkvliegtuig gebou). Laasgenoemde maatskappy is in 1921 gelikwideer en die Lockheed Aircraft Company van Hollywood is in 1926 opgerig en het die Northrop-ontwerpte hoëvlerk-Vega vanaf 1925 vervaardig. Die maatskappy is in 1928 na Burbank verskuif. Lockheed het in 1929 deel van die Detroit Aircraft Corporation geword, wat ’n multimaatskappyliggaam was wat in 1931 bankrot gespeel het. Die Loughead-broers het Lockheed verlaat en die Lockheed Brothers Aircraft Corporation gevorm. Lockheed is deur Robert E Cross en Lloyd Stearman vir ’n konsortium gekoop en sake is onder die ou naam hervat.<ref name=":0">{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=First published March 1979 Reprinted August 1979 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |pages=214, 215 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA9088143&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=00256501&sw=w&p=AONE&userGroupName=anon%7E23bee57f&aty=open-web-entry#:~:text=Thirteen%20years%20after%20the%20Wright,as%20full%2Dtime%20auto%20mechanics|title=Lockheed: a legacy of speed|last=Siuru and Lockheed|first=Bill and Allan|date=May 1990|website=Gale Gale Academic OneFile|access-date=11 March 2026}}</ref> == Geselekteerde produkte wat die Lockheed Aircraft Corporation vervaardig het == * 10A Electra (tweemotorige hoëspoedmetaallynvliegtuig met vrydraende lae vlerke; eerste vlug Februarie 1934; Augustus 1934 in diens by Northwest Airlines) * L.12 Electra  (1936 sy verskyning gemaak; kleiner as die L.10, maar vinniger) * L.14 Super-Electra, wat ’n kleiner, luukse variant was van die L.10A (die Britse Koninklike Lugmag het in 1938 altesaam 250 bomwerpervariante van die 14 aangekoop, die Hudson genoem; eerste L.14 het op 29 Julie 1937 gevlieg) * L.18 Lodestar (eerste keer op 21 September 1939 gevlieg) * P-38 Lightning (XP-38-prototipe eerste keer op 27 Januarie 1939 gevlieg) * Lockheed PV, B-34, B-37 Ventura (1941, bomwerpervariant van die Model 18; eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg) * vloot-PV-1 (1942), * PV-2 Harpoon (1943) * Constellation en Super Constellation (prototipe eerste keer op 9 Januarie 1943 gevlieg; deur verskillende iterasies: van die L-49 tot die L-049 tot die L-649 tot die L-749 tot die L-1049 Super Constellation; die eerste prototipe Super Constellation het die eerste keer op 13 Oktober 1950 gevlieg) * P-2 Neptune (eerste prototipe het in 1945 gevlieg; Lockheed het kontrakte vir die P2V-1- tot die P2V-7-weergawe ontvang; daarna is die tipe in die P-2-kategorie hernoem; maritieme verkenningsvliegtuig) * P-80 Shooting Star (werk aan die eerste prototipe het in Augustus 1943 begin, die eerste vlug het op 9 Januarie 1944 plaasgevind; daar is in Desember 1945 begin om frontlinie-eskaders van die USAAF toe te rus; P-80 in 1948 na F-80 verander) * T-33A Shooting Star (TF-80C-tweesitplekopleidingsvliegtuig het uit die P-80 Shooting Star voortgevloei, die eerste van hulle het op 22 Maart 1948 gevlieg; designasie Mei 1949 na T-33A verander; as die USAF se standaardstraalopleidingsvliegtuig aanvaar) * F-94 Starfire (aflewerings van produksie-F-94A’s het in Junie 1950 begin) * F-104 Starfighter (die eerste van die twee XF-104-prototipes het op 28 Februarie 1954 gevlieg; die eerste produksie-F-104A’s het op 26 Januarie 1958 in diens gekom) * U-2-spioenasievliegtuig (die eerste vlug van die U-2 het op of ongeveer 1 Augustus 1955 plaasgevind; verskillende variante is gebou) * JetStar (hy het vir die eerste keer op 4 September 1957 gevlieg, is ’n straalaangedrewe utiliteitstransportvliegtuig; die JetStar II het vir die eerste keer in produksieformaat op 18 Augustus 1976 gevlieg) * L.188 Electra (die eerste prototipe het op 6 Desember 1957 gevlieg, hy het vier turboskroefenjins; die Orion het uit hom ontstaan; die CP-140 Aurora het uit die Orion ontwikkel) * Orion (daar is in April 1958 aangekondig dat Lockheed 'n kompetisie vir 'n VSA-vloot-“gebruiksgereed”-teenduikboot-oorlogvoeringvliegtuig gewen het) * C-130 Hercules (Lockheed het op 11 Julie 1951 'n kontrak vir twee YC-130-prototipes ontvang, die eerste van hulle het sy nooiensvlug op 23 Augustus 1954 gehad; verskeie variante is gebou) * SR-71A (verkenningsvliegtuig, is uit die YF-12C ontwikkel en die eerste een het op 22 Desember 1964 gevlieg) * C-141 Starlifter (die konstruksie van die eerste vyf C-141A’s is op 16 Augustus 1961 gekontrakteer; die tipe het in Oktober 1964 in diens by die Amerikaanse Lugmag gekom) * C-5A Galaxy (Lockheed is in 1965 as hoofkontrakteur vir 'n nuwe baie groot logistieke transportvliegtuig gekies; konstruksie het in Augustus 1966 begin, die eerste vlug het op 30 Junie 1968 plaasgevind; die aflewering van die eerste 81 C-5A’s is in Mei 1973 voltooi) * L-1011 Tristar-wyeromppassierstraler (die konstruksie van die prototipe het in Maart 1969 begin, hy het vir die eerste keer op 16 November 1970 gevlieg; die eerste aflewerings was in April 1972) * S-3A Viking-vliegdekskipteendookbuitvliegtuig (Lockheed is op 4 Augustus 1969 'n kontrak toegeken vir die konstruksie en ontwikkeling van hierdie tipe; die prototipe S-3A het vir die eerste keer op 21 Januarie 1972 gevlieg) Hierdie paragraaf is op ''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'' en ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'' gegrond.<ref name=":0" /> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=581 to 584; 593 to 609 |language=en}}</ref> == Bronverwysings == 8ex617aj336bouvf3iek5oq1u96tvsj 2889774 2889767 2026-04-03T15:25:51Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. 2889774 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Riveter at Lockheed Aircraft Corporation, Burbank, California, 1940-1945 (3660778018).jpg|duimnael|309x309px|Klinkwerker besig by Lockheed Aircraft Corporation in Burbank in Kalifornië.]] Allan en Malcolm Loughead (uitgespreek “Lockheed”) het hulle eerste vliegtuig (die model G-seevliegtuig) in 1913 vervaardig en die Loughead Aircraft Manufacturing Company in 1916 by Santa Barbara in Kalifornië gestig (tweemotorige F-1-vliegboot, S-1-skulp-rompdubbelvlerkvliegtuig gebou). Laasgenoemde maatskappy is in 1921 gelikwideer en die Lockheed Aircraft Company van Hollywood is in 1926 opgerig en het die Northrop-ontwerpte hoëvlerk-Vega vanaf 1925 vervaardig. Die maatskappy is in 1928 na Burbank verskuif. Lockheed het in 1929 deel van die Detroit Aircraft Corporation geword, wat ’n multimaatskappyliggaam was wat in 1931 bankrot gespeel het. Die Loughead-broers het Lockheed verlaat en die Lockheed Brothers Aircraft Corporation gevorm. Lockheed is deur Robert E Cross en Lloyd Stearman vir ’n konsortium gekoop en sake is onder die ou naam hervat.<ref name=":0">{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=First published March 1979 Reprinted August 1979 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |pages=214, 215 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA9088143&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=00256501&sw=w&p=AONE&userGroupName=anon%7E23bee57f&aty=open-web-entry#:~:text=Thirteen%20years%20after%20the%20Wright,as%20full%2Dtime%20auto%20mechanics|title=Lockheed: a legacy of speed|last=Siuru and Lockheed|first=Bill and Allan|date=May 1990|website=Gale Gale Academic OneFile|access-date=11 March 2026}}</ref> == Geselekteerde produkte wat die Lockheed Aircraft Corporation vervaardig het == * 10A Electra (tweemotorige hoëspoedmetaallynvliegtuig met vrydraende lae vlerke; eerste vlug Februarie 1934; Augustus 1934 in diens by Northwest Airlines) * [[Lêer:Lockheed PV-1 Ventura in flight, circa in late 1943 (NH 94917).jpg|duimnael|250x250px|Lockheed PV-1 Ventura in vlug in ongeveer laat-1943.]]L.12 Electra  (1936 sy verskyning gemaak; kleiner as die L.10, maar vinniger) * L.14 Super-Electra, wat ’n kleiner, luukse variant was van die L.10A (die Britse Koninklike Lugmag het in 1938 altesaam 250 bomwerpervariante van die 14 aangekoop, die Hudson genoem; eerste L.14 het op 29 Julie 1937 gevlieg) * L.18 Lodestar (eerste keer op 21 September 1939 gevlieg) * P-38 Lightning (XP-38-prototipe eerste keer op 27 Januarie 1939 gevlieg) * Lockheed PV, B-34, B-37 Ventura (1941, bomwerpervariant van die Model 18; eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg) * vloot-PV-1 (1942), * PV-2 Harpoon (1943) * Constellation en Super Constellation (prototipe eerste keer op 9 Januarie 1943 gevlieg; deur verskillende iterasies: van die L-49 tot die L-049 tot die L-649 tot die L-749 tot die L-1049 Super Constellation; die eerste prototipe Super Constellation het die eerste keer op 13 Oktober 1950 gevlieg) * P-2 Neptune (eerste prototipe het in 1945 gevlieg; Lockheed het kontrakte vir die P2V-1- tot die P2V-7-weergawe ontvang; daarna is die tipe in die P-2-kategorie hernoem; maritieme verkenningsvliegtuig) * [[Lêer:Lockheed P-80 Shooting Star at the National Air Races in Cleveland, Ohio (GRC-1946-C-15737).jpg|duimnael|250x250px|Lockheed P-80 Shooting Star by die Nasionale Wedrenne in Cleveland, Ohio.]]P-80 Shooting Star (werk aan die eerste prototipe het in Augustus 1943 begin, die eerste vlug het op 9 Januarie 1944 plaasgevind; daar is in Desember 1945 begin om frontlinie-eskaders van die USAAF toe te rus; P-80 in 1948 na F-80 verander) * T-33A Shooting Star (TF-80C-tweesitplekopleidingsvliegtuig het uit die P-80 Shooting Star voortgevloei, die eerste van hulle het op 22 Maart 1948 gevlieg; designasie Mei 1949 na T-33A verander; as die USAF se standaardstraalopleidingsvliegtuig aanvaar) * F-94 Starfire (aflewerings van produksie-F-94A’s het in Junie 1950 begin) * F-104 Starfighter (die eerste van die twee XF-104-prototipes het op 28 Februarie 1954 gevlieg; die eerste produksie-F-104A’s het op 26 Januarie 1958 in diens gekom) * U-2-spioenasievliegtuig (die eerste vlug van die U-2 het op of ongeveer 1 Augustus 1955 plaasgevind; verskillende variante is gebou) * JetStar (hy het vir die eerste keer op 4 September 1957 gevlieg, is ’n straalaangedrewe utiliteitstransportvliegtuig; die JetStar II het vir die eerste keer in produksieformaat op 18 Augustus 1976 gevlieg) * L.188 Electra (die eerste prototipe het op 6 Desember 1957 gevlieg, hy het vier turboskroefenjins; die Orion het uit hom ontstaan; die CP-140 Aurora het uit die Orion ontwikkel) * Orion (daar is in April 1958 aangekondig dat Lockheed 'n kompetisie vir 'n VSA-vloot-“gebruiksgereed”-teenduikboot-oorlogvoeringvliegtuig gewen het) * C-130 Hercules (Lockheed het op 11 Julie 1951 'n kontrak vir twee YC-130-prototipes ontvang, die eerste van hulle het sy nooiensvlug op 23 Augustus 1954 gehad; verskeie variante is gebou) * SR-71A (verkenningsvliegtuig, is uit die YF-12C ontwikkel en die eerste een het op 22 Desember 1964 gevlieg) * C-141 Starlifter (die konstruksie van die eerste vyf C-141A’s is op 16 Augustus 1961 gekontrakteer; die tipe het in Oktober 1964 in diens by die Amerikaanse Lugmag gekom) * C-5A Galaxy (Lockheed is in 1965 as hoofkontrakteur vir 'n nuwe baie groot logistieke transportvliegtuig gekies; konstruksie het in Augustus 1966 begin, die eerste vlug het op 30 Junie 1968 plaasgevind; die aflewering van die eerste 81 C-5A’s is in Mei 1973 voltooi) * L-1011 Tristar-wyeromppassierstraler (die konstruksie van die prototipe het in Maart 1969 begin, hy het vir die eerste keer op 16 November 1970 gevlieg; die eerste aflewerings was in April 1972) * S-3A Viking-vliegdekskipteendookbuitvliegtuig (Lockheed is op 4 Augustus 1969 'n kontrak toegeken vir die konstruksie en ontwikkeling van hierdie tipe; die prototipe S-3A het vir die eerste keer op 21 Januarie 1972 gevlieg) Hierdie paragraaf is op ''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'' en ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'' gegrond.<ref name=":0" /> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=581 to 584; 593 to 609 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed L-1011-1 Tristar, Lockheed JP5893645.jpg|geen|duimnael|250x250px|Lockheed Tristar]] == Bronverwysings == jv3yppmqx3vxlwr8cclgx3wz9tdltum 2889887 2889774 2026-04-04T04:25:39Z Gaius le Roux 203341 Ek het twee sinne en 'n bronverwysing bygevoeg. 2889887 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Riveter at Lockheed Aircraft Corporation, Burbank, California, 1940-1945 (3660778018).jpg|duimnael|309x309px|Klinkwerker besig by Lockheed Aircraft Corporation in Burbank in Kalifornië.]] Allan en Malcolm Loughead (uitgespreek “Lockheed”) het hulle eerste vliegtuig (die model G-seevliegtuig) in 1913 vervaardig en die Loughead Aircraft Manufacturing Company in 1916 by Santa Barbara in Kalifornië gestig (tweemotorige F-1-vliegboot, S-1-skulp-romp-dubbelvlerkvliegtuig gebou). Laasgenoemde maatskappy is in 1921 gelikwideer en die Lockheed Aircraft Company van Hollywood is in 1926 opgerig en het die Northrop-ontwerpte hoëvlerk-Vega vanaf 1925 vervaardig. Die maatskappy is in 1928 na Burbank verskuif. Lockheed het in 1929 deel van die Detroit Aircraft Corporation geword, wat ’n multimaatskappyliggaam was wat in 1931 bankrot gespeel het. Die Loughead-broers het Lockheed verlaat en die Lockheed Brothers Aircraft Corporation gevorm. Lockheed is deur Robert E Cross en Lloyd Stearman vir ’n konsortium gekoop en sake is onder die ou naam hervat. Lockheed se bates en produksiefasiliteite is teen 1938 uitgebrei. ’n Nuwe administrasiesentrum en ingenieurskantoor is betrek <ref name=":0">{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=First published March 1979 Reprinted August 1979 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |pages=214, 215 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA9088143&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=00256501&sw=w&p=AONE&userGroupName=anon%7E23bee57f&aty=open-web-entry#:~:text=Thirteen%20years%20after%20the%20Wright,as%20full%2Dtime%20auto%20mechanics|title=Lockheed: a legacy of speed|last=Siuru and Lockheed|first=Bill and Allan|date=May 1990|website=Gale Gale Academic OneFile|access-date=11 March 2026}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |pages=10 |language=en}}</ref> == Geselekteerde produkte wat die Lockheed Aircraft Corporation vervaardig het == * 10A Electra (tweemotorige hoëspoedmetaallynvliegtuig met vrydraende lae vlerke; eerste vlug Februarie 1934; Augustus 1934 in diens by Northwest Airlines) * [[Lêer:Lockheed PV-1 Ventura in flight, circa in late 1943 (NH 94917).jpg|duimnael|250x250px|Lockheed PV-1 Ventura in vlug in ongeveer laat-1943.]]L.12 Electra  (1936 sy verskyning gemaak; kleiner as die L.10, maar vinniger) * L.14 Super-Electra, wat ’n kleiner, luukse variant was van die L.10A (die Britse Koninklike Lugmag het in 1938 altesaam 250 bomwerpervariante van die 14 aangekoop, die Hudson genoem; eerste L.14 het op 29 Julie 1937 gevlieg) * L.18 Lodestar (eerste keer op 21 September 1939 gevlieg) * P-38 Lightning (XP-38-prototipe eerste keer op 27 Januarie 1939 gevlieg) * Lockheed PV, B-34, B-37 Ventura (1941, bomwerpervariant van die Model 18; eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg) * vloot-PV-1 (1942), * PV-2 Harpoon (1943) * Constellation en Super Constellation (prototipe eerste keer op 9 Januarie 1943 gevlieg; deur verskillende iterasies: van die L-49 tot die L-049 tot die L-649 tot die L-749 tot die L-1049 Super Constellation; die eerste prototipe Super Constellation het die eerste keer op 13 Oktober 1950 gevlieg) * P-2 Neptune (eerste prototipe het in 1945 gevlieg; Lockheed het kontrakte vir die P2V-1- tot die P2V-7-weergawe ontvang; daarna is die tipe in die P-2-kategorie hernoem; maritieme verkenningsvliegtuig) * [[Lêer:Lockheed P-80 Shooting Star at the National Air Races in Cleveland, Ohio (GRC-1946-C-15737).jpg|duimnael|250x250px|Lockheed P-80 Shooting Star by die Nasionale Wedrenne in Cleveland, Ohio.]]P-80 Shooting Star (werk aan die eerste prototipe het in Augustus 1943 begin, die eerste vlug het op 9 Januarie 1944 plaasgevind; daar is in Desember 1945 begin om frontlinie-eskaders van die USAAF toe te rus; P-80 in 1948 na F-80 verander) * T-33A Shooting Star (TF-80C-tweesitplekopleidingsvliegtuig het uit die P-80 Shooting Star voortgevloei, die eerste van hulle het op 22 Maart 1948 gevlieg; designasie Mei 1949 na T-33A verander; as die USAF se standaardstraalopleidingsvliegtuig aanvaar) * F-94 Starfire (aflewerings van produksie-F-94A’s het in Junie 1950 begin) * F-104 Starfighter (die eerste van die twee XF-104-prototipes het op 28 Februarie 1954 gevlieg; die eerste produksie-F-104A’s het op 26 Januarie 1958 in diens gekom) * U-2-spioenasievliegtuig (die eerste vlug van die U-2 het op of ongeveer 1 Augustus 1955 plaasgevind; verskillende variante is gebou) * JetStar (hy het vir die eerste keer op 4 September 1957 gevlieg, is ’n straalaangedrewe utiliteitstransportvliegtuig; die JetStar II het vir die eerste keer in produksieformaat op 18 Augustus 1976 gevlieg) * L.188 Electra (die eerste prototipe het op 6 Desember 1957 gevlieg, hy het vier turboskroefenjins; die Orion het uit hom ontstaan; die CP-140 Aurora het uit die Orion ontwikkel) * Orion (daar is in April 1958 aangekondig dat Lockheed 'n kompetisie vir 'n VSA-vloot-“gebruiksgereed”-teenduikboot-oorlogvoeringvliegtuig gewen het) * C-130 Hercules (Lockheed het op 11 Julie 1951 'n kontrak vir twee YC-130-prototipes ontvang, die eerste van hulle het sy nooiensvlug op 23 Augustus 1954 gehad; verskeie variante is gebou) * SR-71A (verkenningsvliegtuig, is uit die YF-12C ontwikkel en die eerste een het op 22 Desember 1964 gevlieg) * C-141 Starlifter (die konstruksie van die eerste vyf C-141A’s is op 16 Augustus 1961 gekontrakteer; die tipe het in Oktober 1964 in diens by die Amerikaanse Lugmag gekom) * C-5A Galaxy (Lockheed is in 1965 as hoofkontrakteur vir 'n nuwe baie groot logistieke transportvliegtuig gekies; konstruksie het in Augustus 1966 begin, die eerste vlug het op 30 Junie 1968 plaasgevind; die aflewering van die eerste 81 C-5A’s is in Mei 1973 voltooi) * L-1011 Tristar-wyeromppassierstraler (die konstruksie van die prototipe het in Maart 1969 begin, hy het vir die eerste keer op 16 November 1970 gevlieg; die eerste aflewerings was in April 1972) * S-3A Viking-vliegdekskipteendookbuitvliegtuig (Lockheed is op 4 Augustus 1969 'n kontrak toegeken vir die konstruksie en ontwikkeling van hierdie tipe; die prototipe S-3A het vir die eerste keer op 21 Januarie 1972 gevlieg) Hierdie paragraaf is op ''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'' en ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'' gegrond.<ref name=":0" /> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=581 to 584; 593 to 609 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed L-1011-1 Tristar, Lockheed JP5893645.jpg|geen|duimnael|250x250px|Lockheed Tristar]] == Bronverwysings == ipd2h0ugzxr1n23k1hl98emad0ppwz2 2889899 2889887 2026-04-04T07:52:27Z Aliwal2012 39067 verbeter verwysings 2889899 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Riveter at Lockheed Aircraft Corporation, Burbank, California, 1940-1945 (3660778018).jpg|duimnael|309x309px|Klinkwerker besig by Lockheed Aircraft Corporation in Burbank in Kalifornië.]] Allan en Malcolm Loughead (uitgespreek “Lockheed”) het hulle eerste vliegtuig (die model G-seevliegtuig) in 1913 vervaardig en die Loughead Aircraft Manufacturing Company in 1916 by Santa Barbara in Kalifornië gestig (tweemotorige F-1-vliegboot, S-1-skulp-romp-dubbelvlerkvliegtuig gebou). Laasgenoemde maatskappy is in 1921 gelikwideer en die Lockheed Aircraft Company van Hollywood is in 1926 opgerig en het die Northrop-ontwerpte hoëvlerk-Vega vanaf 1925 vervaardig. Die maatskappy is in 1928 na Burbank verskuif. Lockheed het in 1929 deel van die Detroit Aircraft Corporation geword, wat ’n multimaatskappyliggaam was wat in 1931 bankrot gespeel het. Die Loughead-broers het Lockheed verlaat en die Lockheed Brothers Aircraft Corporation gevorm. Lockheed is deur Robert E Cross en Lloyd Stearman vir ’n konsortium gekoop en sake is onder die ou naam hervat. Lockheed se bates en produksiefasiliteite is teen 1938 uitgebrei. ’n Nuwe administrasiesentrum en ingenieurskantoor is betrek <ref name=":0">{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=March 1979|publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |pages=214, 215 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA9088143&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=00256501&sw=w&p=AONE&userGroupName=anon%7E23bee57f&aty=open-web-entry#:~:text=Thirteen%20years%20after%20the%20Wright,as%20full%2Dtime%20auto%20mechanics|title=Lockheed: a legacy of speed|last=Siuru and Lockheed|first=Bill and Allan|date=May 1990|website=Gale Academic OneFile|access-date=11 March 2026}}</ref><ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |pages=10 |language=en}}</ref> == Geselekteerde produkte wat die Lockheed Aircraft Corporation vervaardig het == * 10A Electra (tweemotorige hoëspoedmetaallynvliegtuig met vrydraende lae vlerke; eerste vlug Februarie 1934; Augustus 1934 in diens by Northwest Airlines) * [[Lêer:Lockheed PV-1 Ventura in flight, circa in late 1943 (NH 94917).jpg|duimnael|250px|Lockheed PV-1 Ventura in vlug in ongeveer laat-1943.]] L.12 Electra (1936 sy verskyning gemaak; kleiner as die L.10, maar vinniger) * L.14 Super-Electra, wat ’n kleiner, luukse variant was van die L.10A (die Britse Koninklike Lugmag het in 1938 altesaam 250 bomwerpervariante van die 14 aangekoop, die Hudson genoem; eerste L.14 het op 29 Julie 1937 gevlieg) * L.18 Lodestar (eerste keer op 21 September 1939 gevlieg) * P-38 Lightning (XP-38-prototipe eerste keer op 27 Januarie 1939 gevlieg) * Lockheed PV, B-34, B-37 Ventura (1941, bomwerpervariant van die Model 18; eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg) * vloot-PV-1 (1942), * PV-2 Harpoon (1943) * Constellation en Super Constellation (prototipe eerste keer op 9 Januarie 1943 gevlieg; deur verskillende iterasies: van die L-49 tot die L-049 tot die L-649 tot die L-749 tot die L-1049 Super Constellation; die eerste prototipe Super Constellation het die eerste keer op 13 Oktober 1950 gevlieg) * P-2 Neptune (eerste prototipe het in 1945 gevlieg; Lockheed het kontrakte vir die P2V-1- tot die P2V-7-weergawe ontvang; daarna is die tipe in die P-2-kategorie hernoem; maritieme verkenningsvliegtuig) * [[Lêer:Lockheed P-80 Shooting Star at the National Air Races in Cleveland, Ohio (GRC-1946-C-15737).jpg|duimnael|250px|Lockheed P-80 Shooting Star by die Nasionale Wedrenne in Cleveland, Ohio.]] P-80 Shooting Star (werk aan die eerste prototipe het in Augustus 1943 begin, die eerste vlug het op 9 Januarie 1944 plaasgevind; daar is in Desember 1945 begin om frontlinie-eskaders van die USAAF toe te rus; P-80 in 1948 na F-80 verander) * T-33A Shooting Star (TF-80C-tweesitplekopleidingsvliegtuig het uit die P-80 Shooting Star voortgevloei, die eerste van hulle het op 22 Maart 1948 gevlieg; designasie Mei 1949 na T-33A verander; as die USAF se standaardstraalopleidingsvliegtuig aanvaar) * F-94 Starfire (aflewerings van produksie-F-94A’s het in Junie 1950 begin) * F-104 Starfighter (die eerste van die twee XF-104-prototipes het op 28 Februarie 1954 gevlieg; die eerste produksie-F-104A’s het op 26 Januarie 1958 in diens gekom) * U-2-spioenasievliegtuig (die eerste vlug van die U-2 het op of ongeveer 1 Augustus 1955 plaasgevind; verskillende variante is gebou) * JetStar (hy het vir die eerste keer op 4 September 1957 gevlieg, is ’n straalaangedrewe utiliteitstransportvliegtuig; die JetStar II het vir die eerste keer in produksieformaat op 18 Augustus 1976 gevlieg) * L.188 Electra (die eerste prototipe het op 6 Desember 1957 gevlieg, hy het vier turboskroefenjins; die Orion het uit hom ontstaan; die CP-140 Aurora het uit die Orion ontwikkel) * Orion (daar is in April 1958 aangekondig dat Lockheed 'n kompetisie vir 'n VSA-vloot-“gebruiksgereed”-teenduikboot-oorlogvoeringvliegtuig gewen het) * C-130 Hercules (Lockheed het op 11 Julie 1951 'n kontrak vir twee YC-130-prototipes ontvang, die eerste van hulle het sy nooiensvlug op 23 Augustus 1954 gehad; verskeie variante is gebou) * SR-71A (verkenningsvliegtuig, is uit die YF-12C ontwikkel en die eerste een het op 22 Desember 1964 gevlieg) * C-141 Starlifter (die konstruksie van die eerste vyf C-141A’s is op 16 Augustus 1961 gekontrakteer; die tipe het in Oktober 1964 in diens by die Amerikaanse Lugmag gekom) * C-5A Galaxy (Lockheed is in 1965 as hoofkontrakteur vir 'n nuwe baie groot logistieke transportvliegtuig gekies; konstruksie het in Augustus 1966 begin, die eerste vlug het op 30 Junie 1968 plaasgevind; die aflewering van die eerste 81 C-5A’s is in Mei 1973 voltooi) * L-1011 Tristar-wyeromppassierstraler (die konstruksie van die prototipe het in Maart 1969 begin, hy het vir die eerste keer op 16 November 1970 gevlieg; die eerste aflewerings was in April 1972) * S-3A Viking-vliegdekskipteenduikbootvliegtuig (Lockheed is op 4 Augustus 1969 'n kontrak toegeken vir die konstruksie en ontwikkeling van hierdie tipe; die prototipe S-3A het vir die eerste keer op 21 Januarie 1972 gevlieg) Hierdie paragraaf is op ''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'' en ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'' gegrond.<ref name=":0" /> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=581 to 584; 593 to 609 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed L-1011-1 Tristar, Lockheed JP5893645.jpg|geen|duimnael|250px|Lockheed Tristar]] == Verwysings == {{Verwysings}} 01v74wx2ji8lvql0ut2czay1u3hodgh 2889900 2889899 2026-04-04T08:05:14Z Aliwal2012 39067 2889900 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Riveter at Lockheed Aircraft Corporation, Burbank, California, 1940-1945 (3660778018).jpg|duimnael|309x309px|Klinkwerker besig by Lockheed Aircraft Corporation in Burbank in Kalifornië.]] Allan en Malcolm Loughead (uitgespreek “Lockheed”) het hulle eerste vliegtuig (die model G-seevliegtuig) in 1913 vervaardig en die Loughead Aircraft Manufacturing Company in 1916 by Santa Barbara in Kalifornië gestig (tweemotorige F-1-vliegboot, S-1-skulp-romp-dubbelvlerkvliegtuig gebou). Laasgenoemde maatskappy is in 1921 gelikwideer en die Lockheed Aircraft Company van Hollywood is in 1926 opgerig en het die Northrop-ontwerpte hoëvlerk-Vega vanaf 1925 vervaardig. Die maatskappy is in 1928 na Burbank verskuif. Lockheed het in 1929 deel van die Detroit Aircraft Corporation geword, wat ’n multimaatskappyliggaam was wat in 1931 bankrot gespeel het. Die Loughead-broers het Lockheed verlaat en die Lockheed Brothers Aircraft Corporation gevorm. Lockheed is deur Robert E Cross en Lloyd Stearman vir ’n konsortium gekoop en sake is onder die ou naam hervat. Lockheed se bates en produksiefasiliteite is teen 1938 uitgebrei. ’n Nuwe administrasiesentrum en ingenieurskantoor is betrek.<ref name=":0">{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=March 1979|publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |pages=214, 215 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA9088143&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=00256501&sw=w&p=AONE&userGroupName=anon%7E23bee57f&aty=open-web-entry#:~:text=Thirteen%20years%20after%20the%20Wright,as%20full%2Dtime%20auto%20mechanics|title=Lockheed: a legacy of speed|last1=Siuru |last2=Lockheed|first1=Bill |first2=Allan|date=May 1990|website=Gale Academic OneFile|access-date=11 March 2026}}</ref><ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |pages=10 |language=en}}</ref> == Geselekteerde produkte wat die Lockheed Aircraft Corporation vervaardig het == * 10A Electra (tweemotorige hoëspoedmetaallynvliegtuig met vrydraende lae vlerke; eerste vlug Februarie 1934; Augustus 1934 in diens by Northwest Airlines) * [[Lêer:Lockheed PV-1 Ventura in flight, circa in late 1943 (NH 94917).jpg|duimnael|250px|Lockheed PV-1 Ventura in vlug in ongeveer laat-1943.]] L.12 Electra (1936 sy verskyning gemaak; kleiner as die L.10, maar vinniger) * L.14 Super-Electra, wat ’n kleiner, luukse variant was van die L.10A (die Britse Koninklike Lugmag het in 1938 altesaam 250 bomwerpervariante van die 14 aangekoop, die Hudson genoem; eerste L.14 het op 29 Julie 1937 gevlieg) * L.18 Lodestar (eerste keer op 21 September 1939 gevlieg) * P-38 Lightning (XP-38-prototipe eerste keer op 27 Januarie 1939 gevlieg) * Lockheed PV, B-34, B-37 Ventura (1941, bomwerpervariant van die Model 18; eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg) * vloot-PV-1 (1942), * PV-2 Harpoon (1943) * Constellation en Super Constellation (prototipe eerste keer op 9 Januarie 1943 gevlieg; deur verskillende iterasies: van die L-49 tot die L-049 tot die L-649 tot die L-749 tot die L-1049 Super Constellation; die eerste prototipe Super Constellation het die eerste keer op 13 Oktober 1950 gevlieg) * P-2 Neptune (eerste prototipe het in 1945 gevlieg; Lockheed het kontrakte vir die P2V-1- tot die P2V-7-weergawe ontvang; daarna is die tipe in die P-2-kategorie hernoem; maritieme verkenningsvliegtuig) * [[Lêer:Lockheed P-80 Shooting Star at the National Air Races in Cleveland, Ohio (GRC-1946-C-15737).jpg|duimnael|250px|Lockheed P-80 Shooting Star by die Nasionale Wedvlugte in Cleveland, Ohio.]] P-80 Shooting Star (werk aan die eerste prototipe het in Augustus 1943 begin, die eerste vlug het op 9 Januarie 1944 plaasgevind; daar is in Desember 1945 begin om frontlinie-eskaders van die USAAF toe te rus; P-80 in 1948 na F-80 verander) * T-33A Shooting Star (TF-80C-tweesitplekopleidingsvliegtuig het uit die P-80 Shooting Star voortgevloei, die eerste van hulle het op 22 Maart 1948 gevlieg; toewysing Mei 1949 na T-33A verander en as die Amerikaanse Lugmag se standaardstraalopleidingsvliegtuig aanvaar) * F-94 Starfire (aflewerings van produksie-F-94A’s het in Junie 1950 begin) * F-104 Starfighter (die eerste van die twee XF-104-prototipes het op 28 Februarie 1954 gevlieg; die eerste produksie-F-104A’s het op 26 Januarie 1958 in diens gekom) * U-2-spioenasievliegtuig (die eerste vlug van die U-2 het op of ongeveer 1 Augustus 1955 plaasgevind; verskillende variante is gebou) * JetStar (hy het vir die eerste keer op 4 September 1957 gevlieg, is ’n straalaangedrewe utiliteitstransportvliegtuig; die JetStar II het vir die eerste keer in produksieformaat op 18 Augustus 1976 gevlieg) * L.188 Electra (die eerste prototipe het op 6 Desember 1957 gevlieg, hy het vier turboskroefenjins; die Orion het uit hom ontstaan; die CP-140 Aurora het uit die Orion ontwikkel) * Orion (daar is in April 1958 aangekondig dat Lockheed 'n kompetisie vir 'n Amerikaanse Vloot-“gebruiksgereed”-teenduikboot-oorlogvoeringvliegtuig gewen het) * C-130 Hercules (Lockheed het op 11 Julie 1951 'n kontrak vir twee YC-130-prototipes ontvang, die eerste van hulle het sy nooiensvlug op 23 Augustus 1954 uitgevoer; verskeie variante is gebou) * SR-71A (verkenningsvliegtuig uit die YF-12C ontwikkel. Die eerste een het op 22 Desember 1964 gevlieg) * C-141 Starlifter (die konstruksie van die eerste vyf C-141A’s is op 16 Augustus 1961 gekontrakteer; die tipe het in Oktober 1964 in diens by die Amerikaanse Lugmag gekom) * C-5A Galaxy (Lockheed is in 1965 as hoofkontrakteur vir 'n nuwe baie groot logistieke transportvliegtuig gekies; konstruksie het in Augustus 1966 begin, die eerste vlug het op 30 Junie 1968 plaasgevind; die aflewering van die eerste 81 C-5A’s is in Mei 1973 voltooi) * L-1011 Tristar-wyeromppassierstraler (die konstruksie van die prototipe het in Maart 1969 begin, hy het vir die eerste keer op 16 November 1970 gevlieg; die eerste aflewerings was in April 1972) * S-3A Viking-vliegdekskipteenduikbootvliegtuig ('n kontrak is op 4 Augustus 1969 aan Lockheed toegeken vir die konstruksie en ontwikkeling van hierdie tipe; die prototipe S-3A het vir die eerste keer op 21 Januarie 1972 gevlieg) Hierdie paragraaf is op ''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'' en ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'' gegrond.<ref name=":0" /> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=581 to 584; 593 to 609 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed L-1011-1 Tristar, Lockheed JP5893645.jpg|geen|duimnael|250px|Lockheed Tristar]] == Verwysings == {{Verwysings}} 70e5xovx6alytvtcl0x8l8ljhczo1f4 2889933 2889900 2026-04-04T11:09:27Z Gaius le Roux 203341 Ek het 'n eensin- inleidende pargraaf bygevoeg. 2889933 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Riveter at Lockheed Aircraft Corporation, Burbank, California, 1940-1945 (3660778018).jpg|duimnael|309x309px|Klinkwerker besig by Lockheed Aircraft Corporation in Burbank in Kalifornië.]] Die '''Lockheed Aircraft Corporation''' was eers onder ander name bekend en het later Lockheed Martin geword. Allan en Malcolm Loughead (uitgespreek “Lockheed”) het hulle eerste vliegtuig (die model G-seevliegtuig) in 1913 vervaardig en die Loughead Aircraft Manufacturing Company in 1916 by Santa Barbara in Kalifornië gestig (tweemotorige F-1-vliegboot, S-1-skulp-romp-dubbelvlerkvliegtuig gebou). Laasgenoemde maatskappy is in 1921 gelikwideer en die Lockheed Aircraft Company van Hollywood is in 1926 opgerig en het die Northrop-ontwerpte hoëvlerk-Vega vanaf 1925 vervaardig. Die maatskappy is in 1928 na Burbank verskuif. Lockheed het in 1929 deel van die Detroit Aircraft Corporation geword, wat ’n multimaatskappyliggaam was wat in 1931 bankrot gespeel het. Die Loughead-broers het Lockheed verlaat en die Lockheed Brothers Aircraft Corporation gevorm. Lockheed is deur Robert E Cross en Lloyd Stearman vir ’n konsortium gekoop en sake is onder die ou naam hervat. Lockheed se bates en produksiefasiliteite is teen 1938 uitgebrei. ’n Nuwe administrasiesentrum en ingenieurskantoor is betrek.<ref name=":0">{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=March 1979|publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |pages=214, 215 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA9088143&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=00256501&sw=w&p=AONE&userGroupName=anon%7E23bee57f&aty=open-web-entry#:~:text=Thirteen%20years%20after%20the%20Wright,as%20full%2Dtime%20auto%20mechanics|title=Lockheed: a legacy of speed|last1=Siuru |last2=Lockheed|first1=Bill |first2=Allan|date=May 1990|website=Gale Academic OneFile|access-date=11 March 2026}}</ref><ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |pages=10 |language=en}}</ref> == Geselekteerde produkte wat die Lockheed Aircraft Corporation vervaardig het == * 10A Electra (tweemotorige hoëspoedmetaallynvliegtuig met vrydraende lae vlerke; eerste vlug Februarie 1934; Augustus 1934 in diens by Northwest Airlines) * [[Lêer:Lockheed PV-1 Ventura in flight, circa in late 1943 (NH 94917).jpg|duimnael|250px|Lockheed PV-1 Ventura in vlug in ongeveer laat-1943.]] L.12 Electra (1936 sy verskyning gemaak; kleiner as die L.10, maar vinniger) * L.14 Super-Electra, wat ’n kleiner, luukse variant was van die L.10A (die Britse Koninklike Lugmag het in 1938 altesaam 250 bomwerpervariante van die 14 aangekoop, die Hudson genoem; eerste L.14 het op 29 Julie 1937 gevlieg) * L.18 Lodestar (eerste keer op 21 September 1939 gevlieg) * P-38 Lightning (XP-38-prototipe eerste keer op 27 Januarie 1939 gevlieg) * Lockheed PV, B-34, B-37 Ventura (1941, bomwerpervariant van die Model 18; eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg) * vloot-PV-1 (1942), * PV-2 Harpoon (1943) * Constellation en Super Constellation (prototipe eerste keer op 9 Januarie 1943 gevlieg; deur verskillende iterasies: van die L-49 tot die L-049 tot die L-649 tot die L-749 tot die L-1049 Super Constellation; die eerste prototipe Super Constellation het die eerste keer op 13 Oktober 1950 gevlieg) * P-2 Neptune (eerste prototipe het in 1945 gevlieg; Lockheed het kontrakte vir die P2V-1- tot die P2V-7-weergawe ontvang; daarna is die tipe in die P-2-kategorie hernoem; maritieme verkenningsvliegtuig) * [[Lêer:Lockheed P-80 Shooting Star at the National Air Races in Cleveland, Ohio (GRC-1946-C-15737).jpg|duimnael|250px|Lockheed P-80 Shooting Star by die Nasionale Wedvlugte in Cleveland, Ohio.]] P-80 Shooting Star (werk aan die eerste prototipe het in Augustus 1943 begin, die eerste vlug het op 9 Januarie 1944 plaasgevind; daar is in Desember 1945 begin om frontlinie-eskaders van die USAAF toe te rus; P-80 in 1948 na F-80 verander) * T-33A Shooting Star (TF-80C-tweesitplekopleidingsvliegtuig het uit die P-80 Shooting Star voortgevloei, die eerste van hulle het op 22 Maart 1948 gevlieg; toewysing Mei 1949 na T-33A verander en as die Amerikaanse Lugmag se standaardstraalopleidingsvliegtuig aanvaar) * F-94 Starfire (aflewerings van produksie-F-94A’s het in Junie 1950 begin) * F-104 Starfighter (die eerste van die twee XF-104-prototipes het op 28 Februarie 1954 gevlieg; die eerste produksie-F-104A’s het op 26 Januarie 1958 in diens gekom) * U-2-spioenasievliegtuig (die eerste vlug van die U-2 het op of ongeveer 1 Augustus 1955 plaasgevind; verskillende variante is gebou) * JetStar (hy het vir die eerste keer op 4 September 1957 gevlieg, is ’n straalaangedrewe utiliteitstransportvliegtuig; die JetStar II het vir die eerste keer in produksieformaat op 18 Augustus 1976 gevlieg) * L.188 Electra (die eerste prototipe het op 6 Desember 1957 gevlieg, hy het vier turboskroefenjins; die Orion het uit hom ontstaan; die CP-140 Aurora het uit die Orion ontwikkel) * Orion (daar is in April 1958 aangekondig dat Lockheed 'n kompetisie vir 'n Amerikaanse Vloot-“gebruiksgereed”-teenduikboot-oorlogvoeringvliegtuig gewen het) * C-130 Hercules (Lockheed het op 11 Julie 1951 'n kontrak vir twee YC-130-prototipes ontvang, die eerste van hulle het sy nooiensvlug op 23 Augustus 1954 uitgevoer; verskeie variante is gebou) * SR-71A (verkenningsvliegtuig uit die YF-12C ontwikkel. Die eerste een het op 22 Desember 1964 gevlieg) * C-141 Starlifter (die konstruksie van die eerste vyf C-141A’s is op 16 Augustus 1961 gekontrakteer; die tipe het in Oktober 1964 in diens by die Amerikaanse Lugmag gekom) * C-5A Galaxy (Lockheed is in 1965 as hoofkontrakteur vir 'n nuwe baie groot logistieke transportvliegtuig gekies; konstruksie het in Augustus 1966 begin, die eerste vlug het op 30 Junie 1968 plaasgevind; die aflewering van die eerste 81 C-5A’s is in Mei 1973 voltooi) * L-1011 Tristar-wyeromppassierstraler (die konstruksie van die prototipe het in Maart 1969 begin, hy het vir die eerste keer op 16 November 1970 gevlieg; die eerste aflewerings was in April 1972) * S-3A Viking-vliegdekskipteenduikbootvliegtuig ('n kontrak is op 4 Augustus 1969 aan Lockheed toegeken vir die konstruksie en ontwikkeling van hierdie tipe; die prototipe S-3A het vir die eerste keer op 21 Januarie 1972 gevlieg) Hierdie paragraaf is op ''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'' en ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'' gegrond.<ref name=":0" /> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=581 to 584; 593 to 609 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed L-1011-1 Tristar, Lockheed JP5893645.jpg|geen|duimnael|250px|Lockheed Tristar]] == Verwysings == {{Verwysings}} ce5o64o14g5adgkuiyzr8tvsyq2l80f 0 459812 2889768 2026-04-03T15:05:50Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Sturm Graz | vollenaam = Sportklub Sturm Graz | bynaam = ''Die Schwoazn'' (Die Swartes) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1909|5|1}} as ''Grazer Fußballclub Sturm'' | stadion = Merkur Arena | kapasiteit = 16 364<br />15 400 (internasionale wedstryde) | afrigter = Fabio Ingolitsch | voorsitter = Christian Jauk | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | posisie = 1ste...' 2889768 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Sturm Graz | vollenaam = Sportklub Sturm Graz | bynaam = ''Die Schwoazn'' (Die Swartes) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1909|5|1}} as ''Grazer Fußballclub Sturm'' | stadion = Merkur Arena | kapasiteit = 16 364<br />15 400 (internasionale wedstryde) | afrigter = Fabio Ingolitsch | voorsitter = Christian Jauk | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | posisie = 1ste van 12 (kampioene) | patroon_la1 = _fcbarcelona2425a | patroon_b1 = _nikevapor5b | patroon_ra1 = _fcbarcelona2425a | patroon_sh1 = _nikevapor5b | patroon_so1 = | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _nikestrike4w25 | patroon_b2 = _sksturm2526a | patroon_ra2 = _nikestrike4w25 | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF | webwerf = {{URL|https://sksturm.at/en/|sksturm.at}} |beeld=[[Lêer:SK_Sturm_Graz.svg|150px]]}} '''Sportklub Sturm Graz''' is ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]], gebaseer in [[Graz]], wat in die Oostenrykse Bundesliga speel. Die klub is gestig in 1909 en sy kleure is swart en wit.<ref>{{Cite web|url=https://sksturm.at/en/c/geschichte|title=History|website=SK Sturm Graz|language=en|access-date=2026-04-03}}</ref> Gedurende sy geskiedenis het Sturm Graz die Oostenrykse sokkerkampioenskap vyf keer gewen, in 1998, 1999, 2011, 2024 en 2025, en het verskeie kere aan die [[UEFA Champions League]] en [[UEFA Europa League]] deelgeneem. Hul grootste rivaal is hul stadsgenote, Grazer AK, met wie hulle die Merkur Arena-stadion deel. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://sksturm.at Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|SK Sturm Graz}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Red Bull Salzburg, FC}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerklubs]] t56k5l5zpn4vbxzqp6edmg69gl0rbwx 2889769 2889768 2026-04-03T15:06:24Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889769 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Sturm Graz | vollenaam = Sportklub Sturm Graz | bynaam = ''Die Schwoazn'' (Die Swartes) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1909|5|1}} as ''Grazer Fußballclub Sturm'' | stadion = Merkur Arena | kapasiteit = 16 364<br />15 400 (internasionale wedstryde) | afrigter = Fabio Ingolitsch | voorsitter = Christian Jauk | liga = Oostenrykse Bundesliga | seisoen = 2024/25 | posisie = 1ste van 12 (kampioene) | patroon_la1 = _fcbarcelona2425a | patroon_b1 = _nikevapor5b | patroon_ra1 = _fcbarcelona2425a | patroon_sh1 = _nikevapor5b | patroon_so1 = | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _nikestrike4w25 | patroon_b2 = _sksturm2526a | patroon_ra2 = _nikestrike4w25 | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF | webwerf = {{URL|https://sksturm.at/en/|sksturm.at}} |beeld=[[Lêer:SK_Sturm_Graz.svg|150px]]}} '''Sportklub Sturm Graz''' is ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]], gebaseer in [[Graz]], wat in die Oostenrykse Bundesliga speel. Die klub is gestig in 1909 en sy kleure is swart en wit.<ref>{{Cite web|url=https://sksturm.at/en/c/geschichte|title=History|website=SK Sturm Graz|language=en|access-date=2026-04-03}}</ref> Gedurende sy geskiedenis het Sturm Graz die Oostenrykse sokkerkampioenskap vyf keer gewen, in 1998, 1999, 2011, 2024 en 2025, en het verskeie kere aan die [[UEFA Champions League]] en [[UEFA Europa League]] deelgeneem. Hul grootste rivaal is hul stadsgenote, Grazer AK, met wie hulle die Merkur Arena-stadion deel. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://sksturm.at Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|SK Sturm Graz}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Graz, Sturm}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerklubs]] sy4x1x14itoiqbdmebejc60674qzeti 1 459813 2889770 2026-04-03T15:06:58Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889770 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 459814 2889779 2026-04-03T15:44:40Z JMK 649 +kat 2889779 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Rampe| ]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] 4vs1i55zs7tms6pshr8krnen7yya6rm 2889781 2889779 2026-04-03T15:47:50Z JMK 649 2889781 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Rampe| ]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] dn1nyuvpfdnilb544yll1zi2v8v29zx 14 459815 2889789 2026-04-03T16:04:23Z JMK 649 skep kat 2889789 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Ekonomie van Suid-Afrika]] 6jlcz0us7btw92x4egm0i8i5hrm11yd 0 459816 2889797 2026-04-03T16:56:37Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Swede | vollenaam = Sweedse nasionale sokkerspan | bynaam = ''Blågult'' (Die Blou en Geel) | stigting = 1904 | stadion = Strawberry Arena, Solna | voorsitter = | afrigter = {{vlagikoon|ENG}} Graham Potter | kaptein = Victor Lindelöf | konfederasie = [[UEFA]] | patroon_la1 = _swe26h | patroon_b1 = _swe26hA | patroon_ra1 = _swe26h | patroon_sh1 = _swe26h | patroon_so1 = _swe26hl | linkerarm1...' 2889797 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Swede | vollenaam = Sweedse nasionale sokkerspan | bynaam = ''Blågult'' (Die Blou en Geel) | stigting = 1904 | stadion = Strawberry Arena, Solna | voorsitter = | afrigter = {{vlagikoon|ENG}} Graham Potter | kaptein = Victor Lindelöf | konfederasie = [[UEFA]] | patroon_la1 = _swe26h | patroon_b1 = _swe26hA | patroon_ra1 = _swe26h | patroon_sh1 = _swe26h | patroon_so1 = _swe26hl | linkerarm1 = FFF200 | liggaam1 = FFF200 | regterarm1 = FFF200 | broek1 = 00008B | kouse1 = FFF200 | patroon_la2 = _swe26a | patroon_b2 = _swe26a | patroon_ra2 = _swe26a | patroon_sh2 = _swe26a | patroon_so2 = _swe26al | linkerarm2 = 000040 | liggaam2 = 000040 | regterarm2 = 000040 | broek2 = 00008B | kouse2 = 00008B | beheerliggaam = ''Svenska Fotbollförbundet'' (SvFF) |beeld=[[Lêer:Flag_of_Sweden.svg|200px]]|kapasiteit=50 653}} Die '''Sweedse nasionale sokkerspan''' ([[Sweeds]]: ''Sveriges herrlandslag i fotboll'') verteenwoordig [[Swede]] in internasionale mansokker en word beheer deur die Sweedse Sokkervereniging (SvFF), die bestuursliggaam van sokker in Swede. Swede se tuisstadion is die Nationalarenan (bekend as Strawberry Arena weens borgskapsoorsake) in Solna. Swede het sy eerste internasionale wedstryd teen [[Noorse nasionale sokkerspan|Noorweë]] op 12 Julie 1908 gespeel, ’n 11–3-oorwinning by Idrottsplatsen in [[Gotenburg]].<ref>{{cite news|url=https://www.gp.se/livsstil/g%C3%B6teborgiana/n%C3%A4r-velocipederna-tog-g%C3%B6teborg-med-storm-1.49378085|title=När velocipederna tog Göteborg med storm|work=Göteborgs-Posten|author=Lars Hjertberg|language=sv|date=18 June 2021|accessdate=11 December 2022|archive-date=10 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221210192108/https://www.gp.se/livsstil/g%C3%B6teborgiana/n%C3%A4r-velocipederna-tog-g%C3%B6teborg-med-storm-1.49378085|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bolletinen.se/sfs/pdf/arti_h_landslag_90ar_sen_forsta_landskampen.pdf|title=90 år sedan första landskampen|publisher=Bolletinen|author=Jimmy Lindahl, Alf Frantz|language=sv|date=April 1998|accessdate=11 December 2022|archive-date=15 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215134348/http://www.bolletinen.se/sfs/pdf/arti_h_landslag_90ar_sen_forsta_landskampen.pdf|url-status=live}}</ref> Van 1945 tot laat in die 1950's is hulle beskou as een van die voorste spanne in Europa.<ref>{{cite web|url=https://www.footballparadise.com/india-1950-world-cup/|work=Football Paradise|access-date=3 July 2018|date=30 June 2018|title='What if?' – The story of India's lost opportunity at the 1950 World Cup|first=Somnath|last=Sengupta|archive-date=3 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703220343/https://www.footballparadise.com/india-1950-world-cup/|url-status=live}}</ref> Swede het twaalf keer aan die [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]] deelgeneem, met hul eerste deelname in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]]. Hulle het ook sewe keer aan die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] deelgeneem. Swede het tweede geëindig by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958 FIFA Wêreldbeker]], wat hulle aangebied het, en derde in beide 1950 en 1994. Ander prestasies van Swede sluit in ’n goue medalje by die 1948 Somerspele, en bronsmedaljes in 1924 en 1952. Hulle het ook die halfendrondte bereik by [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 1992]], terwyl hulle die toernooi aangebied het. == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.svenskfotboll.se/landslag/herr/ Amptelike webwerf] * [https://www.rsssf.org/tablesz/zwed-intres.html Lys van wedstryde] {{Commons-kategorie inlyn|Sweden national association football team}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Swede]] 8wt8dydoudv0qxeydihrfmw6jbl7lsm 2889873 2889797 2026-04-03T22:30:31Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889873 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Swede | vollenaam = Sweedse nasionale sokkerspan | bynaam = ''Blågult'' (Die Blou en Geel) | stigting = 1904 | stadion = Strawberry Arena, Solna | voorsitter = | afrigter = {{vlagikoon|ENG}} Graham Potter | kaptein = Victor Lindelöf | konfederasie = [[UEFA]] | patroon_la1 = _swe26h | patroon_b1 = _swe26hA | patroon_ra1 = _swe26h | patroon_sh1 = _swe26h | patroon_so1 = _swe26hl | linkerarm1 = FFF200 | liggaam1 = FFF200 | regterarm1 = FFF200 | broek1 = 00008B | kouse1 = FFF200 | patroon_la2 = _swe26a | patroon_b2 = _swe26a | patroon_ra2 = _swe26a | patroon_sh2 = _swe26a | patroon_so2 = _swe26al | linkerarm2 = 000040 | liggaam2 = 000040 | regterarm2 = 000040 | broek2 = 00008B | kouse2 = 00008B | beheerliggaam = ''Svenska Fotbollförbundet'' (SvFF) |beeld=[[Lêer:Flag_of_Sweden.svg|200px]]|kapasiteit=50 653}} Die '''Sweedse nasionale sokkerspan''' ([[Sweeds]]: ''Sveriges herrlandslag i fotboll'') verteenwoordig [[Swede]] in internasionale mansokker en word beheer deur die Sweedse Sokkervereniging (SvFF), die bestuursliggaam van sokker in Swede. Swede se tuisstadion is die Nationalarenan (bekend as Strawberry Arena weens borgskapsoorsake) in Solna. Swede het sy eerste internasionale wedstryd teen [[Noorse nasionale sokkerspan|Noorweë]] op 12 Julie 1908 gespeel, ’n 11–3-oorwinning by Idrottsplatsen in [[Gotenburg]].<ref>{{cite news|url=https://www.gp.se/livsstil/g%C3%B6teborgiana/n%C3%A4r-velocipederna-tog-g%C3%B6teborg-med-storm-1.49378085|title=När velocipederna tog Göteborg med storm|work=Göteborgs-Posten|author=Lars Hjertberg|language=sv|date=18 June 2021|accessdate=11 December 2022|archive-date=10 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221210192108/https://www.gp.se/livsstil/g%C3%B6teborgiana/n%C3%A4r-velocipederna-tog-g%C3%B6teborg-med-storm-1.49378085|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bolletinen.se/sfs/pdf/arti_h_landslag_90ar_sen_forsta_landskampen.pdf|title=90 år sedan första landskampen|publisher=Bolletinen|author=Jimmy Lindahl, Alf Frantz|language=sv|date=April 1998|accessdate=11 December 2022|archive-date=15 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215134348/http://www.bolletinen.se/sfs/pdf/arti_h_landslag_90ar_sen_forsta_landskampen.pdf|url-status=live}}</ref> Van 1945 tot laat in die 1950's is hulle beskou as een van die voorste spanne in Europa.<ref>{{cite web|url=https://www.footballparadise.com/india-1950-world-cup/|work=Football Paradise|access-date=3 July 2018|date=30 June 2018|title='What if?' – The story of India's lost opportunity at the 1950 World Cup|first=Somnath|last=Sengupta|archive-date=3 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703220343/https://www.footballparadise.com/india-1950-world-cup/|url-status=live}}</ref> Swede het twaalf keer aan die [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]] deelgeneem, met hul eerste deelname in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]]. Hulle het ook sewe keer aan die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] deelgeneem. Swede het tweede geëindig by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958 FIFA Wêreldbeker]], wat hulle aangebied het, en derde in beide [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]]. Ander prestasies van Swede sluit in ’n goue medaljes by die [[Olimpiese Somerspele 1948|1948 Somerspele]], en bronsmedaljes in [[Olimpiese Somerspele 1924|1924]] en [[Olimpiese Somerspele 1952|1952]]. Hulle het ook die halfendrondte bereik by [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 1992]], terwyl hulle die toernooi aangebied het. == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.svenskfotboll.se/landslag/herr/ Amptelike webwerf] * [https://www.rsssf.org/tablesz/zwed-intres.html Lys van wedstryde] {{Commons-kategorie inlyn|Sweden national association football team}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Swede]] jgkvedmn4lo4t5mb1fv9kal7fhvabmj 1 459817 2889798 2026-04-03T16:57:47Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889798 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459818 2889806 2026-04-03T17:26:35Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Ove Kindvall | full_name = Bengt Ove Kindvall | image = [[Lêer:Selectie Zweedse elftal voor WK voetbal in trainingskamp in Mönchen Gladblach n, Bestanddeelnr 927-2498.jpg|240px]] | caption = Kindvall in 1974 | image_size = 230 | birth_date = {{birth date|1943|5|16|df=y}} | birth_place = [[Norrköping]], [[Swede]] | death_date = {{death date and age|2025|8|5|1943|5|16|df=y}} | death_place = | height = 1,74 m | position = Doel...' 2889806 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ove Kindvall | full_name = Bengt Ove Kindvall | image = [[Lêer:Selectie Zweedse elftal voor WK voetbal in trainingskamp in Mönchen Gladblach n, Bestanddeelnr 927-2498.jpg|240px]] | caption = Kindvall in 1974 | image_size = 230 | birth_date = {{birth date|1943|5|16|df=y}} | birth_place = [[Norrköping]], [[Swede]] | death_date = {{death date and age|2025|8|5|1943|5|16|df=y}} | death_place = | height = 1,74 m | position = Doelskieter | youthyears1 = | youthclubs1 = [[IFK Norrköping]] | years1 = 1962–1966 | clubs1 = [[IFK Norrköping]] | caps1 = 84 | goals1 = 70 | years2 = 1966–1971 | clubs2 = [[Feyenoord]] | caps2 = 144 | goals2 = 129 | years3 = 1971–1975 | clubs3 = [[IFK Norrköping]] | caps3 = 94 | goals3 = 30 | years4 = 1975–1977 | clubs4 = [[IFK Göteborg]] | caps4 = 58 | goals4 = 30 | totalcaps = 344 | totalgoals = 259 | nationalyears1 = 1961 | nationalteam1 = [[Sweden men's national under-19 football team|Swede o/19]] | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1964 | nationalteam2 = [[:en:Sweden national under-21 football team|Swede o/21]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 1963–1964 | nationalteam3 = [[:en:Sweden national football B team|Swede B]] | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 4 | nationalyears4 = 1965–1974 | nationalteam4 = [[Sweedse nasionale sokkerspan|Swede]] | nationalcaps4 = 43 | nationalgoals4 = 16 | manageryears1 = 1979–1980 | managerclubs1 = [[IFK Göteborg]] (voorsitter) }} '''Bengt Ove Kindvall''' (<small>[[Sweeds|Sweedse]] uitspraak:</small> ['beŋkt 'uːve 'tɕindvɑːl], [[16 Mei]] [[1943]] – [[5 Augustus]] [[2025]]) was ’n [[Swede|Sweedse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n doelskieter gespeel het. Hy het sy loopbaan by IFK Norrköping begin, waar hy gespeel het totdat hy in 1966 by [[Feyenoord]] aangesluit en professioneel geword het.<ref>{{Cite web|url=https://www.feyenoord.com/en/news/feyenoord-legend-ove-kindvall-has-passed-away-050825|title=Feyenoord legend Ove Kindvall (82) has passed away|website=www.feyenoord.com|language=en|access-date=2026-04-03}}</ref> In dieselfde jaar het hy die ''Guldbollen'' gewen as die beste Sweedse sokkerspeler van die jaar. Hy word beskou as een van Swede se beste spelers van alle tye.<ref>{{cite web|url=http://www.gopeking.net/english_greatestplayers.php|publisher=gopeking.net |access-date=15 March 2016|title=Greatest players |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928073229/http://www.gopeking.net/english_greatestplayers.php <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 28 September 2007|language=sv}}</ref> As ’n volle internasionale speler tussen 1965 en 1974 het hy 43 wedstryde vir die [[Sweedse nasionale sokkerspan|Sweedse nasionale span]] gespeel en 16 doele aangeteken. Hy het sy land by die FIFA Wêreldbekertoernooie van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]] verteenwoordig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kindvall, Ove}} [[Kategorie:Sweedse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] olusdj88igftkjamktdyblys082tiyn 2889807 2889806 2026-04-03T17:27:38Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889807 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ove Kindvall | full_name = Bengt Ove Kindvall | image = [[Lêer:Selectie Zweedse elftal voor WK voetbal in trainingskamp in Mönchen Gladblach n, Bestanddeelnr 927-2498.jpg|240px]] | caption = Kindvall in 1974 | image_size = 230 | birth_date = {{birth date|1943|5|16|df=y}} | birth_place = [[Norrköping]], [[Swede]] | death_date = {{death date and age|2025|8|5|1943|5|16|df=y}} | death_place = | height = 1,74 m | position = Doelskieter | youthyears1 = | youthclubs1 = [[IFK Norrköping]] | years1 = 1962–1966 | clubs1 = [[IFK Norrköping]] | caps1 = 84 | goals1 = 70 | years2 = 1966–1971 | clubs2 = [[Feyenoord]] | caps2 = 144 | goals2 = 129 | years3 = 1971–1975 | clubs3 = [[IFK Norrköping]] | caps3 = 94 | goals3 = 30 | years4 = 1975–1977 | clubs4 = [[IFK Göteborg]] | caps4 = 58 | goals4 = 30 | totalcaps = 344 | totalgoals = 259 | nationalyears1 = 1961 | nationalteam1 = [[:en:Sweden men's national under-19 football team|Swede o/19]] | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1964 | nationalteam2 = [[:en:Sweden national under-21 football team|Swede o/21]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 1963–1964 | nationalteam3 = [[:en:Sweden national football B team|Swede B]] | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 4 | nationalyears4 = 1965–1974 | nationalteam4 = [[Sweedse nasionale sokkerspan|Swede]] | nationalcaps4 = 43 | nationalgoals4 = 16 | manageryears1 = 1979–1980 | managerclubs1 = [[IFK Göteborg]] (voorsitter) }} '''Bengt Ove Kindvall''' (<small>[[Sweeds|Sweedse]] uitspraak:</small> ['beŋkt 'uːve 'tɕindvɑːl], [[16 Mei]] [[1943]] – [[5 Augustus]] [[2025]]) was ’n [[Swede|Sweedse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n doelskieter gespeel het. Hy het sy loopbaan by IFK Norrköping begin, waar hy gespeel het totdat hy in 1966 by [[Feyenoord]] aangesluit en professioneel geword het.<ref>{{Cite web|url=https://www.feyenoord.com/en/news/feyenoord-legend-ove-kindvall-has-passed-away-050825|title=Feyenoord legend Ove Kindvall (82) has passed away|website=www.feyenoord.com|language=en|access-date=2026-04-03}}</ref> In dieselfde jaar het hy die ''Guldbollen'' gewen as die beste Sweedse sokkerspeler van die jaar. Hy word beskou as een van Swede se beste spelers van alle tye.<ref>{{cite web|url=http://www.gopeking.net/english_greatestplayers.php|publisher=gopeking.net |access-date=15 March 2016|title=Greatest players |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928073229/http://www.gopeking.net/english_greatestplayers.php <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 28 September 2007|language=sv}}</ref> As ’n volle internasionale speler tussen 1965 en 1974 het hy 43 wedstryde vir die [[Sweedse nasionale sokkerspan|Sweedse nasionale span]] gespeel en 16 doele aangeteken. Hy het sy land by die FIFA Wêreldbekertoernooie van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]] verteenwoordig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kindvall, Ove}} [[Kategorie:Sweedse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] 6sengbet14wx69frjkv0d2ozkcwzc01 0 459819 2889811 2026-04-03T17:48:14Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Solna Municipality |ander_naam = |inheemse_naam = Solna kommun |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |bynaam = |slagspreuk = |translit_taal1 = |translit_taal1_tipe = |translit_taal1_inligting = |beeld_stadsilhoeët = Solna stadshus 12 1000 Soln...' 2889811 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Solna Municipality |ander_naam = |inheemse_naam = Solna kommun |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |bynaam = |slagspreuk = |translit_taal1 = |translit_taal1_tipe = |translit_taal1_inligting = |beeld_stadsilhoeët = Solna stadshus 12 1000 Solnabilder.jpg |beeldgrootte = |beeldbyskrif = Solna Stadsaal |beeld_vlag = |vlaggrootte = |vlagskakel = |beeld_seël = |seëlskakel = |seëlgrootte = |beeld_skild = Solna vapen.svg |skildskakel = |skildgrootte = 120x100px |beeld_leë_embleem = |leë_embleemtipe = |leë_embleemgrootte = |leë_embleemskakel = |beeld_kaart = Solna Municipality in Stockholm County.png |kaartgrootte = |kaartbyskrif = |beeld_punt_kaart = |puntkaartgrootte = |puntkaartbyskrif = |punt-x = |punt-y = |duimdrukkerkaart = |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |onderafdelingtipe = |onderafdelingnaam = |onderafdelingtipe1 = |onderafdelingtipe2 = |onderafdelingtipe3 = |onderafdelingtipe4 = |onderafdelingnaam1 = |onderafdelingnaam2 = |onderafdelingnaam3 = |onderafdelingnaam4 = |regeringvoetnotas = |regeringstipe = |leiertitel = |leiernaam = |leiertitel1 = |leiertitel2 = |leiertitel3 = |leiernaam1 = |leiernaam2 = |leiernaam3 = |stigtingstitel = |stigtingsdatum = |stigtingstitel2 = |stigtingsdatum2 = |eenheidvoorkeur = Metric |oppervlakvoetnotas = |oppervlak_totaal_km2 = 19.99 |oppervlak_land_km2 = |oppervlak_water_km2 = |oppervlak_totaal_myl2 = |oppervlak_land_myl2 = |oppervlak_water_myl2 = |oppervlak_water_persent = |oppervlak_stedelik_km2 = |oppervlak_stedelik_myl2 = |oppervlak_metro_km2 = |oppervlak_metro_myl2 = |oppervlak_leeg1_titel = |oppervlak_leeg1_km2 = |oppervlak_leeg1_myl2 = |hoogtevoetnotas = |hoogte_m = |hoogte_voet = |breedtegraad = 59 |breedtegraad_m = 21 |breedtegraad_NS = N |lengtegraad = 18 |lengtegraad_m = 0 |lengtegraad_OW = E |koördinaattipe = |koördinate = {{Koördinate|59|21|0|N|18|00|0|E|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2025 |bevolkingnotas = |bevolking_totaal = 86435 |bevolkingsdigtheid_km2 = auto |bevolkingsdigtheid_myl2 = |bevolking_metro = |bevolkingsdigtheid_metro_km2 = |bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = |bevolking_stedelik = |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = |bevolking_leeg1_titel = |bevolking_leeg1 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = |bevolkingnota = |tydsone = CET |utcafset = +1 |tydsone_DST = CEST |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = |poskode = |skakelkode = |leë_naam = |leë_inligting = |leë1_naam = |leë1_inligting = |leë2_naam = |leë2_inligting = |leë3_naam = |leë3_inligting = |leë4_naam = |leë4_inligting = |voetnotas = Bevolkingsdigtheid word slegs bereken deur landoppervlakte te gebruik. |webwerf = http://www.solna.se }} '''Solna''' ([[Sweeds]]: ''Solna kommun'' of ''Solna stad'') is ’n munisipaliteit in sentrale Stockholm-län in [[Swede]], net noord van [[Stockholm]] se middestad geleë. Die administratiewe setel is in die dorp Solna, wat deel vorm van die Stockholmse stedelike gebied. Solna is een van die welvarendste munisipaliteite in Swede.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Solna|title=Solna|website=Britannica|access-date=2025-04-03}}</ref> Die munisipaliteit maak deel uit van Groot-Stockholm. Anders as die meeste Sweedse munisipaliteite het Solna geen landelike gebiede nie—dit is heeltemal stedelik. Dit is ook die derde kleinste munisipaliteit in Swede volgens oppervlakte, ná die nabygeleë Sundbyberg en Burlöv in [[Skone|Skåne]]. Solna grens aan Stockholm-munisipaliteit in die suide, suidooste en noordweste; aan Sundbyberg in die weste; aan Sollentuna in die noorde; en aan Danderyd in die noordooste. Die grens met Danderyd word gevorm deur die Stocksundet-seestraat. Daar is twee gemeentes (parogieë) in Solna: Råsunda (bevolking 29 677) en Solna (bevolking 28 317). Råsunda het vroeër ook dele van die huidige stad Stockholm ingesluit. Solna word tradisioneel in agt dele verdeel (sonder administratiewe funksies): Bergshamra, Haga, Hagalund, Huvudsta, Järva, Råsunda, Skytteholm en Ulriksdal. Die grootste gebiede is Råsunda, Hagalund en Huvudsta, met Solna Centrum tussen hulle. Met ’n paar uitsonderings het Solna ’n voorstedelike karakter, maar daar is ook verskeie groot parke. Hier is ook die Strawberry Arena, Swede se nasionale sokkerstadion, naby die Solna-stasie van die Stockholmse pendeltrein. Die eindstryde van die 1958 FIFA Wêreldbeker en die [[Vrouesokkerwêreldbeker 1995|1995 FIFA Vrouewêreldbeker]] is by die Råsunda-stadion gespeel, wat van 1937 tot 2012 Swede se nasionale stadion was (en in 2013 gesloop is).<ref>{{Cite web|url=https://www.stadiumguide.com/rasunda/|title=Råsunda Fotbollstadion - Solna - The Stadium Guide|language=nl|access-date=2026-04-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{sv}} [https://www.solna.se/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings langs die Oossee]] [[Kategorie:Stockholm| ]] d7iff0agbk2png4u3k9qp83iarckp0r 2889812 2889811 2026-04-03T17:49:02Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889812 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Solna Munisipaliteit |ander_naam = |inheemse_naam = Solna kommun |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |bynaam = |slagspreuk = |translit_taal1 = |translit_taal1_tipe = |translit_taal1_inligting = |beeld_stadsilhoeët = Solna stadshus 12 1000 Solnabilder.jpg |beeldgrootte = |beeldbyskrif = Solna Stadsaal |beeld_vlag = |vlaggrootte = |vlagskakel = |beeld_seël = |seëlskakel = |seëlgrootte = |beeld_skild = Solna vapen.svg |skildskakel = |skildgrootte = 120x100px |beeld_leë_embleem = |leë_embleemtipe = |leë_embleemgrootte = |leë_embleemskakel = |beeld_kaart = Solna Municipality in Stockholm County.png |kaartgrootte = |kaartbyskrif = |beeld_punt_kaart = |puntkaartgrootte = |puntkaartbyskrif = |punt-x = |punt-y = |duimdrukkerkaart = |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |onderafdelingtipe = |onderafdelingnaam = |onderafdelingtipe1 = |onderafdelingtipe2 = |onderafdelingtipe3 = |onderafdelingtipe4 = |onderafdelingnaam1 = |onderafdelingnaam2 = |onderafdelingnaam3 = |onderafdelingnaam4 = |regeringvoetnotas = |regeringstipe = |leiertitel = |leiernaam = |leiertitel1 = |leiertitel2 = |leiertitel3 = |leiernaam1 = |leiernaam2 = |leiernaam3 = |stigtingstitel = |stigtingsdatum = |stigtingstitel2 = |stigtingsdatum2 = |eenheidvoorkeur = Metric |oppervlakvoetnotas = |oppervlak_totaal_km2 = 19.99 |oppervlak_land_km2 = |oppervlak_water_km2 = |oppervlak_totaal_myl2 = |oppervlak_land_myl2 = |oppervlak_water_myl2 = |oppervlak_water_persent = |oppervlak_stedelik_km2 = |oppervlak_stedelik_myl2 = |oppervlak_metro_km2 = |oppervlak_metro_myl2 = |oppervlak_leeg1_titel = |oppervlak_leeg1_km2 = |oppervlak_leeg1_myl2 = |hoogtevoetnotas = |hoogte_m = |hoogte_voet = |breedtegraad = 59 |breedtegraad_m = 21 |breedtegraad_NS = N |lengtegraad = 18 |lengtegraad_m = 0 |lengtegraad_OW = E |koördinaattipe = |koördinate = {{Koördinate|59|21|0|N|18|00|0|E|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2025 |bevolkingnotas = |bevolking_totaal = 86435 |bevolkingsdigtheid_km2 = auto |bevolkingsdigtheid_myl2 = |bevolking_metro = |bevolkingsdigtheid_metro_km2 = |bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = |bevolking_stedelik = |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = |bevolking_leeg1_titel = |bevolking_leeg1 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = |bevolkingnota = |tydsone = CET |utcafset = +1 |tydsone_DST = CEST |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = |poskode = |skakelkode = |leë_naam = |leë_inligting = |leë1_naam = |leë1_inligting = |leë2_naam = |leë2_inligting = |leë3_naam = |leë3_inligting = |leë4_naam = |leë4_inligting = |voetnotas = Bevolkingsdigtheid word slegs bereken deur landoppervlakte te gebruik. |webwerf = http://www.solna.se }} '''Solna''' ([[Sweeds]]: ''Solna kommun'' of ''Solna stad'') is ’n munisipaliteit in sentrale Stockholm-län in [[Swede]], net noord van [[Stockholm]] se middestad geleë. Die administratiewe setel is in die dorp Solna, wat deel vorm van die Stockholmse stedelike gebied. Solna is een van die welvarendste munisipaliteite in Swede.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Solna|title=Solna|website=Britannica|access-date=2025-04-03}}</ref> Die munisipaliteit maak deel uit van Groot-Stockholm. Anders as die meeste Sweedse munisipaliteite het Solna geen landelike gebiede nie—dit is heeltemal stedelik. Dit is ook die derde kleinste munisipaliteit in Swede volgens oppervlakte, ná die nabygeleë Sundbyberg en Burlöv in [[Skone|Skåne]]. Solna grens aan Stockholm-munisipaliteit in die suide, suidooste en noordweste; aan Sundbyberg in die weste; aan Sollentuna in die noorde; en aan Danderyd in die noordooste. Die grens met Danderyd word gevorm deur die Stocksundet-seestraat. Daar is twee gemeentes (parogieë) in Solna: Råsunda (bevolking 29 677) en Solna (bevolking 28 317). Råsunda het vroeër ook dele van die huidige stad Stockholm ingesluit. Solna word tradisioneel in agt dele verdeel (sonder administratiewe funksies): Bergshamra, Haga, Hagalund, Huvudsta, Järva, Råsunda, Skytteholm en Ulriksdal. Die grootste gebiede is Råsunda, Hagalund en Huvudsta, met Solna Centrum tussen hulle. Met ’n paar uitsonderings het Solna ’n voorstedelike karakter, maar daar is ook verskeie groot parke. Hier is ook die Strawberry Arena, Swede se nasionale sokkerstadion, naby die Solna-stasie van die Stockholmse pendeltrein. Die eindstryde van die 1958 FIFA Wêreldbeker en die [[Vrouesokkerwêreldbeker 1995|1995 FIFA Vrouewêreldbeker]] is by die Råsunda-stadion gespeel, wat van 1937 tot 2012 Swede se nasionale stadion was (en in 2013 gesloop is).<ref>{{Cite web|url=https://www.stadiumguide.com/rasunda/|title=Råsunda Fotbollstadion - Solna - The Stadium Guide|language=nl|access-date=2026-04-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{sv}} [https://www.solna.se/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings langs die Oossee]] [[Kategorie:Stockholm| ]] f3mamgfg9x61ut4g5w9bnqioqtgp8vn 2889813 2889812 2026-04-03T17:51:29Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889813 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Solna Munisipaliteit |ander_naam = |inheemse_naam = Solna kommun |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |bynaam = |slagspreuk = |translit_taal1 = |translit_taal1_tipe = |translit_taal1_inligting = |beeld_stadsilhoeët = Solna stadshus 12 1000 Solnabilder.jpg |beeldgrootte = |beeldbyskrif = Solna Stadsaal |beeld_vlag = |vlaggrootte = |vlagskakel = |beeld_seël = |seëlskakel = |seëlgrootte = |beeld_skild = Solna vapen.svg |skildskakel = |skildgrootte = 120x100px |beeld_leë_embleem = |leë_embleemtipe = |leë_embleemgrootte = |leë_embleemskakel = |beeld_kaart = Solna Municipality in Stockholm County.png |kaartgrootte = |kaartbyskrif = |beeld_punt_kaart = |puntkaartgrootte = |puntkaartbyskrif = |punt-x = |punt-y = |duimdrukkerkaart = |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |onderafdelingtipe = |onderafdelingnaam = |onderafdelingtipe1 = |onderafdelingtipe2 = |onderafdelingtipe3 = |onderafdelingtipe4 = |onderafdelingnaam1 = |onderafdelingnaam2 = |onderafdelingnaam3 = |onderafdelingnaam4 = |regeringvoetnotas = |regeringstipe = |leiertitel = |leiernaam = |leiertitel1 = |leiertitel2 = |leiertitel3 = |leiernaam1 = |leiernaam2 = |leiernaam3 = |stigtingstitel = |stigtingsdatum = |stigtingstitel2 = |stigtingsdatum2 = |eenheidvoorkeur = Metric |oppervlakvoetnotas = |oppervlak_totaal_km2 = 19.99 |oppervlak_land_km2 = |oppervlak_water_km2 = |oppervlak_totaal_myl2 = |oppervlak_land_myl2 = |oppervlak_water_myl2 = |oppervlak_water_persent = |oppervlak_stedelik_km2 = |oppervlak_stedelik_myl2 = |oppervlak_metro_km2 = |oppervlak_metro_myl2 = |oppervlak_leeg1_titel = |oppervlak_leeg1_km2 = |oppervlak_leeg1_myl2 = |hoogtevoetnotas = |hoogte_m = |hoogte_voet = |breedtegraad = 59 |breedtegraad_m = 21 |breedtegraad_NS = N |lengtegraad = 18 |lengtegraad_m = 0 |lengtegraad_OW = E |koördinaattipe = |koördinate = {{Koördinate|59|21|0|N|18|00|0|E|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2025 |bevolkingnotas = |bevolking_totaal = 86435 |bevolkingsdigtheid_km2 = auto |bevolkingsdigtheid_myl2 = |bevolking_metro = |bevolkingsdigtheid_metro_km2 = |bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = |bevolking_stedelik = |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = |bevolking_leeg1_titel = |bevolking_leeg1 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = |bevolkingnota = |tydsone = CET |utcafset = +1 |tydsone_DST = CEST |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = |poskode = |skakelkode = |leë_naam = |leë_inligting = |leë1_naam = |leë1_inligting = |leë2_naam = |leë2_inligting = |leë3_naam = |leë3_inligting = |leë4_naam = |leë4_inligting = |voetnotas = Bevolkingsdigtheid word slegs bereken deur landoppervlakte te gebruik. |webwerf = http://www.solna.se }} '''Solna''' ([[Sweeds]]: ''Solna kommun'' of ''Solna stad'') is ’n munisipaliteit in sentrale Stockholm-län in [[Swede]], net noord van [[Stockholm]] se middestad geleë. Die administratiewe setel is in die dorp Solna, wat deel vorm van die Stockholmse stedelike gebied. Solna is een van die welvarendste munisipaliteite in Swede.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Solna|title=Solna|website=Britannica|access-date=2025-04-03}}</ref> Die munisipaliteit maak deel uit van Groot-Stockholm. Anders as die meeste Sweedse munisipaliteite het Solna geen landelike gebiede nie—dit is heeltemal stedelik. Dit is ook die derde kleinste munisipaliteit in Swede volgens oppervlakte, ná die nabygeleë Sundbyberg en Burlöv in [[Skone|Skåne]]. Solna grens aan Stockholm-munisipaliteit in die suide, suidooste en noordweste; aan Sundbyberg in die weste; aan Sollentuna in die noorde; en aan Danderyd in die noordooste. Die grens met Danderyd word gevorm deur die Stocksundet-seestraat. Daar is twee gemeentes (parogieë) in Solna: Råsunda (bevolking 29 677) en Solna (bevolking 28 317). Råsunda het vroeër ook dele van die huidige stad Stockholm ingesluit. Solna word tradisioneel in agt dele verdeel (sonder administratiewe funksies): Bergshamra, Haga, Hagalund, Huvudsta, Järva, Råsunda, Skytteholm en Ulriksdal. Die grootste gebiede is Råsunda, Hagalund en Huvudsta, met Solna Centrum tussen hulle. Met ’n paar uitsonderings het Solna ’n voorstedelike karakter, maar daar is ook verskeie groot parke. Hier is ook die Strawberry Arena, Swede se nasionale sokkerstadion, naby die Solna-stasie van die Stockholmse pendeltrein. Die eindstryde van die 1958 FIFA Wêreldbeker en die [[Vrouesokkerwêreldbeker 1995|1995 FIFA Vrouewêreldbeker]] is by die Råsunda-stadion gespeel, wat van 1937 tot 2012 Swede se nasionale stadion was (en in 2013 gesloop is).<ref>{{Cite web|url=https://www.stadiumguide.com/rasunda/|title=Råsunda Fotbollstadion - Solna - The Stadium Guide|language=nl|access-date=2026-04-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{sv}} [https://www.solna.se/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Swede]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Oossee]] [[Kategorie:Stockholm| ]] kgi6gzrqdwgfs5eqgtufiiu9iu6s1ku 0 459820 2889816 2026-04-03T18:23:06Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2889816 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Bolandia argillacea | authority = (Cron) Cron, (2006) | synonyms =* ''Cineraria argillacea'' <small>Cron</small> }} '''''Bolandia argillacea''''' is 'n klein[[struik]] en [[kruid]]e wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], naby [[Worcester]] by Brandwagpiek op die hellings tussen 550 - 770vm, voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 10&nbsp;km², is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] en het tans geen bedreigings nie. Die spesie word as seldsaam beskou. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=14824-1 Plants of the World] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60443083-2 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c7bf5722-f23b-4b93-9629-5c35f19446e2 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia|argillacea]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] p0s1tlvlm7tkfpt5awuqd7p5gtlbo3p 2889817 2889816 2026-04-03T18:23:19Z Oesjaar 7467 Ai! 2889817 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Bolandia argillacea | authority = (Cron) Cron, (2006) | synonyms =* ''Cineraria argillacea'' <small>Cron</small> }} '''''Bolandia argillacea''''' is 'n klein [[struik]] en [[kruid]]e wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], naby [[Worcester]] by Brandwagpiek op die hellings tussen 550 - 770vm, voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 10&nbsp;km², is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] en het tans geen bedreigings nie. Die spesie word as seldsaam beskou. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=14824-1 Plants of the World] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60443083-2 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c7bf5722-f23b-4b93-9629-5c35f19446e2 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia|argillacea]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] fy6iczvgprc0c1ynqeq8ri7wjkf8mji 2889818 2889817 2026-04-03T18:24:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889818 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Bolandia argillacea | authority = (Cron) Cron, (2006) | synonyms =* ''Cineraria argillacea'' <small>Cron</small> }} '''''Bolandia argillacea''''' is 'n klein [[struik]] en [[kruid]]e wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], naby [[Worcester]] by Brandwagpiek op die hellings tussen 550 - 770&nbsp;m, voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 10&nbsp;km², is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] en het tans geen bedreigings nie. Die spesie word as seldsaam beskou. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=14824-1 Plants of the World] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60443083-2 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c7bf5722-f23b-4b93-9629-5c35f19446e2 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia|argillacea]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] qwuiuc3hx021q2rd1gsq9zys4v1k7ph 2889825 2889818 2026-04-03T18:39:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889825 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Bolandia argillacea | authority = (Cron) Cron, (2006) | synonyms =* ''Cineraria argillacea'' <small>Cron</small> }} '''''Bolandia argillacea''''' is 'n klein [[struik]] en [[kruid]]e wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], naby [[Worcester]] by Brandwagpiek op die hellings tussen 1550 - 1770&nbsp;m, voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 10&nbsp;km², is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] en het tans geen bedreigings nie. Die spesie word as seldsaam beskou. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=14824-1 Plants of the World] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60443083-2 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c7bf5722-f23b-4b93-9629-5c35f19446e2 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia|argillacea]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] tngh3grsr6r1sf2vixar2ti911iga6z 2889836 2889825 2026-04-03T19:07:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889836 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Bolandia argillacea | authority = (Cron) Cron, (2006) | synonyms =* ''Cineraria argillacea'' <small>Cron</small> }} '''''Bolandia argillacea''''' is 'n klein [[struik]] en [[kruid]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], naby [[Worcester]] by Brandwagpiek op die hellings tussen 1550 - 1770&nbsp;m, voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 10&nbsp;km², is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] en het tans geen bedreigings nie. Die spesie word as seldsaam beskou. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=14824-1 Plants of the World] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60443083-2 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c7bf5722-f23b-4b93-9629-5c35f19446e2 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia|argillacea]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] ip5jmugcg4283bcefz7ftyfpwxiw9ka 2889837 2889836 2026-04-03T19:08:08Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Ai! 2889837 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Bolandia argillacea | authority = (Cron) Cron, (2006) | synonyms =* ''Cineraria argillacea'' <small>Cron</small> }} '''''Bolandia argillacea''''' is 'n klein [[struik]] en [[kruid]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], naby [[Worcester]] by Brandwagpiek op die hellings tussen 1550 - 1770&nbsp;m, voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 10&nbsp;km², is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] en het tans geen bedreigings nie. Die spesie word as seldsaam beskou. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=14824-1 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60443083-2 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c7bf5722-f23b-4b93-9629-5c35f19446e2 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia|argillacea]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 72985v89m3gi8e5pvu4xiczig6hbtfm 2889838 2889837 2026-04-03T19:09:22Z Oesjaar 7467 Nee! 2889838 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Bolandia argillacea | authority = (Cron) Cron, (2006) | synonyms =* ''Cineraria argillacea'' <small>Cron</small> }} '''''Bolandia argillacea''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], naby [[Worcester]] by Brandwagpiek op die hellings tussen 1550 - 1770&nbsp;m, voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 10&nbsp;km², is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] en het tans geen bedreigings nie. Die spesie word as seldsaam beskou. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=14824-1 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60443083-2 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c7bf5722-f23b-4b93-9629-5c35f19446e2 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia|argillacea]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] s3aowvf4fnp094i6gutbt6gv1nvpth2 1 459821 2889819 2026-04-03T18:25:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889819 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459822 2889823 2026-04-03T18:36:16Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | klubnaam = AIK Stockholm | beeld = [[Lêer:Friends Arena from inside.jpg|250px]] | beeldgrootte = 250px | vollenaam = Allmänna Idrottsklubben | bynaam = ''Gnaget'' (Die Knagers) | kortnaam = AIK | stigting = {{Start date and age|1891|2|15|df=y}} | stadion = Strawberry Arena | kapasiteit = 54 329<ref>{{Cite web|url=http://stadiumdb.com/stadiums/swe/friends_arena|title=Friends Arena – StadiumDB.com|website=...' 2889823 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = AIK Stockholm | beeld = [[Lêer:Friends Arena from inside.jpg|250px]] | beeldgrootte = 250px | vollenaam = Allmänna Idrottsklubben | bynaam = ''Gnaget'' (Die Knagers) | kortnaam = AIK | stigting = {{Start date and age|1891|2|15|df=y}} | stadion = Strawberry Arena | kapasiteit = 54 329<ref>{{Cite web|url=http://stadiumdb.com/stadiums/swe/friends_arena|title=Friends Arena – StadiumDB.com|website=stadiumdb.com|accessdate=9 April 2023|archive-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143655/http://stadiumdb.com/stadiums/swe/friends_arena|url-status=live}}</ref> | voorsitter = Mikael Jomer | afrigter = {{vlagikoon|Spanje}} José Riveiro | liga = Allsvenskan | seisoen = 2025 | posisie = 7de van 16 | webwerf = {{URL|https://www.aikfotboll.se|aikfotboll.se}} | patroon_la1 = _fcbarcelona2425a | patroon_b1 = _aik25h | patroon_ra1 = _fcbarcelona2425a | patroon_sh1 = _nikevapor5w | patroon_so1 = _aik25l | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = ffffff | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _nikevapor5w | patroon_b2 = _aik25a | patroon_ra2 = _nikevapor5w | patroon_sh2 = _nikevapor5w | patroon_so2 = | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = ffffff | kouse2 = ffffff | huidige_seisoen = 2026 AIK Fotboll-seisoen }} '''AIK Fotboll''', meer algemeen net bekend as '''AIK''' (<small>[[[[Sweeds|Sweedse]] uitspraak:</small> [ˈɑ̂ːiːˌkoː]), ’n afkorting van ''Allmänna Idrottsklubben'' (wat beteken “die openbare of algemene sportklub”), en internasionaal bekend as '''AIK Stockholm''', is ’n [[Swede|Swedse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] van [[Stockholm]], wat meeding in Allsvenskan, die hoogste vlak van Swedse sokker. Die klub is in 1891 gestig en die sokkerafdeling is in 1896 gevorm. AIK se tuisgrond is die Strawberry Arena, geleë in [[Solna]], aan die grens van Stockholm se stadsentrum. AIK het 12 kampioenskapstitels en staan derde in die alle-tyd Allsvenskan-tabel. Die klub hou die rekord vir die meeste gespeelde seisoene in die Sweedse hoogste liga. In Europa het AIK die kwarteindrondte van die [[UEFA Bekerwenner-beker|UEFA Bekerwennar-beker]] in 1996/97 bereik, gekwalifiseer vir die groepfase van die [[UEFA Champions League]] in 1999/00, en deelgeneem aan die groepfase van die [[UEFA Europa League]] in 2012/13. Die klub is een van die mees populêre in Swede, en sy bekendste (of berugte) ondersteunersgroep heet ''Black Army'', wat verwys na die klub se swart truie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vice.com/en/article/marching-with-the-black-army/|title=Marching With the Black Army|last=Lipton|first=Jasper|date=2015-09-11|website=VICE|language=en|access-date=2026-04-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.aikfotboll.se Amptelike webwerf] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sweedse sokkerklubs]] apvx5l71dazq92oz9pm3j6znwcu2bp2 2889824 2889823 2026-04-03T18:36:38Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889824 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = AIK Stockholm | beeld = [[Lêer:Friends Arena from inside.jpg|250px]] | beeldgrootte = 250px | vollenaam = Allmänna Idrottsklubben | bynaam = ''Gnaget'' (Die Knagers) | kortnaam = AIK | stigting = {{Start date and age|1891|2|15|df=y}} | stadion = Strawberry Arena | kapasiteit = 54 329<ref>{{Cite web|url=http://stadiumdb.com/stadiums/swe/friends_arena|title=Friends Arena – StadiumDB.com|website=stadiumdb.com|accessdate=9 April 2023|archive-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143655/http://stadiumdb.com/stadiums/swe/friends_arena|url-status=live}}</ref> | voorsitter = Mikael Jomer | afrigter = {{vlagikoon|Spanje}} José Riveiro | liga = Allsvenskan | seisoen = 2025 | posisie = 7de van 16 | webwerf = {{URL|https://www.aikfotboll.se|aikfotboll.se}} | patroon_la1 = _fcbarcelona2425a | patroon_b1 = _aik25h | patroon_ra1 = _fcbarcelona2425a | patroon_sh1 = _nikevapor5w | patroon_so1 = _aik25l | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = ffffff | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _nikevapor5w | patroon_b2 = _aik25a | patroon_ra2 = _nikevapor5w | patroon_sh2 = _nikevapor5w | patroon_so2 = | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = ffffff | kouse2 = ffffff | huidige_seisoen = 2026 AIK Fotboll-seisoen }} '''AIK Fotboll''', meer algemeen net bekend as '''AIK''' (<small>[[Sweeds|Sweedse]] uitspraak:</small> [ˈɑ̂ːiːˌkoː]), ’n afkorting van ''Allmänna Idrottsklubben'' (wat beteken “die openbare of algemene sportklub”), en internasionaal bekend as '''AIK Stockholm''', is ’n [[Swede|Swedse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] van [[Stockholm]], wat meeding in Allsvenskan, die hoogste vlak van Swedse sokker. Die klub is in 1891 gestig en die sokkerafdeling is in 1896 gevorm. AIK se tuisgrond is die Strawberry Arena, geleë in [[Solna]], aan die grens van Stockholm se stadsentrum. AIK het 12 kampioenskapstitels en staan derde in die alle-tyd Allsvenskan-tabel. Die klub hou die rekord vir die meeste gespeelde seisoene in die Sweedse hoogste liga. In Europa het AIK die kwarteindrondte van die [[UEFA Bekerwenner-beker|UEFA Bekerwennar-beker]] in 1996/97 bereik, gekwalifiseer vir die groepfase van die [[UEFA Champions League]] in 1999/00, en deelgeneem aan die groepfase van die [[UEFA Europa League]] in 2012/13. Die klub is een van die mees populêre in Swede, en sy bekendste (of berugte) ondersteunersgroep heet ''Black Army'', wat verwys na die klub se swart truie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vice.com/en/article/marching-with-the-black-army/|title=Marching With the Black Army|last=Lipton|first=Jasper|date=2015-09-11|website=VICE|language=en|access-date=2026-04-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.aikfotboll.se Amptelike webwerf] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sweedse sokkerklubs]] 7gyfdq3du4w0j3si7u2cxh5ez145d10 2889831 2889824 2026-04-03T18:59:59Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2889831 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = AIK Stockholm | beeld = [[Lêer:Friends Arena from inside.jpg|250px]] | beeldgrootte = 250px | vollenaam = Allmänna Idrottsklubben | bynaam = ''Gnaget'' (Die Knagers) | kortnaam = AIK | stigting = {{Start date and age|1891|2|15|df=y}} | stadion = Strawberry Arena | kapasiteit = 54 329<ref>{{Cite web|url=http://stadiumdb.com/stadiums/swe/friends_arena|title=Friends Arena – StadiumDB.com|website=stadiumdb.com|accessdate=9 April 2023|archive-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143655/http://stadiumdb.com/stadiums/swe/friends_arena|url-status=live}}</ref> | voorsitter = Mikael Jomer | afrigter = {{vlagikoon|Spanje}} José Riveiro | liga = Allsvenskan | seisoen = 2025 | posisie = 7de van 16 | webwerf = {{URL|https://www.aikfotboll.se|aikfotboll.se}} | patroon_la1 = _fcbarcelona2425a | patroon_b1 = _aik25h | patroon_ra1 = _fcbarcelona2425a | patroon_sh1 = _nikevapor5w | patroon_so1 = _aik25l | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = ffffff | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _nikevapor5w | patroon_b2 = _aik25a | patroon_ra2 = _nikevapor5w | patroon_sh2 = _nikevapor5w | patroon_so2 = | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = ffffff | kouse2 = ffffff | huidige_seisoen = 2026 AIK Fotboll-seisoen }} '''AIK Fotboll''', meer algemeen net bekend as '''AIK''' (<small>[[Sweeds|Sweedse]] uitspraak:</small> [ˈɑ̂ːiːˌkoː]), ’n afkorting van ''Allmänna Idrottsklubben'' (wat beteken “die openbare of algemene sportklub”), en internasionaal bekend as '''AIK Stockholm''', is ’n [[Swede|Swedse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] van [[Stockholm]], wat meeding in Allsvenskan, die hoogste vlak van Swedse sokker. Die klub is in 1891 gestig en die sokkerafdeling is in 1896 gevorm. AIK se tuisgrond is die Strawberry Arena, geleë in [[Solna]], aan die grens van Stockholm se stadsentrum. AIK het 12 kampioenskapstitels en staan derde in die alle-tyd Allsvenskan-tabel. Die klub hou die rekord vir die meeste gespeelde seisoene in die Sweedse hoogste liga. In Europa het AIK die kwarteindrondte van die [[UEFA Bekerwenner-beker|UEFA Bekerwennar-beker]] in 1996/97 bereik, gekwalifiseer vir die groepfase van die [[UEFA Champions League]] in 1999/00, en deelgeneem aan die groepfase van die [[UEFA Europa League]] in 2012/13. Die klub is een van die mees populêre in Swede, en sy bekendste (of berugte) ondersteunersgroep heet ''Black Army'', wat verwys na die klub se swart truie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vice.com/en/article/marching-with-the-black-army/|title=Marching With the Black Army|last=Lipton|first=Jasper|date=2015-09-11|website=VICE|language=en|access-date=2026-04-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.aikfotboll.se Amptelike webwerf] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sweedse sokkerklubs]] [[Kategorie:Stockholm]] 1qbzeab7b4keldwg0qu15bi886bxul2 0 459823 2889830 2026-04-03T18:59:29Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2889830 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Perskoppie | image = | taxon = Bolandia elongata | authority = ((L.f.) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & Cron, (2011) | synonyms =* ''Brachyrhynchos albicaulis'' <small>DC.</small> * ''Brachyrhynchos diversifolius'' <small>DC.</small> * ''Brachyrhynchos elongatus'' <small>Less.</small> * ''Cineraria cuneata'' <small>E.Mey. ex DC.</small> * ''Cineraria elongata'' <small>L.f.</small> * ''Cineraria scapiflora'' <small>L'Hér.</small> * ''Cineraria scapigera'' <small>Banks ex DC.</small> * ''Cineraria scordifolia'' <small>Link ex DC.</small> * ''Doria elongata'' <small>Thunb.</small> * ''Senecio albicaulis'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Senecio diversifolius'' <small>Harv.</small> * ''Senecio elongatus'' <small>Druce</small> * ''Senecio pedunculatus'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Senecio polymorphus'' <small>Sch.Bip.</small> }} Die '''perskoppie''' (''Bolandia elongata'') is 'n klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], vanaf [[Saldanha]] tot by die [[Kaapse Skiereiland]] en ooswaarts tot by [[Stilbaai]], voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] en het tans geen bedreigings nie. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=14824-5 Plants of the World] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77110147-1 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/220f7174-31c3-43c0-af64-23819255a317 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia|elongata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] re0tt9c4s3aeljnux9gshztqz6l0arc 2889832 2889830 2026-04-03T19:00:05Z Oesjaar 7467 Ai! 2889832 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Perskoppie | image = | taxon = Bolandia elongata | authority = (L.f.) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & Cron, (2011) | synonyms =* ''Brachyrhynchos albicaulis'' <small>DC.</small> * ''Brachyrhynchos diversifolius'' <small>DC.</small> * ''Brachyrhynchos elongatus'' <small>Less.</small> * ''Cineraria cuneata'' <small>E.Mey. ex DC.</small> * ''Cineraria elongata'' <small>L.f.</small> * ''Cineraria scapiflora'' <small>L'Hér.</small> * ''Cineraria scapigera'' <small>Banks ex DC.</small> * ''Cineraria scordifolia'' <small>Link ex DC.</small> * ''Doria elongata'' <small>Thunb.</small> * ''Senecio albicaulis'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Senecio diversifolius'' <small>Harv.</small> * ''Senecio elongatus'' <small>Druce</small> * ''Senecio pedunculatus'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Senecio polymorphus'' <small>Sch.Bip.</small> }} Die '''perskoppie''' (''Bolandia elongata'') is 'n klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], vanaf [[Saldanha]] tot by die [[Kaapse Skiereiland]] en ooswaarts tot by [[Stilbaai]], voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] en het tans geen bedreigings nie. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=14824-5 Plants of the World] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77110147-1 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/220f7174-31c3-43c0-af64-23819255a317 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia|elongata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 9s4vgrqxr5oi7emvfcakqx7eimcfmua 2889834 2889832 2026-04-03T19:02:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889834 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Perskoppie | image = | taxon = Bolandia elongata | authority = (L.f.) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & Cron, (2011) | synonyms =* ''Brachyrhynchos albicaulis'' <small>DC.</small> * ''Brachyrhynchos diversifolius'' <small>DC.</small> * ''Brachyrhynchos elongatus'' <small>Less.</small> * ''Cineraria cuneata'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex DC.</small> * ''Cineraria elongata'' <small>L.f.</small> * ''Cineraria scapiflora'' <small>L'Hér.</small> * ''Cineraria scapigera'' <small>Banks ex DC.</small> * ''Cineraria scordifolia'' <small>Link ex DC.</small> * ''Doria elongata'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''Senecio albicaulis'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Senecio diversifolius'' <small>Harv.</small> * ''Senecio elongatus'' <small>Druce</small> * ''Senecio pedunculatus'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Senecio polymorphus'' <small>Sch.Bip.</small> }} Die '''perskoppie''' (''Bolandia elongata'') is 'n klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], vanaf [[Saldanha]] tot by die [[Kaapse Skiereiland]] en ooswaarts tot by [[Stilbaai]], voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] en het tans geen bedreigings nie. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=14824-5 Plants of the World] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77110147-1 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/220f7174-31c3-43c0-af64-23819255a317 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia|elongata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] pteshzvlkugfrgxep4amtdng47ra4w3 1 459824 2889835 2026-04-03T19:05:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889835 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459825 2889839 2026-04-03T19:15:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889839 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bolandia elongata]] sm2rgony820bcgd28ia4eskayw4idv2 0 459826 2889840 2026-04-03T19:20:57Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Hammarby | beeld = [[Lêer:Hammarby vs. Malmö , hylling till Kenta Ohlsson.jpg|280px]] | beeldgrootte = 200px | vollenaam = Hammarby IF Fotbollförening<ref name="club name">{{cite web|url=http://www.gamlahammarbyfotboll.se/hammarby-fotboll/kontakt/|title=Hammarby Fotboll: Kontakt|publisher=Hammarby Fotboll|language=sv|access-date=12 February 2018}}</ref> | bynaam = ''Bajen'' | kortnaam = HIF | stigting...' 2889840 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Hammarby | beeld = [[Lêer:Hammarby vs. Malmö , hylling till Kenta Ohlsson.jpg|280px]] | beeldgrootte = 200px | vollenaam = Hammarby IF Fotbollförening<ref name="club name">{{cite web|url=http://www.gamlahammarbyfotboll.se/hammarby-fotboll/kontakt/|title=Hammarby Fotboll: Kontakt|publisher=Hammarby Fotboll|language=sv|access-date=12 February 2018}}</ref> | bynaam = ''Bajen'' | kortnaam = HIF | stigting = {{Start date and age|1889|4|10|df=y}} {{small|(as Hammarby Roddförening)}}<br />{{nowrap|{{Start date and age|1915|08|13|df=y}}<br />{{small|(sokkerafdeling)}}}} | stadion = 3Arena, [[Stockholm]] | kapasiteit = 30 000 | eienaar = Hammarby IF Fotbollförening&nbsp;– 51%<br /> Anschutz Entertainment Group &nbsp;– 23.5%<br /> [[Zlatan Ibrahimović]]&nbsp;– 23.5%<br />Ander&nbsp;– 2%<ref name="zlatan">{{cite web |url=https://www.gamlahammarbyfotboll.se/aktuellt/nyheter/zlatan-ibrahimovic-investerar-i-aeg-sweden-blir-delagare-i-hammarby-fotboll-ab/|title=Zlatan Ibrahimović investerar i AEG Sweden – blir delägare i Hammarby Fotboll AB|date=27 November 2019|publisher=Hammarby Fotboll|access-date=27 November 2019|language=sv}}</ref> | voorsitter = Mattias Fri | afrigter = Kalle Karlsson | liga = Allsvenskan | seisoen = 2025 | posisie = 2de van 16 | huidige_seisoen = 2025 Hammarby Fotboll-seisoen | patroon_la1 = _hammarby24h | patroon_b1 = _hammarby24h | patroon_ra1 = _hammarby24h | patroon_sh1 = _whitesides | patroon_so1 = _hammarby24h | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | regterarm1 = FFFFFF | broek1 = 16A452 | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = _hammarby24a | patroon_b2 = _hammarby24a | patroon_ra2 = _hammarby24a | patroon_sh2 = _hammarby24a | patroon_so2 = _hammarby24a | linkerarm2 = 36584A | liggaam2 = 36584A | regterarm2 = 36584A | broek2 = 36584A | kouse2 = 36584A }} '''Hammarby Fotboll''', meer algemeen bekend as '''Hammarby IF''' (''Hammarby Idrottsförening'') of eenvoudig '''Hammarby''', is ’n [[Swede|Sweedse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] van [[Stockholm]] wat in 1915 gestig is. Die klub is gebaseer by die 3 Arena in Johanneshov, maar is oorspronklik gestig in die aangrensende Södermalm-distrik van Stockholm Stad, ’n gebied wat as die klub se hartland beskou word. Hammarby ding mee in die Sweedse eerste liga, Allsvenskan, en hulle staan agtste op die algehele Allsvenskan-tabel. Die klub het die liga een keer gewen, in 2001. Hammarby het vyf keer in die eindstryd van die Sweedse beker (''Svenska Cupen'') gespeel en het hul eerste titel in 2021 verower. Die klub se kleure is groen en wit, wat in hul embleem en trui weerspieël word. Tussen 1918 en 1978 het die klub egter in swart-en-geel gestreepte tuistruie gespeel, wat sedertdien dikwels as die klub se uittrui gebruik word. Die klub se plaaslike mededingers is [[AIK Fotboll|AIK]] en [[Djurgårdens IF Sokker|Djurgården]]. Hammarby is een van die grootste sokkerklubs in Europa wat betref die aantal aktiewe spelers van alle ouderdomme – met sowat 3 500 spelers in die organisasie.<ref name="big club">{{cite web|url=http://www.gamlahammarbyfotboll.se/aktuellt/nyheter/edvard-blev-nummer-3000-i-bajens-ungdomsled/|title=Edvard blev nummer 3000 i Bajens ungdomsled|work=Hammarby Fotboll|language=sv|access-date=12 February 2018}}</ref><ref name="active players">{{cite web|url=http://www.hammarbyungdom.se/start/?ID=122475|title=Hammarby IF Ungdom|language=sv|access-date=12 February 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gamlahammarbyfotboll.se/aktuellt/nyheter/over-900-medverkade-vid-tisdagsmotet/|title=Över 900 medverkade vid tisdagsmötet|work=Hammarby Fotboll|language=sv|access-date=12 February 2018}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.hammarbyfotboll.se Amptelike webwerf] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sweedse sokkerklubs]] [[Kategorie:Stockholm]] 3c3j89sal6ejjp15u3r4oa32ov229z8 0 459827 2889841 2026-04-03T19:38:04Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Mjällby | beeld = [[Lêer:Strandvallen_entre.JPG|250px]] | beeldgrootte = 200px | vollenaam = Mjällby Allmänna<br />Idrottsförening | bynaam = | stigting = {{Start date and age|1939|4|1|df=y}} | stadion = Strandvallen, Hällevik | kapasiteit = 6 750 | voorsitter = Magnus Emeus | afrigter = Karl Marius Aksum | liga = Allsvenskan | seisoen = 2025 | posisie = 1ste van 16 (kam...' 2889841 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Mjällby | beeld = [[Lêer:Strandvallen_entre.JPG|250px]] | beeldgrootte = 200px | vollenaam = Mjällby Allmänna<br />Idrottsförening | bynaam = | stigting = {{Start date and age|1939|4|1|df=y}} | stadion = Strandvallen, Hällevik | kapasiteit = 6 750 | voorsitter = Magnus Emeus | afrigter = Karl Marius Aksum | liga = Allsvenskan | seisoen = 2025 | posisie = 1ste van 16 (kampioene) | webwerf = {{URL|http://www.maif.se/index.php|maif.se}} | huidige_seisoen = 2025 Mjällby AIF-seisoen | patroon_la1 = _maif24h | patroon_b1 = _maif24h | patroon_ra1 = _maif24h | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = FFEE00 | regterarm1 = 000000 | broek1 = 000000 | kouse1 = FFEE00 | patroon_la2 = _pumagoal23w | patroon_b2 = _pumagoal24w | patroon_ra2 = _pumagoal23w | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF }} '''Mjällby Allmänna Idrottsförening''', ook bekend eenvoudig as '''Mjällby AIF''', is ’n [[Swede|Sweedse]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] gebaseer in Hällevik in die Sölvesborg-gemeente. Mjällby AIF is die mees suksesvolle sokkerspan uit die provinsie Blekinge. Die klub se eerste seisoen in die hoogste liga in Swede, die Allsvenskan, was in 1980. Op 20 Oktober 2025 het Mjällby AIF die eerste Sweedse kampioenskapsligaal in die klub se geskiedenis verower.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2025/oct/20/mjallby-win-unlikely-swedish-title-allsvenskan-football|title='It's all just wonderful': minnows Mjällby win unlikely Swedish title for first time|work=The Guardian|agency=Reuters|date=20 October 2025|accessdate=20 October 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.sverigesradio.se/artikel/mjallby-svenska-mastare-sensationen-ett-faktum|title=Mjällby svenska mästare|work=Radiosporten|first=Andreas |last=Lundin|language=sv|date=20 October 2025|accessdate=20 October 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.maif.se Amptelike webwerf] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sweedse sokkerklubs]] 82ri1cmkfaz638ucbb7pzpyp0b2l1f3 0 459828 2889843 2026-04-03T19:49:37Z Oesjaar 7467 Nuwe genus. 2889843 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Alectra |authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1784) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Hymenospermum'' <small>Benth.</small> * ''Pseudorobanche'' <small>Rouy</small> * ''Starbia'' <small>Thouars</small> * ''Contarenia'' <small>Vand.</small> }} '''''Alectra''''' is 'n [[genus]] van eenjarige en meerjarige [[kruie]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Orobanchaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 32 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37405-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Alectra alectroides]]'' <small>(S.Moore) Melch.</small> * ''[[Alectra atrosanguinea]]'' <small>(Hiern) Hemsl.</small> * ''[[Alectra aurantiaca]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Alectra avensis]]'' <small>(Benth.) Merr.</small> * ''[[Alectra bainesii]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Alectra basserei]]'' <small>Berhaut</small> * ''[[Alectra basutica]]'' <small>(E.Phillips) Melch.</small> * ''[[Alectra capensis]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Alectra dolichocalyx]]'' <small>Philcox</small> * ''[[Alectra dunensis]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Alectra fruticosa]]'' <small>Eb.Fisch.</small> * ''[[Alectra glandulosa]]'' <small>Philcox</small> * ''[[Alectra gracilis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Alectra hildebrandtii]]'' <small>Eb.Fisch.</small> * ''[[Alectra hirsuta]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Alectra humbertii]]'' <small>Eb.Fisch.</small> * ''[[Alectra lancifolia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Alectra linearis]]'' <small>Hepper</small> * ''[[Alectra lurida]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Alectra natalensis]]'' <small>(Hiern) Melch.</small> * ''[[Alectra orobanchoides]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Alectra parasitica]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Alectra picta]]'' <small>(Hiern) Hemsl.</small> * ''[[Alectra pseudobarleriae]]'' <small>(Dinter) Dinter</small> * ''[[Alectra pubescens]]'' <small>Philcox</small> * ''[[Alectra pumila]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Alectra rigida]]'' <small>(Hiern) Hemsl.</small> * ''[[Alectra schoenfelderi]]'' <small>Dinter & Melch.</small> * ''[[Alectra sessiliflora]]'' <small>(Vahl) Kuntze</small> * ''[[Alectra stolzii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Alectra thyrsoidea]]'' <small>Melch.</small> * ''[[Alectra vogelii]]'' <small>Benth.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Alectra| ]] h2k9c8mcerc76g9of5ncanki641wl6a 2889845 2889843 2026-04-03T19:52:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889845 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Alectra sessiliflora Bioko 2013 2.jpg |image_caption = ''Alectra sessiliflora'' |display_parents = 3 |taxon = Alectra |authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1784) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Hymenospermum'' <small>Benth.</small> * ''Pseudorobanche'' <small>Rouy</small> * ''Starbia'' <small>Thouars</small> * ''Contarenia'' <small>Vand.</small> }} '''''Alectra''''' is 'n [[genus]] van eenjarige en meerjarige [[kruie]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Orobanchaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 32 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37405-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Alectra alectroides]]'' <small>(S.Moore) Melch.</small> * ''[[Alectra atrosanguinea]]'' <small>(Hiern) Hemsl.</small> * ''[[Alectra aurantiaca]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Alectra avensis]]'' <small>(Benth.) Merr.</small> * ''[[Alectra bainesii]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Alectra basserei]]'' <small>Berhaut</small> * ''[[Alectra basutica]]'' <small>(E.Phillips) Melch.</small> * ''[[Alectra capensis]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Alectra dolichocalyx]]'' <small>Philcox</small> * ''[[Alectra dunensis]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Alectra fruticosa]]'' <small>Eb.Fisch.</small> * ''[[Alectra glandulosa]]'' <small>Philcox</small> * ''[[Alectra gracilis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Alectra hildebrandtii]]'' <small>Eb.Fisch.</small> * ''[[Alectra hirsuta]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Alectra humbertii]]'' <small>Eb.Fisch.</small> * ''[[Alectra lancifolia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Alectra linearis]]'' <small>Hepper</small> * ''[[Alectra lurida]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Alectra natalensis]]'' <small>(Hiern) Melch.</small> * ''[[Alectra orobanchoides]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Alectra parasitica]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Alectra picta]]'' <small>(Hiern) Hemsl.</small> * ''[[Alectra pseudobarleriae]]'' <small>(Dinter) Dinter</small> * ''[[Alectra pubescens]]'' <small>Philcox</small> * ''[[Alectra pumila]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Alectra rigida]]'' <small>(Hiern) Hemsl.</small> * ''[[Alectra schoenfelderi]]'' <small>Dinter & Melch.</small> * ''[[Alectra sessiliflora]]'' <small>(Vahl) Kuntze</small> * ''[[Alectra stolzii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Alectra thyrsoidea]]'' <small>Melch.</small> * ''[[Alectra vogelii]]'' <small>Benth.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Alectra| ]] piyovt3u9x3o7nihi5skae8cb1up0lz 1 459829 2889846 2026-04-03T19:55:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889846 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459830 2889848 2026-04-03T20:02:06Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | klubnaam = HJK Helsinki | huidige_seisoen = 2026 HJK-seisoen | beeld = [[Lêer:HJK_klubipääty.jpg|250px]] | vollenaam = Helsingin Jalkapalloklubi | bynaam = ''Klubi'' (Die Klub) | stigting = {{Start date and age|df=y|1907|6|19}} | stadion = Töölö Sokkerstadion | kapasiteit = 10 770 | voorsitter = Olli-Pekka Lyytikäinen | afrigter = Joonas Rantanen | liga = Veikkausliiga |...' 2889848 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = HJK Helsinki | huidige_seisoen = 2026 HJK-seisoen | beeld = [[Lêer:HJK_klubipääty.jpg|250px]] | vollenaam = Helsingin Jalkapalloklubi | bynaam = ''Klubi'' (Die Klub) | stigting = {{Start date and age|df=y|1907|6|19}} | stadion = Töölö Sokkerstadion | kapasiteit = 10 770 | voorsitter = Olli-Pekka Lyytikäinen | afrigter = Joonas Rantanen | liga = Veikkausliiga | seisoen = 2025 | posisie = 5de van 12 | patroon_la1 = _hjk25h | patroon_b1 = _hjk25h | patroon_ra1 = _hjk25h | patroon_sh1 = _hjk25h | patroon_so1 = _color_3_stripes_blue | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = 0000FF | regterarm1 = FFFFFF | broek1 = 0000FF | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = _hjk25a | patroon_b2 = _hjk25a | patroon_ra2 = _hjk25a | patroon_sh2 = _hjk25a | patroon_so2 = _adidasnavy | linkerarm2 = 000066 | liggaam2 = 000066 | regterarm2 = 000066 | broek2 = 87CEEB | kouse2 = 87CEEB }} '''Helsingin Jalkapalloklubi''' (<small>letterlik:</small> ‘Helsinki se Sokkerklub’), algemeen bekend as '''HJK Helsinki''' is ’n [[Finland|Finse]] [[Sokker|sokkerklub]] gebaseer in [[Helsinki]]. Die klub speel in die Veikkausliiga, die hoogste afdeling van die Finse sokkerliga-stelsel. Die klub is in 1907 gestig en het die meeste van sy geskiedenis in die hoogste Finse liga deurgebring. Die klub se tuisstadion is die 10 770-sitplekke Töölö Sokkerstadion, waar hulle sedert 2000 hul tuiswedstryde speel.<ref>{{cite web|url=http://www.hjk.fi/V2/palvelut/sonerastadium|title=HJK Helsinki – HJK.fi|access-date=2 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201031847/http://www.hjk.fi/V2/palvelut/sonerastadium|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}</ref> HJK word oor die algemeen beskou as Finland se grootste sokkerklub en is die mees suksesvolle Finse klub wat kampioenskapstitels betref. Die klub het ook verskeie kere die Finse Beker en die Finse Ligabekers gewen. Baie van Finland se mees suksesvolle spelers het vir HJK gespeel voordat hulle oorsee verhuis het. HJK is die enigste Finse klub wat in die groepfase van die [[UEFA Champions League]] deelgeneem het. In 1998 het hulle Metz in die play-off rondte verslaan om hul plek in die kompetisie vir die daaropvolgende seisoen te verseker. HJK het ook twee keer in die groepfases van die [[UEFA Europa League]] in 2014/15 en 2022/23 gespeel, sowel as drie keer in die [[UEFA Conference League]]. Die klub se hoogste uitslag in ’n Europese kompetisie was gedurende die 2011/12-seisoen, met ’n 13–0 totaal oor die Waliese kampioene Bangor City, insluitend ’n 10–0 tuisoorwinning. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://hjk.fi Amptelike webwerf] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Finse sokkerklubs]] [[Kategorie:Helsinki]] ilyvtkx32tmafw8t6xppz29vadu5l5s 14 459831 2889849 2026-04-03T20:03:05Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2889849 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Orobanchaceae]] 6kgi3e463ydl4hg19j5yr9fyjs0lpd4 2889894 2889849 2026-04-04T06:37:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889894 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Orobanchaceae]] jrswcgfqjiqaoav3np7dug88ojxmr15 0 459832 2889850 2026-04-03T20:04:37Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Stuur aan na [[HJK Helsinki]] 2889850 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[HJK Helsinki]] k1lda5y8xi9o96bj5b1um0l7iim5k1g 1 459833 2889852 2026-04-03T20:36:22Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889852 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459834 2889853 2026-04-03T20:36:48Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889853 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459835 2889854 2026-04-03T20:37:09Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889854 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459836 2889855 2026-04-03T20:37:27Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889855 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459837 2889856 2026-04-03T20:37:49Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889856 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459838 2889857 2026-04-03T20:38:24Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889857 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459839 2889858 2026-04-03T20:38:44Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889858 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459840 2889859 2026-04-03T20:39:11Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889859 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459841 2889861 2026-04-03T21:03:10Z Lefcentreright 92804 Nuwe artikel! 2889861 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Kaapse Vlakte Lyn''' ([[Engels]]: ''Cape Flats Line'') is 'n pendelspoorlyn in [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], wat deel vorm van die [[Metrorail|Metrorail Wes-Kaap]]-netwerk wat deur [[PRASA]] bedryf word. Dit loop tussen 20 en 25 km vanaf die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] ooswaarts langs die hooflyn na [[Maitland]], waarna dit suid deur die Kaapse Vlakte-voorstede vertak voordat dit weer by die [[Suidelike Lyn]] by Heathfield-stasie aansluit en dan by Retreat-stasie eindig. Daar is 16 stasies op die lyn se roete. ==Geskiedenis== Op 1 Februarie 1904 het die eerste gedeelte van die spoorlyn vir [[Ottery]] bereik en die Ottery-stasie is later daardie jaar voltooi. Die spoorlyn het vir [[Retreat]] op 13 November 1904 bereik.<ref name="SAHistory">{{Cite web|url=https://sahistory.org.za/place/ottery|title=Ottery {{!}} South African History Online|website=sahistory.org.za|language=en|access-date=2026-04-03}}</ref> Die lyn was oorspronklik vir privaat gebruik gebou. Op 1 Julie 1908 het die Kaapkolonie-regering die lyn tussen Maitland en Ottery oorgeneem.<ref name="SAHistory"/> Vroeë bedrywighede het stoomlokomotiewe op 'n enkelspoor- of lig ontwikkelde roete gebruik, wat destyds semi-landelike of opkomende voorstedelike gebiede op die westelike kant van die Kaapse Vlakte bedien het. 'n Seinkajuit is by [[Dieprivier]] gebou om aansluitings met die Suidelike Lyn te beheer.<ref name="SitesG">{{Cite web|url=https://sites.google.com/site/soulorailway/soul-of-a-railway/system-1-cape-western/part-18-cape-suburban-cape-town-station|title=Soul of A Railway - Part 18: Cape Suburban: Cape Town Station|website=sites.google.com|language=af|access-date=2026-04-03}}</ref> As deel van 'n groot voorstedelike elektrifiseringsprogram (1500 V GS oorhoofse drade) is die Kaapse Vlakte Lyn op 23 April 1934 geëlektrifiseer, ná die Bellville-lyn wat reeds in Desember 1933 geëlektrifiseer is.<ref name="SitesG"/> Dit het gelei tot die bekendstelling van elektriese veelvuldige eenhede (EMU's) op die lyn, aanvanklik 1M1-trein met houtwaens, wat die kapasiteit en frekwensie aansienlik verhoog het.<ref name="SitesG"/> Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die lyn omstreeks November 1954 weer geëlektrifiseer tot 3000 V GS (in lyn met hooflynstandaarde), met spanningsveranderinge wat tydens die oorgang bestuur is. Die Groepsgebiedewet van 1950 het daartoe gelei dat woonbuurte op Kaapse Vlakte, spesifiek Athlone, Lansdowne en Retreat, as gebiede vir [[Bruin mense|Kleurlinge]] aangewys is. Die spoorlyn was tydens die apartheidsjare 'n primêre vervoerskakel vir Kleurlingwerkers wat na die middestad gereis het. Die treinwaens was tot die 1980's rasse-geskei.<ref name="SitesG"/> Na die einde van apartheid en die begin van die demokratiese bedeling in 1994, is die spoorlyn geïntegreer in die vier hoof [[Metrorail|Metrorail Wes-Kaap]]-lyne, wat moderne elektriese treine (EMU's) gebruik.<ref name="SitesG"/> ==Roete== Die roete loop verby die volgende stasies vanaf Kaapstad-stasie na Retreat-stasie: *Kaapstad *Woodstock *[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutriver]] *Koebergpad *Maitland *Ndabeni *Pinelands *Hazendal *Athlone *Crawford *Lansdowne *Wetton *Ottery *Southfield *Heathfield *Retreat ==Verwysings== {{verwysings}} {{saadjie}} [[Kategorie:Spoorlyne in Suid-Afrika]] 3czwd9kl91vsc6lwkfzqeoczv511x2n 2889866 2889861 2026-04-03T21:08:35Z Lefcentreright 92804 [[:Kategorie:Kaapse Vlakte Lyn]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2889866 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Kaapse Vlakte Lyn''' ([[Engels]]: ''Cape Flats Line'') is 'n pendelspoorlyn in [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], wat deel vorm van die [[Metrorail|Metrorail Wes-Kaap]]-netwerk wat deur [[PRASA]] bedryf word. Dit loop tussen 20 en 25 km vanaf die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] ooswaarts langs die hooflyn na [[Maitland]], waarna dit suid deur die Kaapse Vlakte-voorstede vertak voordat dit weer by die [[Suidelike Lyn]] by Heathfield-stasie aansluit en dan by Retreat-stasie eindig. Daar is 16 stasies op die lyn se roete. ==Geskiedenis== Op 1 Februarie 1904 het die eerste gedeelte van die spoorlyn vir [[Ottery]] bereik en die Ottery-stasie is later daardie jaar voltooi. Die spoorlyn het vir [[Retreat]] op 13 November 1904 bereik.<ref name="SAHistory">{{Cite web|url=https://sahistory.org.za/place/ottery|title=Ottery {{!}} South African History Online|website=sahistory.org.za|language=en|access-date=2026-04-03}}</ref> Die lyn was oorspronklik vir privaat gebruik gebou. Op 1 Julie 1908 het die Kaapkolonie-regering die lyn tussen Maitland en Ottery oorgeneem.<ref name="SAHistory"/> Vroeë bedrywighede het stoomlokomotiewe op 'n enkelspoor- of lig ontwikkelde roete gebruik, wat destyds semi-landelike of opkomende voorstedelike gebiede op die westelike kant van die Kaapse Vlakte bedien het. 'n Seinkajuit is by [[Dieprivier]] gebou om aansluitings met die Suidelike Lyn te beheer.<ref name="SitesG">{{Cite web|url=https://sites.google.com/site/soulorailway/soul-of-a-railway/system-1-cape-western/part-18-cape-suburban-cape-town-station|title=Soul of A Railway - Part 18: Cape Suburban: Cape Town Station|website=sites.google.com|language=af|access-date=2026-04-03}}</ref> As deel van 'n groot voorstedelike elektrifiseringsprogram (1500 V GS oorhoofse drade) is die Kaapse Vlakte Lyn op 23 April 1934 geëlektrifiseer, ná die Bellville-lyn wat reeds in Desember 1933 geëlektrifiseer is.<ref name="SitesG"/> Dit het gelei tot die bekendstelling van elektriese veelvuldige eenhede (EMU's) op die lyn, aanvanklik 1M1-trein met houtwaens, wat die kapasiteit en frekwensie aansienlik verhoog het.<ref name="SitesG"/> Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die lyn omstreeks November 1954 weer geëlektrifiseer tot 3000 V GS (in lyn met hooflynstandaarde), met spanningsveranderinge wat tydens die oorgang bestuur is. Die Groepsgebiedewet van 1950 het daartoe gelei dat woonbuurte op Kaapse Vlakte, spesifiek Athlone, Lansdowne en Retreat, as gebiede vir [[Bruin mense|Kleurlinge]] aangewys is. Die spoorlyn was tydens die apartheidsjare 'n primêre vervoerskakel vir Kleurlingwerkers wat na die middestad gereis het. Die treinwaens was tot die 1980's rasse-geskei.<ref name="SitesG"/> Na die einde van apartheid en die begin van die demokratiese bedeling in 1994, is die spoorlyn geïntegreer in die vier hoof [[Metrorail|Metrorail Wes-Kaap]]-lyne, wat moderne elektriese treine (EMU's) gebruik.<ref name="SitesG"/> ==Roete== Die roete loop verby die volgende stasies vanaf Kaapstad-stasie na Retreat-stasie: *Kaapstad *Woodstock *[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutriver]] *Koebergpad *Maitland *Ndabeni *Pinelands *Hazendal *Athlone *Crawford *Lansdowne *Wetton *Ottery *Southfield *Heathfield *Retreat ==Verwysings== {{verwysings}} {{saadjie}} [[Kategorie:Spoorlyne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kaapse Vlakte Lyn]] tt2bxmxxvdw53hy4bg0tdhbcg3ue0f5 2889867 2889866 2026-04-03T21:09:03Z Lefcentreright 92804 /* Roete */ Skakel 2889867 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Kaapse Vlakte Lyn''' ([[Engels]]: ''Cape Flats Line'') is 'n pendelspoorlyn in [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], wat deel vorm van die [[Metrorail|Metrorail Wes-Kaap]]-netwerk wat deur [[PRASA]] bedryf word. Dit loop tussen 20 en 25 km vanaf die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] ooswaarts langs die hooflyn na [[Maitland]], waarna dit suid deur die Kaapse Vlakte-voorstede vertak voordat dit weer by die [[Suidelike Lyn]] by Heathfield-stasie aansluit en dan by Retreat-stasie eindig. Daar is 16 stasies op die lyn se roete. ==Geskiedenis== Op 1 Februarie 1904 het die eerste gedeelte van die spoorlyn vir [[Ottery]] bereik en die Ottery-stasie is later daardie jaar voltooi. Die spoorlyn het vir [[Retreat]] op 13 November 1904 bereik.<ref name="SAHistory">{{Cite web|url=https://sahistory.org.za/place/ottery|title=Ottery {{!}} South African History Online|website=sahistory.org.za|language=en|access-date=2026-04-03}}</ref> Die lyn was oorspronklik vir privaat gebruik gebou. Op 1 Julie 1908 het die Kaapkolonie-regering die lyn tussen Maitland en Ottery oorgeneem.<ref name="SAHistory"/> Vroeë bedrywighede het stoomlokomotiewe op 'n enkelspoor- of lig ontwikkelde roete gebruik, wat destyds semi-landelike of opkomende voorstedelike gebiede op die westelike kant van die Kaapse Vlakte bedien het. 'n Seinkajuit is by [[Dieprivier]] gebou om aansluitings met die Suidelike Lyn te beheer.<ref name="SitesG">{{Cite web|url=https://sites.google.com/site/soulorailway/soul-of-a-railway/system-1-cape-western/part-18-cape-suburban-cape-town-station|title=Soul of A Railway - Part 18: Cape Suburban: Cape Town Station|website=sites.google.com|language=af|access-date=2026-04-03}}</ref> As deel van 'n groot voorstedelike elektrifiseringsprogram (1500 V GS oorhoofse drade) is die Kaapse Vlakte Lyn op 23 April 1934 geëlektrifiseer, ná die Bellville-lyn wat reeds in Desember 1933 geëlektrifiseer is.<ref name="SitesG"/> Dit het gelei tot die bekendstelling van elektriese veelvuldige eenhede (EMU's) op die lyn, aanvanklik 1M1-trein met houtwaens, wat die kapasiteit en frekwensie aansienlik verhoog het.<ref name="SitesG"/> Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die lyn omstreeks November 1954 weer geëlektrifiseer tot 3000 V GS (in lyn met hooflynstandaarde), met spanningsveranderinge wat tydens die oorgang bestuur is. Die Groepsgebiedewet van 1950 het daartoe gelei dat woonbuurte op Kaapse Vlakte, spesifiek Athlone, Lansdowne en Retreat, as gebiede vir [[Bruin mense|Kleurlinge]] aangewys is. Die spoorlyn was tydens die apartheidsjare 'n primêre vervoerskakel vir Kleurlingwerkers wat na die middestad gereis het. Die treinwaens was tot die 1980's rasse-geskei.<ref name="SitesG"/> Na die einde van apartheid en die begin van die demokratiese bedeling in 1994, is die spoorlyn geïntegreer in die vier hoof [[Metrorail|Metrorail Wes-Kaap]]-lyne, wat moderne elektriese treine (EMU's) gebruik.<ref name="SitesG"/> ==Roete== Die roete loop verby die volgende stasies vanaf Kaapstad-stasie na Retreat-stasie: *[[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad]] *Woodstock *[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutriver]] *Koebergpad *Maitland *Ndabeni *Pinelands *Hazendal *Athlone *Crawford *Lansdowne *Wetton *Ottery *Southfield *Heathfield *Retreat ==Verwysings== {{verwysings}} {{saadjie}} [[Kategorie:Spoorlyne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kaapse Vlakte Lyn]] jdxrvn7at5axm8w8j1r4iiwiu7bnmlh 2889869 2889867 2026-04-03T21:10:33Z Lefcentreright 92804 /* Geskiedenis */ Skakel 2889869 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Kaapse Vlakte Lyn''' ([[Engels]]: ''Cape Flats Line'') is 'n pendelspoorlyn in [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], wat deel vorm van die [[Metrorail|Metrorail Wes-Kaap]]-netwerk wat deur [[PRASA]] bedryf word. Dit loop tussen 20 en 25 km vanaf die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] ooswaarts langs die hooflyn na [[Maitland]], waarna dit suid deur die Kaapse Vlakte-voorstede vertak voordat dit weer by die [[Suidelike Lyn]] by Heathfield-stasie aansluit en dan by Retreat-stasie eindig. Daar is 16 stasies op die lyn se roete. ==Geskiedenis== Op 1 Februarie 1904 het die eerste gedeelte van die spoorlyn vir [[Ottery]] bereik en die Ottery-stasie is later daardie jaar voltooi. Die spoorlyn het vir [[Retreat]] op 13 November 1904 bereik.<ref name="SAHistory">{{Cite web|url=https://sahistory.org.za/place/ottery|title=Ottery {{!}} South African History Online|website=sahistory.org.za|language=en|access-date=2026-04-03}}</ref> Die lyn was oorspronklik vir privaat gebruik gebou. Op 1 Julie 1908 het die Kaapkolonie-regering die lyn tussen Maitland en Ottery oorgeneem.<ref name="SAHistory"/> Vroeë bedrywighede het stoomlokomotiewe op 'n enkelspoor- of lig ontwikkelde roete gebruik, wat destyds semi-landelike of opkomende voorstedelike gebiede op die westelike kant van die Kaapse Vlakte bedien het. 'n Seinkajuit is by [[Dieprivier]] gebou om aansluitings met die Suidelike Lyn te beheer.<ref name="SitesG">{{Cite web|url=https://sites.google.com/site/soulorailway/soul-of-a-railway/system-1-cape-western/part-18-cape-suburban-cape-town-station|title=Soul of A Railway - Part 18: Cape Suburban: Cape Town Station|website=sites.google.com|language=af|access-date=2026-04-03}}</ref> As deel van 'n groot voorstedelike elektrifiseringsprogram (1500 V GS oorhoofse drade) is die Kaapse Vlakte Lyn op 23 April 1934 geëlektrifiseer, ná die Bellville-lyn wat reeds in Desember 1933 geëlektrifiseer is.<ref name="SitesG"/> Dit het gelei tot die bekendstelling van elektriese veelvuldige eenhede (EMU's) op die lyn, aanvanklik 1M1-trein met houtwaens, wat die kapasiteit en frekwensie aansienlik verhoog het.<ref name="SitesG"/> Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die lyn omstreeks November 1954 weer geëlektrifiseer tot 3000 V GS (in lyn met hooflynstandaarde), met spanningsveranderinge wat tydens die oorgang bestuur is. Die Groepsgebiedewet van 1950 het daartoe gelei dat woonbuurte op Kaapse Vlakte, spesifiek [[Athlone]], [[Lansdowne]] en [[Retreat]], as gebiede vir [[Bruin mense|Kleurlinge]] aangewys is. Die spoorlyn was tydens die apartheidsjare 'n primêre vervoerskakel vir Kleurlingwerkers wat na die middestad gereis het. Die treinwaens was tot die 1980's rasse-geskei.<ref name="SitesG"/> Na die einde van apartheid en die begin van die demokratiese bedeling in 1994, is die spoorlyn geïntegreer in die vier hoof [[Metrorail|Metrorail Wes-Kaap]]-lyne, wat moderne elektriese treine (EMU's) gebruik.<ref name="SitesG"/> ==Roete== Die roete loop verby die volgende stasies vanaf Kaapstad-stasie na Retreat-stasie: *[[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad]] *Woodstock *[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutriver]] *Koebergpad *Maitland *Ndabeni *Pinelands *Hazendal *Athlone *Crawford *Lansdowne *Wetton *Ottery *Southfield *Heathfield *Retreat ==Verwysings== {{verwysings}} {{saadjie}} [[Kategorie:Spoorlyne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kaapse Vlakte Lyn]] 3723iuw8omhs1ga6xff61weqtac9xu9 1 459842 2889862 2026-04-03T21:05:01Z Lefcentreright 92804 Kop en bladtrekke 2889862 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 459843 2889864 2026-04-03T21:07:23Z Lefcentreright 92804 Kategorie 2889864 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Spoorlyne in Suid-Afrika]] kd82hwhfp84umf6qkg63a17ijmymwpa 0 459844 2889890 2026-04-04T06:28:31Z Oesjaar 7467 Nuwe genus. 2889890 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Harveya |authority = Hook., (1837) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Aulaya'' <small>Harv.</small> * ''Parastriga'' <small>Mildbr.</small> }} '''''Harveya''''' is 'n [[genus]] van eenjarige en meerjarige [[kruie]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Orobanchaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], insluitend [[Madagaskar]], die [[Arabiese Skiereiland]] en [[Turkmenistan]]. == Spesies == Daar is 28 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37692-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Harveya alba]]'' <small>Hepper</small> * ''[[Harveya alectroides]]'' <small>(Mildbr.) Eb.Fisch., Schäferh. & Kai Müll.</small> * ''[[Harveya andongensis]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Harveya bodkinii]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Harveya bolusii]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Harveya buchwaldii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Harveya capensis]]'' <small>(Burm.f.) Hook.</small> * ''[[Harveya comorensis]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Harveya helenae]]'' <small>Buscal. & Muschl.</small> * ''[[Harveya huillensis]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Harveya huttonii]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Harveya hyobanchoides]]'' <small>Schltr. ex Hiern</small> * ''[[Harveya kenyensis]]'' <small>Hepper</small> * ''[[Harveya kiangombensis]]'' <small>Ngugi, Kirika & Mwachala</small> * ''[[Harveya liebuschiana]]'' <small>Engl. ex Skan</small> * ''[[Harveya obtusifolia]]'' <small>(Benth.) Vatke</small> * ''[[Harveya pauciflora]]'' <small>(Benth.) Hiern</small> * ''[[Harveya pumila]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Harveya purpurea]]'' <small>Harv. ex Hook.</small> * ''[[Harveya roseoalba]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Harveya scarlatin]]'' <small>(Benth.) Hook. ex B.D.Jacks.</small> * ''[[Harveya speciosa]]'' <small>Bernh.</small> * ''[[Harveya squamosa]]'' <small>Steud.</small> * ''[[Harveya stenosiphon]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Harveya tanzanica]]'' <small>Hepper</small> * ''[[Harveya thonneri]]'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Harveya versicolor]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Harveya vestita]]'' <small>Hiern</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Harveya| ]] b2kmi36re3lu1w2bprt2ylnm8yqqqpq 2889891 2889890 2026-04-04T06:34:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889891 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Harveya_capensis00.jpg |image_caption = ''Harveya_capensis'' |display_parents = 3 |taxon = Harveya |authority = Hook., (1837) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Aulaya'' <small>Harv.</small> * ''Parastriga'' <small>Mildbr.</small> }} '''''Harveya''''' is 'n [[genus]] van eenjarige en meerjarige [[kruie]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Orobanchaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], insluitend [[Madagaskar]], die [[Arabiese Skiereiland]] en [[Turkmenistan]]. == Spesies == Daar is 28 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37692-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Harveya alba]]'' <small>Hepper</small> * ''[[Harveya alectroides]]'' <small>(Mildbr.) Eb.Fisch., Schäferh. & Kai Müll.</small> * ''[[Harveya andongensis]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Harveya bodkinii]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Harveya bolusii]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Harveya buchwaldii]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Harveya capensis]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Hook.</small> * ''[[Harveya comorensis]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Harveya helenae]]'' <small>Buscal. & Muschl.</small> * ''[[Harveya huillensis]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Harveya huttonii]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Harveya hyobanchoides]]'' <small>Schltr. ex Hiern</small> * ''[[Harveya kenyensis]]'' <small>Hepper</small> * ''[[Harveya kiangombensis]]'' <small>Ngugi, Kirika & Mwachala</small> * ''[[Harveya liebuschiana]]'' <small>Engl. ex Skan</small> * ''[[Harveya obtusifolia]]'' <small>(Benth.) Vatke</small> * ''[[Harveya pauciflora]]'' <small>(Benth.) Hiern</small> * ''[[Harveya pumila]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Harveya purpurea]]'' <small>Harv. ex Hook.</small> * ''[[Harveya roseoalba]]'' <small>[[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Harveya scarlatin]]'' <small>(Benth.) Hook. ex B.D.Jacks.</small> * ''[[Harveya speciosa]]'' <small>Bernh.</small> * ''[[Harveya squamosa]]'' <small>Steud.</small> * ''[[Harveya stenosiphon]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Harveya tanzanica]]'' <small>Hepper</small> * ''[[Harveya thonneri]]'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Harveya versicolor]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Harveya vestita]]'' <small>Hiern</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Harveya| ]] 6j9vhz2nhkzehtk11em4pt7cfuax4ox 14 459845 2889892 2026-04-04T06:36:47Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2889892 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Orobanchaceae]] 6kgi3e463ydl4hg19j5yr9fyjs0lpd4 2889893 2889892 2026-04-04T06:37:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889893 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Orobanchaceae]] jrswcgfqjiqaoav3np7dug88ojxmr15 1 459846 2889902 2026-04-04T08:21:26Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889902 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459847 2889903 2026-04-04T08:21:42Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889903 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459848 2889917 2026-04-04T08:47:14Z Sobaka 328 Begin nuwe artikel 2889917 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Nathan Kirsh | bynaam = Natie | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Nathan Kirsh | geboortedatum = [[6 Januarie]] [[1932]] | geboorteplek = [[Potchefstroom]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Eswatini]] | beroep = besigheidsman | bekend = miljardêr-sakeman en filantroop | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Frances Herr | kinders = 3 | webblad = | handtekening = }} Nathan "Natie" Kirsh (gebore[[ 6 Januarie]] [[1932]]) is 'n Swazi- en Suid-Afrikaanse miljardêr-sakeman en filantroop. Hy staan aan die hoof van die Kirsh-groep, wat 'n meerderheidsbelang in die kontant-en-dra-onderneming Jetro Holdings in die staat [[New York (deelstaat)|New York]] besit het, en ook eienaar van Restaurant Depot en Jetro Cash & Carry was. Die groep het ook beleggings in [[Australië]], [[Eswatini]], die [[Verenigde Koninkryk]], die [[VSA]] en [[Israel]]. Hy woon in Eswatini en het verblyf in die Verenigde Koninkryk en die VSA. Forbes het sy welvaart in April 2025 op VS$7,3 miljard geraam.<ref name=Forbes>{{Cite web|title=Nathan Kirsh|url=https://www.forbes.com/profile/nathan-kirsh/|access-date=8 Januarie 2025|website=Forbes|language=en}}</ref> Hy is ook op die [[Verenigde Koninkryk]] se ''Sunday Times'' Rich List 2018 gelys en deur ''[[Forbes]]'' as die rykste persoon in Eswatini aangewys. ==Vroeë lewe en opvoeding== Nathan "Natie" Kirsh is op 6 Januarie 1932 gebore aan Joodse ouers wat van [[Litaue]] na [[Suid-Afrika]] geëmigreer het,<ref name=BloombergIndex/><ref name="Independent-14-02-2010"/><ref>[http://jewishbusinessnews.com/2015/01/12/billionaire-nathan-kirsh-says-obama-is-destroying-jobs-in-swaziland/ Jewish Business News: "Billionaire Nathan Kirsh Says Obama Is Destroying Jobs In Swaziland"] 12 Januarie 2015</ref> en hy het in [[Potchefstroom]] grootgeword.<ref name=Potchefstroom/> Hy het later in 1949 aan die Potchefstroom Boys High gematrikuleer.<ref>{{cite web|title=One of the most Illustrious and successful Old Boys flies into College by Helicopter on the 9th March 2017|url=http://www.potcholdboys.co.za/natie-kirsh-visit-one-of-the-most-illustrious-and-successful-old-boys-flies-into-college-by-helicopter-on-the-9th-march-2017/|website=Potchefstroom Old Boys' Society|date=9 Maart 2017|accessdate=30 Maart 2019}}</ref> Hy het min [[antisemitisme]] in Potchefstroom teëgekom: “Dit was 'n baie gemaklike en goeie omgewing om in groot te word.”<ref name=jp/> Hy het ook by die Arbeiders-Sionistiese jeugbeweging Habonim Dror aangesluit.<ref name=jp>[https://www.youtube.com/watch?v=LiElqHU6HTg Nathan Kirsh - a conversation with Irina Nevzlin] Museum of the Jewish People. 2016</ref> Hy het in 1952 'n Baccalaureusgraad in Handel aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] verwerf. Hy het ook 'n eredoktorsgraad van die Universiteit van Swaziland.<ref>{{cite web|title=Nathan Kirsh Swaziland Billionaire|url=http://africanmillionaire.net/2014/01/natie-kirsh-swaziland-billionaire-kirs/|website=African Millionaire|accessdate=16 Februarie 2016}}</ref> ==Loopbaan== In 1952 het Kirsh sy moeder begin help met die bedryf van sy vader se oorspronklike moutfabriek in Potchefstroom, en toe, in 1958,<ref name=BloombergIndex>[https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/nathan-kirsh/ "Bloomberg Billionaires Index", ''Bloomberg'', 27 Maart 2019.]</ref> sy eie eerste onderneming van stapel gestuur,<ref name=Fifre>[http://www.leader.co.za/article.aspx?s=1&f=1&a=1911 "How Natie Kirsh built his global business" by Ian Fifre ''The Financial Mail'', 1 April 2010.</ref> en 'n mieliemeul- en moutbesigheid in Eswatini gestig.<ref name=Buss.Report/> Nadat hy in 1968 na Suid-Afrika teruggekeer het, het hy in 1970<ref name=Buss.Report/> Moshal Gevisser, 'n Suid-Afrikaanse groothandel-voedselverspreider met 'n loodsprogram vir kontant-en-neem-dienste, verkry.<ref name=Buss.Report/><ref name=BloombergIndex/> ] Destyds het die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sregering wit sake-eienaars verhoed om in swart woonbuurte te werk, en Kirsh het Moshal Gevisser<ref name=BloombergIndex/> begin gebruik om goedere aan swart winkeleienaars te verskaf.<ref name=Buss.Report/> As 'n kontant-en-neem-onderneming het<ref name=BloombergIndex/> Moshal Gevisser 'n dominante voedselkleinhandelaar in Suid-Afrika geword.<ref name=Buss.Report/> In Junie 1976 het hy Jetro, 'n kontant-en-dra-winkel in Brooklyn, New York, gestig.<ref name=BloombergIndex/> Hy het Restaurant Depot in 1994 verkry,<ref name=BloombergIndex/> en toe sy eerste kleinhandelwinkel in New York in 1995 geopen, en Jetro en Restaurant Depot het as susterondernemings onder Jetro Holdings begin werk.<ref name=BloombergIndex/> In 2003 het [[Warren Buffett]] ingestem om 'n minderheidsaandeel van Jetro Holdings te koop, maar hy en Kirsh kon nie oor die voorwaardes ooreenkom nie.<ref name="The-Quiet-52">{{cite news|title=The Quiet Billionaire in Wall Street's Backyard|newspaper=Bloomberg Businessweek|date= 19–25 Nov 2012|page=52}}</ref> Teen Augustus 2018 het Kirsh 75 persent van Jetro Holdings besit, wat ongeveer 115 Jetro Cash & Carry en Restaurant Depot-winkels in die Verenigde State gehad het.<ref name=BloombergIndex/> Daardie jaar het die Independent berig dat verskeie van Kirsh se maatskappye in die [[Britse Maagde-eilande]] en in [[Liberië]] geregistreer was, wat albei op die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling se belastingparadys-"gryslys" gelys is.<ref name="Independent-14-02-2010">[https://www.independent.co.uk/news/business/news/slackbelly-trouble-at-tradition-exdirector-sues-broking-firm-1898738.html SlackBelly: Trouble at Tradition: Ex-director sues broking firm] ''The Independent'', 14 Februarie 2010</ref> Kirsh Holdings Group, Kirsh se primêre houergroep, besit steeds die helfte van Swazi Plaza Properties.<ref name=Potchefstroom/> In die laat 1970's het hy ook Magal Security Systems van Israel Aerospace Industries verkry en die maatskappy in 1993 op Nasdaq genoteer.<ref name=Buss.Report>{{cite news | url=https://www.iol.co.za/business-report/international/sa-billionaire-kirsch-making-a-fortune-from-selling-us-groceries-1421005 | title=SA billionaire Kirsch making a fortune from selling US groceries | via=IOL | date=11 November 2012 | author=Blooomberg | accessdate=18 April 2021 }}</ref> In 2009 was Kirsh 'n direkteur en het hy 'n 24,2 persent-belang in Magal Security besit,<ref>[https://mayafiles.tase.co.il/RPdf/480001-481000/P480014-00.pdf "AGM of Shareholders of Magal Security Systems Ltd", Magal Security Systems, 19 November 2009.]</ref> wat kontroversie ontlok het deur heinings in [[Israel]] te verskaf.<ref>[http://www.whoprofits.org/Company%20Info.php?id=546f Magal Security Systems Ltd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719152157/http://www.whoprofits.org/Company%20Info.php?id=546f |date=19 Julie 2011 }} Who Profits?, 15 Desember 2007.]</ref><ref>[http://www.thisislondon.co.uk/standard-business/article-23792516-city-spy-morrisons-vs-m-and-s-in-bolland-fight.do City Spy: Morrisons vs M&S in Bolland fight] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111211624/http://www.thisislondon.co.uk/standard-business/article-23792516-city-spy-morrisons-vs-m-and-s-in-bolland-fight.do |date=11 Januarie 2010 }} ''London Evening Standard'', 8 Januarie 2010.</ref> In 2014 het Kirsh sy 40 persent-belang in Magal aan FIMI verkoop.<ref>[https://www.marketwatch.com/press-release/fimi-opportunity-fund-the-leading-private-equity-fund-in-israel-has-concluded-the-transaction-to-acquire-40-of-the-companys-shares-2014-10-01 " FIMI Opportunity Fund, the Leading Private Equity Fund in Israel, has Concluded the Transaction to Acquire 40% of the Company's Shares"; ''Market Watch''; 1 Oktober 2014.]</ref> Kirsh het Suid-Afrika in 1986 verlaat,<ref name=Potchefstroom>[https://potchefstroomherald.co.za/30118/south-african-billionaire-visits-old-school/ "South African billionaire visits old school", ''Potchefstroom Herald'', 17 Maart 2017</ref> nadat hy 'n groot deel van Kirsh Industries aan [[Sanlam] verkoop het,<ref name=Buss.Report/><ref>{{cite web|url=https://www.moneyweb.co.za/archive/exclusive-natie-kirsh-chats-to-moneyweb/ |title=Exclusive: Natie Kirsh chats to Moneyweb|author=Carte, David|website=Moneyweb|date=25 November 2009}}</ref> In 2006 het sy maatskappye Mira Mag en Ki Corporation ingesluit. Deur Kifin Limited, deel van Ki Corporation, het hy teen 2008 ook 'n belang in Minerva besit,<ref name="Thomas-FT">Daniel Thomas, [https://www.ft.com/content/d4cc1344-fc75-11de-bc51-00144feab49a "Kirsh abandons Minerva bid,"] FT (8 Januarie 2010).</ref> en in 2010 'n bod vir meerderheidseienaarskap laat vaar.<ref name="Thomas-FT"/><ref>[https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/constructionandproperty/6791457/Minerva-stakeholder-Nathan-Kirsh-said-company-blocked-him-from-buying-40m-property.html Minerva stakeholder Nathan Kirsh said company blocked him from buying £40m property] Graham Ruddick, ''The Daily Telegraph'' (London), 11 Desember 2009.</ref> Teen vroeg in 2018 het Kirsh kleinhandel- en eiendomsbelange in Brittanje, die Verenigde State, Australië en Eswatini behou. In Maart 2026 het Sysco 'n kontrak gesluit om Jetro Restaurant Depot LLC te verkry vir $29.1 miljard, insluitend skuld, met sy aandeelhouers om meer as 14 keer sy bedryfsinkomste te ontvang, as $21.6 miljard in kontant, tesame met 91.5 miljoen aandele, wat ongeveer 16% van Sysco se aandele verteenwoordig. Jetro het $2,1 miljard in verdienste gerapporteer vanaf $16 miljard in inkomste in 2025,<ref>{{Cite news |date=2026-03-30 |title=Billionaire Kirsh to Sell Restaurant Depot for $29 Billion |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-30/sysco-nears-29-billion-deal-to-buy-restaurant-depot-wsj-says |access-date=2026-03-30 |work=Bloomberg News}}</ref> en daar word verwag dat die eienaarskap binne 'n jaar sal verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-30 |title=Sysco to buy catering supplier Jetro Restaurant Depot in $29-billion deal |url=https://www.theglobeandmail.com/business/international-business/article-sysco-to-buy-catering-supplier-jetro-restaurant-depot-in-29-billion/ |access-date=2026-03-30 |work=The Globe and Mail |language=en-CA}}</ref> ==Persoonlike lewe== Kirsh is getroud met Frances Herr, en hulle het drie kinders.<ref>{{cite news |url=http://www.times.co.sz/news/99856-how-much-is-natie-kirsh-worth.html |title=Times Of Swaziland |work=Times.co.sz |accessdate=6 April 2017}}</ref> Hulle woon in [[Ezulwini-vallei|Ezulwini]], in Eswatini,<ref name=Forbes/><ref name="strl2015">"Rich list 2015: The Billionaires"; ''The Sunday Times Magazine''; 26 April 2015, bl. 21.]</ref> waar hy burgerskap het.<ref name=Forbes/><ref name="O'Connor">{{cite news |url=https://www.ft.com/content/dcd46c36-cd66-11e4-9144-00144feab7de |title=Swaziland: A kingdom under pressure| last1=O'Connor| first1=Margaret |work=ft.com |publisher=Financial Times| date=25 Maart 2015 |accessdate=30 Maart 2019}}</ref> Hy handhaaf ‘n kosher lewenstyl, maar beskou homself nie as godsdienstig nie.<ref name=jp/> Sy broer, Issie, het [[[Radio 702]] en [[Primedia]] gestig.<ref>[https://sajmarchives.com/contributions-issie-kirsh Contributions, "Issie Kirsh"] South African Jewish Museum Archives] Besoek 12 November 2023</ref> ==Filantropie== Hy het die Kirsh-stigting, 'n internasionale liefdadigheidsorganisasie, gestig.<ref>{{cite web |url=http://www.times.co.sz/News/85480.html |title=Kirsh Foundation splashes on youth entrepreneurship| last1=Shaw| first1=Cassanda |date=18 March 2013|website=Times of Swaziland|accessdate=30 Maat 2019}}</ref> Hy het beduidend tot Eswatini bygedra, hoofsaaklik deur die finansiering van kleinsake-opstartondernemings en rekenaaronderrig in hoërskole. Tussen 2001 en 2016 het sy stigting 14 000 beginondernemings befonds, met 'n sukseskoers van 70%.<ref name=jp/> Die projekte sluit 'n mikrofinansieringsonderneming in samewerking met Swazi-hoofde in om "bekostigbare lenings en finansiële geletterdheidsopleiding aan Swazi-vroue" te verskaf.<ref name="O'Connor"/> Teen 2015 was ongeveer 20 000 mense in diens van kleinskaalse besighede wat deur die fonds begin is.<ref name="O'Connor"/> In 2021 het Kirsh 'n missie vir die humanitêre NRO IsraAID befonds om te help met die uitrol van die [[Covid-19-entstof|COVID-19-entstof]] in Eswatini.<ref>{{cite news|last=Jeffay|first=Nathan|title=COVID-stricken African nation brings in Israelis to prepare its vaccine strategy|url=https://www.timesofisrael.com/covid-stricken-african-nation-brings-in-israelis-to-prepare-its-vaccine-strategy/|access-date=2021-03-10|website=The Times of Israel|language=en-US |issn=0040-7909}}</ref> In onlangse jare het die fonds ook gefokus op die finansiering van sake-[[beginonderneming]]s en rekenaaronderrig in hoërskole en yeshivas in [[Israel]]<ref name=jp/> Deur die Natan-fonds is 700 nuwe ondernemings teen 2016 gefinansier, met 'n sukseskoers van 85%.<ref name=jp/> Die Kirsh-familie het ook $10 miljoen geskenk aan die Jerusalem Arts Campus, 'n nuwe kampus in die middestad vir die Nisan Nativ Acting Studio, die Sam Spiegel Film and Television School, en die School of Visual Theatre en die Center for Middle Eastern Music.<ref>[https://www.jta.org/2016/12/22/ny/uja-fed-backed-arts-campus-to-rise-in-jerusalem UJA-Fed.-Backed Arts Campus To Rise In Jerusalem] ''Jewish Telegraphic Agency''. 22 Desember 2016</ref> Sy stigting het ook die Britain Israel Research and Academic Exchange Partnership befonds, 'n inisiatief van die British Council en die Britse ambassade in Israel, tesame met die Pears Foundation, wat belê in wêreldleidende navorsing wat gesamentlik deur wetenskaplikes in Brittanje en Israel onderneem word. Hy ondersteun ook die Jewish People Policy Institute, 'n dinkskrum met die doel om die [[Joodse volk]] en Israel te bevorder en te beveilig.<ref>[https://jppi.org.il/en/staff/partners/#.Y7XBm-zMKX0 Partners and Members of the General Meeting] Jewish People Policy Institute. Besoek op 12 November 2023</ref> Sy stigting het ook Shine A Light gelei, 'n inisiatief om bewustheid oor moderne antisemitisme te verhoog deur middel van onderwys, gemeenskapsvennootskappe, werkplekbetrokkenheid en voorspraak in die Verenigde State.<ref>[https://forward.com/news/536949/antisemitism-tv-ads-apartheid-south-africa-shine-a-light-natie-kirsh/ Behind the TV ads against antisemitism: a fortune assembled under apartheid] ''The Forward''. 22 Februarie 2023</ref> Dit word onderskryf deur die Anti-Defamation League.<ref>[https://www.adl.org/shinealight Shine A Light] Anti-Defamation League. Besoek op 12 November 2023</ref> In 2020 het Kirsh $8,8 miljoen aan sy alma mater, die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg, geskenk.<ref>[https://www.wits.ac.za/news/latest-news/general-news/2020/2020-10/wits-secures-r150-million-endowment-for-the-missing-middle.html Wits secures R150 million endowment for the missing middle] University of the Witwatersrand. 11 Oktober 2020</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Kirsh, Nathan }} [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]] n0ki1ck2dv1xag7kxwojedp496skmy6 2889919 2889917 2026-04-04T08:49:41Z Sobaka 328 opruim 2889919 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Nathan Kirsh | bynaam = Natie | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Nathan Kirsh | geboortedatum = [[6 Januarie]] [[1932]] | geboorteplek = [[Potchefstroom]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Eswatini]] | beroep = besigheidsman | bekend = miljardêr-sakeman en filantroop | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Frances Herr | kinders = 3 | webblad = | handtekening = }} '''Nathan "Natie" Kirsh''' (gebore[[ 6 Januarie]] [[1932]]) is 'n Swazi- en Suid-Afrikaanse miljardêr-sakeman en filantroop. Hy staan aan die hoof van die Kirsh-groep, wat 'n meerderheidsbelang in die kontant-en-dra-onderneming Jetro Holdings in die staat [[New York (deelstaat)|New York]] besit het, en ook eienaar van Restaurant Depot en Jetro Cash & Carry was. Die groep het ook beleggings in [[Australië]], [[Eswatini]], die [[Verenigde Koninkryk]], die [[VSA]] en [[Israel]]. Hy woon in Eswatini en het verblyf in die Verenigde Koninkryk en die VSA. Forbes het sy welvaart in April 2025 op VS$7,3 miljard geraam.<ref name=Forbes>{{Cite web|title=Nathan Kirsh|url=https://www.forbes.com/profile/nathan-kirsh/|access-date=8 Januarie 2025|website=Forbes|language=en}}</ref> Hy is ook op die [[Verenigde Koninkryk]] se ''Sunday Times'' Rich List 2018 gelys en deur ''[[Forbes]]'' as die rykste persoon in Eswatini aangewys. ==Vroeë lewe en opvoeding== Nathan "Natie" Kirsh is op 6 Januarie 1932 gebore aan Joodse ouers wat van [[Litaue]] na [[Suid-Afrika]] geëmigreer het,<ref name=BloombergIndex/><ref name="Independent-14-02-2010"/><ref>[http://jewishbusinessnews.com/2015/01/12/billionaire-nathan-kirsh-says-obama-is-destroying-jobs-in-swaziland/ Jewish Business News: "Billionaire Nathan Kirsh Says Obama Is Destroying Jobs In Swaziland"] 12 Januarie 2015</ref> en hy het in [[Potchefstroom]] grootgeword.<ref name=Potchefstroom/> Hy het later in 1949 aan die Potchefstroom Boys High gematrikuleer.<ref>{{cite web|title=One of the most Illustrious and successful Old Boys flies into College by Helicopter on the 9th March 2017|url=http://www.potcholdboys.co.za/natie-kirsh-visit-one-of-the-most-illustrious-and-successful-old-boys-flies-into-college-by-helicopter-on-the-9th-march-2017/|website=Potchefstroom Old Boys' Society|date=9 Maart 2017|accessdate=30 Maart 2019}}</ref> Hy het min [[antisemitisme]] in Potchefstroom teëgekom: “Dit was 'n baie gemaklike en goeie omgewing om in groot te word.”<ref name=jp/> Hy het ook by die Arbeiders-Sionistiese jeugbeweging Habonim Dror aangesluit.<ref name=jp>[https://www.youtube.com/watch?v=LiElqHU6HTg Nathan Kirsh - a conversation with Irina Nevzlin] Museum of the Jewish People. 2016</ref> Hy het in 1952 'n Baccalaureusgraad in Handel aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] verwerf. Hy het ook 'n eredoktorsgraad van die Universiteit van Swaziland.<ref>{{cite web|title=Nathan Kirsh Swaziland Billionaire|url=http://africanmillionaire.net/2014/01/natie-kirsh-swaziland-billionaire-kirs/|website=African Millionaire|accessdate=16 Februarie 2016}}</ref> ==Loopbaan== In 1952 het Kirsh sy moeder begin help met die bedryf van sy vader se oorspronklike moutfabriek in Potchefstroom, en toe, in 1958,<ref name=BloombergIndex>[https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/nathan-kirsh/ "Bloomberg Billionaires Index", ''Bloomberg'', 27 Maart 2019.]</ref> sy eie eerste onderneming van stapel gestuur,<ref name=Fifre>[http://www.leader.co.za/article.aspx?s=1&f=1&a=1911 "How Natie Kirsh built his global business" by Ian Fifre ''The Financial Mail'', 1 April 2010.</ref> en 'n mieliemeul- en moutbesigheid in Eswatini gestig.<ref name=Buss.Report/> Nadat hy in 1968 na Suid-Afrika teruggekeer het, het hy in 1970<ref name=Buss.Report/> Moshal Gevisser, 'n Suid-Afrikaanse groothandel-voedselverspreider met 'n loodsprogram vir kontant-en-neem-dienste, verkry.<ref name=Buss.Report/><ref name=BloombergIndex/> ] Destyds het die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sregering wit sake-eienaars verhoed om in swart woonbuurte te werk, en Kirsh het Moshal Gevisser<ref name=BloombergIndex/> begin gebruik om goedere aan swart winkeleienaars te verskaf.<ref name=Buss.Report/> As 'n kontant-en-neem-onderneming het<ref name=BloombergIndex/> Moshal Gevisser 'n dominante voedselkleinhandelaar in Suid-Afrika geword.<ref name=Buss.Report/> In Junie 1976 het hy Jetro, 'n kontant-en-dra-winkel in Brooklyn, New York, gestig.<ref name=BloombergIndex/> Hy het Restaurant Depot in 1994 verkry,<ref name=BloombergIndex/> en toe sy eerste kleinhandelwinkel in New York in 1995 geopen, en Jetro en Restaurant Depot het as susterondernemings onder Jetro Holdings begin werk.<ref name=BloombergIndex/> In 2003 het [[Warren Buffett]] ingestem om 'n minderheidsaandeel van Jetro Holdings te koop, maar hy en Kirsh kon nie oor die voorwaardes ooreenkom nie.<ref name="The-Quiet-52">{{cite news|title=The Quiet Billionaire in Wall Street's Backyard|newspaper=Bloomberg Businessweek|date= 19–25 Nov 2012|page=52}}</ref> Teen Augustus 2018 het Kirsh 75 persent van Jetro Holdings besit, wat ongeveer 115 Jetro Cash & Carry en Restaurant Depot-winkels in die Verenigde State gehad het.<ref name=BloombergIndex/> Daardie jaar het die Independent berig dat verskeie van Kirsh se maatskappye in die [[Britse Maagde-eilande]] en in [[Liberië]] geregistreer was, wat albei op die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling se belastingparadys-"gryslys" gelys is.<ref name="Independent-14-02-2010">[https://www.independent.co.uk/news/business/news/slackbelly-trouble-at-tradition-exdirector-sues-broking-firm-1898738.html SlackBelly: Trouble at Tradition: Ex-director sues broking firm] ''The Independent'', 14 Februarie 2010</ref> Kirsh Holdings Group, Kirsh se primêre houergroep, besit steeds die helfte van Swazi Plaza Properties.<ref name=Potchefstroom/> In die laat 1970's het hy ook Magal Security Systems van Israel Aerospace Industries verkry en die maatskappy in 1993 op Nasdaq genoteer.<ref name=Buss.Report>{{cite news | url=https://www.iol.co.za/business-report/international/sa-billionaire-kirsch-making-a-fortune-from-selling-us-groceries-1421005 | title=SA billionaire Kirsch making a fortune from selling US groceries | via=IOL | date=11 November 2012 | author=Blooomberg | accessdate=18 April 2021 }}</ref> In 2009 was Kirsh 'n direkteur en het hy 'n 24,2 persent-belang in Magal Security besit,<ref>[https://mayafiles.tase.co.il/RPdf/480001-481000/P480014-00.pdf "AGM of Shareholders of Magal Security Systems Ltd", Magal Security Systems, 19 November 2009.]</ref> wat kontroversie ontlok het deur heinings in [[Israel]] te verskaf.<ref>[http://www.whoprofits.org/Company%20Info.php?id=546f Magal Security Systems Ltd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719152157/http://www.whoprofits.org/Company%20Info.php?id=546f |date=19 Julie 2011 }} Who Profits?, 15 Desember 2007.]</ref><ref>[http://www.thisislondon.co.uk/standard-business/article-23792516-city-spy-morrisons-vs-m-and-s-in-bolland-fight.do City Spy: Morrisons vs M&S in Bolland fight] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111211624/http://www.thisislondon.co.uk/standard-business/article-23792516-city-spy-morrisons-vs-m-and-s-in-bolland-fight.do |date=11 Januarie 2010 }} ''London Evening Standard'', 8 Januarie 2010.</ref> In 2014 het Kirsh sy 40 persent-belang in Magal aan FIMI verkoop.<ref>[https://www.marketwatch.com/press-release/fimi-opportunity-fund-the-leading-private-equity-fund-in-israel-has-concluded-the-transaction-to-acquire-40-of-the-companys-shares-2014-10-01 " FIMI Opportunity Fund, the Leading Private Equity Fund in Israel, has Concluded the Transaction to Acquire 40% of the Company's Shares"; ''Market Watch''; 1 Oktober 2014.]</ref> Kirsh het Suid-Afrika in 1986 verlaat,<ref name=Potchefstroom>[https://potchefstroomherald.co.za/30118/south-african-billionaire-visits-old-school/ "South African billionaire visits old school", ''Potchefstroom Herald'', 17 Maart 2017</ref> nadat hy 'n groot deel van Kirsh Industries aan [[Sanlam] verkoop het,<ref name=Buss.Report/><ref>{{cite web|url=https://www.moneyweb.co.za/archive/exclusive-natie-kirsh-chats-to-moneyweb/ |title=Exclusive: Natie Kirsh chats to Moneyweb|author=Carte, David|website=Moneyweb|date=25 November 2009}}</ref> In 2006 het sy maatskappye Mira Mag en Ki Corporation ingesluit. Deur Kifin Limited, deel van Ki Corporation, het hy teen 2008 ook 'n belang in Minerva besit,<ref name="Thomas-FT">Daniel Thomas, [https://www.ft.com/content/d4cc1344-fc75-11de-bc51-00144feab49a "Kirsh abandons Minerva bid,"] FT (8 Januarie 2010).</ref> en in 2010 'n bod vir meerderheidseienaarskap laat vaar.<ref name="Thomas-FT"/><ref>[https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/constructionandproperty/6791457/Minerva-stakeholder-Nathan-Kirsh-said-company-blocked-him-from-buying-40m-property.html Minerva stakeholder Nathan Kirsh said company blocked him from buying £40m property] Graham Ruddick, ''The Daily Telegraph'' (London), 11 Desember 2009.</ref> Teen vroeg in 2018 het Kirsh kleinhandel- en eiendomsbelange in Brittanje, die Verenigde State, Australië en Eswatini behou. In Maart 2026 het Sysco 'n kontrak gesluit om Jetro Restaurant Depot LLC te verkry vir $29.1 miljard, insluitend skuld, met sy aandeelhouers om meer as 14 keer sy bedryfsinkomste te ontvang, as $21.6 miljard in kontant, tesame met 91.5 miljoen aandele, wat ongeveer 16% van Sysco se aandele verteenwoordig. Jetro het $2,1 miljard in verdienste gerapporteer vanaf $16 miljard in inkomste in 2025,<ref>{{Cite news |date=2026-03-30 |title=Billionaire Kirsh to Sell Restaurant Depot for $29 Billion |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-30/sysco-nears-29-billion-deal-to-buy-restaurant-depot-wsj-says |access-date=2026-03-30 |work=Bloomberg News}}</ref> en daar word verwag dat die eienaarskap binne 'n jaar sal verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-30 |title=Sysco to buy catering supplier Jetro Restaurant Depot in $29-billion deal |url=https://www.theglobeandmail.com/business/international-business/article-sysco-to-buy-catering-supplier-jetro-restaurant-depot-in-29-billion/ |access-date=2026-03-30 |work=The Globe and Mail |language=en-CA}}</ref> ==Persoonlike lewe== Kirsh is getroud met Frances Herr, en hulle het drie kinders.<ref>{{cite news |url=http://www.times.co.sz/news/99856-how-much-is-natie-kirsh-worth.html |title=Times Of Swaziland |work=Times.co.sz |accessdate=6 April 2017}}</ref> Hulle woon in [[Ezulwini-vallei|Ezulwini]], in Eswatini,<ref name=Forbes/><ref name="strl2015">"Rich list 2015: The Billionaires"; ''The Sunday Times Magazine''; 26 April 2015, bl. 21.]</ref> waar hy burgerskap het.<ref name=Forbes/><ref name="O'Connor">{{cite news |url=https://www.ft.com/content/dcd46c36-cd66-11e4-9144-00144feab7de |title=Swaziland: A kingdom under pressure| last1=O'Connor| first1=Margaret |work=ft.com |publisher=Financial Times| date=25 Maart 2015 |accessdate=30 Maart 2019}}</ref> Hy handhaaf ‘n kosher lewenstyl, maar beskou homself nie as godsdienstig nie.<ref name=jp/> Sy broer, Issie, het [[[Radio 702]] en [[Primedia]] gestig.<ref>[https://sajmarchives.com/contributions-issie-kirsh Contributions, "Issie Kirsh"] South African Jewish Museum Archives] Besoek 12 November 2023</ref> ==Filantropie== Hy het die Kirsh-stigting, 'n internasionale liefdadigheidsorganisasie, gestig.<ref>{{cite web |url=http://www.times.co.sz/News/85480.html |title=Kirsh Foundation splashes on youth entrepreneurship| last1=Shaw| first1=Cassanda |date=18 March 2013|website=Times of Swaziland|accessdate=30 Maat 2019}}</ref> Hy het beduidend tot Eswatini bygedra, hoofsaaklik deur die finansiering van kleinsake-opstartondernemings en rekenaaronderrig in hoërskole. Tussen 2001 en 2016 het sy stigting 14 000 beginondernemings befonds, met 'n sukseskoers van 70%.<ref name=jp/> Die projekte sluit 'n mikrofinansieringsonderneming in samewerking met Swazi-hoofde in om "bekostigbare lenings en finansiële geletterdheidsopleiding aan Swazi-vroue" te verskaf.<ref name="O'Connor"/> Teen 2015 was ongeveer 20 000 mense in diens van kleinskaalse besighede wat deur die fonds begin is.<ref name="O'Connor"/> In 2021 het Kirsh 'n missie vir die humanitêre NRO IsraAID befonds om te help met die uitrol van die [[Covid-19-entstof|COVID-19-entstof]] in Eswatini.<ref>{{cite news|last=Jeffay|first=Nathan|title=COVID-stricken African nation brings in Israelis to prepare its vaccine strategy|url=https://www.timesofisrael.com/covid-stricken-african-nation-brings-in-israelis-to-prepare-its-vaccine-strategy/|access-date=2021-03-10|website=The Times of Israel|language=en-US |issn=0040-7909}}</ref> In onlangse jare het die fonds ook gefokus op die finansiering van sake-[[beginonderneming]]s en rekenaaronderrig in hoërskole en yeshivas in [[Israel]]<ref name=jp/> Deur die Natan-fonds is 700 nuwe ondernemings teen 2016 gefinansier, met 'n sukseskoers van 85%.<ref name=jp/> Die Kirsh-familie het ook $10 miljoen geskenk aan die Jerusalem Arts Campus, 'n nuwe kampus in die middestad vir die Nisan Nativ Acting Studio, die Sam Spiegel Film and Television School, en die School of Visual Theatre en die Center for Middle Eastern Music.<ref>[https://www.jta.org/2016/12/22/ny/uja-fed-backed-arts-campus-to-rise-in-jerusalem UJA-Fed.-Backed Arts Campus To Rise In Jerusalem] ''Jewish Telegraphic Agency''. 22 Desember 2016</ref> Sy stigting het ook die Britain Israel Research and Academic Exchange Partnership befonds, 'n inisiatief van die British Council en die Britse ambassade in Israel, tesame met die Pears Foundation, wat belê in wêreldleidende navorsing wat gesamentlik deur wetenskaplikes in Brittanje en Israel onderneem word. Hy ondersteun ook die Jewish People Policy Institute, 'n dinkskrum met die doel om die [[Joodse volk]] en Israel te bevorder en te beveilig.<ref>[https://jppi.org.il/en/staff/partners/#.Y7XBm-zMKX0 Partners and Members of the General Meeting] Jewish People Policy Institute. Besoek op 12 November 2023</ref> Sy stigting het ook Shine A Light gelei, 'n inisiatief om bewustheid oor moderne antisemitisme te verhoog deur middel van onderwys, gemeenskapsvennootskappe, werkplekbetrokkenheid en voorspraak in die Verenigde State.<ref>[https://forward.com/news/536949/antisemitism-tv-ads-apartheid-south-africa-shine-a-light-natie-kirsh/ Behind the TV ads against antisemitism: a fortune assembled under apartheid] ''The Forward''. 22 Februarie 2023</ref> Dit word onderskryf deur die Anti-Defamation League.<ref>[https://www.adl.org/shinealight Shine A Light] Anti-Defamation League. Besoek op 12 November 2023</ref> In 2020 het Kirsh $8,8 miljoen aan sy alma mater, die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg, geskenk.<ref>[https://www.wits.ac.za/news/latest-news/general-news/2020/2020-10/wits-secures-r150-million-endowment-for-the-missing-middle.html Wits secures R150 million endowment for the missing middle] University of the Witwatersrand. 11 Oktober 2020</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Kirsh, Nathan }} [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]] fo6ew0ayq0suyjqzf11p9y15gggwwo6 2889921 2889919 2026-04-04T08:51:03Z Sobaka 328 opruim 2889921 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Nathan Kirsh | bynaam = Natie | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Nathan Kirsh | geboortedatum = [[6 Januarie]] [[1932]] | geboorteplek = [[Potchefstroom]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Eswatini]] | beroep = besigheidsman | bekend = miljardêr-sakeman en filantroop | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Frances Herr | kinders = 3 | webblad = | handtekening = }} '''Nathan "Natie" Kirsh''' (gebore[[ 6 Januarie]] [[1932]]) is 'n Eswatini en Suid-Afrikaanse miljardêr-[[sakeman]] en [[filantroop]]. Hy staan aan die hoof van die Kirsh-groep, wat 'n meerderheidsbelang in die kontant-en-dra-onderneming Jetro Holdings in die staat [[New York (deelstaat)|New York]] besit het, en ook eienaar van Restaurant Depot en Jetro Cash & Carry was. Die groep het ook beleggings in [[Australië]], [[Eswatini]], die [[Verenigde Koninkryk]], die [[VSA]] en [[Israel]]. Hy woon in Eswatini en het verblyf in die Verenigde Koninkryk en die VSA. Forbes het sy welvaart in April 2025 op VS$7,3 miljard geraam.<ref name=Forbes>{{Cite web|title=Nathan Kirsh|url=https://www.forbes.com/profile/nathan-kirsh/|access-date=8 Januarie 2025|website=Forbes|language=en}}</ref> Hy is ook op die [[Verenigde Koninkryk]] se ''Sunday Times'' Rich List 2018 gelys en deur ''[[Forbes]]'' as die rykste persoon in Eswatini aangewys. ==Vroeë lewe en opvoeding== Nathan "Natie" Kirsh is op 6 Januarie 1932 gebore aan Joodse ouers wat van [[Litaue]] na [[Suid-Afrika]] geëmigreer het,<ref name=BloombergIndex/><ref name="Independent-14-02-2010"/><ref>[http://jewishbusinessnews.com/2015/01/12/billionaire-nathan-kirsh-says-obama-is-destroying-jobs-in-swaziland/ Jewish Business News: "Billionaire Nathan Kirsh Says Obama Is Destroying Jobs In Swaziland"] 12 Januarie 2015</ref> en hy het in [[Potchefstroom]] grootgeword.<ref name=Potchefstroom/> Hy het later in 1949 aan die Potchefstroom Boys High gematrikuleer.<ref>{{cite web|title=One of the most Illustrious and successful Old Boys flies into College by Helicopter on the 9th March 2017|url=http://www.potcholdboys.co.za/natie-kirsh-visit-one-of-the-most-illustrious-and-successful-old-boys-flies-into-college-by-helicopter-on-the-9th-march-2017/|website=Potchefstroom Old Boys' Society|date=9 Maart 2017|accessdate=30 Maart 2019}}</ref> Hy het min [[antisemitisme]] in Potchefstroom teëgekom: “Dit was 'n baie gemaklike en goeie omgewing om in groot te word.”<ref name=jp/> Hy het ook by die Arbeiders-Sionistiese jeugbeweging Habonim Dror aangesluit.<ref name=jp>[https://www.youtube.com/watch?v=LiElqHU6HTg Nathan Kirsh - a conversation with Irina Nevzlin] Museum of the Jewish People. 2016</ref> Hy het in 1952 'n Baccalaureusgraad in Handel aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] verwerf. Hy het ook 'n eredoktorsgraad van die Universiteit van Swaziland.<ref>{{cite web|title=Nathan Kirsh Swaziland Billionaire|url=http://africanmillionaire.net/2014/01/natie-kirsh-swaziland-billionaire-kirs/|website=African Millionaire|accessdate=16 Februarie 2016}}</ref> ==Loopbaan== In 1952 het Kirsh sy moeder begin help met die bedryf van sy vader se oorspronklike moutfabriek in Potchefstroom, en toe, in 1958,<ref name=BloombergIndex>[https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/nathan-kirsh/ "Bloomberg Billionaires Index", ''Bloomberg'', 27 Maart 2019.]</ref> sy eie eerste onderneming van stapel gestuur,<ref name=Fifre>[http://www.leader.co.za/article.aspx?s=1&f=1&a=1911 "How Natie Kirsh built his global business" by Ian Fifre ''The Financial Mail'', 1 April 2010.</ref> en 'n mieliemeul- en moutbesigheid in Eswatini gestig.<ref name=Buss.Report/> Nadat hy in 1968 na Suid-Afrika teruggekeer het, het hy in 1970<ref name=Buss.Report/> Moshal Gevisser, 'n Suid-Afrikaanse groothandel-voedselverspreider met 'n loodsprogram vir kontant-en-neem-dienste, verkry.<ref name=Buss.Report/><ref name=BloombergIndex/> ] Destyds het die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sregering wit sake-eienaars verhoed om in swart woonbuurte te werk, en Kirsh het Moshal Gevisser<ref name=BloombergIndex/> begin gebruik om goedere aan swart winkeleienaars te verskaf.<ref name=Buss.Report/> As 'n kontant-en-neem-onderneming het<ref name=BloombergIndex/> Moshal Gevisser 'n dominante voedselkleinhandelaar in Suid-Afrika geword.<ref name=Buss.Report/> In Junie 1976 het hy Jetro, 'n kontant-en-dra-winkel in Brooklyn, New York, gestig.<ref name=BloombergIndex/> Hy het Restaurant Depot in 1994 verkry,<ref name=BloombergIndex/> en toe sy eerste kleinhandelwinkel in New York in 1995 geopen, en Jetro en Restaurant Depot het as susterondernemings onder Jetro Holdings begin werk.<ref name=BloombergIndex/> In 2003 het [[Warren Buffett]] ingestem om 'n minderheidsaandeel van Jetro Holdings te koop, maar hy en Kirsh kon nie oor die voorwaardes ooreenkom nie.<ref name="The-Quiet-52">{{cite news|title=The Quiet Billionaire in Wall Street's Backyard|newspaper=Bloomberg Businessweek|date= 19–25 Nov 2012|page=52}}</ref> Teen Augustus 2018 het Kirsh 75 persent van Jetro Holdings besit, wat ongeveer 115 Jetro Cash & Carry en Restaurant Depot-winkels in die Verenigde State gehad het.<ref name=BloombergIndex/> Daardie jaar het die Independent berig dat verskeie van Kirsh se maatskappye in die [[Britse Maagde-eilande]] en in [[Liberië]] geregistreer was, wat albei op die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling se belastingparadys-"gryslys" gelys is.<ref name="Independent-14-02-2010">[https://www.independent.co.uk/news/business/news/slackbelly-trouble-at-tradition-exdirector-sues-broking-firm-1898738.html SlackBelly: Trouble at Tradition: Ex-director sues broking firm] ''The Independent'', 14 Februarie 2010</ref> Kirsh Holdings Group, Kirsh se primêre houergroep, besit steeds die helfte van Swazi Plaza Properties.<ref name=Potchefstroom/> In die laat 1970's het hy ook Magal Security Systems van Israel Aerospace Industries verkry en die maatskappy in 1993 op Nasdaq genoteer.<ref name=Buss.Report>{{cite news | url=https://www.iol.co.za/business-report/international/sa-billionaire-kirsch-making-a-fortune-from-selling-us-groceries-1421005 | title=SA billionaire Kirsch making a fortune from selling US groceries | via=IOL | date=11 November 2012 | author=Blooomberg | accessdate=18 April 2021 }}</ref> In 2009 was Kirsh 'n direkteur en het hy 'n 24,2 persent-belang in Magal Security besit,<ref>[https://mayafiles.tase.co.il/RPdf/480001-481000/P480014-00.pdf "AGM of Shareholders of Magal Security Systems Ltd", Magal Security Systems, 19 November 2009.]</ref> wat kontroversie ontlok het deur heinings in [[Israel]] te verskaf.<ref>[http://www.whoprofits.org/Company%20Info.php?id=546f Magal Security Systems Ltd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719152157/http://www.whoprofits.org/Company%20Info.php?id=546f |date=19 Julie 2011 }} Who Profits?, 15 Desember 2007.]</ref><ref>[http://www.thisislondon.co.uk/standard-business/article-23792516-city-spy-morrisons-vs-m-and-s-in-bolland-fight.do City Spy: Morrisons vs M&S in Bolland fight] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111211624/http://www.thisislondon.co.uk/standard-business/article-23792516-city-spy-morrisons-vs-m-and-s-in-bolland-fight.do |date=11 Januarie 2010 }} ''London Evening Standard'', 8 Januarie 2010.</ref> In 2014 het Kirsh sy 40 persent-belang in Magal aan FIMI verkoop.<ref>[https://www.marketwatch.com/press-release/fimi-opportunity-fund-the-leading-private-equity-fund-in-israel-has-concluded-the-transaction-to-acquire-40-of-the-companys-shares-2014-10-01 " FIMI Opportunity Fund, the Leading Private Equity Fund in Israel, has Concluded the Transaction to Acquire 40% of the Company's Shares"; ''Market Watch''; 1 Oktober 2014.]</ref> Kirsh het Suid-Afrika in 1986 verlaat,<ref name=Potchefstroom>[https://potchefstroomherald.co.za/30118/south-african-billionaire-visits-old-school/ "South African billionaire visits old school", ''Potchefstroom Herald'', 17 Maart 2017</ref> nadat hy 'n groot deel van Kirsh Industries aan [[Sanlam] verkoop het,<ref name=Buss.Report/><ref>{{cite web|url=https://www.moneyweb.co.za/archive/exclusive-natie-kirsh-chats-to-moneyweb/ |title=Exclusive: Natie Kirsh chats to Moneyweb|author=Carte, David|website=Moneyweb|date=25 November 2009}}</ref> In 2006 het sy maatskappye Mira Mag en Ki Corporation ingesluit. Deur Kifin Limited, deel van Ki Corporation, het hy teen 2008 ook 'n belang in Minerva besit,<ref name="Thomas-FT">Daniel Thomas, [https://www.ft.com/content/d4cc1344-fc75-11de-bc51-00144feab49a "Kirsh abandons Minerva bid,"] FT (8 Januarie 2010).</ref> en in 2010 'n bod vir meerderheidseienaarskap laat vaar.<ref name="Thomas-FT"/><ref>[https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/constructionandproperty/6791457/Minerva-stakeholder-Nathan-Kirsh-said-company-blocked-him-from-buying-40m-property.html Minerva stakeholder Nathan Kirsh said company blocked him from buying £40m property] Graham Ruddick, ''The Daily Telegraph'' (London), 11 Desember 2009.</ref> Teen vroeg in 2018 het Kirsh kleinhandel- en eiendomsbelange in Brittanje, die Verenigde State, Australië en Eswatini behou. In Maart 2026 het Sysco 'n kontrak gesluit om Jetro Restaurant Depot LLC te verkry vir $29.1 miljard, insluitend skuld, met sy aandeelhouers om meer as 14 keer sy bedryfsinkomste te ontvang, as $21.6 miljard in kontant, tesame met 91.5 miljoen aandele, wat ongeveer 16% van Sysco se aandele verteenwoordig. Jetro het $2,1 miljard in verdienste gerapporteer vanaf $16 miljard in inkomste in 2025,<ref>{{Cite news |date=2026-03-30 |title=Billionaire Kirsh to Sell Restaurant Depot for $29 Billion |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-30/sysco-nears-29-billion-deal-to-buy-restaurant-depot-wsj-says |access-date=2026-03-30 |work=Bloomberg News}}</ref> en daar word verwag dat die eienaarskap binne 'n jaar sal verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-30 |title=Sysco to buy catering supplier Jetro Restaurant Depot in $29-billion deal |url=https://www.theglobeandmail.com/business/international-business/article-sysco-to-buy-catering-supplier-jetro-restaurant-depot-in-29-billion/ |access-date=2026-03-30 |work=The Globe and Mail |language=en-CA}}</ref> ==Persoonlike lewe== Kirsh is getroud met Frances Herr, en hulle het drie kinders.<ref>{{cite news |url=http://www.times.co.sz/news/99856-how-much-is-natie-kirsh-worth.html |title=Times Of Swaziland |work=Times.co.sz |accessdate=6 April 2017}}</ref> Hulle woon in [[Ezulwini-vallei|Ezulwini]], in Eswatini,<ref name=Forbes/><ref name="strl2015">"Rich list 2015: The Billionaires"; ''The Sunday Times Magazine''; 26 April 2015, bl. 21.]</ref> waar hy burgerskap het.<ref name=Forbes/><ref name="O'Connor">{{cite news |url=https://www.ft.com/content/dcd46c36-cd66-11e4-9144-00144feab7de |title=Swaziland: A kingdom under pressure| last1=O'Connor| first1=Margaret |work=ft.com |publisher=Financial Times| date=25 Maart 2015 |accessdate=30 Maart 2019}}</ref> Hy handhaaf ‘n kosher lewenstyl, maar beskou homself nie as godsdienstig nie.<ref name=jp/> Sy broer, Issie, het [[[Radio 702]] en [[Primedia]] gestig.<ref>[https://sajmarchives.com/contributions-issie-kirsh Contributions, "Issie Kirsh"] South African Jewish Museum Archives] Besoek 12 November 2023</ref> ==Filantropie== Hy het die Kirsh-stigting, 'n internasionale liefdadigheidsorganisasie, gestig.<ref>{{cite web |url=http://www.times.co.sz/News/85480.html |title=Kirsh Foundation splashes on youth entrepreneurship| last1=Shaw| first1=Cassanda |date=18 March 2013|website=Times of Swaziland|accessdate=30 Maat 2019}}</ref> Hy het beduidend tot Eswatini bygedra, hoofsaaklik deur die finansiering van kleinsake-opstartondernemings en rekenaaronderrig in hoërskole. Tussen 2001 en 2016 het sy stigting 14 000 beginondernemings befonds, met 'n sukseskoers van 70%.<ref name=jp/> Die projekte sluit 'n mikrofinansieringsonderneming in samewerking met Swazi-hoofde in om "bekostigbare lenings en finansiële geletterdheidsopleiding aan Swazi-vroue" te verskaf.<ref name="O'Connor"/> Teen 2015 was ongeveer 20 000 mense in diens van kleinskaalse besighede wat deur die fonds begin is.<ref name="O'Connor"/> In 2021 het Kirsh 'n missie vir die humanitêre NRO IsraAID befonds om te help met die uitrol van die [[Covid-19-entstof|COVID-19-entstof]] in Eswatini.<ref>{{cite news|last=Jeffay|first=Nathan|title=COVID-stricken African nation brings in Israelis to prepare its vaccine strategy|url=https://www.timesofisrael.com/covid-stricken-african-nation-brings-in-israelis-to-prepare-its-vaccine-strategy/|access-date=2021-03-10|website=The Times of Israel|language=en-US |issn=0040-7909}}</ref> In onlangse jare het die fonds ook gefokus op die finansiering van sake-[[beginonderneming]]s en rekenaaronderrig in hoërskole en yeshivas in [[Israel]]<ref name=jp/> Deur die Natan-fonds is 700 nuwe ondernemings teen 2016 gefinansier, met 'n sukseskoers van 85%.<ref name=jp/> Die Kirsh-familie het ook $10 miljoen geskenk aan die Jerusalem Arts Campus, 'n nuwe kampus in die middestad vir die Nisan Nativ Acting Studio, die Sam Spiegel Film and Television School, en die School of Visual Theatre en die Center for Middle Eastern Music.<ref>[https://www.jta.org/2016/12/22/ny/uja-fed-backed-arts-campus-to-rise-in-jerusalem UJA-Fed.-Backed Arts Campus To Rise In Jerusalem] ''Jewish Telegraphic Agency''. 22 Desember 2016</ref> Sy stigting het ook die Britain Israel Research and Academic Exchange Partnership befonds, 'n inisiatief van die British Council en die Britse ambassade in Israel, tesame met die Pears Foundation, wat belê in wêreldleidende navorsing wat gesamentlik deur wetenskaplikes in Brittanje en Israel onderneem word. Hy ondersteun ook die Jewish People Policy Institute, 'n dinkskrum met die doel om die [[Joodse volk]] en Israel te bevorder en te beveilig.<ref>[https://jppi.org.il/en/staff/partners/#.Y7XBm-zMKX0 Partners and Members of the General Meeting] Jewish People Policy Institute. Besoek op 12 November 2023</ref> Sy stigting het ook Shine A Light gelei, 'n inisiatief om bewustheid oor moderne antisemitisme te verhoog deur middel van onderwys, gemeenskapsvennootskappe, werkplekbetrokkenheid en voorspraak in die Verenigde State.<ref>[https://forward.com/news/536949/antisemitism-tv-ads-apartheid-south-africa-shine-a-light-natie-kirsh/ Behind the TV ads against antisemitism: a fortune assembled under apartheid] ''The Forward''. 22 Februarie 2023</ref> Dit word onderskryf deur die Anti-Defamation League.<ref>[https://www.adl.org/shinealight Shine A Light] Anti-Defamation League. Besoek op 12 November 2023</ref> In 2020 het Kirsh $8,8 miljoen aan sy alma mater, die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg, geskenk.<ref>[https://www.wits.ac.za/news/latest-news/general-news/2020/2020-10/wits-secures-r150-million-endowment-for-the-missing-middle.html Wits secures R150 million endowment for the missing middle] University of the Witwatersrand. 11 Oktober 2020</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Kirsh, Nathan }} [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]] b70ayd7y5s4rliuwrwd1gq1y3ncmspw 1 459849 2889918 2026-04-04T08:48:59Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2889918 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459850 2889938 2026-04-04T11:41:49Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2889938 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Witinkblom | image = | taxon = Harveya capensis | authority = (Burm.f.) Hook., (1837) | synonyms =* ''Aulaya capensis'' <small>(Burm.f.) Harv.</small> * ''Harveya lactea'' <small>C.Presl</small> * ''Harveya spectabilis'' <small>Hook. ex Steud.</small> * ''Orobanche alectra'' <small>D.Dietr.</small> * ''Orobanche capensis'' <small>Burm.f.</small> * ''Orobanche lactea'' <small>Eckl. & Zeyh. ex C.Presl</small> * ''Orobanche spectabilis'' <small>Benth. ex E.Mey.</small> }} Die '''witinkblom''' (''Harveya capensis'') is 'n [[kruid]] wat deel van die Orobanchaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]]- en [[rensierveld]]-[[Ekostreek|ekostreke]]. Die plant blom van November tot Februarie en staan ook as die ''rooi-inkblom'' bekend. == Galery == <galllery> Harveya capensis00.jpg Harveya capensis01.jpg Harveya capensis02.jpg Harveya capensis03.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4257.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4455.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1072-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:803592-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/b8548480-5528-4fd5-bf2b-47b2fe819b4b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Harveya capensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 2clsp8s3rvfbdm4imtwesj9nvmzi6mo 2889939 2889938 2026-04-04T11:42:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889939 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Witinkblom | image = | taxon = Harveya capensis | authority = (Burm.f.) Hook., (1837) | synonyms =* ''Aulaya capensis'' <small>(Burm.f.) Harv.</small> * ''Harveya lactea'' <small>C.Presl</small> * ''Harveya spectabilis'' <small>Hook. ex Steud.</small> * ''Orobanche alectra'' <small>D.Dietr.</small> * ''Orobanche capensis'' <small>Burm.f.</small> * ''Orobanche lactea'' <small>Eckl. & Zeyh. ex C.Presl</small> * ''Orobanche spectabilis'' <small>Benth. ex E.Mey.</small> }} Die '''witinkblom''' (''Harveya capensis'') is 'n [[kruid]] wat deel van die Orobanchaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]]- en [[renosterveld]]-[[Ekostreek|ekostreke]]. Die plant blom van November tot Februarie en staan ook as die ''rooi-inkblom'' bekend. == Galery == <galllery> Harveya capensis00.jpg Harveya capensis01.jpg Harveya capensis02.jpg Harveya capensis03.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4257.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4455.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1072-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:803592-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/b8548480-5528-4fd5-bf2b-47b2fe819b4b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Harveya capensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] jl9ng4ntn034zwecpfnho632y5a0jau 2889940 2889939 2026-04-04T11:42:27Z Oesjaar 7467 /* Galery */ Ai! 2889940 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Witinkblom | image = | taxon = Harveya capensis | authority = (Burm.f.) Hook., (1837) | synonyms =* ''Aulaya capensis'' <small>(Burm.f.) Harv.</small> * ''Harveya lactea'' <small>C.Presl</small> * ''Harveya spectabilis'' <small>Hook. ex Steud.</small> * ''Orobanche alectra'' <small>D.Dietr.</small> * ''Orobanche capensis'' <small>Burm.f.</small> * ''Orobanche lactea'' <small>Eckl. & Zeyh. ex C.Presl</small> * ''Orobanche spectabilis'' <small>Benth. ex E.Mey.</small> }} Die '''witinkblom''' (''Harveya capensis'') is 'n [[kruid]] wat deel van die Orobanchaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]]- en [[renosterveld]]-[[Ekostreek|ekostreke]]. Die plant blom van November tot Februarie en staan ook as die ''rooi-inkblom'' bekend. == Galery == <gallery> Harveya capensis00.jpg Harveya capensis01.jpg Harveya capensis02.jpg Harveya capensis03.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4257.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4455.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1072-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:803592-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/b8548480-5528-4fd5-bf2b-47b2fe819b4b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Harveya capensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 7h8nvtjfqyaes622gd8a21botcs8xt7 2889942 2889940 2026-04-04T11:45:05Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Ai! 2889942 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Witinkblom | image = | taxon = Harveya capensis | authority = (Burm.f.) Hook., (1837) | synonyms =* ''Aulaya capensis'' <small>(Burm.f.) Harv.</small> * ''Harveya lactea'' <small>C.Presl</small> * ''Harveya spectabilis'' <small>Hook. ex Steud.</small> * ''Orobanche alectra'' <small>D.Dietr.</small> * ''Orobanche capensis'' <small>Burm.f.</small> * ''Orobanche lactea'' <small>Eckl. & Zeyh. ex C.Presl</small> * ''Orobanche spectabilis'' <small>Benth. ex E.Mey.</small> }} Die '''witinkblom''' (''Harveya capensis'') is 'n [[kruid]] wat deel van die Orobanchaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]]- en [[renosterveld]]-[[Ekostreek|ekostreke]]. Die plant blom van November tot Februarie en staan ook as die ''rooi-inkblom'' bekend. == Galery == <gallery> Harveya capensis00.jpg Harveya capensis01.jpg Harveya capensis02.jpg Harveya capensis03.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4257.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4455.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1072-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:803592-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/b8548480-5528-4fd5-bf2b-47b2fe819b4b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Harveya|capensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] o4v2fsko9z5muaam37a6p7bd01885bz 2889943 2889942 2026-04-04T11:46:48Z Oesjaar 7467 Skakels 2889943 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Witinkblom | image = | taxon = Harveya capensis | authority = ([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Hook., (1837) | synonyms =* ''Aulaya capensis'' <small>(Burm.f.) Harv.</small> * ''Harveya lactea'' <small>C.Presl</small> * ''Harveya spectabilis'' <small>Hook. ex Steud.</small> * ''Orobanche alectra'' <small>D.Dietr.</small> * ''Orobanche capensis'' <small>Burm.f.</small> * ''Orobanche lactea'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]] ex C.Presl</small> * ''Orobanche spectabilis'' <small>Benth. ex [Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> }} Die '''witinkblom''' (''Harveya capensis'') is 'n [[kruid]] wat deel van die Orobanchaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]]- en [[renosterveld]]-[[Ekostreek|ekostreke]]. Die plant blom van November tot Februarie en staan ook as die ''rooi-inkblom'' bekend. == Galery == <gallery> Harveya capensis00.jpg Harveya capensis01.jpg Harveya capensis02.jpg Harveya capensis03.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4257.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4455.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1072-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:803592-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/b8548480-5528-4fd5-bf2b-47b2fe819b4b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Harveya|capensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 4t9y9kds65rf2g0zkxa1uc72nldqnfw 2889944 2889943 2026-04-04T11:47:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889944 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Witinkblom | image = | taxon = Harveya capensis | authority = ([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Hook., (1837) | synonyms =* ''Aulaya capensis'' <small>(Burm.f.) Harv.</small> * ''Harveya lactea'' <small>C.Presl</small> * ''Harveya spectabilis'' <small>Hook. ex Steud.</small> * ''Orobanche alectra'' <small>D.Dietr.</small> * ''Orobanche capensis'' <small>Burm.f.</small> * ''Orobanche lactea'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]] ex C.Presl</small> * ''Orobanche spectabilis'' <small>Benth. ex [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> }} Die '''witinkblom''' (''Harveya capensis'') is 'n [[kruid]] wat deel van die Orobanchaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]]- en [[renosterveld]]-[[Ekostreek|ekostreke]]. Die plant blom van November tot Februarie en staan ook as die ''rooi-inkblom'' bekend. == Galery == <gallery> Harveya capensis00.jpg Harveya capensis01.jpg Harveya capensis02.jpg Harveya capensis03.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4257.jpg Harveya capensis 1DS-II 1-C4455.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1072-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:803592-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/b8548480-5528-4fd5-bf2b-47b2fe819b4b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Harveya|capensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 2eqm8majeas4ea3kajw14892a3u4sp4 1 459851 2889945 2026-04-04T11:47:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889945 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459852 2889946 2026-04-04T11:48:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2889946 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459853 2889947 2026-04-04T11:51:39Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2889947 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Harveya capensis]] 0ik2bcl3jmdvc772xzzm3g9qxc6slzt