Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Tuisblad 0 118 2890941 2866841 2026-04-06T21:10:44Z SpesBona 2720 Sien [[Wikipedia:Geselshoekie#Wysigingsversoek beveiligde bladsy]] 2890941 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ {{Voorbladinleiding}} {|style="width:100%; background-color: transparent; margin-top:-.75em; margin-bottom:-.75em;" |style="font-size:95%; text-align:left; white-space: nowrap;color:#ccc"|[[Wikipedia:Welkom nuwelinge|Inleiding]]{{h•}} [[Wikipedia:Hulp|Hulp]]{{h•}} [[Wikipedia:Kontak|Kontak]] |style="font-size:95%; padding-top:12px; padding-bottom:10px; margin:0px; text-align:right; white-space:nowrap; color:#ccc"| [[Wikipedia:Gebruikersportaal|Gebruikersportaal]]{{h•}} [[Wikipedia:Voorbladartikel|Voorbladartikels]]{{h•}} [[:Kategorie:Alles|Kategorieë]]{{h•}} [[:Wikipedia:Navraagafdeling|Stel ’n vraag]] |} {| width="100%" cellpadding=0 cellspacing=0 style="margin-bottom:1em;" |- |rowspan="30" valign="top" style="padding-right:15px;" | <div style="border:1px solid #c2dfff; padding:3px; margin-bottom:5px;"> <div style="text-align:left; position:relative; margin-top:-5px;"> [[Lêer:Bluebg.png|link=]] <div style="position:absolute; left:5px; top:4px;">[[Lêer:Cscr-featured with ring.svg|38px|link=Wikipedia:Voorbladartikel]]</div> <div style="position:absolute; left:50px; top:4px; font-size:120%;">'''Voorbladartikel'''</div> <div clear="all" style="margin:1em; padding-right:6px; padding-top:5px;overflow:auto;">{{Wikipedia:Voorbladartikel week {{CURRENTWEEK}} {{CURRENTYEAR}}}}</div></div></div> <div style="border:1px solid #c2dfff; padding:3px; margin-bottom:5px;"> <div style="text-align:left; position:relative; margin-top:-5px;"> [[Lêer:Bluebg.png|link=]] <div style="position:absolute; left:5px; top:4px;">[[Lêer:HSAktuell.svg|38px|link=Sjabloon:Aktueel]]</div> <div style="position:absolute; left:50px; top:4px; font-size:120%;">'''In die nuus'''</div> <div clear="all" style="margin:1em; padding-right:6px; padding-top:5px;overflow:auto;">{{Aktueel}}</div></div></div> <div style="border:1px solid #c2dfff; padding:3px; margin-bottom:5px;"> <div style="text-align:left; position:relative; margin-top:-5px;"> [[Lêer:Bluebg.png|link=]] <div style="position:absolute; left:5px; top:4px;">[[Lêer:HSVissteduatt.svg|38px|link=]]</div> <div style="position:absolute; left:50px; top:4px; font-size:120%;">'''Het u geweet...'''</div> <div clear="all" style="margin:1em; padding-right:6px; padding-top:5px;overflow:auto;"> {{Wikipedia:Interessante brokkies/Voorblad}} </div></div></div> <div style="border:1px solid #c2dfff; padding:3px; margin-bottom:5px;"> <div style="text-align:left; position:relative; margin-top:-5px;"> [[Lêer:Bluebg.png|link=]] <div style="position:absolute; left:5px; top:4px;">[[Lêer:HSDagensdatum.svg|38px|link=]]</div> <div style="position:absolute; left:50px; top:4px; font-size:120%;">'''Vandag in die geskiedenis'''</div> <div clear="all" style="margin:1em; padding-right:6px; padding-top:5px;">{{Hierdie dag}}</div></div></div> <div style="border:1px solid #c2dfff; padding:3px; padding-bottom:7px;"> <div style="text-align:left; position:relative; margin-top:-5px;"> [[Lêer:Bluebg.png|link=]] <div style="position:absolute; left:5px; top:4px;">[[Lêer:HSBild.svg|38px|link=Wikipedia:Beeld van die week]]</div> <div style="position:absolute; left:50px; top:4px; font-size:120%;">'''Voorbladbeeld'''</div> <div clear="all" style="margin:1em; padding-right:6px; padding-top:12px;overflow:auto;">{{Wikipedia:Voorbladbeeld week {{CURRENTWEEK}} {{CURRENTYEAR}}}}</div></div></div> | width="33%" height="20px" style="background:#f8fcff; font-size:115%; border:1px solid #c2dfff; border-bottom:none; padding:3px;" | <div style="position:relative;"> [[Lêer:Bluebg right.png|280px|regs|link=]] <div style="font-size:105%; position:absolute; right:45px; top:1px;">'''Vind artikels'''</div> <div style="position:absolute; right:10px; top:0px;">[[Lêer:Vista-xmag.png|30px|link=]]</div> </div> |- | height="10px" style="background:#f8fcff; border:1px solid #c2dfff; border-top:none;" |<div style="text-align:center; margin-bottom:8px; margin-top:3px;"><inputbox> type=search width=26 buttonlabel=Wys searchbuttonlabel=Soek break=yes bgcolor=f8fcff </inputbox> [[Wikipedia:Soek|Soekhulp]]</div> |- | style="border-bottom:3px dotted #c2dfff; padding-right:4px; font-size:95%; color:#ccc;" | {{:Tuisblad/Vakgebiede/Geografie}} |- | style="border-bottom:3px dotted #c2dfff; padding-right:4px; font-size:95%; color:#ccc;" | {{:Tuisblad/Vakgebiede/Geskiedenis}} |- | style="border-bottom:3px dotted #c2dfff; padding-right:4px; font-size:95%; color:#ccc;" | {{:Tuisblad/Vakgebiede/Kultuur}} |- | style="border-bottom:3px dotted #c2dfff; padding-right:4px; font-size:95%; color:#ccc;" | {{:Tuisblad/Vakgebiede/Natuur}} |- | style="border-bottom:3px dotted #c2dfff; padding-right:4px; font-size:95%; color:#ccc;" | {{:Tuisblad/Vakgebiede/Religie}} |- | style="border-bottom:3px dotted #c2dfff; padding-right:4px; font-size:95%; color:#ccc;" | {{:Tuisblad/Vakgebiede/Samelewing}} |- | style="border-bottom:3px dotted #c2dfff; padding-right:4px; font-size:95%; color:#ccc;" | {{:Tuisblad/Vakgebiede/Taal}} |- | style="border-bottom:3px dotted #c2dfff; padding-right:4px; font-size:95%; color:#ccc;" | {{:Tuisblad/Vakgebiede/Tegnologie}} |- | style="border-bottom:3px dotted #c2dfff; padding-right:4px; font-size:95%; color:#ccc;" | {{:Tuisblad/Vakgebiede/Wetenskap}} |- | style="text-align:center; font-size:95%; color:#ccc;" | {{:Tuisblad/voorblad/vind artikels}} |- | height="20px" style="background:#f8fcff; font-size:115%; border:1px solid #c2dfff; border-bottom:none; padding:3px;" | <div style="position:relative;"> [[Lêer:Bluebg right.png|280px|regs|link=]] <div style="font-size:105%; position:absolute; right:45px; top:0px;">'''Wikipedia in ander tale'''</div> <div style="position:absolute; right:10px; top:2px;">[[Lêer:Gnome-globe.svg|26px|link=]]</div> </div> {{:Tuisblad/Voorblad ander tale}} |- | height="5px" | |- | height="20px" style="background:#f8fcff; font-size:115%; border:1px solid #c2dfff; border-bottom:none; padding:3px;" | <div style="position:relative;"> [[Lêer:Bluebg right.png|280px|regs|link=]] <div style="font-size:105%; position:absolute; right:45px; top:1px;">'''Susterprojekte'''</div> <div style="position:absolute; right:11px; top:2px;">[[Lêer:Wikimedia-logo.svg|27px|link=]]</div> </div> |- | style="background:#f8fcff; border-left:1px solid #c2dfff; border-right:1px solid #c2dfff; font-size:95%;" | {| style="background:none;" |- | align=center width=90 style="padding-right:1em; padding-left:2em;" | [[Lêer:Commons-logo.svg|30x25px|link=commons:Tuisblad]] | style="line-height:120%;" | [[commons:Tuisblad|'''Commons''']] <br />Vrye media |} |- | style="background:#f8fcff; border-left:1px solid #c2dfff; border-right:1px solid #c2dfff; font-size:95%;" | {| style="background:none;" |- | align=center width=90 style="padding-right:1em; padding-left:2em;" | [[Lêer:Wiktionary small.svg|30x25px|link=wikt:]] | style="line-height:120%;" | [[wikt:|'''Wikiwoordeboek''']] <br />Vrye woordeboek |} |- | style="background:#f8fcff; border-left:1px solid #c2dfff; border-right:1px solid #c2dfff; font-size:95%;" | {| style="background:none;" |- | align=center width=90 style="padding-right:1em; padding-left:2em;" | [[Lêer:Wikinews-logo.svg|30x25px|link=n:]] | style="line-height:120%;" | [[n:|'''Wikinews''']] <br />Vrye nuusbron |} |- | style="background:#f8fcff; border-left:1px solid #c2dfff; border-right:1px solid #c2dfff; font-size:95%;" | {| style="background:none;" |- | align=center width=90 style="padding-right:1em; padding-left:2em;" | [[Lêer:Wikisource-logo.svg|30x25px|link=src:]] | style="line-height:120%;" | '''[[oldwikisource:Tuisblad|Wikisource]]''' <br />Die vrye biblioteek |} |- | style="background:#f8fcff; border-left:1px solid #c2dfff; border-right:1px solid #c2dfff; font-size:95%;" | {| style="background:none;" |- | align=center width=90 style="padding-right:1em; padding-left:2em;" | [[Lêer:Wikibooks-logo.svg|30x25px|link=b:]] | style="line-height:120%;" | [[b:|'''Wikibooks''']] <br />Vrye boeke |} |- | style="background:#f8fcff; border-left:1px solid #c2dfff; border-right:1px solid #c2dfff; font-size:95%;" | {| style="background:none;" |- | align=center width=90 style="padding-right:1em; padding-left:2em;" | [[Lêer:Wikiquote-logo.svg|30x25px|link=q:]] | style="line-height:120%;" | [[q:|'''Wikiquote''']] <br />Aanhalings |} |- | style="background:#f8fcff; border-left:1px solid #c2dfff; border-right:1px solid #c2dfff; font-size:95%;" | {| style="background:none;" |- | align=center width=90 style="padding-right:1em; padding-left:2em;" | [[Lêer:Wikispecies-logo.svg|30x25px|link=wikispecies:Huvudsida]] | style="line-height:120%;" | [[wikispecies:Tuisblad|'''Wikispecies''']] <br />Spesie-indeks |} |- | style="background:#f8fcff; border:1px solid #c2dfff; border-top:none; padding-bottom:8px; font-size:95%;" | {| style="background:none;" |- | align=center width=90 style="padding-right:1em; padding-left:2em;" | [[Lêer:Wikimedia Community Logo.svg|30x25px|link=m:Tuisblad]] | style="line-height:120%;" | [[m:Tuisblad|'''Meta-Wiki''']] <br />Projekkoördinering |} |} {| width="100%" style="border:1px solid #ccc; padding:8px; background:#f8f8f8;" |- | align=center | <small><div class="plainlinks">Indien u die verkeerde datum sien of sjablone opgedateer het, moet u die [{{SERVER}}{{localurl:Tuisblad|action=purge}} voorblad verfris].</div></small> |}__NOTOC__ __NOEDITSECTION__ [[Kategorie:Voorblad| ]] 53mnkupde6ifnyt24t9v3r1wti6lxf9 Titaan (maan) 0 3808 2890659 2869553 2026-04-06T14:18:17Z Jcb 223 2890659 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Planeet | name = Titaan | mpc_name = Saturnus VI | named_after = [[Titaan (mitologie)|Titaan]] ([[Grieks]]: Τῑτάν) | image = [[Beeld:Titan in true color by Kevin M. Gill.jpg|260px]] | caption = Titaan soos in 2011 afgeneem in natuurlike kleur. Die dik atmosfeer is geel vanweë 'n digte mis. | orbit_ref = <ref name="horizons" /> | discoverer = [[Christiaan Huygens]] | discovered = 25 Maart 1655 | satellite_of = [[Saturnus]] | periapsis = {{val|1186680|u=km}} | apoapsis = {{val|1257060|u=km}} | semimajor = {{val|1221870|u=km}} | eccentricity = {{val|0.0288}} | period = {{val|15.945|u=dae}} | avg_speed = 5,57 km/s (bereken) | inclination = {{val|0.34854|u=°}} (tot Saturnus se ewenaar) | mean_radius = {{val|2574.73|0.09|u=km}} (0,404 [[Aarde]]s)<ref name="Zebker 2018">{{cite journal |doi=10.1126/science.1168905 |pmid=19342551 |first1=Howard A. |last1=Zebker |first2=Bryan |last2=Stiles |first3=Scott |last3=Hensley |first4=Ralph |last4=Lorenz |first5=Randolph L. |last5=Kirk |first6=Jonathan I. |last6=Lunine |title=Size and Shape of Saturn's Moon Titan |date=May 15, 2009 |journal=Science |volume=324 |issue=5929 |pages=921–923 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/7ec3/29458f5dabfa6c370476df8236779941f93f.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212021254/https://pdfs.semanticscholar.org/7ec3/29458f5dabfa6c370476df8236779941f93f.pdf |url-status=dead |archive-date=February 12, 2020 |bibcode=2009Sci...324..921Z |s2cid=23911201 }}</ref> | surface_area = {{val|8.3|e=7|u=km2}} (0,163 Aardes) | volume = {{val|7.16|e=10|u=km3}} (0,066 Aardes) | mass = {{val|1.3452|0.0002|e=23|u=kg}} <br />(0,0225 Aardes)<ref name="Jacobson 2006">{{cite journal| doi=10.1086/508812| last1=Jacobson | first1=R. A.| last2=Antreasian | first2=P. G.| last3=Bordi | first3=J. J.| last4=Criddle | first4=K. E.| last5=Ionasescu | first5=R.| last6=Jones | first6=J. B.| last7=Mackenzie | first7=R. A.| last8=Meek | first8=M. C.| last9=Parcher | first9=D.| first10=F. J. | last10=Pelletier| first11=W. M. | last11=Owen, Jr.| first12=D. C. | last12=Roth| first13=I. M. | last13=Roundhill| first14=J. R. | last14=Stauch| date=December 2006| title=The Gravity Field of the Saturnian System from Satellite Observations and Spacecraft Tracking Data| journal=The Astronomical Journal| volume=132 | issue=6 | pages=2520–2526| bibcode=2006AJ....132.2520J| ref={{sfnRef|Jacobson Antreasian et al.|2006}}| doi-access=free}}</ref> | density = {{val|1.8798|0.0044|u=g/cm3}}<ref name="Jacobson 2006" /> | surface_grav = {{val|1.352|u=m/s2}} ({{val|0.138|u=[[G-force|''g'']]}}) | moment_of_inertia_factor = {{val|0.3414|0.0005}}<ref name="Iess2010">{{cite journal|last1= Iess|first1= L.|last2= Rappaport|first2= N. J.|last3= Jacobson|first3= R. A.|last4= Racioppa|first4= P.|last5= Stevenson|first5= D. J.|last6= Tortora|first6= P.|last7= Armstrong|first7= J. W.|last8= Asmar|first8= S. W.|title= Gravity Field, Shape, and Moment of Inertia of Titan|journal= Science|volume= 327|issue= 5971|date= March 12, 2010|pages= 1367–1369|doi= 10.1126/science.1182583|pmid= 20223984|bibcode= 2010Sci...327.1367I|s2cid= 44496742}}</ref> (raming) | escape_velocity = {{val|2.641|u=km/s}} | rotation = [[Sinchroniese wentelbaan|Sinchronies]] | axial_tilt = 0 | magnitude = 8,2<ref name="arval">{{cite web |title=Classic Satellites of the Solar System |url=https://www.oarval.org/ClasSaten.htm |publisher=Observatorio ARVAL |access-date=June 28, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110709203915/https://www.oarval.org/ClasSaten.htm |archive-date=July 9, 2011 }}</ref> tot 9,0 | single_temperature = 93,7 K<ref name="Mitri">{{cite journal |last1=Mitri |first1=G. |last2=Showman |first2=Adam P. |last3=Lunine |first3=Jonathan I. |last4=Lorenz |first4=Ralph D. |date=2007 |title=Hydrocarbon Lakes on Titan |url=https://www.lpl.arizona.edu/~showman/publications/mitri-etal-2007-lakes.pdf |journal=Icarus |volume=186 |issue=2 |pages=385–394 |doi=10.1016/j.icarus.2006.09.004 |bibcode=2007Icar..186..385M |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227112028/https://www.lpl.arizona.edu/~showman/publications/mitri-etal-2007-lakes.pdf |archive-date=February 27, 2008 }}</ref> }} '''Titaan''' ([[Grieks]]: Τῑτάν; ook '''Saturnus VI''') is die grootste [[natuurlike satelliet]] van [[Saturnus]] en die tweede grootste in die [[Sonnestelsel]]. Dit is groter as enige van die [[Dwergplaneet|dwergplanete]]. Dit is die enigste maan met 'n digte [[atmosfeer]] en die enigste liggaam in die ruimte buiten die [[Aarde]] waarop duidelike bewyse van stabiele oppervlakvloeistof gevind is.<ref name="NYT-20191203">{{cite news |last=Overbye |first=Dennis |title=Go Ahead, Take a Spin on Titan – Saturn's biggest moon has gasoline for rain, soot for snow, and a subsurface ocean of ammonia. Now there's a map to help guide the search for possible life there. |url=https://www.nytimes.com/2019/12/03/science/titan-saturn-map.html |date=December 3, 2019 |work=[[The New York Times]] |access-date=December 5, 2019 |archive-date=December 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205015625/https://www.nytimes.com/2019/12/03/science/titan-saturn-map.html |url-status=live }}</ref> Titaan is een van sewe mane van Saturnus wat in [[hidrostatiese ewewig]] is en dus rond gedruk is deur sy [[swaartekrag]]. Van dié sewe is hy die tweede verste van die planeet af. Titaan word dikwels beskryf as 'n [[planeet]]agtige maan; sy deursnee is 50% groter as dié van die Aarde se [[Maan]] en sy massa is 80% groter. Dit is die grootste maan in die Sonnestelsel naas [[Jupiter]] se [[Ganumedes (maan)|Ganumedes]] en is groter as die planeet [[Mercurius]], maar sy massa is net 40% van Mercurius s'n. Titaan is in 1655 deur die Nederlandse sterrekundige [[Christiaan Huygens]] ontdek. Dit is Saturnus se eerste bekende maan en die sesde bekende maan in die Sonnestelsel, naas die Aarde se Maan en Jupiter se [[mane van Galilei]]. Titaan wentel 20 Saturnusradiusse van sy planeet af. Titaan bestaan hoofsaaklik uit [[ys]] en rotsagtige materiaal, en het waarskynlik 'n rotskern, omring deur verskeie lae ys, insluitende 'n [[Kors (geologie)|kors]] van ys en 'n laag [[ammoniak]]ryke vloeibare water onder die oppervlak.<ref>{{cite book |title=Titan from Cassini-Huygens |url=https://archive.org/details/titanfromcassini00brow |url-access=limited |editor=Robert Brown |editor2=Jean Pierre Lebreton |editor3=Hunter Waite |publisher= Springer Science & Business Media |year=2009 |page=[https://archive.org/details/titanfromcassini00brow/page/n73 69] |isbn=978-1-4020-9215-2}}</ref> Nes met [[Venus]] voor die [[ruimtetydperk]] het Titaan se digte atmosfeer enige kennis van sy oppervlak verhoed, totdat die [[Cassini-Huygens]]-sending in 2004 nuwe inligting versamel het, insluitende die ontdekking van [[koolwaterstof]]mere in Titaan se poolstreke en van sy atmosferiese superrotasie, wanneer 'n liggaam se atmosfeer vinniger roteer as die liggaam self. Die geologies jong atmosfeer is oor die algemeen glad, met min [[impakkrater]]s, hoewel berge en moontlik 'n paar [[Kriovulkaan|kriovulkane]] waargeneem is. Titaan se atmosfeer bestaan hoofsaaklik uit [[stikstof]]; kleiner dele lei tot die vorming van [[metaan]]- en [[etaan]]wolke en 'n digte mis. Die klimaat – insluitende wind en reën – veroorsaak oppervlakverskynsels soortgelyk aan dié op die Aarde, soos duine, riviere, mere, seë (moontlik van metaan en etaan) en deltas. Dit word ook oorheers deur [[seisoen]]ale weerpatrone soos op die Aarde. Met sy vloeistowwe (beide bo en onder die oppervlak) en digte stikstofatmosfeer lyk Titaan se metaansiklus treffend baie soos die aarde se watersiklus, hoewel teen 'n laer [[temperatuur]] van sowat 94&nbsp;K ({{nowrap|-179 °C}}). As gevolg hiervan is Titaan al beskryf as die aardagtigste hemelliggaam in die Sonnestelsel.<ref>{{Cite web |last=Carter |first=Jamie |title=Welcome To Titan, Saturn's 'Deranged' Earth-Like Moon Beginning To Show Signs Of Life |url=https://www.forbes.com/sites/jamiecartereurope/2019/04/30/welcome-to-titan-saturns-deranged-earth-like-moon-beginning-to-show-signs-of-life/ |access-date=2023-08-10 |website=Forbes |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== ===Ontdekking=== [[Lêer:Christiaan Huygens-painting.jpeg|duimnael|links|160px|Christiaan Huygens]] Die Nederlandse sterrekundige Christiaan Huygens het Titaan op [[25 Maart]] [[1655]] ontdek. Huygens was geïnspireer deur [[Galileo]] se ontdekking van Jupiter se vier grootste mane in 1610, asook deur sy verbeterings ten opsigte van teleskooptegnologie.<ref>{{cite web |date=4 September 2008 |title=Discoverer of Titan: Christiaan Huygens |url=http://www.esa.int/esaSC/SEMJRT57ESD_index_0.html |publisher=European Space Agency |access-date=18 April 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121118050610/http://www.esa.int/esaSC/SEMJRT57ESD_index_0.html |archive-date=18 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Met behulp van sy broer, Constantijn, het Christiaan in 1650 begin teleskope bou. Christiaan het sy heel eerste selfgeboude teleskoop gebruik om Titaan waar te neem.<ref>[http://www.museumboerhaave.nl/collectie/e_voorwerpen/telescoopHuygens.html Telescope by Huygens, Christiaan Huygens, The Hague, 1683 Inv V09196] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709154419/http://www.museumboerhaave.nl/collectie/e_voorwerpen/telescoopHuygens.html |date= 9 Julie 2007 }}, Rijksmuseum voor de Geschiedenis van de Natuurwetenschappen en van de Geneeskunde</ref> Omdat Titaan die grootste en helderste maan van Saturnus is, is dit die maklikste een om met 'n standaardteleskoop van die Aarde af te sien. ===Naam=== Huygens het na die nuwe maan verwys as ''Luna Saturni'', [[Latyn]] vir "Saturnus se maan". Nadat [[Giovanni Domenico Cassini]] teen 1686 nog vier mane om Saturnus ontdek het, het sterrekundiges begin om na die mane te verwys as Saturnus I tot en met V, met Titaan as Saturnus IV. Later is die maan egter amptelik "Saturnus VI" gedoop, met verwysing na sy posisie as sesde maan van Saturnus af. Die naam "Titaan" en ook die ander name van die destyds sewe bekende Saturniese satelliete is deur die sterrekundige [[John Herschel]] bedink. Herschel het self [[Mimas (maan)|Mimas]] en [[Enkelados (maan)|Enkelados]] ontdek en, in sy 1847-publikasie ''Results of Astronomical Observations Made at the Cape of Good Hope'' het hy die mane almal na [[Gigant]]e of [[Titaan|Titane]] in die [[Griekse mitologie]] genoem.<ref>{{cite journal |author=Mr. Lassell |date=12 November 1847 |title=Observations of Mimas, the closest and most interior satellite of Saturn |url=http://adsabs.harvard.edu//full/seri/MNRAS/0008//0000042.000.html |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=8 |issue=1 |page=42 |accessdate=2005-03-29 |doi= |id= }}</ref> == Struktuur == [[Lêer:Titan, Earth & Moon size comparison.jpg|duimnael|links|240px|'n Vergelyking in grootte met die Maan (links bo) en die Aarde.]] Titaan is die enigste maan in die Sonnestelsel met 'n digte atmosfeer. Ná 'n besoek van [[Voyager 1]] op [[12 November]] [[1979]] het dit geblyk dat die oppervlak permanent skuil onder hierdie 900&nbsp;km dik atmosfeer, met 'n druk van 1,5 [[bar]] aan die oppervlak. Omdat dit vóór Voyager se besoek gelyk het asof die dik atmosfeer deel van die maan was, het sterrekundiges eers onder 'n wanindruk verkeer oor Titaan se deursnee; tot en met Voyager 1 se ontdekking, is aangeneem dat Titaan die grootste maan in die Sonnestelsel is.<ref name="nineplanets"/> Wat sy massa en omvang (en dus ook sy digtheid) betref, is Titaan soortgelyk aan die twee grootste mane van [[Jupiter]], te wete [[Ganimedes (maan)|Ganimedes]] en [[Kallisto (maan)|Kallisto]].<ref name=LunineAstro>{{cite web |author=Lunine, J. |url=http://www.astrobio.net/news/article1493.html |title=Comparing the Triad of Great Moons |publisher=Astrobiology Magazine |date=21 Maart 2005 |access-date=20 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081225101253/http://www.astrobio.net/news/article1493.html |archive-date=25 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Hoewel Titaan met 'n deursnee van 5150&nbsp;km groter is as die planeet Mercurius (4879&nbsp;km), bevat hy slegs die helfte van die planeet se massa. Op grond hiervan word vermoed dat die helfte van Titaan uit bevrore water en [[ammoniak]] bestaan. Daar word gespekuleer dat daar onder die maan se oppervlak 'n oseaan van ammoniak en vloeibare water is, waar enige vorm van lewe moontlik sou kon wees. Die maan se oppervlak is geologies nog jonk en is besaai met ys van koolwaterstowwe. Twee van Saturnus se ander mane, [[Dione (maan)|Dione]] en [[Enkelados]], het 'n soortgelyke struktuur, maar as gevolg van 'n swaartekragsamepersing het Titaan 'n hoër gemiddelde [[digtheid]]. Titaan se rotsagtige kern is ongeveer 3400&nbsp;km dik en bestaan uit [[silikaat|silikate]] en [[metaal|metale]].<ref>G. Tobie, O. Grasset, J. I. Lunine, A. Mocquet, C. Sotin (2005). "Titan's internal structure inferred from a coupled thermal-orbital model". Icarus 175 (2): 496–502. doi:10.1016/j.icarus.2004.12.007. [http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=2005Icar..175..496].</ref> [[Beeld:Titan's orbit.svg|thumb|240px|Titaan se wentelbaan (in rooi), met Iapetos en Huperion aan sy buitekant en Rea, Dione, Tetis, Enkelados en Mimas aan sy binnekant.]] Die swaartekrag wat mens op die oppervlak van Titaan sou aantref, is ongeveer 'n sewende van die Aarde se swaartekrag. Hoewel Titaan groter is as die Aarde se maan (3474&nbsp;km), is sy swaartekrag tog swakker, omdat Titaan uit soveel ys bestaan, wat 'n relatief lae digtheid het in vergelyking met die gesteentes en metale waaruit die Maan opgebou is. Die buitenste laag of [[Kors (geologie)|kors]] bestaan waarskynlik uit ys in 'n heksagonale (seshoekige) kristalvorm. Volgens modelle vir die inwendige opbou, sou daar onder hierdie kors 'n vloeibare laag, of "oseaan", wees, wat uit vloeibare water en ammoniak bestaan. Die aanwesigheid van vloeibare ammoniak sou beteken dat die water selfs by −19&nbsp;°C nie vries nie.<ref>Alan Longstaff (February 2009). "Is Titan (cryo)volcanically active?". Astronomy Now: 19.</ref> Daar is gehoop dat die Cassini-ruimtesending bewyse sou kon lewer vir die bestaan van hierdie oseaan, deur die maan se swaartekragveld en magnetiese afwykings te meet. Radiogolwe van 'n uiters lae-frekwensie wat deur Cassini in die maan se atmosfeer waargeneem is, kan moontlik die eerste aanduidings van só 'n oseaan wees: daar word geglo dat Titaan se oppervlak 'n swak weerkaatser van sulke radiogolwe is en dat hulle dus moontlik van die grensgebied tussen die yskors en die vloeibare laag binne-in Titaan weerkaats word.<ref name=SATURN20070601>Titan's Mysterious Radio Wave". Jet Propulsion Laboratory. June 1, 2007. http://saturn.jpl.nasa.gov/news/features/feature20070601c.cfm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070603142552/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/features/feature20070601c.cfm |date= 3 Junie 2007 }}. Verkry op 2007-06-02.</ref><ref name="Titan ELF">{{cite news |url=http://www.esa.int/esaMI/Cassini-Huygens/SEM17F9RR1F_0.html |title=Titan's Mysterious Radio Wave |date=1 Junie 2007 |publisher=ESA Cassini-Huygens web site |access-date=25 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605000409/http://www.esa.int/esaMI/Cassini-Huygens/SEM17F9RR1F_0.html |archive-date=5 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Cassini het ook waargeneem dat daar kenmerke op die oppervlak is wat tussen Oktober 2005 en Mei 2007 tot 30&nbsp;km aangeskuif het, wat daarop dui dat die oppervlak los beweeg van sy binnekant – nog 'n aanduiding dat die ondergrondse oseaan wel kan bestaan.<ref name=NS2008>David Shiga, [http://space.newscientist.com/article/dn13516-titans-changing-spin-hints-at-hidden-ocean.html ''Titan's changing spin hints at hidden ocean''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512153127/http://space.newscientist.com/article/dn13516-titans-changing-spin-hints-at-hidden-ocean.html |date=12 Mei 2008 }}, New Scientist, 20 Maart 2008</ref> == Omwenteling == Titaan neem 15 dae en 22 uur om om Saturnus te wentel, ongeveer dieselfde tyd wat dit hom neem om om sy eie as te wentel. Dié verskynsel staan bekend as [[sinchroniese rotasie]]: dieselfde kant van Titaan is altyd na Saturnus gedraai (soos ook die geval is met die Aarde en die Maan). Die baan waarin Titaan wentel, het 'n [[eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] van 0,0288, dus is dit byna sirkelvormig. Hierdie [[wentelbaan]] het 'n hellingshoek van 0,348° ten opsigte van Saturnus se ewenaar.<ref name=horizons>{{cite web |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi#top |title=JPL HORIZONS solar system data and ephemeris computation service |work=Solar System Dynamics |publisher=[[NASA]], Jet Propulsion Laboratory |access-date=19 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507070316/https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Titaan en 'n ander Saturniese satelliet, [[Huperion (maan)|Huperion]], is vasgevang in 'n 3:4-[[baanresonansie]]. Dit beteken dat Huperion drie keer om Saturnus wentel in dieselfde tyd wat dit Titaan neem om vier omwentelings om Saturnus te voltooi. ==Atmosfeer== [[Beeld:Titan - June 18 2014.png|thumb|'n Foto in ware kleur van die mislae in Titaan se atmosfeer.]] Titaan is die enigste maan met 'n aansienlike [[atmosfeer]],<ref name="NasaNews.moons">{{cite web |title=News Features: The Story of Saturn |url=https://saturn.jpl.nasa.gov/news/features/saturn-story/moons.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20051202030828/https://saturn.jpl.nasa.gov/news/features/saturn-story/moons.cfm |archive-date=December 2, 2005 |work=Cassini–Huygens Mission to Saturn & Titan |publisher=Nasa/JPL |url-status=dead |access-date=January 8, 2007 }}</ref> en sy atmosfeer is die enigste digte een in die Sonnestelsel benewens die Aarde s'n wat ryk is aan [[stikstof]]. Waarnemings deur Cassini in 2004 dui daarop dat Titaan 'n "superroteerder" is, nes [[Venus]], wat beteken sy atmosfeer roteer baie vinniger as sy oppervlak.<ref>{{cite web |url=https://www.astrobio.net/news/article1480.html |title=Wind or Rain or Cold of Titan's Night? |date=March 11, 2005 |work=Astrobiology Magazine |archive-date=July 17, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070717081303/https://www.astrobio.net/news/article1480.html |access-date=August 24, 2007 |url-status=dead}}</ref> Waarnemings deur die [[Voyager-program|Voyagertuie]] wys Titaan se atmosfeer is digter as die Aarde s'n. Dit het ook 'n massa van omtrent 1,19 keer die Aarde s'n.{{sfnp |Coustenis |Taylor |2008 |p=130}} Ondeursigtige mislae blokkeer feitlik alle sigbare lig van die [[Son]] en ander bronne, en verberg Titaan se oppervlakeienskappe.<ref name="Zubrin">{{cite book |last=Zubrin |first=Robert |title=Entering Space: Creating a Spacefaring Civilization |url=https://archive.org/details/enteringspacecre00zubr |url-access=registration |location=Section: Titan |pages=[https://archive.org/details/enteringspacecre00zubr/page/163 163–166] |publisher=Tarcher/Putnam |date=1999 |isbn=978-1-58542-036-0 }}</ref> Titaan se laer [[swaartekrag]] beteken sy atmosfeer is meer uitgesprei as die Aarde s'n.<ref>{{cite magazine |title=Exploring the Surface of Titan with Cassini–Huygens |last=Turtle |first=Elizabeth P. |date=2007 |magazine=Smithsonian |url=https://www.youtube.com/watch?v=cfCTmv-9GkE |access-date=April 18, 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130720123340/https://www.youtube.com/watch?v=cfCTmv-9GkE |archive-date=July 20, 2013 }}</ref> Dit is by baie [[golflengte]]s ondeursigtig en daarom is dit onmoontlik om 'n volledige weerkaatsingspektrum van die oppervlak te kry.<ref>{{cite journal |last1=Schröder |first1=S. E. |last2=Tomasko |first2=M. G. |last3=Keller |first3=H. U. |date=August 2005 |title=The reflectance spectrum of Titan's surface as determined by Huygens |page=726 |journal=American Astronomical Society, DPS Meeting No. 37, #46.15; Bulletin of the American Astronomical Society |volume=37 |issue=726 |bibcode=2005DPS....37.4615S }}</ref> Die eerste regstreekse foto's van Titaan se oppervlak is eers verkry met die aankoms van die [[Cassini-Huygens]]-ruimtetuig in 2004.<ref>{{cite news |url=https://www.space.com/710-huygens-probe-sheds-light-titan.html |title=Huygens Probe Sheds New Light on Titan |last=de Selding |first=Petre |publisher=Space.com |date=January 21, 2005 |access-date=March 28, 2005 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019133741/https://www.space.com/710-huygens-probe-sheds-light-titan.html |archive-date=October 19, 2012 }}</ref> {{Multibeeld | align = left | direction = vertical | background color = | header=Titaan se wolke | beeld1 = Titan clouds by NIRCam (2022-11-04 annotated).png | width1 = 240 | onderskrif1 = Wolke op 4 November 2022. | beeld2 = Titan clouds by NIRCam and Keck NIRC-2 (2022-11-04,06 annotated).png | width2 = 240 | onderskrif2 = Wolke op 6 November 2022. }} Die samestelling van Titaan se atmosfeer is [[stikstof]] (97%), [[metaan]] (2,7 ± 0,1%) en [[waterstof]] (0,1-0,2%), met spoorhoeveelhede van ander gasse.{{sfnp |Coustenis |Taylor |2008 |pp=154–155}} Daar is spoorhoeveelhede van ander [[Koolwaterstof|koolwaterstowwe]], soos [[etaan]], [[etyn]] en [[propyn]], en ander [[gas]]se, soos [[blousuur]], [[sianogeen]], [[koolstofdioksied]], [[koolstofmonoksied]], [[argon]] en [[helium]].<ref name="Niemann">{{cite journal |title=The abundances of constituents of Titan's atmosphere from the GCMS instrument on the Huygens probe |first1=H. B. |last1=Niemann |first2=S. K. |last2=Atreya |journal=Nature |volume=438 |pages=779–784 |date=2005 |doi=10.1038/nature04122 |pmid=16319830 |issue=7069 |bibcode=2005Natur.438..779N |url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/62703/1/nature04122.pdf |hdl=2027.42/62703 |s2cid=4344046 |hdl-access=free |access-date=April 17, 2018 |archive-date=April 14, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414035805/https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/62703/nature04122.pdf;jsessionid=31739AEF2B6261988585EC558A2F898B?sequence=1 |url-status=live }}</ref> Die koolwaterstowwe vorm vermoedelik Titaan se boonste atmosfeer uit reaksie op die opbreek van metaan deur die Son se [[ultraviolet]]lig, en dit skep 'n dik oranje waas.<ref name=waite>{{cite journal |last1=Waite |first1=J. H. |last2=Cravens |first2=T. E. |last3=Coates |first3=A. J. |last4=Crary |first4=F. J. |last5=Magee |first5=B. |last6=Westlake|first6=J. |date=2007 |title=The Process of Tholin Formation in Titan's Upper Atmosphere |journal=Science |volume=316 |doi=10.1126/science.1139727 |pmid=17495166 |issue=5826 |bibcode=2007Sci...316..870W |pages=870–5 |s2cid=25984655 }}</ref> Titaan bly 95% van die tyd in Saturnus se magnetosfeer, wat kan help om dit teen die [[sonwind]] te beskut.<ref>{{cite news |last=Courtland |first=Rachel |url=https://www.newscientist.com/article/dn14717-saturn-magnetises-its-moon-titan.html |title=Saturn magnetises its moon Titan |work=New Scientist |date=September 11, 2008 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531045100/https://www.newscientist.com/article/dn14717-saturn-magnetises-its-moon-titan.html |archive-date=May 31, 2015 }}</ref> Energie van die Son af behoort alle spore van metaan in Titaan se atmosfeer binne 50 miljoen jaar – 'n kort tyd in die bestaan van die Sonnestelsel – te omskep het in ingewikkelder koolwaterstowwe. Dit dui daarop dat die metaan aangevul word deur 'n reservoir op of in Titaan self.<ref>{{cite journal |title=Formation and evolution of Titan's atmosphere |last=Coustenis |first=A. |journal=Space Science Reviews |volume=116 |issue=1–2 |pages=171–184 |date=2005 |doi=10.1007/s11214-005-1954-2 |bibcode=2005SSRv..116..171C |s2cid=121298964 }}</ref> Die grootste oorsprong van die metaan is dalk binne Titaan en word deur uitbarstings van [[Kriovulkaan|kriovulkane]] vrygestel.<ref name="NASA.sci.76">{{cite web |title=NASA Titan – Surface |publisher=NASA |url=https://saturn.jpl.nasa.gov/science/index.cfm?SciencePageID=76 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217182727/https://saturn.jpl.nasa.gov/science/index.cfm?SciencePageID=76 |archive-date=February 17, 2013 }}</ref><ref>{{cite journal |title=Titan's methane cycle |first1=Sushil K. |last1=Atreyaa |first2=Elena Y. |last2=Adamsa |first3=Hasso B. |last3=Niemann |author4=Demick-Montelar, Jaime E. a|author5=Owen, Tobias C. |author6=Fulchignoni, Marcello |author7=Ferri, Francesca |author8=Wilson, Eric H. |date=2006 |doi=10.1016/j.pss.2006.05.028 |journal=Planetary and Space Science |volume=54 |issue=12 |pages=1177–1187 |bibcode=2006P&SS...54.1177A }}</ref> [[Beeld:Titan-SaturnMoon-Maps-TraceGases-20141022.jpg|thumb|Spoorhoeveelhede organiese gasse in Titaan se atmosfeer: HNC (links) en HC<sub>3</sub>N.]] Op 3 April 2013 het Nasa aangekondig ingewikkelde [[Organiese verbinding|organiese chemikalieë]], wat saam [[tolien]]e genoem word, styg waarskynlik van Titaan af op, geskoei op studies wat sy atmosfeer simuleer.<ref name="PhysOrg-20130403"/> Op 6 Junie 2013 het wetenskaplikes die waarneming van polisikliese aromatiese koolwaterstowwe in Titaan se boonste atmosfeer aangemeld.<ref name="IAA-20130606">{{cite news |last=López-Puertas |first=Manuel |url=https://www.iaa.es/content/pahs-titans-upper-atmosphere |title=PAH's in Titan's Upper Atmosphere |date=June 6, 2013 |work=Spanish National Research Council|access-date=June 6, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203030521/https://www.iaa.es/content/pahs-titans-upper-atmosphere |archive-date=December 3, 2013 }}</ref><ref name="journalcours">{{cite journal|arxiv=2001.02791|doi=10.1016/j.icarus.2019.113571|title=The 3.4μm absorption in Titan's stratosphere: Contribution of ethane, propane, butane and complex hydrogenated organics|journal=Icarus|volume=339|pages=113571|year=2020|last1=Cours|first1=T.|last2=Cordier|first2=D.|last3=Seignovert|first3=B.|last4=Maltagliati|first4=L.|last5=Biennier|first5=L.|bibcode=2020Icar..33913571C|s2cid=210116807}}</ref> Op 30 September 2013 is [[propeen]] deur Cassini waargeneem in Titaan se atmosfeer, met behulp van sy [[infrarooi]] spektrometer (CIRS).<ref name="NASA-20130930">{{cite web |last1=Brown |first1=Dwayne |last2=Neal-Jones |first2=Nancy |last3=Zubritsky |first3=Elizabeth |last4=Cook |first4=Jia-Rui |title=NASA's Cassini Spacecraft Finds Ingredient of Household Plastic in Space |url=https://www.nasa.gov/content/goddard/nasas-cassini-spacecraft-finds-ingredient-of-household-plastic-in-space/ |date=September 30, 2013 |work=Nasa |access-date=December 2, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131127041925/https://www.nasa.gov/content/goddard/nasas-cassini-spacecraft-finds-ingredient-of-household-plastic-in-space/ |archive-date=November 27, 2013 }}</ref> Dit is die eerste keer dat propeen op enige maan of planeet benewens die Aarde ontdek is, en dit was die eerste chemikalie wat deur die CIRS gevind is. Die waarneming van propeen vul 'n geheimsinnige gaping in waarnemings wat dateer van [[Voyager&nbsp;1]] se eerste nabyverbyvlug van Titaan in 1980, toe ontdek is baie van die gasse wat die maan se oranje waas vorm, koolwaterstowwe is wat gevorm het deur die rekombinering van radikale wat deur die Son se ultraviolet [[fotolise]] van metaan geskep is.<ref name="waite" /> Op 24 Oktober 2014 is metaan ontdek in poolwolke van Titaan.<ref name="NASA-20141024-PD">{{cite web |last1=Dyches |first1=Preston |last2=Zubritsky |first2=Elizabeth |title=NASA Finds Methane Ice Cloud in Titan's Stratosphere |url=https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=4354 |date=October 24, 2014 |work=Nasa |access-date=October 31, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028193849/https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=4354 |archive-date=October 28, 2014 }}</ref><ref name="NASA-20141024-EZ">{{cite web |last1=Zubritsky |first1=Elizabeth |last2=Dyches |first2=Preston |title=NASA Identifies Ice Cloud Above Cruising Altitude on Titan |url=https://www.nasa.gov/content/goddard/nasa-identifies-ice-cloud-above-cruising-altitude-on-titan |date=October 24, 2014 |work=Nasa |access-date=October 31, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141031133440/https://www.nasa.gov/content/goddard/nasa-identifies-ice-cloud-above-cruising-altitude-on-titan/ |archive-date=October 31, 2014 }}</ref> Op 1 Desember 2022 het sterrekundiges aangekondig hulle het wolke, waarskynlik van metaan, met die [[James Webb-ruimteteleskoop]] oor Titaan sien beweeg.<ref name="SPC-20221201">{{cite news |last=Bartels |first=Meghan |title=James Webb Space Telescope view of Saturn's weirdest moon Titan thrills scientists |url=https://www.space.com/james-webb-space-telescope-saturn-moon-titan |date=December 1, 2022 |work=Space.com |accessdate=December 2, 2022 }}</ref><ref name="NYT-20221205">{{cite news |last=Overbye |first=Dennis |title=Telescopes Team Up to Forecast an Alien Storm on Titan - Saturn's largest moon came under the gaze of NASA's powerful Webb space observatory, allowing it and another telescope to capture clouds drifting through Titan's methane-rich atmosphere. |url=https://www.nytimes.com/2022/12/05/science/titan-webb-telescope-pictures.html |date=December 5, 2022 |work=[[The New York Times]] |accessdate=December 6, 2022 }}</ref> {{Panorama|Titan-Earth-PolarClouds-20141024.jpg|600px|align-cap=center|<center>Poolwolke van metaan op Titaan (links) in vergelyking met poolwolke op die Aarde, wat uit water en ys bestaan.</center>}} ==Klimaat== Titaan se oppervlaktemperatuur is sowat 94&nbsp;K ({{nowrap|-179,2 °C}}). By dié temperatuur het waterys 'n uiters lae [[dampdruk]], en die bietjie [[waterdamp]] wat teenwoordig is, is beperk tot die stratosfeer.<ref name="CottiniNixon2012">{{cite journal |display-authors=8 |last1=Cottini |first1=V. |last2=Nixon |first2=C.A. |last3=Jennings |first3=D.E. |last4=Anderson |first4=C.M. |last5=Gorius |first5=N. |last6=Bjoraker |first6=G.L. |last7=Coustenis |first7=A. |last8=Teanby |first8=N.A. |last9=Achterberg |first9=R.K. |last10=Bézard |first10=B. |last11=de Kok |first11=R. |last12=Lellouch |first12=E. |last13=Irwin |first13=P.G.J. |last14=Flasar |first14=F.M. |last15=Bampasidis |first15=G. |title=Water vapor in Titan's stratosphere from Cassini CIRS far-infrared spectra |journal=Icarus |volume=220 |issue=2 |date=2012 |pages=855–862 |issn=0019-1035 |doi=10.1016/j.icarus.2012.06.014 |bibcode = 2012Icar..220..855C |hdl=2060/20120013575|s2cid=46722419 |hdl-access=free }}</ref> [[Beeld:Vortex on saturn's moon titan.png|thumb|links|220px|'n Atmosferiese [[poolwerwel]] oor Titaan se suidpool.]] Titaan kry sowat 1% soveel sonlig as die Aarde.<ref>{{cite web |url=https://www.space.com/7103-titan-world-earth.html |title=Titan: A World Much Like Earth |publisher=Space.com |date=August 6, 2009 |access-date=April 2, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012005030/https://www.space.com/7103-titan-world-earth.html |archive-date=October 12, 2012 }}</ref> Voordat die sonlig die oppervlak bereik, word omtrent 90% daarvan deur die dik atmosfeer geabsorbeer, en dit laat net 0,1% van die sonlig oor wat die Aarde se oppervlak bereik.<ref>[https://arstechnica.com/science/2012/01/like-ogres-titans-atmosphere-may-have-layers/ Faint sunlight enough to drive weather, clouds on Saturn's moon Titan] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170403194843/https://arstechnica.com/science/2012/01/like-ogres-titans-atmosphere-may-have-layers/ |date=April 3, 2017 }}</ref> Atmosferiese metaan skep 'n [[kweekhuiseffek]] op Titaan se oppervlak, waarsonder die maan baie kouer sou gewees het.<ref name="oil">{{cite web |url=https://www.space.com/4968-titan-oil-earth.html |title=Titan Has More Oil Than Earth |website=Space.com |date=February 13, 2008 |access-date=February 13, 2008 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708055735/https://www.space.com/4968-titan-oil-earth.html |archive-date=July 8, 2012 }}</ref> Daarenteen dra die mis in die atmosfeer by tot die teenoorgestelde van 'n kweekhuiseffek: Dit absorbeer sonlig, kanselleer 'n deel van die kweekhuiseffek en maak die oppervlak aansienlik kouer as die boonste atmosfeer.<ref>{{cite journal |doi=10.1126/science.11538492 |first1=C.P. |last1=McKay |first2=J. B. |last2=Pollack |first3=R. |last3=Courtin |date=1991 |title=The greenhouse and antigreenhouse effects on Titan |journal=Science |volume=253 |issue=5024 |pages=1118–1121 |pmid=11538492 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/55b1/69bd4d31772da8c5e7ad17586baff4389481.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412143944/https://pdfs.semanticscholar.org/55b1/69bd4d31772da8c5e7ad17586baff4389481.pdf |url-status=dead |archive-date=2020-04-12 |bibcode=1991Sci...253.1118M |s2cid=10384331 }}</ref> Titaan se wolke, wat moontlik bestaan uit metaan, etaan en ander eenvoudige organiese stowwe, is verstrooi en veranderlik, en lê klem op die wasige voorkoms.<ref name="nineplanets">{{cite web |last=Arnett |first=Bill |date=2005 |url=https://seds.lpl.arizona.edu/nineplanets/nineplanets/titan.html |title=Titan |publisher=University of Arizona, Tucson |work=Nine planets |access-date=April 10, 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051121130738/https://seds.lpl.arizona.edu/nineplanets/nineplanets/titan.html |archive-date=November 21, 2005 |url-status=dead }}</ref> Volgens die bevindings van die Huygens-tuig reën daar soms vloeibare metaan en ander organiese verbindings op die oppervlak.<ref name="planetary-Arizona_Icebox">{{cite news |url=https://planetary.org/news/2005/0121_Titan_Arizona_in_an_Icebox.html |title=Titan: Arizona in an Icebox? |last=Lakdawalla |first=Emily |publisher=The Planetary Society |date=January 21, 2004 |archive-date=February 12, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212062535/https://planetary.org/news/2005/0121_Titan_Arizona_in_an_Icebox.html |access-date=March 28, 2005 }}</ref> Wolke bedek gewoonlik meer as 1% van Titaan, maar kan vinnig versprei totdat dit sowat 8% bedek. Volgens een hipotese word die suidelike wolke gevorm wanneer hoër vlakke van sonlig in die somer [[konveksie]] veroorsaak. Dié verduideliking word gekompliseer deur die feit dat wolkvorming nie net ná die somersonstilstand waargeneem is nie, maar ook in die middel van die lente. 'n Toename in metaanhumiditeit by die suidpool dra moontlik by tot die vinnige toename in wolkgrootte.<ref>{{cite journal |last1=Emily L. |first1=Schaller |last2=Brouwn |first2=Michael E. |last3=Roe |first3=Henry G. |last4=Bouchez |first4=Antonin H. |date=2006 |title=A large cloud outburst at Titan's south pole |doi=10.1016/j.icarus.2005.12.021 |journal=Icarus |issue=1 |pages=224–229 |url=https://www.gps.caltech.edu/~mbrown/papers/ps/largecloud.pdf |volume=182 |bibcode=2006Icar..182..224S |access-date=August 23, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926102541/https://www.gps.caltech.edu/~mbrown/papers/ps/largecloud.pdf |archive-date=September 26, 2007 }}</ref> In die winter sal etaan vermoedelik oor die suidpool kondenseer.<ref>{{cite journal |title=Huge ethane cloud discovered on Titan |last=Shiga |first=David |journal=New Scientist |volume=313 |page=1620 |date=2006 |url=https://www.newscientist.com/article/dn10073-huge-ethane-cloud-discovered-on-titan.html |access-date=August 7, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220030748/https://www.newscientist.com/article/dn10073-huge-ethane-cloud-discovered-on-titan.html |archive-date=December 20, 2008 }}</ref> ==Oppervlakeienskappe== [[Beeld:First global geologic map of Titan (PIA23174)-af.jpg|thumb|center|600px|{{center|'n Globale geologiese kaart van Titaan (2019).}}]] <gallery mode="packed" heights="140px"> PIA20713-Titan-SaturnMoon-LabeledFeaturesIAU-June2015.jpg|'n Globale kaart van Titaan (Augustus 2016). PIA21923-Titan-SaturnMoon-InfraredViews-20180718.jpg|Infrarooi beelde van Titaan (2004-'17). PIA19657-SaturnMoon-Titan-NorthPole-20140407.jpg|Titaan se noordpool (2014). PIA19657-SaturnMoon-Titan-SouthPole-20140407.jpg|Titaan se suidpool (2014). </gallery> Titaan se oppervlak is al beskryf as "ingewikkeld, deur vloeistowwe verander en geologies jonk".<ref>{{cite journal |last=Mahaffy |first=Paul R. |date=May 13, 2005 |title=Intensive Titan Exploration Begins |journal=Science |volume=308 |issue=5724 |pages=969–970 |doi=10.1126/science.1113205 |pmid=15890870 |bibcode=2005Sci...308..969M |citeseerx=10.1.1.668.2877 |s2cid=41758337 }}</ref> Die maan bestaan al sedert die vorming van die Sonnestelsel, maar sy oppervlak is baie jonger: tussen 100&nbsp;miljoen en 1&nbsp;miljard jaar. Geologiese prosesse het waarskynlik Titaan se oppervlak hervorm.<ref name="puzzling geologic">{{cite web |url=https://web.mit.edu/newsoffice/2012/river-networks-on-titan-0720.html |title=River networks on Titan point to a puzzling geologic history |first=Jennifer |last=Chu |date=July 2012 |publisher=MIT Research |access-date=July 24, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030175726/https://web.mit.edu/newsoffice/2012/river-networks-on-titan-0720.html |archive-date=October 30, 2012 }}</ref> Titaan se atmosfeer is vier keer so dik soos die Aarde s'n,<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2020/nasa-scientists-discover-a-weird-molecule-in-titan-s-atmosphere |title='Weird' Molecule Discovered in Titan's Atmosphere |work=nasa.gov |date=October 20, 2020 |access-date=February 25, 2021 |archive-date=July 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210715113442/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2020/nasa-scientists-discover-a-weird-molecule-in-titan-s-atmosphere/ |url-status=live }}</ref> en daarom is dit moeilik vir sterrekundige instrumente om by [[sigbare lig]] foto's van sy oppervlak te neem.<ref>{{cite news |first=Taimoor |last=Tariq |title=Titan, Saturn's largest moon is finally unravelled in detail |date=March 12, 2012 |url=https://www.newspakistan.pk/2012/03/12/Titan-Saturn-s-largest-moon-is-finally-unravelled-in-detail/ |work=News Pakistan |access-date=March 12, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811000259/https://www.newspakistan.pk/2012/03/12/Titan-Saturn-s-largest-moon-is-finally-unravelled-in-detail/ |archive-date=August 11, 2014 }}</ref> Cassini het infrarooi en radarinstrumente gebruik om dele van Titaan te karteer tydens nabyverbyvlugte. Die eerste foto's het 'n uiteenlopende geologie onthul, met beide rowwe en gladde gebiede. Daar is streke wat [[Kriovulkaan|vulkanies]] van aard kan wees, wat water gemeng met ammoniak op die oppervlak uitstort. Daar is ook bewyse dat Titaan se yskors aansienlik rigied kan wees,<ref name="Hemingway et al. 2013">{{Cite journal |doi = 10.1038/nature12400| pmid = 23985871 |title = A rigid and weathered ice shell on Titan |journal = Nature |volume = 500 |issue = 7464 |pages = 550–2 |year = 2013| last1 = Hemingway |first1 = D. |last2 = Nimmo |first2 = F. |last3 = Zebker |first3 = H. |last4 = Iess |first4 = L. |bibcode = 2013Natur.500..550H | hdl = 11573/563592 |s2cid = 4428328}}</ref><ref name="jpl.nasa.gov">{{cite web |url=https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-261 |title=Cassini Data: Saturn Moon May Have Rigid Ice Shell |publisher=JPL |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020103435/https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-261 |archive-date=October 20, 2014}}</ref> wat sal dui op min geologiese aktiwiteit.<ref name="Moore and Pappalardo 2011">{{Cite journal| doi = 10.1016/j.icarus.2011.01.019| title = Titan: An exogenic world?| journal = Icarus| volume = 212| issue = 2| pages = 790–806| year = 2011| last1 = Moore| first1 = J. M.| last2 = Pappalardo| first2 = R. T.| bibcode = 2011Icar..212..790M| url = https://zenodo.org/record/1259045| access-date = March 18, 2020| archive-date = July 26, 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210726123209/https://zenodo.org/record/1259045| url-status = live}}</ref> Verder is daar dele met strepe, sommige honderde kilometers lank, wat lyk of hulle deur windgewaaide deeltjies gevorm is.<ref>{{cite magazine |last=Battersby |first=Stephen |date=October 29, 2004 |title=Titan's complex and strange world revealed |magazine=New Scientist |url=https://www.newscientist.com/article/dn6598 |access-date=August 31, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081221052236/https://www.newscientist.com/article/dn6598 |archive-date=December 21, 2008 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://saturn.jpl.nasa.gov/spacecraft/overview/ |title=Spacecraft: Cassini Orbiter Instruments, RADAR |work=Cassini–Huygens Mission to Saturn & Titan |publisher=NASA, Jet Propulsion Laboratory |access-date=August 31, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807011916/https://saturn.jpl.nasa.gov/spacecraft/overview/ |archive-date=August 7, 2011 }}</ref> Die oppervlak is oor die algemeen relatief glad. Die paar voorwerpe wat soos [[impakkrater]]s lyk, lyk of hulle opgevul is, dalk deur koolwaterstowwe wat neerreën of vulkane. Radarbeelde dui daarop dat die hoogtewisselings klein is, gewoonlik nie meer as 150&nbsp;meter nie. Sommige hoogteveranderings van 500&nbsp;meter is al ontdek, en Titaan het berge wat van 'n paar honderd meter tot 'n kilometer hoog kan word.<ref>{{cite journal |last1=Lorenz |first1=R. D. |last2=Callahan |first2=P. S. |last3=Gim |first3=Y. |date=2007 |title=Titan's Shape, Radius and Landscape from Cassini Radar Altimetry |journal=Lunar and Planetary Science Conference |volume=38 |issue=1338 |url=https://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2007/pdf/1329.pdf |bibcode=2007LPI....38.1329L |page=1329 |access-date=August 27, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926102540/https://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2007/pdf/1329.pdf |archive-date=September 26, 2007 }}</ref> Titaan se oppervlak het breë streke van helder en donker terrein. Dit sluit in Xanadu, 'n groot, weerkaatsende ewenaargebied omtrent die grootte van [[Australië]]. Dit is die eerste keer in 1994 waargeneem op infrarooi foto's van die [[Hubble-ruimteteleskoop]], en later deur Cassini. Die kronkelende gebied is vol heuwels, valleie en klowe.<ref>{{cite web |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2006/07/060721202957.htm |title=Cassini Reveals Titan's Xanadu Region To Be An Earth-Like Land |date=July 23, 2006 |website=Science Daily |access-date=August 27, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629211805/https://www.sciencedaily.com/releases/2006/07/060721202957.htm |archive-date=June 29, 2011 }}</ref> Dit word plek-plek gekruis deur donker geografiese verskynsels wat soos riwwe of skeure lyk. Dit kan dui op [[Plaattektoniek|tektoniese aktiwiteit]], wat sal wys Xanadu is geologies jonk. Alternatiewelik kan die strepe kanale wees wat deur vloeistof gevorm is, wat sal dui op 'n ou terrein wat deur stroomstelsels deursny is.<ref>{{cite journal |display-authors=8 |last1=Barnes |first1=Jason W. |last2=Brown |first2=Robert H. |last3=Soderblom |first3=Laurence |last4=Buratti |first4=Bonnie J. |last5=Sotin |first5=Christophe |last6=Rodriguez |first6=Sebastien |last7=Le Mouèlic |first7=Stephane |last8=Baines |first8=Kevin H. |last9=Clark |first9=Roger |last10=Nicholson |first10=Phil |date=2006 |title=Global-scale surface spectral variations on Titan seen from Cassini/VIMS |doi=10.1016/j.icarus.2006.08.021 |journal=Icarus |issue=1 |volume=186 |url=https://c3po.barnesos.net/publications/papers/Titan.spectral.diversity.pdf |archive-date=July 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725155935/https://c3po.barnesos.net/publications/papers/Titan.spectral.diversity.pdf |access-date=August 27, 2007 |pages=242–258 |bibcode=2007Icar..186..242B }}</ref> Daar is ewe groot donker streke op Titaan, wat van die grond af en deur Cassini gesien is; minstens een daarvan, Ligeia Mare, Titaan se tweede grootste see, is 'n feitlik suiwer metaansee.<ref name="methane sea">{{cite news |last=Klotz |first=Irene |url=https://www.space.com/32741-one-of-titans-strange-seas-is-nearly-pure-methane.html |title=One of Titan |work=Discovery News |publisher=Space.com |date=April 28, 2016 |access-date=May 1, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160430113237/https://www.space.com/32741-one-of-titans-strange-seas-is-nearly-pure-methane.html |archive-date=April 30, 2016 }}</ref> {|class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- style="text-align:center; vertical-align: top;" |[[Beeld:Titan2005.jpg|center|thumb|'n Mosaïek van Titaan deur die Cassini-ruimtetuig. Die groot donker streek in die middel is Shangri-La.]] |[[Beeld:Titan multi spectral overlay.jpg|center|thumb|Titaan in valse kleure, wat oppervlak-detail en atmosfeer wys. Xanadu is onder in die middel.]] | |[[File:PIA20016-SaturnMoon-Titan-20151113.jpg|center|thumb|'n Saamgestelde beeld in infrarooi. Dit bevat die donker, duingevulde streke Fensal (noord) en Aztlan.]] |} ===Mere=== Die moontlikheid van seë van koolwaterstowwe op Titaan is die eerste keer voorgestel gebaseer op data van Voyager&nbsp;1 en 2 wat wys Titaan het 'n dik atmosfeer van omtrent die regte temperatuur en samestelling daarvoor. Regstreekse bewyse is egter eers verkry in 1995, toe data van Hubble en ander instrumente gedui het op die bestaan van vloeibare metaan, óf in klein holtes óf op die skaal van satellietwye oseane, nes water op Aarde.<ref>{{cite journal |last1=Dermott |first1=S. F. |last2=Sagan |first2=C. |date=1995 |title=Tidal effects of disconnected hydrocarbon seas on Titan |journal=Nature |volume=374 |pages=238–240 |doi=10.1038/374238a0 |pmid=7885443 |issue=6519 |bibcode=1995Natur.374..238D |s2cid=4317897 }}</ref> [[Beeld:Specular Spectacular (PIA18432).jpg|thumb|240px|links|Naby-infrarooi straling van die Son weerkaats van Titaan se koolwaterstofseë af.]] Cassini het eersgenoemde hipotese bekragtig. Toe die tuig in 2004 in die Saturniese stelsel aankom, is gehoop koolwaterstofmere sou waargeneem kon word danksy sonlig wat van hulle oppervlakke weerkaats word, maar geen treffende weerkaatsings is aanvanklik gesien nie.<ref>{{cite web |first=Henry |last=Bortman |url=https://saturn.astrobio.net/news/article81.html |title=Titan: Where's the Wet Stuff? |date=November 2, 2004 |work=Astrobiology Magazine |archive-date=November 3, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061103235110/https://saturn.astrobio.net/news/article81.html |access-date=August 28, 2007 }}</ref> Naby Titaan se suidpool is 'n donker verskynsel, Ontario Lacus, geïdentifiseer<ref>{{cite news |url=https://www.planetary.org/news/2005/0628_Dark_Spot_Near_the_South_Pole_A.html |title=Dark Spot Near the South Pole: A Candidate Lake on Titan? |last=Lakdawalla |first=Emily |publisher=The Planetary Society |date=June 28, 2005 |archive-date=June 5, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605101239/https://www.planetary.org/news/2005/0628_Dark_Spot_Near_the_South_Pole_A.html |access-date=October 14, 2006 }}</ref> (en later as 'n meer bevestig).<ref name="NASA.20080730">{{cite web |title=NASA Confirms Liquid Lake On Saturn Moon |date=2008 |publisher=NASA |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/cassini/media/cassini-20080730.html |access-date=December 20, 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629175214/https://www.nasa.gov/mission_pages/cassini/media/cassini-20080730.html |archive-date=June 29, 2011 }}</ref> 'n Moontlike kuslyn is ook naby die pool geïdentifiseer met radarbeelde.<ref>{{cite press release |url=https://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=17829 |title=NASA Cassini Radar Images Show Dramatic Shoreline on Titan |date=September 16, 2005 |publisher=Jet Propulsion Laboratory |access-date=October 14, 2006 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120530031240/http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=17829 |archive-date=May 30, 2012 |archivedate=30 Mei 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120530031240/http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=17829 }}</ref> [[File:PIA22481-SaturnMoon-Titan-Lakes-20170911.jpg|thumb|260px|Titaan se mere op 11 September 2017.]] Ná 'n verbyvlug op 22 Julie 2006, waartydens Cassini se radar die noordelike halfrond (waar dit toe winter was) afgeneem het, is verskeie groot gladde kolle (wat donker op radarbeelde sou gelyk het) naby die pool gesien.<ref name="PIA08630">{{cite web |url=https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA08630 |title=PIA08630: Lakes on Titan |publisher=NASA/JPL |work=Planetary Photojournal |access-date=October 14, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718143841/https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA08630 |archive-date=July 18, 2011 }}</ref> Gegrond op dié waarnemings, het wetenskaplikes in Januarie 2007 "definitiewe bewyse" aangekondig van "mere wat met metaan gevul is".<ref name="NatureDefinitive">{{cite journal |title=The lakes of Titan |last1=Stofan |first1=E. R. |last2=Elachi |first2=C. |last3=Lunine |first3=Jonathan I|issue=1 |volume=445 |pages=61–64 |journal=Nature |date=2007 |doi=10.1038/nature05438 |pmid=17203056 |bibcode=2007Natur.445...61S |s2cid=4370622 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=1258 |title=Titan Has Liquid Lakes, Scientists Report in Nature |publisher=NASA/JPL |date=January 3, 2007 |access-date=January 8, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523192017/https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=1258 |archive-date=May 23, 2013 }}</ref> Die Cassini-Huygens-span het tot die gevolgtrekking gekom dat die foto's feitlik vir seker van die lank gesoekte koolwaterstofmere was. Dit was die eerste stabiele oppervlakvloeistof wat buite die Aarde ontdek is.<ref name="NatureDefinitive" /> Volgens Cassini se radarwaarnemings beslaan mere 'n veel kleiner gebied as op Aarde, wat beteken die maan is baie droër.<ref>{{cite news |url=https://www.newscientist.com/article/mg21128201.600-ethane-lakes-in-a-red-haze-titans-uncanny-moonscape.html?page=2 |title=Ethane lakes in a red haze: Titan's uncanny moonscape |work=New Scientist |last=Hecht |first=Jeff |date=July 11, 2011 |access-date=July 25, 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713220529/https://www.newscientist.com/article/mg21128201.600-ethane-lakes-in-a-red-haze-titans-uncanny-moonscape.html?page=2 |archive-date=July 13, 2011 }}</ref> Die meeste mere is naby die pole gekonsentreer (waar die relatiewe gebrek aan sonlig verdamping voorkom), maar verskeie mere in die ewenaarstreek is dalk ontdek, insluitende een naby die Huygens-landingsterrein in die Shangri-La-streek, wat omtrent die helfte so groot soos die [[Groot Soutmeer]] in [[Utah]], VSA, is. Die mere by die ewenaar is moontlik [[oase]]s, waarvan die water waarskynlik van onder die grond kom.<ref>{{cite press release |title=Tropical Methane Lakes on Saturn's Moon Titan |author=Jet Propulsion Laboratory |publisher=SpaceRef |date=2012 |url=https://spaceref.com/news/viewpr.html?pid=37429 |archive-url=https://archive.today/20140303103242/http://spaceref.com/news/viewpr.html?pid=37429 |url-status=dead |archive-date=March 3, 2014 |access-date=March 2, 2014 |archivedate= 3 Maart 2014 |archiveurl=https://archive.today/20140303103242/http://spaceref.com/news/viewpr.html?pid=37429 }}</ref> [[Beeld:Liquid lakes on titan.jpg|180px|links|thumb|'n Radarbeeld van Bolsena Lacus (regs onder) en ander koolwaterstofmere in die noordelike halfrond.]] In Junie 2008 het Cassini die teenwoordigheid van vloeibare etaan in Ontario Lacus bo enige twyfel bevestig.<ref>{{cite web |title=Scientists Confirm Liquid Lake, Beach on Saturn's Moon Titan |last=Hadhazy |first=Adam |url=https://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=liquid-lake-on-titan |work=Scientific American |date=2008 |access-date=July 30, 2008 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120905111129/https://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=liquid-lake-on-titan |archive-date=September 5, 2012 }}</ref> Op 21 Desember 2008 het Cassini reg bo-oor Ontario Lacus gevlieg en spieëlgladde weerkaatsings op radar waargeneem.<ref name="New Scientist">{{cite news |last=Grossman |first=Lisa |title=Saturn moon's mirror-smooth lake 'good for skipping rocks' |work=New Scientist |date=August 21, 2009 |url=https://www.newscientist.com/article/dn17665-saturn-moons-mirror-smooth-lake-good-for-skipping-rocks/ |access-date=November 25, 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110105315/https://www.newscientist.com/article/dn17665-saturn-moons-mirror-smooth-lake-good-for-skipping-rocks/ |archive-date=January 10, 2016 }}</ref><ref name="Wye">{{cite journal |last1=Wye |first1=L. C. |last2=Zebker |first2=H. A. |last3=Lorenz |first3=R. D. |title=Smoothness of Titan's Ontario Lacus: Constraints from Cassini RADAR specular reflection data |journal=Geophysical Research Letters |volume=36 |issue=16 |pages=L16201 |date=2009 |doi=10.1029/2009GL039588 |bibcode=2009GeoRL..3616201W |doi-access=free }}</ref> Op 8 Julie 2009 het Cassini 'n spieëlgladde weerkaatsing gesien van wat vandag Jingpo Lacus genoem word, 'n meer in die noordpoolstreek kort nadat die gebied "ontwaak" het uit 'n winterdonkerte van 15 jaar. Die spieëlgladde weerkaatsings het die teenwoordigheid van 'n vloeistofliggaam wat van radarbeelde afgelei is, bevestig.<ref name="press">{{cite web |last=Cook |first=J.-R. C. |title=Glint of Sunlight Confirms Liquid in Northern Lake District of Titan |work=Cassini mission page |publisher=Nasa |date=December 17, 2009 |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/cassini/whycassini/cassini20091217.html |access-date=December 18, 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605131154/https://www.nasa.gov/mission_pages/cassini/whycassini/cassini20091217.html |archive-date=June 5, 2011 }}</ref><ref name="VIMS_specular">{{cite web |last=Lakdawalla |first=Emily |title=Cassini VIMS sees the long-awaited glint off a Titan lake |work=The Planetary Society Blog |publisher=Planetary Society |date=December 17, 2009 |url=https://planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2009/2267.html |access-date=December 17, 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120630011024/https://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2009/2267.html |archive-date=June 30, 2012 }}</ref> Vroeër kon die diepte van die mere nie akkuraat gemeet word nie, maar in 2014 is bekend gemaak Titaan se drie metaanseë is dieper as 200&nbsp;m. Ligeia Mare is net die tweede grootste van Titaan se seë, maar dit het genoeg vloeibare metaan om drie [[Michiganmeer|Michiganmere]] te vul.<ref name=sn20141117>{{cite news |last1=Crockett |first1=Christopher |title=Cassini maps depths of Titan's seas |url=https://www.sciencenews.org/article/cassini-maps-depths-titan%E2%80%99s-seas |access-date=November 18, 2014 |work=ScienceNews |date=November 17, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150403062748/https://www.sciencenews.org/article/cassini-maps-depths-titan%E2%80%99s-seas |archive-date=April 3, 2015 }}</ref> Tydens ses verbyvlugte, van 2006 tot 2011, het Cassini radiometriese en optiese data verkry waaruit ondersoekers 'n idee kon kry van Titaan se veranderende vorm. Sy digtheid stem ooreen met 'n liggaam wat uit sowat 60% rots en 40% water bestaan. Die ondersoekspan het afgelei Titaan se oppervlak kan tydens elke wentelbaan met tot 10&nbsp;meter styg of daal. Dit beteken Titaan se binnekant is redelik vervormbaar en die waarskynlikste model van die maan is een waarin 'n yskors van tientalle kilometers op 'n globale oseaan dryf.<ref name="Tides">{{cite news |first=Sid |last=Perkins |title=Tides turn on Titan |date=June 28, 2012 |url=https://www.nature.com/news/tides-turn-on-titan-1.10917 |work=Nature |access-date=June 29, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007082709/https://www.nature.com/news/tides-turn-on-titan-1.10917 |archive-date=October 7, 2012 }}</ref> Dié bevindings en resultate van vorige studies het daarop gedui dat Titaan se oseaan nie dieper as 100&nbsp;km onder sy oppervlak lê nie.<ref name="Tides" /><ref name="Titan ocean of water">{{cite web |last=Puiu |first=Tibi |title=Saturn's moon Titan most likely harbors a subsurface ocean of water |work=zmescience.com web site |date=June 29, 2012 |url=https://www.zmescience.com/research/studies/titan-subsurface-ocean-of-water-23323/ |access-date=June 29, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120903075517/https://www.zmescience.com/research/studies/titan-subsurface-ocean-of-water-23323/ |archive-date=September 3, 2012 }}</ref> Op 2&nbsp;Julie 2014 het Nasa aangekondig die oseaan in Titaan kan so sout soos die [[Dooie See]] wees.<ref name="NASA-20140702">{{cite web |last1=Dyches |first1=Preston |last2=Brown |first2=Dwayne |title=Ocean on Saturn Moon Could be as Salty as the Dead Sea |url=https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-217 |date=July 2, 2014 |work=[[NASA]] |access-date=July 2, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709165628/https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-217 |archive-date=July 9, 2014 }}</ref> On 3 September 2014 het Nasa berig studies dui daarop dat metaanreën op die maan kan reageer met 'n laag ysagtige materiaal ondergronds, wat dalk etaan en propyn vervaardig wat in riviere en mere kan inloop.<ref name="NASA-20140903">{{cite web |last1=Dyches |first1=Preston |last2=Mousis |first2=Olivier |last3=Altobelli |first3=Nicolas |title=Icy Aquifers on Titan Transform Methane Rainfall |url=https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-294 |date=September 3, 2014 |work=[[NASA]] |access-date=September 4, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905000214/https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-294 |archive-date=September 5, 2014 }}</ref> In 2016 het Cassini die eerste bewyse gevind van vloeistofgevulde kanale op Titaan in 'n reeks diep, steilkantige canyons wat in Ligeia Mare invloei. Dié netwerk canyons, wat Vid Flumina gedoop is, wissel in diepte van 240 tot 570&nbsp;m en het kante so steil as 40°. Die diepte van erosie dui daarop dat vloeistof al duisende jare op dié deel van Titaan vloei.<ref>{{cite web|title=Cassini Finds Flooded Canyons on Titan|url=https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2016-207|publisher=NASA|year=2016|access-date=August 12, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811140908/https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2016-207|archive-date=August 11, 2016}}</ref> ===Impakkraters=== [[Beeld:Titancrater.jpg|thumb|links|220px|'n Radarbeeld van 'n impakkrater op Titaan met 'n deursnee van 139&nbsp;km,<ref name="Wood2009">{{cite journal |last1=Wood |first1=C. A. |last2=Lorenz |first2=R. |last3=Kirk |first3=R. |last4=Lopes |first4=R. |title=Impact craters on Titan |journal=Icarus |volume=206 |issue=1 |pages=334–344 |date=September 6, 2009 |doi=10.1016/j.icarus.2009.08.021 |bibcode=2010Icar..206..334L }}</ref> met 'n gladde vloer, rowwe rand en moontlike sentrale piek.]] Cassini het min [[impakkrater]]s op Titaan se oppervlak waargeneem.<ref name="puzzling geologic" /> Dié wat dit wel bespeur het, lyk jonk in vergelyking met Titaan se ouderdom.<ref name="puzzling geologic" /> Een van hulle is 'n 392&nbsp;km breë tweering-impakbekken met die naam Menrva, wat deur Cassini se ISS as 'n helder-donker konsentriese patroon waargeneem is.<ref>{{cite web |url=https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA07365 |title=PIA07365: Circus Maximus |publisher=NASA |work=Planetary Photojournal |access-date=May 4, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718144030/https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA07365 |archive-date=July 18, 2011 }}</ref> 'n Kleiner krater van 80&nbsp;km breed met die naam Sinlap<ref>{{cite web |url=https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA07368 |title=PIA07368: Impact Crater with Ejecta Blanket |publisher=NASA |work=Planetary Photojournal |access-date=May 4, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210015/https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA07368 |archive-date=November 5, 2012 }}</ref> en een van 30&nbsp;km breed met die naam Ksa is ook al waargeneem.<ref>{{cite web |url=https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA08737 |title=PIA08737: Crater Studies on Titan |publisher=NASA |work=Planetary Photojournal |access-date=September 15, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120531003954/https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA08737 |archive-date=May 31, 2012 }}</ref> Verskeie ander ronde verskynsels is al waargeneem wat ook kraters kan wees, maar hulle kom sekere eienskappe kort om identifikasie te verseker. Van hulle kom in die streke Shangri-La en Aaru voor, en ander in die helder streek Xanadu.<ref name="Xcraters">{{cite web |url=https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA08429 |title=PIA08429: Impact Craters on Xanadu |publisher=NASA |work=Planetary Photojournal |access-date=September 26, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716051338/https://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA08429 |archive-date=July 16, 2012 }}</ref> Baie van Titaan se kraters en moontlike kraters toon bewyse van uitgebreide [[erosie]], en almal is op die een of ander manier gemodifiseer.<ref name="Wood2009" /> Die meeste groot kraters het gebreekte of onvolledige rande, al het sommige kraters op Titaan relatief groter rande as elders in die Sonnestelsel. Opvulling deur verskeie geologiese prosesse is vermoedelik een rede hoekom Titaan redelik min kraters het.<ref>{{cite journal |last1=Ivanov |first1=B. A. |last2=Basilevsky |first2=A. T. |last3=Neukum |first3=G. |date=1997 |title=Atmospheric entry of large meteoroids: implication to Titan |journal=Planetary and Space Science |volume=45 |issue=8 |pages=993–1007 |doi=10.1016/S0032-0633(97)00044-5 |bibcode=1997P&SS...45..993I }}</ref> Modelle van voor Cassini dui daarop dat waar van die botsende liggame die wateryskors tref, 'n klein hoeveelheid ejekta as vloeibare water in die krater agterbly. Dit kan eeue lank as vloeistof daar lê, lank genoeg vir "die sintese van eenvoudige voorlopermolekules vir die oorsprong van lewe".<ref>{{cite journal |last1=Artemieva |first1=Natalia |last2=Lunine |first2=Jonathan I. |date=2003 |title=Cratering on Titan: impact melt, ejecta, and the fate of surface organics |journal=Icarus |volume=164 |issue=2 |pages=471–480 |doi=10.1016/S0019-1035(03)00148-9 |bibcode=2003Icar..164..471A }}</ref> [[Beeld:Tortola Facula in infrared.jpg|thumb|180px|'n Naby-infrarooi beeld van Tortola Facula, 'n moontlike [[kriovulkaan]].]] ===Kriovulkanisme=== Wetenskaplikes het lank gespekuleer dat toestande op Titaan ooreenstem met dié op 'n vroeë Aarde, maar by 'n baie laer temperatuur. Die opsporing van argon-40 in 2004 in die atmosfeer dui daarop dat vulkane pluime "lawa" van water en ammoniak opgeskiet het.<ref>{{cite journal |last=Owen |first=Tobias |title=Planetary science: Huygens rediscovers Titan |journal=Nature |volume=438 |pages=756–757 |date=2005 |doi=10.1038/438756a |pmid=16363022 |issue=7069 |bibcode=2005Natur.438..756O |s2cid=4421251 }}</ref> Globale kaarte van die verspreiding van mere op die maan dui aan daar is nie genoeg metaan op die oppervlak om rekenskap te gee van die voortdurende teenwoordigheid daarvan in die atmosfeer nie; daarom moet 'n aansienlike deel daarvan deur vulkaniese prosesse aangevul word.<ref name="rain">{{cite web |title=Cassini Finds Hydrocarbon Rains May Fill The Lakes |author=Media Relations Office: Cassini Imaging Central Laboratory For Operations |publisher=Space Science Institute, Boulder, Colorado |date=2009 |url=https://ciclops.org/view.php?id=5471&js=1 |access-date=January 29, 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725171249/https://ciclops.org/view.php?id=5471&js=1 |archive-date=July 25, 2011 }}</ref> Geen definitiewe bewyse bestaan egter vir kriovulkane op Titaan nie. As vulkanisme op die maan wel bestaan, is die hipotese dat dit aangedryf word deur energie wat deur die verval van radioaktiewe elemente in die mantel vrygestel word, nes op die Aarde.<ref name="longstaff">{{cite journal |title=Is Titan (cryo)volcanically active? |last=Longstaff |first=Alan |journal=Royal Observatory, Greenwich (Astronomy Now) |date=February 2009 |page=19 }}</ref> ===Donker ewenaarterrein=== [[Beeld:Titan dunes crop.png|thumb|180px|Sandduine in die [[Namibwoestyn]] op Aarde (bo), in vergelyking met duine op Titaan.]] Op die eerste foto's van Titaan se oppervlak wat in die vroeë 2000's deur grondgebaseerde teleskope geneem is, is groot, donker streke waargeneem wat oor die ewenaar strek.<ref name="Roe">{{cite journal |last=Roe |first=H. G. |date=2004 |bibcode=2004GeoRL..3117S03R |title=A new 1.6-micron map of Titan's surface |journal=Geophys. Res. Lett. |volume=31 |issue=17 |page=L17S03 |doi=10.1029/2004GL019871 |citeseerx=10.1.1.67.3736 |s2cid=13877191 |url=https://authors.library.caltech.edu/34661/1/2004GL019871.pdf |access-date=December 7, 2019 |archive-date=July 1, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210701174121/https://authors.library.caltech.edu/34661/1/2004GL019871.pdf |url-status=live }}</ref> Voor die aankoms van Cassini is vermoed dié streke is seë van vloeibare koolwaterstowwe.<ref>{{cite journal |title=The Glitter of Distant Seas |last=Lorenz |first=R. |journal=Science |date=2003 |volume=302 |pages=403–404 |doi=10.1126/science.1090464 |pmid=14526089 |issue=5644 |s2cid=140157179 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/8196/7172a61bfadcf4e1d7b631dce88be7760a2a.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215215055/https://pdfs.semanticscholar.org/8196/7172a61bfadcf4e1d7b631dce88be7760a2a.pdf |url-status=dead |archive-date=2020-02-15 }}</ref> Radarbeelde deur Cassini het egter onthul dit is uitgebreide vlaktes wat met longitudinale [[duin]]e bedek is van tot 100&nbsp;m hoog,<ref name="Saharan">{{cite news |title=Saharan Sand Dunes Found on Saturn's Moon Titan |url=https://www.space.com/2371-saharan-sand-dunes-saturn-moon-titan.html |first=Sara |last=Goudarzi |publisher=Space.com |date=May 4, 2006 |access-date=August 6, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110804233044/https://www.space.com/2371-saharan-sand-dunes-saturn-moon-titan.html |archive-date=August 4, 2011 }}</ref> sowat 'n kilometer breed en tienhonderde kilometers lank.<ref>{{cite journal |last=Lorenz |first=R. D. |title=Winds of Change on Titan |journal=Science |volume=329 |issue=5991 |pages=519–20 |date=July 30, 2010 |pmid=20671175 |doi=10.1126/science.1192840 |bibcode=2010Sci...329..519L |s2cid=41624889 }}</ref> Dié soort duine is altyd opgelyn met die gemiddelde windrigting. In Titaan se geval verenig bestendige oostewinde met veranderlike getywinde (van sowat 0,5&nbsp;meter per sekonde).<ref name="Lorenz2006">{{cite journal |title=The sand seas of Titan: Cassini RADAR observations of longitudinal dunes |last1=Lorenz |first1=RD |last2=Wall |first2=S |last3=Radebaugh |first3=J |last4=Boubin |first4=G |last5=Reffet |first5=E |last6=Janssen |first6=M |last7=Stofan |first7=E |last8=Lopes |first8=R |last9=Kirk |first9=R |display-authors=8 |journal=Science |date=2006 |volume=312 |pages=724–727 |doi=10.1126/science.1123257 |pmid=16675695 |issue=5774 |bibcode=2006Sci...312..724L |s2cid=39367926 |url=https://authors.library.caltech.edu/51871/7/Lorenz.SOM.pdf |access-date=April 12, 2020 |archive-date=July 23, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180723202819/https://authors.library.caltech.edu/51871/7/Lorenz.SOM.pdf |url-status=live }}</ref> Die getywinde is die gevolg van getykragte van Saturnus op Titaan se atmosfeer, wat 400 keer sterker as die getykragte van die Maan op die Aarde is en geneig is om wind na die ewenaar te waai. Die hipotese is dat dié windpatroon korrelrige materiaal op die oppervlak geleidelik in lang, parallelle duine waai wat van wes na oos lê. Die duine breek op om berge, waar die windrigting verander.<ref>{{cite web |date=2006-05-10 |title=Study of Saturn's moon finds Titan's liquid oceans are likely solid seas of sand |url=http://news.stanford.edu/news/2006/may10/titan-051006.html |access-date=2022-06-09 |website=Stanford University |language=en | archive-url = https://web.archive.org/web/20110801021958/http://news.stanford.edu/news/2006/may10/titan-051006.html | archive-date = 1 August 2011}}</ref> Die duine wys na die ooste, hoewel Titaan se oppervlakwinde in 'n westelike rigting waai. Hulle snelheid is egter net 1&nbsp;meter per sekonde en die winde is dus nie sterk genoeg om oppervlakmateriaal te vervoer nie. Onlangse rekenaarsimulasies dui daarop dat die duine die gevolg van skaars stormwinde kan wees wat net elke 15 jaar voorkom met Titaan se [[nagewening]]s. Hulle waai tot 10&nbsp;meter per sekonde wanneer hulle die oppervlak bereik.<ref>{{cite web|date=2015|title=Violent Methane Storms on Titan May Explain Dune Direction|url=https://spaceref.com/saturn/violent-methane-storms-on-titan-may-explain-dune-direction.html|archive-url=https://archive.today/20150419103020/http://spaceref.com/saturn/violent-methane-storms-on-titan-may-explain-dune-direction.html|url-status=dead|archive-date=April 19, 2015|access-date=April 19, 2015|publisher=Spaceref}}</ref> ==Verkenning== [[Beeld:Titan's thick haze layer-picture from voyager1.jpg|thumb|180px|[[Voyager 1]] se foto van mis op Titaan (1980).]] Titaan is nooit met die blote oog van die Aarde af sigbaar nie, maar kan deur klein teleskope of sterk verkykers gesien word. Amateurwaarnemings is moeilik omdat Titaan so naby aan Saturnus se helder skyf en ringstelsel is.<ref>{{cite book |last=Benton |first=Julius L. Jr. |pages=[https://archive.org/details/saturnhowtoobser00bent/page/n144 141]–146 |title=Saturn and How to Observe It |url=https://archive.org/details/saturnhowtoobser00bent |url-access=limited |date=2005 |publisher=Springer |location=London |doi=10.1007/1-84628-045-1_9 |isbn=978-1-84628-045-0 }}</ref> Titaan het 'n maksimum [[skynbare magnitude]] van +8,2.<ref name="arval"/> Waarnemings voor die ruimtetydperk was beperk. In 1907 het die Spaanse sterrekundige Josep Comas i Solà 'n verdonkering van Titaan waargeneem, wat die eerste aanduiding was dat die maan 'n atmosfeer het. In 1944 het [[Gerard Kuiper]] 'n atmosfeer van [[metaan]] deur middel van [[spektroskopie]] waargeneem.<ref name="Kuiper">{{cite journal |last=Kuiper |first=G. P. |date=1944 |title=Titan: a Satellite with an Atmosphere |journal=Astrophysical Journal |volume=100 |doi=10.1086/144679 |page=378 |bibcode=1944ApJ...100..378K }}</ref> ===Pioneer en Voyager=== Die eerste ruimtetuig wat die Saturniese stelsel besoek het, was [[Pioneer 11]] in 1979, toe vasgestel is Titaan is waarskynlik te koud om lewe te onderhou.<ref>{{cite web |date=March 26, 2007 |title=The Pioneer Missions |publisher=Nasa/JPL |work=Pioneer Project |url=https://www.nasa.gov/centers/ames/missions/archive/pioneer.html |access-date=August 19, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629033952/https://www.nasa.gov/centers/ames/missions/archive/pioneer.html |archive-date=June 29, 2011 }}</ref> Dit het in die tweede helfte van 1979 foto's van Titaan geneem.<ref>{{cite web |title=40 Years Ago: Pioneer 11 First to Explore Saturn |publisher=Nasa |date=September 3, 2019 |url=https://www.nasa.gov/feature/40-years-ago-pioneer-11-first-to-explore-saturn |access-date=February 22, 2020 |archive-date=August 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824131858/https://www.nasa.gov/feature/40-years-ago-pioneer-11-first-to-explore-saturn/ |url-status=live }}</ref> Die gehalte is gou oortref deur die twee [[Voyager-program|Voyagers]].<ref>{{cite web|date=November 21, 2021|title=Voyager Camera Desc|publisher=Planetary Data System|url=https://pds-rings.seti.org/voyager/iss/inst_cat_wa1.html|access-date=November 21, 2021|archive-date=November 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107025433/https://pds-rings.seti.org/voyager/iss/inst_cat_wa1.html|url-status=live}}</ref> Hulle het Titaan onderskeidelik in 1980 en 1981 waargeneem. Hoewel die oppervlakeienskappe nie gefotografeer kon word nie weens die digte mis, het die digitale prosessering van Voyager&nbsp;1 se foto's deur sy oranje filter in 2004 geskimp op die ligte en donker streke nou bekend as Xanadu en Shangri-la.<ref>{{cite journal |last1=Richardson |first1=J. |last2=Lorenz |first2=Ralph D. |last3=McEwen |first3=Alfred |title=Titan's Surface and Rotation: New Results from Voyager 1 Images |journal=Icarus |date=2004 |volume=170 |issue=1 |pages=113–124 |doi=10.1016/j.icarus.2004.03.010 |bibcode=2004Icar..170..113R }}</ref> Voyager&nbsp;2 het nie naby Titaan verbygevlieg nie en het sy reis na [[Uranus]] en [[Neptunus]] voortgesit.<ref name="Bell2015">{{cite book|author=Bell, Jim|title=The Interstellar Age: Inside the Forty-Year Voyager Mission|url=https://books.google.com/books?id=KXPoAwAAQBAJ&pg=PT93|date=February 24, 2015|publisher=Penguin Publishing Group|isbn=978-0-698-18615-6|page=93|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160904191620/https://books.google.com/books?id=KXPoAwAAQBAJ&pg=PT93|archive-date=September 4, 2016}}</ref>{{rp|94}} ===Cassini-Huygens=== [[Beeld:Huygens surface color sr.jpg|thumb|150px|links|Huygens se in situ-foto van Titaan se oppervlak (verbeter). Dit is die enigste foto van die oppervlak van 'n liggaam wat permanent verder as [[Mars]] van die Aarde af is.]] {{Multibeeld | align = right | image1 = Titan and rings PIA14909.jpg | width1 = 125 | alt1 = | caption1 = Cassini se foto van Titaan voor [[Saturnus se ringe]]. | image2 = PIA08391 Epimetheus, Rings and Titan.jpg | width2 = 175 | alt2 = | caption2 = Cassini se foto van Titaan terwyl dit agter [[Epimeteus (maan)|Epimeteus]] en die ringe is. | footer = }} Selfs met die Voyagers se data het Titaan 'n geheimsinnige liggaam gebly. [[Cassini-Huygens]] het Saturnus op 1 Julie 2004 bereik en Titaan se oppervlak met radar begin karteer. Cassini-Huygens was 'n gesamentlike projek van die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) en [[Nasa]], en was uiters suksesvol. Cassini het op 26 Oktober 2004 verby Titaan gevlieg en die hoogsteresolusiefoto's nog van die oppervlak geneem, van net 1&nbsp;200&nbsp;km af. Dit het ligte en donker kolle waargeneem wat onsigbaar vir die blote oog is. Op 22 Julie 2006 het Cassini 'n verbyvlug 950&nbsp;km van Titaan af gedoen; sy naaste verbyvlug was op 21&nbsp;Junie 2010 by 880&nbsp;km.<ref>{{cite web |title=Cassini Equinox Mission: Titan Flyby (T-70) – June 21, 2010 |publisher=NASA/JPL |url=https://saturn.jpl.nasa.gov/mission/flybys/titan20100621/ |access-date=July 8, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318223434/https://saturn.jpl.nasa.gov/mission/flybys/titan20100621/ |archive-date=March 18, 2012 }}</ref> Groot hoeveelhede vloeistof is in die noordpoolstreek deur Cassini ontdek in die vorm van talle mere en seë.<ref name="PIA08630" /> ====Huygens-landing==== [[Lêer:Huygens descent.ogv|thumb|Die Huygens-verkenningstuig sak op 14 Januarie 2005 met 'n valskerm af om op Titaan te land.]] Huygens was 'n atmosferiese verkenningstuig wat op 14 Januarie 2005 op Titaan geland het.<ref>{{cite journal |first1=Steve |last1=Lingard |last2=Norris |first2=Pat |url=https://www.ingenia.org.uk/Ingenia/Articles/7cf998f7-b886-42b7-8f1e-4596af1354e8 |title=How To Land on Titan |issue=23 |date=June 2005 |journal=Ingenia Magazine|access-date=January 11, 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721163014/https://www.ingenia.org.uk/ingenia/articles.aspx?Index=317 |archive-date=July 21, 2011 }}</ref> Dit het ontdek baie oppervlakeienskappe lyk of hulle die een of ander tyd in die verlede deur vloeistof gevorm is.<ref name="huygens_picture_saturn">{{cite web |url=https://saturn.jpl.nasa.gov/operations/index.cfm |title=Cassini at Saturn: Introduction |access-date=September 6, 2007 |publisher=NASA, Jet Propulsion Laboratory |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090403131313/https://saturn.jpl.nasa.gov/operations/index.cfm |archive-date=April 3, 2009 }}</ref> Titaan is die verste liggaam van die Aarde af waarop 'n verkenningstuig al geland het.<ref>{{cite web |url=https://www.spacetoday.org/SolSys/Saturn/SaturnHuygens.html |title=Huygens Exposes Titan's Surface |access-date=August 19, 2007 |work=Space Today |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807190437/https://www.spacetoday.org/SolSys/Saturn/SaturnHuygens.html |archive-date=August 7, 2011 }}</ref> Die Huygens-verkenningstuig het geland naby die oostelikste punt van 'n helder streek vandag bekend as Adiri. Die tuig het ligte heuwels afgeneem, met donker "riviere" wat na 'n donker vlakte afloop. Die heuwels, ook bekend as hooglande, bestaan vermoedelik hoofsaaklik uit waterys. Donker organiese verbindings, wat in die boonste atmosfeer deur die [[ultraviolet]] straling van die Son geskep word, kan uit Titaan se atmosfeer reën. Dit word deur die metaanreën van die heuwels af gewas en oor geologiese tydskale op die vlaktes gedeponeer.<ref name="Seeing_Touching_Titan-ESA">{{cite news |url=https://www.esa.int/SPECIALS/Cassini-Huygens/SEMHB881Y3E_0.html |title=Seeing, touching and smelling the extraordinarily Earth-like world of Titan |publisher=ESA News, European Space Agency |date=January 21, 2005 |access-date=March 28, 2005 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007111129/https://www.esa.int/SPECIALS/Cassini-Huygens/SEMHB881Y3E_0.html |archive-date=October 7, 2011 }}</ref> ==Prebiotiese toestande en lewe== Titaan is vermoedelik 'n [[Abiogenese|prebiotiese omgewing]] wat ryk is aan komplekse [[organiese verbinding]]s,<ref name="PhysOrg-20130403">{{cite web |author=Staff |title=NASA team investigates complex chemistry at Titan |url=https://phys.org/news/2013-04-nasa-team-complex-chemistry-titan.html |date=April 3, 2013 |work=Phys.Org |access-date=April 11, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130421003912/https://phys.org/news/2013-04-nasa-team-complex-chemistry-titan.html |archive-date=April 21, 2013}}</ref> maar sy oppervlak is gevries by 'n temperatuur van 94,1&nbsp;K ({{nowrap|-179 °C}}), en dus kan lewe nie op die oomblik op die yskoue oppervlak voorkom nie.<ref name='A Mag Cooper'>[https://www.astrobio.net/news-exclusive/the-habitability-of-titan-and-its-ocean/ The Habitability of Titan and its Ocean.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210603092552/https://www.astrobio.net/news-exclusive/the-habitability-of-titan-and-its-ocean/ |date=June 3, 2021 }} Keith Cooper, ''Astrobiology Magazine''. July 12, 2019.</ref> Dit lyk egter of Titaan 'n globale oseaan onder sy yskors het, en die toestande daar kan moontlik geskik vir mikrobiese lewe wees.<ref name="Grasset2000">{{cite journal |last1=Grasset |first1=O. |last2=Sotin |first2=C. |last3=Deschamps |first3=F. |title=On the internal structure and dynamic of Titan |date=2000 |journal=Planetary and Space Science |volume=48 |issue=7–8 |pages=617–636 |doi=10.1016/S0032-0633(00)00039-8 |bibcode=2000P&SS...48..617G }}</ref><ref name="Fortes2000">{{cite journal |last=Fortes |first=A. D. |date=2000 |title=Exobiological implications of a possible ammonia-water ocean inside Titan |journal=Icarus |volume=146 |issue=2 |pages=444–452 |doi=10.1006/icar.2000.6400 |bibcode=2000Icar..146..444F }}</ref><ref name="life?">{{cite web|title=Have We Discovered Evidence For Life On Titan|author=Mckay, Chris|date=2010|url=https://astronomy.nmsu.edu/tharriso/ast105/making_sense.php.html|publisher=New Mexico State University, College of Arts and Sciences, Department of Astronomy|access-date=May 15, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309224810/https://astronomy.nmsu.edu/tharriso/ast105/making_sense.php.html|archive-date=March 9, 2016}}</ref> Cassini-Huygens was nie toegerus om vir moontlike lewe te soek nie; dit het wel gewys die omgewing op die maan is op sommige maniere soortgelyk aan die een wat vermoedelik op die oeraarde bestaan het.<ref name="Raulin2005">{{cite journal |journal=Space Science Reviews |volume=116 |issue=1–2 |pages=471–487 |date=2005 |doi=10.1007/s11214-005-1967-x |title=Exo-astrobiological aspects of Europa and Titan: From observations to speculations |last=Raulin |first=F. |bibcode=2005SSRv..116..471R |s2cid=121543884 }}</ref> Al wat kortkom, is die teenwoordigheid van [[waterdamp]] op Titaan.<ref>{{cite news |author=Staff |date=October 4, 2010 |title=Lakes on Saturn's Moon Titan Filled With Liquid Hydrocarbons Like Ethane and Methane, Not Water |work=ScienceDaily |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2010/09/100921144133.htm |access-date=October 5, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020100943/https://www.sciencedaily.com/releases/2010/09/100921144133.htm |archive-date=October 20, 2012 }}</ref><ref name="The Conversation">{{cite news |url=https://theconversation.com/saturns-moon-titan-may-harbour-simple-life-forms-and-reveal-how-organisms-first-formed-on-earth-81527 |title=Saturn's moon Titan may harbour simple life forms – and reveal how organisms first formed on Earth |access-date=August 30, 2017 |date=July 27, 2017 |work=The Conversation |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170830150224/https://theconversation.com/saturns-moon-titan-may-harbour-simple-life-forms-and-reveal-how-organisms-first-formed-on-earth-81527 |archive-date=August 30, 2017 }}</ref> ===Toekomstige toestande=== Toestand kan in die verre toekoms so verander dat Titaan dalk bewoonbaarder sal word. Omtrent 5&nbsp;miljard van nou af, wanneer die Son 'n [[rooireus]] geword het, kan Titaan se oppervlaktemperatuur hoog genoeg styg dat dit vloeibare water kan hê, en dan kan dit bewoonbaar word.<ref>{{cite web |title=Climate Change in the Solar System |author=The National Air and Space Museum |date=2012 |url=https://blog.nasm.si.edu/2012/03/07/climate-change-in-the-solar-system/ |access-date=January 14, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311101403/https://blog.nasm.si.edu/2012/03/07/climate-change-in-the-solar-system/ |archive-date=March 11, 2012 }}</ref> Wanneer die Son se ultraviolet uitset afneem, sal die mis in Titaan se atmosfeer uitgeput raak, die antikweekhuiseffek op die oppervlak sal afneem en die kweekhuiseffek wat deur die atmosferiese metaan geskep sal word, sal toegelaat word om 'n baie groter rol te speel. Dié toestande saam kan 'n bewoonbare omgewing skep wat verskeie honderd miljoene jare kan voortduur. Dit was vermoedelik genoeg tyd om lewe op Aarde te laat posvat, hoewel die ammoniak-water-oplossings en lae temperature op Titaan al die prosesse dalk stadiger sal laat verloop.<ref>{{cite journal |title=Titan under a red giant sun: A new kind of "habitable" moon |last1=Lorenz |first1=Ralph D. |last2=Lunine |first2=Jonathan I. |last3=McKay |first3=Christopher P. |journal=NASA Ames Research Center, Lunar and Planetary Laboratory, Department of Planetary Sciences, University of Arizona |date=1997 |volume=24 |issue=22 |pages=2905–8 |doi=10.1029/97gl52843 |pmid=11542268 |citeseerx=10.1.1.683.8827 |url=https://www.lpl.arizona.edu/~rlorenz/redgiant.pdf |access-date=March 21, 2008 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724173621/https://www.lpl.arizona.edu/~rlorenz/redgiant.pdf |archive-date=July 24, 2011 |bibcode=1997GeoRL..24.2905L |s2cid=14172341 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == * {{cite book|title=Titan: Exploring an Earthlike World|author=Coustenis, Athéna and Taylor, F. W.|publisher=World Scientific|year=2008|url=http://books.google.com/?id=j3O47dxrDAQC&printsec=frontcover|isbn=978-981-270-501-3}} * {{cite book| title=Lifting Titan's Veil: Exploring the Giant Moon of Saturn| first1=Ralph| last1= Lorenz| first2=Jacqueline| last2=Mitton| publisher=Cambridge University Press|year=2002| isbn= 0-521-79348-3}} {{Commons-kategorie inlyn|Titan (moon)}} {{Saturnus}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Mane van Saturnus]] endi0hzkojn6ivv94p9ratmehhjhhaj Sowjetunie 0 4085 2890652 2875887 2026-04-06T13:51:27Z Jcb 223 2890652 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Voormalige Land |native_name = |conventional_long_name = Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke<br /><small>Союз Советских <br />Социалистических Республик<br />Sojoez Sowjetskich <br />Sotsialistitsjeskich Respoeblik</small> |common_name = Sowjetunie |continent=Eurasië |region1=Noord-Asië |region2=Oos-Europa |country=Rusland |era=20ste eeu |status=State unie |year_start = 1922 |year_end = 1991 |date_start = 30 Desember |date_end = 26 Desember |event_start = Stigting |event_end = Ontbinding |p1 = Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek |flag_p1 = Flag RSFSR 1918.svg |p2 = Transkaukasiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek |flag_p2 = Flag of Transcaucasian SFSR.svg |p3 = Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek |flag_p3 = Flag of the Ukrainian SSR (1927-1937).svg |p4 = Wit-Russiese Sosialistiese Sowjetrepubliek |flag_p4 = Flag of Byelorussian SSR (1919-1927).gif |s1 = Armenië |flag_s1 = Flag of Armenia.svg |s2 = Azerbeidjan |flag_s2 = Flag of Azerbaijan.svg |s3 = Estland |flag_s3 = Flag of Estonia.svg |s4 = Georgië |flag_s4 = Flag of Georgia (1990-2004).svg |s5 = Kasakstan |flag_s5 = Flag of Kazakhstan.svg |s6 = Kirgisië |flag_s6 = Flag of Kyrgyz SSR.svg |s7 = Letland |flag_s7 = Flag of Latvia.svg |s8 = Litaue |flag_s8 = Flag of Lithuania 1989-2004.svg |s9 = Moldowa |flag_s9 = Flag of Moldova.svg |s10 = Oekraïne |flag_s10 = Flag of Ukraine.svg |s11 = Oesbekistan |flag_s11 = Flag of Uzbekistan.svg |s12 = Rusland |flag_s12 = Flag of Russia 1991-1993.svg |s13 = Tadjikistan |flag_s13 = Flag of Tajik SSR.svg |s14 = Turkmenistan |flag_s14 = Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic (1974–1991), Flag of Turkmenistan (1991–1992).svg |s15 = Wit-Rusland |flag_s15 = Flag of Belarus (1991-1995).svg |image_flag = Flag of the Soviet Union.svg |image_coat = State Emblem of the Soviet Union.svg |image_map = Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).svg |image_map_caption = Die Sowjetunie op sy grootste tydens die [[Koue Oorlog]] |national_motto = Пролетарии всех стран, соединяйтесь!<br />''Proletarii fsech stran, sojedinjaites'!''<br /><small>([[Russies]] vir: "Werkers van die wêreld, verenig!")</small> |national_anthem = ''[[Die Internasionale]]'' <small>(1922–1944)</small><br /><center>[[Lêer:Internationale orchestral arrangement.ogg]]</center><br />[[Volkslied van die Sowjetunie|Госуда́рственный гимн Сове́тского Сою́за]] <small>(1944–1991)</small><br /><center>[[Lêer:Soviet Anthem Instrumental 1955.ogg]]</center><small>([[Transliterasie|tr.]]: ''Gosoedarstwenni gimn Sowjetskowo Sojoeza'')</small><br /><small>''([[Russies]] vir: "Volkslied van die Sowjetunie")''</small> |capital = [[Moskou]] |common_languages = [[Russies]] |government_type = Republiek |title_leader = Staatshoof |leader1 = [[Wladimir Lenin]] |year_leader1 = 1917–1924 |leader2 = [[Josef Stalin]] |year_leader2 = 1924–1953 |leader3 = [[Georgi Malenkof]] |year_leader3 = 1953 |leader4 = [[Nikita Chroesjtsjof]] |year_leader4 = 1953–1964 |leader5 = [[Leonid Brezjnef]] |year_leader5 = 1964–1982 |leader6 = [[Joeri Andropof]] |year_leader6 = 1982–1984 |leader7 = [[Konstantin Tsjernenko]] |year_leader7 = 1984–1985 |leader8= [[Michail Gorbatsjof]] |year_leader8 = 1985–1991 |legislature = [[Opperste Sowjet]] |house1 = Sowjet van die Unie |house2 = Sowjet van die Nasionaliteite |stat_year1=1991 |stat_area1=22402200 |stat_pop1 =293047571 |currency = Russiese roebel |cctld = [[.su]] |calling_code = 7 |footnotes = }} Die '''Sowjetunie''' (Сове́тский Сою́з, ''Sowjetski Sojoez'', {{Audio|Ru-Советский Союз.ogg|luister}}), amptelik die '''Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke (USSR)''' (Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик (СССР), ''Sojoez Sowjetskich Sotsialistitsjeskich Respoeblik'' (SSSR), {{Audio|Ru-CCCP.ogg|luister}}), was 'n [[staat]] wat van 1922 tot 1991 bestaan en 'n groot deel van [[Eurasië]] beslaan het. Dit was 'n vlagskip- [[Kommunisme|kommunistiese land]] en het teen die einde uit [[Republieke van die Sowjetunie|15 nasionale republieke]] bestaan; in die praktyk was sy [[regering]] en [[ekonomie]] tot met sy laaste jare in 'n groot mate gesentraliseer. Dit was 'n eenpartystaat wat deur die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] regeer is, met [[Moskou]] as sy hoofstad en ook dié van die grootste republiek met die grootste bevolking: die [[Russiese SFSR]]. Ander groot stede het ingesluit [[Leningrad]] (Russiese SFSR), [[Kiëf]] ([[Oekraïense SSR]]), [[Minsk]] ([[Wit-Russiese SSR]]), [[Tasjkent]] ([[Oezbekistanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Oezbekistanse SSR]]), [[Almati|Alma-Ata]] ([[Kazachstanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Kazachstanse SSR]]) en [[Nowosibirsk]] (Russiese SFSR). Dit was die grootste land ter wêreld, met 'n oppervlakte van 22&nbsp;402&nbsp;200 km<sup>2</sup> oor 11 [[tydsone]]s. Die land se oorsprong lê in die [[Oktober-rewolusie]] van 1917. Die [[Bolsjewis]]te het die tussentydse regering omvergewerp wat vroeër dié jaar gestig is ná die [[Februarie-rewolusie]] en die abdikasie van [[Nikolaas II van Rusland|tsaar Nikolaas II]]. Dit het die einde van die [[Russiese Ryk]] ingelui. Die nuwe regering, onder [[Wladimir Lenin]], het die Russiese SFSR gestig, wat die wêreld se eerste [[Sosialisme|sosialistiese staat]] was wat in die grondwet gewaarborg is. Volgehoue interne spanning het tot die wrede Russiese Burgeroorlog gelei. Namate die oorlog in die Bolsjewiste se guns beklink is, het die RSFSR begin om grond wat in die oorlog verower is in te sluit in nominaal onafhanklike state, wat in Desember 1922 in die Sowjetunie verenig is. {{Multibeeld | align = left | direction = vertical | background color = | beeld1 = Sputnik-stamp-ussr.jpg | width1 = 180 | onderskrif1 = 'n Sowjetseël van 1957 wat [[Spoetnik 1]] se wentelbaan toon. | beeld2 = 1987 CPA 5896.jpg | width2 = 180 | onderskrif2 = 'n Seël van 1987 ter viering van 'n kernverdrag tussen die USSR en VSA. }} Ná Lenin se dood in 1924 het [[Josef Stalin]] aan die mag gekom. Stalin het 'n tydperk van vinnige [[Nywerheid|industrialisasie]] en gedwonge [[kollektivisme]] begin wat tot aansienlike ekonomiese groei gelei het, maar ook tot 'n [[hongersnood]] in 1930-1933 waarin miljoene dood is. Die strafkampstelsel [[Goelag]] is ook in dié tyd uitgebrei. Stalin het die [[Groot Suiwering]] begin om sy werklike en denkbeeldige teenstanders uit die weg te ruim. Ná die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het [[Duitsland]] die Sowjetunie binnegeval. Die gesamentlike burgerlike en militêre sterftes van die Sowjetunie – wat op sowat 20&nbsp;miljoen geraam is – was die grootste verlies van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde magte]]. Ná die oorlog het die gebied wat deur die [[Rooi Leër]] beset is, verskeie Sowjet-satellietstate gevorm. In die daaropvolgende [[Koue Oorlog]] het die Oosblok van die Sowjetunie die Wesblok van die [[Verenigde State van Amerika]] gekonfronteer, met laasgenoemde groepering wat in 1949 onder [[Navo]] grootliks verenig is, en eersgenoemde in 1955 onder die [[Warskouverdrag]]. Daar was geen regstreekse militêre konfrontasie tussen die twee organisasies nie; die konflik het eerder op 'n [[ideologie]]se grondslag en deur oorlog by volmag plaasgevind. Beide Navo en die Warskouverdrag het gelei tot die uitbreiding van militêre magte en hulle integrasie by die respektiewelike blokke. Die Warskouverdrag se grootste militêre operasie was die inval in [[Tsjeggo-Slowakye]], sy eie lidland, in Augustus 1968 (met die deelname van al die ander lidlande buiten [[Albanië]] en [[Roemenië]]). Die gevolg was dat Albanië minder as 'n maand later aan die verdrag onttrek het. Ná Stalin se dood in 1953 het 'n tydperk van de-Stalinisasie plaasgevind onder die leierskap van [[Nikita Chroesjtsjof]]. Die Sowjetunie het die voortou geneem in die vroeë [[ruimtewedloop]] met die lansering van die eerste kunsmatige satelliet, [[Spoetnik 1]]; die eerste bemande ruimtevlug, [[Wostok-ruimteprogram|Wostok 1]]; en die eerste tuig wat op 'n ander planeet ([[Venus]]) geland het, [[Wenera 7]]. In die 1970's was daar 'n kort [[détente]] in die verhouding tussen die Sowjetunie en die VSA, maar spanning het in 1979 weer toegeneem met die Sowjetinval in [[Afganistan]]. In die middel 1980's het die Sowjetleier, [[Michail Gorbatsjof]], die land probeer hervorm deur sy beleide van [[glasnost]] en [[perestroika]]. In 1989, in die laaste fases van die Koue Oorlog, het verskeie lande van die Warskouverdrag hulle [[Marxisme|Marxisties]]-[[Leninisme|Leninistiese]] regerings omvergewerp, en dit het gepaard gegaan met die ontstaan van sterk [[Nasionalisme|nasionalistiese]] en [[Separatisme|separatistiese]] bewegings oor die hele Sowjetunie. In 1991 het Gorbatsjof 'n nasionale referendum uitgeroep, wat geboikot is deur die Sowjetrepublieke [[Litause Sosialistiese Sowjetrepubliek|Litaue]], [[Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Letland]], [[Estniese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Estland]], [[Armeense Sosialistiese Sowjetrepubliek|Armenië]], [[Georgiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Georgië]] en [[Moldawiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Moldawië]]. Dit het daartoe gelei dat die meeste deelnemende burgers gestem het vir die behoud van die land as 'n hernude federasie. In Augustus 1991 het onbuigsame lede van die Kommunistiese Party 'n staatsgreep teen Gorbatsjof gelei. Die poging het misluk, met [[Boris Jeltsin]] wat 'n groot rol daarin gespeel het, en die Kommunistiese Party is daarna verbied. Die [[Russiese Federasie]] het die opvolgerstaat van die Sowjetunie geword, terwyl die ander republieke almal onafhanklik geword het. Die Sowjetunie het baie sosiale en tegnologiese prestasies behaal: Dit het die tweede grootste ekonomie in die wêreld gehad en sy weermag was die grootste op aarde. Dit het die grootste arsenaal [[kernwapen]]s gehad. Dit was 'n stigterslid van die [[Verenigde Nasies]] en een van die vyf permanente lede van die VN se [[Veiligheidsraad]]. Voor sy verbrokkeling het die land sy status as een van die wêreld se twee [[Supermoondheid|supermoondhede]] gehandhaaf met sy leierskap in [[Oos-Europa]], sy militêre en ekonomiese krag en sy wetenskaplike navorsing. ==Etimologie== Die woord "sowjet" is afgelei van die [[Russies]]e woord совет, ''sowjet''; "raad", "vergadering", "advies"). Die woord ''sowjetnik'' beteken "raadgewer".<ref name="americana">{{Cite |title=Soviet |year=1920 |author=Klein, Henri F. (red.)|publisher= Encyclopedia Americana|date=1920}}</ref> Die sowjets as werkersrade het die eerste keer tydens die [[Russiese Rewolusie (1905)|Russiese Rewolusie van 1905]] ontstaan.{{sfn|Pons|Service|2010|p=763}}{{sfn|Mccauley|2014|p=487}} Hoewel hulle vinnig deur die keiserlike weermag onderdruk is, het werkers en soldate se sowjets ná die [[Februarie-rewolusie]] deur die hele land verskyn, en hulle het mag met die tussentydse regering gedeel.{{sfn|Pons|Service|2010|p=763}}<ref name="br1"/> Die Bolsjewiste, wat deur Lenin gelei is, het geëis dat alle mag na die sowjets oorgedra word en hulle het die steun van die werkers en soldate geniet.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/event/April-Theses |title=April Thesis |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=27 December 2022 }}</ref> Ná die Oktober-rewolusie, waarin die Bolsjewiste die mag van die oorgangsregering in die naam van die sowjets oorgeneem het,<ref name="br1">{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/place/Soviet-Union |title=Soviet Union |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |last1=Dewdney|first1=John C. |last2=Conquest |first2=Robert |last3=Pipes|first3=Richard E. |last4=McCauley|first4=Martin |access-date=27 December 2022 }}</ref><ref name=BBC1>{{Cite news |title=The causes of the October Revolution |publisher=BBC |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/higher/history/russia/october/revision/4 |url-status=dead |access-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140805155250/http://www.bbc.co.uk/bitesize/higher/history/russia/october/revision/4 |archive-date=5 August 2014}}</ref> het Lenin die stigting van die RSFSR aangekondig.{{sfn|Service|2005|p=84}} In 1922 het Lenin 'n beroep gedoen vir die stigting van ander nasionale sowjetrepublieke om 'n groter unie te stig wat hy aanvanklik die Unie van Sowjetrepublieke van Europa en Asië (Russies: Союз Советских Республик Европы и Азии, ''Sojoez Sowjetskich Respoeblik Ewropi i Aziji'') genoem het. Stalin het aanvanklik Lenin se voorstel teengestaan, maar dit eindelik aanvaar. Met Lenin se toestemming het hy die naam verander na die Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke (USSR). СССР (in die [[Latynse alfabet]] "SSSR") is die afkorting van die Russiese naam vir die Sowjetunie in die [[Cyrilliese skrif]]. Die Sowjette het die afkorting so dikwels gebruik dat mense wêreldwyd met die betekenis vertroud was. Verder word die Russiese naam Советский Союз (''Sowjetski Sojoez'', letterlik "Sowjetunie") net so algemeen gebruik, maar net in 'n onafgekorte vorm. In [[Afrikaans]] is die staat die Sowjetunie of die USSR genoem. Dit is in Engels ''Soviet Union'' (''USSR'') genoem, in [[Frans]] ''Union soviétique'' (''URSS'') en in [[Duits]] ''Union der Sozialistischen Sowjetrepubliken'' (''UdSSR''). == Geskiedenis == === Rewolusie en stigting === Moderne rewolusionêre bydrywighede in die [[Russiese Ryk]] het begin met die [[Desembriste]]-opstand van 1825. Hoewel [[lyfeienskap]] in Rusland in 1861 afgeskaf is, was die terme daarvan ongunstig vir die kleinboere en het dit rewolusionêre aangemoedig. ’n Parlement, die [[Staatsdoema]], is in 1906 gestig ná die [[Russiese Rewolusie (1905)|Russiese Rewolusie van 1905]], maar [[tsaar]] [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]] het pogings teengestaan om van ’n [[absolute monargie]] na ’n konstitusionele monargie oor te slaan. Maatskaplike onrus is in die [[Eerste Wêreldoorlog]] vererger deur militêre terugslae en voedseltekorte in groot stede. [[Lêer:19191107-lenin second anniversary october revolution moscow.jpg|thumb|240px|Lenin, Trotsky en Kamenef vier die tweede herdenking van die Oktoberrewolusie.]] ’n Spontane opstand in [[Petrograd]] weens Rusland se ekonomiese en morele agteruitgang tydens die oorlog het gelei tot die [[Februarie-rewolusie]] en die omverwerping van die keiserlike regering in Maart 1917. Die tsaristiese [[outokrasie]] is vervang met die Russiese Voorlopige Regering, wat [[verkiesing]]s sou hou vir die Russiese Grondwetgewende Vergadering en sou aanhou veg in die oorlog aan die kant van die [[Drievoudige Entente]]. Terselfdertyd het werkersrade, in [[Russies]] bekend as "sowjets" (советы, ''sowjeti''), dwarsoor die land ontstaan. Die [[Bolsjewis]]te, onder leiding van [[Wladimir Lenin]], het in die sowjets en op straat voorspraak gemaak vir ’n sosialistiese rewolusie. Op [[25 Oktober]] (7 November volgens die [[Gregoriaanse kalender]]) 1917 het die Bolsjewiste die belangrikste regeringsgeboue in Petrograd sonder veel teenstand beset. Ook die [[Winterpaleis]] in Petrograd is oorgeneem en die bewind van die Voorlopige Regering is so beëindig. Alle mag was nou in die hande van die sowjets. Hierdie gebeure sou later amptelik in die Sowjetunie bekend word as die [[Oktober-rewolusie|Groot Sosialistiese Oktober-rewolusie]]. In Desember het die Bolsjewiste ’n wapenstilstandsooreenkoms met die [[Sentrale Moondhede]] onderteken, hoewel gevegte teen Februarie 1918 hervat is. In Maart het Sowjet-Rusland sy betrokkenheid in die oorlog finaal beëindig en die [[Verdrag van Brest-Litofsk]] onderteken. ’n Lang en bloedige [[burgeroorlog]] het hierop gevolg tussen die [[Rooi Leër]] en die [[Wit Leër]]. Dit het in 1917 begin en in 1923 geëindig met die Rooi Leër se oorwinning. Die oorlog het ingesluit buitelandse inmenging, die moord op die tsaar en sy gesin en die [[hongersnood]] van 1921, waarin sowat vyf miljoen mense dood is.<ref>{{cite book|author=Evan Mawdsley|title=The Russian Civil War|url=https://books.google.com/?id=LUhXZD2BPeQC&pg=PA287|date=1 Maart 2007|publisher=Pegasus Books|isbn=978-1-933648-15-6|page=287 }}</ref> In Maart 1921, ná ’n verwante konflik met [[Pole]], is die [[Vrede van Riga]] onderteken, waarvolgens betwiste gebiede in die huidige [[Belarus]] en [[Oekraïne]] tussen Pole en Sowjet-Rusland verdeel is. Laasgenoemde moes ook soortgelyke konflikte in die nuwe republieke [[Finland]], [[Estland]], [[Letland]] en [[Litaue]] oplos. === Vereniging van republieke === Op 28 Desember 1922 is ’n konferensie van gevolmagtigde afgevaardigdes van die [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFSR]], die Transkaukasiese SFSR, die [[Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek|Oekraïense SSR]] en die [[Wit-Russiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Wit-Russiese SSR]] gehou waar die verdrag vir die stigting van die Sowjetunie<ref>Richard Sakwa ''The Rise and Fall of the Soviet Union, 1917–1991: 1917–1991''. Routledge, 1999. {{ISBN|978-0-415-12290-0}}. pp. 140–143.</ref> en die verklaring van die stigting van die USSR onderteken is, en daarmee is die Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke gestig.<ref>Julian Towster. ''Political Power in the U.S.S.R., 1917–1947: The Theory and Structure of Government in the Soviet State'' Oxford Univ. Press, 1948. p. 106.</ref> Op 1 Februarie 1924 het die [[Verenigde Koninkryk]] die USSR erken. In dieselfde jaar is die Sowjetgrondwet aanvaar, wat die Desember 1922-vereniging gewettig het. ’n Intensiewe restrukturering van die land se [[ekonomie]], [[nywerheid]] en [[politiek]] het in die vroeë dae van Sowjetmag in 1917 begin. ’n Groot deel daarvan is gedoen volgens die Bolsjewistiese Aanvanklike Verordenings, regeringsdokumente wat deur Lenin onderteken is. Een van die prominentste deurbrake was die groot restrukturering van die Sowjetekonomie gebaseer op die totale elektrifisering van die land. Die plan is in 1920 ontwikkel en het ’n tydperk van 10 tot 15 jaar behels. ’n Netwerk van 30 kragstasies, insluitende 10 groot hidroëlektriese kragaanlegte, en verskeie nywerheidsprojekte is aangepak.<ref>{{Cite journal|last1=Lapin|first1=G. G.|journal=Hydrotechnical Construction|volume=34|issue=8/9|pages=374–379|doi=10.1023/A:1004107617449|year=2000|pmid= |title=70 Years of Gidroproekt and Hydroelectric Power in Russia|pmc= |issn=0018-8220}}</ref> Dit het die prototipe geword van daaropvolgende vyfjaarplanne en is teen 1931 voltooi.<ref name="Kuzbassenergo">{{ru}} [http://www.kuzbassenergo.ru/goelro/ On GOELRO Plan — at Kuzbassenergo.] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081226190310/http://www.kuzbassenergo.ru/goelro/ |date=26 Desember 2008 }}</ref> === Stalin-era === Van sy stigting af was die regering van die Sowjetunie geskoei op die eenpartyregering van die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Kommunistiese Party (Bolsjewiste)]]. Ná die ekonomiese beleid van "oorlogskommunisme" tydens die burgeroorlog, as ’n voorspel tot die volle ontwikkeling van [[sosialisme]] in die land, het die Sowjetregering in die 1920's sommige privaat ondernemings toegelaat om saam met die genasionaliseerde nywerheid te bestaan volgens die [[Nuwe Ekonomiese Beleid]]. Die verklaarde doel van die eenpartystaat was om te verseker [[kapitalisme|kapitalistiese]] uitbuiting vind nooit weer in die land plaas nie en dat die beginsels van demokratiese sentralisme die doeltreffendste manier sou wees om die wense van die volk op ’n praktiese manier te verteenwoordig. Debatte oor die toekoms van die ekonomie het die agtergrond verskaf vir ’n magstryd in die jare ná Lenin se dood in 1924. Aanvanklik sou Lenin vervang word deur ’n driemanskap bestaande uit [[Grigori Zinowijef]] van die Oekraïense SSR, [[Lef Kamenef]] van die Russiese SFSR en [[Josef Stalin]] van die Transkaukasiese SFSR. Op 3 April 1922 is Stalin aangewys as hoofsekretaris van die Kommunistiese Party. Lenin het Stalin aangestel as hoof van die Werkers- en Boere-inspektoraat en dit het Stalin aansienlike mag gegee. Deur sy invloed stelselmatig te konsolideer en sy mededingers in die party te uitoorlê het Stalin die onbetwiste leier van die Sowjetunie geword en, teen die einde van die 1920's, ’n [[Totalitarisme|totalitaristiese bewind]] gevestig. In Oktober 1927 is Zinowijef en Trotsky uit die Sentrale Komitee geskop en verban. {{Kombi-beeld|Russian SFSR in Soviet Union (1922).svg|Russian SFSR in Soviet Union (1936).svg| |align=right |caption1= |caption2=Die USSR in 1922 en 1936 (in rooi - [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFSR]]). }} In 1928 het Stalin die eerste vyfjaarplan in werking gestel om die sosialistiese ekonomie op te bou. In die nywerheid het die staat beheer oor alle bestaande ondernemings oorgeneem en ’n intensiewe industrialiseringsprogram onderneem. In die [[landbou]] is die gedwonge kollektivisering van plase oor die hele land ingestel. Droogtes en hongersnood het ontstaan en die dood van miljoene mense veroorsaak; [[koelak]]ke (groot grondbesitters) wat oorleef het, is vervolg en baie is na die [[Goelag]] gestuur vir gedwonge arbeid.<ref>{{cite book|author=Stéphane Courtois|author2=Mark Kramer|title=Livre noir du Communisme: crimes, terreur, répression|url=https://books.google.com/?id=H1jsgYCoRioC&pg=PA206|date=15 October 1999|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-07608-2|page=206 }}</ref> Gemeenskaplike opstuwing het in die middel 1930's voortgeduur. Stalin se [[Groot Suiwering]] het gelei tot die teregstelling of aanhouding van baie "ou Bolsjewiste" wat saam met Lenin aan die Oktober-rewolusie deelgeneem het. Volgens gedeklassifiseerde dokumente het die [[FSB|NKGB]] in 1937 en 1938 meer as een en ’n half miljoen mense in hegtenis geneem, van wie 681&nbsp;692 geskiet is.<ref name="Thurston">{{cite book |last= Thurston|first=Robert W.|date=1998 |title=Life and Terror in Stalin's Russia, 1934–1941|url= |location= |publisher=Yale University Press|page=139 |isbn=978-0-300-07442-0}}</ref> Oor dié twee jaar was daar gemiddeld meer as duisend teregstellings per dag.<ref>{{cite book|author=Abbott Gleason|title=A companion to Russian history|url=https://books.google.com/?id=JyN0hlKcfTcC&pg=PA373|year=2009|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=978-1-4051-3560-3|page=373 }}</ref> Volgens die historikus Geoffrey Hosking is sowat 10&nbsp;miljoen tot 11&nbsp;miljoen mense in die 1930's vermoor,<ref name="1930s">{{cite book|author=Geoffrey A. Hosking|title=Russia and the Russians: a history|url=https://books.google.com/?id=oh-5AAmboMUC&pg=PA469|year=2001|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-00473-3|page=469 }}</ref> hoewel die historikus Timothy D. Snyder beweer volgens argiefbewyse is hoogstens 9&nbsp;miljoen mense gedurende die hele Stalin-era dood.<ref>[http://www.nybooks.com/daily/2011/01/27/hitler-vs-stalin-who-was-worse/ Hitler vs. Stalin: Who Was Worse?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012090945/http://www.nybooks.com/daily/2011/01/27/hitler-vs-stalin-who-was-worse/ |date=12 Oktober 2017 }}, ''The New York Review of Books'', 27 Januarie 2011</ref> Volgens die leerstelling van staatsateïsme was daar ’n regeringsgesteunde program om almal tot [[ateïsme]] te dwing.<ref>Religion and the State in Russia and China: Suppression, Survival, and Revival, by Christopher Marsh, page 47. Continuum International Publishing Group, 2011.</ref><ref>Inside Central Asia: A Political and Cultural History, by Dilip Hiro. Penguin, 2009.</ref><ref name="Adappur2000">{{cite book|last=Adappur|first=Abraham|title=Religion and the Cultural Crisis in India and the West|url=https://books.google.com/books?id=44DYAAAAMAAJ|accessdate=14 July 2016|year=2000|publisher=Intercultural Publications|language=Engels|isbn=978-81-85574-47-9|quote=Forced Conversion under Atheistic Regimes: It might be added that the most modern example of forced "conversions" came not from any theocratic state, but from a professedly atheist government — that of the Soviet Union under the Communists.|archive-url=https://web.archive.org/web/20170314065732/https://books.google.com/books?id=44DYAAAAMAAJ|archive-date=14 Maart 2017|df=dmy-all}}</ref> Die regering het [[godsdiens]]te geteiken op grond van staatsbelang, en hoewel die meeste georganiseerde godsdienste nooit verbied is nie, is beslag op kerkeiendomme gelê, gelowiges lastig geval en godsdiens bespot terwyl ateïsme in skole verkondig is.<ref>USGOV1</ref> Die regering het die [[Russies-Ortodokse Kerk]] probeer beheer en, in tye van nasionale krisis, uitgebuit vir die staat se eie doeleindes. Hulle eindelike doel was egter om dit uit die weg te ruim. In die eerste vyf jaar van die Sowjetbewind het die Bolsjewiste duisende biskoppe en priesters tereggestel. Baie ander is gevange geneem en verban. Die meeste kweekskole is gesluit en die publikasie van die meeste godsdiensmateriaal is verbied. Teen 1941 was nog net 500 van die duisende kerke oop. ==== 1930's ==== Nouer samewerking tussen die Sowjetunie en die [[Weste]] het in die vroeë 1930's ontwikkel. Van 1932 tot 1934 het die Sowjetunie aan die Wêreldontwapeningskonferensie deelgeneem. In 1933 is diplomatieke betrekkinge tussen die land en die [[Verenigde State]] aangeknoop nadat die nuutverkose Amerikaanse president [[Franklin D. Roosevelt]] in November Stalin se Kommunistiese regering amptelik erken en ’n nuwe handelsooreenkoms tussen die twee lande aangegaan het.<ref>[http://www.holodomorct.org/history.html Ukrainian 'Holodomor' (man-made famine) Facts and History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130424093532/http://www.holodomorct.org/history.html |date=24 April 2013 }}. Holodomorct.org (28 November 2006). Besoek op 29 Julie 2013.</ref> In September 1934 het die Sowjet by die [[Volkebond]] aangesluit. Nadat die [[Spanje|Spaanse]] Burgeroorlog in 1936 uitgebreek het, het die USSR die republikeinse magte teen die nasionaliste gesteun, terwyl laasgenoemde deur [[Koninkryk van Italië|Fascistiese Italië]] en [[Nazi-Duitsland]] gesteun is. In Desember 1936 het Stalin ’n nuwe grondwet afgekondig wat wêreldwyd as die mees demokratiese grondwet denkbaar geprys is. Volgens die historikus J. Arch Getty was baie mense later spyt oor hulle ondersteuning daarvan. "Die burgerregte, persoonlike vryhede en demokratiese vorme wat in Stalin se grondwet verkondig is, is feitlik onmiddellik vertrap en het lank ná Stalin se dood steeds leë beloftes gebly."<ref>{{Cite journal |jstor = 2500596|title = State and Society Under Stalin: Constitutions and Elections in the 1930s|journal = Slavic Review|volume = 50|issue = 1|pages = 18–35|last1 = Getty|first1 = J. Arch|year = 1991|doi = 10.2307/2500596}}</ref> In 1939 het die Sowjetunie voelers na Nazi-Duitsland uitgesteek. Byna ’n jaar nadat Brittanje en [[Frankryk]] die [[München-ooreenkoms]] met Duitsland aangegaan het, het die Sowjetunie ook ooreenkomste met dié land aangegaan. In Augustus 1939 het die twee lande die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] onderteken. Die nieaanvalsverdrag het die Sowjetunie in staat gestel om die [[Baltiese lande]] ([[Litaue]], [[Letland]] en [[Estland]]), [[Bessarabië]], [[Boekowina|Noord-Boekowina]] en [[Pole|Oos-Pole]] te beset. Laat in November, toe die Sowjetunie nie [[Finland]] langs diplomatieke weë kon oorreed om sy grens 25&nbsp;km weg van Leningrad te skuif nie, het Stalin opdrag gegee vir die inval van Finland. ==== Tweede Wêreldoorlog ==== {{Hoofartikel|Tweede Wêreldoorlog}} [[Lêer:RIAN archive 44732 Soviet soldiers attack house.jpg|thumb|300px|Baie historici beskou die [[Slag van Stalingrad]] as ’n keerpunt in die Tweede Wêreldoorlog.]] Duitsland het die Molotof-Ribbentrop-verdrag verbreek en die Sowjetunie op 22 Junie 1941 binnegeval. Dit was die begin van die stryd aan die oostelike front, wat in die USSR bekend was as die Groot Patriotiese Oorlog. Die Rooi Leër het die skynbaar onoorwinlike Duitse weermag in die [[Slag van Moskou]] gestuit, deels danksy ’n besonder strawwe winter. In die [[Slag van Stalingrad]], wat van laat in 1942 tot vroeg in 1943 geduur het, is die Duitsers ’n terugslag toegedien waarvan hulle nooit heeltemal herstel het nie en dit het ’n keerpunt in die oorlog geword. Ná Stalingrad het die Sowjetmagte deur [[Oos-Europa]] na [[Berlyn]] beweeg voordat Duitsland in 1945 oorgegee het. Die Duitse weermag het 80% van sy militêre lewensverliese aan die oostelike front gely.<ref>{{cite book|author=William J. Duiker|title=Contemporary World History|url=https://books.google.com/?id=uqvgYtJHGSMC|date=31 August 2009|publisher=Wadsworth Pub Co|isbn=978-0-495-57271-8|page=128 }}</ref> [[Lêer:Teheran conference-1943.jpg|thumb|Van links Stalin, Roosevelt en die Britse premier, [[Winston Churchill]], in 1943 by die Teheran-konferensie.]] Die Sowjetunie het ook groot verliese in die Tweede Wêreldoorlog gely – sowat 27&nbsp;miljoen van die land se mense het gesterf.<ref name="Geoffrey A. Hosking 2006 242">{{cite book|author=Geoffrey A. Hosking|title=Rulers and victims: the Russians in the Soviet Union|url=https://books.google.com/?id=CDMVMqDvp4QC&pg=PA242|year=2006|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-02178-5|page=242}}</ref> Sowat 2,8&nbsp;miljoen Sowjetse oorlogsgevangenes is in net agt maande van 1941 tot 1942 weens Nazi-mishandeling dood as gevolg van verhongering en teregstellings.<ref>Daniel Goldhagen, ''Hitler's Willing Executioners'' (p. 290)</ref><ref>{{cite web |url=https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-treatment-of-soviet-pows-starvation-disease-and-shootings-june-1941january-1942 |title=The Treatment of Soviet POWs: Starvation, Disease, and Shootings, June 1941–January 1942 |website=encyclopedia.ushmm.org |access-date=9 Maart 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522011511/https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-treatment-of-soviet-pows-starvation-disease-and-shootings-june-1941january-1942 |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tydens die oorlog was die Sowjetunie, Amerika, Brittanje en [[China]] bekend as die Groot Vier Geallieerde moondhede,<ref>{{cite book|last=Brinkley|first=Douglas|title=The New York Times Living History: World War II, 1942–1945: The Allied Counteroffensive|url=https://books.google.com/?id=HymSg_Pp7X0C&pg=PA223&lpg=PA223&dq=big+four+world+war+2#v=onepage&q=big%20four%20world%20war%202&f=false|publisher=Macmillan, 2004|isbn=978-0-8050-7247-1|year=2003}}</ref> en hulle het later die "Vier Polisiemanne" geword wat die grondslag van die [[Verenigde Nasies]] se Veiligheidsraad gevorm het.<ref>{{cite book|last=Urquhart|first=Brian|title=Looking for the Sheriff|publisher=New York Review of Books, 16 July 1998}}</ref> Die Sowjetunie het as ’n supermoondheid uit die oorlog getree. Nadat die Westerse wêreld eers geweier het om dit te erken, het die land teen die laat 1940's amptelike betrekkinge met feitlik elke land gehad. Dit was ’n stigterslid van die Verenigde Nasies in 1945 en het een van die vyf permanente lede van die Veiligheidsraad geword; dit het die land die reg gegee om enige van die raad se besluite te veto. Die Sowjetunie het sy status as een van die wêreld se twee supermoondhede behou vanweë sy oorheersing in Oos-Europa, militêre krag, ekonomiese krag, hulp aan [[ontwikkelende land]]e en wetenskaplike navorsing, veral in ruimtetegnologie en wapens.<ref>{{Cite web|url=https://www.loc.gov/exhibits/archives/sovi.html|title=The Soviet Union and the United States – Revelations from the Russian Archives {{!}} Exhibitions – Library of Congress|date=15 Junie 1992|website=www.loc.gov|language=en|access-date=12 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915012329/http://www.loc.gov/exhibits/archives/sovi.html|archive-date=15 September 2017|df=dmy-all}}</ref> ==== Koue Oorlog ==== {{Hoofartikel|Koue Oorlog}} Die [[Koue Oorlog]] was ’n langdurige toestand van politieke konflik, militêre spanning en ekonomiese mededinging wat ná die Tweede Wêreldoorlog ontstaan het, hoofsaaklik tussen die Sowjetunie en sy satellietstate aan die een kant en die Westerse wêreld, veral die Verenigde State, aan die ander kant. Hoewel die twee belangrikste magte amptelik nooit regstreeks gebots het nie, het die konflik gelei tot militêre bondgenootskappe, die strategiese ontplooiing van wapens, uitgebreide hulp aan swakker lande, spioenasie, propaganda, ’n [[wapenwedloop]], mededinging op internasionale [[sport]]geleenthede en [[tegnologie]]se mededinging soos die [[ruimtewedloop]]. Net ná die oorlog het die Sowjetunie sy ekonomie uitgebrei, terwyl dit steeds streng sentrale beheer gehandhaaf het. Dit het beheer oor die meeste lande in Oos-Europa geneem en hulle in satellietstate omskep. Die land het dié state in 1955 in ’n militêre bondgenootskap, die [[Warskouverdrag]], verenig en van 1949 tot 1991 in ’n ekonomiese organisasie, die Raad vir Wedersydse Ekonomiese Bystand.<ref name="fas.org">{{cite web |url=https://fas.org/irp/world/russia/gru/ |title=Main Intelligence Administration (GRU) Glavnoye Razvedovatel'noye Upravlenie – Russia / Soviet Intelligence Agencies |publisher=Fas.org |access-date=24 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406022848/https://fas.org/irp/world/russia/gru/ |archive-date=6 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Sowjetunie het op sy eie herstel gekonsentreer en beslag op die meeste van Duitsland se nywerheidsfabrieke gelê. Dit het oorlogsvergoeding van [[Oos-Duitsland]], [[Hongarye]], [[Roemenië]] en [[Bulgarye]] gevorder met Sowjetoorheersde gesamentlike ondernemings. Dit het ook handelsooreenkomste aangegaan wat ontwerp was om die Sowjetunie te bevoordeel. Moskou het die Kommunistiese Partye van sy satellietstate beheer en hulle het opdragte van die [[Moskouse Kremlin|Kremlin]] uitgevoer. Sy bondgenote van die Tweede Wêreldoorlog, Amerika en Brittanje, het sy vyande geword uit vrees vir sy ambisies. === Chroesjtsjof-era === [[Lêer:John Kennedy, Nikita Khrushchev 1961.jpg|thumb|Die Sowjetleier [[Nikita Chroesjtsjof]] (links) by die Amerikaanse president [[John F. Kennedy]] op 3 Junie 1961 in [[Wene]].]] [[Lêer:Yuri Gagarin (1961) - Restoration.jpg|thumb|180px|Die Sowjetse ruimtevaarder Joeri Gagarin, die eerste mens in die ruimte.]] Stalin is op 5 Maart 1953 dood. Omdat geen opvolger aangewys is nie, wou die hoogste amptenare van die Kommunistiese Party aanvanklik die Sowjetunie met ’n driemanskap regeer onder leiding van [[Georgi Malenkof]]. Dit het nie lank geduur nie en [[Nikita Chroesjtsjof]] het eindelik die daaropvolgende magstryd teen die middel 1950's gewen. In 1956 het hy Stalin se wandade ontbloot en beheer oor die party en die volk afgeskaal. Dis was bekend as de-Stalinisasie. [[Lêer:Soviet empire 1960.png|duimnael|links|220px|Die grootste omvang van die Sowjetse invloedsfeer, ná die Kubaanse Rewolusie van 1959 en voor die Sowjet-Chinese konflik van 1961.]] Moskou het Oos-Europa as ’n kritieke buffersone in die weste beskou in die moontlike geval van nog ’n inval soos die een deur die Duitsers in 1941. Daarom wou die USSR sy beheer oor die streek verstewig deur die Oos-Europese lande in satellietstate te omskep wat van hom afhanklik en aan sy leierskap onderdanig is. Militêre mag is in 1956 gebruik om opstande in Hongarye en Pole te onderdruk. Laat in die 1950's het ’n konfrontasie met [[China]] oor die USSR se soeke na toenadering tot die Weste, wat [[Mao Zedong]] beskou het as Chroesjtsjof se [[revisionisme]], gelei tot ’n skeuring in die wêreldwye Marxisties-Leninistiese beweging. Die regerings van [[Albanië]], [[Kambodja]] en [[Somalië]] het hulle aan die kant van China geskaar in plaas van die USSR. In dié tydperk van die laat 1950's en vroeë 1960's het die Sowjetunie groot wetenskaplike en tegnologiese suksesse in die [[ruimtewedloop]] behaal: Hulle het die eerste kunsmatige satelliet, [[Spoetnik 1]], in 1957 gelanseer; ’n lewende hond met die naam [[Laika]] ook in 1957 en die eerste [[mens]], [[Joeri Gagarin]], in 1961 die ruimte ingestuur. Die eerste vrou in die ruimte was [[Walentina Teresjkowa]] (1963), die eerste mens wat in die ruimte geloop het was [[Aleksei Leonof]] (1965), die eerste sagte landing op die [[maan]] was deur [[Loena-ruimteprogram|Loena 9]] (1966) en die eerste maanverkenningstuie was [[Loenochod-ruimteprogram|Loenochod 1 en 2]] (1970 en 1973).<ref name="lunokhod">{{cite episode|title=Tank on the Moon |series=The Nature of Things with David Suzuki |network=CBC-TV |airdate=6 Desember 2007 |url=http://www.cbc.ca/natureofthings/magazine2.html |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081226123643/http://www.cbc.ca/natureofthings/magazine2.html |archivedate=26 Desember 2008 }}</ref> Chroesjtsjof het in die middel 1950's die [[Chroesjtsjof-ontdooiing|Ontdooiing]] begin – ’n komplekse verskuiwing in die politieke, kulturele en ekonomiese lewe in die Sowjetunie. Dié tydperk sluit in ’n mate van openlikheid en kontak met ander nasies, asook nuwe sosiale en ekonomiese beleide met groter klem op verbruikersgoedere. Dit het ’n verhoging van die lewenstandaard tot gevolg gehad, terwyl hoë vlakke van ekonomiese groei gehandhaaf is. Sensuur is ook verslap. Chroesjtsjof se hervormings in landbou en administrasie was egter oor die algemeen onproduktief. In 1962 het hy ’n [[Kubaanse missielkrisis|krisis met die VSA]] ontketen oor die Sowjetunie se ontplooiing van [[Kernkrag|kernmissiele]] in [[Kuba]]. ’n Ooreenkoms is tussen die USSR en VSA aangegaan om vyandelike kernmissiele uit beide Kuba en [[Turkye]] te verwyder en die krisis is so afgeweer. Dit het Chroesjtsjof baie verleentheid veroorsaak en sy prestige het afgeneem. Eindelik het dit gelei tot sy verwydering uit sy amp in 1964. === Tydperk van stagnasie === [[Lêer:Carter Brezhnev sign SALT II.jpg|thumb|300px|Leonid Brezjnef en die Amerikaanse president [[Jimmy Carter]] onderteken die SALT II-wapenbeperkingsooreenkoms op 18 Junie 1979 in Wene.]] Die tydperk van stagnasie was ’n tyd met negatiewe ekonomiese, politieke en sosiale resultate in die Sowjetunie. Dit het tydens die bewind van [[Leonid Brezjnef]] begin en voortgeduur onder [[Joeri Andropof]] en [[Konstantin Tsjernenko]]. Nadat nog ’n tydperk van gesamentlike leierskap op Chroestsjof se verwydering gevolg het, het Brezjnef hom vroeg in die 1970's as leier gevestig. In 1968 het die Sowjetunie en Warskouverdragsbondgenote [[Tsjeggo-Slowakye]] binnegeval om die [[Praagse Lente]]-hervormings te beëindig. Brezjnef het die inval en vorige invalle in Oos-Europese state geregverdig met die instelling van die [[Brezjnef-doktrine]], waarvolgens die Sowjetunie hom die reg toeëien om die soewereiniteit te skend van enige land wat probeer om Marxisme-Leninisme met kapitalisme te vervang. Onder Brezjnef was daar ’n tydperk van [[détente]] met die Weste, wat gelei het tot verdrae oor wapenbeheer (soos SALT I en SALT II) terwyl die Sowjetunie steeds sy militêre krag vergroot het. In Oktober 1977 is die Sowjetunie se derde grondwet eenparig goedgekeur. Die heersende gevoel van die Sowjetleiers met Bresjnef se dood in 1982 was ’n teenstand teen verandering. Bresjnef se lang bewind is later ’n tydperk van stagnasie (период застоя, ''period zastoja'') gedoop. Die topleierskap was teen dié tyd oud en verstok. === Gorbatsjof-era === Twee ontwikkelings het die daaropvolgende dekade oorheers: die toenemende oënskynlike verbrokkeling van die Sowjetunie se ekonomiese en politieke strukture, en die laslappiepogings van hervorming om dié proses om te keer. Kenneth S. Deffeyes meen in ''Beyond Oil'' die [[Ronald Reagan|Reagan-administrasie]] het [[Saoedi-Arabië]] aangemoedig om die prys van olie in 1980 te verlaag tot op ’n punt waar die Sowjetunie nie ’n wins kon maak met die verkoop van sy olie nie, en die USSR se ekonomie is so geknou.<ref>Kenneth S. Deffeyes, Beyond Oil: The View from Hubbert's Peak.</ref> [[Lêer:President Ronald Reagan greets a young boy while touring Red Square during the Moscow Summit in the USSR.jpg|thumb|Reagan groet ’n jong seun tydens ’n toer van [[Rooiplein]] saam met Gorbatsjof tydens die Moskouberaad van Mei 1988.]] [[Beeld:RIAN archive 330109 Soviet President Mikhail Gorbachev and U.S. President George Bush.jpg|thumb|Michail Gorbatsjof en [[George H.W. Bush]] teken bilaterale dokumente tydens Gorbatsjof se amptelike besoek aan die VSA in 1990.]] Brezjnef se twee opvolgers, oorgangsfigure met hulle wortels diep in sy tradisie, het nie lank gehou nie. Andropof was 68 jaar oud en Tsjernenko 72 toe hulle aan die bewind gekom het; albei is binne twee jaar dood. In ’n poging om ’n derde korttermynbewind af te weer het die regering hom tot die volgende generasie gewend en [[Michail Gorbatsjof]] tot hoofsekretaris van die Kommunistiese Party verkies. Gorbatsjof het pogings aangewend om aansienlike veranderings in die ekonomie en partyleierskap teweeg te bring, wat [[perestroika]] ("hervorming") genoem is. Sy beleid van [[glasnost]] ("openheid") het die publiek toegang tot inligting gegee ná dekades van groot regeringsensuur. Hy wou ook die [[Koue Oorlog]] beëindig. In 1988 het die Sowjetunie sy troepe uit [[Afganistan]] onttrek ná ’n nege jaar lange oorlog. In 1989 het rewolusies in die satellietstate ontstaan. Met die afbreek van die [[Berlynse Muur]] en met [[Oos-Duitsland]] en [[Wes-Duitsland]] wat ’n hereniging nagestreef het, het die einde aangebreek van die [[Ystergordyn]] tussen die Weste en die Sowjetbeheerde streke. Laat in die 1980's het die republieke van die Sowjetunie stappe aangewend om hulle soewereiniteit te herstel. Op 7 April 1990 is ’n wet aanvaar dat enige republiek kon afstig as meer as twee derdes van sy inwoners in ’n referendum daarvoor stem.<ref>[http://www.rspp.su/sobor/conf_2006/istoki_duh_nrav_crisis.html Origins of Moral-Ethical Crisis and Ways to Overcome it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928104220/http://www.rspp.su/sobor/conf_2006/istoki_duh_nrav_crisis.html |date=28 September 2007 }} by V.A.Drozhin Honoured Lawyer of Russia.</ref> In 1990 het baie republieke die eerste vrye verkiesings vir hulle eie wetgewende liggame gehou. In 1989 het die Russiese SFSR, die grootste republiek (met sowat die helfte van die bevolking), ’n nuutverkose Kongres van Volksafgevaardigdes saamgeroep. [[Boris Jeltsin]] is as voorsitter verkies. Op 12 Junie 1990 het die kongres Rusland se soewereiniteit oor sy grondgebied verklaar en wette begin goedkeur wat sommige van die USSR se wette sou vervang. Ná ’n wegholoorwinning van die Hervormingsbeweging in Litaue het dié land op 11 Maart 1990 sy onafhanklikheid verklaar. Op 17 Maart 1991 is ’n referendum vir die behoud van die USSR in nege lande gehou (die ander het die stem geboikot). Die meeste van die inwoners in dié nege lande het vir die behoud van die Sowjetunie gestem en dit het Gorbatsjof se gewildheid ’n klein hupstootjie gegee. In die somer van 1991 het agt republieke ooreengekom oor die Nuwe Unie-verdrag – dit sou die Sowjetunie in ’n baie losser unie omskep het. Die ondertekening van die verdrag is egter in Augustus onderbreek deur ’n staatsgreeppoging deur geharde lede van die regering en die [[KGB]] wat Gorbatsjof se hervormings wou omkeer en die sentrale regering se beheer oor die publiek wou herstel. Nadat die staatsgreep misluk het, is Jeltsin as ’n held beskou danksy sy besliste optrede tydens die oproer, terwyl Gorbatsjof se bewind so te sê verby was. Die [[magsbalans]] het aansienlik na die kant van die republieke oorbeweeg. In Augustus 1991 reeds het Letland en Estland hulle volle onafhanklikheid verklaar. Gorbatsjof het laat in Augustus as hoofsekretaris van die Kommunistiese Party bedank en kort daarna is die party se bedrywighede vir ’n onbepaalde tyd opgehef – wat sy bewind in effek beëindig het. Teen die herfs kon Gorbatsjof nie langer gebeure buite Moskou beïnvloed nie en selfs daar is hy uitgedaag deur Jeltsin, wat in Julie 1991 tot president van Rusland verkies is. === Ontbinding === {{Hoofartikel|Ontbinding van die Sowjetunie}} [[Lêer:Cold War border changes.png|duimnael|400px|Grensveranderinge ná die Koue Oorlog.]] Die oorblywende 12 republieke het voortgegaan met besprekings oor nuwe, al hoe losser modelle vir die unie. In dié tyd het Jeltsin dit wat van die Sowjetregering oorgebly het, oorgeneem – insluitende die [[Moskouse Kremlin]]. Die finale slag was op 1 Desember 1990 toe Oekraïne, die tweede magtigste republiek, oorweldigend vir onafhanklikheid gestem het. Dit het enige realistiese kans dat die Sowjetunie op enige manier kon voortbestaan, beëindig. Teen Desember 1990 het almal, buiten Rusland en [[Kazakhstan]], hulle volle onafhanklikheid verklaar. Op 8 Desember 1991 het die presidente van Rusland, Oekraïne en [[Belarus]] (voorheen Wit-Rusland) die Belawezja-ooreenkoms onderteken wat die Sowjetunie as ontbind verklaar het en die [[Gemenebes van Onafhanklike State]] (GOS) in sy plek in die lewe geroep het. Op 21 Desember 1991 het afgevaardigdes van al die Sowjetrepublieke buiten [[Georgië]] die [[Alma-Ata-protokol]] onderteken wat die ooreenkoms bekragtig het. Op 25 Desember het Gorbatsjof as president van die USSR bedank en die president se magte aan Jeltsin oorgedra. Daardie nag is die Sowjetvlag vir die laaste keer gestryk en die [[Vlag van Rusland|Russiese driekleur]] in sy plek gehys. Die volgende dag, op 26 Desember 1991, het die Opperste Sowjet, die hoogste regeringsliggaam van die Sowjetunie, gestem dat nie hy of die land meer bestaan nie. Dit word algemeen beskou as die amptelike, finale [[ontbinding van die Sowjetunie]] en die einde van die Koue Oorlog.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/?id=Vt5OLD3vp4UC&pg=PR5&lpg=PR5&dq=26+december+1991+ussr#v=onepage&q=26%20december%201991%20ussr&f=false | title=Russia and the Commonwealth of Independent States: Documents, Data, and Analysis| isbn=978-1-56324-637-1| last1=Brzezinski| first1=Zbigniew| last2=Brzezinski| first2=Zbigniew K| last3=Sullivan| first3=Paige| year=1997}}</ref> Rusland is daarna internasionaal erken<ref name="uk">[http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=1007029394365&a=KCountryProfile&aid=1019744935436 Country Profile: Russia] Foreign & Commonwealth Office of the United Kingdom. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080311123046/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage&c=Page&cid=1007029394365&a=KCountryProfile&aid=1019744935436 |date=11 Maart 2008 }}</ref> as die USSR se opvolgerstaat. Rusland het al die USSR se buitelandse skuld aanvaar en die voormalige land se oorsese eiendomme as sy eie opgeëis. === Leiers === Leiers van die Sowjetunie, in chronologiese volgorde: # [[Wladimir Lenin]] (1917–1924) # [[Josef Stalin]] (1924–1953) # [[Nikita Chroesjtsjof]] (1953–1964) # [[Leonid Brezjnef]] (1964–1982) # [[Joeri Andropof]] (1982–1984) # [[Konstantin Tsjernenko]] (1984–1985) # [[Michail Gorbatsjof]] (1985–1991) == Geografie == [[Lêer:Center of Vladivostok and Zolotoy Rog.jpg|duimnael|links|[[Wladiwostok]] in die [[Russiese Verre Ooste]].]] [[Lêer:The Diomede Islands in the BeringSea (picture from space).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die [[Diomedes-eilande]] in die [[Beringstraat]] (Rusland is links en die VSA regs).]] Die Sowjetunie het sowat 'n sesde van die totale landoppervlakte van die wêreld beslaan. Dit het die oostelike helfte van [[Europa]] en 'n derde van [[Asië]] ingesluit en was meer as twee keer so groot soos die [[Volksrepubliek China]]. Byna 10&nbsp;000&nbsp;km het die westelikste punt (20°&nbsp;O), naby [[Kaliningrad]], van Kaap Dezjnef aan die [[Beringstraat]] (170°&nbsp;W) geskei. Die noordelikste punt van die land, wat aan die bopunt van die Taimir-skiereiland geleë was, lê op 78°&nbsp;N en die suidelikste punt, wat in [[Turkmenistan]] geleë was, lê op 38°&nbsp;N. Driekwart van die landmassa het noord van die 50ste breedtegraad gelê. Dit was 'n laagland met uitgestrekte vlaktes wat aan die een kant na die [[Arktiese Oseaan]] en aan die ander kant via [[Wes-Europa]] na die [[Atlantiese Oseaan]] afgeloop het. Slegs in die suide en ooste was daar hoë bergreekse. Sowat 75% van die Sowjetunie was minder as 450&nbsp;m bo seespieël geleë. Die land se grense was meer as 56&nbsp;000&nbsp;km lank, waarvan twee derdes kuslyn (in die noorde en ooste) en 'n derde landgrense (in die weste en die suide) was. Aan die uiters noordwestelike grens van die Sowjetunie was [[Noorweë]], [[Finland]], die [[Finse Golf]], die [[Oossee]] en [[Pole]]. Op die punt waar die grens landinwaarts buig, het dit die skeiding tussen die Sowjet- en die Poolse deel van die voormalige [[Oos-Pruise]] gevorm. Verder suid het die Sowjetunie aan die destydse [[Tsjeggo-Slowakye]], [[Hongarye]] en [[Roemenië]] gegrens. Die noordelike tak van die [[Donau]]delta het die grens tot by die [[Swartsee]] beloop. Tussen die Swart- en die [[Kaspiese See]] het die Sowjetunie aan [[Turkye]] en [[Iran]] gegrens. Oos van die Kaspiese See het die Sowjetunie aan Iran, [[Afganistan]] en die Volksrepubliek China gegrens. Naby die ontmoetingspunt van die grense van die Sowjetunie, Afganistan en die Volksrepubliek China was die Sowjetunie deur 'n smal strook Afgaanse land van [[Pakistan]] en [[Indië]] geskei. Die Sowjetunie het ook aan [[Mongolië]] en [[Noord-Korea]] gegrens. Geen land ter wêreld het so 'n lang kuslyn gehad nie, maar geen land was ook deur soveel ysseë en moerasagtige kuste omring nie. Net ten suide van die belangrike hawens [[Wladiwostok]] ('n ysvrye hawe en destydse Sowjet-vlootbasis) en [[Nachodka]], was die kort grens tussen die Sowjetunie en Noord-Korea die [[See van Japan]]. Aan die oostelikste kant het die Beringstraat die Eurasiese vasteland van die [[Noord-Amerika]]anse vasteland geskei. Aan die Arktiese Oseaan het die Sowjetkus verskeie vlak seë gehad wat deur groepe eilande van mekaar geskei is. Van oos na wes was dit die [[Oos-Siberiese See]], [[Laptefsee]], [[Karasee]] en [[Barentssee]]. Die [[argipel]]s word onderskeidelik die [[Nieu-Siberiese Eilande]], [[Nordland]], [[Nowaja Zemlja]] en [[Franz Josef-land]] genoem. Naby die [[Moermansk]]-hawe aan die [[Beringsee]] het die landgrens met [[Noorweë]] begin. == Regering en politiek == Daar was drie magshiërargieë in die Sowjetunie: die wetgewende gesag, verteenwoordig deur die Opperste Sowjet; die regering, verteenwoordig deur die Ministersraad; en die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] (KPSU), die enigste wettige party en die finale beleidmaker van die land.<ref name="sakwa">Sakwa, Richard. ''Soviet Politics in Perspective''. 2nd ed. London – N.Y.: Routledge, 1998.</ref> === Kommunistiese Party === [[Beeld:MoskauRoterPlatzSeptember1990.jpg|links|thumb|280px|'n Militêre parade op [[Rooiplein]] in [[Moskou]], <br>7 November 1964]] Aan die bopunt van die Kommunistiese Party was die Sentrale Komitee, wat op partykongresse en {{nowrap|-konferensies}} verkies is. Die Sentrale Komitee het op sy beurt gestem vir die Politburo (wat tussen 1952 en 1966 die "Presidium" genoem is), asook vir die sekretariaat en die algemene sekretaris van die Kommunistiese Party (van 1953 tot 1966 die "eerste sekretaris" genoem), wat de facto die hoogste amp in die Sowjetunie was.<ref>{{cite book |author=Law, David A. |title=Russian Civilization |publisher=Ardent Media |year=1975 |pages=193–194 |url=https://books.google.com/books?id=f3ky9qBavl4C |isbn=978-0-8422-0529-0|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512055909/http://books.google.com/books?id=f3ky9qBavl4C&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> Na gelang van die graad van magskonsolidasie, het óf die Politburo gesamentlik óf die algemene sekretaris, wat altyd lid van die Politburo was, die party en die land gelei<ref>{{cite book |author=Zemtsov, Ilya |title=Chernenko: The Last Bolshevik: The Soviet Union on the Eve of Perestroika |publisher=Transaction Publishers |year=1989 |page=325 |url=https://archive.org/details/chernenkolastbol00zemt|url-access=registration |isbn=978-0-88738-260-4|access-date=20 June 2015}}</ref> (behalwe in die tyd van Stalin se leierskap, toe sy mag ná 1941 direk deur sy posisie as lid van die Ministersraad uitgeoefen is, pleks van die Politburo).<ref>{{cite book |author=Knight, Amy |title=Beria: Stalin's First Lieutenant |publisher=Princeton University Press |year=1995 |page=5 |url=https://books.google.com/books?id=PxiuUGRQhUIC |isbn=978-0-691-01093-9|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512055028/http://books.google.com/books?id=PxiuUGRQhUIC&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> Die algemene lede van die KPSU het nie 'n stem in verkiesings gehad nie, want die sleutelbeginsel van die partyorganisasie was demokratiese sentralisme: Dit het streng onderhorigheid aan hoër liggame vereis en verkiesings is nie teengestaan nie; die kandidate wat van bo af voorgestel is, is goedgekeur.<ref>{{cite book |author1=Hough, Jerry F. |author2=Fainsod, Merle |title=How the Soviet Union is Governed |publisher=Harvard University Press |year=1979 |page=486 |url=https://books.google.com/books?id=38gMzMRXCpQC |isbn=978-0-674-41030-5|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512054528/http://books.google.com/books?id=38gMzMRXCpQC&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> Die Kommunistiese Party het sy oorheersing oor die staat gehandhaaf hoofsaaklik deur sy beheer van die aanstellingstelsel. Alle senior regeringsamptenare en die meeste afgevaardigdes van die Opperste Sowjet was lede van die KPSU. Van die partyleiers self was Stalin (1941-1953) en Chroestsjof (1958-1964) ook premiers. Nadat Chroestsjof gedwing is om te bedank is die partyleier verbied om so 'n dubbele amp te beklee,<ref>{{cite book |author=Service, Robert |title=History of Modern Russia: From Tsarism to the Twenty-first Century |publisher=Penguin Books Ltd |year=2009 |url=https://books.google.com/books?id=o8Z1QAAACAAJ |isbn=978-0-14-103797-4 |page=378|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511090135/http://books.google.com/books?id=o8Z1QAAACAAJ&dq|archive-date=11 May 2011|url-status=live}}</ref> hoewel die latere algemene sekretarisse vir minstens 'n deel van hulle bewind ook die hoofsaaklik seremoniële amp beklee het van voorsitter van die Presidium van die Opperste Sowjet, die nominale staatshoof.<ref>{{Cite book |title=Конститутион оф тхе Руссиян Федератион: витх комментариес анд интерпретатион |publisher=Brunswick Publishing Corp |year=1994 |url=https://books.google.com/books?id=3mQjvzP8VSYC |isbn=978-1-55618-142-9 |page=82|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512045452/http://books.google.com/books?id=3mQjvzP8VSYC&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> === Regering === [[Lêer:Supreme Soviet 1982.jpg|duimnael|links|280px|Die Groot Kremlinpaleis, die setel van die Opperste Sowjet in Moskou, 1982.]] Vir die grootste deel van die Sowjetunie se geskiedenis was die Opperste Sowjet die hoogste staatsliggaam.<ref>{{cite book |author1=F. Triska, Jan |author2=Slusser, Robert M. |title=The Theory, Law, and Policy of Soviet Treaties |publisher=Stanford University Press |year=1962 |pages=[https://archive.org/details/theorylawpoli00tris/page/63 63]–64 |url=https://archive.org/details/theorylawpoli00tris|url-access=registration |isbn=978-0-8047-0122-8|access-date=20 June 2015}}</ref> Aanvanklik het dit net alle besluite van die party goedgekeur en toegepas. Sy mag en funksies is egter in die laat 1950's, 1960's en 1970's uitgebrei, met onder meer nuwe staatskommissies en {{nowrap|-komitees}}. Dit het bykomende magte gekry met betrekking tot die goedkeuring van die land se vyfjaarplanne en regeringsbegroting.<ref>{{cite book |author=Deb, Kalipada |title=Soviet Union to Commonwealth: Transformation and Challenges |publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd |year=1996 |page=81 |url=https://books.google.com/books?id=IvK6r-8Ogg0C |isbn=978-81-85880-95-2|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512053347/http://books.google.com/books?id=IvK6r-8Ogg0C&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> Die Opperste Sowjet het 'n Presidium (die opvolger van die Sentrale Uitvoerende Komitee) verkies om sy mag uit te oefen tussen voltallige sittings,<ref name="COMSSP" /> wat gewoonlik elke twee jaar gehou is, en was verantwoordelik vir die aanstelling van die Opperste Hof,<ref>{{cite book |title=The Communist World |publisher=Ardent Media |year=2001 |page=441 |url=https://books.google.com/books?id=h9FFVgu-Ff0C |isbn=978-0-271-02170-6|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512051205/http://books.google.com/books?id=h9FFVgu-Ff0C&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> die prokureur-generaal<ref>{{cite book |author=Joseph Marie Feldbrugge, Ferdinand |title=Russian Law: The End of the Soviet System and the Role of Law |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |year=1993 |page=205 |url=https://books.google.com/books?id=JWt7MN3Dch8C |isbn=978-0-7923-2358-7|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512041218/http://books.google.com/books?id=JWt7MN3Dch8C&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> en die Ministersraad (voor 1946 bekend as die Raad van Volkskommissarisse), met die voorsitter (premier) aan die hoof. Dit het ook 'n enorme burokrasie bestuur wat verantwoordelik was vir die administrasie van die ekonomie en gemeenskap.<ref name="COMSSP">{{cite book |author=Benson, Shirley |title=Nikita Khrushchev and the Creation of a Superpower |publisher=Penn State University Press |year=2001 |pages=XIV |url=https://books.google.com/books?id=dQeahlZdM7sC |isbn=978-0-271-02170-6|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910233718/https://books.google.com/books?id=dQeahlZdM7sC&dq|archive-date=10 September 2015|url-status=live}}</ref> Die staatsveiligheidsraad (die [[KGB]] en sy voorlopers) het 'n belangrike rol in die politiek gespeel. Dit was instrumenteel in die [[Wladimir Lenin#Rooi Terreur|Rooi Terreur]] en [[Groot Suiwering]],<ref>{{cite book |author1=P. Hoffmann, Erik |author2=Laird, Robin Frederick |title=The Soviet Polity in the Modern Era |publisher=Transaction Publishers |year=1984 |pages=313–315 |url=https://books.google.com/books?id=63_obglArrMC |isbn=978-0-202-24165-4|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512045329/http://books.google.com/books?id=63_obglArrMC&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> maar is ná Stalin se dood onder streng partybeheer geplaas. === Skeiding van mag en hervorming === Die grondwet, wat in 1924, 1936 en 1977 afgekondig is,<ref>{{cite book |author=Sakwa, Richard |title=Soviet Politics in Perspective |publisher=Routledge |year=1998 |url=https://books.google.com/books?id=vX1U5G_xnqcC |isbn=978-0-415-07153-6 |page=106|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512042437/http://books.google.com/books?id=vX1U5G_xnqcC&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> het nie staatsmag beperk nie. Geen formele skeiding van magte het bestaan tussen die KPSU, Opperste Sowjet en Ministersraad nie.<ref>{{cite book |author=Kucherov, Samuel |title=The Organs of Soviet Administration of Justice: Their History and Operation |publisher=Brill Archive Publishers |year=1970 |url=https://books.google.com/books?id=ssMUAAAAIAAJ |page=31|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512060346/http://books.google.com/books?id=ssMUAAAAIAAJ&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> Daar was ook geen vasgestelde meganisme vir die opvolging van leiers nie. Bitter en soms dodelike magstryde het in die Politburo plaasgevind ná die dood van Lenin<ref>{{cite book |author=Phillips, Steve |title=Lenin and the Russian Revolution |publisher=Heinemann |year=2000 |url=https://books.google.com/books?id=_na0zfdhKQMC |isbn=978-0-435-32719-4 |page=71|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512055812/http://books.google.com/books?id=_na0zfdhKQMC&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> en Stalin,<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |year=2005 |title=Union of Soviet Socialist Republics |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |page=1014}}</ref> sowel as ná die afsetting van Chroesjtsjof,<ref>{{cite book |author=Service, Robert |title=History of Modern Russia: From Tsarism to the Twenty-first Century |publisher=Penguin Books Ltd |year=2009 |url=https://books.google.com/books?id=o8Z1QAAACAAJ |page=379 |isbn=978-0-14-103797-4|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511090135/http://books.google.com/books?id=o8Z1QAAACAAJ&dq|archive-date=11 May 2011|url-status=live}}</ref> wat plaasgevind het ná 'n besluit deur beide die Politburo en Sentrale Komitee.<ref name="Khrushchevgoner">{{cite book |author=Khrushchev, Nikita |year=2007 |title=Memoirs of Nikita Khrushchev, Volume 3: Statesman |publisher=Pennsylvania State University Press |isbn=978-0-271-02935-1 |page=674}}</ref> [[Beeld:RIAN archive 699872 Dushanbe riots, February 1990.jpg|thumb|260px|Nasionalistiese opstande in 1990 in Doesjanbe, [[Tadjikistan]].]] Tussen 1988 en 1990 het [[Michail Gorbatsjof]], te midde van groot teenstand, hervormings toegepas wat die mag weg van die hoogste liggame van die party gewentel en die Opperste Sowjet se steun op hulle verminder het. Die Kongres van Volksafgevaardigdes is gestig. Die meeste van die lede is regstreeks verkies in 'n mededingende verkiesing in Maart 1989, wat die eerste in die Sowjetunie was. Die Kongres het nou die Opperste Sowjet verkies, wat 'n voltydse parlement en baie sterker as voorheen geword het. Vir die eerste keer sedert die 1920's het dit geweier om voorstelle van die party en Ministersraad goedsmoeds goed te keur.<ref name="countrystudies">{{cite web |publisher=Library of Congress Country Studies |title=Gorbachev's Reform Dilemma |url=http://countrystudies.us/russia/18.htm|access-date=16 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110623125043/http://countrystudies.us/russia/18.htm|archive-date=23 June 2011|url-status=live}}</ref> In 1990 het Gorbatsjof die amp van president van die Sowjetunie ingestel en aanvaar en dit het die mag in sy uitvoerende kantoor op homself gekonsentreer, onafhanklik van die party, en die regering is ondergeskik gestel.<ref>{{cite book |author=Polmar, Norman |title=The Naval Institute Guide to the Soviet |publisher=United States Naval Institute |year=1991 |url=https://books.google.com/books?id=tkGDkpkQh-sC |isbn=978-0-87021-241-3 |page=1|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904015129/https://books.google.com/books?id=tkGDkpkQh-sC&dq|archive-date=4 September 2015|url-status=live}}</ref> Lassgenoemde is hernoem tot die Kabinet van Ministers van die USSR.<ref>{{cite book |author=McCauley, Martin |title=The Rise and Fall of the Soviet Union |publisher=Pearson Education |year=2007 |url=https://books.google.com/books?id=ycCZqmhhceMC |isbn=978-0-582-78465-9 |page=490|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904015129/https://books.google.com/books?id=ycCZqmhhceMC&dq|archive-date=4 September 2015|url-status=live}}</ref> Spanning het toegeneem tussen die landwye owerhede onder Gorbatsjof; reformiste onder [[Boris Jeltsin]], wat die nuut verkose Opperste Sowjet van die Russiese SFSR beheer het; en Kommunistiese onversetlikes. Op 19-21 Augustus 1991 het 'n groep geharde Kommuniste 'n staatsgreeppoging uitgevoer. Die staatsgreep het misluk en die Staatsraad van die Sowjetunie het in die "oorgangstydperk" die hoogste orgaan van staatsmag geword.<ref>{{cite web |author=Government of the USSR: Gorbachev, Mikhail |script-title=ru:УКАЗ: ПОЛОЖЕНИЕ О МИНИСТЕРСТВЕ ЮСТИЦИИ СССР |trans-title=Law: About state governing bodies of USSR in a transition period on the bodies of state authority and administration of the USSR in Transition |url=http://www.sssr.su/zopp.html |date=21 March 1972 |publisher=sssr.su |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20130425162517/http://www.sssr.su/zopp.html |archive-date=25 April 2013 |url-status=live}}</ref> Gorbatsjof het as algemene sekretaris bedank en net in die laaste maande van die bestaan van die Sowjetunie president gebly.<ref>{{cite book |author=Vincent Daniels, Robert |title=A Documentary History of Communism in Russia: From Lenin to Gorbachev |publisher=University Press of New England (UPNE) |year=1993 |url=https://books.google.com/books?id=gTIZ2dvDKF0C |isbn=978-0-87451-616-6 |page=388|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512041324/http://books.google.com/books?id=gTIZ2dvDKF0C&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> ===Menseregte=== [[Menseregte]] in die Sowjetunie was uiters beperk. Die Sowjetunie was van 1927 tot 1953 'n [[Totalitarisme|totalitaristiese]] staat<ref>{{Cite book|title=Rutland, Peter (1993). The Politics of Economic Stagnation in the Soviet Union: The Role of Local Party Organs in Economic Management|year= 1993 |publisher= Cambridge University Press |page=9|isbn =978-0-521-39241-9 }}</ref><ref>{{Cite book|title=von Beyme, Klaus (2014). On Political Culture, Cultural Policy, Art and Politics|date=19 November 2013 |publisher=Springer |page= 65| isbn =978-3-319-01559-0}}</ref> en daarna tot in 1990 'n eenpartystaat.<ref>{{Cite web|date=2017-10-10|title=Закон СССР от 14 марта 1990 г. N 1360-I "Об учреждении поста Президента СССР и внесении изменений и дополнений в Конституцию (Основной Закон) СССР"|url=http://constitution.garant.ru/history/ussr-rsfsr/1977/zakony/185465/|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010070843/http://constitution.garant.ru/history/ussr-rsfsr/1977/zakony/185465/|url-status=dead|archive-date=2017-10-10|access-date=2021-01-04}}</ref> [[Vryheid van spraak]] is onderdruk en andersdenkendes gestraf. Onafhanklike politieke bedrywighede is nie geduld nie – nie in [[vakbond]]e, privaat korporasies, onafhanklike [[kerk]]e of opposisiepartye nie. Die vryheid van beweging binne en veral buite die land was ingeperk. Die staat het ook burgers se reg tot privaat eiendom ontneem. Die Sowjetbegrip van menseregte het grootliks van dié in die internasionale reg verskil. Die regering het enige vorm van vryheid, beweging en regte op die besit van eiendom feitlik verbied.<ref>{{cite web|url=https://spice.fsi.stanford.edu/docs/regional_perspectives_on_human_rights_the_ussr_and_russia_part_one|title=Regional Perspectives on Human Rights: The USSR and Russia, Part One|work=Bertrand M. Patenaude Center for Russian, East European & Eurasian Studies, Stanford University}}</ref><ref name="Pipes"/><ref>Richard Pipes (2001) ''Communism'' Weidenfeld & Nicolson. {{ISBN|978-0-297-64688-4}}</ref> Sulke optrede is deur regsteoretici in die Sowjetunie as voorbeelde van 'n "bourgeois moraliteit" beskou.<ref>{{Cite book|title = Teoria dowodów sądowych w prawie radzieckim|last = Wyszyński|first = Andrzej|publisher = Biblioteka Zrzeszenia Prawników Demokratów|year = 1949|pages = 153, 162|url = http://echelon.pl/files/echelon/Wyszy%C5%84ski%20-%20Teoria%20dowod%C3%B3w%20s%C4%85dowych%20(OCR).pdf|access-date = 29 December 2022|archive-date = 29 July 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180729141510/https://echelon.pl/files/echelon/Wyszy%C5%84ski%20-%20Teoria%20dowod%C3%B3w%20s%C4%85dowych%20%28OCR%29.pdf|url-status = dead}}</ref> Volgens Lenin was die doel van sosialistiese howe nie om terreur deur die staat uit te wis nie ... maar "om dit te bevestig en in beginsel te wettig".<ref name="Pipes">Richard Pipes ''Russia Under the Bolshevik Regime'', Vintage books, Random House Inc., New York, 1995, {{ISBN|978-0-394-50242-7}}, pp. 401–403</ref> === Administratiewe verdelings === Volgens sy grondwet was die Sowjetunie 'n [[federasie]] van deelrepublieke. Dié was óf enkele state soos [[Oekraïne]] en [[Wit-Rusland]] óf federasies soos die [[Rusland|Russiese]] en die Transkaukasiese SFSR.<ref name="sakwa" /> Al vier dié republieke was in Desember 1922 stigterslede van die Sowjetunie. Van die republieke se landsgrense en name het deur die bestaan van die USSR verander,<ref>{{cite book |last=Adams, Simon |title=Russian Republics |url=https://books.google.com/books?id=LyqIDCc-cSsC |year=2005 |page=21 |publisher=Black Rabbit Books |isbn=978-1-58340-606-9|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512041101/http://books.google.com/books?id=LyqIDCc-cSsC&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |last=Feldbrugge, Ferdinand Joseph Maria |title=Russian Law: The Rnd of the Soviet system and the Role of Law |url=https://books.google.com/books?id=JWt7MN3Dch8C |year=1993 |page=94 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |isbn=978-0-7923-2358-7|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512041218/http://books.google.com/books?id=JWt7MN3Dch8C&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> totdat daar eindelik 15 republieke was, soos hier onder aangedui. Hoewel dit in naam 'n unie van gelyke republieke was, is die land deur [[Russe]] oorheers. Dit was so erg dat die land vir die grootste deel van sy geskiedenis verkeerdelik as "Rusland" bekend was. Hoewel die Russiese SFSR tegnies net een republiek in die groter unie was, was dit verreweg die grootste (wat betref bevolking én oppervlakte), die magtigste en die bes ontwikkelde republiek. Dit was ook die nywerheidsentrum van die Sowjetunie. Die historikus Matthew White het geskryf dit was 'n ope geheim dat die land se federale struktuur oëverblindery was vir Russiese oorheersing. Daarom is die mense van die USSR gewoonlik "Russe" genoem en nie "Sowjette" nie, want "almal het geweet wie gee regtig die toon aan".<ref name="White 2012">{{cite book |title=The Great Big Book of Horrible Things |last=White |first=Matthew |publisher=W.W. Norton |year=2012 |page=368 |isbn=978-0-393-08192-3}}</ref> [[Lêer:USSR Republics Numbered Alphabetically.png|duimnael|links|400px|Die voormalige state* van die Sowjetunie: <br>1. Armeense SSR, 2. Azerbeidjanse SSR, 3. Wit-Russiese SSR, 4. Estniese SSR, 5. Georgiese SSR, 6. Kazachstanse SSR, 7. Kirgisiese SSR, 8. Lettiese SSR, 9. Litause SSR, 10. Moldawiese SSR, 11. Russiese SFSR, 12. Tadjikistanse SSR, 13. Turkmeense SSR, 14. Oekraïense SSR, 15. Oezbekistanse SSR <br>(*die republieke soos aan die einde van die USSR se bestaan)]] {| class="wikitable" ! Voormalige Sowjetrepublieke !! Opvolgerstate |- | *[[Lêer:Flag of Armenian SSR.svg|30px]] [[Armeense Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Azerbaijan SSR.svg|30px]] [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Estonian SSR.svg|30px]] [[Estniese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Georgian SSR.svg|30px]] [[Georgiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Kazakh SSR.svg|30px]] [[Kazachstanse Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Kyrgyz SSR.svg|30px]] [[Kirgisiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Latvian SSR.svg|30px]] [[Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Lithuanian SSR.svg|30px]] [[Litause Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Moldavian SSR.svg|30px]] [[Moldawiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Ukrainian SSR.svg|30px]] [[Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of the Uzbek SSR.svg|30px]] [[Oezbekistanse Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Russian SFSR.svg|30px]] [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Tajik SSR.svg|30px]] [[Tadjikistanse Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic (1974–1991), Flag of Turkmenistan (1991–1992).svg|30px]] [[Turkmeense Sosialistiese Sowjetrepubliek]] *[[Lêer:Flag of Byelorussian SSR.svg|30px]] [[Wit-Russiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] | * [[Armenië]] * [[Azerbeidjan]] * [[Estland]] * [[Georgië]] * [[Kasakstan]] * [[Kirgisië]] * [[Letland]] * [[Litaue]] * [[Moldowa]] * [[Oekraïne]] * [[Oesbekistan]] * [[Rusland]] * [[Tadjikistan]] * [[Turkmenistan]] * [[Belarus]] |} {{-}} == Weermag == [[Beeld:RSD-10 2009 G1.jpg|thumb|260px|'n Nie-interkontinentale ballistiese missiel SS-20, waarvan die ontplooiing deur die Sowjetunie in die laat 1970's 'n nuwe wapenwedloop in Europa ontketen het toe Navo gereageer het deur onder meer Pershing II-missiele in [[Wes-Duitsland]] te ontplooi.]] Kragtens die militêre wet van September 1925 het die Sowjetweermag bestaan uit die leër, lugmag, vloot, gesamentlike staatspolitieke direktoraat en die interne troepe.<ref>Scott and Scott, The Armed Forces of the Soviet Union, Westview Press, 1979, p.13</ref> Die direktoraat het later onafhanklik geword en in 1934 by die geheime polisie, die [[FSB#Van die Tsjeka tot die FSB|NKWD]], aangesluit. Ná WO II is die strategiese missielmagte (1959), lugverdedigingsmagte (1948) en nasionale burgerlike weermag (1970) gestig: Hulle rang van belangrikheid was eerste, derde en sesde in die amptelike Sowejetverdedigingstelsel (die leër was tweede, die lugmag vierde en die vloot vyfde). Die leër het die grootste politieke invloed gehad. Tot die vroeë 1960's was die Sowjetvloot 'n taamlik klein militêre tak, maar ná die [[Kubaanse missielkrisis|Karibiese krisis]] het dit aansienlik uitgebrei. Dit het bekend geword vir sy gevegskruisers en duikbote. In 1989 het 500&nbsp;000 mans daar diens gedoen. In die tydperk ná die oorlog was die Sowjetleër regstreeks betrokke by verskillende militêre operasies oorsee.<ref name="theodora.com">{{cite web |url=http://www.theodora.com/wfb/1990/rankings/gdp_million_1.html |title=GDP – Million – Flags, Maps, Economy, Geography, Climate, Natural Resources, Current Issues, International Agreements, Population, Social Statistics, Political System | access-date=29 August 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163518/https://www.theodora.com/wfb/1990/rankings/gdp_million_1.html | archive-date=12 June 2018 | url-status=live }}</ref><ref>Scott en Scott (1979) p. 305</ref><ref>{{cite web |title=October 30, 1961 – The Tsar Bomba: CTBTO Preparatory Commission |url=https://www.ctbto.org/specials/testing-times/30-october-1961-the-tsar-bomba |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319201753/http://ctbto.org/specials/testing-times/30-october-1961-the-tsar-bomba/ |archive-date=19 March 2016 |access-date=29 August 2018}}</ref> Dit sluit in die onderdrukking van die opstand in [[Oos-Duitsland]] (1953), die [[Hongaarse Rewolusie van 1956|Hongaarse Rewolusie]] (1956) en die Warskouverdrag se inval in [[Tsjeggo-Slowakye]] (1968). Hulle het ook tussen 1979 and 1989 aan die konflik met [[Afganistan]] deelgeneem. Diensplig het in die Sowjetunie gegeld, wat beteken alle mans van 18 jaar en ouer wat liggaamlik geskik was, is opgeroep.<ref>{{cite web|url=https://www.prlib.ru/history/619624|title=Принят закон "О всеобщей воинской обязанности"|translator-last=A law on the mandatory military draft|publisher=prlib.ru|date=12 October 1967}}</ref> == Ekonomie == [[Beeld:DneproGES 1947.JPG|thumb|280px|links|Die [[Dnjepr]]-hidroëlektrisiteitstasie, een van baie sulkes in die Sowjetunie.]] In die Sowjetunie is die vervaardiging en verspreiding van goedere deur die regering gesentraliseer en beheer. Die Bolsjewiste se eerste kennismaking met 'n sentraal beheerde ekonomie was die beleid van [[oorlogskommunisme]], wat die nasionalisering van nywerhede behels het, asook die gesentraliseerde verspreiding van produkte, die gedwonge aanskaffing van landbouprodukte en pogings om geldsirkulasie, privaat ondernemings en vrye handel uit te skakel.<ref>Lih, Lars T., ''Bread and Authority in Russia, 1914–1921'', University of California Press (1990), p. 131</ref> Ná die ernstige ekonomiese verval daarna het Lenin oorlogskommunisme in 1921 met die [[Nuwe Ekonomiese Beleid]] (NEB) vervang, en vrye handel en privaat eienaarskap van klein sakeondernemings gewettig. Dit het die ekonomie geleidelik laat herstel.<ref name="gregory2004">{{cite book |author=Gregory, Paul R. |title=The Political Economy of Stalinism: Evidence from the Soviet Secret Archives |pages=218–220 |publisher=Cambridge University Press |year=2004 |url=https://books.google.com/books?id=hFHU5kaXhu8C |isbn=978-0-521-53367-6|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512042222/http://books.google.com/books?id=hFHU5kaXhu8C&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> Stalin het die NEB afgeskaf en volle sentrale beplanning ingestel; hy het die gedwonge kollektivisme van die landbou en drakoniese arbeidswette ingestel. Die vinnige industrialisasie van die land het die vermoëns in swaar nywerhede in die 1930's verhoog.<ref name="gregory2004" /> Die belangrikste motivering vir industrialisasie was voorbereiding vir oorlog, hoofsaaklik weens 'n wantroue in die kapitalistiese wêreld.<ref>{{cite book |author=Mawdsley, Evan |page=30 |title=The Stalin Years: The Soviet Union, 1929–1953 |publisher=Manchester University Press |year=1998 |url=https://books.google.com/books?id=m-voAAAAIAAJ |isbn=978-0-7190-4600-1 |access-date=25 May 2020 |archive-date=21 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321215327/https://books.google.com/books?id=m-voAAAAIAAJ |url-status=live }}</ref> As gevolg hiervan het die Sowjetunie van 'n grootliks landbougedrewe ekonomie ontwikkel tot 'n groot nywerheidsmag, en dit het gelei tot sy opkoms as 'n supermoondheid ná WO&nbsp;II.<ref name="auto2">{{cite book |author1=Wheatcroft, S. G. |author2=Davies, R. W. |author3=Cooper, J. M. |pages=30–32 |title=Soviet Industrialization Reconsidered: Some Preliminary Conclusions about Economic Development between 1926 and 1941 |publisher=Economic History Review |year=1986 |url=https://books.google.com/books?id=m-voAAAAIAAJ |isbn=978-0-7190-4600-1 |volume=39 |issue=2 |access-date=25 May 2020 |archive-date=21 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321215327/https://books.google.com/books?id=m-voAAAAIAAJ |url-status=live }}</ref> Die oorlog het 'n groot vernietiging van die Sowjetunie se ekonomie en infrastuktuur veroorsaak en dit moes in 'n groot mate herbou word.<ref>{{cite web |title=Reconstruction and Cold War |publisher=Library of Congress |url=http://countrystudies.us/russia/12.htm|access-date=23 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20060927170555/http://countrystudies.us/russia/12.htm|archive-date=27 September 2006|url-status=live}}</ref> [[Beeld:RIAN archive 633872 Workers of Soligorsk potash plant.jpg|thumb|240px|Werkers van die Soligorsk-potasfabriek in 1968 in Belarus.]] [[Beeld:RIAN archive 878967 AvtoVAZ- Volga automaking plant in Togliatti, the Samara Region.jpg|thumb|240px|Die [[AftoWAZ|Wolzjski Aftomobilni Zawod]] (WAZ) in 1969.]] Teen die vroeë 1940's het die Sowjet-ekonomie taamlik selfonderhoudend geword en net 'n klein deel van binnelandse produkte is internasionaal verhandel.<ref name="foreign trade">{{cite web |title=Reconstruction and Cold War |publisher=Library of Congress Country Studies |url=http://rs6.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+su0391%29|access-date=23 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309155830/http://rs6.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID+su0391%29|archive-date=9 March 2017|url-status=live}}</ref> Ná die skepping van die Oosblok het buitelandse handel vinnig toegeneem. Tydens die [[wapenwedloop]] van die Koue oorlog het die Sowjetunie se ekonomie swaar gebuk gegaan onder militêre uitgawes. Terselfdertyd het die land die grootste wapenuitvoerder na [[ontwikkelende land]]e geword. Die Sowjetunie se militêre begroting in die 1970's was enorm; dit het 40-60% uitgemaak van die totale federale begroting.<ref>{{cite web|url=https://su90.ru/defence.html|title=Расходы на оборону и численность вооруженных сил СССР|translator-last=Defense spending and size of the Armed Forces of the USSR}}</ref> Van die 1930's tot met sy verbrokkeling laat in 1991 het die manier waarop die Sowjetunie se ekonomie gewerk het, in 'n groot mate onveranderd gebly. Die ekonomie is amptelik met sentrale beplanning beheer en in vyfjaarplanne georganiseer. Hoë staatslui kon egter in die planne inmeng. Alle groot ekonomiese besluite is deur die politieke leiers geneem.<ref name="gregory2004" /> In die vervaaardigingsektor het swaar nywerheid en verdediging voorrang geniet bo gebruikersgoedere..<ref name="economy">{{cite web |title=Economy |publisher=Library of Congress Country Studies |url=http://rs6.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+su0009%29|access-date=23 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904015129/http://rs6.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID+su0009%29|archive-date=4 September 2015|url-status=dead}}</ref> Laasgenoemde, veral buite die groot stede, was dikwels skaars en van swak gehalte. Onder die sentraal beheerde ekonomie het verbruikers feitlik geen invloed gehad op vervaardiging nie, en die veranderende aanvraag van 'n bevolking met 'n toenemende inkomste kon nie bevredig word deur produkte teen streng vasgestelde pryse nie.<ref name="hanson">Hanson, Philip. ''The Rise and Fall of the Soviet Economy: An Economic History of the USSR from 1945''. Londen: Longman, 2003.</ref> 'n Enorme, onbeplande tweede ekonomie het op lae vlakke saam met die beplande een ontstaan. Dit het van die goedere en dienste verskaf wat die beplanners nie kon nie. Met hervormings in 1965 is probeer om sommige elemente van die gedesentraliseerde ekonomie te wettig.<ref name="gregory2004" /> Hoewel dit algemeen bekend is dat statistieke oor die Sowjetse ekonomie onbetroubaar is en sy ekonomiese groei moeilik is om presies te raam,<ref>{{cite journal |doi=10.1057/ces.1997.1 |author=Bergson, Abram |year=1997 |title=How Big was the Soviet GDP? |journal=Comparative Economic Studies |volume=39 |issue=1 |pages=1–14 |s2cid=155781882}}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1080/09668139308412080 |author=Harrison, Mark |year=1993 |title=Soviet Economic Growth Since 1928: The Alternative Statistics of G. I. Khanin |journal=Europe-Asia Studies |volume=45 |issue=1 |pages=141–167}}</ref> lyk dit of die ekonomie tot in die middel 1980's aanhou groei het. In die 1950's en 1960's het dit die Weste se ekonomie ingehaal.<ref>{{cite book |author=Gvosdev, Nikolas |title=The Strange Death of Soviet communism: A Postscript |publisher=Transaction Publishers |year=2008 |url=https://books.google.com/books?id=Q_xTyZUEqkYC |isbn=978-1-4128-0698-5 |access-date=25 May 2020 |archive-date=19 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819204015/https://books.google.com/books?id=Q_xTyZUEqkYC |url-status=live }}</ref> In 1987 het Gorbatsjof die ekonomie met sy beleid van [[perestroika]] probeer hervorm. Dit het die staatsbeheer oor ondernemings verslap, maar dit nie met markdryfvere vervang nie en dit het gelei tot 'n skerp afname in uitset. Die ekonomie, wat reeds gely het onder die afname in petroleumuitvoer, het in duie begin stort. Pryse was steeds vasgestel en die land het dit steeds beheer tot ná die land se verbrokkeling.<ref name="gregory2004" /><ref name="hanson" /> === Wetenskap en tegnologie === Die Sowjetunie het groot klem gelê op wetenskap en tegnologie binne sy ekonomie,<ref name="science&technology">{{cite web |title=Science and Technology |publisher=Library of Congress Country Studies |url=http://rs6.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+su0413%29|access-date=23 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904015129/http://rs6.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID+su0413%29|archive-date=4 September 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="auto">{{cite web |date=15 June 1992 |title=The Soviet Union and the United States – Revelations from the Russian Archives {{!}} Exhibitions – Library of Congress |url=https://www.loc.gov/exhibits/archives/sovi.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170915012329/http://www.loc.gov/exhibits/archives/sovi.html |archive-date=15 September 2017 |access-date=12 November 2017 |website=www.loc.gov}}</ref> maar sy grootste tegnologiese prestasies, soos die ontwikkeling van Spoetnik&nbsp;1, was gewoonlik die weermag se verantwoordelikheid.<ref name="economy"/> Lenin het geglo die USSR sal nie die [[ontwikkelde land]]e verbysteek solank dit so 'n groot tegnologiese agterstand het as met sy stigting nie. Die Sowjetse owerhede het hulle ondersteuning van Lenin se siening bewys deur enorme netwerke en navorsings- en ontwikkelingsentrums te beplan. In die vroeë 1960's het die Sowjetunie 40% van sy doktorsgrade in chemie aan vroue toegeken, in vergelyking met die VSA se 5%.<ref>Rose Eveleth (12 Desember 2013). [http://www.smithsonianmag.com/smart-news/soviet-russia-had-a-better-record-of-training-women-in-stem-than-america-does-today-180948141/?no-ist Soviet Russia Had a Better Record of Training Women in STEM Than America Does Today] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006112126/http://www.smithsonianmag.com/smart-news/soviet-russia-had-a-better-record-of-training-women-in-stem-than-america-does-today-180948141/?no-ist |date=6 October 2014 }}. ''Smithsonian.com.'' Besoek op 26 Junie 2014.</ref> Teen 1989 was Sowjetse wetenskaplikes onder die wêreld se bes opgeleide spesialiste op verskeie gebiede, soos [[energie]]fisika, sekere velde van [[geneeskunde]], [[wiskunde]] en militêre tegnologie. Weens hulle rigiede staatsbeplanning en burokrasie het die Sowjette ver agter gebly wat betref [[chemie]], [[biologie]] en [[rekenaar]]s in vergelyking met die ontwikkelde lande. Die regering het [[Genetika|genetici]] teengestaan en vervolg ten gunste van lysenkoïsme (wat [[natuurlike seleksie]] verwerp), 'n [[skynwetenskap]] wat deur wetenskaplikes in die Sowjetunie en oorsee afgeskiet maar deur Stalin se binnekring ondersteun is. Dit is in die USSR en [[China]] in werking gestel en het tot kleiner oeste gelei. Daar word algemeen geglo dit het bygedra tot die [[Groot Chinese Hongersnood]].<ref>{{cite journal |last1=Offord |title=Stamping Out Science, 1948 |journal=The Scientist |url=https://www.the-scientist.com/foundations/stamping-out-science-1948-68665 |access-date=20 September 2021 |archive-date=28 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528184521/https://www.the-scientist.com/foundations/stamping-out-science-1948-68665 |url-status=live }}</ref> Die Sowjetunie het meer wetenskaplikes as [[ingenieur]]s as enige ander land gehad relatief tot die wêreldbevolking, deels vanweë die staat se sterk ondersteuning teen die 1980's van wetenskaplike ontwikkelings.<ref>{{cite journal |last1=Chan |first1=Chi Ling |title=Fallen Behind: Science, Technology and Soviet Statism |journal=Intersect: The Stanford Journal of Science, Technology, and Society |date=11 June 2015 |volume=8 |issue=3 |url=https://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/691#:~:text=This%20essay%20argues%20that%20the,demands%20of%2021st%20century%20informationalization. |language=en}}</ref> === Ruimteprogram === [[Beeld:RIAN archive 159271 Nikita Khrushchev, Valentina Tereshkova, Pavel Popovich and Yury Gagarin at Lenin Mausoleum.jpg|thumb|links|240px|Van links is [[Joeri Gagarin]], Pawel Popowitsj, [[Walentina Teresjkowa]] en [[Nikita Chroesjtsjof]] in 1963 by die [[Lenin-mausoleum]].]] [[Beeld:Soyuz rocket ASTP.jpg|thumb|180px|'n [[Sojoes-program|Sojoes]]-vuurpyl by die [[Baikonoer]]-lanseersentrum.]] Teen die einde van die 1950's het die USSR die eerste kunsmatige satelliet, [[Spoetnik 1|Spoetnik&nbsp;1]], gebou. Dit het die [[ruimtewedloop]] ingelui – 'n wedywering met die VSA om die beste ruimtevlugvermoëns te hê.<ref>{{cite web|date=27 November 2021|title=Sputnik|url=https://www.encyclopedia.com/science-and-technology/astronomy-and-space-exploration/space-exploration/sputnik|url-status=live|website=Encyclopedia|access-date=27 November 2021|archive-date=27 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127121715/https://www.encyclopedia.com/science-and-technology/astronomy-and-space-exploration/space-exploration/sputnik}}</ref> Dit is gevolg deur ander geslaagde satelliete, veral [[Spoetnik&nbsp;5]], waarmee [[hond]]e die ruimte ingestuur is. Op 12 April 1961 het die USSR [[Wostok-ruimteprogram|Wostok&nbsp;1]] met [[Joeri Gagarin]] gelanseer. Gagarin was die eerste mens wat in die ruimte gestuur is en 'n ruimtereis voltooi het.<ref>{{cite web|date=27 November 2021|title=Soviet cosmonaut Yuri Gagarin becomes the first man in space|url=https://www.history.com/this-day-in-history/first-man-in-space|url-status=live|website=History.com|access-date=27 November 2021|archive-date=23 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211123163507/https://www.history.com/this-day-in-history/first-man-in-space}}</ref> Teen dié tyd het die Sowjetunie die eerste planne opgetrek vir [[Pendeltuig|pendeltuie]] en wentelende ruimtestasies, maar op die ou end het persoonlike dispute tussen die ontwerpers en die bestuur die inwerkingstelling daarvan verhoed. Met vlugte na die [[Maan]] het die USSR net [[Loena-ruimteprogram|outomatiese ruimtevlugte]] sonder enige bemanning gehad, en dié wedloop is deur die VSA gewen toe [[Apollo&nbsp;11]] met 'n bemanning op die Maan land. In die laat 1980's het die Sowjetunie die [[Mir]]-ruimtestasie gebou. Dit was tussen 1986 en 1998 die enigste wentelende ruimtestasie. Ander modules, onder meer van Amerika, is geleidelik bygevoeg. Weens die agteruitgang van Mir is in 2001 besluit om dit in die [[atmosfeer]] te laat uitbrand.<ref name=Harland2020>{{Cite encyclopedia |title=Mir |last=Harland |first=David M. |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=28 January 2020 |access-date=22 January 2021 |url=https://www.britannica.com/topic/Mir-Soviet-Russian-space-station |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201090705/https://www.britannica.com/topic/Mir-Soviet-Russian-space-station |url-status=live }}</ref> === Vervoer === [[Beeld:RUS-2016-Murmansk-Icebreaker Lenin 01.jpg|thumb|Die ysbreker Lenin.]] Vervoer was 'n belangrike deel van die Sowjetse ekonomie. Die ekonomiese sentralisasie van die laat 1920's en die 1930's het gelei tot die enorme ontwikkeling van infrastruktuur. Veral die stigting van [[Aeroflot]] is noemenswaardig.<ref>{{cite book |author1=Highman, Robert D.S. |author2=Greenwood, John T. |author3=Hardesty, Von |title=Russian Aviation and Air Power in the Twentieth Century |publisher=Routledge |year=1998 |url=https://books.google.com/books?id=cpynoFM-Jf4C |isbn=978-0-7146-4784-5 |page=134 |access-date=14 September 2017 |archive-date=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116193139/https://books.google.com/books?id=cpynoFM-Jf4C |url-status=live }}</ref> Daar was 'n groot verskeidenheid vervoermiddele op land, op water en in die lug.<ref name=ciacom /> Weens onvoldoende onderhoud was 'n groot deel van die Sowjetunie se vervoernetwerk egter verouderd en tegnologies swak in vergelyking met dié van die ontwikkelde lande.{{sfn|Wilson|1983|p=205}} Die USSR se spoorvervoer is die meeste ter wêreld gebruik;{{sfn|Wilson|1983|p=205}} dit was ook beter ontwikkel as dié in die meeste lande in die Weste.{{sfn|Wilson|1983|p=201}} Die padnetwerk en motornywerheid het onderontwikkel gebly{{sfn|Ambler|Shaw|Symons|1985|p=168}} en grondpaaie buite die groot stede was algemeen.{{sfn|Ambler|Shaw|Symons|1985|p=167}} Intussen het die motornywerheid vinniger gegroei as die padnetwerk.{{sfn|Ambler|Shaw|Symons|1985|p=169}} Die onderontwikkelde paaie het gelei tot 'n toenemende vraag na openbare vervoer.<ref>{{cite book |author1=IMF |author2=OECD |title=A Study of the Soviet Economy |volume=3 |publisher=International Monetary Fund en Economic Co-operation and Development |year=1991 |url=https://books.google.com/books?id=_AQFk8R18f0C |page=56 |isbn=978-92-64-13468-3}}</ref> Die owerhede was agter nie in staat om in dié groter vraag te voorsien nie.<ref>{{citation |title=ДОРОГИ И ДВИЖЕНИЕ В СССР И ЦАРСКОЙ РОССИИ: ЧТО БЫ ПЕРЕНЯТЬ?|translator-last=Roads and transportation in the USSR and Tsarist Russia|date=1 August 2016}}</ref> Daarteenoor was die Sowjetse handelsvloot een van die grootstes in die wěreld.<ref name="ciacom">{{cite web |url=http://www.theodora.com/wfb1991/soviet_union/soviet_union_communications.html |title=Soviet Union – Communications |author=Central Intelligence Agency |website=The World Factbook |year=1991 |access-date=20 October 2010 |author-link=Central Intelligence Agency |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005005759/http://www.theodora.com/wfb1991/soviet_union/soviet_union_communications.html |archive-date=5 October 2010 |url-status=dead}}</ref> == Demografie == Die oormaat sterftes in die [[Eerste Wêreldoorlog]] en die Russiese Burgeroorlog (insluitende die Russiese hongersnood van 1921 en '22, wat deur Lenin se oorlogskommunisme veroorsaak is),<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/event/War-Communism|title=War Communism|encyclopedia=[[Encyclopaedia Britannica]]|author=((The Editors of Encyclopaedia Britannica))|date=8 June 2023 }}</ref> het altesaam 18&nbsp;miljoen beloop,<ref>{{cite book |author=Mark Harrison |title=Accounting for War: Soviet Production, Employment, and the Defence Burden, 1940–1945 |url=https://books.google.com/books?id=yJcD7_Q_rQ8C&pg=PA167 |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-89424-1 |page=167 |access-date=25 May 2020 |archive-date=17 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617211223/https://books.google.com/books?id=yJcD7_Q_rQ8C&pg=PA167 |url-status=live }}</ref> in the 1930's sowat 10&nbsp;million<ref name="1930s" /> en in 1941-1945 meer as 20&nbsp;miljoen. Die bevolking ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] in die Sowjetunie was 45 tot 50&nbsp;miljoen kleiner as wat dit sou gewees het as die vooroorlogse bevolkingsgroei gehandhaaf kon word.<ref name="Geoffrey A. Hosking 2006 242"/> Volgens Catherine Merridale is 'n redelike raming van die oormaat sterftes vir die hele tydperk "sowat 60&nbsp;miljoen".<ref>{{cite book |author1=Jay Winter |author2=Emmanuel Sivan |title=War and Remembrance in the Twentieth Century |url=https://books.google.com/books?id=ZK2A5x7E8IkC&pg=PA64 |date=2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-79436-7 |page=64|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904015129/https://books.google.com/books?id=ZK2A5x7E8IkC&pg=PA64|archive-date=4 September 2015|url-status=live}}</ref> Die geboortesyfer het afgeneem van 44 per duisend in 1926 tot 18 in 1974, hoofsaaklik weens groter verstedeliking en die stygende gemiddelde ouderdom van mense wat getrou het. In die laat 1960's en die 1970's is die tempo van sterftes omgekeer, veral onder mans van werkende ouderdom. Dit was egter ook in ander [[Slawiërs|Slawiese lande]] die geval.<ref>{{cite book |author1=Vallin, J. |author2=Chesnais, J.C. |title=Recent Developments of Mortality in Europe, English-Speaking Countries and the Soviet Union, 1960–1970 |volume=29 |pages=861–898 |year=1970 |publisher=Population Studies}}</ref> Kindersterftes het toegeneem van 24,7 in 1970 tot 27,9 in 1974. Sommige navorsers beskou dit as die gevolg van verslegtende gesondheidstoestande en {{nowrap|-dienste}}.<ref>{{cite book |author1=Davis, Christopher |author2=Feshbach, Murray |title=Rising Infant Mortality in the USSR in the 1970s |page=95 |location=Washington, D.C. |publisher=United States Census Bureau}}</ref> === Etniese groepe === Die Sowjetunie was 'n etnies uiteenlopende land, met meer as 100 aparte [[etniese groep]]e. Die totale bevolking was in 1991 sowat 293&nbsp;miljoen. [[Beeld:Mestia, Svaneti. October 30, 1929.JPG|thumb|200px|links|'n Man van Swanetië in die [[Georgiese SSR]], 1929.]] Volgens 'n raming van 1990 was die meerderheid Russies (50,78%), gevolg deur Oekraïens, (15,45%) en Oezbeeks (5,84%).<ref name="cia">{{cite web |url=http://www.theodora.com/wfb1991/soviet_union/soviet_union_people.html |title=Soviet Union – People |author=Central Intelligence Agency |website=The World Factbook |year=1991 |access-date=25 October 2010 |author-link=Central Intelligence Agency |archive-url=https://web.archive.org/web/20101004135453/http://www.theodora.com/wfb1991/soviet_union/soviet_union_people.html |archive-date=4 October 2010 |url-status=live}}</ref> In 1989 was 69,8% van die bevolking Oos-Slawies, 17,5% Turkies, 1,6% Armeens, 1,6% Balties, 1,5% Fins en 1,5% Tadjiks. Altesaam 1,4% was Georgies, 1,2% Moldawies en 4,1% van verskeie ander etniese groepe.<ref>{{Cite web|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php|title=Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей.|website=www.demoscope.ru}}</ref> Alle Sowjetburgers het tot 'n spesifieke etniese groep behoort. 'n Kind se etnisiteit is deur sy ouers gekies wanneer hy 16 jaar oud was.{{sfn|Comrie|1981|p=2}} Deels vanweë Sowjetbeleide is lede van sommige kleiner minderhede beskou as lid van 'n groter groep; die Mingreliërs van Georgië is byvoorbeeld beskou as Georgiërs, wat linguisties verwant is.<ref>{{harvnb|Comrie|1981|p=3}}</ref> Sommige etniese groepe het vanself verenig, terwyl ander gedwing is om dit te doen. Die Russe, Oekraïners en Wit-Russe (Belarusse), wat almal Oos-Slawies en Ortodoks was, het naverwante kultuur-, etniese en godsdiensbande gedeel, terwyl dit met ander groepe nie die geval was nie. Waar verskillende etniese groepe 'n grondgebied gedeel het, het etniese vyandelikhede mettertyd ontstaan.<ref>{{cite web |url=http://www.historytoday.com/geoffrey-hosking/rulers-and-victims-russians-soviet-union |title=Rulers and Victims: The Russians in the Soviet Union |author=Hosking, Geoffrey |date=13 March 2006 |website=History Today |access-date=25 October 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501085443/http://www.historytoday.com/geoffrey-hosking/rulers-and-victims-russians-soviet-union |archive-date=1 May 2011 |url-status=live}}</ref> Lede van verskillende etniese groepe het in die regeringsliggame gedien. Magsorgane soos die Politburo, Sentrale Komitee, ensovoorts was amptelik etnies neutraal, hoewel die meeste lede in die praktyk Russe was. Daar was egter ook verskeie nie-Russiese leiers, soos Stalin en [[Andrei Gromiko]]. In die Sowjettyd het 'n aansielike aantal etniese Russe en Oekraïners na ander Sowjetrepublieke migreer en baie het daar bly woon. Volgens die laaste sensus, van 1989, het die Russiese [[diaspora]] in die ander republieke sowat 25&nbsp;miljoen getel.<ref>Pål Kolstø, "Political construction sites: Nation-building in Russia and the post-Soviet States". Boulder, Colorado: Westview press 2000, pp. 81–104 uncorrected version, [https://folk.uio.no/palk/ch02.htm Chapter 2, par. "Nations and Nation-Building in Eastern Europe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171219130957/http://folk.uio.no/palk/ch02.htm |date=19 December 2017 }} and [https://folk.uio.no/palk/PCSch05russian%20diasporas.htm Chapter 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050102081015/http://folk.uio.no/palk/PCSch05russian%20diasporas.htm |date=2 January 2005 }}</ref> === Taal === Onder Lenin het die regering aan kleiner taalgroepe hulle eie [[skryfstelsel]]s gegee.<ref>{{harvnb|Comrie|1981|pp=3–4}}</ref> Die ontwikkeling van dié stelsels was hoogs geslaagd, al was daar soms klein probleme. Een daarvan was dat baie tale se dialekte grootliks van mekaar verskil het.<ref>{{harvnb|Comrie|1981|p=4}}</ref> Wanneer 'n taal sy eie skryfstelsel gekry en in 'n groot publikasie verskyn het, het dit 'n "amptelike taal" geword. Baie klein minderheidstale het nooit hulle eie skryfstelsel gekry nie en sprekers moes dus noodgedwonge 'n tweede taal aanleer.<ref>{{harvnb|Comrie|1981|p=25}}</ref> Baie tale is deur die jare eenvoudig afgeskaf. Hulle is dan deur ander tale vervang, meestal [[Russies]].<ref>{{harvnb|Comrie|1981|p=26}}</ref> Omdat Russies die moedertaal van die meste mense was, was dit [[de facto]] 'n amptelike taal en die taal van "interetniese kommunikasie".<ref>{{cite web|script-title=ru:ЗАКОН СССР ОТ 24 April 1990 О ЯЗЫКАХ НАРОДОВ СССР |publisher=Government of the Soviet Union |date=24 April 1990 |url=http://legal-ussr.narod.ru/data01/tex10935.htm|trans-title=Law of the USSR from 24 April 1990 on languages of the USSR|access-date=24 October 2010 |language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508201331/http://legal-ussr.narod.ru/data01/tex10935.htm|archive-date=8 May 2016|url-status=dead}}</ref> === Godsdiens === [[Beeld:Bezbozhnik u stanka 22-1929.jpg|thumb|links|180px|Die voorblad van ''Bezbozjnik'', 'n tydskrif vir goddeloses, in 1929. Die eerste vyfjaarplan vermorsel die gode van die [[Abrahamitiese gelowe]].]] Die [[Christendom]] en [[Islam]] was die grootste twee godsdienste in die Sowjetunie.<ref name="dailylife">{{cite book |author=Eaton, Katherine Bliss |title=Daily life in the Soviet Union |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2004 |url=https://archive.org/details/dailylifeinsovie00eato|url-access=registration |isbn=978-0-313-31628-9 |pages=[https://archive.org/details/dailylifeinsovie00eato/page/285 285] and 286|access-date=20 June 2015}}</ref> Die [[Oosters-Ortodokse Kerk|Oosterse Christendom]] het oorheers onder Christene, met die tradisionele [[Russies-Ortodokse Kerk]] wat die grootste denominasie was. Sowat 90% van die Moslems was [[Soenni]], terwyl [[Sjia]] oorheers het in die Azerbeidjanse SSR.<ref name="dailylife" /> Kleiner groepe het ingesluit [[Rooms-Katoliek]]e, [[Jode]], [[Boeddhisme|Boeddhiste]] en verskeie [[Protestant]]e denominasies (veral Baptiste en Lutherane).<ref name="dailylife" /> [[Beeld:Christ saviour explosion.jpg|thumb|220px|Die [[Katedraal van Christus die Verlosser]] in Moskou word in 1931 gesloop.]] [[Beeld:Perrot View of Sennaya Square 1841.jpg|thumb|220px|Die Verlosserkerk op Sennajaplein in [[Leningrad]] was een van die talle kerke wat in Chroesjtsjof se tyd gesloop is.]] Die godsdienstige invloed was groot in die [[Russiese Ryk]]. Die Russies-Ortodokse Kerk het 'n bevoorregte posisie beklee as die kerk van die monargie en het aan amptelike staatsfunksies deelgeneem.<ref name="Simkin 2003">{{cite book |author=Silvio Ferrari |author2=W. Cole Durham |author3=Elizabeth A. Sewell |title=Law and religion in post-communist Europe |url=https://books.google.com/books?id=QEucgny-0k4C |year=2003 |publisher=Peeters Pub & Booksellers |isbn=978-90-429-1262-5 |page=261 |access-date=25 May 2020 |archive-date=22 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622083150/https://books.google.com/books?id=QEucgny-0k4C |url-status=live }}</ref> Die onmiddellike tydperk ná die stigting van die Sowjetunie het 'n stryd teen die Ortodokse Kerk ingesluit, want die rewolusionêre het dit beskou as 'n bondgenoot van die voormalige heersersklasse.<ref name="Simon 1974, 64-65">{{harvnb|Simon|1974|pp=64–65}}</ref> Die 1918-grondwet het die Russiese SFSR as 'n sekulêre staat verklaar en alle godsdienstige leringe op plekke van algemene opvoeding verbied. Burgers kon wel godsdiens privaat studeer of daarin onderrig word.<ref name="Simon 1974, 209">{{harvnb|Simon|1974|p=209}}</ref> In 1929 is 'n verskeidenheid kerkbedrywighede verbied, soos ontmoetings vir georganiseerde Bybelstudie.<ref name="Simon 1974, 64-65" /> Duisende Christelike en nie-Christelike instellings is in die 1920's en 1930's gesluit. Teen 1940 was tot 90% van die kerke, sinagoges en moskees wat in 1917 oop was, gesluit; Die meeste is gesloop of vir ander doeleindes deur die staat gebruik, ongeag hulle historiese en kulturele waarde.<ref name="Atwood 2001, 311">{{cite book |author=Atwood, Craig D. |title=Always Reforming: A History of Christianity Since 1300 |location=Macon, Georgia |publisher=Mercer University Press |year=2001 |url=https://archive.org/details/alwaysreformingh0000atwo|url-access=registration |isbn=978-0-86554-679-0 |page=[https://archive.org/details/alwaysreformingh0000atwo/page/311 311]|access-date=20 June 2015}}</ref> Meer as 85&nbsp;000 Ortodokse priesters is in 1937 alleen doodgeskiet.<ref>The Globe and Mail (Kanada), 9 Maart 2001. "Why father of glasnost is despised in Russia" deur Geoffrey York http://www.cdi.org/russia/johnson/5141.html# {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120105914/http://www.cdi.org/russia/johnson/5141.html |date=2012-01-20 }}</ref> Teen 1941 was net 'n twaalfde van die priesters van die Russies-Ortodokse Kerk nog in hulle gemeentes oor.<ref>D. Pospielovsky, ''The Russian Orthodox Church under the Soviet Regime'', vol. 1, p. 175.</ref> Tussen 1927 en 1940 het die Ortodokse kerke in Rusland afgeneem van 29&nbsp;584 tot minder as 500 (1,7%).<ref>Dimitry V. Pospielovsky. ''A History of Soviet Atheism in Theory, and Practice, and the Believer'', vol 2: Soviet Antireligious Campaigns and Persecutions, St Martin's Press, New York (1988)</ref> Die Sowjetunie was amptelik 'n sekulêre staat,<ref>{{cite web |url=http://www.departments.bucknell.edu/russian/const/36cons04.html |title=ARTICLE 124. |access-date=4 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102163245/http://www.departments.bucknell.edu/russian/const/36cons04.html |archive-date=2 January 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.departments.bucknell.edu/russian/const/77cons02.html |title=Article 52. |access-date=4 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216062245/http://www.departments.bucknell.edu/russian/const/77cons02.html |archive-date=16 February 2019 |url-status=live}}</ref> maar die regering het 'n program geborg waarmee [[ateïsme]] afgedwing is.<ref>Religion and the State in Russia and China: Suppression, Survival, and Revival, by Christopher Marsh, page 47. Continuum International Publishing Group, 2011.</ref><ref>Inside Central Asia: A Political and Cultural History, by Dilip Hiro. Penguin, 2009.</ref><ref name="Adappur2000"/> Hoewel die meeste godsdienste nooit verbied is nie, is beslag gelê op godsdienstige eiendomme, gelowiges is lastig geval en gosdiens is bespot, terwyl ateïsme in skole verkondig is.<ref>USGOV1.</ref> In 1925 het die regering die Bond van Militante Ateïste gestig om die propagandaveldtog te versterk.<ref>{{cite book |first=Geoffrey |last=Blainey |title=A Short History of Christianity |publisher=Viking |year=2011 |page=494}}</ref> Daar het 'n sosiale stigma aan godsdiens gekleef; dit was onaanvaarbaar vir mense in sekere beroepe (soos onderwysers, staatsburokrate en soldate) om openlik godsdienstig te wees. Oortuig daarvan dat godsdienstige antisowjetisme iets van die verlede was en met 'n oorlog wat gedreig het, het die Stalin-regime in die laat 1930's 'n gematigder godsdiensbeleid aanvaar.<ref name="Janz 1998, 38-39">{{harvnb|Janz|1998|pp=38–39}}</ref> Godsdiensbedrywighede het in dié tyd onder alle gelowiges toegeneem.<ref name="Ro'i 1995, 263">{{cite book |author=Ro'i, Yaacov |title=Jews and Jewish Life in Russia and the Soviet Union |location=Londen |publisher=Frank Cass |year=1995 |url=https://books.google.com/books?id=bJBH5pxzSyMC |isbn=978-0-7146-4619-0 |page=263|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512055620/http://books.google.com/books?id=bJBH5pxzSyMC|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> Onder Nikita Chroesjtsjof het die staatsleiers tussen 1958 en 1964 met die kerke gebots. In dié tyd is die klem in die skole weer op ateïsme geplaas en verskeie staatspublikasies het dit bevorder.<ref name="Janz 1998, 38-39" /> Die getal kerke, sinagoges en moskees het weer eens geweldig afgeneem.<ref name="Nahaylo & Swoboda 1990, 144">{{cite book |author1=Nahaylo, Bohdan |author2=Victor Swoboda |title=Soviet Disunion: A History of the Nationalities Problem in the USSR |location=London |publisher=Hamish Hamilton |year=1990 |url=https://books.google.com/books?id=ZrG7vrPue4wC |isbn=978-0-02-922401-4 |page=144|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512050225/http://books.google.com/books?id=ZrG7vrPue4wC|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref><ref name="Nahaylo & Swoboda 1990, 144" /> Die regering het in die Brezjnef-tydperk steeds godsdiensinstellings gemonitor, maar godsdiensbedrywighede het weer toegeneem.<ref name="Steinberg & Wanner 2008,">{{cite book |author=Mark D. Steinberg |author2=Catherine Wanner |title=Religion, morality, and community in post-Soviet societies |url=https://books.google.com/books?id=LR6X3EY8oPIC |date= 2008 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-22038-7 |page=6 |access-date=25 May 2020 |archive-date=17 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617211211/https://books.google.com/books?id=LR6X3EY8oPIC |url-status=live }}</ref> Volgens 'n staatsopname in 1982 was 20% van die bevolking "aktiewe godsdienstige gelowiges".<ref name="subculture">{{cite book |author1=McKay, George |author2=Williams, Christopher |title=Subcultures and New Religious Movements in Russia and East-Central Europe |publisher=Peter Lang |year=2009 |url=https://books.google.com/books?id=xpNBm-z7aOYC |isbn=978-3-03911-921-9 |pages=231–232|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512035801/http://books.google.com/books?id=xpNBm-z7aOYC&dq|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> == Kultuur == [[Lêer:Марш энтузиастов.ogg|thumb|"Die Mars van die Entoesias", ’n lied uit die 1930's wat beroemd in die Sowjetunie was.]] [[Lêer:Vladimir Vysotsky.jpg|thumb|180px|Die Sowjetse sanger, liedjieskrywer, digter en akteur [[Wladimir Wisotski]] in 1979.]] Die kultuur van die Sowjetunie het gedurende sy 69-jarige bestaan deur verskeie stadiums gegaan. In die eerste 11 jaar ná die rewolusie (1918-1929), was daar relatiewe vryheid en kunstenaars het met verskillende style geëksperimenteer om ’n besonderse Sowjetkunsstyl te vind. Lenin wou hê kuns moet toeganklik vir die publiek wees. Aan die ander kant is honderde intellektuele, skrywers en kunstenaars verban of tereggestel en hulle werk verbied, soos Nikolai Goemiljof (geskiet omdat hy glo teen die Bolsjewistiese regering saamgesweer het) en [[Jewgeni Zamjatin]] (verban).<ref>'On the other hand...' See the index of ''Stalin and His Hangmen'' by Donald Rayfield, 2004, Random House</ref> Die regering het ’n verskeidenheid neigings aangemoedig. In die [[kuns]] en [[letterkunde]] het talle skole floreer, sommige tradisioneel en ander radikaal eksperimenteel. Die Kommunistiese skrywers [[Maksim Gorki]] en [[Wladimir Majakofski]] was in dié tyd aktief. [[Rolprent]]e as ’n manier om ’n grootliks ongeletterde gemeenskap te beïnvloed is deur die staat aangemoedig; baie van die regisseur [[Sergei Eisenstein]] se beste prente dateer uit dié tydperk. Later, tydens Stalin se bewind, is die Sowjetkultuur gekenmerk deur die opkoms en oorheersing van die regeringvoorgeskrewe styl [[sosialistiese realisme]], en alle ander neigings is streng onderdruk. Daar was enkele uitsonderings, soos die werk van [[Michail Boelgakof]]. Baie skrywers is gevange geneem en vermoor.<ref>{{harvnb|Rayfield|2004|pp=317–320}}</ref> Ná die Chroestsjof-ontdooiing van die laat 1950's en vroeë 1960's het sensuur verslap. In dié tyd het ’n kenmerkende Sowjetkultuur ontwikkel wat gekenmerk is deur ’n konformistiese openbare lewe en ’n intense fokus op persoonlike lewe. ’n Groter eksperimentering met kunsvorme was weer toelaatbaar, met die gevolg dat meer gesofistikeerde en subtiel kritieke werk geskep is. Die regering se klem op sosialistiese realisme het afgeneem. ’n Ondergrondse andersdenkende letterkunde, bekend as [[samizdat]], het in dié tyd ontwikkel. In [[argitektuur]] het die Chroesjtsjof-era gefokus op funksionele ontwerp eerder as die hoogs dekoratiewe styl van Stalin se tyd. In die tweede helfte van die 1980's het Gorbatsjof se beleide perestroika en glasnost die vryheid van uitdrukking dwarsdeur die Sowjetunie aansienlik in die media uitgebrei.<ref>{{cite encyclopedia|title=Gorbachev, Mikhail|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|date=2 October 2007|url=http://www.britannica.com/eb/article-9037405&gt|quotation="Under his new policy of glasnost ("openness"), a major cultural thaw took place: freedoms of expression and of information were significantly expanded; the press and broadcasting were allowed unprecedented candour in their reportage and criticism; and the country's legacy of Stalinist totalitarian rule was eventually completely repudiated by the government."|accessdate=1 Desember 2017}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" |+ {{Teksgrootte|120%|'''Vakansiedae'''}} |- style="background:#efefef;" ! Datum !! Afrikaanse naam !! Plaaslike naam !! Opmerkings |- | [[1&nbsp;Januarie]] || [[Nuwejaarsdag]] | Новый Год | Seker die grootste viering van die jaar. Die meeste van die tradisies van [[Kersfees]], wat deur Stalin verbied is, soos [[Djed Moroz]] (Kersvader) en ’n feesboom is na Nuwejaar geskuif en word vandag steeds daarmee verbind. |- | [[23&nbsp;Februarie]] || Dag van die Weermag en Vloot | День Советской Армии и Военно-Морского Флота | Die stigting van die [[Rooi Leër]], [[1918]] |- | [[8&nbsp;Maart]] || Internasionale Vrouedag | Международный Женский День | &nbsp; |- | [[12&nbsp;April]] || Ruimtevaardersdag | День космонавтики | Die dag in 1961 waarop Joeri Gagarin die eerste mens in die ruimte geword het |- | [[1&nbsp;Mei]] || Internasionale Werkersdag | Первое Мая - День Солидарности Трудящихся | &nbsp; |- | [[9&nbsp;Mei]] || Oorwinningsdag | День Победы | Oorgawe van Nazi-Duitsland, [[1945]] |- | [[7&nbsp;Oktober]] || Dag van die USSR-grondwet | День Конституции СССР | Aanvaarding van die 1977-grondwet; tussen 1936 en 1977 gevier op [[5 Desember]], ná die 1936-grondwet |- | [[7&nbsp;November]]&nbsp;- [[8 November|8&nbsp;November]] | Viering van die [[Russiese Rewolusie (1917)|Oktober-rewolusie]], 1917 | Годовщина Великой Октябрьской социалистической революции | |} == Sport == [[Lêer:RIAN archive 487039 Opening ceremony of the 1980 Olympic Games.jpg|duimnael|Openingseremonie van die [[Olimpiese Somerspele]] 1980 in [[Moskou]]]] In sport was die [[Sowjetse nasionale sokkerspan]] een van die sterkste mededingende spanne. Dit het sewe keer aan die [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi deelgeneem en een keer die vierde plek behaal (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]]). Vir die [[UEFA Europa-beker]] kon die Sowjetunie ses keer kwalifiseer en dit het die heel eerste toernooi, in [[1960]], gewen. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1956]] in [[Melbourne]] kon die Sowjetse nasionale sokkerspan die goue medalje verower. Die land se eerste sportkoerant, ''Sowetski Sport'', is op 20 Julie 1924 in Moskou gestig. Die Sowjetse Olimpiese Komitee is op 21 April 1951 gestig en die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] (IOK) het dit op 7 Mei 1951 erken. Sowjetatlete se eerste Olimpiese Spele was in 1952 in [[Helsinki]]. Moskou, die destydse hoofstad van die Sowjetunie en die [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFSR]], het die [[Olimpiese Somerspele 1980]] gehuisves, wat deur talle, veral Westerse lande geboikot is. Die staatgeborgde "voltydse amateuratlete" van die [[Oosblok]]lande het gehelp om die ideologie van ware amateurs in die wiele te ry omdat dit die amateurs van die Weste wat hulleself gefinansier het, ’n agterstand gegee het. Die USSR het sportspanne ingeskryf wat in naam studente, soldate of beroepslui was, maar in werklikheid het die staat baie van hierdie mededingers betaal om voltyds te oefen.<ref>{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,976117-1,00.html|title=Traditions Pro Vs. Amateur|author=Benjamin, Daniel|magazine=Time|accessdate=18 Maart 2009|date=27 Julie 1992|archive-url=https://web.archive.org/web/20090902183140/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,976117-1,00.html|archive-date=2 September 2009|df=dmy-all}}</ref> Tog het die IOK gehou by die tradisionele reëls rakende amateursport.<ref>{{cite journal|last=Schantz|first=Otto|title=The Olympic Ideal and the Winter Games Attitudes Towards the Olympic Winter Games in Olympic Discourses—from Coubertin to Samaranch|publisher=Comité International Pierre De Coubertin|url=http://www.coubertin.ch/pdf/schantz.pdf|accessdate=13 September 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130505052232/http://www.coubertin.ch/pdf/schantz.pdf|archivedate=5 Mei 2013|df=}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie == {{refbegin|3}} * {{cite book |last1=Ambler |first1=John |last2=Shaw |first2=Denis J.B. |last3=Symons |first3=Leslie |title=Soviet and East European Transport Problems |publisher=Taylor & Francis |year=1985 |url=https://books.google.com/books?id=Rpg9AAAAIAAJ |isbn=978-0-7099-0557-8 }} * {{cite book |last=Comrie |first=Bernard |title=The Languages of the Soviet Union |publisher=Cambridge University Press (CUP) Archive |year=1981 |url=https://archive.org/details/languagesofsovie0000comr |url-access=registration |isbn=978-0-521-29877-3 }} * {{cite book |last1=Davies |first1=Robert |last2=Wheatcroft |first2=Stephen |title=The Industrialisation of Soviet Russia Volume 5: The Years of Hunger: Soviet Agriculture 1931–1933 |url=http://www.palgrave.com/us/book/9780333311073 |year=2004 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-230-23855-8 }} * {{cite book |title=The Life of Lenin |last=Fischer |first=Louis |year=1964 |publisher=Weidenfeld and Nicolson |location=Londen}} * {{cite web |last1=Fischer |first1=Stanley |last2=Easterly |first2=William |title=The Soviet Economic Decline, Historical and Republican Data |publisher=World Bank |year=1994 |url=http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/IW3P/IB/1994/04/01/000009265_3961006063138/Rendered/PDF/multi0page.pdf |access-date=23 October 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301162126/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/IW3P/IB/1994/04/01/000009265_3961006063138/Rendered/PDF/multi0page.pdf |archive-date=1 March 2011 |url-status=live }} * {{cite book |last=Goldstein |first=Erik |date=2013 |title=The First World War Peace Settlements, 1919–1925 |location=Londen |publisher=Routledge |isbn=978-1-31-7883-678}} * {{cite book |last=Janz |first=Denis |title=World Christianity and Marxism |location=New York |publisher=Oxford University Press |year=1998 |url=https://books.google.com/books?id=EUVwrcnXwBsC |isbn=978-0-19-511944-2 }} * {{cite book |last=Lane |first=David Stuart |title=Soviet Society under Perestroika |publisher=Routledge |year=1992 |url=https://books.google.com/books?id=rcXafOqyxgQC |isbn=978-0-415-07600-5 }} * {{cite book |last=Lee |first=Stephen J. |year=2003 |title=Lenin and Revolutionary Russia |location=Londen |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28718-0}} * {{cite book |last=Leggett |first=George |title=The Cheka: Lenin's Political Police |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |year=1981 |isbn=978-0-19-822552-2 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/chekaleninspolit0000legg }} * {{cite book |title=Lenin's Last Struggle |last=Lewin |first=Moshe |year=1969 |publisher=Faber and Faber |location=Londen |translator-last=Sheridan Smith |translator-first=A.M.}} * {{cite book |last1=Pons |first1=Silvio |last2=Service |first2=Robert|title=A Dictionary of 20th-Century Communism |publisher=Princeton University Press |year=2010 |isbn=978-1-4008-3452-5}} * {{cite book |last=Rayfield |first=Donald |title=Stalin and His Hangmen: An Authoritative Portrait of a Tyrant and Those Who Served Him |publisher=Viking Press |year=2004 |isbn=978-0-375-75771-6 }} * {{cite book|last=Read |first=Christopher |title=From Tsar to Soviets |publisher=Taylor & Francis |year=2005 |isbn=978-1-135-36625-4}} * {{Cite book |last=Ryan |first=James |year=2012 |title=Lenin's Terror: The Ideological Origins of Early Soviet State Violence |location=Londen |publisher=Routledge |isbn=978-1138815681 |url=https://books.google.com/books?id=XJ6LAgAAQBAJ }} * {{cite book |title=Lenin: A Biography |last=Service |first=Robert|year=2000 |publisher=Macmillan |location=Londen |isbn=978-0-333-72625-9}} * {{cite book|last=Service|first=Robert|title=A History of Modern Russia from Nicholas II to Vladimir Putin |publisher=Harvard University Press |year=2005|isbn=978-0-674-01801-3}} * {{cite book |last=Simon |first=Gerard |title=Church, State, and Opposition in the U.S.S.R |location=Berkeley and Los Angeles |publisher=University of California Press |year=1974 |url=https://books.google.com/books?id=sTLc8H3b4vUC |isbn=978-0-520-02612-4 }} * {{cite book |title=Lenin: Life and Legacy |last=Volkogonov |first=Dmitri |year=1994 |translator-last=Shukman |translator-first=Harold |publisher=HarperCollins |location=Londen |isbn=978-0-00-255123-6}} * {{cite book |title=Lenin: The Practice and Theory of Revolution |last=White |first=James D. |year=2001 |series=European History in Perspective |publisher=Palgrave |location=Basingstoke, Engeland |isbn=978-0-333-72157-5}} * {{cite book |last=Wilson |first=David |title=The Demand for Energy in the Soviet Union |publisher=Taylor & Francis |year=1983 |url=https://books.google.com/books?id=1qgOAAAAQAAJ |isbn=978-0-7099-2704-4 }} * {{cite journal |url=http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |title=The Scale and Nature of German and Soviet Repression and Mass Killings, 1930–45 |last=Wheatcroft |first=Stephen |year=1996 |volume=48 |issue=8 |pages=1319–1353 |journal=Europe-Asia Studies |jstor=152781 |doi=10.1080/09668139608412415 |access-date=18 September 2023 |archive-date=17 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717103830/http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf |url-status=dead }} * {{cite book|last=Mccauley |first=Martin |title=The Rise and Fall of the Soviet Union |publisher=Taylor & Francis |year=2014 |isbn=978-1-317-86783-8}} {{refend}} == Skakels == * {{ru}} [http://www.maps-world.ru/usssr.htm Kaart van die USSR, grense, republieke en die grondgebied van die USSR] {{CommonsKategorie-inlyn|Soviet Union|Sowjetunie}} {{Wikt-inlyn|Sowjetunie}} {{vertaaluit| taalafk = en| il = Soviet Union}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Sowjetunie| ]] 30r0xoen8rne3kfd98nvifpdpeo3bbw 23 Mei 0 4320 2890947 2856070 2026-04-06T21:20:53Z ~2026-21281-87 205843 /* Geboortes */1958: Drew Carey, Amerikaanse acteur en komediant ("Price Is Right"). 2890947 wikitext text/x-wiki {{MeiKalender}} '''23 Mei''' is die 143ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (144ste in[[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 222 dae. == Gebeure == * [[1430]] – [[Johanna van Arkel]] word deur die [[Boergondië|Boergondiërs]] gevange geneem. * [[1474]] – [[Giuliano della Rovere]] (later [[Pous Julius II]]) word aartsbiskop van [[Avignon]]. * [[1498]] – Die hervormer Girolamo Savonarola word in [[Florence]] tereggestel. * [[1533]] – Die [[huwelik]] van [[Catharina van Aragon]] en [[Henry VIII van Engeland]] word nietig verklaar. * [[1555]] – [[Pous Paulus IV]] volg [[Pous Marcellus II]] op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[1568]] – Die [[Tagtigjarige Oorlog]] breek uit toe [[Nederland]]se rebelle onder leiding van Lodewyk van Nassau [[Friesland]] in die Slag van Heiligerlee binneval. * [[1697]] – Die [[Oosterland]] strand in [[Kaapstad]]. * [[1788]] – [[Suid-Carolina]] word die 8ste [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] van die [[Verenigde State]]. * [[1842]] – Die [[Beleg van Congella]] begin. * [[1844]] – [[Samuel Morse]] stuur die eerste [[telegram]] via sy elektriese [[telegraaf]]. * [[1895]] – Die [[Republiek van Formosa]] word gestig. * [[1934]] – Die [[VSA|Amerikaanse]] bankrowers [[Bonnie en Clyde]] word deur die polisie in 'n lokval gelei en doodgeskiet in Black Lake, [[Louisiana]]. * [[1949]] – Stigting van die [[Deutschland|Bondsrepubliek Duitsland]]. * [[1960]] – Die stadjie [[Hilo]], aan die ooskus van [[Hawaii]], word deur 'n [[aardbewing]] getref. * [[1969]] – [[Verenigde Koninkryk|Britse]] rockgroep, [[The Who]], stel die rockopera ''Tommy'' vry. * [[1995]] – Die [[Java (programmeertaal)|Java]]-[[programmeertaal]] word amptelik deur die ontwikkelaar James Gosling en sy kollegas aangekondig. * [[2007]] – [[Johanna Stoffels]], voormalige ANC-burgemeester van [[Saldanhabaai]] verslaan haar voormalige party in 'n tussenverkiesing op [[Hopefield]] en die raad word deur die opposisie oorgeneem. * [[2021]] – [[Irvette van Zyl]] stel 'n nuwe wêreldrekord op in 'n 50km wedloop in [[Gqeberha]] met 'n tyd van 3:07:26. == Geboortes == * [[1707]] – [[Carolus Linnaeus]], [[Swede|Sweedse]] dokter, plantkundige en bioloog († [[1778]]). * [[1827]] – Lord [[Henry Loch]], Britse goewerneur van die [[Kaapkolonie]] († [[1900]]). * [[1848]] – [[Otto Lilienthal]], Duitse lugvaartpionier († [[1896]]). * [[1888]] – [[Adriaan Roland Holst]], [[Nederlands]]e [[digter]] († [[1976]]). * [[1896]] – [[Felix Steiner]], [[Duitsland|Duitse]] generaal († [[1966]]). * [[1910]] – [[Artie Shaw]], Amerikaanse jazzmusikant en -komponis († [[2004]]) * [[1923]] – [[Alicia de Larrocha]], [[Spanje|Spaanse]] [[pianis]] en [[komponis]] († [[2009]]). * [[1926]] – [[Joe Slovo]], Suid-Afrikaanse politikus, leier van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] en lid van die [[African National Congress|ANC]] († [[1995]]). * [[1929]] – [[Joe Modise]], Suid-Afrikaanse ANC-politikus en kabinetsminster († [[2001]]). * [[1933]] – [[Joan Collins]], [[Engeland|Engelse]] [[aktrise]] en rolprentvervaardiger. * [[1935]] – [[Francois van Heyningen]], Suid-Afrikaanse akteur, sanger, skrywer en radio-omroeper († [[2015]]). * [[1939]] – [[Evelyn Dalberg]], Suid-Afrikaanse operasangeres († [[2025]]). * [[1949]] – [[Estian Calitz]], Suid-Afrikaanse ekonoom en emeritus professor van die Universiteit Stellenbosch. * [[1950]] – [[Martin McGuinness]], Noord-Ierse republikeinse politikus († [[2017]]). * [[1958]] - Drew Carey, Amerikaanse acteur en komediant. * [[1969]] – [[Kobie van Rensburg]], Suid-Afrikaanse tenoor en operadirekteur. * [[1972]] – [[Rubens Barrichello]], [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Formule Een]]-renjaer. == Sterftes == * [[230]] – [[Pous Urbanus I]], sewentiende pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* onbekend). * [[1423]] – [[Teenpous Benedictus XIII]] (* [[1328]]). * [[1498]] – [[Girolamo Savonarola]], Florentynse Dominikaanse hervormer (* [[1452]]). * [[1699]] – [[Abadin Tadia Tjoessoep]], Indonesiese Moslem van adellike afkoms wat [[Islam]] aan die [[Kaapkolonie|Kaap]] gevestig het (* [[1626]]). * [[1838]] – [[Jan Willem Janssens]], laaste [[Nederland]]se goewerneur van die Kaap (* [[1762]]). * [[1857]] – [[Augustin Louis Cauchy]], Franse wis- en natuurkundige (* [[1789]]). * [[1906]] – [[Henrik Ibsen]], Noorse dramaturg en kritikus (* [[1828]]). * [[1926]] – [[Hans von Koessler]], Duitse komponis, dirigent en musiekonderwyser (* [[1853]]). * [[1944]] – [[Grete Berger]], [[Duitsland|Duitse]] aktrise (* [[1883]]). * [[1992]] – [[Joyce Barker]], Suid-Afrikaanse sopraan (* [[1931]]). * [[2017]] – [[Roger Moore]], Engelse akteur (* [[1927]]). * [[2021]] – [[Lorrae Desmond]], [[Australië|Australiese]] aktrise (* [[1929]]). == Vakansiedae == {{commonskat|23 May}} [[Kategorie:Mei]] lydcuhe6ygi39nmi24d7ulqaww4hf0r Wikipedia:Geselshoekie 4 5209 2890648 2890453 2026-04-06T13:22:07Z Jcb 223 /* Check Wikipedia hulpmiddel */ Antwoord 2890648 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]<!-- [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) :::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC) == Check Wikipedia hulpmiddel == Ken jy [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project hierdie hulpmiddel] om sintaksfoute van Wikipedia te verwyder? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 19:51, 5 April 2026 (UTC) : {{ping|Jcb}}, nee ek ken dit nie. Kom ons kyk wat die ander manne sê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 5 April 2026 (UTC) ::Eerste keer wat ek dit sien. Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:29, 5 April 2026 (UTC) :::: {{ping|Jcb}} hoe gereeld word die lyste opdateer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 6 April 2026 (UTC) :::::Een keer per maand. As jy 'n fout regstel, kan jy dit van die lys verwyder deur op 'done' te klik. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:22, 6 April 2026 (UTC) 4zhalypfc1phkdismpjqt22oc12j4k2 2890935 2890648 2026-04-06T20:52:32Z Jcb 223 /* Wysigingsversoek beveiligde bladsy */ nuwe afdeling 2890935 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]<!-- [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) :::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC) == Check Wikipedia hulpmiddel == Ken jy [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project hierdie hulpmiddel] om sintaksfoute van Wikipedia te verwyder? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 19:51, 5 April 2026 (UTC) : {{ping|Jcb}}, nee ek ken dit nie. Kom ons kyk wat die ander manne sê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 5 April 2026 (UTC) ::Eerste keer wat ek dit sien. Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:29, 5 April 2026 (UTC) :::: {{ping|Jcb}} hoe gereeld word die lyste opdateer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 6 April 2026 (UTC) :::::Een keer per maand. As jy 'n fout regstel, kan jy dit van die lys verwyder deur op 'done' te klik. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:22, 6 April 2026 (UTC) == Wysigingsversoek beveiligde bladsy == Kan 'n administrateur op [[Tuisblad]] ''<nowiki>"{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=purge}}"</nowiki>'' vervang met ''<nowiki>"{{localurl:Tuisblad|action=purge}}"</nowiki>'' ? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:52, 6 April 2026 (UTC) mldij9y09nwfzbbx90j7xv0ifnvpff0 2890943 2890935 2026-04-06T21:15:27Z SpesBona 2720 /* Wysigingsversoek beveiligde bladsy */ uitgevoer 2890943 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]<!-- [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) :::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC) == Check Wikipedia hulpmiddel == Ken jy [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project hierdie hulpmiddel] om sintaksfoute van Wikipedia te verwyder? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 19:51, 5 April 2026 (UTC) : {{ping|Jcb}}, nee ek ken dit nie. Kom ons kyk wat die ander manne sê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 5 April 2026 (UTC) ::Eerste keer wat ek dit sien. Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:29, 5 April 2026 (UTC) :::: {{ping|Jcb}} hoe gereeld word die lyste opdateer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 6 April 2026 (UTC) :::::Een keer per maand. As jy 'n fout regstel, kan jy dit van die lys verwyder deur op 'done' te klik. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:22, 6 April 2026 (UTC) == Wysigingsversoek beveiligde bladsy == Kan 'n administrateur op [[Tuisblad]] ''<nowiki>"{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=purge}}"</nowiki>'' vervang met ''<nowiki>"{{localurl:Tuisblad|action=purge}}"</nowiki>'' ? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:52, 6 April 2026 (UTC) :{{Ping|Jcb}} {{uitgevoer}} en getoets. Dit werk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 6 April 2026 (UTC) aursylyhj5klwcd7j8cv9z5sr34o08r 2890952 2890943 2026-04-06T21:52:46Z Jcb 223 /* Wysigingsversoek beveiligde bladsy */ Antwoord 2890952 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]<!-- [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) :::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC) == Check Wikipedia hulpmiddel == Ken jy [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project hierdie hulpmiddel] om sintaksfoute van Wikipedia te verwyder? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 19:51, 5 April 2026 (UTC) : {{ping|Jcb}}, nee ek ken dit nie. Kom ons kyk wat die ander manne sê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 5 April 2026 (UTC) ::Eerste keer wat ek dit sien. Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:29, 5 April 2026 (UTC) :::: {{ping|Jcb}} hoe gereeld word die lyste opdateer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 6 April 2026 (UTC) :::::Een keer per maand. As jy 'n fout regstel, kan jy dit van die lys verwyder deur op 'done' te klik. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:22, 6 April 2026 (UTC) == Wysigingsversoek beveiligde bladsy == Kan 'n administrateur op [[Tuisblad]] ''<nowiki>"{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=purge}}"</nowiki>'' vervang met ''<nowiki>"{{localurl:Tuisblad|action=purge}}"</nowiki>'' ? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:52, 6 April 2026 (UTC) :{{Ping|Jcb}} {{uitgevoer}} en getoets. Dit werk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 6 April 2026 (UTC) ::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:52, 6 April 2026 (UTC) r5gao0ugmsxunm3gi1z6b8c633na690 Histologie 0 5399 2890682 2861886 2026-04-06T15:28:58Z Jcb 223 2890682 wikitext text/x-wiki Die '''histologie''' of weefselleer bestudeer die struktuur en funksie van lewende weefsel. Die belangrikste tegniese hulpmiddel wat in die histologie gebruik word, is die [[mikroskoop]] en die elektronmikroskoop. Voordat die weefsel mikroskopies ondersoek kan word, moet dit eers bewerk word. Met behulp van spesiale fikseer- en kleurmetodes is dit deesdae moontlik om selfs die fynste besonderhede waar te neem. Hoewel die terme mikroskopiese [[anatomie]] en histologie (weefselleer) dikwels sinoniem gebruik word, is daar tog 'n verskil. Die mikroskopiese anatomie bestudeer uitsluitlik die vorm en bou van die weefsels waaruit lewende wesens bestaan. Die histologie bestudeer daarbenewens ook die funksie van die weefsel. Baie histologiese studies is in werklikheid 'n kombinasie van anatomie en fisiologie op mikroskopiese vlak. Die term [[weefsel]] is afkomstig van die Franse anatoom Buchat, wat in die 18e eeu geleef het. Buchat het ontdek dat die verskillende dele van die dierlike en die menslike liggaam opgebou is uit verskillende lae of selstrukture. Die selle van ʼn bepaalde weefselsoort het altyd dieselfde vorm en funksie. So kan onderskei word tussen dekweefsel, [[spierweefsel]], klierweefsel, [[steunweefsel]] en senuweeweefsel. Dus kan alle organe geklassifiseer word op grond van die weefsel waaruit hulle bestaan as onder meer kliere, steunorgane, ensovoorts. == Histologiese tegnieke == Die meeste organe en weefsel is te dik om sonder meer onder die mikroskoop ondersoek te word. Die studie van weefsel is dus aanvanklik beperk tot die ondersoek van dun membraanstrukture of skraapsels (smere) van organe. Dit was egter nie lank voordat tegnieke ontwikkel is om organe en weefsel te bewaar en dit in dun lagies (of snitte) te sny nie. Met die uitvinding van die mikrotoom is groot vooruitgang gemaak omdat hierdie instrument daartoe in staat is om lagies te sny wat enkele duisendstes van 'n millimeter dik is. [[File:Histology (1).jpg|duimnael|regs|255px|<center> Histologie (1950) </center>]] Voordat sulke snitte gemaak kan word, moet die weefsel wat ondersoek moet word, eers bewerk word. Die weefsel word gefikseer (gebind) deur dit in vloeibare [[stikstof]] te bevries of deur dit met ʼn fikseermiddel soos formalien, [[alkohol]] of kaliumbikarbonaat te behandel. Gevriesde weefsel kan onmiddellik gesny word (vriessnitte). As die weefsel egter met alkohol of ʼn ander fikseermiddel behandel is, word die weefsel eers in [[etanol]] gedehidreer en daarna in verhitte vloeibare paraffienwas of in selloïdien ingebed. Sodra die paraffienwas gestol het, is die weefsel gereed om gesny te word. Die snitte, wat in dikte van 3 tot 10 ʮ = (1ʮ  = 'n duisendste van ʼn millimeter (1 [[mikron]])) kan wissel, word met behulp van 'n kwassie op 'n glasplaatjie gemonteer. In spesiale gevalle word die snitte sonder kleuring bestudeer, maar in die meeste gevalle word die snitte gekleur omdat die kontras tussen die verskillende selle en selonderdele gewoonlik baie klein is. Die kleurstowwe wat in die kleuringsproses gebruik word, sal bepaal word deur die aard van die weefselondersoek. Basiese kleurstowwe soos hematoksilien werk veral in op die suur bestanddele in die selkern. Deur suur kleurstowwe, soos eosien, word die basiese eiwitte in die protoplasma sigbaar. Na kleuring word die plaatjie in ʼn vloeistof met omtrent dieselfde [[brekingsindeks]] as glas gedompel. Die snit word met 'n dekglasie bedek en kan nou onder die mikroskoop ondersoek word. Sulke snitte kan bewaar word deur die dekglasies met behulp van 'n deursigtige kleefstof (in die meeste gevalle Kanada-balsem of [[Entellan]]) oor die snit te monteer. Hierdie middel voorkom uitdroging en beskadiging van die snit. == Elektronmikroskopiese snitte == Met die voorbereiding van snitte vir elektronmikroskopiese ondersoek word daar anders te werk gegaan. Die snitte moet so dun wees dat elektronstrale daardeur kan dring. Die weefsel wat ondersoek moet word, word meestal met glutaraldehied gefikseer. Na fiksering word die weefsel gewoonlik aan 1 tot 2 % osmiumtetroksied blootgestel (dit werk as 'n bykomende fikseermiddel). In [[elektronmikroskopie]] speel fiksering 'n baie belangrike rol omdat die snitte so dun is dat die weefsel se normale ultrastruktuur maklik vernietig kan word. Hierna word die weefsel in ʼn epoksie resien of [[hars]] ingebed en met behulp van glasmesse in ʼn ultramikrotoom in snitte van 0,2-0,4 ʮ gesny. 'n Glasmes is 'n stuk glas wat op 'n bepaalde manier gebreek word en waarvan die breukvlak as snyvlak funksioneer. Die snitte word in [[water]] opgevang en dan geplaas op koperplaatjies wat van baie klein openinge voorsien is. Die koperplaatjies is met 'n lagie Formvar-plastiek of [[koolstof]] bedek en die snit rus hierop. Met die elektronmikroskoop kan baie meer detail waargeneem word as met die gewone ligmikroskoop. Kleur kan egter nie met die elektronmikroskoop waargeneem word nie en daarom is dit onnodig dat die snitte gekleur word. Die term kleuring word egter wel in elektronmikroskopie gebruik om aan te dui dat meer kontras in die beeld verkry kan word deur dit in agentia soos osmiumtetroksied, loodsitraat en uranielasetaat te dompel. Die osmiumtetroksied word gewoonlik as 'n bykomende fikseermiddel gebruik en verseker daarbenewens voldoende kontras. == Histochemie en outoradiografie == Benewens bogenoemde ondersoeke word baie navorsing ook gedoen om die ligging van stowwe wat vir lewende selle noodsaaklik is, soos nukleïensure en [[ensiem]]e, in die weefsel te bepaal. Navorsing op hierdie gebied, wat as histochemie bekend staan, word sowel onder die ligmikroskoop as onder die elektronmikroskoop gedoen. Een tegniek is om die snit met spesifieke chemiese middels te laat reageer, waardeur die ligging van ʼn bepaalde verbinding afgelei kan word van 'n gekleurde vlek op die snit. Nog 'n metode wat gebruik word, is outoradiografie. Die stof wat in die sel opgespoor moet word, word eers deur middel van 'n radioaktiewe opspoormiddel "gemerk" en die snit word dan met 'n radiosensitiewe emulsie bedek. Die ligging van die gemerkte stof kan so opgespoor word. Dit is ook moontlik om die aanwesigheid van sekere stowwe deur immunologiese metodes aan te toon. Met behulp van teenliggaampies wat aan fluoresserende kleurstowwe gekoppel word, word die selbestanddele wat daarvoor gevoelig is, opgespoor. Hierdie uitgebreide histologiese tegnieke het daartoe aanleiding gegee dat die mens se insig in baie siektes geweldig uitgebrei het. Veral op die gebied van die patologiese anatomie is die vergelyking tussen siek en gesonde weefsel deur middel van histologiese metodes baie belangrik om 'n bepaalde simptoom te kan identifiseer. == Verwysings == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409524}} band {{CommonsKategorie|Histology}} [[Kategorie:Biologie]] [[Kategorie:Gespesialiseerde geneeskunde]] dvb7oaqct8uervgqoj19t1wjmhth4fq Calvados (département) 0 7218 2890669 1868774 2026-04-06T14:34:12Z Jcb 223 /* Eksterne skakels */ 2890669 wikitext text/x-wiki {{Franse département | logo= | département=Calvados (14) | gewes=[[Normandië]] | Prefektuur=[[Caen]] | Onderprefekture=[[Bayeux]],<br /> [[Lisieux]],<br /> [[Vire]] | bevolking= 664 000 | DatBev=2005 | digtheid=120 | opvl=5&nbsp;548 | arr=4 | canton=49 | mun=705 | president=[[Anne d'Ornano]] | ligging=[[Lêer:Calvados-Position.png|250px|Ligging van Calvados in Frankryk]] }} Die [[département]] '''Calvados''' ([[Normandië]], Noord-[[Frankryk]]) is tydens die [[Franse Rewolusie]] op [[4 Maart]] [[1790]] gestig. Dit is vandag 'n deel van die région Basse-Normandie, met 'n oppervlakte van 5&nbsp;548&nbsp;km² en 648&nbsp;000 inwoners ([[1999]]). Die département kry sy Spaanse naam van die skip "El Salvador" wat as deel van die [[Spaanse Armada]] na [[Engeland]] gestuur is. In [[1588]] vergaan die skip aan die rotsagtige Normandiese kus. Die volkstaal het van die naam "Calvador" gemaak en eers die rotse, later die kusgebied en uiteindelik ook die département die naam "Calvados" gegee. Ook die Normandiese brandewyn wat van [[sider]] gebrand word kry die naam [[Calvados]]. Die Calvados word hier puur as ''trou Normand'' of as ''pommeau'' (met appelsap) gedrink. Die inheemse fynproewers flambeer ook graag hulle appeltert met 'n glasie ''Calvados''. [[Frankryk]] het meer as 350 kaassoorte, en drie beroemdes, die [[Camembert]], die Livarot en die Pont l'Evêque is spesialiteite van die département Calvados. == Besienswaardighede == [[Lêer:Vieuxbassin1.jpg|duimnael|links|170px|Le Vieux Bassin in [[Honfleur]]]] Die département Calvados beskik oor die bekendste seebad van die Normandiese kus, [[Deauville]]. Langs sy kus met die sandstrande van die Côte de Nacre en die Côte Fleurie lê ook die ander vakansieoorde soos Courseulles-sur-Mer, Saint-Aubin-sur-Mer, [[Honfleur]], Cabourg en Trouville. Die kusgebied van Calvados met sy sterk [[getye]] is geskik vir alle soorte watersport. Die département spog met een van die langste kabelhangbrûe in Europa, die [[Pont de Normandie]]. Die brug met sy elegante pilare verbind Honfleur met [[Le Havre]]. [[Lêer:Chato porte des champs.jpg|duimnael|regs|250px|Die [[Kasteel]] van die stad Caen (Calvados)]] [[Bayeux]] het 'n aantal bekende musea. In hierdie stad word die [[Tapyt van Bayeux]] uit die [[11de eeu]] bewaar. Die Museum Baron Gérard vertoon skilderye, meubels, [[porselein]] en kantwerk uit Bayeux. Die Museum ter Nagedagtenis van die Slag van Normandië laat nog eens die bevryding van Frankryk in [[1944]] herleef. Vir die toeris en ander belangstellendes is die ''Route du Cidre'' (Siderroete), ''Route de la Suisse Normande'' (Roete van die Normandiese [[Switserland]]) en die ''Route des Fromages'' (Kaasroete) aangewys wat alle besienswaardighede rondom sider, natuurskoon en kaas met mekaar verbind. == Administratiewe verdeling == {| class="wikitable" |----- style="background:#efefef;" ! Arrondissement ! Bevolking<br />(1999) ! Oppervlakte<br />(vk km) ! Bevolkingsdigtheid ! Kantons ! Munisipaliteite |----- ALIGN="right" | ALIGN="left" | [[Bayeux (Arrondissement)|Bayeux]] | 63&nbsp;022 || 952 || 66 || 6 || 126 |----- ALIGN="right" | ALIGN="left" | [[Caen (Arrondissement)|Caen]] | 389&nbsp;973 || 1&nbsp;990 || 196 || 24 || 287 |----- ALIGN="right" | ALIGN="left" | [[Lisieux (Arrondissement)|Lisieux]] | 140&nbsp;504 || 1&nbsp;650 || 85 || 13 || 204 |----- ALIGN="right" | ALIGN="left" | [[Vire (Arrondissement)|Vire]] |54&nbsp;886 || 956 || 57 || 6 || 88 |} == Eksterne skakels == * [https://www.calvados.fr/ amptelike webwerf van die departement] {{Départements van Frankryk}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Calvados}} [[Kategorie:Departemente in Normandië]] 8l1124epzc7oqx95l8d76hthsf5j94h Nigerië 0 7776 2890859 2887800 2026-04-06T19:00:38Z SpesBona 2720 /* Sport */ + skakel 2890859 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Federale Republiek Nigerië |volle_naam = <small>''Federal Republic of Nigeria'' ([[Engels]])<br />''Jamhuriyar Taraiyar Nijeriya'' ([[Hausa]])<br />''Ọ̀hàńjíkọ̀ Ọ̀hànézè Naìjíríyà'' ([[Igbo]])<br />''Orílẹ̀-èdè Olómìniira Aláàpapọ̀ Nàìjíríà'' ([[Joroeba]])</small> |algemene_naam = Nigerië |beeld_vlag = Flag of Nigeria.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Nigeria.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Location Nigeria AU Africa.svg |leuse = <br />''Unity and Faith, Peace and Progress''<br /><small>''(Engels vir: "Eenheid en vertroue, vrede en vooruitgang")''</small> |volkslied = ''[[Nigeria, We Hail Thee]]''<br /><small>''(Engels vir: "Nigerië, ons salueer jou")''</small><br /><center>[[Lêer:Nigeria We Hail Thee.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]]<br /><small>'''Nasionale tale''': [[Hausa]], [[Igbo]] en [[Joroeba]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://wipolex.wipo.int/en/text/179202 |title=Constitution of the Federal Republic of Nigeria 1999 |publisher=WIPO |accessdate=27 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324072901/https://wipolex.wipo.int/en/text/179202 |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref></small> |hoofstad = [[Abuja]] {{Koördinate|9|4|N|7|29|O}} |latd = 9 |latm = 4 |latNS = N |longd = 7 |longm = 29 |longEW = O |grootste_stad = [[Lagos]] {{Koördinate|6|27|N|3|23|O}} |regeringsvorm = Federale presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Adjunkpresident]] |leiername = [[Bola Tinubu]]<br />[[Kashim Shettima]] |oppervlak_rang = 33<sup>ste</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 923&nbsp;768<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/|title=Nigeria|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=9 April 2025|archive-date= 9 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 356&nbsp;669 |persent_water = 1,4 |bevolking_skatting = 236&nbsp;747&nbsp;130<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 6<sup>de</sup> |bevolking_sensus = 140&nbsp;431&nbsp;790 |bevolking_sensus_jaar = 2006 |bevolkingsdigtheid = 256 |bevolkingsdigtheidmi² = 663,8 |bevolkingsdigtheidrang = 42<sup>ste</sup> |BBP_PPP = $1&nbsp;565&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=694,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Nigeria |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2024 |accessdate=9 April 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 27<sup>ste</sup> |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $6&nbsp;706<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 142<sup>ste</sup> |BBP = $194,955&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 53<sup>ste</sup> |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $835<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 167<sup>ste</sup> |onafhanklikheidstipe = • Noord-Nigeriese protektoraat<br />• Suid-Nigeriese protektoraat<br />• Vereniging van Suid-<br />en Noord-Nigerië<br />• Verklaar en erken<br />• Republiek<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van die [[Verenigde Koninkryk]]<br />[[1 Januarie]] [[1900]]<br />[[1 Januarie]] [[1900]]<br /><br />[[1 Januarie]] [[1914]]<br />[[1 Oktober]] [[1960]]<br />[[1 Oktober]] [[1963]]<br />[[29 Mei]] [[1999]] |MOI = {{wins}} 0,548<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=9 April 2025}}</ref> |MOI_rang = 161<sup>ste</sup> |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#990000|laag}} |Gini = 35,1<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=NG |title=Gini Index – Nigeria |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=9 April 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2018 |Gini_kategorie = {{kleur|#990000|hoog}} |geldeenheid = [[Nigeriese naira|Naira]] (₦) |geldeenheid_kode = NGN |land_kode = NG |tydsone = WAT |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+01:00|+1]] |internet_domein = [[.ng]] |skakelkode = 234 |voetskrif = }} '''Nigerië''' ([[Engels]]: ''Nigeria'', [naɪˈdʒɪəriə], {{Audio|En-us-Nigeria.ogg|luister}}; [[Hausa]]: ''Nijeriya''; [[Igbo]]: ''Naijiria''; [[Joroeba]]: ''Nàìjíríà''), amptelik die '''Federale Republiek Nigerië''' (Engels: ''Federal Republic of Nigeria''; Hausa: ''Jamhuriyar Taraiyar Najeriya''; Igbo: ''Ọ̀hàńjíkọ̀ Ọ̀hànézè Naìjíríyà''; Joroeba: ''Orílẹ̀-èdè Olómìniira Àpapọ̀ Nàìjíríà''), is 'n federale presidensiële grondwetlike [[republiek]] geleë in [[Wes-Afrika]], aangrensend aan [[Benin]] in die weste, [[Tsjad]] en [[Kameroen]] in die ooste, en [[Niger]] in die noorde. Sy kus is in die suide aan die [[Golf van Guinee]] in die [[Atlantiese Oseaan]] geleë. Die land bestaan uit 36 deelstate en die federale hoofkwartier is in die streek van die hoofstad, [[Abuja]]. Nigerië is amptelik 'n sekulêre land.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria |title=Nigerian Constitution |work=Nigeria Law |accessdate=17 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515002448/https://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Nigeriekaart.png|duimnael|links|Kaart van Nigerië]] [[Lêer:Nigeria Topography.png|duimnael|links|Topografiese kaart van Nigerië]] [[Lêer:Nigeria linguistical map 1979.svg|duimnael|links|Verspreiding van tale in Nigerië in 1979]] [[Lêer:Political map of Nigeria.svg|duimnael|links|Kaart van Nigerië, met deelstaatsgrense, stede en dorpe]] Die hedendaagse Nigerië het 'n geskiedenis van talle koninkryke en stamstate wat deur die millennia gekom en gegaan het. Die moderne land se oorsprong kom uit die Britse koloniale bewind van die 19de eeu, en die samesmelting van die Noord- en Suid-Nigeriese protektorate in 1914. Die Britte het administratiewe en wetlike strukture gevestig en die gebied onregstreeks deur kapteinskappe beheer. Nigerië het in 1960 'n formele onafhanklike federasie geword, en was daarna, vanaf 1967 tot 1970, in 'n [[burgeroorlog]] gedompel. Sedertdien het die regerings gereeld tussen demokraties verkose regerings en militêre diktature gewissel, totdat dit in 1999 'n stabiele demokrasie gekry het. Die presidensiële verkiesing in 2011 word as die redelikste vry en regverdige verkiesing tot dusver beskou.<ref name="New York">{{en}} {{cite news |last=Nossiter |first=Adam |title=Nigerians Vote in Presidential Election |url=http://www.nytimes.com/2011/04/17/world/africa/17nigeria.html?pagewanted=1&_r=1&hp |accessdate=17 April 2011 |newspaper=The New York Times |date=16 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824165122/https://www.nytimes.com/2011/04/17/world/africa/17nigeria.html?pagewanted=1 |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar word dikwels na Nigerië as die "Reus van Afrika" verwys, oor sy groot bevolking en ekonomie.<ref name="giant">{{en}} ''Nigeria: Giant of Africa,'' by Peter Holmes 1987</ref> Met 'n bevolking van sowat 205 miljoen is Nigerië die digsbevolkte land in [[Afrika]] en die sewende digsbevolkte land in die wêreld – volgens die [[lys van lande volgens bevolking]]. Nigerië het ook die jongste bevolking in die wêreld.<ref>{{en}} {{cite book|title=The CIAWorld Fact Book 2014|date=2013|publisher=Skyhorse Publishing, Inc|isbn=978-1-62636-073-0}}</ref><ref name="Profile">{{en}} {{cite journal|last=Library of Congress – Federal Research Division|title=Country profile: Nigeria|date=Julie 2008|page=9|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Nigeria.pdf|accessdate=28 Desember 2011}}</ref> Die land word ook as 'n multinasionale land gereken, met sy meer as 500 etniese groepe, waarvan die drie grootste, die [[Hausa (volk)|Hausa]], [[Igbo (volk)|Igbo]] en die [[Joroeba (volk)|Joroeba]] is. Die etniese groepe praat 500 verskillende tale, en word met 'n wye verskeidenheid van kulture vereenselwig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.pbs.org/newshour/updates/africa-jan-june07-ethnic_04-05/ |title=Ethnicity in Nigeria |publisher=PBS |date=5 April 2007 |accessdate=9 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006235712/http://www.pbs.org/newshour/updates/africa-jan-june07-ethnic_04-05/ |archive-date= 6 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.onlinenigeria.com/tribes/tribes.asp |title=Nigeria's Identifiable Ethnic Groups |publisher=OnlineNigeria |author=Otite, O. |accessdate=9 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820081636/https://www.onlinenigeria.com/tribes/tribes.asp |archive-date=20 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[amptelike taal]] is Engels, terwyl Hausa, Igbo en Joroeba as nasionale tale erken word en in die parlement gebruik mag word. Nigerië word rofweg verdeel in die helfte wat [[Christene]] is, wat merendeels in die suide van die land bly, en [[Moslem]]s in die noordelike streke. 'n Minderheid van die bevolking bedryf inheemse gelowe, soos die Igbo- en die Joroeba-boorlinge. Nigerië is sedert 2015 die wêreld se [[lys van lande volgens BBP (Koopkragpariteit)|20ste]] grootste ekonomie. Dit het [[Suid-Afrika]] in 2014 verbygesteek om Afrika se grootste ekonomie te word.<ref>{{en}} {{cite web |title=Nigeria becomes Africa's largest economy |url=http://www.aljazeera.com/news/africa/2014/04/nigeria-becomes-africa-largest-economy-20144618190520102.html |accessdate=5 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200409215414/https://www.aljazeera.com/news/africa/2014/04/nigeria-becomes-africa-largest-economy-20144618190520102.html |archive-date=9 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |title=Nigerian Economy Overtakes South Africa's on Rebased GDP |url=http://www.bloomberg.com/news/2014-04-06/nigerian-economy-overtakes-south-africa-s-on-rebased-gdp.html |accessdate=20 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150110130007/http://www.bloomberg.com/news/2014-04-06/nigerian-economy-overtakes-south-africa-s-on-rebased-gdp.html |archive-date=10 Januarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Nigerië word deur die [[Wêreldbank]] as 'n ontluikende mark beskou;<ref>{{en}} {{cite web |url=http://data.worldbank.org/country/nigeria |title=Nigeria |publisher=World Bank |accessdate=28 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516214840/https://data.worldbank.org/country/nigeria |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is geïdentifiseer as 'n streeksmag op die [[Afrika]]kontinent,<ref name="NigeriaTradesmark">{{en}} {{cite web |title=Nigeria is poised to become Africa's most powerful nation |url=http://www.trademarksa.org/news/nigeria-poised-become-africa-s-most-powerful-nation |accessdate=28 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303110039/https://www.trademarksa.org/news/nigeria-poised-become-africa-s-most-powerful-nation |archive-date=3 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |title=Nigeria |url=http://www.westafricagateway.org/west-africa/country-profiles/nigeria |accessdate=25 Augustus 2013 |publisher=West Africa Gateway |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211010207/https://www.westafricagateway.org/west-africa/country-profiles/nigeria |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |title=Nigeria |url=http://library.fes.de/pdf-files/bueros/nigeria/09372.pdf |accessdate=28 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819064141/http://library.fes.de/pdf-files/bueros/nigeria/09372.pdf |archive-date=19 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> 'n middelmag in internasionale aangeleenthede,<ref name="Cooper et al">{{en}} Andrew F. Cooper, Agata Antkiewicz and Timothy M. Shaw, 'Lessons from/for BRICSAM about South-North Relations at the Start of the 21st Century: Economic Size Trumps All Else?'</ref><ref>{{en}} Meltem Myftyler and Myberra Yyksel, 'Turkey: A Middle Power in the New Order', in ''Niche Diplomacy: Middle Powers After the Cold War'', edited by Andrew F. Cooper (London: Macmillan, 1997).</ref><ref name="Mace-Belanger">{{en}} Mace G, Belanger L (1999) [https://books.google.com/books?id=kZlDRD2vL6IC The Americas in Transition: The Contours of Regionalism] (bl. 153)</ref><ref name="Solomon">{{en}} Solomon S (1997) [http://www.issafrica.org/Pubs/Monographs/No13/Solomon.html South African Foreign Policy and Middle Power Leadership] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150426220103/http://www.issafrica.org/Pubs/Monographs/No13/Solomon.html |date=26 April 2015 }}, ''ISS''</ref> en is ook geïdentifiseer as 'n ontluikende wêreldmag.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bet.com/news/global/2011/07/20/nigeria-an-emerging-african-power.html |title=Nigeria, an Emerging African Power |publisher=BET |date=20 Julie 2011 |accessdate=27 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513060523/https://www.bet.com/news/global/2011/07/20/nigeria-an-emerging-african-power.html |archive-date=13 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://thestreetjournal.org/2014/01/mint-countries-nigeria-now-listed-among-emerging-world-economic-powers/ |title=MINT Countries: Nigeria Now Listed Among Emerging World Economic Powers! |publisher=The Street Journal |date=7 Januarie 2014 |accessdate=27 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513060455/http://thestreetjournal.org/2014/01/mint-countries-nigeria-now-listed-among-emerging-world-economic-powers/ |archive-date=13 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/news/magazine-25548060 |title=The Mint countries: Next economic giants? |publisher=[[BBC]] |date=6 Januarie 2014 |accessdate=27 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200514161551/https://www.bbc.com/news/magazine-25548060 |archive-date=14 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit word ook gelys as een van die "Volgende Elf" ekonomiese magte wat op die punt staan om een van die magtigste in die wêreld te word. Nigerië is 'n lidland van die [[Afrika-unie]], [[Britse Statebond]], [[Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrika-state]], [[OPUL]], [[Organisasie van Islamitiese Samewerking]] en die [[Verenigde Nasies]]. Die noordooste van die land is sedert 2002 deur sektariese geweld van [[Boko Haram]], 'n [[Islam]]itiese beweging, geteister wat daarop aandring dat die sekulêre stelsel afgeskaf en met [[sjaria]]-gebruike vervang word.<ref name="AJAN">{{en}} {{cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/africa/2011/12/20111224124241652788.html |title=Dozens killed in Nigeria clashes |publisher=Al Jazeera |date=24 Desember 2011 |accessdate=24 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518173928/https://www.aljazeera.com/news/africa/2011/12/20111224124241652788.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Olugbode">{{en}} {{cite news|url=http://allafrica.com/stories/201102030036.html|title=Nigeria: We Are Responsible for Borno Killings, Says Boko Haram|work=allAfrica.com|date=2 Februarie 2011|accessdate=31 Januarie 2012|last=Olugbode|first=Michael|quote=The sect in posters written in Hausa and pasted across the length and breadth of Maiduguri Wednesday morning signed by the Warriors of Jamaatu Ahlis Sunna Liddaawati Wal Jihad led by Imam Abu Muhammed Abubakar Bi Muhammed a .k .a Shehu claimed they embarked on the killings in Borno "in an effort to establish Sharia system of government in the country".}}</ref> President [[Goodluck Jonathan]] het in Mei 2014 gesê dat Boko Haram minstens 12&nbsp;000 mense doodgemaak en sowat 8&nbsp;000 vermink het.<ref name="17 Mei 2014">{{en}} {{cite web |url=http://www.premiumtimesng.com/news/160942-boko-haram-killed-12000-nigerians-plans-take-country-jonathan-says.html |title=Boko Haram has killed over 12,000 Nigerians, plans to take over country, Jonathan says – Premium Times Nigeria |publisher=Premiumtimesng.com |date=17 Mei 2014 |accessdate=4 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821192321/https://www.premiumtimesng.com/news/160942-boko-haram-killed-12000-nigerians-plans-take-country-jonathan-says.html |archive-date=21 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Terselfdertyd het die buurstate van Benin, Tsjad, Kameroen en Niger met Nigerië saamgespan in die stryd, nadat 276 skoolmeisies deur die groep ontvoer is en die aanvalle na al die aangrensende lande uitgebrei het.<ref name="AfricaUnited">{{en}} {{cite news|title=Boko Haram to be fought on all sides|url=http://www.nigeriannews.net/index.php/sid/222083321/scat/8db1f72cde37faf3/ht/Boko-Haram-to-be-fought-on-all-sides|accessdate=18 Mei 2014|publisher=Nigerian News.Net|archive-date=30 Julie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140730212659/http://www.nigeriannews.net/index.php/sid/222083321/scat/8db1f72cde37faf3/ht/Boko-Haram-to-be-fought-on-all-sides|url-status=dead}}</ref> Naas [[Hollywood]] ([[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]) en [[Bollywood]] ([[Indië]]) het Nigerië ([[Nollywood]]) die grootste filmbedryf ter wêreld. Bekende akteurs sluit in [[Genevieve Nnaji]], Kate Henshaw-Nuttal en Richard Mofe Damijo. ''[[Things Fall Apart]]'' deur [[Chinua Achebe]] Afrika se gewildste en mees verkoopte literêre stuk ooit, vertaal in meer as 40 tale regoor Afrika en die wêreld.<ref>{{en}} {{cite web|last=Thompson |first=Bob |title=An enduring classic |work=The Standard |date=14 Maart 2008 |url=http://www.thestandard.com.hk/news_detail.asp?we_cat=16&art_id=63036&sid=18059567&con_type=3&d_str=&fc=10 |accessdate=7 Junie 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604133635/http://www.thestandard.com.hk/news_detail.asp?we_cat=16&art_id=63036&sid=18059567&con_type=3&d_str=&fc=10 |archivedate=4 Junie 2011 }}</ref> == Etimologie == Die naam Nigerië is afgelei van die [[Nigerrivier]] wat deur die land vloei. Die naam is blykbaar in die laat 19de eeu verewig deur die Britse joernalis, Flora Shaw, wat later met Baron Frederick Lugard, 'n Britse koloniale administrateur, getroud is. Die woord Niger kom vermoedelik van die [[Toearegs]]e woord ''egerew <u>n-iger</u>ewen, ''af wat voor die 19de eeu deur die inwoners langs die middel-dele van die Nigerrivier by [[Timboektoe]] gebly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger |title='&#39;Online Etymological Dictionary'&#39; |publisher=Etymonline.com |accessdate=28 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702152902/http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger |archive-date=2 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === Vroeë tye (500 v.C.–1500) === [[Lêer:Nok sculpture Louvre 70-1998-11-1.jpg|duimnael|links|upright|Nok-beeldhouwerk uit terracotta]] Die Nok-beskawing van Noord-Nigerië het tussen 500 v.C. en 200 n.C. gefloreer en lewensgrootte terracotta-beeldhouwerk gemaak wat, as die eerste kunswerke in die [[Afrika suid van die Sahara|Sub-Sahara-streek]], aangeteken is.<ref>{{en}} Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma]", ''Antiquity'' 82.316, Junie 2008.</ref><ref>{{en}} B. E. B. Fagg, "The Nok Culture in Prehistory", ''Journal of the Historical Society of Nigeria'' 1.4, Desember 1959.</ref><ref name="archaeology">{{en}} {{cite book|last=Kleiner|first=Fred S.|author2=Christin J. Mamiya|title=Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives|publisher=Cengage Learning|edition=13, revised|year=2009|page=194|url=https://books.google.com/?id=TlVeuxIgjwQC&dq=Nok+terracotta+earliest|isbn=0-495-57367-1}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm |title=Nok Terracottas (500 B.C.–200 A.D.) &#124; Thematic Essay &#124; Heilbrunn Timeline of Art History &#124; The Metropolitan Museum of Art |publisher=Metmuseum.org |date=2 Junie 2014 |accessdate=16 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024215836/http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Koninkryk Nri van die Igbo-volk is in die 10de eeu gekonsolideer en het voortgegaan om te heers totdat hulle hul soewereiniteit in 1911 aan die Britte moes afstaan. Die stad Nri word beskou as die oorsprong van die Igbo-kultuur.<ref name="Juang">{{en}} {{cite book|title=Africa and the Americas: culture, politics, and history : a multidisciplinary encyclopedia, Volume 2|first=Richard M.|last=Juang|page=597|publisher=ABC-CLIO|year=2008|isbn=1-85109-441-5|url=https://books.google.com/books?id=wFrAOqfhuGYC&pg=PA597}}</ref> Die Joroeba-koninkryk Ife en Ojo in Suidwes-Nigerië het respektiewelik in die twaalfde en 14de eeu prominensie gekry. Die oudste tekens van [[mens]]e se vestiging by Ife se huidige gebied was in die 9de eeu,<ref name="Falola1">{{en}} {{cite book|title=A history of Nigeria|first1=Toyin|last1=Falola|first2=Matthew M.|last2=Heaton|page=23|publisher=Cambridge University Press|year=2008|url=https://books.google.com/books?id=XygZjbNRap0C&pg=PA23|isbn=0-521-68157-X}}</ref> en die kultuur het terracotta en [[brons]]beelde ingesluit. === Middeleeue (1500–1800) === [[Lêer:Ancient Benin city.JPG|duimnael|links|[[Benin-stad]] gedurende die 17de eeu met die Oba van Benin en sy gevolg. Hierdie illustrasie kom uit die Europese boek, ''Description of Africa'', wat in 1668 in [[Amsterdam]] gepubliseer is.<ref>''Description de l'Afrique''.</ref>]] [[Lêer:Queen Mother Pendant Mask- Iyoba MET DP231460.jpg|duimnael|'n Koninklike Bini-masker, een van Nigerië se bekendste artefakte uit die 16de eeu]] Met die territoriale hoogtepunt in die laat 17de- en vroeë 18de eeu het die Oyo-koninkryk sy invloed van Wes-Nigerië na die hedendaagse [[Togo]] uitgebrei. Die Edo-koninkryk van Benin is in die suidweste van Nigerië gesetel. Benin se mag het vanaf die 15de eeu tot in die 19de eeu geduur. Die oorheersing het gestrek tot by die stad Eko ('n Edo-naam wat later deur die [[Portugese Ryk]] na [[Lagos]] verander is, en het selfs verder gestrek.<ref>{{en}} {{cite web |last=Metz |first=Helen Chapin |title=Nigeria: A Country Study – The Slave Trade |publisher=Library of Congress Country Studies |year=1991 |url=http://countrystudies.us/nigeria/7.htm |accessdate=28 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928151355/http://countrystudies.us/nigeria/7.htm |archive-date=28 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Talle bewoners van die hedendaagse Nigerië het deur die eeue heen met handelaars van [[Noord-Afrika]] handel gedryf. Stede in die gebied het streeksentrums in 'n breër netwerk van handelsroetes oor 'n gebied van Wes-, tot Sentraal- en Noord-Afrika geword. Die Spaanse en Portugese was in die 16de eeu die eerste Europeërs wat beduidende regstreekse handel met die hedendaagse Nigerië in die hawe, wat hulle [[Lagos]] gedoop het, en in Calabar, begin het.<ref name="diverse-slavery">{{en}} {{cite book|first=April A.|last=Gordon|title=Nigeria's Diverse Peoples: A Reference Sourcebook|publisher=ABC-CLIO|year=2003|pages=44–54|isbn=1-57607-682-2|url=https://books.google.com/books?id=H26pO3vwmHoC&pg=PA54|accessdate=29 Maart 2015}}</ref><ref name="diverse-slavery" /><ref name="slave-trade">{{en}} {{cite book|first=April A.|last=Gordon|title=Nigeria's Diverse Peoples: A Reference Sourcebook|publisher=ABC-CLIO|year=2003|pages=44–54|isbn=1-57607-682-2|url=https://books.google.com/books?id=H26pO3vwmHoC&pg=PA54|accessdate=29 Maart 2015}}</ref> === Brits-Nigerië (1800–1960) === [[Lêer:"Up-River Chiefs, Calabar", 19th century (imp-cswc-GB-237-CSWC47-LS2-037).jpg|duimnael|links|"Up-River Chiefs, Calabar", 19de eeu]] [[Lêer:Stamp Cameroons 2d-600px.jpg|duimnael|'n Posseël met [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk]] in 1953]] Europese lande soos die [[Verenigde Koninkryk]], [[Nederland]], [[Portugal]] en nie-staatsinstellings soos private maatskappye, sowel as verskeie Afrikalande en nie-regerings-entiteite het met die [[Slawerny|slawehandel]] begin. In sy stryd om later die slawehandel stop te sit, bombardeer die Verenigde Koninkryk in 1851 Lagos tydens die Lagos Koningskap-magstryd om die pro-slawehandel Oba Kosoko tot 'n val te bring, en help om Oba Akitoye aan bewind te bring. Brittanje annekseer Lagos in Augustus 1861 as 'n kolonie van die [[Britse Ryk]] en Britse sendelinge brei hul werksaamhede uit na die binneland. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die eise vir onafhanklikheid die Britse regering genoop om vir Nigerië selfregering te bied, wat gegrond was op verteenwoordiging, wat al hoe meer in die rigting van 'n federale stelsel beweeg het. Nigerië het in 1960 onafhanklik geword. === Burgeroorlog (1967–1970) === [[Lêer:Biafra independent state map-en.svg|duimnael|[[Biafra]], toe dit in Junie 1967 sy onafhanklikheid van die res van Nigerië verklaar het]] Die onewewigtigheid en [[korrupsie]] met die verkiesings- en politieke prosesse het in 1966 tot verskeie staatsgrepe gelei. Die eerste [[staatsgreep]] was in Januarie 1966 onder leiding van Igbo-soldate. Die eerste minister, Ababakar Tafawa Balewa, die premiers van die noordelike streek, Ahmadu Bello, en premier Ladoke Akintola van die westelike streek, is deur die opstandelinge vermoor. Die samesweerders het egter gesukkel om 'n sentrale regering saam te stel. 'n Teenstaatsgreep, hoofsaaklik onder aanvoering van militêre offisiere uit die noorde, het gesorg dat lt.kol. Yakubu Gowon, staatshoof word. Spanning het opgebou tussen die suide en die noorde. Igbos in die noordelike stede is onderdruk, en baie van hulle het na die oostelike streek gevlug. In Mei 1967 verklaar die oostelike streek hul onafhanklikheid onder aanvoering van lt.kol. Emeku Ojukwa en noem dit [[Biafra]].<ref>{{en}} {{cite news |last=Murray |first=Senan |title=Reopening Nigeria's civil war wounds |publisher=[[BBC]] News |date=30 Mei 2007 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/6657259.stm |accessdate=28 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305112039/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/6657259.stm |archive-date= 5 Maart 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Nigeriese burgeroorlog begin amptelik toe die Nigeriese regeringskant (hoofsaaklik gerugsteun deur soldate van die noorde en weste) Biafra op 6 Julie 1967 by Garkem aanval. Die oorlog duur vir dertig maande en Biafra word vir 'n lang tydperk onder beleg geplaas en afgesny van enige handel of voorrade. Die oorlog eindig in Januarie 1970.<ref name="DDRS">{{en}} ''"Background Paper on Nigeria and Biafra, Declassified Documents reference System''.</ref> Die geraamde dodetal in die voormalige oostelike streek tydens die burgeroorlog was tussen 1 tot 3 miljoen mense wat in gevegte, siektes en hongersnood dood is.<ref>{{en}} {{cite web |last=Metz |first=Helen Chapin |title=Nigeria: A Country Study – Civil War |publisher=Library of Congress Country Studies |year=1991 |url=http://countrystudies.us/nigeria/23.htm |accessdate=28 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820081647/http://countrystudies.us/nigeria/23.htm |archive-date=20 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lande soos [[Frankryk]], [[Egipte]], die [[Sowjetunie]], die Verenigde Koninkryk, [[Israel]] en ander was almal baie diep, agter die skerms, by die oorlog betrokke. Brittanje en die Sowjetunie was die militêre steun vir die Nigeriese regering, terwyl Frankryk en ander lande die Biafrane gesteun het. Nigerië het Egiptiese vlieëniers in sy lugmag gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.litencyc.com/theliterarymagazine/biafra.php |title='&#39;The Biafra War and the Age of Pestilence'&#39; |publisher=Litencyc.com |accessdate=28 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820081648/https://www.litencyc.com/theliterarymagazine/biafra.php |archive-date=20 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} ''Shadows : Airlift and Airwar in Biafra and Nigeria 1967–1970'', by Michael I. Draper</ref> === Militêre juntas (1970–1999) === [[Lêer:Obasanjo 1978.gif|duimnael|links|upright|[[Olusegun Obasanjo]] was 'n militêre president wat die land van 1976 tot 1979 regeer het]] [[Lêer:Durbar 5.jpg|duimnael|Bida Emirate durbar feestelikhede, 2001]] [[Lêer:A woman attends a health education session in northern Nigeria (8406369172).jpg|duimnael|Vroue in Noord-Nigerië]] [[Lêer:Bola Tinubu portrait.jpg|duimnael|links|upright|Bola Tinubu, die huidige president sedert Mei 2023]] [[Lêer:Nigeria students.jpg|duimnael|Kinders by 'n skool in Ile-Ife, Nigerië]] Gedurende die 1970's se olie-opbloei het Nigerië lid van OPUL geword, maar ondanks die miljoene wat die land skatryk gemaak het, het die militêre regering weinig gedoen om die lewenstandaarde van die bevolking op te hef, of die land se [[infrastruktuur]] te verbeter. Afgesien van die olie-industrie is daar niks ander strukture van die ekonomie vir stabiliteit ontwikkel nie. Dit was 'n ernstige bedreiging vir federalisme in die land.<ref>{{en}} Watts, Michael (1987) ''State, Oil and Agriculture in Nigeria'', Institute of International Studies, University of California, {{ISBN|0-87725-166-5}}.</ref> Aan die begin van 1979 het Nigerië vir 'n kort tydjie na 'n demokrasie teruggekeer toe Obasanjo sy mag na 'n burgerlike regering onder [[Shehu Shagari]] oorgedra het. Die Shagari-regering is deur die grootste deel van die Nigeriese gemeenskappe as korrup en onbeholpe beskou. [[Muhammadu Buhari]] se staatsgreep in 1984 is deur die land se inwoners verwelkom.<ref>{{en}} "Nigeria, Military Faces Daunting Challenges", AP Press International, 3 Maart 1984.</ref> Buhari het baie veranderinge beloof, maar sy regering het nie veel beter as sy voorganger gevaar nie. Sy bewind is in 1985 deur nog 'n staatsgreep omver gewerp.<ref name="Globe">{{en}} "Nigeria stays calms as leader toppled in bloodless coup", ''The Globe and Mail'', 28 Augustus 1985.</ref> [[Ibrahim Babangida]] het homself as president en opperbevelhebber van die weermag verklaar. Hy het 1990 as die datum vasgestel wanneer daar na 'n demokratiese regering teruggekeer sou word. Babangida se bewind is gekenmerk deur 'n vlaag van politieke bedrywighede: hy het die [[Internasionale Monetêre Fonds]] se strukturele aanpassingsplan ingestel om te help met die terugbetaling van die land se wurgende internasionale skuldlas. Hy het Nigerië by die Organisasie van Islamitiese Samewerking laat aansluit wat spanning onder geloofsgroepe in die land veroorsaak het.<ref name="AP">{{en}} Holman, Michael (24 Februarie 1986) "Nigeria, Politics; Religious Differences Intensify", ''Financial Times''</ref> Babangida oorleef 'n mislukte staatsgreep en skuif sy belofte vir demokrasie aan na 1992. Vrye verkiesings is uiteindelik op 12 Junie 1993 gehou met 'n presidensiële oorwinning vir [[Moshood Abiola|Moshood Kashimawo Olawale Abiola]], maar Babangida verklaar die uitslae ongeldig en ontketen 'n vlaag van openbare geweld wat die land vir etlike weke afgesluit het van die buitewêreld. Hy hou uiteindelik sy woord gestand om afstand te doen van sy bewind, maar wys Ernest Shonekan aan as die tussentydse staatshoof.<ref>{{en}} Bilski, Andrew, "Broken Promises", ''Maclean'', 6 September 1993</ref> Babangida se bewind word as die mees korrupte gesien, wat daarvoor verantwoordelik was dat 'n kultuur van korrupsie in Nigerië gevestig is.<ref>{{en}} Diamond, Larry; Kirk-Greene, Anthony; Oyeleye Oyediran (1997) ''Transition without End: Nigerian Politics and Civil Society Under Babangida'', Vantage Publishers, {{ISBN|9782458546}}</ref> [[Sani Abacha]] onttroon vir Shonekan laat in 1993 as die tussentydse heerser en gebruik brutale gewelddadige metodes om burgerlike onrus te onderdruk. Sy bewind eindig aan die einde van 1998 toe sy lyk onder verdagte omstandighede ontdek is.<ref>{{en}} ''"Nigerian Lawyer: Abacha accounts apparently in Switzerland, Luxembourg, France, and Germany", AP press, 10 Januarie 2000.''</ref> Sy opvolger, Gen. [[Abdulsalami Abubakar]], aanvaar op 5 Mei 1999 'n nuwe grondwet wat veelparty-verkiesings toelaat. Op 29 Mei 1999 handig Abubakar die bewind oor aan die wenner van die verkiesing, Obasanjo, wat intussen uit die weermag getree het.<ref>{{en}} [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/2391/Abdusalam-Abubakar "Abdusalam Abubakar"], [[Encyclopædia Britannica]] Online.</ref> [[Olusegun Obasanjo]], die voormalige militêre staatshoof, bring sy land terug na demokrasie toe hy in 1999 die nuwe president van Nigerië word. Dit beëindig byna 33 jaar se militêre bewind. Hoewel die verkiesings wat vir Obasanjo in 1999, en weer in 2003 as staatshoof aangewys het, is die verkiesings nie as vry en regverdige verkiesings beskou nie. Muhammadu Buhari verslaan in Maart 2015 vir Goodluck Jonathan by die stembus met 'n geraamde 2 miljoen meerderheidstem.<ref>{{en}} {{cite news |title=Nigeria election: Muhammadu Buhari wins |url=http://www.bbc.com/news/world-africa-32139858 |newspaper=[[BBC]] |accessdate=31 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200220163015/https://www.bbc.com/news/world-africa-32139858 |archive-date=20 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.vanguardngr.com/2015/04/obama-praises-nigerias-president-for-conceding-defeat/ |title=Obama praises Nigeria’s president for conceding defeat |publisher=Vanguard |date=1 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821192325/https://www.vanguardngr.com/2015/04/obama-praises-nigerias-president-for-conceding-defeat/ |archive-date=21 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://thenationonlineng.net/new/apc-praises-jonathan-for-conceding-defeat/ |title=APC praises Jonathan for conceding defeat |publisher=The Nation |accessdate=4 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150708183124/http://thenationonlineng.net/new/apc-praises-jonathan-for-conceding-defeat/ |archive-date= 8 Julie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.channelstv.com/2015/03/31/anyaoku-praises-jonathan-for-conceding-defeat/ |title=Anyaoku Praises Jonathan For Conceding Defeat |publisher=Channels Television |date=31 Maart 2015 |accessdate=4 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821192329/https://www.channelstv.com/2015/03/31/anyaoku-praises-jonathan-for-conceding-defeat/ |archive-date=21 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Mei 2023 is Buhari opgevolg deur [[Bola Tinubu]] ná 'n omstrede verkiesing wat deur die opposisie nie erken word nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/3/1/now-that-tinubu-is-nigerias-president-what-happens-next |title=Bola Tinubu is now Nigeria's president-elect. What happens next? |publisher=[[Al Jazeera]] |date=1 Maart 2023 |accessdate=9 April 2025}}</ref> === Misdaad en interne konflik === Nigerië huisves 'n redelik omvattende netwerk van georganiseerde misdaad, wat veral in die [[Dwelmmiddel|dwelmhandel]] aktief is. Nigeriese misdaadgroepe is diep betrokke by dwelmhandel, verskeep [[heroïen]] van [[Asië]] na [[Europa]] en die [[Amerikas]]; en [[kokaïen]] van [[Suid-Amerika]] af na Europa en Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |title=Organized Crime: African Criminal Enterprises |publisher=[[Federal Bureau of Investigation]] |url=http://www.fbi.gov/about-us/investigate/organizedcrime/african |accessdate=7 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630154927/https://www.fbi.gov/about-us/investigate/organizedcrime/african/ |archive-date=30 Junie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |last=Olukoya |first=Sam |title=Crime war rages in Nigeria |publisher=[[BBC]] News |date=20 Februarie 2003 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1443902.stm |accessdate=7 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102000112/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1443902.stm |archive-date= 2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> President Goodluck Jonathan het in Mei 2014 verklaar dat die ekstremistiese insurgente van [[Boko Haram]] minstens 12&nbsp;000 mense doodgemaak en 8&nbsp;000 vermink het.<ref name="17 Mei 2014" /> In Mei 2014 het Benin, Tsjad, Kameroen en Niger kragte met Nigerië saamgesnoer om Boko Haram te beveg. Dit was na die 2014 Chibok-voorval toe 276 skoolmeisies deur die terroristegroep ontvoer is.<ref name="AfricaUnited" /> In Desember 2018 het 'n Boko Haram-splintergroep 'n voorverkiesingsaanval op die strategiese grensdorp Baga uitgevoer. Minstens 10 mense het omgekom en honderde het na [[Maiduguri]], die hoofstad van Borno-deelstaat, gevlug.<ref>{{en}} [https://www.msn.com/en-za/africa/africa-top-stories/hundreds-flee-islamist-attacks-in-northeast-nigeria-to-seek-refuge-in-maiduguri/ar-BBRANxp?ocid=spartanntp Hundreds flee Islamist attacks in northeast Nigeria to seek refuge in Maiduguri], Ahmed Kingimi en Adewale Kolawole, Reuters, 30 Desember 2018</ref> Volgens [[Amnestie Internasionaal]] het minstens 3&nbsp;641 mense van 2016 tot 2018 omgekom en duisende meer is ontwortel in 'n groeiende konflik tussen [[Christendom|Christenboere]] en die Fulani wat Moslembeeswagters is. In 310 wedersydse aanvalle is mense doodgebrand, kinders vermoor, statte afgebrand, voedselvoorrade gesteel en gesinne wees agtergelaat in veral die Taraba- en Kaduna-deelstate van Sentraal-Nigerië. Daar is gevrees dat hierdie geskil oor land en weiding selfs dodeliker kan uitkring as die Boko Haram-insurgensie. Nigeriese sekuriteitsmagte is beskuldig dat hulle nalaat of traag is om op sekuriteitsverslae of aanvalle te reageer, en die regering insgelyk dat hulle nie die skuldiges vervolg nie. Amptenare sou ook die blaam op hul politieke teenstanders plaas.<ref>{{en}} [https://www.msn.com/en-za/news/featured/children-among-thousands-‘slaughtered’-in-clashes-between-herders-and-farmers-in-nigeria-warns-amnesty/ar-BBR3TfQ?ocid=spartanntp Children among thousands ‘slaughtered’ in clashes between herders and farmers in Nigeria, warns Amnesty], Samuel Osborne, ''Independent'', 17 Desember 2018</ref> In een dekade (2010–2020) het vermoedelik meer as 60&nbsp;000 Nigeriërs omgekom in Boko Haram en Islamic State West Africa (ISWAP, 'n groeiende splintergroep) se jihad-terreur op gemeenskappe en bestaansboere.<ref name="will1">{{en}} {{cite news |last1=Williamson |first1=David |title=Nigeria at risk of 'Rwandan-style genocide' as 60k killed by Boko Haram and ISIS in decade |url=https://www.express.co.uk/news/world/1295608/nigeria-news-rwanda-genocide-boko-haram-isis-islamic-state |accessdate=24 Junie 2020 |agency=Express |publisher=express.co.uk |date=14 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621111830/https://www.express.co.uk/news/world/1295608/nigeria-news-rwanda-genocide-boko-haram-isis-islamic-state |archive-date=21 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die International Committee on Nigeria (Icon) het Boko Haram 43&nbsp;242 Nigeriërs in hierdie tydperk om die lewe gebring, terwyl aanvalle deur ekstremiste onder die nomadiese Fulani-bevolking 'n verdere 17&nbsp;284 slagoffers geëis het. Gevolglik het Icon gewaarsku dat 'n grootskaalse volksmoord kan uitbreek.<ref name="will1" /> [[Bernard-Henri Lévy]] het na 'n besoek aan Nigerië aan die House of Lords verslag gedoen dat 'n lae-intensiteit oorlog teen Christene gevoer word, en dat hul grootskaalse uitwissing beswaarlik in Nigerië of die buiteland in aanmerking geneem word.<ref name="will1" /> PSJ UK meen dat hulle oor bewyse beskik dat Boko Haram van 2009 tot 2017 sowat 900 kerke afgebrand of gebombardeer het in aanvalle wat tot in [[Mali]], [[Niger]] en [[Burkina Faso]] uitgevoer is. Die Britse regering glo egter dat die meerderheid slagoffers Moslems was, ten spyte van toenemende aanvalle op Christene.<ref name="will1" /> == Deelstate == [[Lêer:Nigeria political.png|duimnael|400px|Politiese kaart van Nigerië]] {| align="center" | {| align="center" style="padding-top:1.0em;" !colspan="3" style="font-size:120%;"| Deelstaate</tr> | # Abia # Adamawa # Anambra # Akwa Ibom # Bauchi # Bayelsa # Benue # Borno # Cross River # Delta # Ebonyi # Enugu | <ol start="13"> <li> Edo <li> Ekiti <li> Gombe <li> Imo <li> Jigawa <li> Kaduna <li> Kano <li> Katsina <li> Kebbi <li> Kogi <li> Kwara <li> Lagos </ol> | <ol start="25"> <li> Nasarawa <li> Niger <li> Ogun <li> Ondo <li> Osun <li> Oyo <li> Plateau <li> Rivers <li> Sokoto <li> Taraba <li> Yobe <li> Zamfara </ol> |- !colspan="3" style="padding-top:0.8em;font-size:120%;"| Gebied</tr> |colspan="3" style="text-align:center;"| Federale Hoofstadgebied (FHG) </tr> |} |} == Klimaat == {{Hoofartikel|Klimaat van Nigerië}} [[Lêer:Koppen-Geiger Map NGA present.svg|duimnael|Klimaatsones in Nigerië volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Nigerië het 'n uiteenlopende landskap. Die verre suide word gedefinieer deur sy tropiese reënwoudklimaat, waar jaarlikse reënval 1 500 tot 2 000 millimeter per jaar is.<ref name="gai52">{{en}} {{cite web |title=Regions Used to Interpret the Complexity of Nigeria |url=http://www.uni.edu/gai/Nigeria/Background/Standard5.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090414075757/http://www.uni.edu/gai/Nigeria/Background/Standard5.html |archive-date=14 April 2009 |accessdate=19 Julie 2007 |work=Geographical Alliance of Iowa |publisher=University of Northern Iowa}}</ref>In die suidooste is die Obudu-plato. Kusvlaktes word in beide die suidweste en die suidooste aangetref.<ref name="encarta22">{{en}} {{cite encyclopedia |title=Nigeria |encyclopedia=Encarta |publisher=[[Microsoft]] |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761557915/Nigeria.html |accessdate=19 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031111170137/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761557915/Nigeria.html |archive-date=11 November 2003 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091028181038/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761557915/Nigeria.html |date=28 Oktober 2009 }}</ref> [[Wortelboommoeras]] word langs die [[kus]] gevind.<ref name="gai42">{{en}} {{cite web |title=The Human and Physical Characteristics of Nigeria |url=http://www.uni.edu/gai/Nigeria/Background/Standard4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100328172528/http://www.uni.edu/gai/Nigeria/Background/Standard4.html |archive-date=28 Maart 2010 |accessdate=13 Augustus 2007 |work=Geographical Alliance of Iowa |publisher=University of Northern Iowa}}</ref> Die gebied naby die grens met Kameroen naby die kus is ryk [[reënwoud]] en deel van die Cross-Sanaga-Bioko-kuswoude-ekostreek, 'n belangrike sentrum vir [[biodiversiteit]]. Dit is 'n habitat vir die dril-primaat, wat slegs in hierdie gebied en oorkant die grens in Kameroen in die natuur voorkom. Die gebiede rondom Calabar, Cross River Staat, ook in hierdie woud, bevat glo die wêreld se grootste verskeidenheid [[skoenlapper]]s. Die gebied van suidelike Nigerië tussen die Niger- en die Dwarsrivier het die grootste deel van sy woud verloor as gevolg van ontwikkeling en oes deur vergroote bevolking, en is vervang deur [[grasveld]]. Alles tussen die verre suide en die verre noorde is [[savanne]] (onbeduidende boombedekking, met grasse en blomme wat tussen bome voorkom). Reënval is meer beperk tot tussen 500 en 1 500 millimeter per jaar.<ref name="gai52" /> Die savannesone se drie kategorieë is Guinese woud-savanne-mosaïek, Soedan-savanne en Sahel-savanne. Guinese woud-savanne-mosaïek is vlaktes van lang gras wat deur bome onderbreek word. Soedan savanne is soortgelyk, maar met korter grasse en korter bome. Sahel-savanne bestaan uit kolle gras en sand, wat in die noordooste voorkom.<ref name="gai42" /> In die Sahel-streek is reën minder as 500 millimeter per jaar, en die [[Sahara]]-woestyn beweeg nader.<ref name="gai52" /> In die droë noordoostelike hoek van die land lê die [[Tsjadmeer]], wat Nigerië met Niger, Tsjad en Kameroen deel. === Klimaatverandering in Nigerië === {{Hoofartikel|Klimaatverandering in Nigerië}} [[Klimaatverandering|Klimaatsverandering]] in Nigerië is duidelik uit temperatuurverhoging, reënvalveranderlikheid (toenemende reënval in kusgebiede en afname in reënval in die kontinentale gebiede). Dit weerspieël ook in [[droogte]], verwoestyning, stygende seevlakke, [[erosie]], vloede, [[donderstorm]]s, verbranding van fossielbrandstowwe, bosbrande, grondverskuiwings en verlies aan [[biodiversiteit]].<ref>{{en}} {{Cite journal|last1=O.A.|first1=Olaniyi|last2=I.O.|first2=Olutimehin|last3=O.A.|first3=Funmilayo|date=2019|title=Review of Climate Change and Its effect on Nigeria Ecosystem|url=http://aipublications.com/ijreh/detail/review-of-climate-change-and-its-effect-on-nigeria-ecosystem/|journal=International Journal of Rural Development, Environment and Health Research|volume=3|issue=3|pages=92–100|doi=10.22161/ijreh.3.3.3|doi-access=free}}</ref> Al hierdie sal voortgaan om die menslike lewe en die [[Ekosisteem|ekosisteme]] in Nigerië negatief te beïnvloed.<ref>{{en}} {{Cite journal|last1=Dada|first1=Abdullahi Aliyu|last2=Muhammad|first2=Umar|date=2014-12-29|title=Climate Change Education Curriculum for Nigeria Tertiary Education System|url=http://www.sokedureview.org/index.php/SER/article/view/175|journal=Sokoto Educational Review|volume=15|issue=2|pages=119–126|doi=10.35386/ser.v15i2.175|issn=2636-5367|doi-access=free}}</ref> Alhoewel, afhangend van die ligging, ervaar streke klimaatsverandering met aansienlik hoër temperature gedurende die droë seisoene, terwyl reënval tydens reënseisoene help om die temperatuur op meer gematigde vlakke te hou. == Sport == In [[krieket]] het Nigerië in die verlede saam met Gambië, Ghana en Sierra Leone spelers vir die [[Wes-Afrikaanse krieketspan]] beskikbaar gestel. Sedert 2002 word die land deur [[Nigeriese nasionale krieketspan|sy eie nasionale span]] verteenwoordig, maar hulle kon nog nie vir 'n internasionale kriekettoernooi kwalifiseer nie. Hulle kon wel vir beide die [[o/19-krieketwêreldbeker]] 2020 en die o/19-T20I-vrouewêreldbeker 2025 kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/321954-nigeria-qualifies-for-first-u-19-cricket-world-cup.html |title=Nigeria qualifies for first U-19 Cricket World Cup |publisher=Premium Times |author=Tunde Eludini |date=23 Maart 2019 |accessdate=8 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://leadership.ng/nigerias-u19-women-cricket-team-make-history-qualify-for-icc-world-cup/ |title=Nigeria’s U19 Women Cricket Team Make History, Qualify For ICC World Cup |publisher=Leadership |date=1 Oktober 2024 |accessdate=8 April 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Nigeria|title=Nigeria|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=9 April 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/|title=Nigeria|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=9 April 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Nigeria|Nigerië}} * {{en}} {{Wikivoyage|Nigeria|Nigerië}} * {{en}} [https://nigeria.gov.ng/ Amptelike webwerf van die Nigeriese regering] {{Lande van Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse Statebond]] [[Kategorie:Nigerië| ]] [[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]] gs9js2x45e4z67tldxmkpr4d4klsl0x Lys van lande volgens bevolking 0 9457 2890843 2690860 2026-04-06T18:42:59Z Aliwal2012 39067 eSwatini→Eswatini (korrekte spelling) 2890843 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |- ! Rang || Land/gebied/entiteit || Bevolking || Datum || % van wêreldbevolking || Bron |- | — ||align=left| {{vlagikoon|Wêreld}} Wêreld || '''7&nbsp;636&nbsp;818&nbsp;000'''|| [[15 Julie]] [[2018]]|| '''100%''' ||style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 1 ||align=left| {{vlag|Indië}} || 1 428 000 000|| [[18 April]] [[2023]] ||{{#expr: 1428000000 / 76368700 round 2}}%||style="font-size: 75%"| [http://www.indiastat.com/ Amptelike Indiese Bevolkingteller] |- | 2 ||align=left| {{vlag|Volksrepubliek China}}<ref>Slegs vasteland-China</ref> || 1&nbsp;411 750&nbsp;000 || [[1 Januarie]] [[2023]] || {{#expr: 1411750000 / 76368700 round 2}}% ||style="font-size: 75%"|[http://www.cpirc.org.cn/index.asp Chinese Bevolkingteller&nbsp; in Chinees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031204051308/http://www.cpirc.org.cn/index.asp |date= 4 Desember 2003 }} |- | 3 || align=left| {{vlag|Verenigde State van Amerika}} || 327&nbsp;641&nbsp;000 || [[12 Augustus]] [[2018]] || {{#expr: 327641000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.census.gov/population/www/popclockus.html Amptelike VSA Bevolkingteller] |- | 4 || align=left| {{vlag|Indonesië}} || 270&nbsp;203&nbsp;917 || [[1 Julie]] [[2020]] || {{#expr: 270203917 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 5 || align=left| {{vlag|Pakistan}} || 225&nbsp;200&nbsp;000 || [[1 Julie]] [[2021]] || {{#expr: 225200000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%" | [http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/ Amptelike Pakistanse Bevolkingteller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100112115622/http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/ |date=12 Januarie 2010 }} |- | 6 || align=left| {{vlag|Brasilië}} || 210&nbsp;147&nbsp;125|| [[1 Julie]] [[2021]] || {{#expr: 210147125 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%" | [http://www1.ibge.gov.br/english/ Amptelike Brasiliaanse Bevolkingteller] |- | 7 || align=left| {{vlag|Nigerië}} || 197&nbsp;109&nbsp;341 || || {{#expr: 197109341 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 8 || align=left| {{vlag|Bangladesj}} || 165&nbsp;002&nbsp;000 || || {{#expr: 165002000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 9 || align=left| {{vlag|Rusland}} || 146&nbsp;171&nbsp;015 || [[1 Januarie]] [[2021]]|| {{#expr: 146171015 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://demoscope.ru/weekly/app/popclock/popclock.php Ruslandse Bevolkingteller] |- | 10 || align=left| {{vlag|Meksiko}} || 126&nbsp;014&nbsp;024 || [[1 Januarie]] [[2019]] || {{#expr: 126014024 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.conapo.gob.mx/work/models/CONAPO/Mapa_Ind_Dem18/index_2.html Amptelike Meksiko Bevolkingteller] |- | 11 || align=left| {{vlag|Japan}} || 125&nbsp;210&nbsp;000 || [[1 Desember]] [[2018]] || {{#expr: 125210000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html Amptelike Japan Statistiekburo-skatting] |- | 12 || align=left| {{vlag|Ethiopië}} || 117&nbsp;876&nbsp;000 || [[1 Julie]] [[2021]] || {{#expr: 117876000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.csa.gov.et/text_files/national%20statistics%202006/Population.pdf Ethiopiese Sentrale Statistiekagentskap] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081003020935/http://www.csa.gov.et/text_files/national%20statistics%202006/Population.pdf |date= 3 Oktober 2008 }} |- | 13 || align=left| {{vlag|Filippyne}} || 110&nbsp;963&nbsp;474 || 16 Okt [[2021]] || {{#expr: 110963474 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.census.gov.ph/data/sectordata/popproj_tab1r.html Amptelike Filippynse Nasionale Statistiek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811190921/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/popproj_tab1r.html |date=11 Augustus 2011 }} |- | 14 || align=left| {{vlag|Egipte}} || 102&nbsp;446&nbsp;643 || 16 Okt [[2021]] || {{#expr: 102446643 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 15 || align=left| {{vlag|Viëtnam}} || 97&nbsp;580&nbsp;000 || Julie 2020 || {{#expr: 97580000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 16 || align=left| {{vlag|Demokratiese Republiek van die Kongo|name=Dem. Rep. of Congo}} || 92&nbsp;378&nbsp;000 || Julie 2021 || {{#expr: 92378000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 17 || align=left| {{vlag|Iran}} || 84&nbsp;864&nbsp;312 || [[November]] [[2006]]|| {{#expr: 84864312 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 18 || align=left| {{vlag|Turkye}} || 83&nbsp;614&nbsp;362 || [[31 Desember]] [[2008]] || {{#expr: 83614362 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=3894 Turkse Statistiekinstituut] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101114154143/http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=3894 |date=14 November 2010 }} |- | 19 || align=left| {{vlag|Duitsland}} || 83&nbsp;129&nbsp;285 || [[31 Januarie]] [[2008]] || {{#expr: 83129285 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[ttp://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_bund.asp Federale Statistiekkantoorskatting ] |- | 20 || align=left| {{vlag|Frankryk}} <small>(insl. [[oorsese département]])</small> || 67&nbsp;486&nbsp;000 || [[1 September]] [[2021]] || {{#expr: 67486000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.insee.fr/fr/ffc/pop_age4.htm Amptelike INSEE skatting] |- | 21 || align=left| {{vlag|Verenigde Koninkryk}} || 67&nbsp;081&nbsp;234 || [[1 Junie]] [[2020]] || {{#expr: 67081234 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=6 Amptelike ONS skatting] |- | 22 || align=left| {{vlag|Thailand}} || 66&nbsp;706&nbsp;380 || [[31 Desember]] [[2007]] || {{#expr: 66706380 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [https://archive.is/20121205014130/www.dopa.go.th/dopanew/pop2549.html Amptelike Thaise Statistiek skatting] |- | 23 || align=left| {{vlag|Suid-Afrika}} || 60&nbsp;142&nbsp;978 || [[1 Julie]] [[2021]] || {{#expr: 60142978 /76368700 round 2}}% || style="font-size:75%"|[http://0-www.statssa.gov.za.innopac.up.ac.za:80/PublicationsHTML/P03022007/html/P03022007.html Amptelike Stat SA skatting]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | 24 || align=left| {{vlag|Tanzanië}} || 59&nbsp;441&nbsp;988 || || {{#expr: 59441988 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 25 || align=left| {{vlag|Italië}} || 59&nbsp;108&nbsp;671 || [[31 Julie]] [[2021]] || {{#expr: 59108671 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.demo.istat.it/bilmens2007gen/index.html Amptelike Istat skatting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808073108/http://demo.istat.it/bilmens2007gen/index.html |date= 8 Augustus 2018 }} |- | 26 || align=left| {{vlag|Mianmar}} || 55&nbsp;294&nbsp;979 || 2010 || {{#expr: 55294979 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 27 || align=left| {{vlag|Suid-Korea}} || 51&nbsp;671&nbsp;569|| || {{#expr: 51671569 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 28 || align=left| {{vlag|Colombia}} || 49&nbsp;856&nbsp;200 || [[14 September]] [[2008]] || {{#expr: 44561390 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php Amptelike Kolombiese Bevolkingteller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114091321/http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php |date=14 Januarie 2012 }} |- | 29 || align=left| {{vlag|Kenia}} || 47&nbsp;564&nbsp;296 || || {{#expr: 47564296 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 30 || align=left| {{vlag|Spanje}} || 47&nbsp;394&nbsp;223 || [[Julie]] [[2008]] || {{#expr: 47394223 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.ine.es/ Amptelike INE skatting] |- | 31|| align=left| {{vlag|Argentinië}} || 45&nbsp;808&nbsp;747 ||[[20 September]] [[2007]] || {{#expr: 45808747 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.indec.mecon.ar/ Amptelike INDEC skatting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160221215704/http://www.indec.mecon.ar/ |date=21 Februarie 2016 }} |- | 32 || align=left| {{vlag|Algerië}} || 44&nbsp;700&nbsp;000 || || {{#expr: 44700000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 33 || align=left| {{vlag|Soedan}} || 41&nbsp;984&nbsp;512 || || {{#expr: 31894000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| 2008 sensus skatting |- | 34 || align=left| {{vlag|Oekraïne}} || 41&nbsp;362&nbsp;393 || [[31 Julie]] [[2021]] || {{#expr: 41362393 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.ukrstat.gov.ua// Amptelike UKRSTAT skatting] |- | 35 || align=left| {{vlag|Irak}} || 39&nbsp;339&nbsp;753 || || {{#expr: 28993000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 36 || align=left| {{vlag|Uganda}} || 38&nbsp;823&nbsp;100 || || {{#expr: 30884000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 37 || align=left| {{vlag|Pole}} || 38&nbsp;422&nbsp;346 || [[30 Junie]] [[2007]] || {{#expr: 38115967 / 67238171 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [https://web.archive.org/web/20081217013109/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_ludnosc_stan_struktura_teryt_1pol_2007.pdf Amptelike GUS skatting] |- | 38 || align=left| {{vlag|Kanada}} || 37&nbsp;165&nbsp;800 || [[16 September]] [[2008]] || {{#expr: 33375200 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.statcan.ca/english/edu/clock/population.htm Amptelike Kanadese Bevolkingteller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080323075300/http://www.statcan.ca/english/edu/clock/population.htm |date=23 Maart 2008 }} |- | 39 || align=left| {{vlag|Marokko}} || 34&nbsp;727&nbsp;300 || || {{#expr: 31224000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 40 || align=left| {{vlag|Saoedi-Arabië}} || 33&nbsp;413&nbsp;660 || || {{#expr: 33413660 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 41 || align=left| {{vlag|Oesbekistan}} || 32&nbsp;653&nbsp;900 || || {{#expr: 32653900 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 42 || align=left| {{vlag|Maleisië}} || 32&nbsp;594&nbsp;500|| [[21 Januarie]] [[2008]] || {{#expr: 32594500 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.statistics.gov.my/ Amptelike Maleisiese Bevolkingteller] |- | 43 || align=left| {{vlag|Peru}} || 32&nbsp;162&nbsp;184 || [[30 Junie]] [[2007]] || {{#expr: 32162184 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 44 || align=left| {{vlag|Venezuela}} || 31&nbsp;828&nbsp;110 || [[19 Julie]] [[2008]] || {{#expr: 31828110 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.ine.gov.ve/ Amptelike Venezuelaanse Bevolkingteller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190912233212/http://www.ine.gov.ve/ |date=12 September 2019 }} |- | 45 || align=left| {{vlag|Afghanistan}} || 31&nbsp;575&nbsp;018 || || {{#expr: 31575018 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 46 || align=left| {{vlag|Ghana}} || 29&nbsp;614&nbsp;337 || || {{#expr: 29614337 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 47 || align=left| {{vlag|Angola}} || 29&nbsp;250&nbsp;009 || || {{#expr: 29250009 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 48 || align=left| {{vlag|Nepal}} || 29&nbsp;218&nbsp;867 || || {{#expr: 29218867 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 49 || align=left| {{vlag|Jemen}} || 28&nbsp;915&nbsp;284 || || {{#expr: 28915284 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 50 || align=left| {{vlag|Mosambiek}} || 28&nbsp;861&nbsp;863 || || {{#expr: 28861863 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 51 || align=left| {{vlag|Madagaskar}} || 26&nbsp;262&nbsp;810 || || {{#expr: 26262810 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 52 || align=left| {{vlag|Noord-Korea}} || 25&nbsp;610&nbsp;672 || || {{#expr: 25610672 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 53 || align=left| {{vlag|Australië}}<ref name="aus">Sluit die [[Kerseiland]] (1&nbsp;508)&nbsp; [[Kokoseilande]] (628)&nbsp; en [[Norfolkeiland]] in (1&nbsp;828)</ref> || 24&nbsp;999&nbsp;000 || [[7 Januarie]] [[2018]] || {{#expr: 24999000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://0-www.abs.gov.au.innopac.up.ac.za:80/ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1647509ef7e25faaca2568a900154b63?OpenDocument Amptelike Australiese Bevolkingteller]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | 54 || align=left| {{vlag|Ivoorkus}} || 24&nbsp;571&nbsp;044 || || {{#expr: 24571044 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 55 || align=left| {{vlag|Kameroen}} || 23&nbsp;794&nbsp;164 || || {{#expr: 23794164 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | – || align=left| {{vlag|Republiek China}} ([[Taiwan]])<ref name="roc">Bestaan uit die eilandgroepe [[Taiwan]], Pescadores, Kinmen, Matsu</ref> || 23&nbsp;574&nbsp;274 || [[31 Julie]] [[2008]] || {{#expr: 23574274 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://eng.stat.gov.tw/mp.asp?mp=5 Amptelike Nasionale Statistiek Taiwan skatting] |- | 56 || align=left| {{vlag|Niger}} || 21&nbsp;466&nbsp;863 || || {{#expr: 21466863 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 57 || align=left| {{vlag|Sri Lanka}} || 21&nbsp;444&nbsp;000 || || {{#expr: 21444000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 58 || align=left| {{vlag|Burkina Faso}} || 20&nbsp;244&nbsp;080 || || {{#expr: 20244080 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 59 || align=left| {{vlag|Roemenië}} || 19&nbsp;638&nbsp;000 || [[1 Januarie]] [[2008]] || {{#expr: 19638000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 60 || align=left| {{vlag|Mali}} || 19&nbsp;107&nbsp;706 || || {{#expr: 19107706 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 61 || align=left| {{vlag|Sirië}} || 18&nbsp;284&nbsp;407 || || {{#expr: 18284407 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 62 || align=left| {{vlag|Kazakstan}} || 18&nbsp;253&nbsp;300 || || {{#expr: 18253300 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 63 || align=left| {{vlag|Malawi}} || 17&nbsp;931&nbsp;637 || || {{#expr: 17931637 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 64 || align=left| {{vlag|Chili}} || 17&nbsp;574&nbsp;003 || [[30 Junie]] [[2008]] || {{#expr: 17574003 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf Amptelike INE projeksie] |- | 65 || align=left|{{vlag|Guatemala}} || 17&nbsp;245&nbsp;346 || || {{#expr: 17245346 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 66 || align=left| {{vlag|Nederland}} || 17&nbsp;238&nbsp;000 || [[15 Julie]] [[2018]] || {{#expr: 17238000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://0-www.cbs.nl.innopac.up.ac.za:80/en-GB/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm?languageswitch=on Amptelike Nederlandse Bevolkingteller]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | 67 || align=left| {{vlag|Ecuador}} || 17&nbsp;033&nbsp;500 || || {{#expr: 17033500 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 68 || align=left| {{vlag|Zambië}} || 16&nbsp;887&nbsp;720 || || {{#expr: 16887720 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 69 || align=left| {{vlag|Kambodja}} || 16&nbsp;069&nbsp;921 || || {{#expr: 16069921 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 70 || align=left| {{vlag|Senegal}} || 15&nbsp;726&nbsp;037 || || {{#expr: 15726037 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 71 || align=left| {{vlag|Tsjad}} || 15&nbsp;353&nbsp;184 || || {{#expr: 15353184 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 72 || align=left| {{vlag|Somalië}} || 15&nbsp;181&nbsp;925 || || {{#expr: 15181925 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 73 || align=left| {{vlag|Zimbabwe}} || 14&nbsp;848&nbsp;905 || || {{#expr: 14848905 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 74 || align=left| {{vlag|Suid-Soedan}} || 12&nbsp;323&nbsp;419 || || {{#expr: 12323419 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 75 || align=left| {{vlag|Rwanda}} || 12&nbsp;001&nbsp;136 || || {{#expr: 12001136 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 76 || align=left| {{vlag|Guinee}} || 11&nbsp;883&nbsp;516 || || {{#expr: 11883516 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 77 || align=left| {{vlag|Tunisië}} || 11&nbsp;446&nbsp;300 ||[[23 April]] [[2018]] || {{#expr: 11446300 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 78 || align=left| {{vlag|België}} || 11&nbsp;409&nbsp;388 || [[1 Januarie]] [[2018]] || {{#expr: 11409388 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://statbel.fgov.be/figures/d21_nl.asp#2/ Amptelike Statbel skatting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070528045505/http://statbel.fgov.be/figures/d21_nl.asp#2/ |date=28 Mei 2007 }} |- | 79 || align=left| {{vlag|Benin}} || 11&nbsp;362&nbsp;269 || || {{#expr: 11362269 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 80 || align=left| {{vlag|Bolivia}} || 11&nbsp;307&nbsp;314 || || {{#expr: 11307314 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 81 || align=left| {{vlag|Kuba}} || 11&nbsp;221&nbsp;060 || || {{#expr: 11221060 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 82 || align=left| {{vlag|Haïti}} || 11&nbsp;112,945 || || {{#expr: 11112945 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 83 || align=left| {{vlag|Griekeland}} || 10&nbsp;768,193 || [[1 Januarie]] [[2018]] || {{#expr: 10768193 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 84 || align=left| {{vlag|Burundi}} || 10&nbsp;681,186 || || {{#expr: 10681186 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 85 || align=left| {{vlag|Tsjeggiese Republiek}} || 10&nbsp;613&nbsp;350 || [[30 Junie]] [[2018]] || {{#expr: 10613350 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.czso.cz/eng/csu.nsf/informace/aoby121307.doc Amptelike ČSÚ skatting] |- | 86 || align=left| {{vlag|Portugal}} || 10&nbsp;291&nbsp;027 || || {{#expr: 10291027 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 87 || align=left| {{vlag|Dominikaanse Republiek}} || 10&nbsp;266&nbsp;149 || || {{#expr: 10266149 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|VN skatting |- | 88 || align=left| {{vlag|Jordanië}} || 10&nbsp;195&nbsp;900 || || {{#expr: 10195900 / 76368700 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 89 || align=left| {{vlag|Swede}} || 10&nbsp;161&nbsp;797 || [[31 Desember]] [[2017]] || {{#expr: 10161797 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.scb.se/default____2154.asp Amptelike Statistiek Swede skatting] |- | 90 || align=left| {{vlag|Azerbeidjan}} || 9&nbsp;898&nbsp;085 || [[1 Januarie]] [[2018]] || {{#expr: 9898085 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 91 || align=left| {{vlag|Hongarye}} || 9&nbsp;771&nbsp;000 || [[31 Januarie]] [[2018]] || {{#expr: 9771000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://portal.ksh.hu/pls/ksh/docs/hun/xftp/gyor/nep/nep20704.pdf Amptelike KSH skatting]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | 92 || align=left| {{vlag|Verenigde Arabiese Emirate}} || 9&nbsp;541&nbsp;615 || || {{#expr: 9541615 / 76368700 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 93 || align=left| {{vlag|Belo-Rusland}} || 9&nbsp;484&nbsp;300 || [[31 Desember]] [[2007]]|| {{#expr: 9484300 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [https://archive.is/20121127033201/belstat.gov.by/homep/en/indicators/population.php Amptelike statiek van Belo-Rusland] |- | 94 || align=left| {{vlag|Honduras}} || 9&nbsp;012&nbsp;229 || || {{#expr: 9012229 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 95 || align=left| {{vlag|Tadjikistan}} || 8&nbsp;931&nbsp;000 || || {{#expr: 8931000 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 96 || align=left| {{vlag|Israel}} || 8&nbsp;883&nbsp;190 || [[15 Julie]] [[2018]] || {{#expr: 8883190 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www1.cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 Israelse Sentrale Buro vir Statistiek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090528064433/http://cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 |date=28 Mei 2009 }} |- | 97 || align=left| {{vlag|Oostenryk}} || 8&nbsp;830&nbsp;487 || 15 Julie 2018 || {{#expr: 8830487 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.statistik.at/web_de/statistiken/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_jahres-_und_quartalswerte/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023582.html Amptelike Statistiek Oostenryk skatting] |- | 98 || align=left| {{vlag|Papua New Guinee}} || 8&nbsp;558&nbsp;800 || || {{#expr: 8558800 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 99 || align=left| {{vlag|Switserland}} || 8,492&nbsp;956 || [[31 Maart]] [[2018]] || {{#expr: 8492956 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.admin.ch/aktuell/00089/index.html?lang=de&msg-id=14195 Switserse Federale Statistiekkantoor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004215655/http://www.admin.ch/aktuell/00089/index.html?lang=de&msg-id=14195 |date= 4 Oktober 2013 }} |- | 100 || align=left| {{vlag|Sierra Leone}} || 7&nbsp;719&nbsp;729 || || {{#expr: 7719729 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | — || align=left| ''{{vlag|Hongkong}} (China)'' || 7&nbsp;409&nbsp;800 || || {{#expr: 7409800 / 76368700 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 101 || align=left| {{vlag|Togo}} || 7&nbsp;352&nbsp;000 || || {{#expr: 7352000 / 67238171 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 102 || align=left| {{vlag|Paraguay}} || 7&nbsp;052&nbsp;983 || || {{#expr: 7052983 / 67238171 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 103 || align=left| {{vlag|Bulgarye}} || 7&nbsp;050&nbsp;034 || [[31 Desember]] [[2017]] || {{#expr: 7050034 / 67238171 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 104 || align=left| {{vlag|Serwië}}<ref>Uitgesluit Kosovo</ref> || 7&nbsp;001&nbsp;444 || [[1 Januarie]] [[2018]] || {{#expr: 7001444 / 67238171 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 105 || align=left| {{vlag|Laos}} || 6&nbsp;961&nbsp;210 || || {{#expr: 6961210 / 67238171 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 106 || align=left| {{vlag|El Salvador}} || 6&nbsp;643&nbsp;359 || || {{#expr: 6643359 / 67238171 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 107 || align=left| {{vlag|Libië}} || 6&nbsp;470&nbsp;956 || || {{#expr: 6470956 / 67238171 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 108 || align=left| {{vlag|Nicaragua}} || 6&nbsp;305&nbsp;956 || || {{#expr: 6305956 / 67238171 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 109 || align=left| {{vlag|Kirgisië}} || 6&nbsp;256&nbsp;700 || || {{#expr: 6256700 / 67238171 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 110 || align=left| {{vlag|Libanon}} || 6&nbsp;093&nbsp;509 || || {{#expr: 6093509 / 67238171 round 2}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 111 || align=left| {{vlag|Turkmenistan}} || 5&nbsp;851&nbsp;466 || || {{#expr: 5851466 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 112 || align=left| {{vlag|Denemarke}} || 5&nbsp;785&nbsp;864 || [[30 Junie]] [[2018]] || {{#expr: 5785864 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.dst.dk/Statistik/seneste/Befolkning/Folketal.aspx Amptelike "Statistiek Denemarke"] |- | 113 || align=left| {{vlag|Singapoer}} || 5&nbsp;612&nbsp;253 || [[2018]] || {{#expr: 5612253 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.singstat.gov.sg/stats/keyind.html#popnarea Statistiek Singapoer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221030353/http://www.singstat.gov.sg/stats/keyind.html#popnarea |date=21 Februarie 2009 }} |- | 114 || align=left| {{vlag|Finland}} || 5&nbsp;514&nbsp;997<ref name="fin">Insluitend [[Ålandeilande]]</ref> ||[[2018]] || {{#expr: 5514997 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.vaestorekisterikeskus.fi/vrk/home.nsf/pages/index_eng Amptelike Finse Bevolkingteller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415225037/http://www.vaestorekisterikeskus.fi/vrk/home.nsf/pages/index_eng |date=15 April 2009 }} |- | 115 || align=left| {{vlag|Slowakye}} || 5&nbsp;443&nbsp;120 || [[31 Maart]] [[2008]] || {{#expr: 5443120 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=5639 Statistiekkantoor van die Slovaakse Republiek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110509094641/http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=5639 |date= 9 Mei 2011 }} |- | 116 || align=left| {{vlag|Republiek van die Kongo}} || 5&nbsp;399&nbsp;895 || || {{#expr: 5399895 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 117 || align=left| {{vlag|Noorweë}} || 5&nbsp;302&nbsp;778 || [[1 Julie]] [[2018]] || {{#expr: 5302778 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.ssb.no/english/subjects/02/befolkning_en/ Amptelike Noorweegse Bevolkingteller] |- | 118 || align=left| {{vlag|Eritrea}} || 5&nbsp;187&nbsp;948 || || {{#expr: 5187948 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 119 || align=left| {{vlag|Costa Rica}} || 5&nbsp;003&nbsp;393 || || {{#expr: 5003393 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 120 || align=left| {{vlag|Nieu-Seeland}} || 4&nbsp;890&nbsp;280 || [[30 Junie]] [[2018]] || {{#expr: 4890280 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.stats.govt.nz/populationclock.htm Amptelike Nieu-Seelandse Bevolkingteller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070110232101/http://www.stats.govt.nz/populationclock.htm |date=10 Januarie 2007 }} |- | 121 || align=left| {{vlag|Ierland}} || 4&nbsp;792&nbsp;500 || [[30 April]] [[2018]] || {{#expr: 4792500 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.cso.ie/releasespublications/documents/population/current/popmig.pdf Amptelike CSO Ierland Statistiek] |- | 122 || align=left| {{vlagikoon|Palestynse gebiede}} [[Staat Palestina|Palestina]]|| 4&nbsp;780&nbsp;978 || [[31 Desember]] [[2017]]|| {{#expr: 4780978 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 123 || align=left| {{vlag|Sentraal-Afrikaanse Republiek}} || 4&nbsp;737&nbsp;423 || || {{#expr: 4737423 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 124 || align=left| {{vlag|Oman}} || 4&nbsp;590&nbsp;404 || || {{#expr: 4590404 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 125 || align=left| {{vlag|Liberië}} || 4&nbsp;382&nbsp;387 || || {{#expr: 4382387 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 126 || align=left| {{vlag|Koeweit}} || 4&nbsp;226&nbsp;920 || || {{#expr: 4226920 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 127 || align=left| {{vlag|Panama}} || 4&nbsp;158&nbsp;783 || || {{#expr: 4158783 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 128 || align=left| {{vlag|Kroasië}} || 4&nbsp;105&nbsp;493 ||[[1 Januarie]] [[2018]] || {{#expr: 4105493 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 129 || align=left| {{vlag|Mauritanië}} || 3&nbsp;895&nbsp;747 || || {{#expr: 3895747 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 130 || align=left| {{vlag|Georgië}} || 3&nbsp;729&nbsp;600<ref name="geo">Sluit [[Abchasië]] (270&nbsp;000) en [[Suid-Ossetië]] (70&nbsp;000) uit</ref> || || {{#expr: 3729600 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 131 || align=left| {{vlag|Moldawië}} || 3&nbsp;550&nbsp;900<ref name="mol">Sluit [[Transnistrië]] (555&nbsp;347) uit</ref> || [[1 Januarie]] [[2018]]|| {{#expr: 3550900 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 132 || align=left| {{vlag|Bosnië-Herzegowina}} || 3&nbsp;511&nbsp;372 || || {{#expr: 3511372 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 133 || align=left| {{vlag|Uruguay}} || 3&nbsp;505&nbsp;985 || [[1 Januarie]] [[2018]]|| {{#expr: 3505985 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | — || align=left| ''{{vlag|Puerto Rico}} (VSA)'' || 3&nbsp;337&nbsp;177 || || {{#expr: 3337177 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 134 || align=left| {{vlag|Mongolië}} || 3&nbsp;222&nbsp;075 || || {{#expr: 3222075 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 135 || align=left| {{vlag|Armenië}} || 2&nbsp;972&nbsp;900 || [[1 Januarie]] [[2018]]|| {{#expr: 2972900 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 136 || align=left| {{vlag|Albanië}} || 2&nbsp;870&nbsp;324 || [[1 Januarie]] [[2018]]|| {{#expr: 2870324 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 137 || align=left| {{vlag|Litaue}} || 2&nbsp;800&nbsp;738 || [[1 April]] [[2018]]|| {{#expr: 2800738 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.stat.gov.lt/lt/pages/view/?id=1609 Statistiek Litaue] |- | 138 || align=left| {{vlag|Jamaika}} || 2&nbsp;728&nbsp;864 || || {{#expr: 2728864 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 139 || align=left| {{vlag|Katar}} || 2&nbsp;685&nbsp;053 || || {{#expr: 2685053 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 140 || align=left| {{vlag|Namibië}} || 2&nbsp;413&nbsp;643 || || {{#expr: 2413643 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 141 || align=left| {{vlag|Botswana}} || 2&nbsp;304&nbsp;238 || || {{#expr: 2304238 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 142 || align=left| {{vlag|Lesotho}} || 2&nbsp;263&nbsp;010 || || {{#expr: 2263010 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 143 || align=left| {{vlag|Gambië}} || 2&nbsp;163&nbsp;765 || || {{#expr: 2163765 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 144 || align=left| {{vlag|Noord-Masedonië}} || 2&nbsp;075&nbsp;301 || 1 Januarie 2018|| {{#expr: 2075301 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 145 || align=left| {{vlag|Gaboen}} || 2&nbsp;067&nbsp;561 || || {{#expr: 2067561 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 146 || align=left| {{vlag|Slowenië}} || 2,066&nbsp;880 || 15 Julie 2018|| {{#expr: 2066880 / 65760000 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.stat.si/eng/tema_demografsko_prebivalstvo.asp Amptelike Sloweense Bevolkingteller] |- | 147 || align=left| {{vlag|Letland}} || 1&nbsp;926&nbsp;500 || 1 Mei 2018|| {{#expr: 1926500 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | — || align=left| {{vlag|Kosovo}} || 1&nbsp;798&nbsp;506 || || {{#expr: 1798506 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 148 || align=left| {{vlag|Guinee-Bissau}} || 1&nbsp;584&nbsp;763 || || {{#expr: 1584763 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 149 || align=left| {{vlag|Bahrein}} || 1&nbsp;451&nbsp;200 || || {{#expr: 1451200 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 150 || align=left| {{vlag|Trinidad en Tobago}} || 1&nbsp;356&nbsp;633 || || {{#expr: 1356633 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 151 || align=left| {{vlag|Estland}} || 1&nbsp;319&nbsp;133 || [[1 Januarie]] [[2018]] || {{#expr: 1319133 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.stat.ee/ Statistiek Estland] |- | 152 || align=left| {{vlag|Mauritius}} || 1&nbsp;264&nbsp;887<ref name="mau">Sluit [[Agaléga]], [[Rodrigues]] en St. Brandon-eilande in</ref> || || {{#expr: 1264887 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 153 || align=left| {{vlag|Equatorial Guinee}} || 1&nbsp;222&nbsp;442 || || {{#expr: 1222442 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 154 || align=left| {{vlag|Oos-Timor}} || 1&nbsp;167&nbsp;242 || || {{#expr: 1167242 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 155 || align=left| {{vlag|Eswatini}} || 1&nbsp;159&nbsp;250 || || {{#expr: 1159250 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 156 || align=left| {{vlag|Djiboeti}} || 1&nbsp;049&nbsp;001 || || {{#expr: 1049001 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 157 || align=left| {{vlag|Fidji}} || 884&nbsp;887 || || {{#expr: 884887 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 158 || align=left| {{vlag|Ciprus}} || 854&nbsp;800|| || {{#expr: 854800 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 159 || align=left| {{vlag|Comore}} || 806&nbsp;153 || 15 Julie 2018 || {{#expr: 806153 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [https://archive.is/20121205062219/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gadm&lng=en&dat=32&geo=-116&srt=npan&col=aohdq World Gazetteer projeksie] |- | 160 || align=left| {{vlag|Guyana}} || 782&nbsp;225 || || {{#expr: 782225 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 161 || align=left| {{vlag|Bhoetan}} || 735&nbsp;553 || || {{#expr: 735553 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 162 || align=left| {{vlag|Solomoneilande}} || 667&nbsp;044 || || {{#expr: 667044 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | — || align=left| ''{{vlag|Macao}} (Ch)'' || 656&nbsp;700 || || {{#expr: 656700 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 163 || align=left| {{vlag|Montenegro}} || 622&nbsp;359 || || {{#expr: 622359 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 164 || align=left| {{vlag|Luxemburg}} || 602&nbsp;005 || || {{#expr: 602005 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 165 || align=left| {{vlag|Suriname}} || 568&nbsp;301 || || {{#expr: 568301 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 166 || align=left| {{vlag|Wes-Sahara}} || 567&nbsp;421 || || {{#expr: 567421 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 167 || align=left| {{vlag|Kaap Verde}} || 544&nbsp;081 || || {{#expr: 544081 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 168 || align=left| {{vlag|Malta}} || 475&nbsp;701 || [[1 Januarie]] [[2018]] || {{#expr: 475701 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 169 || align=left| {{vlag|Broenei}} || 422&nbsp;678 || || {{#expr: 422678 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 170 || align=left| {{vlag|Belize}} || 395&nbsp;882 || || {{#expr: 395882 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 171 || align=left| {{vlag|Bahamas}} || 381&nbsp;320 || || {{#expr: 381320 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 172 || align=left| {{vlag|Maldive-eilande}} || 378&nbsp;114 || || {{#expr: 378114 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 173 || align=left| {{vlag|Ysland}} || 350&nbsp;710 || 31 Maart&nbsp;2018 || {{#expr: 350710 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.hagstofa.is/ Hagstofa Íslands] |- | 174 || align=left| [[Lêer:Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|25px]] [[Turkse Republiek van Noord-Siprus|Noord-Siprus]] || 335&nbsp;455 || || {{#expr: 335455 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 175 || align=left| {{vlag|Vanuatu}} || 289&nbsp;700 || || {{#expr: 289700 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 176 || align=left| {{vlag|Barbados}} || 286&nbsp;388 || || {{#expr: 286388 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 177 || align=left| ''{{vlag|Nieu-Kaledonië}} (Fr)'' || 278&nbsp;500 || 1 Januarie 2018 || {{#expr: 278500 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.isee.nc/pe/bilan2006/be-demographie.pdf Amptelike INSEE skatting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071124204306/http://www.isee.nc/pe/bilan2006/be-demographie.pdf |date=24 November 2007 }} |- | 178 || align=left| ''{{vlag|Frans-Polinesië}} (Fr)'' || 275&nbsp;918 || 20 Augustus 2017 || {{#expr: 275918 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.ispf.pf/(k1aciwf4z0fyap45ghzhgm55)/stat/demo/rp2007/pdfs/poplegales2007.pdf Augustus 2007 sensus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203110626/http://www.ispf.pf/(k1aciwf4z0fyap45ghzhgm55)/stat/demo/rp2007/pdfs/poplegales2007.pdf |date= 3 Desember 2007 }} |- | 179 || align=left| [[Lêer:Flag of the Republic of Abkhazia.svg|22px]] ''[[Abchasië]]'' || 240&nbsp;705|| 15 Julie 2018 || {{#expr: 240705 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| |- | 180 || align=left| {{vlag|Samoa}} || 197&nbsp;448 || 2008 || {{#expr: 197448 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- |- | 181 || align=left| {{vlag|Sao Tomé en Principe}} || 187&nbsp;356 || || {{#expr: 187356 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 182 || align=left| ''{{vlag|Guam}} (VSA)'' || 184&nbsp;200 || || {{#expr: 184200 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 183 || align=left| {{vlag|Sint Lucia}} || 178&nbsp;844 || || {{#expr: 178844 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 184 || align=left| [[Lêer:Flag of Curaçao.svg|22px]] ''[[Curaçao]]'' || 160&nbsp;337|| 1 Januarie 2017 || {{#expr: 160337 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| |- | 185 || align=left| {{vlag|Kiribati}} || 115&nbsp;300 || || {{#expr: 115300 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 186 || align=left| ''{{vlag|Aruba}} (Ndl)'' || 110&nbsp;882 || || {{#expr: 110882 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 187 || align=left| {{vlag|Sint Vincent en die Grenadines}} || 109&nbsp;557 || || {{#expr: 109557 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 188 || align=left| ''{{vlag|Amerikaanse Maagde-eilande}} (VSA)'' || 104&nbsp;900 || || {{#expr: 104901 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 189 || align=left| {{vlag|Gefedereerde State van Mikronesië}} || 104&nbsp;600 || || {{#expr: 104600 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 190 || align=left| ''{{vlag|Jersey}} (VK)'' || 104&nbsp;200 || [[31 Desember]] [[2016]]|| {{#expr: 104200 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.gov.je/NR/rdonlyres/D31B33E0-BAB7-4FAC-9D7F-743B3FDB8A50/0/JIF2006.pdf States of Jersey Statistics Unit]{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | 191 || align=left| {{vlag|Grenada}} || 103&nbsp;328 || || {{#expr: 103328 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 192 || align=left| {{vlag|Tonga}} || 103&nbsp;252 || || {{#expr: 103252 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 193 || align=left| {{vlag|Seychelle-eilande}} || 94&nbsp;205 || || {{#expr: 94205 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 194 || align=left| {{vlag|Antigua en Barbuda}} || 86&nbsp;295 || || {{#expr: 86295 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 195 || align=left| ''{{vlag|Eiland van Man}}'' || 83&nbsp;314 || || {{#expr: 83314 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 196 || align=left| {{vlag|Andorra}} || 78&nbsp;264 ||31 Desember&nbsp; 2007 || {{#expr: 78264 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.estadistica.ad/deepublicacions.htm#0002 Andorra Servei d’Estudis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080311081000/http://www.estadistica.ad/deepublicacions.htm#0002 |date=11 Maart 2008 }} |- | 197 || align=left| {{vlag|Dominika}} || 71&nbsp;293 || || {{#expr: 71293 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 198 || align=left| ''{{vlag|Bermuda}}'' || 63&nbsp;779 || || {{#expr: 63779 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 199 || align=left| ''{{vlag|Guernsey}}'' || 62&nbsp;723 || Julie 2008|| {{#expr: 62723 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/print/gk.html World Fact Book&nbsp; 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081115075758/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/print/gk.html |date=15 November 2008 }} |- | 200 || align=left| ''{{vlag|Kaaimanseilande}}'' || 60&nbsp;413 || || {{#expr: 60413 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 201 || align=left| ''{{vlag|Amerikaans-Samoa}}'' || 56&nbsp;400 || || {{#expr: 56400 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 202 || align=left| ''{{vlag|Groenland}}'' || 55&nbsp;877 || || {{#expr: 55877 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 203 || align=left| ''{{vlag|Noordmarianaeilande}}'' || 55&nbsp;700 || || {{#expr: 55700 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 204 || align=left| {{vlag|Marshalleilande}} || 55&nbsp;000 || || {{#expr: 55000 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 205 || align=left| ''{{vlag|Suid-Ossetië}}'' || 53&nbsp;532 || || {{#expr: 53532 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 206 || align=left| ''{{vlag|Faroëreilande}}'' || 50&nbsp;844 || [[1 Augustus]] [[2007]] || {{#expr: 50844 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.hagstova.fo/portal/page?_pageid=33&nbsp;316936&_dad=portal&_schema=PORTAL Amptelike statistiek van die Faroëreilande] |- | 207 || align=left| {{vlag|Sint Kitts en Nevis}} || 46&nbsp;204 || || {{#expr: 46204 / 67238171 round 3}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 208 || align=left| {{vlag|Sint-Martin}} || 39&nbsp;410 || 1 Januarie 2016 || {{#expr: 39410 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Oktober 2004 addisionele census. |- | 209 || align=left| {{vlag|Monaco}} || 38&nbsp;300 || || {{#expr: 38300 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 210 || align=left| {{vlag|Liechtenstein}} || 38&nbsp;111 || 1 Januarie 2016 || {{#expr: 38111 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 211 || align=left| ''{{vlag|Turks- en Caicoseilande}}'' || 37&nbsp;910 || || {{#expr: 37910 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 212 || align=left| ''{{vlag|Gibraltar}}'' || 33&nbsp;573 || 31 Desember 2015 || {{#expr: 33573 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 213 || align=left| {{vlag|San Marino}} || 33&nbsp;344 || 31 Mei [[2018]] || {{#expr: 33344 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 214 || align=left| ''{{vlag|Brits-Maagde-eilande}}'' || 28&nbsp;514 || || {{#expr: 28514 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 215 || align=left| ''{{vlag|Cookeilande}}'' || 18&nbsp;100 || || {{#expr: 18100 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 216 || align=left| {{vlag|Palau}} || 17&nbsp;800 || || {{#expr: 17800 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 217 || align=left| ''{{vlag|Anguilla}}'' || 13&nbsp;542 || || {{#expr: 13452 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 218 || align=left| {{vlag|Wallis en Futuna}} || 11&nbsp;800 || 1 Julie 2016 || {{#expr: 11800 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 219 || align=left| {{vlag|Tuvalu}} || 10&nbsp;782 || || {{#expr: 10782 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 220 || align=left| {{vlag|Nauru}} || 10&nbsp;084 || || {{#expr: 10084 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 221 || align=left| {{vlag|Sint-Bartholomeus}} || 9&nbsp;417 || 1 Januarie&nbsp; 2015 || {{#expr: 8417 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.insee.fr/fr/recensement/nouv_recens/resultats/repartition/comd971.htm?numdep=971&x=54&y=8#S Januarie 2007 census] |- | 222 || align=left| {{vlag|Sint-Pierre en Miquelon}} || 6&nbsp;286 || 1 Januarie&nbsp; 2016 || {{#expr: 6286 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.insee.fr/fr/recensement/nouv_recens/resultats/repartition/comd975.htm?numdep=975&x=18&y=13 Januarie 2006 census] |- | 223 || align=left| ''{{vlag|Sint Helena}} (VK)'' || 5&nbsp;633<ref name="sh">Sluit [[Ascension]] en [[Tristan da Cunha]] in</ref> || || {{#expr: 5633 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 224 || align=left| ''{{vlag|Montserrat}}'' || 4&nbsp;922 || || {{#expr: 4922 / 67238171 round 4}}% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 225 || align=left| ''{{vlag|Falklandeilande}}'' || 2&nbsp;563 || || 0.00005% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 226 || align=left| ''{{vlag|Niue}}'' || 1&nbsp;611 || || 0.00003% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 227 || align=left| ''{{vlag|Tokelau}}'' || 1&nbsp;499 || || 0.00003% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 228 || align=left| {{vlag|Vatikaanstad}} || 800 || || 0.00002% || style="font-size: 75%"| VN skatting |- | 229 || align=left| ''{{vlag|Pitcairn Eilande}}'' || 50 || || 0.000001% || style="font-size: 75%"| VN skatting |} == Sien ook == * [[Lys van lande volgens bevolkingsdigtheid]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Bevolking]] [[Kategorie:Lyste van lande|Bevolking]] npx3ujhdb22v417u6zfsnrfcezwps14 Otorinolaringologie 0 9485 2890927 2584751 2026-04-06T20:34:58Z Jcb 223 2890927 wikitext text/x-wiki [[File:Mani Zadeh MD Endoscopic Sinus Surgery.jpg|duimnael|regs|255px|<center> Otorinolaringologie </center>]] '''Otorinolaringologie''' of '''oor-neus-en-keelheelkunde''' is 'n gebied van die [[geneeskunde]] wat oor siektes en toestande van die [[oor]], [[neus]], en [[Keel (lugweë)|keel]] en verwante strukture in die kop en nek handel. Dokters wat in hierdie gebied spesialiseer, word otorinolaringoloë, otolaringoloë, oor-neus-en-keelheelkundiges of oor-neus-en-keelsjirurge genoem. Pasiënte versoek behandeling van otorinolaringoloë vir siektes van die oor, neus, keel, basis van die [[skedel]], en vir die sjirurgiese bestuur van [[Kanker|kankers]] en niekwaadaardige [[Gewas (medies)|gewasse]] van die kop en nek. == Etimologie == Die term ''otorinolaringologie'' is 'n kombinasie van die [[Nieu-Latyn]]se kombinasievorme ''oto-'', ''rino-'', ''laringo-'', en ''-logie'' wat uit die Antieke Griekse woorde οὖς ''ous'' (genetief ὠτός ''otos''), "oor", ῥίς ''ris'', "neus", λάρυγξ ''larinks'', "keel", en -λογία ''logia'', "studie" afgelei is.<ref>Inskrywing vir "otolaryngologist" in: Peter Harris, Sue Nagy, Nicholas Vardaxis, ''[[Mosby's Dictionary of Medicine, Nursing & Health Professions]] - Australian & New Zealand Edition'', Elsevier Health Sciences, 2009.</ref> Vergelyk die Grieks ωτορινολαρυγγολόγος, "otorinolaringoloog". == Onderwerpe == Algemene oor-, neus- en keeltoestande sluit in: * [[Rhinites]] * [[Sinusites]] * [[Tonsillites]] * [[Pharyngites]] * [[Epistakse]] * [[Otites Media]] * [[Otites Externa]] * [[Labyrhinites]] * [[Eustachitis]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lyste van siektes|Otorinolaringologie]] sgej54rjntev8aj2w53b6m77m9g40ze Tanzanië 0 9707 2890882 2889087 2026-04-06T19:30:33Z SpesBona 2720 /* Sport */ Jammer! 2890882 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Verenigde Republiek Tanzanië |volle_naam = <small>''United Republic of Tanzania'' ([[Engels]])<br />''Jamhuri ya Muungano wa Tanzania'' ([[Swahili]])</small> |algemene_naam = Tanzanië |beeld_vlag = Flag of Tanzania.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Tanzania.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Location Tanzania AU Africa.svg |leuse = ''Uhuru na Umoja'' <small>(Swahili)</small><br />''Freedom and Unity'' <small>(Engels)</small><br /><small>''([[Afrikaans]]: "Vryheid en Eenheid")''</small> |volkslied = ''[[Mungu ibariki Afrika]]'' <small>(Swahili)</small><br />''God Bless Africa'' <small>(Engels)</small><br /><small>''([[Afrikaans]]: "God seën Afrika")''</small><br /><center>[[Lêer:Tanzanian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]] en [[Swahili]] |hoofstad = [[Dodoma]] {{Koördinate|6|10|S|35|45|O}} |latd = 6 |latm = 10 |latNS = S |longd = 35 |longm = 45 |longEW = O |grootste_stad = [[Dar-es-Salaam]] {{Koördinate|6|48|S|39|17|O}} |regeringsvorm = Unitêre dominante party<br />presidensiële grondwetlike<br />[[republiek]]<ref name="Lawrence2009">{{en}} {{cite book|author=David Lawrence|title=Tanzania: The Land, Its People and Contemporary Life|url=https://books.google.com/books?id=qVDYbCfaPuQC&pg=PA146|date= 2009|publisher=Intercontinental Books|isbn=978-9987-9308-3-8|pages=146–}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://tanzania-un.org/index.asp?pgid=56 |title=About the United Republic of Tanzania |publisher=Permanent Representative of Tanzania to the United Nations |accessdate=31 Januarie 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110219043350/http://tanzania-un.org/index.asp?pgid=56 |archive-date=19 Februarie 2011}}</ref> |leiertitels = <br /><br />• [[President van Tanzanië|President]]<br />• [[Adjunkpresident]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Samia Suluhu]]<br />[[Emmanuel Nchimbi]]<br />[[Mwigulu Nchemba]] |oppervlak_rang = 32<sup>ste</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 947&nbsp;300<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/|title=Tanzania|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=13 November 2025|archive-date= 9 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 365&nbsp;755 |persent_water = 6,4<ref name="BFF">{{en}} {{cite web |url=http://www.nbs.go.tz/nbs/takwimu/Statistical_Methods_and_Standards/Basic_Facts_and_Figures_on_Human_Settlements_2012_Tanzania_Mainland.zip |title=Basic Facts and Figures on Human Settlements, 2012 |publisher=National Bureau of Statistics, Tanzania Ministry of Finance |year=2013 |accessdate=10 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181113171742/http://www.nbs.go.tz/nbs/takwimu/Statistical_Methods_and_Standards/Basic_Facts_and_Figures_on_Human_Settlements_2012_Tanzania_Mainland.zip |archive-date=13 November 2018 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> |bevolking_skatting = 67&nbsp;462&nbsp;121<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 23<sup>ste</sup> |bevolking_sensus = 61&nbsp;741&nbsp;120<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sensa.nbs.go.tz/dissemination/results |title=Population Size in Tanzania |publisher=Tanzania Sensa |accessdate=13 November 2025}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2022 |bevolkingsdigtheid = 71,2 |bevolkingsdigtheidmi² = 184,4 |bevolkingsdigtheidrang = 147<sup>ste</sup> |BBP_PPP = $293,592&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=738&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Tanzania |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=13 November 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 69<sup>ste</sup> |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $4&nbsp;371<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 158<sup>ste</sup> |BBP = $85,977&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 80<sup>ste</sup> |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $1&nbsp;280<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 162<sup>ste</sup> |onafhanklikheidstipe = • [[Tanganjika]]<br />• [[Zanzibar]] en Pemba<br />• Unifikasie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van die [[Verenigde Koninkryk]]<br />[[9 Desember]] [[1961]]<br />[[10 Desember]] [[1963]]<br />[[26 April]] [[1964]]<br />[[25 April]] [[1977]] |MOI = {{wins}} 0,555<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=13 November 2025}}</ref> |MOI_rang = 165<sup>ste</sup> |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#990000|laag}} |Gini = 40,5<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=TZ |title=Gini Index – Tanzania |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=13 November 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2018 |Gini_kategorie = {{kleur|#990000|hoog}} |geldeenheid = [[Tanzaniese sjieling|Sjieling]] |geldeenheid_kode = TZS |land_kode = TZ |tydsone = OAT |utc_afwyking = [[UTC+03:00|+3]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+03:00|+3]] |internet_domein = [[.tz]] |skakelkode = 255{{smallsup|a}} |voetskrif = a. +007 vanaf [[Kenia]] en [[Uganda]]. }} '''Tanzanië''' ([[Engels]]: ''Tanzania''; [ˌtænzəˈniːə]; [[Swahili]]: ''Tanzania'', [tanzaˈni.a]), amptelik die '''Verenigde Republiek Tanzanië''' (Engels: ''United Republic of Tanzania''; Swahili: ''Jamhuri ya Muungano wa Tanzania''), is 'n groot land in [[Oos-Afrika]], geleë binne die [[Groot Mere van Afrika]]-streek. Dele van die land is in [[Suider-Afrika]]. Dit word begrens deur [[Kenia]] en [[Uganda]] in die noorde; [[Rwanda]], [[Burundi]], en die [[Demokratiese Republiek die Kongo]] in die weste; [[Zambië]], [[Malawi]], [[Mosambiek]] in die suide; en deur die [[Indiese Oseaan]] aan die ooste. [[Kilimandjaro]], Afrika se hoogste berg, is in die noordooste van Tanzanië. [[Lêer:Tanzania sat.JPG|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Tanzanië]] [[Lêer:Tanzaniekaart.png|duimnael|links|Kaart van Tanzanië]] Tanzanië het 'n diverse bevolking van 61,7 miljoen (2022-sensus) wat bestaan uit verskeie etniese, [[taal]]- en [[godsdiens]]groepe. Die land is 'n presidensiële grondwetlike [[republiek]], en sedert 1996 is die amptelike hoofstad [[Dodoma]], waar die president se kantoor, die nasionale vergadering en die ministeries gesetel is.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.etsav.upc.es/personals/iphs2004/pdf/148_p.pdf |author=Aloysius C. Mosha |title=The planning of the new capital of Tanzania: Dodoma, an unfulfilled dream |accessdate=13 Maart 2013 |publisher=University of Botswana |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809183913/http://www.etsav.upc.es/personals/iphs2004/pdf/148_p.pdf |archive-date=9 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Dar-es-Salaam]], die voormalige hoofstad, huisves steeds meeste van die regeringskantore, en is die land se grootste stad, hoofhawe, en leidende handelsentrum.<ref name="CIA" /><ref name="official_website">{{en}} {{cite web |url=http://www.tanzania.go.tz/profilef.html |title=The Tanzania National Website: Country Profile |publisher=Tanzania.go.tz |accessdate=1 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131125222553/http://www.tanzania.go.tz/profilef.html |archive-date=25 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.tanzaniaports.com/index.php?option=com_content&view=article&id=100&Itemid=270|title=Dar es Salaam Port|publisher=Tanzaniaports.com|accessdate=19 Februarie 2014|archive-date=22 Februarie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222180354/http://www.tanzaniaports.com/index.php?option=com_content&view=article&id=100&Itemid=270|url-status=dead}}</ref> Europese kolonialisme het in die laat 19de eeu begin toe die [[Duitse Keiserryk]] [[Duits-Oos-Afrika]] gestig het, wat na die [[Eerste Wêreldoorlog]] onder Britse beheer geval het. Die vasteland is in die naam van [[Tanganjika]] bestuur, terwyl [[Zanzibar]] 'n afsonderlike koloniale jurisdiksie gehad het. Nadat die twee gebiede respektiewelik in 1961 en 1963 onafhanklik geword het, is dit in April 1964 saamgesmelt as die Verenigde Republiek Tanzanië.<ref name="CIA" /> == Etimologie == Die naam Tanzanië is 'n saamgestelde naam uit die twee lande wat verenig is: Tanganjika en Zanzibar.<ref>{{en}} Harper, Douglas. [http://www.etymonline.com/index.php?term=tanzania "tanzania"].</ref> Die naam Tanganjika is afgelei van die Swahili-woorde ''tanga'' ("seil") en ''nyika'' ("onbewoonde vlakte", "wildernis") wat die frase van "seil in die wildernis" skep.<ref>{{en}} [http://home.frognet.net/~jaknouse/gaz-af.html John Knouse: A Political World Gazetteer: Africa] website besoek op 1 Mei 2007.</ref> Dit word soms as 'n verwysing na die [[Tanganjikameer]] beskou.<ref>{{en}} [http://home.frognet.net/~jaknouse/gaz-af.html John Knouse: A Political World Gazetteer: Africa] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610213113/http://home.frognet.net/~jaknouse/gaz-af.html |date=10 Junie 2011 }} webwerf besoek op 1 Mei 2007.</ref> Die naam Zanzibar is afgelei van "zengi", die naam vir die plaaslike mense (wat "swart" beteken), en die [[Arabies]]e woord "barr", wat kus of strand beteken.<ref>{{en}} Harper, Douglas. [http://www.etymonline.com/index.php?term=zanzibar "zanzibar"].</ref> == Geografie == [[Lêer:Giraffes Arusha Tanzania.jpg|duimnael|links|[[Kameelperd]]e, Tanzanië se nasionale dier, is volop in die Arusha Nasionale Park]] Met 'n oppervlakte van 947&nbsp;303 vierkante kilometer,<ref name="BFF" /> is Tanzanië die 13de grootste land in [[Afrika]], en die 31ste grootste land in die wêreld, en word gereken op die vlak van die veel groter [[Egipte]] en kleiner [[Nigerië]].<ref name="CIA" /> Dié land grens aan Kenia en Uganda in die noorde, Rwanda, Burundi en die Demokratiese Republiek die Kongo in die weste; en Zambië, Malawi en Mosambiek in die suide. Tanzanië lê aan die ooskus van Afrika en het 'n kuslyn aan die Indiese Oseaan van sowat 800&nbsp;km lank.<ref name="frame">{{en}} Joseph Lake (2013) "Economy" in ''Africa South of the Sahara'', edited by Europa Publications and Iain Frame, Routledge.</ref> Dit sluit verskeie eilande in; [[Oengoeja]], [[Pemba]] en Mafia.<ref name="frame" /> Die land spog ook met die hoogste en laagste punte in Afrika: Kilimandjaro, op 'n hoogte van 5&nbsp;895 meter bokant seespieël, en die bodem van die Tanganjikameer 352 meter onder seespieël.<ref name="frame" /> Sowat 38% van die land is opsy gesit as beskermde gebiede vir natuurbewaring.<ref>{{en}} {{cite book|author1=Laher, Ridwan|author2=SingíOei, Korir|title=Indigenous People in Africa.: Contestations, Empowerment and Group Rights|url=https://books.google.com/books?id=nZiyAwAAQBAJ&pg=PA57|date=2014|publisher=Africa Institute of South Africa|isbn=978-0-7983-0464-1|pages=57–}}</ref> Tanzanië het 16 nasionale parke,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.tanzaniaparks.com/ |title=Home |publisher=Tanzania National Parks |accessdate=16 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524222550/https://www.tanzaniaparks.com/ |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> asook 'n verskeidenheid van wild- en woudreservate, insluitende die Ngorongoro Bewaringsgebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.tanzaniaparks.com/gombe.html |title=Gombe Stream National Park |publisher=Tanzania National Parks |accessdate=16 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160928004304/http://www.tanzaniaparks.com/gombe.html |archive-date=28 September 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite book|author1=Laura Riley|author2=William Riley|title=Nature's Strongholds: The World's Great Wildlife Reserves|url=https://books.google.com/books?id=icMuBQhW4vgC|date=2005|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-12219-9}}</ref> === Klimaat === [[Lêer:Tanzania map of Köppen climate classification.svg|duimnael|links|Klimaatsones in Tanzanië volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Tanzanië se ligging binne die keerkringe, die hoogteverskille en die uitgestrekte watervlakke van die mere het tot gevolg dat die [[klimaat]] wissel van tropiese [[reën]]streke tot [[halfwoestyn]], [[steppe]]- en [[savanne]]klimaat, en Alpiene klimaatstreke met 'n ewigdurende [[sneeu]]kleed (byvoorbeeld op Kilimandjaro). Die groot klimaatsverskille gee aanleiding tot 'n groot verskeidenheid plantegroeistreke – van tropiese woude tot halfwoestyn en heidegebiede. Meer as 75% van die land het ’n gemiddelde jaartemperatuur van meer as 20 °C, maar in die bergagtige gebiede kom nagryp gereeld voor. Die jaarlikse reënval oor Sentraal-Tanzanië, die suidelike hooglande en in die gebied van die oostelike skeurvallei is benede die minimumneerslag van 750&nbsp;mm wat nodig is vir die verbouing van gewasse by die onderskeie temperature. Die onreëlmatige verspreiding van die reënval in juis hierdie gebiede het tot gevolg dat slegs (half-) [[Nomade|nomadiese]] veeteelt moontlik is. Tussen Mei/Junie en November/Desember is dit oral in die land droog. Slegs in die noorde en in die kusgebied by Dar-es-Salaam is daar twee reënseisoene: die eerste is in November/Desember en die tweede is in April/Mei. In die gebiede, wat maar 10% van die landoppervlakte beslaan, is twee oeste soms jaarliks moontlik; in die oorblywende [[landbou]]gebiede is selfs net een oes per jaar rede tot blydskap. == Geskiedenis == Tekens van 'n primitiewe aapmensbeskawing sowat drie miljoen jaar gelede is al voor die Eerste Wêreldoorlog in die Olduwaikloof in Tanzanië gevind. Die oudste volke in Tanzanië is vermoedelik afstammelinge van jagters uit die Laat-[[Steentydperk]] (10&nbsp;000 jaar gelede). Ongeveer 3000 tot 2000 v.C. het die eerste Swart landbouers hulle uit die noorde in die gebied gevestig. Van ongeveer 1000 v.C. af het groepe uit [[Suidoos-Asië]] die kusgebiede begin aandoen en nuwe gewasse, soos [[piesang]]s, [[rys]] en [[suikerriet]], bekend gestel. Teen die begin van die Christelike jaartelling was ’n lewendige handel met die [[Arabiese Skiereiland]] aan die gang, en teen die 10de eeu was heelwat Arabiese nedersettings langs die kus gevestig. Teen die 17de eeu het die [[Arabiere]] 'n slawehandel met die binnelandse Swart volke opgebou en groot dele van die binneland is vanweë die uitvoer van tienduisende slawe ontvolk. Na 'n Europese stryd om besit van die land het Tanzanië (toe bekend as Tanganjika) in 1891 'n Duitse kolonie geword, terwyl die eiland Zanzibar 'n Britse protektoraat geword het. Vroeg in die 20ste eeu het bloedige opstande teen die Duitse heersers in Suidwes-Tanzanië voorgekom en na die [[Eerste Wêreldoorlog]] is die land aan die [[Verenigde Koninkryk]] afgestaan. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Tanganjika 'n trustgebied van die [[Verenigde Nasies]] geword en in 1961 het die land sy onafhanklikheid gekry. === Pre-koloniaal === [[Lêer:Olduvai stone chopping tool (cropped).jpg|duimnael|'n 1,8 miljoen jaar-oue klipkap-gereedskap, wat by die Olduval-vallei ontdek is]] Die inheemse bevolking van Oos-Afrika stam skynbaar van die [[Khoisan-tale|Khoisan-sprekende]] Hadza en Sandawe jagter-versamelaars van Tanzanië af.<ref name="Genetics"/> Die eerste golf van migrasie was die suidelike [[Koesjitiese tale|Koesjitiese]]-sprekendes, voorsate van die Iraqw, Gorowa en Burunge wat suidwaarts uit [[Ethiopië]] na Tanzanië gekom het.<ref name="Genetics"/> Gegrond op taalkundige bewyse was daar ook omstreeks 4&nbsp;000 en 2&nbsp;000 jaar gelede twee migrasies van Oos-Koesjitiese-mense na Tanzanië, wat van noord van die [[Turkanameer]] af gekom het.<ref name="Genetics">{{en}} {{cite journal|doi=10.1126/science.1172257|title=The Genetic Structure and History of Africans and African Americans|journal=Science|volume=324|issue=5930|pages=1035–44|year=2009|pmid=19407144|pmc=2947357|last1=Tishkoff|first1=S. A.|last2=Reed|first2=F. A.|last3=Friedlaender|first3=F. R.|last4=Ehret|first4=C.|last5=Ranciaro|first5=A.|last6=Froment|first6=A.|last7=Hirbo|first7=J. B.|last8=Awomoyi|first8=A. A.|last9=Bodo|first9=J. -M.|last10=Doumbo|first10=O.|last11=Ibrahim|first11=M.|last12=Juma|first12=A. T.|last13=Kotze|first13=M. J.|last14=Lema|first14=G.|last15=Moore|first15=J. H.|last16=Mortensen|first16=H.|last17=Nyambo|first17=T. B.|last18=Omar|first18=S. A.|last19=Powell|first19=K.|last20=Pretorius|first20=G. S.|last21=Smith|first21=M. W.|last22=Thera|first22=M. A.|last23=Wambebe|first23=C.|last24=Weber|first24=J. L.|last25=Williams|first25=S. M.}}</ref> Argeologiese bewyse steun die slotsom dat Suid-Nilote, insluitende die Datoog, tussen 2&nbsp;000 en 2&nbsp;400 jaar gelede, suid vanuit die hedendaagse [[Suid-Soedan]]/Ethiopiese grensgebied gekom het.<ref name="Genetics"/> Hierdie verskuiwings het omstreeks dieselfde tyd gebeur met die vestiging van die Masjariki Bantoe uit [[Wes-Afrika]] in die gebiede van [[Victoriameer]] en Tanganjikameer. Dit was gedurende die Ystertydperk. Hulle het met hulle Wes-Afrika se landboukundigheid en die primêre [[stapelvoedsel]], [[patats]], saamgebring. Hierna het hulle, tussen 1&nbsp;700 en 2&nbsp;300 jaar gelede, uit hierdie gebiede na die res van Tanzanië migreer.<ref name="Genetics"/><ref>{{en}} {{Cite book|author=Christopher Ehret|title=An African Classical Age: Eastern and Southern Africa in World History, 1000 B.C. to A.D. 400|url=https://books.google.com/books?id=1i-IBmCeNhUC|date=2001|publisher=University Press of Virginia|isbn=978-0-8139-2057-3}}</ref> Oos-Nilote, insluitende die [[Masai]], verteenwoordig 'n meer onlangse migrasie (500 tot 1&nbsp;500 jaar gelede) vanaf die hedendaagse [[Suid-Soedan]].<ref name="Genetics"/><ref>{{en}} {{cite book|author1=Phyllis Martin|author2=Patrick O'Meara|title=Africa|url=https://books.google.com/books?id=OAGPMAExRz8C|date=1995|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-20984-6}}</ref> Die mense van Tanzanië word met die vervaardiging van [[yster]] en [[staal]] vereenselwig. Die Pare-mense was die vernaamste vervaardigers van yster wat in groot aanvraag was by die volke wat in die berggebiede van noordoos-Tanzanië gebly het.<ref>{{en}} {{cite book|last1=Shoup|first1=John A.|title=Ethnic groups of Africa and the Middle East : an encyclopedia|date=2011|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara, Calif.|isbn=978-1-59884-362-0|page=67|url=https://books.google.com/?id=GN5yv3-U6goC&pg=PA67}}</ref> Die Haya-mense, aan die oewers van die Victoriameer, het 'n soort van [[hoogoond]] ontwerp wat hulle in staat gestel het om meer as 1&nbsp;500 jaar gelede koolstofstaal teen temperature van hoër as 3&nbsp;310 ºF yster te smee.<ref>{{en}} {{cite journal|pmid=17830304|year=1978|author1=Schmidt|first1=P|title=Complex iron smelting and prehistoric culture in Tanzania|journal=Science|volume=201|issue=4361|pages=1085–9|last2=Avery|first2=D. H.|doi=10.1126/science.201.4361.1085}}</ref> Reisigers en handelaars uit die [[Persiese Golf]] en [[Indië]] het Oos-Afrika se kusgebied in die eerste millennium n.C. besoek.<ref>{{en}} {{cite book|author=Kevin Shillington|title=Encyclopedia of African History 3-Volume Set|url=https://books.google.com/books?id=umyHqvAErOAC&pg=PA1510|date=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-45670-2|pages=1510–}}</ref> Sommige bewoners langs die Swahili-kus het al die [[Islam]]geloof reeds in die agtste- of negende eeu n.C. beoefen.<ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/worldservice/africa/features/storyofafrica/7chapter5.shtml "The Story of Africa"].</ref> === Koloniaal === [[Lêer:City of Kilwa, 1572.jpg|duimnael|'n Voorstelling van die antieke stad van [[Kilwa]] (1572) – 'n [[Unesco]]-[[Wêrelderfenisgebied]]]] Die Portugese seevaarder [[Vasco da Gama]] het in 1498 die Tanzaniese kus besoek. Later, in 1506 het die [[Portugese]] daarin geslaag om die grootste dele van die suidoos-Afrikakus te beheer. Die Portugese is in 1699 deur die [[Oman]]i [[Arabiere]] uit Zanzibar verdryf. Die Sultan van Oman Seyyid Said het die kusstrook oorgeneem en sy hoofstad in 1840 na [[Zanzibarstad]] verskuif. Zanzibar het in hierdie tydvak die sentrum vir die [[Arabiese slawehandel]] geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 |title=Slavery |work=Encyclopædia Britannica |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006131931/http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 |archive-date=6 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tussen 65–90% van die bevolking van die Arabies-[[Swahili (volk)|Swahili]] Zanzibar is as slawe verkoop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery/24157/Slave-societies |title=Slave societies |work=Encyclopædia Britannica |date=22 Januarie 2014 |accessdate=19 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602182633/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery/24157/Slave-societies |archive-date=2 Junie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Een van die mees berugte slawehandelaars aan die Oos-Afrikakus was Tippu Tip, wat self die kleinseun van 'n Afrika-slaaf was. Die Nyamwezi-slawehandelaars het onder die leierskap van Msiri en Mirambo gewerk.<ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/worldservice/africa/features/storyofafrica/9chapter3.shtml "The Story of Africa| BBC World Service"].</ref> Volgens Timothy Insoll is daar in die 19de eeu 718&nbsp;000 van die Swahili-kus af as slawe uitgevoer en 'n verdere 769&nbsp;000 is as slawe aan die kus aangehou.<ref>{{en}} {{cite book|author=Junius P. Rodriguez|title=The Historical Encyclopedia of World Slavery|url=https://books.google.com/books?id=ATq5_6h2AT0C|date=1997|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-87436-885-7}}</ref> Laat in die 19de eeu verower die Duitse Keiserryk die gebiede wat vandag bekend staan as Tanzanië (sonder Zanzibar) en inkorporeer dit by Duits-Oos-Afrika. Na die Eerste Wêreldoorlog bepaal ooreenkomste en die [[Volkebond]] dat die gebied 'n Britse mandaatgebied word, behalwe die Kionga-driehoek, 'n klein gebied in die suidooste wat by Portugees-Oos-Afrika (later [[Mosambiek]]) ingesluit is. Sowat 100&nbsp;000 mense van Tanganjika sluit gedurende [[Tweede Wêreldoorlog]] by die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] aan<ref name="Heale">{{en}} {{cite book|author1=Jay Heale|author2=Winnie Wong|title=Tanzania|url=https://books.google.com/books?id=9UhNJxHg14wC|year=2010|publisher=Marshall Cavendish|isbn=978-0-7614-3417-7}}</ref> en was deel van die 375&nbsp;000 Afrikatroepe wat daar geveg het.<ref name="MGT">{{en}} [http://www.mgtrust.org/afr2.htm "African participants in the Second World War"]. mgtrust.org.</ref> Tanganjika was gedurende die oorlog 'n waardevolle bron van voedsel en sy inkomste met uitvoere het aansienlik gestyg in vergelyking met die vooroorlogse jare van die [[Groot Depressie]]. Die oorlogstydse aanvraag na produkte het die pryse opgejaag en reuse [[inflasie]] in die kolonie veroorsaak.<ref name="Heale"/><ref>{{en}} [http://www.content.eisa.org.za/old-page/tanzania-british-rule-between-wars-1916-1945 "Tanzania: British rule between the Wars (1916–1945)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150204203753/http://www.content.eisa.org.za/old-page/tanzania-british-rule-between-wars-1916-1945 |date= 4 Februarie 2015 }}. ''eisa.org.za''.</ref> [[Julius Nyerere]] transformeer in 1954 sy organisasie na die polities- georiënteerde Tanganyika African National Union (TANU) met die doel om nasionale soewereiniteit vir Tanganjika te kry. 'n Veldtog om nuwe lede te registreer word geloods en binne 'n jaar word TANU die leidende politieke organisasie in die land. Nyerere word in 1960 aangestel as die minister van die Brits-geadministreerde Tanganjika en word die eerste minister toe die land in 1961 onafhanklikheid verkry. === Post-koloniaal === [[Lêer:Arusha Declaration Monument.jpg|duimnael|Arusha se Deklarasiemonument]] Die Britse bewind kom op 9 Desember 1961 tot 'n einde, maar vir die eerste jaar van onafhanklikheid, het Tanganjika 'n Britse goewerneur gehad wat die Britse monarg moes verteenwoordig.<ref name="Abstract">{{en}} [http://www.nbs.go.tz/nbs/Stastical%20Abstract/Statistical%20Abstract%20Report%202013.pdf Statistical Abstract 2013, National Bureau of Statistics, Tanzania Ministry of Finance, Julie 2014, besoek op 22 Oktober 2014]</ref> Op 9 Desember 1962 word Tanganjika 'n demokratiese republiek onder 'n uitvoerende president.<ref name="Abstract"/> Die Arabiese dinastie word met die [[Zanzibar-rewolusie]] in die aangrensende [[Zanzibar]] omver gewerp,<ref name="Zanzibar">{{en}} {{cite news |title=Unveiling Zanzibar's unhealed wounds |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8167390.stm |publisher=BBC News |date=25 Julie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513221401/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8167390.stm |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die land word in 1963 onafhanklik en op 26 April 1964 word dit by die vasteland van Tanganjika ingelyf.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.vpo.go.tz/document_storage/historical_overview.pdf |title=Background history of The Union between Tanganyika and Zanzibar |format=PDF |publisher=Vice President's Office, United Republic of Tanzania |accessdate=25 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102416/http://www.vpo.go.tz/document_storage/historical_overview.pdf |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 29 Oktober van dieselfde jaar word die land se naam na die Verenigde Republiek Tanzanië verander ("Tan" is afgelei van Tanzanië en "Zan" van Zanzibar).<ref name="CIA" /> Nyerere se presidentskap slaan in 1967, na sy Arusha Deklarasie, 'n [[linksgesinde]] rigting in, en hy verbind die land tot [[sosialisme]] en [[Pan-Afrikanisme]]. Banke en baie van die groot nywerhede is hierna genasionaliseer. In 1992 word die land se grondwet aangepas om veelparty-politiek toe te laat.<ref>{{en}} [http://www.princeton.edu/~pcwcr/reports/tanzania1992.html "Tanzania 1992"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018235838/http://www.princeton.edu/~pcwcr/reports/tanzania1992.html |date=18 Oktober 2014 }}. ''princeton.edu''.</ref> In die eerste veelparty-verkiesings van 1995 wen die regerende party, Chama Cha Mapinduzi, 186 van die 232 setels in die nasionale vergadering en Benjamin Mkapa word president.<ref>{{en}} [http://www.content.eisa.org.za/old-page/tanzania-1995-national-assembly-election-results "Tanzania: 1995 National Assembly election results"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318222841/http://www.content.eisa.org.za/old-page/tanzania-1995-national-assembly-election-results |date=18 Maart 2015 }}. ''eisa.org.za''.</ref> == Politiek == === Regering === [[Lêer:Spice Islands (Zanzibar highlighted) sv.svg|duimnael|links|Die semi-outonome Zanzibareiland]] [[Lêer:Zanzibar door carved.jpg|duimnael|'n Deur met Arabiese kalligrafie in Zanzibar uitgekerf]] Tanzanië is 'n eenparty dominante-staat met die [[Chama Cha Mapinduzi]]-party aan bewind. === VN-vredesoperasies === Sedert 31 Oktober 2014 voorsien Tanzanië 2&nbsp;253 soldate en ander personeel vir verskeie van die [[Verenigde Nasies]] se vredesoperasies.<ref>{{en}} [http://www.un.org/en/peacekeeping/contributors/2014/oct14_1.pdf Contributions by Country], United Nations Peacekeeping, 31 Oktober 2014</ref> Die Tanzaniese weermag neem saam met die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag|Suid-Afrikaanse]] en [[Malawi|Malawiese magte]] deel aan die Verenigde Nasies se intervensiebrigade in die [[Demokratiese Republiek die Kongo]] (DRK). Die Verenigde Nasies se [[Veiligheidsraad]] het hierdie spesiale eenheid op 28 Maart 2013 gemagtig om geteikende operasies uit te voer teen groepe wat die vrede in die DRK bedreig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=44876 |title=Tanzanian troops arrive in eastern DR Congo as part of UN intervention brigade |publisher=United Nations |accessdate=17 Oktober 2014 |date=10 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170927155919/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=44876 |archive-date=27 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} [http://www.un.org/en/peacekeeping/contributors/2014/oct14_3.pdf UN Mission's Summary detailed by Country], United Nations Peacekeeping, 31 Oktober 2014, bl. 39</ref> === Armoede === Daar is groot armoede in Tanzanië. Die land het min vooruitgang gemaak met die bekamping van ernstige ondervoeding en hongersnood in die land.<ref name="Tanzania UNDP">{{en}} [http://www.undp.org/content/tanzania/en/home/countryinfo.html Tanzania UNDP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170713003602/http://www.undp.org/content/tanzania/en/home/countryinfo.html |date=13 Julie 2017 }}</ref><ref name="Tanzania">{{en}} [http://www.heifer.org/ending-hunger/our-work/countries/africa/tanzania.html Tanzania] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412132714/http://www.heifer.org/ending-hunger/our-work/countries/africa/tanzania.html |date=12 April 2016 }}</ref> === Tale === Daar word meer as 100 verskillende tale in Tanzanië gepraat, wat die land die mees diverse taalkundige land in Oos-Afrika maak.<ref name="sim">{{en}} {{cite book|author1=Ulrich Ammon|author2=Norbert Dittmar|author3=Klaus J. Mattheier|title=Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society|url=https://books.google.com/books?id=LMZm0w0k1c4C&pg=PA1967|year=2006|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-018418-1|pages=1967–}}</ref> Onder die tale wat daar gebesig word is al vier van Afrika se taalfamilie: [[Bantoetale|Bantoe]], Koesjities, [[Nilo-Sahariese tale|Nilo-Saharies]] en Khoisan.<ref name="sim"/> Swahili en Engels is Tanzanië se twee ampstale.<ref name="sim"/> == Sport == [[Lêer:Tanzania National Main Stadium Aerial.jpg|duimnael|Die Benjamin Mkapa-stadion in [[Dar-es-Salaam]]]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Tanzanië, maar [[basketbal]], [[netbal]], [[boks]], [[vlugbal]], [[atletiek]], [[rugby]] en [[krieket]] is ook gewild met sommiges wat hul oorsprong in die [[Verenigde Koninkryk]] het. Tanzaniese spelers het voorheen saam met spelers uit Kenia, Uganda en Zambië verskyn vir die [[Oos-Afrikaanse krieketspan]] wat aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] in Engeland deelgeneem het. Daarna het Tanzanië saam met Malawi, Uganda en Zambië spelers vir die [[Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan]] beskikbaar gestel. Sedert 2001 word die land deur [[Tanzaniese nasionale krieketspan|sy eie nasionale span]] verteenwoordig, maar hulle kon nog nie vir 'n internasionale kriekettoernooi kwalifiseer nie. Hulle kon wel vir die [[o/19-krieketwêreldbeker]] 2026 kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/cricket-news/african-team-creates-history-with-shock-u19-world-cup-qualification |title=African team creates history with shock U19 World Cup qualification |publisher=Wisden |date=7 April 2025 |accessdate=8 April 2025}}</ref> Soos in krieket het in rugby van 1950 tot 1982 met die Oos-Afrikaanse rugbyspan 'n multinasionale span bestaan, wat spelers uit Kenia, Tanzanië en Uganda betrek het. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Tanzania|title=Tanzania|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=13 November 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/|title=Tanzania|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=13 November 2025}} * ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|0-908409-68-0}}, volume 27, bl. 75, 76 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Tanzania}} {{Wikt|Tanzanië}} * {{en}} {{Wikivoyage|Tanzania|Tanzanië}} * {{en}} {{Wikiatlas|Tanzania}} * {{en}} [http://www.tanzania.go.tz/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.dmoz.org/Regional/Africa/Tanzania Tanzania] by DMOZ * {{en}} [http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/tanzania/show-all.aspx Tanzanië se Korrupsieprofiel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160812033656/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/tanzania/show-all.aspx |date=12 Augustus 2016 }} by die Business Teenkorrupsie Portal {{Lande in Afrika}} {{Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse Statebond]] [[Kategorie:Tanzanië| ]] [[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]] [[Kategorie:Voormalige Duitse kolonies]] 1gsahp1e82zng35s7oafm124hp8gxwb Die Voortrekkers (organisasie) 0 11164 2890852 2890480 2026-04-06T18:55:39Z Oesjaar 7467 /* Die Voortrekkerwapen */ Verbeter 2890852 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Die Voortrekker Wapen.svg|duimnael|regs|Die Voortrekkerwapen.]] [[Lêer:Voortrekker doen Noodhulp.jpg|alt=Voortrekker-kinders ontvang noodhulp opleiding.|duimnael|Voortrekker-kinders ontvang [[noodhulp]] opleiding.]] '''Die Voortrekkers''' is ’n [[Afrikaners|Afrikaanse]] jeugorganisasie wat op 30 September [[1931]] gestig is. Die Voortrekkers is ʼn beweging wat toegespits is op die toerusting van sy lede vir [[leierskap]] en diensbaarheid, en die vorming van jongmense se karakter.<ref name=":0" /><ref>Die Voortrekker-beweging leer kinders speel-speel waardevolle vaardighede. [https://www.netwerk24.com/netwerk24/die-voortrekker-beweging-leer-kinders-speel-speel-waardevolle-vaardighede-20150430 Netwerk24], 08 Apr. 2015</ref> == Begronding == Die Voortrekkers se grondslag is: "God Drie-enig se openbaring aan ons deur die Bybel en die skepping." == Wese == Die Voortrekkers is 'n kultuurbeweging wat hul lede, in besonder die jeug, toerus om as moderne Afrikaners, positiewe Burgers en konsekwente Christene hulle roeping deur diensbaarheid uit te leef.<ref name=":0">Voortrekker web blad https://voortrekkers.co.za/wie-is-ons, 14/07/2023</ref> Getrou aan die oorspronklike stigtingsideale van NJ van der Merwe, Vader Visser en Japie Heese is Die Voortrekkers vandag steeds ’n toekomsgerigte jeugorganisasie wat: * Afrikanerkinders se karakter deur Bybels-Christelike waardes vorm. * Afrikanerkinders die geleentheid bied om hul kultuur in die natuur deur avontuur te geniet. * Afrikaners begelei om as oortuigde Christene nie net Bybelse waardes in hul persoonlike lewens uit te leef nie, maar ook om gemeenskapswaardes deur middel van diens, deelname en standpunte te help vorm. * Afrikanerkinders help om lewensvaardighede te ontwikkel om as uitnemende en diensbare leiers ’n betekenisvolle en positiewe bydrae te lewer tot die land en die kontinent. * Afrikanerkinders ’n tuiste bied waarin hulle Afrikaners se geskiedenis, taal, kultuur en tradisies ten volle kan uitleef en geniet. Hierdie ideale het oor dekades neerslag gevind in die wese, waardes en strategiese doelwitte van Die Voortrekkers om jong Afrikaners as uitnemende leiers te ontwikkel. == Doelstellings == Doelstellings vloei voort uit die wese en is die Voortrekkers se verbintenis tot 'n bepaalde aksie. Die Voortrekkers is daartoe verbind om: # hul geloof in God Drie-enig God in al hul Voortrekkeraktiwiteite te bevestig. # as moderne Afrikaners hul taal, kultuur en erfenis met trots te bevorder. # as positiewe burgers opbouend betrokke te wees by hul gemeenskap, land en kontinent. # as konsekwente Christene deur hul woorde en dade te getuig. # diensbaar in hul omgewing te wees. == Voortrekkerkode == [[Lêer:Voortrekker Ou Univorm.jpg|alt=Voortrekker-meisie met die ouer Voortrekker-uniform.|duimnael|Voortrekker-meisie met die vorige (ou) Voortrekker-uniform.]] Elke lid van Die Voortrekkers strewe daarna om die Voortrekkerkode na te leef, wat soos volg lui: # 'n Voortrekker glo in die Drie-enige God en dien Hom. # 'n Voortrekker se woord is sy eer. # 'n Voortrekker is gehoorsaam. # 'n Voortrekker leef met respek. # 'n Voortrekker is trots op hul taal, kultuur en erfenis en bevorder dit. # 'n Voortrekker leer uit die geskiedenis en bou daarop voort. # 'n Voortrekker waardeer en bewaar sy omgewing. # 'n Voortrekker neem leiding. # 'n Voortrekker is oplettend en weerbaar. # 'n Voortrekker is diensbaar. == Voortrekkersimbole == Die drie kernsimbole van Die Voortrekkers is die Voortrekkerwapen, die vlag en die Hou Koers-lied. === Die Voortrekkerwapen === Die ontwerp van die wapen was die idee van prof. B Taute, latere provinsieleier van Kaapland, terwyl die leuse die voorstel van die eerste hoofleier dr. NJ van der Merwe was. Die Voortrekkerwapen skep die indruk van beweging, doelgerigte beweging op ʼn voorafbepaalde koers, die pad van Suid-Afrika.[[Lêer:Voortrekkers by Karel Landman Monument.jpg|alt=Voortrekkers by Karel Landman Monument|duimnael|299x299px|Voortrekker kinders neem deel aan 'n gedenkdiens by die Karel Landman Monument naby [[Alexandria, Oos-Kaap|Alexandria]]. Kinders dra die nuwe (huidige) uniform.]] === '''Die leuse''' === Die leuse ''Hou Koers'' herinner die lede om koersvas vorentoe te gaan – getrou aan wie Die Voortrekkers is. == Geskiedenis == === 1913-1940: Totstandkoming en stigting === [[Lêer:Voortrekker vlotvaart.jpg|alt=Voortrekker kinders neem deel aan 'n Vlotvaart. 2021|duimnael|300x300px|Voortrekker kinders neem deel aan 'n Vlotvaart op Bruintjieskraal in die [[Baviaanskloof-wildernisgebied|Baviaanskloof]]. 2021]] Die behoefte aan 'n [[Afrikaans|Afrikaanse]] jeugbeweging is in [[1913]] deur dr. [[C.F. Visser]] ("Vader van die Voortrekkers") besef<ref>FAK Geskiedenis, [https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/organisasies-se-geskiedenis/die-voortrekkers/die-vastrappers/ Die Vastrappers (1931-1966) – Afrikanergeskiedenis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714121519/https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/organisasies-se-geskiedenis/die-voortrekkers/die-vastrappers/ |date=14 Julie 2023 }}, 14/07/2023</ref>. Hy het met die [[Boy-Scouts]] se stigter, [[Robert Baden-Powell]], kontak gemaak om die stigting van 'n Afrikaanse Boy-Scout beweging tot stand te bring, maar hulle kon op die ou end nie tot 'n vergelyk kom oor enkele grondslag-kwessies nie. Deur dr. Visser se aansporing is 'n tak in [[1920]] aan die Voorbereidende Tegniese Skool (teenswoordig die [[Hoërskool Sentraal, Bloemfontein|Hoërskool Sentraal]]) in [[Bloemfontein]] gestig. Ander takke het gevolg, onder meer in [[Graaff-Reinet]] en [[Nieuwoudtville]], maar in die eerste bestaansjare was daar nog geen eenvormige grondslag waarvolgens die beweging beheer is nie. Die amptelike stigting het eers op [[30 September]] [[1931]] in Bloemfontein plaasgevind, en die eerste lede is by die geleentheid deur die destydse Eerste Minister, genl. [[J.B.M. Hertzog]], ingelyf. Die Voortrekkerleuse is "Hou koers", en die wapen beeld 'n brandende fakkel op 'n wawiel uit. Daar is ook 'n Voortrekker-kode met 10 artikels wat die lede onder meer aanspoor om die gebruik van Afrikaans te bevorder. Van die vernaamste bedrywighede van die Voortrekkerbeweging is die gereelde kampe wat gehou word om die kinders die geleentheid te bied om met die [[natuur]] kennis te maak. [[Lêer:Voortrekker gestremdhede Spesdag.jpg|alt=Voortrekker kinders neem deel aan 'n gestremdhede bewusmaking program by die Londt Park gestremde basketbal klub in Gqebera.|duimnael|300x300px|Voortrekker kinders neem deel aan 'n gestremdhede bewusmaking program by die Londt Park gestremde basketbal klub in [[Gqeberha|Gqebera]].]] Voortrekker-aktiwiteite is georganiseer volgens 'n kommandostelsel, wat weer uit veldkornetskappe en spanne opgebou is. Buiten die Algemene Kongres, wat minstens elke 4 jaar gehou word, is daar 'n uitvoerende bestuur met hoof- en dagbesture in die onderskeie provinsies. === 1940 - 1966 === In 1940 word dr. CF Visser die hoofleier van die Voortrekkers. Die voltooiing van die [[Voortrekkermonument]] in 1949 word gevier. In 1952 neem die Voortrekkers deel aan die [[Van Riebeeckfees]] in Kaapstad, met die herdenking van [[Jan van Riebeeck]] se koms in Tafelbaai in [[1652]]. [[Japie Heese|Dr Japie Heese]] (“Oom Japie”) het in 1959 die nuwe leier van die Voortrekkers geword nadat hy voorheen as die algemene sekretaris van die beweging gedien. Heese is in 1966 oorlede. === 1966-1981 === In 1966 is “Oom Badie Badenhorst”, as leier van die Voortrekkers verkies. Gedurende sy ampstermyn het die Voortrekkers in 1971 bygedra tot die inwyding van die monument by Bloedrivier, asook die inwyding van die [[Afrikaanse Taalmonument]] in die Paarl op 10 Oktober 1975. Die eerste “Presidents Verkenners” het hul kentekens van Staatspresident CR Swart ontvang. === 1981-1997 === Prof. CWH (“Oom Carel”) Boshoff was die leier gedurende hierdie tydperk. Dit was 'n moeilike tyd in Suid Afrika, met onenigheid onder Afrikaners oor [[Apartheid]]. Sommige het geglo dat Apartheid verkeerd was en agter gelaat moet word, maar sommige het verandering teëgestaan. Hierdie omwentelinge het ook 'n negatiewe uitwerking op die Voortrekkerbeweging gehad, maar die Voortrekkerleiers het besluit om aan die oorgang van Suid-Afrika deel te neem en het voorleggings aan [[KODESA]] gemaak.<ref>Verkennerlewe-2018 gids, pg 53. https://voortrekkers.co.za/wp-content/uploads/2018/09/Verkennerlewe-2018.pdf</ref> Ds. JPL (“Oom Johan”) van der Walt word in 1989 hoofleier.<ref>FAK, [https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/organisasies-se-geskiedenis/die-voortrekkers/die-waardedraers/ Afrikanergeskiedenis.co.za], [https://web.archive.org/web/20210622113222/https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/organisasies-se-geskiedenis/die-voortrekkers/die-waardedraers/ Geargiveer] op Wayback Machine, 11 Maart 2024</ref> Die beweging het in 1989 begin transformeer en sy grondwet aangepas vir 'n veranderende Suid-Afrika. Daar is ook klein veranderings aan die uniform gedoen om dit te demilitariseer en 'n nuwe "Hou Koers"-lied is aanvaar. Die lied, deur [[Christa Steyn]] en Ansie du Plessis, sou later in die [[FAK-sangbundel|FAK Sangbundel]] opgeneem word.<ref>FAK Sangbundel Vol II, ISBN: 9781485300274, via dokumen.tips [https://dokumen.tips/documents/register-van-titels-in-fak-sangbundel-vol-ii.html?page=11] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240311121257/https://dokumen.tips/documents/register-van-titels-in-fak-sangbundel-vol-ii.html?page=11|date=11 Maart 2024}}, 11 Maart 2024</ref><ref>VOORTREKKERLIED - Voortrekkers [https://www.yumpu.com/nl/document/view/20170575/voortrekkerlied-voortrekkers (yumpu.com)], 11 Maart 2024</ref> === 1997-2001: Simbolestryd === In 1997 is prof. Tom Dreyer as hoofleier verkies. Die nasionale kongres van 1997 is gekenmerk deur 'n debat of die nuwe [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] van 1994, en ander Nasionale simbole, in die Voortrekkers gebruik moet word. Die oorgrote meerderheid het vir Dreyer gestem, wat ten gunste van die aanvaarding van die nuwe simbole was. 'n Kort rukkie na die kongres het Theuns de Wet met "n klein groepie" Voortrekkers weggebreek om die Afrikaner Kultuurbond te stig.<ref name=":1" /><ref>Reus in die Afrikanerkultuur sterf | [https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/reus-in-die-afrikanerkultuur-sterf/ Maroela Media], 11 Maart 2024</ref> Tydens prof. Dreyer se termyn is die formele uniform heeltemal vervang met 'n meer moderne en goedkoper Voortrekkerdrag. Dit behels 'n donkerblou of rooi [[Polohemp|gholfhemp]], blou [[denimbroek]] en moulose donkerblou baadjie, met kentekens wat deur die draer verwerf is.<ref name=":1">Verkennerlewe-2018.pdf bl.65 ([https://voortrekkers.co.za/wp-content/uploads/2018/09/Verkennerlewe-2018.pdf voortrekkers.co.za]), 14 Julie 2023</ref> === 2001-2013 === Tydens die kongres van 2001 in Pretoria is die agtste leier van die Voortrekker, prof. TP Strauss (“oom Piet”) verkies. Voortdurende aanpassings word steeds gemaak om die Voortrekkers te transformeer tot 'n moderne en "vooruitskouende" jeugbeweging vir Afrikaners. Op die kongresse van onderskeidelik 2005 en 2009 is prof Strauss herkies as leier vir nog twee vierjaartermyne. === 2013-2017 === By die 2013 kongres is dr. Danie Langner as die nuwe Voortrekkerleier verkies. Dr. Langner is ook vanaf 2012 die Besturende Direkteur van die [[FAK]] (Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge) en sedert 2021 die besturende direkteur van die Voortrekkermonument en die Erfenisstigting .<ref>Voortrekker Monument and the City of Tshwane to take hands in fight against crime – [https://www.tshwane.gov.za/?p=54634 City of Tshwane government], 11 Maart 2024</ref> === 2023-hede === Dr. Karin Stoffberg is op 14 Julie 2023 verkies as die eerste vroulike hoofleier in die organisasie se bestaan.<ref>[https://rsg.co.za/rsg/nuus/ www.rsg.co.za/rsg/nuus/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220927115341/https://www.rsg.co.za/rsg/nuus/|date=27 September 2022}} [[Radio Sonder Grense|RSG]] nuusberig uitgesaai om 13:00 op 14/07/2023.</ref> Sy volg vir dr. Danie Langner op, wat hoofleier vanaf 2013 - 2023 was.<ref>Voortrekker se Web blad: [https://voortrekkers.co.za/hoofdagbestuur/ dagbestuur], 13 Julie 2023.</ref> ==Lees ook== * [[Die Landsdiensbeweging]] * [[Scouts (Padvinders)|Padvinders (Scouts)]] == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409702}}, volume 29, bl. 17, 18 * Langner, D. (2021). ''Die Voortrekkers – HOU KOERS!,'' [https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Boekbronne?isbn=978-0-620-90867-2], gedruk: SA Printgroup, Bloemfontein == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://voortrekkers.co.za Die amptelike webblad van die Voortrekkers. (voortrekkers.co.za)] {{Normdata}} [[Kategorie:Kulturele bewegings]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] 1k2aapehfrtauy2ko8fgtiagatr9n1u 2890853 2890852 2026-04-06T18:55:55Z Oesjaar 7467 /* Die leuse */ Verbeter 2890853 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Die Voortrekker Wapen.svg|duimnael|regs|Die Voortrekkerwapen.]] [[Lêer:Voortrekker doen Noodhulp.jpg|alt=Voortrekker-kinders ontvang noodhulp opleiding.|duimnael|Voortrekker-kinders ontvang [[noodhulp]] opleiding.]] '''Die Voortrekkers''' is ’n [[Afrikaners|Afrikaanse]] jeugorganisasie wat op 30 September [[1931]] gestig is. Die Voortrekkers is ʼn beweging wat toegespits is op die toerusting van sy lede vir [[leierskap]] en diensbaarheid, en die vorming van jongmense se karakter.<ref name=":0" /><ref>Die Voortrekker-beweging leer kinders speel-speel waardevolle vaardighede. [https://www.netwerk24.com/netwerk24/die-voortrekker-beweging-leer-kinders-speel-speel-waardevolle-vaardighede-20150430 Netwerk24], 08 Apr. 2015</ref> == Begronding == Die Voortrekkers se grondslag is: "God Drie-enig se openbaring aan ons deur die Bybel en die skepping." == Wese == Die Voortrekkers is 'n kultuurbeweging wat hul lede, in besonder die jeug, toerus om as moderne Afrikaners, positiewe Burgers en konsekwente Christene hulle roeping deur diensbaarheid uit te leef.<ref name=":0">Voortrekker web blad https://voortrekkers.co.za/wie-is-ons, 14/07/2023</ref> Getrou aan die oorspronklike stigtingsideale van NJ van der Merwe, Vader Visser en Japie Heese is Die Voortrekkers vandag steeds ’n toekomsgerigte jeugorganisasie wat: * Afrikanerkinders se karakter deur Bybels-Christelike waardes vorm. * Afrikanerkinders die geleentheid bied om hul kultuur in die natuur deur avontuur te geniet. * Afrikaners begelei om as oortuigde Christene nie net Bybelse waardes in hul persoonlike lewens uit te leef nie, maar ook om gemeenskapswaardes deur middel van diens, deelname en standpunte te help vorm. * Afrikanerkinders help om lewensvaardighede te ontwikkel om as uitnemende en diensbare leiers ’n betekenisvolle en positiewe bydrae te lewer tot die land en die kontinent. * Afrikanerkinders ’n tuiste bied waarin hulle Afrikaners se geskiedenis, taal, kultuur en tradisies ten volle kan uitleef en geniet. Hierdie ideale het oor dekades neerslag gevind in die wese, waardes en strategiese doelwitte van Die Voortrekkers om jong Afrikaners as uitnemende leiers te ontwikkel. == Doelstellings == Doelstellings vloei voort uit die wese en is die Voortrekkers se verbintenis tot 'n bepaalde aksie. Die Voortrekkers is daartoe verbind om: # hul geloof in God Drie-enig God in al hul Voortrekkeraktiwiteite te bevestig. # as moderne Afrikaners hul taal, kultuur en erfenis met trots te bevorder. # as positiewe burgers opbouend betrokke te wees by hul gemeenskap, land en kontinent. # as konsekwente Christene deur hul woorde en dade te getuig. # diensbaar in hul omgewing te wees. == Voortrekkerkode == [[Lêer:Voortrekker Ou Univorm.jpg|alt=Voortrekker-meisie met die ouer Voortrekker-uniform.|duimnael|Voortrekker-meisie met die vorige (ou) Voortrekker-uniform.]] Elke lid van Die Voortrekkers strewe daarna om die Voortrekkerkode na te leef, wat soos volg lui: # 'n Voortrekker glo in die Drie-enige God en dien Hom. # 'n Voortrekker se woord is sy eer. # 'n Voortrekker is gehoorsaam. # 'n Voortrekker leef met respek. # 'n Voortrekker is trots op hul taal, kultuur en erfenis en bevorder dit. # 'n Voortrekker leer uit die geskiedenis en bou daarop voort. # 'n Voortrekker waardeer en bewaar sy omgewing. # 'n Voortrekker neem leiding. # 'n Voortrekker is oplettend en weerbaar. # 'n Voortrekker is diensbaar. == Voortrekkersimbole == Die drie kernsimbole van Die Voortrekkers is die Voortrekkerwapen, die vlag en die Hou Koers-lied. === Die Voortrekkerwapen === Die ontwerp van die wapen was die idee van prof. B Taute, latere provinsieleier van Kaapland, terwyl die leuse die voorstel van die eerste hoofleier dr. NJ van der Merwe was. Die Voortrekkerwapen skep die indruk van beweging, doelgerigte beweging op ʼn voorafbepaalde koers, die pad van Suid-Afrika.[[Lêer:Voortrekkers by Karel Landman Monument.jpg|alt=Voortrekkers by Karel Landman Monument|duimnael|299x299px|Voortrekker kinders neem deel aan 'n gedenkdiens by die Karel Landman Monument naby [[Alexandria, Oos-Kaap|Alexandria]]. Kinders dra die nuwe (huidige) uniform.]] === Die leuse === Die leuse ''Hou Koers'' herinner die lede om koersvas vorentoe te gaan – getrou aan wie Die Voortrekkers is. == Geskiedenis == === 1913-1940: Totstandkoming en stigting === [[Lêer:Voortrekker vlotvaart.jpg|alt=Voortrekker kinders neem deel aan 'n Vlotvaart. 2021|duimnael|300x300px|Voortrekker kinders neem deel aan 'n Vlotvaart op Bruintjieskraal in die [[Baviaanskloof-wildernisgebied|Baviaanskloof]]. 2021]] Die behoefte aan 'n [[Afrikaans|Afrikaanse]] jeugbeweging is in [[1913]] deur dr. [[C.F. Visser]] ("Vader van die Voortrekkers") besef<ref>FAK Geskiedenis, [https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/organisasies-se-geskiedenis/die-voortrekkers/die-vastrappers/ Die Vastrappers (1931-1966) – Afrikanergeskiedenis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714121519/https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/organisasies-se-geskiedenis/die-voortrekkers/die-vastrappers/ |date=14 Julie 2023 }}, 14/07/2023</ref>. Hy het met die [[Boy-Scouts]] se stigter, [[Robert Baden-Powell]], kontak gemaak om die stigting van 'n Afrikaanse Boy-Scout beweging tot stand te bring, maar hulle kon op die ou end nie tot 'n vergelyk kom oor enkele grondslag-kwessies nie. Deur dr. Visser se aansporing is 'n tak in [[1920]] aan die Voorbereidende Tegniese Skool (teenswoordig die [[Hoërskool Sentraal, Bloemfontein|Hoërskool Sentraal]]) in [[Bloemfontein]] gestig. Ander takke het gevolg, onder meer in [[Graaff-Reinet]] en [[Nieuwoudtville]], maar in die eerste bestaansjare was daar nog geen eenvormige grondslag waarvolgens die beweging beheer is nie. Die amptelike stigting het eers op [[30 September]] [[1931]] in Bloemfontein plaasgevind, en die eerste lede is by die geleentheid deur die destydse Eerste Minister, genl. [[J.B.M. Hertzog]], ingelyf. Die Voortrekkerleuse is "Hou koers", en die wapen beeld 'n brandende fakkel op 'n wawiel uit. Daar is ook 'n Voortrekker-kode met 10 artikels wat die lede onder meer aanspoor om die gebruik van Afrikaans te bevorder. Van die vernaamste bedrywighede van die Voortrekkerbeweging is die gereelde kampe wat gehou word om die kinders die geleentheid te bied om met die [[natuur]] kennis te maak. [[Lêer:Voortrekker gestremdhede Spesdag.jpg|alt=Voortrekker kinders neem deel aan 'n gestremdhede bewusmaking program by die Londt Park gestremde basketbal klub in Gqebera.|duimnael|300x300px|Voortrekker kinders neem deel aan 'n gestremdhede bewusmaking program by die Londt Park gestremde basketbal klub in [[Gqeberha|Gqebera]].]] Voortrekker-aktiwiteite is georganiseer volgens 'n kommandostelsel, wat weer uit veldkornetskappe en spanne opgebou is. Buiten die Algemene Kongres, wat minstens elke 4 jaar gehou word, is daar 'n uitvoerende bestuur met hoof- en dagbesture in die onderskeie provinsies. === 1940 - 1966 === In 1940 word dr. CF Visser die hoofleier van die Voortrekkers. Die voltooiing van die [[Voortrekkermonument]] in 1949 word gevier. In 1952 neem die Voortrekkers deel aan die [[Van Riebeeckfees]] in Kaapstad, met die herdenking van [[Jan van Riebeeck]] se koms in Tafelbaai in [[1652]]. [[Japie Heese|Dr Japie Heese]] (“Oom Japie”) het in 1959 die nuwe leier van die Voortrekkers geword nadat hy voorheen as die algemene sekretaris van die beweging gedien. Heese is in 1966 oorlede. === 1966-1981 === In 1966 is “Oom Badie Badenhorst”, as leier van die Voortrekkers verkies. Gedurende sy ampstermyn het die Voortrekkers in 1971 bygedra tot die inwyding van die monument by Bloedrivier, asook die inwyding van die [[Afrikaanse Taalmonument]] in die Paarl op 10 Oktober 1975. Die eerste “Presidents Verkenners” het hul kentekens van Staatspresident CR Swart ontvang. === 1981-1997 === Prof. CWH (“Oom Carel”) Boshoff was die leier gedurende hierdie tydperk. Dit was 'n moeilike tyd in Suid Afrika, met onenigheid onder Afrikaners oor [[Apartheid]]. Sommige het geglo dat Apartheid verkeerd was en agter gelaat moet word, maar sommige het verandering teëgestaan. Hierdie omwentelinge het ook 'n negatiewe uitwerking op die Voortrekkerbeweging gehad, maar die Voortrekkerleiers het besluit om aan die oorgang van Suid-Afrika deel te neem en het voorleggings aan [[KODESA]] gemaak.<ref>Verkennerlewe-2018 gids, pg 53. https://voortrekkers.co.za/wp-content/uploads/2018/09/Verkennerlewe-2018.pdf</ref> Ds. JPL (“Oom Johan”) van der Walt word in 1989 hoofleier.<ref>FAK, [https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/organisasies-se-geskiedenis/die-voortrekkers/die-waardedraers/ Afrikanergeskiedenis.co.za], [https://web.archive.org/web/20210622113222/https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/organisasies-se-geskiedenis/die-voortrekkers/die-waardedraers/ Geargiveer] op Wayback Machine, 11 Maart 2024</ref> Die beweging het in 1989 begin transformeer en sy grondwet aangepas vir 'n veranderende Suid-Afrika. Daar is ook klein veranderings aan die uniform gedoen om dit te demilitariseer en 'n nuwe "Hou Koers"-lied is aanvaar. Die lied, deur [[Christa Steyn]] en Ansie du Plessis, sou later in die [[FAK-sangbundel|FAK Sangbundel]] opgeneem word.<ref>FAK Sangbundel Vol II, ISBN: 9781485300274, via dokumen.tips [https://dokumen.tips/documents/register-van-titels-in-fak-sangbundel-vol-ii.html?page=11] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240311121257/https://dokumen.tips/documents/register-van-titels-in-fak-sangbundel-vol-ii.html?page=11|date=11 Maart 2024}}, 11 Maart 2024</ref><ref>VOORTREKKERLIED - Voortrekkers [https://www.yumpu.com/nl/document/view/20170575/voortrekkerlied-voortrekkers (yumpu.com)], 11 Maart 2024</ref> === 1997-2001: Simbolestryd === In 1997 is prof. Tom Dreyer as hoofleier verkies. Die nasionale kongres van 1997 is gekenmerk deur 'n debat of die nuwe [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] van 1994, en ander Nasionale simbole, in die Voortrekkers gebruik moet word. Die oorgrote meerderheid het vir Dreyer gestem, wat ten gunste van die aanvaarding van die nuwe simbole was. 'n Kort rukkie na die kongres het Theuns de Wet met "n klein groepie" Voortrekkers weggebreek om die Afrikaner Kultuurbond te stig.<ref name=":1" /><ref>Reus in die Afrikanerkultuur sterf | [https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/reus-in-die-afrikanerkultuur-sterf/ Maroela Media], 11 Maart 2024</ref> Tydens prof. Dreyer se termyn is die formele uniform heeltemal vervang met 'n meer moderne en goedkoper Voortrekkerdrag. Dit behels 'n donkerblou of rooi [[Polohemp|gholfhemp]], blou [[denimbroek]] en moulose donkerblou baadjie, met kentekens wat deur die draer verwerf is.<ref name=":1">Verkennerlewe-2018.pdf bl.65 ([https://voortrekkers.co.za/wp-content/uploads/2018/09/Verkennerlewe-2018.pdf voortrekkers.co.za]), 14 Julie 2023</ref> === 2001-2013 === Tydens die kongres van 2001 in Pretoria is die agtste leier van die Voortrekker, prof. TP Strauss (“oom Piet”) verkies. Voortdurende aanpassings word steeds gemaak om die Voortrekkers te transformeer tot 'n moderne en "vooruitskouende" jeugbeweging vir Afrikaners. Op die kongresse van onderskeidelik 2005 en 2009 is prof Strauss herkies as leier vir nog twee vierjaartermyne. === 2013-2017 === By die 2013 kongres is dr. Danie Langner as die nuwe Voortrekkerleier verkies. Dr. Langner is ook vanaf 2012 die Besturende Direkteur van die [[FAK]] (Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge) en sedert 2021 die besturende direkteur van die Voortrekkermonument en die Erfenisstigting .<ref>Voortrekker Monument and the City of Tshwane to take hands in fight against crime – [https://www.tshwane.gov.za/?p=54634 City of Tshwane government], 11 Maart 2024</ref> === 2023-hede === Dr. Karin Stoffberg is op 14 Julie 2023 verkies as die eerste vroulike hoofleier in die organisasie se bestaan.<ref>[https://rsg.co.za/rsg/nuus/ www.rsg.co.za/rsg/nuus/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220927115341/https://www.rsg.co.za/rsg/nuus/|date=27 September 2022}} [[Radio Sonder Grense|RSG]] nuusberig uitgesaai om 13:00 op 14/07/2023.</ref> Sy volg vir dr. Danie Langner op, wat hoofleier vanaf 2013 - 2023 was.<ref>Voortrekker se Web blad: [https://voortrekkers.co.za/hoofdagbestuur/ dagbestuur], 13 Julie 2023.</ref> ==Lees ook== * [[Die Landsdiensbeweging]] * [[Scouts (Padvinders)|Padvinders (Scouts)]] == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409702}}, volume 29, bl. 17, 18 * Langner, D. (2021). ''Die Voortrekkers – HOU KOERS!,'' [https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Boekbronne?isbn=978-0-620-90867-2], gedruk: SA Printgroup, Bloemfontein == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://voortrekkers.co.za Die amptelike webblad van die Voortrekkers. (voortrekkers.co.za)] {{Normdata}} [[Kategorie:Kulturele bewegings]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] 10eonlqz2qvcoh4vngdi7mrd9fw036t Vatikaanstad 0 11975 2891032 2881781 2026-04-07T09:48:10Z Aliwal2012 39067 2891032 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Staat van die Vatikaanstad |volle_naam = <small>''Stato della Città del Vaticano'' ([[Italiaans]])</small> |algemene_naam = Vatikaanstad |beeld_vlag = Flag of Vatican City (2023–present).svg |beeld_wapen = Coat of arms of Vatican City (2023–present).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Vatican Europe Location.svg |leuse = |volkslied = ''[[Inno e Marcia Pontificale]]''<br /><small>''([[Italiaans]] vir: "Pouslike volkslied en mars")''</small><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - Inno e Marcia Pontificale.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Latyn]] (''[[de jure]]'')<br />[[Italiaans]] (''[[de facto]]'') |hoofstad = Vatikaanstad {{Koördinate|41|54|N|12|27|O}} |latd = 41 |latm = 54 |latNS = N |longd = 12 |longm = 27 |longEW = O |grootste_stad = Vatikaanstad |regeringsvorm = Kerklike;<ref name="CIA">{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |title=Holy See (Vatican City) |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=28 Februarie 2025 |archive-date=26 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126204237/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/ |url-status=dead }}</ref><br />priesterlike-monargiese;<ref name=pages>{{en}} {{cite web |url=http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |title=Vatican City |publisher=Catholic-Pages.com |accessdate=27 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904124029/http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |archive-date= 4 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br />[[absolute monargie]];<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/StateDepartments/index.htm |title=Internet portal of Vatican City State |publisher=Vatikaanstad |accessdate=27 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130303214103/http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/StateDepartments/index.htm |archive-date=3 Maart 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br />elektiewe monargie;<ref>{{en}} [http://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA1009 Gerhard Robbers, ''Encyclopedia of World Constitutions''], Infobase Publishing, 2006, {{ISBN|978-0-8160-6078-8}}, bl. 1009</ref><br />elektiewe teokrasie.<ref>{{en}} Nick Megoran, [http://www.staff.ncl.ac.uk/nick.megoran/pdf/theocracy.pdf "Theocracy" in ''International Encyclopedia of Human Geography''], vol. 11, Elsevier 2009 {{ISBN|978-0-08-044911-1}}, bl. 226</ref> |leiertitels = <br /><br /><br /><br />• Soewerein<br />• Staatsekretaris<br />• Regeringspresident |leiername = [[Pous Leo XIV]]<br />[[Pietro Parolin]]<br />[[Raffaella Petrini]] |oppervlak_rang = 256<sup>ste</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 0,44 |oppervlakmi² = 0,17 |persent_water = feitlik geen |bevolking_skatting = 1000<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2022 |bevolking_rang = 235<sup>ste</sup> |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 2&nbsp;273 |bevolkingsdigtheidmi² = 5&nbsp;882 |bevolkingsdigtheidrang = 2<sup>de</sup> |BBP_PPP = |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = |BBP_PPP_per_kapita = |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = |BBP_rang = |BBP_jaar = |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Onafhanklikheid |onafhanklikheidsgebeure = • Pepynse Skenking<br />• Lateraanse Verdrag |onafhanklikheidsdatums = <br />van [[Italië]]<br />[[754]]<br />[[11 Februarie]] [[1929]] |MOI = |MOI_rang = |MOI_jaar = |MOI_kategorie = |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = VA |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.va]] |skakelkode = 379 |voetskrif = }} Die '''Vatikaan''' of '''Vatikaanstaat''', amptelik die '''Staat van die Vatikaanstad''' ([[Italiaans]]: ''Stato della Città del Vaticano'', [ˈstaːto della tʃitˈtaddel vatiˈkaːno]; [[Latyn]]: ''Status Civitatis Vaticanæ'', [ˈstatus tʃiviˈtatis vatiˈkane]), is 'n klein soewereine staat met 'n [[Landingeslote land|ingeslote gebied]] ([[enklawe]]) binne die stadsgebied van [[Rome]], [[Italië]] as sy staatsgebied. Omdat dit regeer word deur die Biskop van Rome, die [[Pous]], kan die regering daarvan beskryf word as ekklesiasties en die hoogste staatsampte word volgestaan deur kerklikes. Die Vatikaan is die laaste absolute (en elektiewe) monargie in Europa waar die pous as staatshoof volgens artikel 1 van die grondwet wetgewende, uitvoerende en regterlike gesag het.<ref>{{it}} [http://www.vaticanstate.va/it/stato-governo/organi-stato/organi-dello-stato.html ''Stato della Città del Vaticano – Stato e Governo: Organi dello Stato. "La forma di governo è la monarchia assoluta. Capo dello Stato è il Sommo Pontefice, che ha la pienezza dei poteri legislativo, esecutivo e giudiziario." Besoek op 11 Junie 2019'']</ref> Al is dit nooit toegepas nie, is die [[doodstraf]] eers in die 1960's afgeskaf. [[Lêer:Vatican City map EN.svg|duimnael|links|Kaart van die Vatikaanstad]] [[Lêer:Saint Peter's Basilica at night.jpg|duimnael|links|Nagaansig van die Sint Pieterkatedraal]] [[Lêer:St Peter's Square, Vatican City - April 2007.jpg|duimnael|links|Uitsig oor Sint Pietersplein (Bernini se 17de eeuse Piazza San Pietro bestaan uit twee pleine wat met mekaar verbind is: die elliptiese ''Piazza obliqua'' met doriese kolonnades aan weerskante wat gelowiges soos die Kerk se beskermende hande simbolies omsluit en waaraan 'n trapesoïdale voorplein aansluit, die ''Piazza retta'') en die 20ste eeuse ''Via della Conciliazione'']] [[Lêer:Italian Army - 2nd Engineer Regiment patrolling the Via della Conciliazione in Rome.jpg|duimnael|links|'n Soldaat van die ''2° Reggimento Genio Guastatori'' patrolleer in Augustus 2019 die ''Via della Conciliazione'' ("Straat van Versoening") wat oorspronklik in 1936 deur [[Benito Mussolini]] beplan en in 1950 ingewy is. Dit verbind die Vatikaanstad met die Castel Sant'Angelo en die ''Centro Storico'' of historiese middestad van Rome]] Die moderne tuiste van die Pous is die kleinste onafhanklike nasie in die wêreld in terme van oppervlakte en bevolking wat in sy huidige vorm volgens die Verdrag van Laterane, wat op 11 Februarie 1929 met die Italiaanse regering gesluit (en op 18 Februarie 1984 hersien) is, geskep is. Die verdrag waarborg die onafhanklikheid en soewereiniteit van die Heilige Stoel. Die Vatikaanstad is die enigste staat ter wêreld met Latyn as ampstaal (alhoewel Italiaans as tweede ampstaal ''de facto'' die mees gebruikte idioom vir byna alle vorme van mondelinge en skriftelike kommunikasie is). Dit is die territoriale setel van die Heilige Stoel, die institusionele entiteit verteenwoordig deur die Pous, die Biskop van Rome, en daarom ook die hoof ekklesiale setel van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] van beide die ooste en die weste. Die Vatikaanstad is in 1984 deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. Die Vatikaanse Musea (''Musei Vaticani'') huisves van die voorste kunsversamelings ter wêreld wat jaarliks deur sowat vier miljoen besoekers besigtig word. Die Vatikaanse Biblioteek met een miljoen boeke en honderdduisende manuskripte en ander dokumente van historiese belang word onder die grootstes en belangrikstes ter wêreld gereken. Sy versamelings is nogtans net toeganklik vir wetenskaplikes wat unieke werke wil bestudeer. Buite die Vatikaanstad het die pouslike somerresidensie in Castel Gandolfo met 60 hektaar (sowat 25&nbsp;km buite Rome geleë en tans 'n museum) en enkele kerke en paleise in Rome eksterritoriale status. Die laasgenoemdes dien as die ampsetels van dikasterieë (departemente) of ander strukture en liggame wat ondergeskik is aan die Romeinse Curie. == Geografie en infrastruktuur == === Ligging === Die Vatikaanstad is naby die regte Tiberoewer teen 'n sagte helling geleë wat deel uitmaak van die naamgewende antieke tufsteenheuwel ''mons Vaticanus'' (tans bekend as Vatikaanheuwel en met 'n hoogte van 75 meter bo seevlak die hoogste punt in die Vatikaanstad). In die voor-Christelike tydperk is 'n aantal Romeinse somervilla's teen die voet van hierdie heuwel gebou – in 'n veld wat as ''ager Vaticanus'' bekend gestaan het. Die Romeinse keiser [[Caligula]], wat tussen 37 en 41 n.C. geregeer het, het hier 'n privaat sirkus laat oprig. In hierdie sirkus en die aangrensende tuine het volgens historiese oorlewerings talle Christene tydens die bewind van [[Nero]] (54−68) 'n martelaardood gesterf. Net noord van die sirkus het met Sint Pieter ([[Simon Petrus]]) een van die bekendste Christelike martelaars sy laaste rusplek in 'n nekropolis gevind wat langs 'n systraat geleë was. Kort voor lank het dit 'n gunstelingbegraafplaas vir vroeë Christene geword. Tussen 324 en 326 het keiser [[Konstantyn die Grote|Konstantyn]] 'n basiliek oor die Sint Pietergraf laat oprig. Hierdie eerste Sint Pieterskerk is tussen die 16de en 17de eeu deur die huidige gebou vervang. === Infrastruktuur === Die Staat van die Vatikaanstad beskik oor sy eie regstelsel en regspraak, polisiediens, treinstasie (tans beperk tot vragvervoer), bank, pos- en muntkantoor, supermark, apteek, uitgewery, radiostasie, biblioteek en argief. Ander infrastruktuurgeriewe – soos water- en kragvoorsiening – word deur die omliggende Italiaanse hoofstad Rome verskaf. [[Posseël]]s, wat deur die Vatikaan se posdiens sedert 1929 in beperkte oplaag uitgereik en in drie poskantore verkoop word (tot en met 2019 is altesaam 1&nbsp;972 seëls uitgereik<ref>{{en}} [https://www.stampworld.com/en/stamps/Vatican-City/ ''stampworld.com: Vatican City. Besoek op 14 Januarie 2020'']</ref>), is gewild by filateliste, net soos die Vatikaan se Euromuntstukke met die pous se reliëfportret by muntversamelaars. Hulle is derhalwe nouliks in omloop. == Bevolking == [[Lêer:Vatican Gardens 4.jpg|duimnael|Regeringspaleis in die Vatikaanse Tuine]] [[Lêer:Pontifical palace and Vatican Observatory, Castel Gandolfo.jpg|duimnael|Die Pouslike Somerpaleis (tans 'n museum en toeganklik vir die publiek) en die Vatikaan se sterrewag in Castel Gandolfo buite Rome]] Volgens die Vatikaanstaat se amptelike statistieke het 532 van die sowat 900 mense, wat in 2007 in die Vatikaanstad woonagtig was, Vatikaanse burgerskap gehad (onder wie 62 kardinale, 350 geestelikes, 101 lede van die Switserse Garde wat tydelike Vatikaanse burgers is, en vyftig ander nie-geestelike leke).<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 497</ref> Vatikaanse burgerskap word net tydelik verleen en is steeds aan die pos gekoppel wat 'n burger in Vatikaanstad beklee. Dit vervang ook nooit die "natuurlike" burgerskap nie en word toegeken aan leidende verteenwoordigers van die kurie, lede van die Switserse Garde, kardinale, wat in Rome of Vatikaanstad woon, en persone wat hulle permanente woonplek met toestemming van die Pous in die Vatikaanstad het. Sowat veertig persent van die Vatikaanse burgers bly egter nie in Vatikaanstad nie. Dit is meestal lede van die pouslike gesantskappe in die buiteland, aan wie tydens hulle ampstermyn ook Vatikaanse burgerskap toegeken word. Vatikaanstad reik slegs diplomatieke paspoorte uit. Daar is sowat 4&nbsp;000 werknemers in Vatikaanstad, soos byvoorbeeld lede van die administrasie, verkopers, restourateurs, kokke, kantoorwerkers, drukkers, mense in diens van die Vatikaanse Museums, bank of skoonmakers, wat gewoonlik nie in Vatikaanstad woon nie, maar daagliks hier as pendelaars uit Rome kom werk.<ref>{{de}} [https://www.dbk.de/katholische-kirche/vatikan/vatikanstaat/ ''Deutsche Bischofskonferenz (DBK): Vatikanstaat. Besoek op 14 September 2020'']</ref> Die amptelike tale van Vatikaanstad is Italiaans en Latyn (slegs vir amptelike verklarings). Vir diplomatieke korrespondensie word Frans en Engels gebruik. [[Italiaans]] en soms ook ander tale word vir persoonlike onderhoude, publikasies en die Vatikaanse radio- en televisiediens gebruik. Die Switserse Garde gebruik [[Duits]] as hulle taal. Die amptelike webwerf van Vatikaanstad is in Italiaans, Duits, [[Engels]], [[Frans]], [[Spaans]] en [[Portugees]] beskikbaar. == Politiek == === Buitelandse betrekkinge === [[Lêer:Swiss guard Vatican City.jpg|duimnael|'n Lid van die Switserse Garde in die tradisionele uniform wat deur Michelangelo ontwerp is – met die kleure van pouse uit die geledere van die Medici-familie. Rooms-Katolieke Switserse dienspligtiges, wat na goedkeuring van hul aansoek 'n spesiale opleiding deur die Switserse Leër se opleidingsentrum in die kanton Ticino ontvang het, mag hier diens doen]] [[Lêer:ATM-in-Latin-language.jpg|duimnael|Hemelse transaksies: 'n Vatikaanse bankoutomaat bied Latyn as een van sy taalkeuses]] Die Heilige Stoel of Sancta Sedes handhaaf diplomatieke betrekkinge met 187 state, waarvan 87 plaaslike ambassades onderhou wat meestal in Rome geleë is. Diplomatieke betrekkinge is daarnaas ook met die Europese Unie en die Soewereine Maltese Ridderorde aangeknoop. Na 'n diplomatieke gesant van die Heilige Stoel, wat by die regering van 'n ander staat geakkrediteer is, word as Apostoliese Nuntius verwys. Die Nuntius tree tradisioneel as spreker van 'n plaaslike diplomatieke korps op. Die besondere betrekkinge met Italië word gereël in die sogenaamde Verdrag van Laterane wat op 11 Februarie 1929 deur die destydse amptelike verteenwoordiger van die Heilige Stoel, kardinaal-staatssekretaris Pietro Gasparri, en die Koninkryk Italië onderteken is. Met die verdrag het Italië die onafhanklikheid en politieke soewereiniteit van die Heilige Stoel erken wat voortaan as Staat van die Vatikaanstad sou bestaan, oor sy eie vlag, volkslied en geldstelsel beskik en in sy sentrale poskantoor ook sy eie posseëls mag uitreik. Die Verdrag van Laterane is in 1984 nog eens gewysig. In 'n besondere dokument, wat in Junie 2016 onderteken is, het die Heilige Stoel die [[Staat Palestina]] amptelik erken. Pous Franciskus was die eerste pontifex maximus van die Rooms-Katolieke Kerk wat ter geleentheid van die ondertekening van die Agenda 2030 op 25 September 2015 'n toespraak gelewer het voor die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies en sowat 150 staats- en regeringshoofde. Die belangrikste grondbeginsels van die Heilige Stoel se [[buitelandse beleid]] is die bewaring van vrede, die beskerming van menseregte en geloofsvryheid, die bestryding van honger en materiële nood op aarde en 'n volhoubare omgewings- en klimaatbeleid as bydrae tot die bewaring van die skepping. === Binnelandse beleid === As biskop van Rome fungeer die pous as "hoof van die biskopskollege en as opperste herder van die hele kerk". Hy is die Rooms-Katolieke Kerk se opperste gesag met universele bevoegdhede ten opsigte van sy bestuur en die Kerk se liggaamlike simbool van eenheid. Volgens die Vatikaanse Jaarboek (Italiaans: ''Annuario Pontificio'') dra die pous 'n hele reeks amptelike titels – as Biskop van Rome, Plaasbekleder van Jesus Christus op aarde, Opvolger van die Apostelvors, Pontifex Maximus (Opperste Brugbouer), Primaat van Italië, Aartsbiskop en Metropoliet van die Kerkprovinsie van Rome, Soewerein van die Staat van die Vatikaanstad asook Dienaar van die Dienaars van God. == Misdaad == Die Vatikaanstad het (in verhouding tot sy betreklik klein bevolking) een van die hoogste misdaadsyfers ter wêreld omdat sakkerollers en grypdiewe aangetrokke voel deur die besoekermassas. Gewoonlik is alle misdadigers buitelanders wat vanuit Italiaanse staatsgebied afkomstig is. Aangesien hulle meestal ook daarheen terug vlug, word niemand in die Vatikaan se twee tronkselle opgesluit nie.<ref>{{de}} [https://www.focus.de/reisen/service/kuriose-reisefakten-der-vatikan-ist-der-kriminellste-staat-der-welt_id_4245120.html ''Focus Online, 22 Mei 2016: Kuriose Reise-Fakten – Der Vatikan ist der kriminellste Ort der Welt. Besoek op 11 Junie 2019'']</ref> == Die status van Latyn == Dat bankoutomate in die Vatikaanstad klante wat geld wil trek in Latyn vra om hul bankkaart in te sit – ''Inserito scidulam quaeso ut faciundam cognoscas rationem'' – word onder die ietwat oorbodige inligting gereken wat in reisgidse verskaf word. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Vatican-City|title=Vatican City|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=28 Februarie 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/holy-see-vatican-city/|title=Holy See (Vatican City)|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=28 Februarie 2025}} == Eksterne skakels == ; Wiki-webtuistes ---- {{CommonsKategorie-inlyn|Vatican City}} * {{en}} {{Wikivoyage|Vatican_City|Vatikaanstad}} ; Amptelike webtuistes ---- * {{en}} [http://www.vatican.va/content/vatican/en.html ''Vatican.va: The Holy See | Die Heilige Stoel''] * {{it}} {{en}} [http://www.vaticanstate.va/ ''Amptelike webwerf van die Staat van die Vatikaanstad''] * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/286.htm ''Amptelike Unesco-bladsy''] ; Filatelie ---- * {{en}} [http://www.vaticancitystamps.org/vc.htm ''Vatican Philatelic Society (American Philatelic Society Affiliate #129)''] ; Sterrekunde ---- * {{en}} [https://www.vovatt.org/ ''The Vatican Advanced Technology Telescope (VATT) | Mount Graham International Observatory, Arizona, VSA''] * {{en}} [https://www.nytimes.com/2009/06/23/science/23Vatican.html ''The New York Times, June 22, 2009: Vatican’s Celestial Eye, Seeking Not Angels but Data''] {{Lande van Europa}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vatikaanstad| ]] [[Kategorie:Rome]] [[Kategorie:Rooms-Katolieke Kerk]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Europa]] [[Kategorie:Enklawes]] gdz91x8wuuz5cxs63lxuzfr54aiy962 Kodeks 0 14048 2890956 2864100 2026-04-06T22:19:43Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* ’n Aantal kodekse */ 2890956 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Codex Sinaiticus Petropolitanus (title).JPG|duimnael|Die ''Kodeks Sinaiticus'' is in die 4de eeu geskryf. Hierdie is die voorblad van die 1862-uitgawe.]] ’n '''Kodeks''' (Latyns: '''codex''' vir blok hout, boek; meervoud '''codices''')<ref>"Codex". The Chambers Dictionary (9th ed.). Chambers. 2003. {{ISBN|0-550-10105-5}}.</ref> is 'n handgeskrewe boek uit die laat-Antieke of die vroeë [[Middeleeue]]. Dit het oorspronklik bestaan uit klein houtpanele wat met was bestryk was en aan die een kant met rieme vasgebind is sodat ’n mens daardeur kon “blaai”. Dit was ’n ontwikkeling van enkelblad wastablette wat voorheen in omloop was. Sulke skryfmateriale is in skole gebruik, maar kon selde meer as 50 woorde bevat. Ná gebruik kon die was weer gladgestryk word vir [[hergebruik]].<ref>Oxford English Dictionary, 2nd ed.: Codex: "a manuscript volume</ref> Alhoewel die Romeine van die kodeks en soortgelyke voorlopers gebruik gemaak het vir notas en ander informele skrywes, dateer die eerste bekende gebruik van die kodeks vir letterkundige werk uit die eerste eeu, toe Martialus met die formaat geëksperimenteer het. Tot op daardie tyd was die boekrol die oorheersende medium vir letterkundige werke en dit sou oorheersend bly vir sekulêre letterkunde tot die 4de eeu. So ver terug as die vroeë tweede eeu, is daar bewyse dat die kodeks die medium van keuse onder [[Christene]] was, terwyl ander tradisies die [[boekrol]] verkies het. Die Christelike kodeks was van [[papirus]] gemaak en dit was meer kompak en beter gepas vir mense op reis as perkament. Dit toon ook dat die vroeg-Christelike beweging daarop ingestel was om die nuutste en beste kommunikasie-media te benut. In die tyd tussen die 4de eeu, toe die kodeks wye aanvaarding verkry het, tot die Karolingiese herlewing in die 8ste eeu is baie werke op boekrolle nie oorgeskryf na kodekse nie en het vir die nageslag verlore gegaan. Die benaming ‘kodeks’ is minder in konvensionele name van die Middeleeuse manuskripte gebruik, toe die kodeksvorm in universele gebruik gekom het. Die korrekte Latynse meervoud vir kodekse is ‘codices’, alhoewel ‘codexes’ ook dikwels as 'n meervoudsvorm in Engels gebruik word. Die kodeks was 'n verbetering op die boekrol omdat dit plat oopgemaak kon word by enige bladsy, wat ’n gemakliker manier van lees toelaat. Daar kon ook op beide kante van die bladsye geskryf word. Die latere uitvinding deur Aldus Manutius van ’n kleiner boekie met kompakte formaat wat in ’n saalsak pas en kursiewe karakters gebruik, het veel aan die kodeks te danke. Die invoeging van bladsynommers vroeg in die 1600's het kruisverwysings vergemaklik. Die kodeks het dit ook makliker gemaak om dokumente op rakke te organiseer omdat dit 'n stabiele rug het waarop die titel van die boek aangebring kan word. Omdat dit regop in rakke kon staan het dit die rangskikking van boeke in biblioteke vergemaklik. Die rug kon ook gebruik word vir die ‘incipit’ (vertaal: dit begin) in ’n tyd toe die idee van ’n titel nog nie behoorlik ontwikkel was nie. Die Middeleeuse boekvervaardigers se gebruik van perkament of vellum vir hul bladsye het gesorg vir baie duursame, maar uiters duur, skryfmateriaal. Vroeë kodekse is ook van papirus gemaak, maar papirusvelle is te bros om herhaaldelik gevou word. Die geleerde studie van manuskripte word Kodikologie genoem. Die studie van outydse dokumente in die algemeen word Paleografie genoem. Die boeke van pre-Kolumbiese Middel-Amerika vertoon basies dieselfde vorm, met lang gevoude stroke van papier (gewoonlik gemaak van hout-bas of plantvesels, dikwels met 'n laag van kalk aangewend voor skrywe), vandaar die outydse boeke van die Maja, Asteke en Misteke, onder andere ook bekend as kodekse. ’n Juridiese teks of kode van gedrag word partykeer 'n kodeks genoem (byvoorbeeld, die Justiniaanse kodeks), aangesien wette in groot kodekse opgeneem is. == ’n Aantal kodekse == Kodekse word gewoonlik vernoem na hul mees beroemde rusplek, hetsy 'n stad of 'n privaatbiblioteek. Die [[Kodeks Sinaiticus]] dateer uit ongeveer 350 na [[Christus]] en bevat waarskynlik die oudste behoue eksemplaar van die [[Nuwe Testament]]. 'n Voorbeeld van 'n ietwat later kodeks as onderstaande sou die Boek van Kells wees. Hier volg ’n lys van kodekse: * Kodeks Abrogans * Kodeks Alexandrinus * Kodeks Amiatinus * Kodeks Argenteus * Kodeks Astensis * Kodeks Aureus van St. Emmeram * Kodeks Aureus van Lorsch * Kodeks Berolinensis * Kodeks Bezae * Kodeks Claromontanus * Kodeks Cumanicus * Kodeks Ephraemi Rescriptus * Kodeks Exoniensis * Kodeks Flatoiensis * [[Kodeks Gigas]] * Kodeks Hamer * Kodeks Hierosolymitanus * Kodeks Koridethi * Kodeks Leicester * Kodeks Manesse * Kodeks Mendoza * Kodeks Pisanus * Kodeks Regius * Kodeks Runicus * Kodeks Sinaiticus <ref>Pattie, T.S., 1977. The Codex Sinaiticus. The British Library Journal, pp.1-6 </ref> * [[Kodeks Tchacos]] * Kodeks Usserianus Primus * Kodeks Vaticanus * Kodeks Wallerstein * Kodeks Zamoscianus * Kodeks Zouche-Nuttall * Kodeks Ms. 3227a * Leningrad Kodeks * Nowell Kodeks * Rohonczi Kodeks * Aleppo Kodeks <ref>''Tawil, H. and Schneider, B., 2010. Crown of Aleppo: The Mystery of the Oldest Hebrew Bible Codex. Jewish Publication Society."</ref> * [[Nag-Hammadi-geskrifte]], versameling van vroeë Christelike Gnostiese tekste in kodeksvorm ontdek in die dorp van Nag Hammadi, [[Egipte]]. * [[Voynich-manuskrip]], 'n geïllustreerde kodeks wat met die hand geskryf is in 'n onbekende skrif. Die woord ‘kodeks’ word soms ook gebruik om te verwys na 'n ontwerpersgidsboek vir 'n oopbron-sagtewareprojek. Die ‘Wordpress’- en die ‘Galery’-projekte is voorbeelde hiervan. == Bronne == {{Verwysings}} * ''Nota:'' Hierdie is ’n vrye vertaling met enkele verbeterings van die [[:en:Codex|artikel “Codex”]] in die [[Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Europa]] [[Kategorie:Letterkunde]] lkchnpjwj1c1vy7gpz535ua8vnpa4ix Gebruikerbespreking:Biofase 3 24214 2891045 216922 2026-04-07T11:39:45Z WMFOffice 70266 This user has been globally banned 2891045 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ <table style="border: 1px solid #aaa; margin: 4px 10%; border-collapse: collapse; background: #f9f9f9;" class="plainlinks" role="presentation"><tr><td style="border:none; padding:2px 0 2px 0.9em;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|45px|alt=Wikimedia Foundation Logo]]</td><td style="border:none; padding: 0.25em 0.9em; text-align:center;">'''Consistent with the Terms of Use, {{#ifexpr:floor({{NAMESPACENUMBER}}/2)=1|{{BASEPAGENAME}}|this user}} has been banned by the Wikimedia Foundation from editing Wikimedia sites.''' <br /> Please address any questions to ca[[File:At sign.svg|x15px|middle|link=|alt=@]]wikimedia.org.</td></tr></table> {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|3|[[Category:Opted-out of message delivery]]}}[[Category:Wikimedians banned by the WMF]] td0h2lt34ya6f86fqjpu6f2rec128f5 Sjabloon:Landdata Kaaimanseilande 10 29199 2890970 1684749 2026-04-07T00:21:23Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_the_Cayman_Islands_(pre-1999).svg" met "Flag_of_the_Cayman_Islands_(1959—1999).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set 2890970 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|land vertoondata</noinclude>}}} | alias = Kaaimanseilande | vlag alias = Flag of the Cayman Islands.svg | vlag alias-oud = Flag of the Cayman Islands (1959—1999).svg | vlag alias-siviel = Civil Ensign of the Cayman Islands.svg | grootte = {{{grootte|}}} | naam = {{{naam|}}} | altskakel = {{{altskakel|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = oud | var2 = siviel | redir1 = CYM | redir2 = CAY </noinclude> }}<noinclude> </noinclude> h7o0soo3oi7tauf3h1phv4aki2emd34 Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging 0 30606 2890829 2890495 2026-04-06T18:24:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890829 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas3 |lyfstyl = width:40em; |titel = ATKV |titelstyl = |kopstyl = |etiketstyl = width:33% |datastyl = |kop1 = |etiket1 = Tipe |data1 = Nie-winsgewende organisasie |etiket2 = Gestig |data2 = [[19 Augustus]] [[1930]], [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] |etiket3 = Hoofkantoor |data3 = [[Randburg]],[[Suid-Afrika]] |etiket4 = Webwerf |data4 = [http://www.atkv.org.za/ http://www.atkv.org.za/] |data5=Sonél Brits|etiket5=Besturende direkteur ATKV-MSW}} Die '''Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging''' (ATKV) is 'n vereniging wat daarna streef om op ’n volhoubare wyse om te sien na die diverse Afrikaanssprekende gemeenskap se taal- en kultuurbehoeftes in Suid-Afrika. Die ATKV is op [[19 Augustus]] [[1930]] in [[Kaapstad]] gestig. Die ATKV het ongeveer 70&nbsp;000 hooflede en bedryf ongeveer 30 kultuurprojekte per jaar wat bykans 55&nbsp;000 inskrywings genereer en meer as 220&nbsp;000 mense regstreeks betrek.<ref>[http://www.atkv.org.za/?page_id=5889 Die ATKV se webtuiste], besoek op 21 Junie 2013</ref> Die ATKV deel jaarliks talle pryse uit, en is ook bekend vir sy sewe vakansieoorde.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Geskiedenis<ref>Kok, F.J. Die taak van kultuurorganisasies in minderheidskultuurgroepe met besondere verwysing na die ATKV</ref><ref>Van Rensburg, A.P.J. Monumentaal die bouwerke ... ’n halfeeu op die voorpos – die verhaal van die ontstaan, groei en prestasies van die ATKV (SAS en H)</ref> == Afrikaners het hulle heil op groot skaal by die destydse [[Suid-Afrikaanse Spoorweë]] gevind en teen 1930 was ongeveer 50% van spoorweg-personeel Afrikaanssprekend. Die bedryfstaal was egter steeds Engels. Afrikaans word in 1925 as amptelike landstaal erken. Onder die leiding van Sybie van der Spuy word die aanvoorwerk gedoen wat uiteindelik op die stigting van die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging uitloop. Die stigters wou nie net Afrikaners leer om beter Afrikaans te praat nie, maar ook hulle Engelse kollegas in die spoorwegdiens. Die sing van “[[God Save the King]]” ter afsluiting van die stigtingsvergadering was volgens Sybie juis bedoel om Engelssprekendes welkom te laat voel. Die eerste statute van die organisasie stel sy doelstellings onder meer soos volg: “Om die gebruik van Afrikaans binne sowel as buite die spoorwegdiens te bevorder en ’n lewendige belangstelling in Afrikaanse kuns en kultuur aan te kweek.” ATKV-takke het van die begin ’n belangrike rol gespeel om die organisasie se doelstellings te help bereik. Dit het van meet af aan ’n verskeidenheid projekte ingesluit wat die Afrikanerkultuur weerspieël. Die Vrou-en-moederbeweging (VMB), die vrouevleuel van die ATKV, is in 1943 amptelik tot stand gebring met die leuse “Ek sien haar win” en sou deur nasionale projekte ’n belangrike sosio-maatskaplike rol speel. Die jaar 1990 was ’n waterskeiding in die Suid-Afrikaanse politiek nadat pres. [[F.W. de Klerk]] die dramatiese veranderinge aangekondig het wat tot die 1994-verkiesing en ’n nuwe demokratiese bestel vir alle Suid-Afrikaners gelei het. Die ATKV besluit in 1991 om sy lidmaatskap vir alle rasse oop te stel. Die destydse presidente [[Nelson Mandela]] (1995) en [[Thabo Mbeki]] (1998) het ook as openingsprekers by ATKV-kongresse opgetree. In 1993 amalgameer die Afrikaanse Taal- en Kultuurbond van die Poskantoor met die ATKV en projekte soos Applous en die nasionale redenaarskompetisie vir hoër- en laerskole en vir studente word deel van die ATKV se kultuurproduk-aanbod. In 2000 sou ook die Suid-Afrikaanse Polisiediens se kultuurorganisasie, Akpol, met die ATKV amalgameer. Die ATKV verdeel van 1 Maart 2016 in twee afsonderlike maatskappye, ’n houermaatskappy bekend as ATKV-MSW (maatskappy sonder winsbejag) en ’n 100%-sakefiliaal bekend as ATKV-Sake. == Taalgenoot == {{Hoofartikel|Taalgenoot}} Die stigting van Taalgenoot in Desember 1931 as amptelike maandblad van die vereniging het verdere momentum aan taalbevordering gegee. Die eerste redakteur, Kosie Jacobs, noem destyds een van hulle doelstellings is om ook aan Engelssprekendes die geleentheid te gee om hulle kennis van Afrikaans uit te brei. Taalgenoot verskyn tans vier keer per jaar: ’n Somer-, Herfs-, Winter en Lenteuitgawe. Die ATKV publiseer ook tot 2016 maandeliks die tydskrif ''Hoezit!'' vir kinders tussen die ouderdomme van 8 en 14. == Lapa Uitgewers == In 1993 koop die ATKV J.P. van der Walt Uitgewers en dit staan sedert 2000 bekend as LAPA (Lees Afrikaans, praat Afrikaans) Uitgewers. [[LAPA Uitgewers]] word in 2020 aan Penguin Random House verkoop. == Kultuurprojekte == Die ATKV bied oor die jare verskeie projekte aan: * ATKV-Crescendo, ’n platform vir alle voornemende liedjieskrywer-sangers * ATKV-Muziq, ’n kompetisie vir jong instrumentaliste * ATKV-Muziqanto, ’n klassiekesangkompetisie * ATKV-Applous, ’n koorkompetisie vir skole * ATKV-Komposisiekompetisie vir nuwe koorwerke * ATKV-Koorleierswerkswinkels * ATKV-Mediaveertjies en -Woordveertjies * ATKV-Tienertoneelkompetisie * ATKV-Rieldans * ATKV-Filmverse, ’n digkuns-animasieprojek * ATKV-Postmatriek * ATKV-Jeugberaad vir hoëprofieldenkers in graad 10 en 11. * ATKV-Jeugleiersimposiums vir verkose leiers van skole * ATKV-Tjokkertoneel * ATKV-Redenaars * ATKV-Debat * ATKV-Entrepreneurs * ATKV-Handevat Die afdeling Projekte organiseer byvoorbeeld in die laat 1980's en begin 1990's Kampustoneel in Pretoria, waaraan al die dramadepartemente deelneem het. Dit kan as die voorloper van vandag se Afrikaanse Kunstefeeste beskou word. Dramaturge soos [[Reza de Wet]] en [[Deon Opperman]] debuteer hier. Met die koms van die kunstefeeste het die aandag na hoërskole en die jaarlikse landwye ATKV-Tienertoneel verskuif.<ref name="HAT Taal-en-feitegids" /> == ATKV-Digiprojekte == Die ATKV word in 2020 weens die Covid-19-pandemie genoodsaak om sy produkaanbod aan te pas en stel ATKV-DigiProjekte bekend: * ATKV-DigiSpel waar deelnemers aanlyn aan ’n spelkompetisie kan deelneem * ATKV-DigiTaal waar deelnemers aanlyn hulle kennis oor die Afrikaanse taal kan toets * ATKV-DigiGroei is ’n reeks webinare deur topsprekers in die politiek, ekonomie, onderwys en tegnologie * ATKV-DigiSkryf, ’n skryfkompetisie * ATKV-DigiKuns, ’n platform waar deelnemers hul gunsteling- Afrikaanse gedig kan kies – of hul eie gedig – en ’n visuele interpretasie daarvan in die vorm van ’n oorspronklike kunswerk kan skep. * ATKV-DigiKaptein vir jong leiers * ATKV-DigiPraat en ATKV-DigiSpanpraat om te redeneer oor aktuele onderwerpe == Taalprojekte == Die taalafdeling se projekte is daarop gerig om die Afrikaanse taal as onderrigmedium in skole te ondersteun en as vak uit te brei as verlengstuk met die oog op taalbevordering in gemeenskappe. Die taalafdeling bevorder Afrikaanse taalverwerwing deur middel van verskeie projekte in ’n meertalige konteks. Die taalprojekte sluit in: * ’n Leesprojek * Leeskringe * Kinderboektoekennings * Skitter in Afrikaans-werkswinkels * ’n Afrikaanse Olimpiade * ATKV-Spelathon * [[Moedertaalonderrig]]: #MyTaal * Afrikaans vir Almal * ’n Talethon * ’n Taalerfenisprojek == Vriende van Afrikaans (VVA) == Die Vriende van Afrikaans is ’n divisie van die ATKV. ’n Klein groepie Afrikaanssprekendes het hierdie vereniging op 8 Februarie 1994 in Stellenbosch gestig onder die leiding van mnr. Willem Dempsey (dosent, senator, burgemeester en oud-ambassadeur) en prof. Johan Combrink, ’n bekende taalkundige en ’n vurige kampvegter vir Afrikaans. Johan het die VVA se hoofkantoor in Stellenbosch gevestig. Ná sy dood op 25 Julie 1999 is sy werk deur sy vrou, dr. Louise Combrink, voortgesit tot en met die insluiting by die ATKV in September 2014. Die VVA fokus hoofsaaklik om ’n liefde vir lees by kinders te kweek, asook om die waarde van voorlees te onderstreep. == Vakansieoorde == Hartenbos was die eerste vakansieoord wat die ATKV aangekoop het. Nog oorde sou volg: Natalia, aan die Suidkus, in 1956; Klein-Kariba, naby die destydse Warmbad, in 1973; Goudini, in die Breederiviervallei naby Rawsonville, en Buffelspoort, naby Rustenburg, albei in 1993; Drakensville in die Drakensberggebied in 2006 en Eiland Spa, oos van Tzaneen, in 2009. * ATKV Buffelspoort (naby [[Rustenburg]]). * ATKV [[Drakensville]] (naby [[Bergville]]/[[Harrismith]]) * [[ATKV Eiland Spa]] (in die Hans Merensky-natuurreservaat, [[Limpopo]]). * ATKV [[Goudini Spa]] (naby [[Worcester]]). * ATKV [[Hartenbos]] (naby [[Mosselbaai]]). * ATKV [[Klein-Kariba]] (naby [[Warmbad]]/[[Bela-Bela]]). * [[ATKV Natalia]] (naby [[Winkelspruit]]). == Sien ook == * [[Crescendo]], jaarlikse sangkompetisie. * [[ATKV-Prosaprys]], letterkunde prys wat jaarliks aan 'n Afrikaanse skrywer toegeken word. * [[ATKV-Universiteitedebat]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.atkv.org.za/ ATKV se webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:ATKV| ]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Afrikanernasionalisme]] 84apvp52osdmh1n740boc6237xy4ugy Hautes-Alpes 0 35247 2890681 2514547 2026-04-06T15:26:45Z Jcb 223 2890681 wikitext text/x-wiki {{Franse département |logo= [[Lêer:Blason département fr Hautes-Alpes.svg|150px]] |département=Hautes-Alpes (05) |gewes=[[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] |Prefektuur=[[Gap, Hautes-Alpes|Gap]] |Onderprefekture=[[Briançon]] |bevolking= 141&nbsp;220 |DatBev=2019 |digtheid=23 |opvl=5 549 |arr=2 |canton=30 |mun=177 |president=[[Jean-Yves Dusserre]] |ligging=[[Lêer:Hautes-Alpes-Position.svg|Ligging van Hautes-Alpes in Frankryk|250px]] }} Die '''Hautes-Alpes''' (05) is 'n [[Frankryk|Franse]] [[département]] van die [[Franse geweste|gewes]] [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]. Sy prefektuur (hoofstad) is [[Gap, Hautes-Alpes|Gap]], sy onderprefekture [[Briançon]]. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.hautes-alpes.pref.gouv.fr/ Die webwerf van die Prefektuur] {{Frankryk-geo-saadjie}} {{Départements van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Departemente in Provence-Alpes-Côte d'Azur]] 2g247k2we194j7ighhb5bmuiwaf4k0j Gebruikerbespreking:Oesjaar 3 36185 2890698 2886967 2026-04-06T16:52:29Z Jcb 223 /* Charente-Maritime */ nuwe afdeling 2890698 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|12 | argief1 = [[/argief2011|2009-11]] | argief2 = [[/argief2012|2012-13]] | argief3 = [[/argief2014|2014]] | argief4 = [[/argief2015|2015]] | argief5 = [[/argief2016|2016]] | argief6 = [[/argief2017|2017]] | argief7 = [[/argief2018-19|2018–19]] | argief8 = [[/argief2020|2020]] | argief9 = [[/argief2021|2021]] | argief10 = [[/argief2022|2022]] | argief11 = [[/argief2023|2023]] | argief12 = [[/argief2024|2024]] }} == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 Januarie 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Bot flag removal request for Purbo T == Hi, the account [[Special:CentralAuth/Purbo T|Purbo T]] is globally locked, and the owner is confirmed to be deceased. Since it still has the bot flag on this wiki, I suggest the flag be removed. You can check its rights here: [[Special:ListUsers/bot|List of bots]] / [[Special:UserRights/Purbo T|User rights for Purbo T]]. Thanks. cc, {{Ping|Naudefj|SpesBona}} [[Gebruiker:MdsShakil|MdsShakil]] ([[Gebruikerbespreking:MdsShakil|kontak]]) 16:33, 1 April 2025 (UTC) :{{ping|Rooiratel}} en {{ping|Pynappel}}, kan julle asb. hier help? Ek het nie 'n idee wat om te doen nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:30, 1 April 2025 (UTC) ::Deon, MdsShakil vra ons om Purbo_T van sy botvlag te ontneem, aangesien hy reeds in 2016 oorlede is. Ek het dit nou gedoen. {{Ping|MdsShakil}} {{uitgevoer}}. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 1 April 2025 (UTC) :::Baie dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:44, 1 April 2025 (UTC) == Verwysing vir [[Sandjakkalskoffie]] == Hi Oesjaar, ek het nou jou artikel [[Sandjakkalskoffie]] besoek, en wou die verwysing na "Treetags" naslaan...maar dis onsamehangend op hulle webblad...ellelang deurmekaar lys. Kan jy kyk daarna asb? Dankbaar --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:43, 2 April 2025 (UTC) :Die boom is daar onder ''Tricalysia maputensis'' 'n sinoniem, Probeer control-F met die Tricalysia maputensis of 669.1. Jy sal die spesie kry. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:51, 2 April 2025 (UTC) ::Dankie, FSA 699.1 [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:14, 2 April 2025 (UTC) == [[Mcebisi Jonas]] == Asseblief Deon, ek is nog besig met [[Mcebisi Jonas]], die bronne sal nou volg!--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:48, 15 April 2025 (UTC) :Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:57, 15 April 2025 (UTC) :: @[[Gebruiker:Oesjaar]] Ek is klaar met Mcebisi Jonas. Daar is nou 51 verwysings gelys in die artikel. Geniet dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:15, 15 April 2025 (UTC) == Sampioenname == [https://journals.satnt.aosis.co.za/index.php/satnt/article/download/900/1874 Hier] is 'n lys van sampioenname. Gedink jy sou belang stel vir die dag wanneer jy met die sampioene begin. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:55, 11 Junie 2025 (UTC) == takson sjabloon == @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] gebruik asb. [[Sjabloon:Taksonomie/Salvadora (plant)]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:06, 14 Julie 2025 (UTC) :Sien my verandering op [[Salvadora australis]] vir 'n voorbeeld. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:39, 14 Julie 2025 (UTC) == [[Napels]] == Hey, please acknowledge I have removed hoaxes/spam of [[:w:en:WP:LTA/ALS]], which is a known long term abuser and crosswiki hoaxer. Please revert your revert. Stay safe, [[Gebruiker:A09|A09]] ([[Gebruikerbespreking:A09|kontak]]) 10:03, 19 Julie 2025 (UTC) == Jagster == Ek probeer om jou 2000+ oudiolêers goed te gebruik op Wikiwoordeboek, maar sommige woorde verbaas my, soos die woord jagster. Eers het ek gedink dit was iemand wat jags is, maar ek kan geen voorbeelde daarvan vind nie. Die Engelse wikti sê dit is 'n "hunter". 'n Vroulike een miskien? Maar ek kan ook nie regtig bewys daarvan vind nie. Ek het wel een bewys van iets baie anders gevind. So anders dat ek dit moeilik vind om daarin te glo. Kyk gerus. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:38, 29 Julie 2025 (UTC) == David Woodard == Beste Oesjaar. Dit spyt my maar ek moet jou vermaan as volg: Jy het nie die gemeenskap (altans 3 bydraers) se konsensus om [[David Woodard]] te skrap nie. Daar was kommentaar van Pynappel, Vryheidsfront minus en Aliwal2012 wat versoek het dat die artikel behou moet word. Jy gaan nou teen hierdie versoek deur dit aanhoudend te skrap. Dit is nie wat 'n burokraat behoort te doen nie, asseblief, heroorweeg jou aksies. Groete, Gert --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:58, 20 Augustus 2025 (UTC) :: Die artikel is deur AL die ander taal Wikipedia's (343) geskrap:rede SPAM. Wat jy nie na verwys nie is dat [[Gebruiker:BurgertB]] ook bevestig het dat die artikel geen ensiklopediese waarde het nie. Die kanse dat net jy en Pynappel reg is en die hele wêreld verkeerd is nul. Onthou ook asb toe jy my laas aangeval het oor Prince Dlamini waar ek en die res van wêreld reg was. Gister is 'n Pakistani artikel verwyder sonder dat julle proses gevolg is, geen klagtes van my kant nie. Wonderlik die dubbele standaarde. 'n Week of twee terug is ander artikels verwyder sonder dat julle proses gevolg is nie. Terwyl ons praat, ek het boodskappe in die verlede na jou gestuur om bronne by artikels wat jy geskep het te voeg, sonder suskes. Nou dag het ek jou gevra om te kyk na 'n artikel oor 'n siekte, maagkoors ek dink, jy het nie eers gereageer nie. Die rede: ek dink jy is baie meer kundig op daardie gebied as wat ek ooit sal wees. Dankie dat jy my artikel oor die X-15 se bronne net verwyder terwyl ek besig is daarmee. Ek het gewag vir bevestiging van woorde van VivA en die WAT, dit neem tyg ongelukkig want daar bestaan nie meer vakkundige woordeboeke.. Ek is jammer ek ken nie al die Afrikaanse woorde nie. Ek vra ook omverskoning vir my foute. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:11, 20 Augustus 2025 (UTC) == [[Consolidated B-24 Liberator]] == {{Gebruikervoorblad|Consolidated B-24 Liberator}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 24 Augustus 2025 (UTC) :Geluk harde werker! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 02:58, 25 Augustus 2025 (UTC) == Versper == Hallo. Dink jy nie om iemand 6 maande te versper is te lank nie? Ek weet hulle voeg gemors in artikels, maar meeste is nie kwaadwillig nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:27, 29 Augustus 2025 (UTC) == Vis == Yes mnr. Ek wil hierdie bladsy [[en:Garfish]] vertaal. Wat sal dit in Afrikaans wees? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:55, 8 September 2025 (UTC) :: Hy het nie 'n Afrikaanse naam nie en ek twyfel of hy ooit een sal kry. Sien [https://fishbase.org/ComNames/47 Name] Ongelukkig is prof Phil Heemstra oorlede, hy het my altyd gehelp. Gebruik net sy taksonomiese naam. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:03, 8 September 2025 (UTC) :::Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:38, 8 September 2025 (UTC) == [[Amaro coffee academy]] == Could you please delete this page as spam and block [[Special:Contribs/Alospd|Alospd]]? Thanks in advance. [[Gebruiker:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] ([[Gebruikerbespreking:NguoiDungKhongDinhDanh|kontak]]) 17:51, 10 September 2025 (UTC) == Wolfskloue == Er probeer om die woordeskat van die hoërskole 'n plekkie op Wikiwoordeboek te gee, maar ek sukkel met die woord [[wolfsklou]] <ref>[https://www.cambridge.org/ga/files/4415/8459/7309/Ken___Verstaan_Lewenswetenskappe_Graad_10_Onderwysersgids.pdf Cambridge Graad 10 onderwysersgids; 2020]</ref> wat hulle kry omrede dit 'n [[sonefossiel]] is. Wat ek begryp is dat dit 'n groep baie ou vaatplante is wat reeds in de Paleosoïkum bestaan het, steeds vandag bestaan en geen blomme het nie. Kan jy nie jou plantjies-prof daaroor 'n verhaaltjie laat skrywe nie? Ek het op en.wiki gekyk wat die filogenie is maar dis baie ingewikkeld. Geen idee wat onder die Afrikaanse woord wolfsklou presies verstaan word nie. Word hulle in Suid-Afrika aangetref? [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:10, 20 September 2025 (UTC) [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:10, 20 September 2025 (UTC) ::Lyco + podium = Lycopodium. Der Wolf in mir erwacht. Ook bekend as aardmos, en kolfmos. Met dank aan die [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]]. :::(iii) ''Pteridophyta ... wat uit perdesterte (Equisetum), die kolfmosse (Lycopodium) en varings bestaan ...'' (Goossens–Botha: Plantk.2, '''1954''', 273). :::(Die Afdeling ''Pteridophyta''') sluit onder andere kolfmosse, perdesterte en egte varings in (H.P. v.d. Schijff, e.a.: Alg. Plantk., '''1970''', 224).[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:19, 20 September 2025 (UTC) :::Ja, soos jy kan sien, het ek die definisie beperk tot die genus ''Lycopedium'', maar die woord kan wel gebruik word vir die familie, die orde of wat ook al. Veral soos dit op die hoërskool gebruik word. Ek twyfel of dit so ver as die Pteridofiete sal gaan, maar ek weet nie omrede hulle oor die Devoon praat nie. :::En dit sal lekker wees om 'n paar hiponieme by te voeg, d.w.s. spesies. Veral wat in SA voorkom. Oh, en kolfmos is dalk 'n anglisisme (clubmoss) :::[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 16:45, 20 September 2025 (UTC) ::::[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se uiteensetting is korrek. Let egter daarop dat "Pteridophyta" vroeër gebruik is as groepsnaam vir beide die varings en die varingagtiges, maar deesdae slegs informeel gebruik word as “pteridofiete” vir beide groepe (wat nie noodwendig naverwant is aan mekaar nie). Die klassifikasie van varings en varingagtiges het aansienlik verander oor tyd en dit is ’n potensiële bron van verwarring. Die klassifikasie wat deesdae aanbeveel word is dié van die '''Pteridophyte Phylogeny Group I system (PPG I)''', wat in 2016 voorgestel is. Dit is ook die klassifikasie wat deur Wikipedia (Engels) gevolg word, asook Wikimedia Commons. In kort, '''PPG I''' erken vier klasse van lewende lycofiete en varings, naamlik (1) '''Lycopodiopsida''' (the lycofiete: kolfmosse (of wolfskloue), selaginellas (aarmosse), biesiesvarings); (2) '''Polypodiopsida''' (ware varings); (3) '''Equisetopsida''' (perdesterte); (4) '''Psilotopsida''' (besemvarings, addertonge). Ek beveel aan dat die Afrikaanse Wikipedia sover moontlik die '''PPG I''' klassifikasie as riglyn gebruik (vermoed dit word reeds gedoen), naamlik '''PPG I, 2016'''. A community‐derived classification for extant lycophytes and ferns. ''Journal of Systematics and Evolution'' 54(6): 563–603. Beste groete, [[Gebruiker:SAplants|SAplants]] ([[Gebruikerbespreking:SAplants|kontak]]) 08:37, 21 September 2025 (UTC) :::::Baie dankie! Ek het die Wikiwoordeboekbladsye [[wikt:kolfmos]], [[wikt:wolfsklou]], [[wikt:biesiesvaring]] geskep en van [[wikt:lycofiet]] hulle hiperoniem gemaak. Is daar 'n Afrikaanse naam vir die uitgestorwe Lepidodendron? In nl is dit ''schubboom'' en in en ''scale tree'', maar ek kan 'skaalboom' nie vind nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 11:23, 23 September 2025 (UTC) ::::::Na die beste van my wete is daar nie 'n oorpronklike Afrikaanse volksnaam vir die fossiele ''Lepidodendon'' nie. Die Nederlandse en Engelse name verwys natuurlik na die diamantvormige littekens wat op die stam gelaat is deur blare wat afgeval het en wat aan skubbe herinner. "Skubboom" sou seker nie onvanpas wees as Afrikaanse naam nie. Beste groete, [[Gebruiker:SAplants|SAplants]] ([[Gebruikerbespreking:SAplants|kontak]]) 10:34, 25 September 2025 (UTC) {{Verwysings}} == [[DR Kongo]] == Hallo mnr. Oesjaar. Kan u asseblief sê waarna “DR Kongo” nog kan verwys, buiten die [[Demokratiese Republiek die Kongo]]? Volgens die Afrikaanse Wikipedia-bladsy is “DR Kongo”, sowel as “DRK”, ’n algemene benaming vir die Demokratiese Republiek van die Kongo. [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 15:38, 24 Desember 2025 (UTC) : : Wat sê die woordeboeke? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:21, 24 Desember 2025 (UTC) == [[Lophiidae]] == Waarom het jy dit teruggerol? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:05, 4 Januarie 2026 (UTC) : Jammer, hulle noem dit dik vingers sindroom. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:15, 4 Januarie 2026 (UTC) == Wikistats ding == Hi @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 Ek het die fout met die stats daar gerapporteer. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:16, 7 Januarie 2026 (UTC) : [[Gebruikerbespreking:Rooiratel]], dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:40, 7 Januarie 2026 (UTC) == Happy First Edit Anniversary Oesjaar 🎉 == Hey @[[User:Oesjaar|Oesjaar]]. Your wiki edit anniversary was 1 day ago, marking 17 years of dedicated contributions to Afrikaans Wikipedia. Your passion for sharing knowledge and your remarkable contributions have not only enriched the project, but also inspired countless others to contribute. Thank you for your amazing contributions. Wishing you many more wonderful years ahead in the Wiki journey and a blessed New Year. :) -[[Gebruiker:Gnoeee|Gnoeee]] ([[Gebruikerbespreking:Gnoeee|kontak]]) 15:29, 7 Januarie 2026 (UTC) == ''Babiana socotrana'' is now ''Cyanixia socotrana'' == Hello Oesjaar, Please be informed that the former ''Babiana socotrana'' has been moved to a separate genus.<ref name=u>Goldblatt, J. C. Manning, J. Davies, [[Vincent Savolainen|V. Savolainen]] and S. Rezai (2003). [http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=214957 ''Cyanixia'', a new genus for the Socotran endemic ''Babiana socotrana'' (Iridaceae–Crocoideae).] Edinburgh Journal of Botany, 60, pp 517-532</ref> There is a stub on the English Wikipedia. Regards, [[Gebruiker:Dwergenpaartje|Dwergenpaartje]] ([[Gebruikerbespreking:Dwergenpaartje|kontak]]) 23:19, 22 Februarie 2026 (UTC) {{reflist}} :: {{ping|Dwergenpaartje}}, I have actually created [[Cyanixia socotrana]] during Nov 2021 already with a note in [[Babiana]]! Thanks for your concern! Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:19, 23 Februarie 2026 (UTC) == Klappenavraag == Saterdagaand, Ongeveer 19:22 Goeie naand, Oesjaar Iets het fout gegaan met die bladsy waar jy jou terme geplaas het, so ek plaas my antwoorde hier. ·        Plain flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor. '''VB = gewone klap''' ·        Split flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor. '''VB = splitklap''' ·        Slotted flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor. '''VB = slotted flap (slot flap) = gleufklap''' ·        Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. Vernoem na Harlan D Fowler – so ja, Fowlerklap behoort te werk. ·        Junkers flap Uitgevind deur Otto Mader by Junkers, aanvanklik op Junkers-vliegtuie gebruik – oënskynlik na Junkers-maatskappy vernoem. '''So, Junkers-klap''' ·        Gouge flap Uitgevind deur Arthur Gouge vir Short Brothers. '''Dus, Gouge-klap''' ·        Fairey-Youngman flap Oënskynlik oorspronklik deur die vliegtuigmaatskappy Fairey gebruik. '''Stel voor Fairey-Youngman-klap''' ·        Zap flap Uitgevind deur Edward F Zaparka; lyk asof die “Zap” ’n verkorting van sy van is. '''Dus Zap-klap?''' ·        Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] ·        Gurney flap '''Na Dan Gurney vernoem – dus die Gurney-klap.''' ·        Leading edge flap (leirandklap)? Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. '''VB = voorrandklap''' ·        Blown flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. '''Nie gekry nie.''' ''blaasklap, luggeblaaste klap?'' Al hierdie terme kom voor in ’n Wikipedia-artikel met die titel “Flap (auronautics)”. Dit bestaan uit beskrywings van verskillende soorte klappe. '''“VB” staan vir Vliegtuigbouterme.''' Hoop dit help! Laat weet asseblief as jy nog hulp verlang. Groete, Gaius [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:28, 28 Februarie 2026 (UTC) == Terp == Beste Oesjaar, Sal u asseblief nagaan of die kategorieë in die artikel Terp korrek is soos hulle is, of of meer bygevoeg moet word? Groete. [[Gebruiker:Drewes|Drewes]] ([[Gebruikerbespreking:Drewes|kontak]]) 17:17, 15 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Drewes}}, dankie vir hierdie artikel. Ek sien jou moedertaal is [[Wes-Fries]]. My vrou se grootouers is in Groningen gebore, my skoonma kan nog Nederlands praat. Ek het nie 'n probleem met die Kategorieë nie. Waar woon jy? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:38, 15 Maart 2026 (UTC) ::Ek woon in Drachten, maar is in Metslawier gebore. Ongeveer 'n vyfde van my familie kom van die provinsie Groningen. Omstreeks die jaar 1800 het hulle na die gemeente Kollumerland in Friesland verhuis. My oupa aan vaderskant het nog die Groningse dialek gepraat. Nederlands was vir skool en amptelike geleenthede. Dit is heel moontlik dat jou skoonma ook Gronings by die huis gepraat het. Vriendelike groete, [[Gebruiker:Drewes|Drewes]] ([[Gebruikerbespreking:Drewes|kontak]]) 19:24, 15 Maart 2026 (UTC) :::My skoonma is in Gronigen gebore en het Gronings by die huis gepraat. Sy was 6 toe hulle na Suid-Afrika geëmigreer het. Ek hoop ons kommunikeer meermale en dat jy sal help om ons Wikipedia uit te bou. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:28, 15 Maart 2026 (UTC) == Dankie == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Original Barnstar Hires.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Die Oorspronklike Skur-stêr''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Vir u uitsonderlike bydraes tot die Afrikaanse Wikipedia. Ek erken u toegewydheid, het lesse geleer uit ons onlangse interaksie, en sien uit na vreedsame samewerking in die toekoms. --[[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:56, 22 Maart 2026 (UTC) |} == [[Charente-Maritime]] == Daardie skakel werk nie, daarom het ek dit verwyder. Daardie webwerf bestaan ​​nie meer nie, soos dit lyk. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:52, 6 April 2026 (UTC) lv6clgozto59w7ay57pqemdcv8qotqd Edenville 0 36223 2890689 2857109 2026-04-06T15:51:28Z Morne 672 2890689 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Edenville | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | slagspreuk = | beeld_stadsilhoeët = NG kerk Edenville Vrystaat.jpg | beeldbyskrif = NG kerk Edenville | latd = 27 |latm = 33 |lats = | longd = 27 |longm = 40 |longs = | duimdrukkeretiketposisie=onderkant | provinsie = Vrystaat | distrik = Fezile Dabi | munisipaliteit = Ngwathe | stigtingsdatum = [[1912]] | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 94.7% | persent_kleurling = 0.9% | persent_asiër = 0.2% | persent_wit = 4.0% | persent_ander = 0.2% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 88.0% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 4.7% | demographics2_title3 = [[Zoeloe]] | demographics2_info3 = 3.2% | demographics2_title4 = Gebaretaal | demographics2_info4 = 1.0% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 3.1% | poskode = 9535 | poskode2 = 9535 | skakelkode = | sensuskode = 477014 | webwerf = }} '''Edenville''' is 'n klein [[landbou]][[dorp]] in die [[Noord-Vrystaat]], in [[Suid-Afrika]]. Die dorp is 48&nbsp;km noordoos van [[Kroonstad]] en 50&nbsp;km suidwes van [[Heilbron]]. == Geskiedenis == Edenville is op [[29 Oktober]] [[1912]] op die plase Welgelegen, Landgoed en Erfdeel-Noord aan die bolope van die Doringspruit geproklameer nadat die plaaslike gemeenskap petisies vir 'n nuwe dorp ingedien het. Die dorp het in 1922 'n munisipaliteit geword. Die naam verwys blykbaar na die Bybelse tuin van Eden.<ref name=dsapn>{{cite web|title=Dictionary of Southern African Place Names (Public Domain)|url=http://archive.org/details/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames|publisher=Human Science Research Council|page=151}}</ref> Die [[NG gemeente Edenville|NG Gemeente Edenville]] is op [[13 Augustus]] [[1913]] gestig. Die kerkgebou, een van [[Johannes Rienk Burg]] se vyf NG kerk-ontwerpe, is op [[7 April]] [[1922]] deur ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] ingewy. == Distrik == Die belangrikste produkte geproduseer is [[mielie]]s, [[vleis]] en [[suiwelprodukte]]. Daar is ook 'n groot [[graan]]meule op die dorp. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bronne == * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967 * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC20}} [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] mavena7c8i1vahok2h20x1ttmxwpdds Kazan 0 36491 2890644 2506055 2026-04-06T12:59:23Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2890644 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | Kazan<br /><small>Казан / Qazan<br />Каза́нь</small><br /> [[Lêer:KAZ Collage 2015.png|280px]] <br /> |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Ligging van Kazan in Tatarstan''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:LocationTatarstanKazan.jpg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of Arms of Kazan (Tatarstan).svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Kazan.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Rusland}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Republieke van Rusland|Republiek]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Tatarstan.svg|20px]] [[Tatarstan]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|55|48|N|49|6|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | ~[[1005]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 425,3 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 60&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2018) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;243&nbsp;500 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;700/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +3 (MSK) |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Ilsoer Metsjin |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.kzn.ru/ ''kzn.ru''] |} '''Kazan''' ([[Russies]]: Каза́нь, [kɐˈzanʲ]; [[Tartaars]]: Казан, ''Qazan'') is 'n stad in [[Rusland]] en die [[hoofstad]] van die Republiek [[Tatarstan]]. Kazan is by die samevloei van die [[Wolga]]- en [[Kazankarivier]] en sowat 800&nbsp;km oos van [[Moskou]] in die Europese gedeelte van Rusland geleë. Die stad het 'n bevolking van 1,2 miljoen (van wie sowat die helfte etniese Russiese is) en is die agste grootste in die Russiese Federasie. Kazan is tweetalig – met Russies en Tartaars as amps- en omgangstale. [[Lêer:Вид на ансамбль Казанского Кремля.jpg|duimnael|links|Die [[Kazanse Kremlin]] troon bo die Kazankarivier]] [[Lêer:Вид из окна Гранд отель Казань - panoramio.jpg|duimnael|links|Winter in Kazan]] [[Lêer:Kazan Metro Kremlevskaya 08-2016 img1.jpg|duimnael|links|Kremlefskaja-metrostasie]] [[Lêer:Kazan view from Riviera Hotel 08-2016 img1.jpg|duimnael|links|Uitsig oor Kazan, soos gesien vanaf die Riviera Hotel]] [[Lêer:Kazan view from Riviera Hotel 08-2016 img2.jpg|duimnael|links|Die moderne sportstadion ''TatNeft Arena'']] [[Lêer:View on Innopolis University campus and Sviyaga river.jpg|duimnael|links|Uitsig oor die Innopolis-universiteitskampus en die Swijaga-rivier]] [[Lêer:Residential area of Innopolis, Tatarstan, Russia.jpg|duimnael|links|Woonstelgeboue in Innopolis]] [[Lêer:Зелёные человечки добрались и до Казани - panoramio.jpg|duimnael|links|Kazan se IT-sektor is aantreklik genoeg vir klein groen mannetjies soos hierdie een in Baumana-straat]] Kazan se geskiedenis strek terug tot in die 11de eeu – 1005 word amptelik as stigtingsdatum beskou. Die oudste historiese dokument, waarin na die stad met die destydse naam Bulgar-Dzadid verwys word, dateer van 1177. Tussen die 10de en 13de eeu het in Tatarstan 'n ryk met hoogs ontwikkelde ambagte, landbou en handel langs die Syroete en Wolga-waterweg bestaan – Wolga-Bulgarye. Die Wolgaroete het die noorde van Rusland met die Kaspiese See verbind. Die Wolga-Bulgaarse Ryk is in 1236 deur Batoe Khan, die grootseun van die legendariese [[Djengis Khan]], en sy Goue Horde verower. In 1445 is die multi-etniese Kazanse Khanaat met Kazan as hoofstad gestig. Kazan is in 1552 deur die Russiese tsaar [[Iwan IV van Rusland|Iwan IV]] verower en as eerste nie-Russiese stad by Rusland ingelyf.<ref>{{de}} Ute Wiegand:'' Kasan via Moskau. Reiseführer aus erster Hand''. Berlin: epubli 2018</ref> Die [[Kazanse Kremlin]] – 'n steengebou wat 'n ouer Tartaarse houtvesting vervang het – dateer uit hierdie tydperk. Die verowering van Kazan was die historiese beginpunt van Rusland se ooswaartse uitbreiding na Siberië. Ter geleentheid van die militêre oorwinning in Kazan is die Moskouse [[Sint Basilius-katedraal]] opgerig. Kazan is die geestelike sentrum van die [[Islam]]itiese godsdiens in Rusland; so is hier in 1999 die eerste Islamitiese universiteit in Rusland geopen. Kazan is daarnaas 'n beduidende nywerheidsentrum, met masjien- en skeepsboubou, lugvaart-tegnologie, chemie, petrochemie ([[ruolie]] word in Tatarstan ontgin) en die motorbedryf as belangrikste ekonomiese sektore. Die toerismesektor is eweneens hoogs ontwikkel. Naas Moskou en [[Sint Petersburg]] is Kazan een van die meesbesoekte stede in Rusland, ook danksy die gewildheid van [[plesierboot]]vaarte op die Wolga. Toerisme in Kazan het tans nog 'n sterk binnelandse karakter. Intussen bied die Russiese [[lugredery]] [[Aeroflot]] regstreekse vlugte van belangrike Europese metropole en lugspilpunte soos [[Frankfurt am Main]] na Kazan aan. Die getal besoekers het van 1,7 miljoen in 2015 gestyg tot 2,5 miljoen in 2016. Daarnaas speel inligtingstegnologie 'n belangrike rol. Buite Kazan het met Innopolis 'n futuristiese tegnologiepark en -stad ontstaan wat vir 'n bevolking van 155&nbsp;000 bepan is – onder wie 60&nbsp;000 IT-spesialiste. In Innopolis sal volgens die Russiese regering se ekonomiese kernbeleid van digitalisering tegnologiese innovasies ontwikkel word. Die Innopolis-universiteitskampus, wat in 2012 gestig is, is een van die moderne sentra vir navorsing.<ref>{{de}} [https://mdz-moskau.eu/wie-russland-die-digitalisierung-forciert/ ''Moskauer Deutsche Zeitung, 27 Junie 2017: Hier fängt die Zukunft an: Wie Russland die Digitalisierung forciert. Besoek op 11 Februariue 2020'']</ref> Die hoofstad Kazan en die hele Tatarstan staan vir die vreedsame samelewing van [[Christene]] en [[Moslem]]s bekend.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.opendemocracy.net/od-russia/oleg-pavlov/friends-and-neighbours-religious-harmony-in-tatarstan |title=Friends and neighbours: religious harmony in Tatarstan? |publisher=Opendemocracy.net |date=4 Februarie 2011 |accessdate=24 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163749/https://www.opendemocracy.net/od-russia/oleg-pavlov/friends-and-neighbours-religious-harmony-in-tatarstan |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://tatarstan.ru/eng/about/religion.htm |title=Religion |publisher=Amptelike webwerf van die Republiek Tatarstan |accessdate=24 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717013652/http://tatarstan.ru/eng/about/religion.htm |archive-date=17 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/11/28/world/europe/28iht-kazan.4.18239617.html |title=Catholics, Orthodox and Muslims live peacefully together in Tatarstan |publisher=[[The New York Times]] |date=28 November 2008 |accessdate=24 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170627102355/http://www.nytimes.com/2008/11/28/world/europe/28iht-kazan.4.18239617.html |archive-date=27 Junie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die stad vorm een van die spilpunte van Rusland se vervoernetwerk. Die Russiese Patentkantoor het aan Kazan in April 2009 die reg vergun om die bynaam «Derde Hoofstad» van Rusland te dra. Die Kazanse Kremlin is deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. == Sport == Kazan se bekendste sportspan is [[Roebin Kazan]], wat in die [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] speel en die ligatitel in 2008 en 2009 gewen het. Kazan was ook een van die gasheerstede tydens beide die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]]. == Bekende boorlinge == * Fëdor Šaljapin (Fjodor Sjaljapin, 1873−1938), sanger * Rudolf Nureev (Roedolf Noerejef, 1938−1993), balletdanser == Susterstede == {{columns-list|2| * {{vlagikoon|Afghanistan}} [[Kaboel]], [[Afghanistan]] * {{vlagikoon|Iran}} [[Tabris]], [[Iran]] * {{vlagikoon|Saoedi-Arabië}} [[Djedda]], [[Saoedi-Arabië]] * {{vlagikoon|Turkye}} [[Antalya]], [[Turkye]] * {{vlagikoon|Turkye}} [[Balıkesir]], [[Turkye]] * {{vlagikoon|Turkye}} [[Eskişehir]], [[Turkye]] * {{vlagikoon|Turkye}} [[Istanboel]], [[Turkye]] * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[College Station]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Brunswyk]], [[Duitsland]] }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{ru}} [http://www.kzn.ru/ Amptelike webwerf] * {{ru}} [https://kazan.jsprav.ru/ Gids van stadsorganisasies] {{Russiese stede met meer as miljoen inwoners}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Rusland]] clslis6e11ajmob8nmhdwzszyd1s3va 2890645 2890644 2026-04-06T13:00:16Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 /* Sport */ 2890645 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | Kazan<br /><small>Казан / Qazan<br />Каза́нь</small><br /> [[Lêer:KAZ Collage 2015.png|280px]] <br /> |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Ligging van Kazan in Tatarstan''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:LocationTatarstanKazan.jpg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of Arms of Kazan (Tatarstan).svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Kazan.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Rusland}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Republieke van Rusland|Republiek]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Tatarstan.svg|20px]] [[Tatarstan]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|55|48|N|49|6|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | ~[[1005]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 425,3 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 60&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2018) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;243&nbsp;500 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;700/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +3 (MSK) |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Ilsoer Metsjin |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.kzn.ru/ ''kzn.ru''] |} '''Kazan''' ([[Russies]]: Каза́нь, [kɐˈzanʲ]; [[Tartaars]]: Казан, ''Qazan'') is 'n stad in [[Rusland]] en die [[hoofstad]] van die Republiek [[Tatarstan]]. Kazan is by die samevloei van die [[Wolga]]- en [[Kazankarivier]] en sowat 800&nbsp;km oos van [[Moskou]] in die Europese gedeelte van Rusland geleë. Die stad het 'n bevolking van 1,2 miljoen (van wie sowat die helfte etniese Russiese is) en is die agste grootste in die Russiese Federasie. Kazan is tweetalig – met Russies en Tartaars as amps- en omgangstale. [[Lêer:Вид на ансамбль Казанского Кремля.jpg|duimnael|links|Die [[Kazanse Kremlin]] troon bo die Kazankarivier]] [[Lêer:Вид из окна Гранд отель Казань - panoramio.jpg|duimnael|links|Winter in Kazan]] [[Lêer:Kazan Metro Kremlevskaya 08-2016 img1.jpg|duimnael|links|Kremlefskaja-metrostasie]] [[Lêer:Kazan view from Riviera Hotel 08-2016 img1.jpg|duimnael|links|Uitsig oor Kazan, soos gesien vanaf die Riviera Hotel]] [[Lêer:Kazan view from Riviera Hotel 08-2016 img2.jpg|duimnael|links|Die moderne sportstadion ''TatNeft Arena'']] [[Lêer:View on Innopolis University campus and Sviyaga river.jpg|duimnael|links|Uitsig oor die Innopolis-universiteitskampus en die Swijaga-rivier]] [[Lêer:Residential area of Innopolis, Tatarstan, Russia.jpg|duimnael|links|Woonstelgeboue in Innopolis]] [[Lêer:Зелёные человечки добрались и до Казани - panoramio.jpg|duimnael|links|Kazan se IT-sektor is aantreklik genoeg vir klein groen mannetjies soos hierdie een in Baumana-straat]] Kazan se geskiedenis strek terug tot in die 11de eeu – 1005 word amptelik as stigtingsdatum beskou. Die oudste historiese dokument, waarin na die stad met die destydse naam Bulgar-Dzadid verwys word, dateer van 1177. Tussen die 10de en 13de eeu het in Tatarstan 'n ryk met hoogs ontwikkelde ambagte, landbou en handel langs die Syroete en Wolga-waterweg bestaan – Wolga-Bulgarye. Die Wolgaroete het die noorde van Rusland met die Kaspiese See verbind. Die Wolga-Bulgaarse Ryk is in 1236 deur Batoe Khan, die grootseun van die legendariese [[Djengis Khan]], en sy Goue Horde verower. In 1445 is die multi-etniese Kazanse Khanaat met Kazan as hoofstad gestig. Kazan is in 1552 deur die Russiese tsaar [[Iwan IV van Rusland|Iwan IV]] verower en as eerste nie-Russiese stad by Rusland ingelyf.<ref>{{de}} Ute Wiegand:'' Kasan via Moskau. Reiseführer aus erster Hand''. Berlin: epubli 2018</ref> Die [[Kazanse Kremlin]] – 'n steengebou wat 'n ouer Tartaarse houtvesting vervang het – dateer uit hierdie tydperk. Die verowering van Kazan was die historiese beginpunt van Rusland se ooswaartse uitbreiding na Siberië. Ter geleentheid van die militêre oorwinning in Kazan is die Moskouse [[Sint Basilius-katedraal]] opgerig. Kazan is die geestelike sentrum van die [[Islam]]itiese godsdiens in Rusland; so is hier in 1999 die eerste Islamitiese universiteit in Rusland geopen. Kazan is daarnaas 'n beduidende nywerheidsentrum, met masjien- en skeepsboubou, lugvaart-tegnologie, chemie, petrochemie ([[ruolie]] word in Tatarstan ontgin) en die motorbedryf as belangrikste ekonomiese sektore. Die toerismesektor is eweneens hoogs ontwikkel. Naas Moskou en [[Sint Petersburg]] is Kazan een van die meesbesoekte stede in Rusland, ook danksy die gewildheid van [[plesierboot]]vaarte op die Wolga. Toerisme in Kazan het tans nog 'n sterk binnelandse karakter. Intussen bied die Russiese [[lugredery]] [[Aeroflot]] regstreekse vlugte van belangrike Europese metropole en lugspilpunte soos [[Frankfurt am Main]] na Kazan aan. Die getal besoekers het van 1,7 miljoen in 2015 gestyg tot 2,5 miljoen in 2016. Daarnaas speel inligtingstegnologie 'n belangrike rol. Buite Kazan het met Innopolis 'n futuristiese tegnologiepark en -stad ontstaan wat vir 'n bevolking van 155&nbsp;000 bepan is – onder wie 60&nbsp;000 IT-spesialiste. In Innopolis sal volgens die Russiese regering se ekonomiese kernbeleid van digitalisering tegnologiese innovasies ontwikkel word. Die Innopolis-universiteitskampus, wat in 2012 gestig is, is een van die moderne sentra vir navorsing.<ref>{{de}} [https://mdz-moskau.eu/wie-russland-die-digitalisierung-forciert/ ''Moskauer Deutsche Zeitung, 27 Junie 2017: Hier fängt die Zukunft an: Wie Russland die Digitalisierung forciert. Besoek op 11 Februariue 2020'']</ref> Die hoofstad Kazan en die hele Tatarstan staan vir die vreedsame samelewing van [[Christene]] en [[Moslem]]s bekend.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.opendemocracy.net/od-russia/oleg-pavlov/friends-and-neighbours-religious-harmony-in-tatarstan |title=Friends and neighbours: religious harmony in Tatarstan? |publisher=Opendemocracy.net |date=4 Februarie 2011 |accessdate=24 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163749/https://www.opendemocracy.net/od-russia/oleg-pavlov/friends-and-neighbours-religious-harmony-in-tatarstan |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://tatarstan.ru/eng/about/religion.htm |title=Religion |publisher=Amptelike webwerf van die Republiek Tatarstan |accessdate=24 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717013652/http://tatarstan.ru/eng/about/religion.htm |archive-date=17 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/11/28/world/europe/28iht-kazan.4.18239617.html |title=Catholics, Orthodox and Muslims live peacefully together in Tatarstan |publisher=[[The New York Times]] |date=28 November 2008 |accessdate=24 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170627102355/http://www.nytimes.com/2008/11/28/world/europe/28iht-kazan.4.18239617.html |archive-date=27 Junie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die stad vorm een van die spilpunte van Rusland se vervoernetwerk. Die Russiese Patentkantoor het aan Kazan in April 2009 die reg vergun om die bynaam «Derde Hoofstad» van Rusland te dra. Die Kazanse Kremlin is deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. == Sport == Kazan se bekendste sportspan is [[Roebin Kazan]], wat in die [[Russiese Sokkerkampioenskap]] speel en die ligatitel in 2008 en 2009 gewen het. Kazan was ook een van die gasheerstede tydens beide die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]]. == Bekende boorlinge == * Fëdor Šaljapin (Fjodor Sjaljapin, 1873−1938), sanger * Rudolf Nureev (Roedolf Noerejef, 1938−1993), balletdanser == Susterstede == {{columns-list|2| * {{vlagikoon|Afghanistan}} [[Kaboel]], [[Afghanistan]] * {{vlagikoon|Iran}} [[Tabris]], [[Iran]] * {{vlagikoon|Saoedi-Arabië}} [[Djedda]], [[Saoedi-Arabië]] * {{vlagikoon|Turkye}} [[Antalya]], [[Turkye]] * {{vlagikoon|Turkye}} [[Balıkesir]], [[Turkye]] * {{vlagikoon|Turkye}} [[Eskişehir]], [[Turkye]] * {{vlagikoon|Turkye}} [[Istanboel]], [[Turkye]] * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[College Station]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Brunswyk]], [[Duitsland]] }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{ru}} [http://www.kzn.ru/ Amptelike webwerf] * {{ru}} [https://kazan.jsprav.ru/ Gids van stadsorganisasies] {{Russiese stede met meer as miljoen inwoners}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Rusland]] mu6psws3iyizu42ilk73f41bb5idwym Bontang 0 39628 2891035 2257232 2026-04-07T10:27:40Z ~2026-21287-19 205865 'n Opdatering 2891035 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld = Pupuk Kalimantan Timur Factory Complex Area.jpg |wapen = Bontang City Vector Logo.svg <!-- |vlag =--> |land =Indonesië |administratiewe gewes= Oos-Borneo |oppervlakte = 497,57 |hbs = |bevolking = 189.968 |bevolkingsjaar = Middel 2023 skatting |bevolkingsdigtheid = 336,29 |tydsone = [[UTC]] +7 |somertyd = [[UTC]] +8 |burgemeester = Neni Moerniaeni |webwerf = http://www.bontangkota.go.id/ |koördinate = |stigting =1826 |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = |vlag=Bendera Kota Bontang.svg|kaart=64.74.00 KalimantanTimur Bontang.svg|beeldgrootte=250px}} '''Bontang''' is 'n stad en lê in die provinsie Oos-[[Borneo]] in [[Indonesië]]. Dit is die derde dichtbevolkte plek in die provinsie na [[Balikpapan]] en [[Samarinda]]. {{Saadjie}} [[Kategorie:Nedersettings in Indonesië]] 1hzd650ibyfoxgcrcnp5gpsjmomuzp6 2891036 2891035 2026-04-07T10:35:11Z Pynappel 70858 2891036 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld = Pupuk Kalimantan Timur Factory Complex Area.jpg |wapen = Bontang City Vector Logo.svg <!-- |vlag =--> |land =Indonesië |administratiewe gewes= Oos-Borneo |oppervlakte = 497,57 |hbs = |bevolking = 189.968 |bevolkingsjaar = Middel-2023-skatting |bevolkingsdigtheid = 336,29 |tydsone = [[UTC]] +7 |somertyd = [[UTC]] +8 |burgemeester = Neni Moerniaeni |webwerf = http://www.bontangkota.go.id/ |koördinate = |stigting =1826 |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = |vlag=Bendera Kota Bontang.svg|kaart=64.74.00 KalimantanTimur Bontang.svg|beeldgrootte=250px}} '''Bontang''' is 'n stad en lê in die provinsie Oos-[[Borneo]] in [[Indonesië]]. Dit is die derde dichtbevolkte plek in die provinsie na [[Balikpapan]] en [[Samarinda]]. {{Saadjie}} [[Kategorie:Nedersettings in Indonesië]] a1z2tcxjwsle3nuno9mb91whgv7m124 Scuderia Ferrari 0 41211 2890666 2888572 2026-04-06T14:27:19Z Jcb 223 2890666 wikitext text/x-wiki [[Lêer:New logo of Scuderia Ferrari, Marlboro subliminal advertising (cropped).jpg|duimnael|regs|200px|Logo van Scuderia Ferrari]] '''Scuderia Ferrari''' is die naam vir die Gestione Sportiva, die afdeling van die [[Ferrari]] motormaatskappy wat by [[motorsport]] betrokke is. Die renspan het in verskeie klasse van motorsport deelgeneem sedert sy stigting in [[1929]]. Die span neem tans slegs in [[Formule Een]] onder die naam "Scuderia Ferrari" deel. Die Scuderia en Ferrari Corse Clienti hanteer ook die wedrenaktiwiteite van talle Ferrarikliënte en privaatspanne in ander kategorieë van motorsport. Scuderia Ferrari is statisties die mees suksesvolle F1-span in die geskiedenis, met 'n rekord van 15 bestuurderskampioenskappe en 16 vervaardigerskampioenskappe gewen. Deur sedert 1948 deel te neem is dit ook die oudste oorlewende span. Ferrari is ook een van die mees gewilde spanne in motorsport met 'n groot aantal ondersteuners, bekend as ''tifosi''. Ferrari was vele kere die Formule Een- vervaardigerskampioen. Die span se bestuurders is tans [[Lewis Hamilton]] en [[Charles Leclerc]], en hul toetsbestuurders is [[Antonio Giovinazzi]] en Callum Ilott. [[Michael Schumacher]] was voorheen ook 'n tegniese adviseur vir die span en was aangewese as 'n tydelike bestuurder terwyl [[Felipe Massa]] herstel het van 'n besering, maar Schumacher het later geweier om te bestuur as gevolg van bekommernis met betrekking tot 'n nekbesering wat hy tydens 'n motorfietsongeluk opgedoen het. Ferrari het 'n plek aan [[Giancarlo Fisichella]] gegee na sy goeie vertoning in die [[2009 Belgiese Grand Prix]]. Hy sou die laaste vyf renne van die seisoen vir Ferrari jaag. [[Beeld:Alfa-Romeo-2900-Scuderia-Ferrari-maroon-fa-lr.jpg|duimnael|260px|links|Alfa Romeo 8C 2900 Scuderia Ferrari]] == Hoofkantoor == Die Scuderia Ferrarispan is gebaseer in [[Maranello]], [[Italië]], reg oorkant Ferrari se motorfabriek. Die span besit en bedryf 'n toetsbaan op dieselfde plek ({{coord|44.533124|10.863097|type:landmark}}), die Fioranobaan, gebou in 1972, wat vir ren- en padmotortoetse gebruik word. == Renuitslae == [[Beeld:Sebastian Vettel 2017 Malaysia FP2.jpg|duimnael|360px|regs|Sebastian Vettel bestuur die Ferrari SF70H tydens die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix in 2017]]. Hy het vierde geëindig in die wedren.]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2000 – 2009 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- ! Jaar ! Onderstel<br/>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F1-2000<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| Ferrari<br />049 3.0 V10 | | [[2000 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2000 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2000 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2000 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2000 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2000 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2000 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | | | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''170''' | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}}[[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2001 Formule Een-seisoen|2001]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2001<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| Ferrari<br />050 3.0 V10 | | [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2001 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2001 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2001 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2001 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2001 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | | | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''179''' | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2001<br/>en F2002<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| Ferrari<br />050 3.0 V10<br />051 3.0 V10 | | [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2002 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2002 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2002 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2002 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2002 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | | | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''221''' | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} || <small>DNS</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} || <small>DNS</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2002<br/>Ferrari F2003-GA<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />051 3.0 V10<br />052 3.0 V10 | | [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2003 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2003 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2003 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2003 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2003 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | | | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''158''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 8 | | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2004<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />053 3.0 V10 | | [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2004 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2004 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2004 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2004 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2004 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''262''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 12{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 7 | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2004M<br />en F2005<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />053 3.0 V10 | | [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]] <br /> {{vlagikoon|SMR}} | [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2005 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{EU-VLAG}} | [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{US-VLAG}} | [[2005 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2005 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{TR-VLAG}} | [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{BE-VLAG}} | [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} |rowspan="3" bgcolor="#FFDF9F"|'''100''' |rowspan="3" bgcolor="#FFDF9F"|'''{{brons}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] |rowspan="3"| [[Ferrari]] 248 F1<br/>{{Bridgestone}} |rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]] <br /> {{vlagikoon|SMR}} | [[2006 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{EU-VLAG}} | [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2006 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2006 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{US-VLAG}} | [[2006 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{TR-VLAG}} | [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | |rowspan="3" bgcolor="#DFDFDF"| '''201''' |rowspan="3" bgcolor="#DFDFDF"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] |rowspan="3"| [[Ferrari]] F2007<br/>{{Bridgestone}} |rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2007 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2007 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2007 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2007 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''204''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#000000"| <span style="color:white;"><small>DSQ</small></span> |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} | | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] |rowspan="3"| [[Ferrari]] F2008<br/>{{Bridgestone}} |rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{TR-VLAG}} | [[2008 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2008 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2008 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2008 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{EU-VLAG}} | [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{BE-VLAG}} | [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{SG-VLAG}} | [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"| '''172''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"| '''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 15{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 13{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="5"| [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] |rowspan="5"| [[Ferrari]] F60<br />{{Bridgestone}} |rowspan="5"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2009 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2009 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2009 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !style="background-color:#efefef" rowspan="5"| 70 !style="background-color:#efefef" rowspan="5"| 4 |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#CFCFFF"| 12 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#CFCFFF"| 14 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#DFFFDF"| ''4'' |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#FFFFFF"| DNS | | | | | | | | | |- |align="left"| {{vlagikoon|ITA}} Luca Badoer | | | | | | | | | | |style="background-color:#CFCFFF"| 17 |style="background-color:#CFCFFF"| 14 | | | | | | | |- |align="left"| {{vlagikoon|ITA}} [[Giancarlo Fisichella|G. Fisichella]] | | | | | | | | | | | | |style="background-color:#CFCFFF"| 9 |style="background-color:#cfcfff"| 13 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#cfcfff"| 10 |style="background-color:#cfcfff"| 16 | | |- |align="left"| {{nowrap|{{vlagikoon|Finland}} [[Kimi Räikkönen]]}} |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#CFCFFF"| 14 |style="background-color:#CFCFFF"| 10 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#CFCFFF"| 9 |style="background-color:#DFFFDF"| 8 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#FFFFBF"| 1 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#cfcfff"| 10 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#cfcfff"| 12 | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! Punte ! Plek |} === 2010 – 2019 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] |rowspan="3"| F10<br /><br />{{Bridgestone}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !style="background-color:#FFDF9F" rowspan="3"| 396 !style="background-color:#FFDF9F" rowspan="3"| {{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFFFDF"| 7 |style="background-color:#DFFFDF"| 9 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#DFFFDF"| 7 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFFFDF"| 8 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#DFFFDF"| 10 | | |- |align="left"| {{nowrap|{{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]]}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 14{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFfFbF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] |rowspan="3"| 150°<br />Italia<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | | !rowspan="3" style="background-color:#FFDF9F"| 375 !rowspan="3" style="background-color:#FFDF9F"| {{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFfFbF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 4 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#dfffdf"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 5 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] |rowspan="3"| F2012<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] || | [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2012 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2012 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2012 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2012 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | !style="background-color:#DFDFDF" rowspan="3"| 400 !style="background-color:#DFDFDF" rowspan="3"| {{silwer}} |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |style="background-color:#FFfFbF"| 1{{Pictogram poleposition}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#CFCFFF"| 15 |style="background-color:#CFCFFF"| 13 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#CFCFFF"| 15 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#CFCFFF"| 16 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#CFCFFF"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2013 Formule Een-seisoen|2013]] |rowspan="3"| F138<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2013 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2013 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2013 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | | !rowspan="3" style="background-color:#ffdf9f"| 354 !rowspan="3" style="background-color:#ffdf9f"| {{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 4 {{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#dfffdf"| 5 {{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 7 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2014 Formule Een-seisoen|2014]] |rowspan="3"| F14 T<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 059/3 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2014 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2014 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !style="background-color:#efefef" rowspan="3"| 216 !style="background-color:#efefef" rowspan="3"| 4 |- |align="left"| {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#cfcfff"| 12{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#cfcfff"| 13 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 10 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 9 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] |rowspan="3"| SF15-T<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 060 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !rowspan="3" style="background:#DFDFDF;"|'''428''' !rowspan="3" style="background:#DFDFDF;"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#ffffbf;"| 1 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#ffffbf;"| 1 |style="background:#cfcfff;"| 12 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#ffffbf;"| 1{{Pictogram poleposition}} |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfdfdf;"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 4 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfdfdf;"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#dfffdf;"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 8 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 7 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 8 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#ffdf9f;"| 3 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] |rowspan="3"| SF16-H<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 061 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"|'''398''' |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"|{{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#FFFFFF;"| DNS |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 9 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |- |align="left"| {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#dfffdf;"| 9 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 6 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |rowspan="3"| SF70-H<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 062 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | |[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} |[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} |[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} |[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} |[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} |[[2017 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} |[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} |[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} |[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} |[[2017 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} |[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} |[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} |[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} |[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} |[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} |[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} |[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} |[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} |[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} |[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"|'''522''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#ffffff"| DNS |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |rowspan="3"| SF71-H<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 062 EVO 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''571''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 8{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| DNF |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |rowspan="3"| SF90<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 064 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''504''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |} ===2020 – hede === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! 23 ! 24 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |rowspan="3"| SF1000<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 065 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{AT-VLAG}} | [[2020 Steiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>[[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{HU-VLAG}} | [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{GB-VLAG}} | [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>[[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] | [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{ES-VLAG}} | [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{BE-VLAG}} | [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{IT-VLAG}} | [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/>{{IT-VLAG}} | [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>{{RU-VLAG}} | [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>{{DE-VLAG}} | [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{PT-VLAG}} | [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{vlagikoon|TUR}} | [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | | | | | | |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''131''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''6''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 14 | | | | | | | |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 13 | | | | | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |rowspan="3"| SF21<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 065/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2021 Emilia Romagna Grand Prix|EMI]] <br /> [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2021 Portugese Grand Prix|POR]] <br /> {{vlagikoon|POR}} | [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /> [[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡ <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /> {{vlagikoon|NED}} | [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /> {{vlagikoon|QAT}} | [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /> {{vlagikoon|SAU}} | [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"| '''323,5''' |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"|{{brons}} |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff| 16 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfdfdf| 2 |bgcolor=efcfff| <small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| 10 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=cfcfff| 15 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 10 | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=cfcfff| 11 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfdfdf| 2 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=cfcfff| 11 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=ffdf9f| 3 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=ffdf9f| 3 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=ffdf9f| 3 | | |- |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] |rowspan="3"| F1-75<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 066/7 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/> {{vlagikoon|FRA}} | [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''554''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''2'''</sup>1 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup> 4 |bgcolor=dfdfdf|2 | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<sup>'''4'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''3'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup> 3 |bgcolor=dfffdf|4 | | |- |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |rowspan="3"| SF-23<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 066/10 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor="#ffdf9f"|'''406''' |rowspan=3 bgcolor="#ffdf9f"|{{brons}} |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''5'''</sup>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=000000 style=color:white|<sup>'''3'''</sup><small>DIS</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffdf9f|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|2 | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''6'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|18 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |rowspan="4"| SF-24<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="4"| [[Ferrari]] 066/12 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{vlagikoon|BHR}} | [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>{{vlagikoon|SAU}} | [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{vlagikoon|AUS}} | [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{vlagikoon|JPN}} | [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{vlagikoon|CHN}} | [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{vlagikoon|MON}} | [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{vlagikoon|CAN}} | [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{vlagikoon|ESP}} | [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{vlagikoon|AUT}} | [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{vlagikoon|GBR}} | [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{vlagikoon|HUN}} | [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{vlagikoon|BEL}} | [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{vlagikoon|NED}} | [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{vlagikoon|ITA}} | [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{vlagikoon|AZE}} | [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{vlagikoon|SIN}} | [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{vlagikoon|VSA}} | [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{vlagikoon|MEX}} | [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{vlagikoon|QAT}} | [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=4 bgcolor=dfdfdf|'''652''' |rowspan=4 bgcolor=dfdfdf|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''4'''</sup>1 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''5'''</sup>2 |bgcolor=ffdf9f|3 |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''5'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|18<sup>†</sup> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''2'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''5'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|2 |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=3| [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |rowspan=3| SF-25<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan=3| [[Ferrari]] 066/15 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} | [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''398''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''4de''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=000000 style=color:white|<sup>'''5'''</sup></sup><small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''4'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''5'''</sup>3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<sup>'''5'''</sup>DNF |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=000000 style=color:white|<sup>'''1'''</sup><small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<sup>'''7'''</sup>DNF |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=3| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |rowspan=3| SF-26<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan=3| [[Ferrari]] 067/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | |bgcolor=| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} |bgcolor=| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} |bgcolor=| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} |bgcolor=| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] |bgcolor=| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} |bgcolor=| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} |bgcolor=| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/> [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] |bgcolor=| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |bgcolor=| |bgcolor=| |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''2*''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''90*''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>2</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br/>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! 23 ! 24 ! Punte ! Plek |} * {{smallsup|‡}} Halwe punte is in België toegeken in 2021 omrede daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën.<br/> * '''<sup>†</sup>''' Jaer kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.<br/> * '''*''' Seisoen nog aan die gang == Eksterne skakels == {{commons|Scuderia Ferrari}} * [http://www.ferrariworld.com/FWorld/fw/index.jsp Ferrari se webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208183450/http://www.ferrariworld.com/FWorld/fw/index.jsp |date= 8 Desember 2008 }} [[Kategorie:Formule Een Wêreldvervaardigerskampioene]] [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] 88btaj79p2ftc50sv2ennpdmtekhfil 2890667 2890666 2026-04-06T14:27:57Z Jcb 223 2890667 wikitext text/x-wiki [[Lêer:New logo of Scuderia Ferrari, Marlboro subliminal advertising (cropped).jpg|duimnael|regs|200px|Logo van Scuderia Ferrari]] '''Scuderia Ferrari''' is die naam vir die Gestione Sportiva, die afdeling van die [[Ferrari]] motormaatskappy wat by [[motorsport]] betrokke is. Die renspan het in verskeie klasse van motorsport deelgeneem sedert sy stigting in [[1929]]. Die span neem tans slegs in [[Formule Een]] onder die naam "Scuderia Ferrari" deel. Die Scuderia en Ferrari Corse Clienti hanteer ook die wedrenaktiwiteite van talle Ferrarikliënte en privaatspanne in ander kategorieë van motorsport. Scuderia Ferrari is statisties die mees suksesvolle F1-span in die geskiedenis, met 'n rekord van 15 bestuurderskampioenskappe en 16 vervaardigerskampioenskappe gewen. Deur sedert 1948 deel te neem is dit ook die oudste oorlewende span. Ferrari is ook een van die mees gewilde spanne in motorsport met 'n groot aantal ondersteuners, bekend as ''tifosi''. Ferrari was vele kere die Formule Een- vervaardigerskampioen. Die span se bestuurders is tans [[Lewis Hamilton]] en [[Charles Leclerc]], en hul toetsbestuurders is [[Antonio Giovinazzi]] en Callum Ilott. [[Michael Schumacher]] was voorheen ook 'n tegniese adviseur vir die span en was aangewese as 'n tydelike bestuurder terwyl [[Felipe Massa]] herstel het van 'n besering, maar Schumacher het later geweier om te bestuur as gevolg van bekommernis met betrekking tot 'n nekbesering wat hy tydens 'n motorfietsongeluk opgedoen het. Ferrari het 'n plek aan [[Giancarlo Fisichella]] gegee na sy goeie vertoning in die [[2009 Belgiese Grand Prix]]. Hy sou die laaste vyf renne van die seisoen vir Ferrari jaag. [[Beeld:Alfa-Romeo-2900-Scuderia-Ferrari-maroon-fa-lr.jpg|duimnael|260px|links|Alfa Romeo 8C 2900 Scuderia Ferrari]] == Hoofkantoor == Die Scuderia Ferrarispan is gebaseer in [[Maranello]], [[Italië]], reg oorkant Ferrari se motorfabriek. Die span besit en bedryf 'n toetsbaan op dieselfde plek ({{coord|44.533124|10.863097|type:landmark}}), die Fioranobaan, gebou in 1972, wat vir ren- en padmotortoetse gebruik word. == Renuitslae == [[Beeld:Sebastian Vettel 2017 Malaysia FP2.jpg|duimnael|360px|regs|Sebastian Vettel bestuur die Ferrari SF70H tydens die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix in 2017]]. Hy het vierde geëindig in die wedren.]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2000 – 2009 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- ! Jaar ! Onderstel<br/>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F1-2000<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| Ferrari<br />049 3.0 V10 | | [[2000 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2000 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2000 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2000 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2000 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2000 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2000 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | | | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''170''' | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}}[[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2001 Formule Een-seisoen|2001]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2001<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| Ferrari<br />050 3.0 V10 | | [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2001 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2001 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2001 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2001 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2001 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | | | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''179''' | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2001<br/>en F2002<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| Ferrari<br />050 3.0 V10<br />051 3.0 V10 | | [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2002 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2002 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2002 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2002 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2002 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | | | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''221''' | rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} || <small>DNS</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} || <small>DNS</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2002<br/>Ferrari F2003-GA<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />051 3.0 V10<br />052 3.0 V10 | | [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2003 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2003 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2003 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2003 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2003 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | | | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''158''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 8 | | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2004<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />053 3.0 V10 | | [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2004 San Marino Grand Prix|SAN]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2004 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2004 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2004 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2004 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''262''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 12{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 7 | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | rowspan="3"| [[Ferrari]] F2004M<br />en F2005<br/>{{Bridgestone}} | rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />053 3.0 V10 | | [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]] <br /> {{vlagikoon|SMR}} | [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2005 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{EU-VLAG}} | [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{US-VLAG}} | [[2005 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2005 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{TR-VLAG}} | [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{BE-VLAG}} | [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} |rowspan="3" bgcolor="#FFDF9F"|'''100''' |rowspan="3" bgcolor="#FFDF9F"|'''{{brons}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| DNF |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] |rowspan="3"| [[Ferrari]] 248 F1<br/>{{Bridgestone}} |rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]] <br /> {{vlagikoon|SMR}} | [[2006 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{EU-VLAG}} | [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2006 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2006 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{US-VLAG}} | [[2006 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{TR-VLAG}} | [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | |rowspan="3" bgcolor="#DFDFDF"| '''201''' |rowspan="3" bgcolor="#DFDFDF"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] |rowspan="3"| [[Ferrari]] F2007<br/>{{Bridgestone}} |rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2007 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2007 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2007 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2007 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''204''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"|'''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#000000"| <span style="color:white;"><small>DSQ</small></span> |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} | | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] |rowspan="3"| [[Ferrari]] F2008<br/>{{Bridgestone}} |rowspan="3"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{TR-VLAG}} | [[2008 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2008 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2008 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2008 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{EU-VLAG}} | [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{BE-VLAG}} | [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{SG-VLAG}} | [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"| '''172''' |rowspan="3" bgcolor="#FFFFBF"| '''{{Goud}}''' |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#CFCFFF"| 18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#CFCFFF"| 15{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 13{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDF"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="5"| [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] |rowspan="5"| [[Ferrari]] F60<br />{{Bridgestone}} |rowspan="5"| [[Ferrari]]<br />056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2009 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2009 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2009 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !style="background-color:#efefef" rowspan="5"| 70 !style="background-color:#efefef" rowspan="5"| 4 |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#CFCFFF"| 12 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#CFCFFF"| 14 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#DFFFDF"| ''4'' |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#FFFFFF"| DNS | | | | | | | | | |- |align="left"| {{vlagikoon|ITA}} Luca Badoer | | | | | | | | | | |style="background-color:#CFCFFF"| 17 |style="background-color:#CFCFFF"| 14 | | | | | | | |- |align="left"| {{vlagikoon|ITA}} [[Giancarlo Fisichella|G. Fisichella]] | | | | | | | | | | | | |style="background-color:#CFCFFF"| 9 |style="background-color:#cfcfff"| 13 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#cfcfff"| 10 |style="background-color:#cfcfff"| 16 | | |- |align="left"| {{nowrap|{{vlagikoon|Finland}} [[Kimi Räikkönen]]}} |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#CFCFFF"| 14 |style="background-color:#CFCFFF"| 10 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#CFCFFF"| 9 |style="background-color:#DFFFDF"| 8 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#FFFFBF"| 1 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#cfcfff"| 10 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#cfcfff"| 12 | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! Punte ! Plek |} === 2010 – 2019 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] |rowspan="3"| F10<br /><br />{{Bridgestone}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !style="background-color:#FFDF9F" rowspan="3"| 396 !style="background-color:#FFDF9F" rowspan="3"| {{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFFFDF"| 7 |style="background-color:#DFFFDF"| 9 |style="background-color:#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#DFFFDF"| 7 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFFFDF"| 8 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#DFFFDF"| 10 | | |- |align="left"| {{nowrap|{{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]]}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 14{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFFFBF"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFfFbF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] |rowspan="3"| 150°<br />Italia<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | | !rowspan="3" style="background-color:#FFDF9F"| 375 !rowspan="3" style="background-color:#FFDF9F"| {{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFfFbF"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 4 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#dfffdf"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 5 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] |rowspan="3"| F2012<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] || | [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2012 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2012 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2012 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2012 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | !style="background-color:#DFDFDF" rowspan="3"| 400 !style="background-color:#DFDFDF" rowspan="3"| {{silwer}} |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#DFDFDF"| 2{{Pictogram poleposition}} |style="background-color:#FFfFbF"| 1{{Pictogram poleposition}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#CFCFFF"| 15 |style="background-color:#CFCFFF"| 13 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#CFCFFF"| 15 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#CFCFFF"| 16 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#CFCFFF"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#DFDFDF"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#FFDF9F"| 3 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2013 Formule Een-seisoen|2013]] |rowspan="3"| F138<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] | | [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2013 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2013 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2013 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | | !rowspan="3" style="background-color:#ffdf9f"| 354 !rowspan="3" style="background-color:#ffdf9f"| {{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#FFfFbF"| 1 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 4 {{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#dfffdf"| 5 {{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#cfcfff"| 15 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 7 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2014 Formule Een-seisoen|2014]] |rowspan="3"| F14 T<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 059/3 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2014 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2014 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !style="background-color:#efefef" rowspan="3"| 216 !style="background-color:#efefef" rowspan="3"| 4 |- |align="left"| {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#cfcfff"| 12{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#dfffdf"| 10 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#cfcfff"| 11 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#dfffdf"| 8 |style="background-color:#cfcfff"| 12 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#cfcfff"| 13 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#dfffdf"| 10 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 9 |style="background-color:#ffdf9f"| 3 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 5 |style="background-color:#dfdfdf"| 2 |style="background-color:#dfffdf"| 7 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 4 |style="background-color:#efcfff"| DNF |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 6 |style="background-color:#dfffdf"| 9 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] |rowspan="3"| SF15-T<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 060 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | !rowspan="3" style="background:#DFDFDF;"|'''428''' !rowspan="3" style="background:#DFDFDF;"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#ffffbf;"| 1 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#ffffbf;"| 1 |style="background:#cfcfff;"| 12 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#ffffbf;"| 1{{Pictogram poleposition}} |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfdfdf;"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 4 | | |- |align="left"| {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfdfdf;"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#dfffdf;"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 8 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 7 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 8 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#ffdf9f;"| 3 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] |rowspan="3"| SF16-H<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 061 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"|'''398''' |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"|{{brons}} |- |align="left"| {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#FFFFFF;"| DNS |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 9 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |- |align="left"| {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfdfdf;"| 2 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#ffdf9f;"| 3 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#dfffdf;"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#dfffdf;"| 9 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 4 |style="background:#dfffdf;"| 5 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 6 |style="background:#efcfff;"| DNF |style="background:#dfffdf;"| 6 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |rowspan="3"| SF70-H<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 062 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | |[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} |[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} |[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} |[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} |[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} |[[2017 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} |[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} |[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} |[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} |[[2017 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} |[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} |[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} |[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} |[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} |[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} |[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} |[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} |[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} |[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} |[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"|'''522''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#ffffff"| DNS |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |rowspan="3"| SF71-H<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 062 EVO 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''571''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 8{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| DNF |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |rowspan="3"| SF90<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| 064 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | | [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''504''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |} ===2020 – hede === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! 23 ! 24 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |rowspan="3"| SF1000<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 065 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{AT-VLAG}} | [[2020 Steiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>[[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{HU-VLAG}} | [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{GB-VLAG}} | [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>[[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] | [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{ES-VLAG}} | [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{BE-VLAG}} | [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{IT-VLAG}} | [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/>{{IT-VLAG}} | [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>{{RU-VLAG}} | [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>{{DE-VLAG}} | [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{PT-VLAG}} | [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{vlagikoon|TUR}} | [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | | | | | | |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''131''' |rowspan="3" bgcolor=efefef|'''6''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 14 | | | | | | | |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 13 | | | | | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |rowspan="3"| SF21<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 065/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2021 Emilia Romagna Grand Prix|EMI]] <br /> [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2021 Portugese Grand Prix|POR]] <br /> {{vlagikoon|POR}} | [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /> [[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡ <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /> {{vlagikoon|NED}} | [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /> {{vlagikoon|QAT}} | [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /> {{vlagikoon|SAU}} | [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"| '''323,5''' |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"|{{brons}} |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff| 16 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfdfdf| 2 |bgcolor=efcfff| <small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| 10 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=cfcfff| 15 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=dfffdf| 4 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 10 | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=cfcfff| 11 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfdfdf| 2 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=cfcfff| 11 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 5 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=ffdf9f| 3 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=ffdf9f| 3 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 6 |bgcolor=dfffdf| 7 |bgcolor=dfffdf| 8 |bgcolor=ffdf9f| 3 | | |- |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] |rowspan="3"| F1-75<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 066/7 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/> {{vlagikoon|FRA}} | [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''554''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''2'''</sup>1 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup> 4 |bgcolor=dfdfdf|2 | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<sup>'''4'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''3'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup> 3 |bgcolor=dfffdf|4 | | |- |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |rowspan="3"| SF-23<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Ferrari]] 066/10 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor="#ffdf9f"|'''406''' |rowspan=3 bgcolor="#ffdf9f"|{{brons}} |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''5'''</sup>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=000000 style=color:white|<sup>'''3'''</sup><small>DIS</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffdf9f|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|2 | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''6'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|18 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |rowspan="4"| SF-24<br /><br /><br />{{Pirelli}} |rowspan="4"| [[Ferrari]] 066/12 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{vlagikoon|BHR}} | [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>{{vlagikoon|SAU}} | [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{vlagikoon|AUS}} | [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{vlagikoon|JPN}} | [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{vlagikoon|CHN}} | [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{vlagikoon|MON}} | [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{vlagikoon|CAN}} | [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{vlagikoon|ESP}} | [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{vlagikoon|AUT}} | [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{vlagikoon|GBR}} | [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{vlagikoon|HUN}} | [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{vlagikoon|BEL}} | [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{vlagikoon|NED}} | [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{vlagikoon|ITA}} | [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{vlagikoon|AZE}} | [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{vlagikoon|SIN}} | [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{vlagikoon|VSA}} | [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{vlagikoon|MEX}} | [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{vlagikoon|QAT}} | [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=4 bgcolor=dfdfdf|'''652''' |rowspan=4 bgcolor=dfdfdf|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''4'''</sup>1 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''5'''</sup>2 |bgcolor=ffdf9f|3 |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''5'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|18<sup>†</sup> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''2'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''5'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|2 |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus sprint--> |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=3| [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |rowspan=3| SF-25<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan=3| [[Ferrari]] 066/15 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} | [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''398''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''4de''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=000000 style=color:white|<sup>'''5'''</sup></sup><small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''4'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''5'''</sup>3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<sup>'''5'''</sup>DNF |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=000000 style=color:white|<sup>'''1'''</sup><small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<sup>'''7'''</sup>DNF |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=3| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |rowspan=3| SF-26<br /><br />{{Pirelli}} |rowspan=3| [[Ferrari]] 067/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | |bgcolor=| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} |bgcolor=| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} |bgcolor=| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} |bgcolor=| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] |bgcolor=| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} |bgcolor=| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} |bgcolor=| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/> [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] |bgcolor=| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |bgcolor=| |bgcolor=| |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''2*''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''90*''' |- |align="left"| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>2</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel<br/>en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! 23 ! 24 ! Punte ! Plek |} * {{smallsup|‡}} Halwe punte is in België toegeken in 2021 omrede daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. * '''<sup>†</sup>''' Jaer kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * '''*''' Seisoen nog aan die gang == Eksterne skakels == {{commons|Scuderia Ferrari}} * [http://www.ferrariworld.com/FWorld/fw/index.jsp Ferrari se webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208183450/http://www.ferrariworld.com/FWorld/fw/index.jsp |date= 8 Desember 2008 }} [[Kategorie:Formule Een Wêreldvervaardigerskampioene]] [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] 7xspwk5kmdtavtfs7b0rppix7n4d9lk Helios 0 44430 2890688 2875661 2026-04-06T15:50:32Z Aliwal2012 39067 2890688 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Helios |kleur = #FFCC99 |titel = |beeld = Alexander-Helios Capitolini.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = [[Alexander die Grote]] as Helios. Romeinse kopie van die Griekse oorspronklike |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Naam |1 = Helios |opskrif2 = God van |2 = Die [[son]] |opskrif3 = Blyplek |3 = Hemel |opskrif4 = |4 = |opskrif5 = Gade |5 = Perse, Klumene |opskrif6 = Ouers |6 = [[Huperion]] en [[Teia]] |opskrif7 = Sibbes |7 = [[Selene]] en [[Eos]] |opskrif8 = Kinders |8 = Die [[Grasieë]], Faëton, Aietes, Kirke, Pasifaë |opskrif9 = Romeinse eweknie |9 = Sol |opskrif10 = |10 = }} '''Helios''' ([[Grieks]]: Ἥλιος; Homeriese Grieks: Ἠέλιος) was in die [[Griekse mitologie]] uit die tweede geslag [[Titaan (mitologie)|Titane]]. Hy was die vergestalting van die [[Son]]. Sy naam word [[Latyn|gelatiniseer]] as '''Helius''' en hy word dikwels '''Huperion''' ("die een bo") en '''Faëton''' ("die skitterende een") genoem. Helios was die seun van die [[Titane]] [[Huperion]] en [[Teia]] ([[Hesiodus]]) of Eurufaissa ([[Homeros]]) en die broer van die godinne [[Selene]] (Maan) en [[Eos]] (Daeraad). Die drie se name was ook die algemene Griekse name vir son, maan en daeraad. Helios word dikwels in kuns uitgebeeld met 'n stralende kroon terwyl hy 'n strydwa deur die lug drywe wat deur perde getrek word. Hy was die beskermgod van [[Eed|ede]] en die god van sig. Hoewel Helios in [[klassieke Griekeland]] 'n redelik onbelangrike god was, het sy aanbidding toegeneem in die [[Laat Oudheid]] danksy sy identifikasie met verskeie groot songode van die Romeinse tydperk, veral [[Apollo]] en Sol. Die Romeinse keiser [[Julianus]] het Helios die sentrale god gemaak toe hy godsdiens in die 4de eeu&nbsp;n.C. vir 'n kort ruk laat herleef het. Helios kom prominent voor in verskeie werke van Griekse mitologie, poësie en letterkunde. Sy merkwaardigste verhaal in die Griekse mitologie is dié van sy sterflike seun Faëton.<ref>Maart, [https://books.google.com/books?id=nZnwAwAAQBAJ&pg=PT343 s.v. Helios]</ref> In die [[Homeros|Homeriese]] eposse is sy vernaamste rol die een wat hy vertolk in die ''[[Odussee]]'', waar [[Odusseus]] se manne sy beeste eet ondanks waarskuwings. Toe hy daarvan hoor, het Helios vir [[Zeus]] gevra om dié te straf wat hom te na gekom het, en Zeus het hulle boot met 'n weerligstraal geslaan. Almal is dood, behalwe Odusseus, die enigste een wat nie die beeste geëet het nie.<ref>Homeros, ''Odussee'', XII.262, 348, 363.</ref> Vanweë Helios se posisie as die son is geglo hy is 'n alomteenwoordige getuie, en hy is dus in ede aangeroep. Hy het ook 'n aansienlike rol in antieke magie en towerspreuke gespeel. In kuns word hy gewoonlik uitgebeeld as 'n baardlose jongeling in 'n soort tuniek en met 'n sweep in die hand waar hy 'n wa met vier perde drywe. Hy is dikwels vergesel van ander gode, soos Selene en Eos, of die sterre. Helios is op verskeie plekke aanbid, maar sy belangrikste kultus was op die eiland [[Rhodos]], waarvan hy die beskermgod was. Die [[Kolos van Rhodos]], 'n reusagtige standbeeld van die god, het die hawe van Rhodos versier totdat dit in 'n aardbewing verwoes is. Dit is daarna nie herbou nie. ==Oorsprong== [[Beeld:Ilion---metopa.jpg|duimnael|links|240px|Helios in sy strydwa, vroeg 4de eeu v.C., [[Atena]] se tempel, [[Troje|Ilion]].]] Helios se oorsprong is waarskynlik Proto-Indo-Europees. Walter Burkert het geskryf: "... Helios, die songod, en [[Eos]]-[[Aurora (mitologie)|Aurora]], die godin van die dagbreek, is ongetwyfeld van 'n Indo-Europese linie in beide [[etimologie]] en hulle status as gode" en "kon 'n rol gespeel het in Proto-Indo-Europese poësie".<ref>{{Cite book |last=Burkert |first=Walter |url=https://books.google.com/books?id=sxurBtx6shoC&pg=PA17 |title=Greek Religion |date=1985 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9 |language=en}}</ref> Die beeld van 'n songod in 'n strydwa het waarskynlik 'n Proto-Indo-Europese oorsprong.<ref name="Pachoumi">Pachoumi, Eleni. 2015. "[http://grbs.library.duke.edu/article/viewFile/15325/6623 The Religious and Philosophical Assimilations of Helios in the Greek Magical Papyri]." ''Greek, Roman, and Byzantine Studies'', '''55''': 391–413.</ref><ref>Gelling, P. en Davidson, H.E. ''The Chariot of the Sun and Other Rites and Symbols of the Northern Bronze Age''. Londen, 1969.</ref><ref>{{Cite book |last=Gamkrelidze |first=Thomas V. |url=https://books.google.com/books?id=M2aqp2n2mKkC&pg=PA634 |title=Indo-European and the Indo-Europeans: A Reconstruction and Historical Analysis of a Proto-Language and Proto-Culture. Part I: The Text. Part II: Bibliography, Indexes |last2=Ivanov |first2=Vjaceslav V. |date=2010-12-15 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-081503-0 |language=en}}</ref> Griekse sonbeelde begin met die gode Helios en Eos, wat broer en suster is, wat in die dag-nag-siklus die dag (''hemera'') en aand (''hespera'') geword het, terwyl Eos Helios vergesel op sy reis deur die lug. Snags laat hy sy perde wei en reis hy oos in 'n goue boot. In hulle is die Indo-Europese groepering van 'n songod en sy suster, sowel as die verbinding met perde, duidelik.<ref name=":adms">{{Cite book |last=Mallory |first=J. P. |url=https://books.google.com/books?id=tzU3RIV2BWIC&pg=PA164 |title=Encyclopedia of Indo-European Culture |last2=Adams |first2=Douglas Q. |date=1997 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-884964-98-5 |language=en}}</ref> Die naam van [[Helena van Troje]] het vermoedelik dieselfde etimologie as Helios,<ref>Euripides, Robert E. Meagher, ''Helen'', Univ of Massachusetts Press, 1986</ref><ref>O'Brien, Steven. "Dioscuric Elements in Celtic and Germanic Mythology". ''Journal of Indo-European Studies'' 10:1 & 2 (Spring–Summer, 1982), 117–136.</ref><ref>Skutsch, Otto. "Helen, her Name and Nature". ''Journal of Hellenic Studies'' 107 (1987), 188–193.</ref> en sy verteenwoordig dalk 'n vroeë alternatiewe verpersoonliking van die son as die Proto-Indo-Europese Sonmaagd.<ref>{{Cite book |last=Larson |first=Jennifer Lynn |url=https://books.google.com/books?id=fasGIzLTlBEC&pg=PA66 |title=Greek Heroine Cults |date=1995 |publisher=Univ of Wisconsin Press |isbn=978-0-299-14370-1 |language=en}}</ref> In die Griekse tradisie wat behoue gebly het, is Helen egter nooit Helios se dogter nie, maar die dogter van [[Zeus]].<ref name=":west">{{Cite book |last=West |first=M. L. |url=https://books.google.com/books?id=ZXrJA_5LKlYC&pg=PA230 |title=Indo-European Poetry and Myth |date=2007-05-24 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-928075-9 |language=en}}</ref> Helios se reis in 'n strydwa bedags en met 'n boot op die oseaan snags, weerspieël dalk die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] god [[Ra]], wat elke oggend herbore is ná sy bootreis deur die nag.<ref>{{Cite book |last=Kilinski |first=Karl |url=https://books.google.com/books?id=0qZLGqoAkvQC&pg=PA10 |title=Greek Myth and Western Art: The Presence of the Past |date=2013 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-01332-2 |language=en}}</ref> [[Beeld:Mack, Ludwig (der Jüngere), Helios-Relief, mitte.jpg|thumb|300px|'n Reliëf van Helios (1830), [[Stuttgart]].]] ==Beskrywing== Helios word gewoonlik uitgebeeld as ’n aantreklike jong man met die helder ligkrans van die [[son]] op sy kop wat elke dag ’n strydwa van die son oor die lug heen ry na [[Okeanos]], wat die [[aarde]] omring, en deur die wêreldoseaan totdat hy snags na die ooste terugkeer. In die lofsang van [[Homeros]] aan Helios word gesê Helios se strydwa word deur [[Perd|rosse]] getrek. Later is vuurverwante name aan die perde gegee: Pirois, Aios, Eton en Flegon. Helios se ligkrans het aanvanklik 12 strale gehad: een vir elke maand van die jaar.<ref name=":thon">{{Cite book |last=Thonemann |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=KS3JDwAAQBAJ&pg=PA109 |title=An Ancient Dream Manual: Artemidorus' The Interpretation of Dreams |date=2020-01-16 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-258202-7 |language=en}}</ref> [[Beeld:Bust of the sun-god Helios. 2nd cent. A.D.jpg|thumb|links|200px| 'n Borsbeeld van Helios, 2de eeu n.C., Antieke Agoramuseum, [[Athene]].]] Helios is die enigste broer van die godinne Eos en Selene. Hy was nie een van die belangrikste gode nie, maar 'n skaduryke figuur van die [[Olimpiese gode|Olimpiese]] sirkel,<ref>{{Cite book |last=Gardner |first=Percy |url=https://books.google.com/books?id=ifTOAAAAMAAJ&pg=PA115 |title=A Manual of Greek Antiquities |last2=Jevons |first2=Frank Byron |date=1895 |publisher=Charles Scribner's Sons |language=en}}</ref> al was hy een van die oudstes.<ref>{{Cite book |last=Ogden |first=Daniel |url=https://books.google.com/books?id=yOQtHNJJU9UC&pg=PA8 |title=A Companion to Greek Religion |date=2010-02-01 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-3417-3 |language=en}}</ref> Helios kan beskryf word as 'n [[Titaan]] van die tweede generasie.<ref name=":barry">{{Citation |last=Powell |first=Barry B. |title=14 Sun, Moon, Earth, Hekatê, and All the Gods |date=2021-04-30 |work=14 Sun, Moon, Earth, Hekatê, and All the Gods |pages=240–252 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1525/9780520972605-017/html |access-date=2024-08-06 |publisher=University of California Press |language=en |doi=10.1525/9780520972605-017 |isbn=978-0-520-97260-5}}</ref> Hy is verbind met harmonie en orde, beide letterlik as die beweging van die hemelliggame en metafories in die sin dat hy orde in die gemeenskap gebring het.<ref name=":berg45">{{Cite book |last=Berg |first=Robbert Maarten van den |url=https://books.google.com/books?id=3et5DwAAQBAJ&pg=PA145 |title=Proclus' Hymns: Essays, Translations, Commentary |date=2001-12-01 |publisher=BRILL |isbn=978-90-474-0103-2 |language=en}}</ref> Helios word beskou as beide ’n personifikasie van die son en die basiese skeppingskrag daaragter,<ref name=julian_works>Wright, Wilmer Cave. 1913. [http://www.gutenberg.org/ebooks/48664 The works of Emperor Julian, volume 1].</ref> en word gevolglik dikwels aanbid as ’n god van lewe en skepping. Homeros beskryf Helios as ’n god "wat vreugde aan sterflikes gee".<ref>Homeros, ''Odussee'' Boek 12</ref> [[Beeld:Colosse de Rhodes (Barclay).jpg|thumb|200 px|'n Voorstelling van die [[Kolos van Rhodos]].]] Die eiland [[Rhodos]] was ’n belangrike sentrum vir die kultus van Helios; dit was een van die min plekke in antieke Griekeland waar hy as ’n belangrike god aanbid is.<ref>Burkert, p. 174</ref> Die aanbidding van Helios by Rhodos het ’n ritueel ingesluit waarin ’n strydwa wat deur vier perde getrek word, oor ’n krans tot in die son gestuur is, ’n voorstelling van die mite van Faëton. Jaarlikse [[gimnastiek]]toernooie is ter ere van Helios gehou en die [[Kolos van Rhodos]] is aan hom opgedra. Helios het ook ’n aansienlike aanhang in [[Korinte]] op die Griekse vasteland gehad.<ref>Pausanias. ''Description of Greece'', 2.1.6.</ref> ==Mitologie== ===God van die son=== ====Opkoms en ondergang==== [[Beeld:Helios, painting on a terracotta disk, 480 BC, Agora Museum Athens, 080646.jpg|thumb|links|180px|Helios die opkomende son, skildery op 'n [[terracotta]]skyf, 480&nbsp;v.C., Agoramuseum Athene.]] [[Beeld:Hans Rathausky - Helios et Selene.jpg|thumb|200px|Helios en Selene, deur Johann Rathausky, fonteinbeeld, Opatija, [[Kroasië]].]] Helios is beskou as 'n god wat elke dag in sy strydwa van oos na wes ry; hy het opgekom van die Okeanosrivier af en in die weste ondergegaan. Dit is onduidelik of dié reis beteken hy het deur [[Tartaros]] gereis.<ref name=":keig">{{Cite book |last=Keightley |first=Thomas |url=https://books.google.com/books?id=lWAEAAAAQAAJ&pg=PA53 |title=The Mythology of Ancient Greece and Italy |date=1838 |publisher=D. Appleton |language=en}}</ref> [[Atenaios van Noukratis|Atenaios]] vertel in sy ''Deipnosofistai'' dat Helios met sonsondergang in 'n groot beker van suiwer goud geklim het vir sy reis deur die donker ure. Volgens Atenaios het Mimnermos gesê Helios het snags in 'n bed ooswaarts gereis (wat deur [[Hefaistos]] geskep is), eerder as 'n beker.<ref name=":ath">[[Atenaios van Noukratis|Atenaios]], ''Deipnosofistai]]'' [http://www.attalus.org/old/athenaeus11b.html#470 11.39]</ref> Hoewel die strydwa gewoonlik die werk van Hefaistos genoem word,<ref>{{Cite web |title=Atenaios: Deipnosofistai - Boek 11 (b) |url=http://www.attalus.org/old/athenaeus11b.html#469 |access-date=2024-08-08 |website=www.attalus.org}}</ref> sê Huginus Helios het dit self gebou.<ref>{{Cite web |title=ToposText |url=https://topostext.org/work/207#2.13.1 |access-date=2024-08-08 |website=topostext.org}}</ref> Die wa word as "goud" beskryf,<ref name=":hom">{{Cite web |title=Hymn 31 to Helios, To Helios |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text.jsp?doc=Perseus:text:1999.01.0138:hymn=31 |access-date=2024-08-08 |website=www.perseus.tufts.edu}}</ref> of soms "rosig",<ref>{{Cite book |last=Phillips |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ULNSDwAAQBAJ&pg=PA122 |title=Music, Text, and Culture in Ancient Greece |last2=D'Angour |first2=Armand |date=2018-03-02 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-251328-1 |language=en}}</ref> en is deur vier wit perde getrek.<ref>{{Cite book |last=Hansen |first=William F. |url=http://archive.org/details/handbookofclassi0000hans |title=Handbook of classical mythology |date=2004 |publisher=Santa Barbara, Calif. : ABC-CLIO |others=Internet Archive |isbn=978-1-57607-226-4}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology, Habinnas, He'lios, He'lios |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0104:alphabetic+letter=H:entry+group=6:entry=helios-bio-1 |access-date=2024-08-08 |website=www.perseus.tufts.edu}}</ref> Helios se suster Eos het nie net die poorte vir Helios oopgemaak nie, maar hom dikwels ook vergesel.<ref>Bell, s. v. [https://archive.org/details/womenofclassical00bell/page/180/mode/2up?view=theater Eos]</ref> ====Sonsverduisterings==== [[Sonsverduistering]]s was verskynsels van vrees en verwondering in antieke Griekeland, en is beskou as die son wat die mensdom verlaat.<ref>Glover, Eric. "The eclipse of Xerxes in Herodotus 7.37: Lux a non obscurando." ''The Classical Quarterly'', vol. 64, no. 2, 2014, pp. [https://jstor.org/stable/43905590 471–492]. New Series. Besoek op 12 September 2021.</ref> Volgens 'n fragment van Archilochos was dit Zeus wat Helios geblokkeer en gemaak het dat hy uit die lug verdwyn.<ref>Archilochos frag [https://sententiaeantiquae.com/2015/09/26/now-nothing-is-unexpected-archilochus-on-an-eclipse-fr-122/ 122]; Rutherford, p. [https://books.google.com/books?id=gPjZOB1YNqAC&pg=193 193]</ref> In een van sy gedigte beskryf die liriese digter Pindar 'n sonsverduistering as die son wat van die wêreld weggesteek word, en dat dit 'n slegte voorbode van verwoesting en onheil is.<ref>Ian Rutherford, ''Pindar's Paeans: A reading of the fragments with a survey of the genre''.</ref> ====Helios se perde==== [[Beeld:London , Westminster - The Horses of Helios - geograph.org.uk - 5153323.jpg|thumb|260px|Die perde van Helios, Westminster, Londen.]] Lyste van die name van Helios se perde verskil, maar dit het altyd te doen met vuur, vlamme, lig en ander liggewende verskynsels.<ref>Slim, Hédi. "La chute de Phaeton sur une mosaïque de Barrarus-Rougga en Tunisie". In: ''Comptes rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres''. 147<sup>e</sup> année, N. 3, 2003. p. 1121. DOI: https://doi.org/10.3406/crai.2003.22628; www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_2003_num_147_3_22628</ref> Volgens Atenaios het Alexander van Aitolië geskryf 'n magiese krui het op die eiland Trinasië gegroei wat heilig vir Helios was en wat sy perde gehelp het om nie moeg te word nie. Eschrion van Samos het gesê dit was as "die hond se tand" bekend en is glo deur [[Kronos]] gesaai.<ref>Atenaios, ''Deipnosofistai' [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Athenaeus/7D*.html#p329 7.294C]</ref> ===Verkryging van Rhodos=== [[Beeld:Rhodos tetradrachm Helios.jpg|thumb|left|300px|'n Silwer [[tetradragme]] van Rhodos met Helios en 'n roos op (205-190 v.C.)]] Volgens Pindar<ref name=":pin7">Pindar, ''Olympian Odes'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162%3Abook%3DO.%3Apoem%3D7 7]</ref> was Helios afwesig toe die gode die aarde tussen hulle verdeel het, en daarom het hy geen grond gekry nie. Hy het by Zeus daaroor gekla. Dié het aangebied om die aarde weer te verdeel, maar Helios het dit van die hand gewys, want hy het 'n nuwe land uit die see te voorskyn sien kom. Dit was 'n ryk stuk grond en produktief vir mense sowel as vir beeste. Helios het gevra of hy die eiland kan kry, en Zeus het ingestem. In 'n ander tradisie het Helios self die eiland uit die see laat opkom toe hy die water wat dit bedek het, laat verdwyn het.<ref name=":dd563">[[Diodorus Siculus]], ''Bibliotheca Historica'' [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Diodorus_Siculus/5D*.html#56 5.56.3]</ref> Hy het dit Rhodos genoem na sy geliefde [[Rodos (mitologie)|Rodos]], die dogter van [[Poseidon]] en [[Afrodite]].<ref>Scholia on Pindar's ''Olympian Odes'' [https://scaife.perseus.org/reader/urn:cts:greekLit:tlg5034.tlg001a.perseus-grc1:7.25 7.25]</ref> Rhodos het die god se heilige eiland geword waar hy meer as ander gode aanbid is. By sy geliefde Rodos het Helios sewe seuns gehad, bekend as die Heliadai ("seuns van die son"), wat die eerste heersers van die eiland geword het, sowel as 'n dogter, Alektrona.<ref name=":dd563" /> Drie van hulle kleinseuns het die stede Ialusos, Kamiros en Lindos op die eiland gestig wat na hulleself genoem is.<ref name=":pin7" /> So het Rhodos syne en sy nageslag s'n geword, met die inheemse volke van Rhodos wat beweer hulle stam van die Heliadai af.<ref>Conon, ''Narrations'' [https://www.tertullian.org/fathers/photius_copyright/photius_05bibliotheca.htm 47]</ref> ===Faëton=== [[Beeld:Clymene Urging Phaeton to Find Helios LACMA M.71.76.20.jpg|thumb|220px|''Klumene sê vir haar seun om sy pa op te spoor'', graveerwerk uit 1589 deur Hendrik Goltzius.]] Die bekendste verhaal oor Helios is die een van hom en sy seun Faëton, wat hom vra om sy strydwa vir een dag te bestuur. Hoewel in alle weergawes aangedui word dat Faëton vir Helios oorreed om hom die strydwa te laat bestuur en dat hy met rampspoedige gevolge in sy taak misluk, is daar verskeie feite wat van weergawe tot weergawe verskil, soos die identiteit van Faëton se ma; die plek waar die verhaal afspeel; die rol wat Faëton se susters, die [[Heliades]] speel; die motivering vir Faëton se versoek; en selfs die presiese verhouding tussen die god en die sterflike. Tradisioneel is Faëton Helios se seun by die [[Okeanied]] Klumene,<ref>[[Ovidius]], ''[[Metamorfoses]]''; [[Euripides]], ''[https://www.loebclassics.com/view/euripides-dramatic_fragments/2008/pb_LCL506.325.xml Phaethon]''; Nonnus, ''Dionysiaca''; Higinus, ''Fabulae'' [https://topostext.org/work/206#152A 152A]</ref> of alternatiewelik [[Rodos (mitologie)|Rodos]]<ref name=":pin">Scholia oor [[Homeros]], ''[[Odussee]]'' [https://cts.perseids.org/read/greekLit/tlg5026/tlg007/First1K-grc1/2.17.1-2.17.3 17.208] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210921010912/https://cts.perseids.org/read/greekLit/tlg5026/tlg007/First1K-grc1/2.17.1-2.17.3 |date=2021-09-21 }}</ref> of die andersins onbekende Prote.<ref>John Tzetzes, ''Chiliades'' 4.127</ref> In een weergawe is Faëton Helios se kleinseun, en nie sy seun nie, deur die seun se pa, Klumenos. In dié weergawe is die seun se ma 'n Okeanied met die naam Merope.<ref name=":fb154">Higinus, ''Fabulae'' [https://topostext.org/work/206#154 154]</ref> [[Beeld:Nicolas Poussin - Helios and Phaeton with Saturn and the Four Seasons.jpg|220px|thumb|''Helios en Faëton saam met Saturnus en die Vier Seisoene'', deur Nicolas Poussin.]] In [[Euripides]] se verlore toneelstuk ''Faëton'', waarvan net 12 fragmente behoue gebly het, is Faëton die produk van 'n buite-egtelike verhouding tussen sy ma, Klumene (wat nou met Merops getroud is) en Helios, hoewel sy beweer haar wettige man is die pa van al haar kinders.<ref>Gantz, pp [https://www.academia.edu/29883249/GANTZ_Timothy_Early_Greek_myth_a_guide_to_literary_and_artistic_sources_Johns_Hopkins_University_Press_1993_ 31–32] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230924025153/https://www.academia.edu/29883249/GANTZ_Timothy_Early_Greek_myth_a_guide_to_literary_and_artistic_sources_Johns_Hopkins_University_Press_1993_ |date=2023-09-24 }}</ref><ref>Diggle, pp [https://books.google.com/books?id=RYAh8dv18lUC&pg=PA7 7–8]</ref> Klumene vertel vir haar seun die waarheid en spoor hom aan om oos te reis en sy regte pa te ontmoet. Sy vertel vir hom Helios het belowe hy sal enigiets doen wat hulle kind hom vra as sy met hom sou slaap. Hoewel Faëton eers onwillig is, vertrek hy om sy biologiese pa op te spoor.<ref>Cod. Claromont. - Pap. Berl. 9771, [[Euripides]]-fragment [https://www.loebclassics.com/view/euripides-dramatic_fragments/2008/pb_LCL506.335.xml 773 Nauck]</ref> In 'n fragment van die toneelstuk wat bewaar gebly het, vergesel Helios sy seun op sy rampspoedige reis deur die lug en probeer hom instruksies gee oor hoe om die strydwa te bestuur terwyl hy op 'n ander perd met die naam Sirius<ref name=":dig138">Diggle p. [https://archive.org/details/euripidesphaetho0000digg/page/138/mode/2up?view=theater 138]</ref> saamry. [[Beeld:Ovide - Métamorphoses - I - Phaéton.jpg|thumb|links|180px|''Faëton ontmoet die son'', 'n graveerwerk vir die ''[[Metamorfoses]]''.]] Op die ou end sterf Faëton. Klumene vra dat sy liggaam vir Merops weggesteek word.<ref name=":frag">[[Euripides]], ''Phaethon'' [https://www.loebclassics.com/view/euripides-dramatic_fragments/2008/pb_LCL506.353.xml fr. 781 Collard en Cropp] = fr. 781&nbsp;N<sup>2</sup>.</ref> Na aan die einde vind Merops blykbaar van Klumene se ontrouheid uit, asook wie Faëton se ware pa is, en hy probeer haar vermoor. Sy word egter gered (dit is onseker deur wie).<ref name=":cocro">Collard en Cropp, p. [https://books.google.com/books?id=uT78DwAAQBAJ&pg=PA202 202]</ref> [[Beeld:Godfried Maes - Phaeton in the Chariot of the Sun God.jpg|thumb|220px|Faëton in die son se strydwa, Godfried Maes, omstreeks 1664-1700.]] In [[Ovidius]] se weergawe spot Zeus se seun Epafos met Faëton omdat hy beweer die songod is sy pa. Sy ma, Klumene, sê vir Faëton om self vir Helios te vra wie sy pa is. Helios belowe aan hom enige geskenk as bewys dat hy sy pa is, en Faëton vra of hy die strydwa vir een dag kan bestuur. Helios waarsku hom hoe gevaarlik dit kan wees, maar hy kan Faëton nie oortuig nie. Faëton neem die leisels; wanneer hy te laag ry, brand die aarde en wanneer hy te hoog ry, vries dit. Zeus slaan Faëton met weerlig en dood hom. Helios weier om weer sy werk op te neem, maar keer tog terug toe die ander gode hom vra en Zeus hom dreig. Hy haal toe sy woede op die perde uit en slaan hulle omdat hulle sy seun se dood veroorsaak het.<ref>[[Ovidius]], ''[[Metamorfoses]]'' [https://www.poetryintranslation.com/PITBR/Latin/Metamorph.php#anchor_Toc64105482 1.747]–[https://www.poetryintranslation.com/PITBR/Latin/Metamorph2.php#anchor_Toc64106101 2.400]</ref> Volgens Higinus het Faëton die strydwa geneem sonder Helios se toestemming, maar met die hulp van sy susters, die Heliades, wat die perde ingespan het.<ref>Gantz, p. [https://archive.org/details/early-greek-myth-a-guide-timothy-gantz/page/32/mode/2up?view=theater 33]</ref> ===Die wagter=== Helios het na bewering alles gesien wat gebeur. Toe [[Hades]] byvoorbeeld vir [[Persefone]] ontvoer, was Helios die enigste een wat dit gesien het.{{sfn|Penglase|1994|page=[https://books.google.com/books?id=U4mFAgAAQBAJ&pg=PA124 124]}} ====Ares en Afrodite==== [[Beeld:JOHANN HEISS VULCAN SURPRISING VENUS AND MARS.jpg|thumb|240px|Vulkanus ([[Hefaistos]]) verras Venus en Mars ([[Afrodite]] en [[Ares]]), deur Johann Heiss (1679).]] In 'n ander mite was [[Afrodite]] getroud met [[Hefaistos]], maar sy het hom met sy broer [[Ares]], die god van oorlog, verkul. Eendag betrap Helios hulle op heter daad en vertel vir Hefaistos daarvan. Toe Hefaistos dit hoor, het hy 'n net gesmee wat so dun was dat dit feitlik nie gesien kon word nie in 'n poging om hulle uit te vang. Hy kondig toe aan hy gaan na [[Lemnos]] toe. Toe Ares dit hoor, het hy na Afrodite gegaan en die twee het seks gehad.<ref>[[Homeros]], ''[[Odussee]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text.jsp?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0218%3Abook%3D8%3Acard%3D5 8. 266–295]</ref> Weer het Helios vir Hefaistos laat weet, en dié het in die kamer ingegaan en die twee in sy net vasgetrek. Hy het toe die ander gode geroep om die vernederende toneel te aanskou.<ref>[[Homeros]], ''[[Odussee]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text.jsp?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0218%3Abook%3D8%3Acard%3D6 8. 296–332]</ref> In 'n veel later weergawe is daar ook 'n jong man in die verhaal. Ares het 'n vegter met die naam Alektruon gevra om wag te staan ingeval iemand aankom. Alektruon het egter aan die slaap geraak en Helios het die twee minnaars betrap. Weer eens het hy Hefaistos laat weet. Afrodite het hom hieroor gehaat.<ref name=":senny">Seneca ''Phaedra'' [https://www.thelatinlibrary.com/sen/sen.phaedra.shtml 124]</ref> In sommige weergawes het sy uit weerwraak Helios se dogter, Pasifaë, vervloek om verlief te raak op die [[Kretensiese bul]].<ref>Scholia oor Euripides' ''Hippolytus'' [https://books.google.com/books?id=quBFAQAAMAAJ&pg=PA501 47]</ref><ref>Libanius, ''Progymnasmata'' [https://books.google.com/books?id=kRi-If9IAOYC&pg=PA27 2.21]</ref> Die passie van Pasifaë se dogter, Faëdra, vir haar stiefseun Hippolitos is blykbaar om dieselfde rede deur Afrodite veroorsaak.<ref name=":senny" /> ===Gigantestryd=== [[Beeld:4. Silahtarağa Statuary Group at the Museum of Archaeology, Istanbul, Turkey, 2nd century CE. This is one of the deities.jpg|thumb|170px|links|Helios in die [[Gigant]]estryd, 2de eeu n.C., Argeologiese Museum van Istanboel.]] Helios neem die kant van ander gode in verskeie oorloë.<ref name=":gig">[[Diodorus Siculus]], ''Bibliotheca historica'' [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Diodorus_Siculus/5D*.html#p289 5.71.3]</ref> Oorblywende segmente van die epiese gedig ''Gigantestryd'' dui daarop dat Helios die enigste [[Titaan (mitologie)|Titaan]] was wat nie die [[Olimpiese gode|Twaalf Olimpiese gode]] aangeval het nie.<ref>Fr. *4 Serv. in Aen. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0053%3Abook%3D6%3Acommline%3D580 6.580] (de Titanomachia; II 81.12–13 Thilo et Hagen) [= *4 GEF]</ref> Ná die oorlog het hulle vir hom 'n plek in die lug en sy strydwa gegee.<ref>''Titanomachy'' fragments 4.GEF, 11.EGEF and 12.EGEF in Tsagalis, [[p. [https://books.google.com/books?id=lL0vDwAAQBAJ&pg=PA47 47]</ref><ref name=":mad">Madigan, pp [https://books.google.com/books?id=9moee6JH6FAC&pg=PA48 48–49]</ref> Omdat die aarde, die godin [[Gaia (mitologie)|Gaia]], gehoor het 'n sterflike man sou die ondergang beteken van die [[Gigant]]e, haar seuns en bondgenote, het sy 'n towerkruid gesoek wat hulle sou beskerm en onvernietigbaar sou maak. Zeus het toe vir Helios en sy susters, Selene (Maan) en Eos (Daeraad), opdrag gegee om nie te skyn nie. Hy het self die hele plant geoes en Gaia die geleentheid ontsê om die Gigante onsterflik te maak, terwyl [[Atena]] die sterflike [[Herakles]] gewerf het om aan die gode se kant te veg.<ref>Pseudo-Apollodorus, ''Bibliotheca'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022%3Atext%3DLibrary%3Abook%3D1%3Achapter%3D6%3Asection%3D1 1.6.1]; Hansen, p. [https://archive.org/details/handbookofclassi0000hans/page/178/mode/2up?view=theater 178]; Gantz, [https://archive.org/details/early-greek-myth-a-guide-timothy-gantz/page/448/mode/2up?view=theater 449]</ref> [[Beeld:Altar Pérgamo Helios 01.JPG|thumb|240px|Helios veg op sy strydwa teen 'n Gigant, Pergamonmuseum, [[Berlyn]].]] In die een of ander stadium van die oorlog tussen die gode en die Gigante neem Helios 'n uitgeputte Hefaistos in sy strydwa in.<ref>Apollonius Rhodius, ''Argonautica'' [https://archive.org/details/argonautica00apoluoft/page/208/mode/2up?view=theater 3.220–234]</ref> Ná die oorlog vlug een van die Gigante, Pikoloes, na Aeaea, waar Helios se dogter Kirke woon. Hy probeer Kirke van die eiland verjaag, maar Helios maak hom dood.<ref>Eustathius, ''Ad Odysseam'' 10.305; translation by Zucker and Le Feuvre p. [https://books.google.com/books?id=EAYREAAAQBAJ&pg=PT324 324]</ref> Uit die bloed van die Gigant wat op die aarde gedrup het, het die [[wildeknoffel]] ontstaan.<ref>Knight, p. [https://books.google.com/books?id=292mDwAAQBAJ&pg=PA180 180]</ref> ===Vroue en kinders=== [[Beeld:Musée Cinquantenaire Helios.jpg|thumb|180px|links|'n Kalksteenreliëf van Helios in sy strydwa, Museums van Kuns en Geskiedenis, [[Brussel]], [[België]].]] Die god Helios word gewoonlik uitgebeeld as die hoof van 'n groot gesin, en die plekke wat hom die meeste vereer het, beweer gewoonlik mitologiese en genealogiese afstamming van hom;<ref name=":gender">Rea, Katherine A., ''The Neglected Heavens: Gender and the Cults of Helios, Selene, and Eos in Bronze Age and Historical Greece'', (2014). Classics: Student Scholarship & Creative Works. Augustana College, [https://digitalcommons.augustana.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1000&context=classtudent PDF].</ref> die [[Kreta|Kretensers]] speur byvoorbeeld die stamboek van hulle koning Idomeneus terug na Helios deur sy dogter Pasifaë.<ref name=":5259">Pausanias, ''Description of Greece'' [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text.jsp?doc=Paus.+5.25.9&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160 5.25.9]</ref> Die Okeanied Perse word tradisioneel as die songod se vrou beskou.<ref>Hecataeus, [https://books.google.com/books?id=j0nRE4C2WBgC&pg=PA141 fr. 35A Fowler (p. 141)]; Hard, [https://books.google.com/books?id=r1Y3xZWVlnIC&pg=PA44 p. 44].</ref> By haar het Helios verskeie kinders gehad, veral Kirke, Eëtes, Minos se vou Pasifaë, Perses en in sommige weergawes die Korintiese koning Aloeus.<ref>Bell, s. v. [https://archive.org/details/womenofclassical00bell/page/356/mode/2up?view=theater Perse]</ref> Hy het glo ook met ander vroue getrou, soos [[Rodos]],<ref>Fowler 2013, pp. 14, 591–592; Hard, pp. [https://books.google.com/books?id=r1Y3xZWVlnIC&pg=PA43 43], [https://books.google.com/books?id=r1Y3xZWVlnIC&pg=PA105 105]; Grimal, p. 404 "Rhode", pp. 404–405 "Rhodus"; Smith, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aalphabetic+letter%3DR%3Aentry+group%3D3%3Aentry%3Drhode-bio-1 "Rhode" ], [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aalphabetic+letter%3DR%3Aentry+group%3D3%3Aentry%3Drhodos-bio-1 "Rhodos"]; Pindar, ''Olympian Odes'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Pind.%20O.%207&lang=original 7.71–74]; [[Diodorus Siculus]], [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Diodorus_Siculus/5D*.html#55 5.55]</ref> by wie hy sewe seuns, die Heliadai, en die dogter Alektrona gehad het. In Nonnus se weergawe in die ''Dionysiaca'' het Helios en die nimf Klumene mekaar ontmoet en verlief geraak op die mitiese eiland Kerne, en hulle is getroud.<ref>Nonnus, ''Dionysiaca'' [https://topostext.org/work/529#38.105 38.110-141].</ref> Klumene het gou swanger geraak met Faëton. Sy en Helios het die kind saam grootgemaak, tot die noodlottige dag toe die seun sy pa gevra het om sy strydwa te bestuur.<ref>Nonnus, ''Dionysiaca'' [https://topostext.org/work/529#38.105 38.142-217]</ref> In sommige seldsame weergawes is Helios die pa, en nie die broer nie, van Selene en Eos.<ref>Keightley, p. [https://books.google.com/books?id=lWAEAAAAQAAJ&pg=PA61 61]</ref> Van sy ander moontlike vroue sluit in [[Atena]], Proto, Leda, Krete, Anteope, Gaia en vele onbekendes. ==Aanbidding== ===Kultus=== ====Argaïese en klassieke Athene==== [[Beeld:Helios LACMA M.88.91.106.jpg|thumb|200px|''Helios die Son'', deur Hendrik Goltzius, 1558-1617.]] Geleerdes se fokus op die antieke kultusse van Helios is gewoonlik yl gesaai.<ref name=":gender" /> L.R. Farnell neem aan "die aanbidding van die son was gewild onder die volke van die pre-Hellenistiese kultuur, maar min van die gemeenskappe van die latere historiese tydperk het dit as 'n belangrike faktor van die staatsgodsdiens behou".<ref>Farnell, L.R. (1909) ''The Cults of the Greek States'' (New York/Londen: Oxford University Press) vol.&nbsp;v, p&nbsp;419f.</ref> Die letterkundige bronne wat deur geleerdes gebruik word, stel die antieke Griekse godsdiens met 'n Atheense basis voor, en volgens J. Burnet "kon van geen Athener verwag word om Helios of Selene te aanbid nie, hoewel hulle as gode beskou is".<ref>J. Burnet, ''Plato: Euthyphro, Apology of Socrates, and Crito'' (New York/London: Oxford University Press) 1924, p.&nbsp;111.</ref>[[Aristofanes]] se ''Vrede'' (406-'13) stel die aanbidding van Helios en Selene teenoor dié van die meer essensiële Griekse twaalf [[Olimpiese gode]].<ref>Notopoulos 1942:265.</ref> ====Hellenistiese tydperk==== Helios is in Athene eers in die [[Hellenistiese tydperk]] aanbid, ná die [[Klassieke Griekeland|klassieke tydperk]].<ref>Ogden, p. [https://books.google.com/books?id=yOQtHNJJU9UC&pg=PA200 200]</ref> Sy aanbidding kan beskryf word as 'n produk van die Hellenistiese tydperk, wat miskien beïnvloed is deur die verspreiding van die kosmiese en astrale geloofsoortuigings in die tyd van [[Alexander die Grote]].<ref name=":hoffie">Hoffmann, Herbert. "Helios." Journal of the American Research Center in Egypt 2 (1963): [https://doi.org/10.2307/40000976. 117–24.]</ref> [[Atenaios van Noukratis|Atenaios]] berig die mense wat aan hom offerandes gebring het, het nie [[wyn]] gebring nie, maar [[heuning]], want hulle het geglo die god wat orde in die kosmos moes handhaaf, kon hom nie aan dronkenskap oorgee nie.<ref>[[Atenaios van Noukratis|Atenaios]], ''Deipnosofistae'' [http://www.attalus.org/old/athenaeus15c.html#693 25.48]</ref> Tydens die Atheense fees Targelia, ter ere van [[Apollo]], het die Atheners offerandes van graan vir Helios en die [[Horai]], die godinne van die seisoene, gebring.<ref>Farnell, p. [https://books.google.com/books?id=2NQF-MSICWEC&pg=PA19 19], [https://books.google.com/books?id=2NQF-MSICWEC&pg=PA143 143]. vol. IV</ref> Hulle is met 'n optog vereer vanweë hulle duidelike verbintenis met landbou.<ref>Parker, p. [https://books.google.com/books?id=ff51JeXhHXUC&pg=PA417 417]</ref><ref name=":harr">Harrison, p. [https://books.google.com/books?id=uucSEAAAQBAJ&pg=PA79 79]</ref><ref name=":park204">Parker, p. [https://books.google.com/books?id=ff51JeXhHXUC&pg=PA204 204]</ref><ref>Gardner and Jevons, p. [https://books.google.com/books?id=ifTOAAAAMAAJ&pg=PA294 294]</ref> Helios en die Horai is blykbaar ook op 'n ander Atheense fees ter ere van Apollo, die Puanopsia, vereer.{{sfn|Konaris|2016|page=[https://books.google.com/books?id=PLbkCgAAQBAJ&pg=PA225 225]}}<ref name=":harr" /> In 'n dokument word beskryf hoe offerandes van koek aan verskeie gode gebring is, onder andere Helios en [[Mnemosune]],<ref>Lupu, p. [https://books.google.com/books?id=ROx5DwAAQBAJ&pg=PA64 64]</ref> twee gode wat verbind word met inkubasie deur drome.<ref>Miles, p. [https://books.google.com/books?id=QBcuCwAAQBAJ&pg=PT112 112]</ref> Op baie plekke het mense troppe rooi en wit beeste ter ere van Helios aangehou, asook wit diere van verskeie soorte. Veral wit perde is beskou as heilig vir hom.<ref name=":seyf" /> Ovidius het geskryf perde word aan hom geoffer, want geen stadige dier kan aan die ratse god geoffer word nie.<ref>[[Ovidius]], ''Fasti'' [https://archive.org/details/ovidsfasti00oviduoft/page/28/mode/2up?view=theater 1.385–386]</ref> Die antieke Grieke het Sondag "die dag van die son" (ἡμέρα Ἡλίου) na Helios genoem.<ref>Martin, [https://books.google.com/books?id=Go18BgAAQBAJ&pg=PA302 p. 302]; Olderr, [https://books.google.com/books?id=y5gZDgAAQBAJ&pg=PA98 p. 98]; Barnhart (1995:778).</ref> Volgens die Atheense historikus Filochoros was die eerste dag van elke maand vir hom heilig.<ref>Filochoros 181; Müller, [https://archive.org/details/fragmentahistori01mueluoft/page/526/mode/2up?view=theater s. v. ''Sol, Hyperionis'']</ref> Dit was in die Romeinse tydperk dat Helios eintlik 'n belangrike godsdiensfiguur geword en sy kultus groter geword het.<ref>''Oxford Classical Dictionary'' [https://books.google.com/books?id=bVWcAQAAQBAJ&pg=PA655 s.v. Helios]</ref><ref name=":hoffie" /> [[Beeld:Münze aus Rhodos, 170-150 v. Chr. Vorderseite.jpg|thumb|180px|links|'n Silwerdragme van Rhodos met die kop van Helios, met 'n ligkrans op, omstreeks 170-'50&nbsp;v.C.]] ====Rhodos==== Die eiland [[Rhodos]] was 'n belangrike kultussentrum vir Helios, een van die min plekke waar hy in antieke Griekeland as 'n belangrike god aanbid is.<ref>Burkert, p. 174</ref>{{sfn|Nilsson|1950|page=355}} Een van Pindar se bekendste groot odes is 'n beskrywing van die toewyding van Rhodos aan Helios se kultus en persoonlikheid, en alles dui daarop dat hy vir die mense van Rhodos was wat Zeus vir Elis of Atena vir die Atheners was; hulle plaaslike mites, veral dié oor die Heliadai, dui aan dat Helios op Rhodos as die stigter van hulle ras en hulle beskawing beskou is.<ref>Farnell, p. [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.56576/page/n531/mode/2up?view=theater 418], vol. V</ref> Die aanbidding van Helios op die eiland sluit in 'n ritueel waarin 'n strydwa oor 'n steilte in die see in gedrywe is, 'n voorstelling van die mite van Faëton. Jaarlikse [[gimnastiek]]toernooie is ter ere van hom gehou;<ref name=":seyf">{{Cite book |last=Seyffert |first=Oskar |url=http://archive.org/details/b3135841x |title=A dictionary of classical antiquities : mythology, religion, literature & art |date=1901 |publisher=Londen: S. Sonnenschein ; New York : Macmillan |others=Wellcome Library}}</ref> perde is op baie plekke aan hom geoffer.<ref name=":riat73">''Rhodes in Ancient Times'', p. [https://books.google.com/books?id=cdA5AAAAIAAJ&pg=PA73 73]</ref> Die [[Kolos van Rhodos]] is aan hom opgedra en het die eiland se hawe versier. Dit was 'n reusestandbeeld van hom en word een van die [[Sewe_wonders_van_die_wêreld#Klassieke_wonders|Sewe Wonders van die Antieke Wêreld]] genoem.<ref>Hemingway, p. [https://books.google.com/books?id=n1I_EAAAQBAJ&pg=PA36 36]</ref> [[Beeld:DSC00400 - Tempio C di Selinunte - Quadriga di Helios - Sec. VI a.C. - Foto G. Dall'Orto.jpg|thumb|180px|Die son se strydwa met vier perde, 6de eeu v.C., Selinunte.]] ====Peloponnesos==== Die verstrooiing van kultusse in plekke soos [[Sikuon]], Argos, [[Epidourus]] en Lakonië dui daarop dat Helios nogal belangrik was in [[Doriërs|Doriese]] godsdiens, in vergelyking met ander dele van Griekeland. Dit kan die Doriërs wees wat sy aanbidding na Rhodos gebring het.<ref name=":largdn">Larson, Jennifer. "A Land Full of Gods: Nature Deities in Greek Religion". In Ogden, Daniel. ''A Companion to Greek Religion''. Malden, MA: Wiley-Blackwell, 2010, 56–70.</ref><ref name=":largdn2">Larson, Jennifer. "A Land Full of Gods: Nature Deities in Greek Religion". In Ogden, Daniel. ''A Companion to Greek Religion''. Malden, MA: Wiley-Blackwell, 2010, 56–70.</ref> Helios was 'n belangrike god in [[Korinte]].<ref name=":ogd4">Ogden, p. [https://books.google.com/books?id=yOQtHNJJU9UC&pg=PA204 204]</ref> Pausanias beskryf in sy ''Beskrywing van Griekeland'' hoe Helios en [[Poseidon]] om die stad meegeding het. Eindelik het Poseidon die landengte van Korinte en Helios die akropolis van Korinte gekry.<ref name=":p215">Fowler 1988, p. 98 n. 5; Pausanias, ''Beskrywing van Griekeland'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-eng1:2.1.6 2.1.6], [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-eng1:2.4.6 2.4.6].</ref> Helios se belangrikheid in Korinte kan so ver teruggaan as [[Miceense Griekeland|Miceense]] tye, voor Poseidon se aankoms.<ref name=":farn19">Farnell, p. [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.56576/page/n533/mode/2up?view=theater 419], vol. V</ref> By Sikuon het Helios 'n altaar agter [[Hera]] se heiligdom gehad.<ref>Pausanias, ''Beskrywing van Griekeland'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Paus.+2.11.1&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160 2.11.1]</ref> Dit lyk of Helios belangrik genoeg vir die Korintiërs was om selfs die donder te beheer, iets wat gewoonlik Zeus se domein was.<ref name=":gender" /> Hy het ook kultusse op ander plekke in Peloponnesos gehad. [[Beeld:Garni Temple 02.JPG|thumb|200px|links|Die Tempel van Garni in [[Armenië]], opgedra aan die songod van 'n Grieks-Armeense kultus.]] ====Op ander plekke==== Spore van Helios se aanbidding kan ook op [[Kreta]] gevind word. In die vroegste tydperk het Rhodos 'n noue verbintenis met Kreta gehad, en dit is redelik veilig om aan te neem die naam "Taletos" word verbind met die Eteokretensiese woord vir die son, "Talos".<ref name=":farn19" /> Helios is ook aangeroep in 'n verbondseed tussen [[Knossos]] en Dreros.<ref>Farnell, nota [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.56576/page/n565/mode/2up?view=theater 40], vol. V</ref> Wat [[Klein-Asië]] betref, lyk dit of sy identifikasie met Apollo die sterkste was.<ref>Farnell, p. [https://books.google.com/books?id=2NQF-MSICWEC&pg=PA138 138], vol. IV</ref>{{sfn|Fontenrose|1988|page=[https://books.google.com/books?id=wOtqfmkUZA8C&pg=PA115 115]}}<ref>Conon, ''Narrations'' [https://www.tertullian.org/fathers/photius_copyright/photius_05bibliotheca.htm 33]</ref> Dit is moontlik dat die sonelemente van Apollo se [[Anatolië|Anatoliese]] kultus beïnvloed is deur Helios se kultus op Rhodos, want Rhodos lê naby die suidweskus van Klein-Asië.{{sfn|Fontenrose|1988|page=[https://books.google.com/books?id=wOtqfmkUZA8C&pg=PA113 113]}} Daar is argeologiese bewyse van 'n heiligdom aan Helios en [[Hemera]], die godin van die dag en daglig, op die eiland [[Kos (eiland)|Kos]].<ref name=":farn19" /> Opgrawings het ook spore van sy kultus ontbloot op ander plekke, soos in [[Turkye]], [[Napels]], [[Ostia Antica|Ostia]] en [[Alexandrië]].<ref name=":hoffie" /><ref>Nawotka, p. [https://books.google.com/books?id=MtMuDwAAQBAJ&pg=PA109 109]</ref> ===Ander funksies=== ====In ede==== [[Beeld:Magical sphere helios from theater of dionysus acropolis museum athens greece.jpg|thumb|200px|'n Magiese sfeer met Helios en towersimbole van die teater van [[Dionusos]].]] Gode is dikwels aangeroep wanneer 'n [[eed]] afgelê moes word. Helios is een van dié wat in die ''[[Ilias]]'' aangeroep is om as getuie te dien vir die wapenstilstand tussen die Grieke en [[Troje|Trojane]].<ref>Warrior, p. [https://books.google.com/books?id=KRH2DwAAQBAJ&pg=PA10 10]</ref> Helios is ook aangeroep as getuie in verskillende bondgenootskappe, soos die een tussen Athene en Ketriporis en die ede van die Korintiese Bond.<ref name=":sombay">Sommerstein, Bayliss, p. [https://books.google.com/books?id=ap_uINEOCZsC&pg=PA162 162]</ref> ====In toorkrag==== Hy het ook 'n rol gespel in [[geestebeswering]]. Die Griekse Toorkunspapirusse bevat verskeie resepte hiervoor, byvoorbeeld die aanroep van die son oor die skedel van 'n man wat gewelddadig dood is.<ref>Ogden 2001, p. [https://books.google.com/books?id=93y-DwAAQBAJ&pg=PA211 211]</ref> Verder is Helios dikwels aangeroep in begafnisbeswerings.<ref name=":fnimp">Faraone and Obbink, p. [https://eclass.uoa.gr/modules/document/file.php/ARCH310/Readings%20for%2022%20Dec%20and%2012%20Jan/Faraone%20and%20Obink%20Magika%20Hiera%20Ebook.pdf 46]</ref> Hy is dalk hiervoor gekies omdat hy as alsiende god alles op aarde kon sien, selfs verborge misdade, en hy was dus gewild om aan te roep in gebede vir wraak.<ref name=":fnimp" /> Helios is ook verbind met liefdestoorkrag, nes [[Afrodite]], want daar is 'n ander, maar swak aangetekende, tradisie van mense wat hom raad vra in liefdesake,<ref>Faraone, p. [https://books.google.com/books?id=Aq-Yg6B51NsC&pg=PA139 139]</ref> insluitende [[homoseksualiteit|homoseksuele]] liefde,<ref>Faraone, p. [https://books.google.com/books?id=Aq-Yg6B51NsC&pg=PA141 141]</ref> asook magiese resepte vir liefdesformules.<ref>Faraone, p. [https://books.google.com/books?id=Aq-Yg6B51NsC&pg=PA10 105]</ref> ===Laat Oudheid=== [[Beeld:Follis-Constantine-lyons RIC VI 309.jpg|thumb|300px|links|'n Muntstuk van die Romeinse keiser [[Konstantyn die Grote|Konstantyn I]] met [[Sol Invictus]]/[[Apollo]] en die woorde SOLI INVICTO COMITI, omstreeks 315&nbsp;n.C.]] Teen die [[Laat Oudheid]] is verskeie godsdienstige, mitologiese en letterkundige elemente van ander gode met Helios verbind, veral [[Apollo]] en die Romeinse songod [[Sol Invictus|Sol]]. Op 25&nbsp;Desember 274&nbsp;n.C. het die Romeinse keiser [[Aurelianus]] 'n amptelike staatskultus vir Sol Invictus (of ''Helios Megistos'', "Groot Helios") ingestel. Dié nuwe kultus het nie net beelde van Helios en Sol gebruik nie, maar ook van 'n paar ander gode wat voorheen as apart beskou is.<ref>Wilhelm Fauth, ''Helios Megistos: zur synkretistischen Theologie der Spätantike'' (Leiden:Brill) 1995.</ref> Helios word in sulke werke nie net gelykgestel aan gode soos [[Mitras]] en Harpokrates nie, maar selfs aan die [[Monoteïsme|monoteïstiese]] Judaïsties-Christelike [[god]].<ref>Pachoumi, Eleni, "The Religious and Philosophical Assimilations of Helios in the Greek Magical Papyri", in ''Greek, Roman, and Byzantine Studies'', vol. 55, pp. 391–413. [http://grbs.library.duke.edu/article/viewFile/15325/6623 PDF].</ref> Die laaste heidense keiser van Rome, [[Julianus]], het Helios die hoofgod van sy heidense godsdiens gemaak wat elemente van Mitraïsme met Neoplatonisme verenig het. Vir Julianus was Helios 'n drie-eenheid: Die Een, Helios-Mitras en die Son. Omdat die primêre plek van Helios in die "middelste" ryk was, het Julianus hom beskou as 'n tussenganger en vereniger nie net van die drie ryke van die bestaan nie, maar van alle dinge.<ref name="julian_works"/> 'n Mosaïek wat in die [[Vatikaanstad|Vatikaanse Nekropolis]] ontdek is, beeld 'n figuur uit wat baie met Sol/Helios ooeeenstem, met sonstrale en in 'n sonstrydwa. Sommige geleerders het dit vertolk as 'n uitbeelding van [[Christus]], en het opgemerk dat [[Clemens van Alexandrië]] geskryf het van Christus wat met sy strydwa deur die lug ry.<ref>{{cite book |first=Matilda |last=Webb |title=The Churches and Catacombs of Early Christian Rome |publisher=Sussex Academic Press |year=2001 |isbn=978-1-90221058-2 |page=18}}</ref> [[Beeld:Apollo1.JPG|thumb|220px|Apollo met die stralende halo van Helios in 'n Romeinse vloermosaïek, [[Tunisië]], laat 2de&nbsp;eeu.]] ===In die Papyri Graecae Magicae=== Helios figureer prominent in die [[Papyri Graecae Magicae]]. In dié Grieks-Romeinse Egitiese teks, wat hoofsaaklik uit fragmente bestaan, word 'n groot domein aan Helios toegeskryf; hy word beskou as die skepper van die lewe, die meester van die hemele en die god van die see. Hy neem glo die vorm van 12 diere aan wat elk 'n uur van die dag verteenwoordig, 'n motief wat ook met die 12 tekens van die [[diereriem]] ooreenstem.<ref name="Pachoumi">Pachoumi, Eleni. 2015. "[http://grbs.library.duke.edu/article/viewFile/15325/6623 The Religious and Philosophical Assimilations of Helios in the Greek Magical Papyri]." ''Greek, Roman, and Byzantine Studies'', '''55''': 391–413.</ref> In sommige van die Papyri word Helios ook gelykgestel aan Mitras, nes soos deur keiser Julianus. Die Mitras-liturgie kombineer hulle as Helios-Mitras, wat glo die geheime van onsterflikheid aan die towenaar onthul het wat die teks geskryf het. In sommige tekste word Helios-Mitras beskryf waar hy nie in 'n strydwa die son se pad volg nie, maar in 'n boot – 'n oënskynlike identifikasie met die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] songod, [[Ra]]. ==Ikonografie== [[Beeld:Academy of athens a facade detail far left.jpg|thumb|260px|links|Helios is 'n getuie van die geboorte van [[Atena]], detail van die voetstuk van die Atheense Akademie, [[Griekeland]].]] Die vroegste uitbeelding van Helios in 'n menslike vorm dateer van die laat 6de en vroeë 5de eeu&nbsp;v.C. op [[Swartfiguurstyl|swartfiguurvase]]. Hy word gewoonlik as 'n bebaarde man van voor af gewys in sy strydwa en met 'n sonskyf. 'n [[Rooifiguurstyl|Rooifiguuruitbeelding]] wys reeds 'n aansienlike verandering in die god se voorkoms. Hierop is hy 'n jeugdige, baardlose figuur. In latere kuns word hy altyd uitgebeeld as 'n baardlose jong man, gewoonlik met 'n ligkrans,<ref>Platt, p .[https://books.google.com/books?id=L-OBDgAAQBAJ&pg=PA387 387]</ref> en dikwels met sy regterhand gelig ('n teken van mag) en in sy linkerhand 'n sweep of 'n aardbol.<ref name=":kraem">Kraemer, p. [https://books.google.com/books?id=SSbnCwAAQBAJ&pg=PA165 165]</ref> Sy latere uitbeelding as 'n vegter in 'n strydwa kan dalk teruggespeur word na die Miceense tydperk;<ref>Paipetis, p. [https://books.google.com/books?id=FdJGAAAAQBAJ&pg=PA365 365]</ref> die sonskyf word vertoon in tonele van rituele van beide Micene en [[Tiryns]]. Die Micene het baie uitbeeldings van mense in strydwaens gehad op [[Lineêr B]]-tablette.<ref>Paipetis, p. [https://books.google.com/books?id=FdJGAAAAQBAJ&pg=PA357 357]</ref> [[Beeld:Beit alfa01.jpg|thumb|200px|Helios omring deur die [[diereriem]] op 'n 6de-eeuse sypaadjie in Beth Alpha, [[Israel]].]] In Elis is hy uitgebeeld met strale wat uit sy kop kom op 'n beeld van hout met vergulde klere en 'n marmerkop, {{nowrap|-hande}} en {{nowrap|-voete}}.<ref>Pausanias, ''Beskrywing van Griekeland'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160%3Abook%3D6%3Achapter%3D24%3Asection%3D6 6.24.6]</ref> Sy ikonografie in die [[Ptolemeïese Ryk]] as Alexander-Helios, wat op beelde van [[Alexander die Grote]] geskoei was, het mag en goddelike openbaring gesimboliseer, en is in die Romeinse tydperk deur verskeie Egiptiese gode geleen.<ref>Riggs, p. [https://books.google.com/books?id=ZOLuaRusoCgC&pg=PA449 449]</ref> Helios is dikwels op sypaadjies uitgebeeld, gewoonlik omring deur die 12 tekens van die [[diereriem]] en vergesel van Selene. Die songod is op drie plekke in [[Israel]] in mosaïeke uitgebeeld; by die sinagoges van Hammat Tiberias, Beth Alpha en Naaran. By beide Hammath Tiberias en Beth Alpha het Helios sewe sonstrale wat uit sy kop kom. Die Helios van Hammath Tiberias het al die eienskappe van Sol Invictus en dus die Romeinse keisers: die kroon met 'n ligkrans, die opgeligte regterhand en die aardbol, alles algemene ikonografie van Helios-Sol van die laat 3de en vroeë 4de eeu&nbsp;n.C.<ref name=":kraem"/> ==Galery== <gallery class="center" mode="packed-hover" widths="187" heights="179" caption="Helios in kuns"> File:Helios, Main figure (Johannes Benk) at the Naturhistorisches Museum, Wien-9958.jpg|Helios statue by Johannes Benk (1873) at the Naturhistorisches Museum, Vienna. File:Statuette Helios Louvre Br344.jpg|Bronze statuette of Helios with a seven-pointed gloriole and breastplate. File:Antalya Museum - Helios.jpg|Helios statuette, [[Antalya Museum]]. File:Strasbourg-Koenigshoffen, Second-Century Mithraic Relief, Reconstruction ca. 140 CE–ca. 160 CE.jpg|Mithraic relief with original colors (reconstitution). File:ChristAsSol.jpg|Jesus Christ-Helios mosaic. File:AiKhanoumPlateSharp.jpg|Helios on a plate with [[Cybele]]. File:Rhodos - 88-43 BC - bronze coin - head of Helios - rose - München SMS.jpg|Helios on a Rhodian coin, München, Staatliche Münzsammlung. File:Helios with chlamys Louvre AO7530.jpg|Helios with a chlamys. File:Mosaïque Sens 1.jpg|''Horses of the Sun'', Musée de Sens. File:El Coloso De Rodas.jpg|The Colossus of Rhodes. File:Mithras tauroctony Louvre Ma3441b.jpg|Helios with Selene and Mithras. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} ==Bibliografie== ===Primêre bronne=== {{refbegin|3}} * Aelianus, ''On Animals, Volume II: Books 6-11'', vertaal deur A.F. Scholfield, Loeb Classical Library No. 450, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1959. [https://www.loebclassics.com/view/LCL449/1959/volume.xml Aanlyn by Harvard University Press]. * Aelianus, ''On Animals, Volume III: Books 12-17'', vertaal deur A.F. Scholfield, Loeb Classical Library No. 449, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1959. [https://www.loebclassics.com/view/LCL449/1959/volume.xml Aanlyn by Harvard University Press]. {{ISBN|978-0-674-99494-2}}. * Aeschylos, ''Fragmente.'' Vertaal en geredigeer deur Alan H. Sommerstein. Loeb Classical Library 505. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2009. {{ISBN|978-0674996298}}. * Aeschylos, ''Persians. Seven Against Thebes. The Suppliants. Prometheus Bound.'' Vertaal en geredigeer deur Alan H. Sommerstein. Loeb Classical Library No. 145. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2009. {{ISBN|978-0-674-99627-4}}. [http://www.loebclassics.com/view/LCL145/2009/volume.xml Aanlyn by Harvard University Press]. * Aesop, ''Aesop's Fables. Nuwe vertaling deur Laura Gibbs.'' Oxford University Press (World's Classics): Oxford, 2002. [http://www.mythfolklore.net/aesopica/oxford/index.htm Volle teks en indeks beskikbaar by mythfolklore.net]. * ''Apollodorus, Bibliotheca, vertaal deur sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes.'' Cambridge, MA, Harvard University Press; Londen, William Heinemann Ltd. 1921. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text;jsessionid=C431BA809CA4DEA22A15DA9C666F3400?doc=Perseus%3atext%3a1999.01.0022%3atext%3dLibrary Aanlyn weergawe]. * Apollonius van Rhodos, ''Argonautica''; vert. R.C. Seaton. William Heinemann, 1912. * Apollonius Rhodius, ''Argonautica'', red. Marshall M. Gillies, Cambridge University Press, 1928. * Archilochus in ''Elegy and Iambus''. Vert. J.M. Edmonds. Cambridge, MA. Harvard University Press. Londen. William Heinemann Ltd. 1931. 2. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0480%3Avolume%3D2%3Atext%3D1%3Asection%3D1 Aanlyn weergawe]. * Aristophanes, ''Clouds. The Comedies of Aristophanes''. William James Hickie. Londen. Bohn. 1853?. * Athenaeus, ''Deipnosofistai, Volume V: Boeke 10.420e-11. Vertaal deur S. Douglas Olson.'' Loeb Classical Library 274. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2009. * Callimachus. ''Hymns'', Vert. Alexander William Mair (1875–1928). Londen: William Heinemann; New York: G.P. Putnam's Sons. 1921. [https://topostext.org/work/120 Aanlyn weergawe.] * Claudianus, ''Rape of Persephone'' in ''Claudian: Volume II.'' Vert. Platnauer, Maurice.'' Loeb Classical Library Volume 136. Cambridge, MA. Harvard University Press. 1922. * Diodorus Siculus, ''Bibliotheca Historica. Vol 1-2''. Immanel Bekker. Ludwig Dindorf. Friedrich Vogel. in aedibus B.G. Teubneri. Leipzig. 1888–1890. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2008.01.0540 Griekse teks]. * Julianus, ''Against the Galileans: remains of the 3 books, excerpted from Cyril of Alexandria, Contra Julianum'', (1923) pp.&nbsp;319–433, vert. Wilmer Cave Wright, Ph.D. * Euripides, ''Fragments: Oedipus-Chrysippus. Other Fragments.'' Vert. Christopher Collard, Martin Cropp.'' Loeb Classical Library 506. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2009. * Euripides, ''Medea'' vert. Michael Collier en Georgia Machemer, Oxford University Press, 2006, {{ISBN|978-0-19-514566-3}}. [https://books.google.com/books?id=OSBd8U_BySIC Google books]. * Euripides, ''The Complete Greek Drama', reds. Whitney J. Oates en Eugene O'Neill jr. in twee volumes. .1''. ''Iphigenia in Tauris'', vertaal deur Robert Potter. New York. Random House. 1938. * Euripides, ''The Complete Greek Drama'', reds. Whitney J. Oates en Eugene O'Neill jr. in twee volumes. 2''. ''The Phoenissae'', vertaal deur E.P. Coleridge. New York. Random House. 1938. * Herodotus, ''Herodotus, vert. A.D. Godley.'' Cambridge. Harvard University Press. 1920. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0126 Aanlyn by The Perseus Digital Library]. * Hesiod, ''Theogony'', in ''The Homeric Hymns and Homerica vert. Hugh G. Evelyn-White'', Cambridge, MA., Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0130%3Acard%3D1 Aanlyn by Perseus Digital Library]. * Hesychius of Alexandria, ''[http://www.csad.ox.ac.uk/CSAD/Hesychius/Hansen.html Alphabetical Collection of All Words]'': [https://books.google.com/books?id=iIsGTizqAvsC Vol. III (pi through sigma)], [https://books.google.com/books?id=hylHHyFb6CkC Vol. IV (tau through omega)] * ''Homeric Hymn 2 to Demeter'' in ''The Homeric Hymns and Homerica vert. Hugh G. Evelyn-White''. Homeric Hymns. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/collection?collection=Perseus%3Acorpus%3Aperseus%2Cauthor%2CHomeric%20Hymns Aanlyn by Perseus Digital Library.] * ''Homeric Hymn 3 to Apollo'' in ''The Homeric Hymns and Homerica vert. Hugh G. Evelyn-White''. Homeric Hymns. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/collection?collection=Perseus%3Acorpus%3Aperseus%2Cauthor%2CHomeric%20Hymns Aanlyn by Perseus Digital Library.] * ''Homeric Hymn 4 to Hermes'' in ''The Homeric Hymns and Homerica vert. Hugh G. Evelyn-White''. Homeric Hymns. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/collection?collection=Perseus%3Acorpus%3Aperseus%2Cauthor%2CHomeric%20Hymns Aanlyn by Perseus Digital Library.] * ''Homeric Hymn 28 to Athena'' in ''The Homeric Hymns and Homerica vert. Hugh G. Evelyn-White''. Homeric Hymns. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; Londen, William Heinemann Ltd. 1914. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/collection?collection=Perseus%3Acorpus%3Aperseus%2Cauthor%2CHomeric%20Hymns Aanlyn by Perseus Digital Library.] * ''Homeric Hymn 31 to Helios'' in ''The Homeric Hymns and Homerica vert. Hugh G. Evelyn-White''. Homeric Hymns. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; Londen, William Heinemann Ltd. 1914. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/collection?collection=Perseus%3Acorpus%3Aperseus%2Cauthor%2CHomeric%20Hymns Aanlyn by Perseus Digital Library.] * Homer, ''The Iliad vert. A.T. Murray, PhD in two volumes''. Cambridge, MA., Harvard University Press; Londen, William Heinemann, Ltd. 1924. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D1%3Acard%3D1 Aanlyn by Perseus Digital Library]. * Homer; ''The Odyssey vert. A.T. Murray, PH.D. in two volumes''. Cambridge, MA., Harvard University Press; Londen, William Heinemann, Ltd. 1919. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0136%3Abook%3D1%3Acard%3D1 Aanlyn by Perseus Digital Library]. * Hyginus, Gaius Julius, ''Astronomica from The Myths of Hyginus'' vert. Mary Grant. University of Kansas Publications in Humanistic Studies. [https://topostext.org/work/207 Aanlyn by Topos Text Project.] * Hyginus, Gaius Julius, [http://www.theoi.com/Text/HyginusFabulae1.html ''The Myths of Hyginus'']. Vert. Mary A. Grant, Lawrence: University of Kansas Press, 1960. * ''Greek Anthology'', with an English vert. W.R. Paton. Londen. William Heinemann Ltd. 1916. 1. [https://topostext.org/work/532 Aanlyn by topostext.org]. * Lucianus, ''Dialogues of the Gods''; vert. Fowler, H W en F G. Oxford: The Clarendon Press. 1905. * Lucianus, ''The Dream or the Cock'' in ''The Downward Journey or The Tyrant. Zeus Catechized. Zeus Rants. The Dream or The Cock. Prometheus. Icaromenippus or The Sky-man. Timon or The Misanthrope. Charon or The Inspectors. Philosophies for Sale. Vert, A. M. Harmon.'' Loeb Classical Library 54. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1915. * Nonnus, ''Dionysiaca''; vert. W.H.D. Rouse Loeb Classical Library No. 344, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; Londen, William Heinemann Ltd. 1940. [https://archive.org/stream/dionysiaca01nonnuoft#page/n7/mode/2up Internetargief] * Nonnus, ''Dionysiaca''; vert. W.H.D. Rouse. Loeb Classical Library No. 345, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; Londen, William Heinemann Ltd. 1940. [https://archive.org/stream/dionysiaca01nonnuoft#page/n7/mode/2up Internetargief] * Ovidius, ''Fasti'' vert. sir James George Frazer'', Londen: W. Heinemann LTD; Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1959. [https://archive.org/stream/ovidsfasti00oviduoft#page/n5/mode/2up Internetargief]. * Ovidius. ''Metamorfoses, Volume I: Books 1-8''. Vert. Frank Justus Miller. Loeb Classical Library No. 42. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1977. {{ISBN|978-0-674-99046-3}}. [https://www.loebclassics.com/view/LCL042/1916/volume.xml Aanlyn by Harvard University Press]. * Palladas, in ''The Greek Anthology, Volume IV: Book 10: The Hortatory and Admonitory Epigrams. Book 11: The Convivial and Satirical Epigrams. Book 12: Strato's Musa Puerilis.'' Translated by W. R. Paton. Loeb Classical Library 85. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1918. * Paradoxographoe, by Anton Westermann, Harvard College Library, 1839, Londen. * Pausanias, ''Beskrywing van Griekeland'', vert. W.H.S. Jones, Litt.D. en H.A. Ormerod, M.A., in 4 Volumes.'' Cambridge, MA, Harvard University Press; Londen, William Heinemann Ltd. 1918. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Paus.+1.1.1 Aanlyn by Perseus Digital Library]. * Philostratus, ''Imagines'', vert. A. Fairbanks, Loeb Classical Library No, 256. Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts. 1931. {{ISBN|978-0674992825}}. [https://archive.org/stream/imagines00philuoft#page/n9/mode/2up Internetargief] * Pindar, ''Odes'', Diane Arnson Svarlien. 1990. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162%3Abook%3DO.%3Apoem%3D1 Aanlyn by Perseus Digital Library]. * Pindar, ''The Odes of Pindar'', vert. sir John Sandys, Litt.D., FBA. Cambridge, MA., Harvard University Press; Londen, William Heinemann Ltd. 1937. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0161%3Abook%3DN. Griekse teks by Perseus Digital Library]. * Plato, ''Laws'' in ''Plato in Twelve Volumes, Vols. 10 & 11, vert. R.G. Bury''. Cambridge, MA, Harvard University Press; Londen, William Heinemann Ltd. 1967 & 1968. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=plat.+laws+1.624a Aanlyn by Perseus Digital Library]. * Plato, ''Plato's statesman, vert. van The Politicus of Plato, Skemp, J. B.'' (1952) New Haven: Yale University Press. * Plinius die ouere, ''Pliny – Natural History, 10 volumes.'' Vert. Rackham, H.; Jones, W. H. S.; Eichholz, D. E. Loeb Classical Library. 1938–1962. * Plutarch, ''Moralia''. 16 vols. (vol. 13: 13.1 & 13.2, vol. 16: index), vert. Frank Cole Babbitt (vol. 1–5) et al., series: "Loeb Classical Library" (LCL, vols. 197–499). Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press et al., 1927–2004. * Statius, ''Thebaid''. vert. Mozley, J H. Loeb Classical Library Volumes. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; Londen, William Heinemann Ltd. 1928. * Strabo, ''The Geography of Strabo.'' Cambridge, Mass.: Harvard University Press; Londen: William Heinemann, Ltd. 1924. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0198%3Abook%3D6%3Achapter%3D1%3Asection%3D1 Aanlyn by Perseus Digital Library.] *Valerius Flaccus, ''Argonautica'' vert. Mozley, J H. Loeb Classical Library Volume 286. Cambridge, MA, Harvard University Press; Londen, William Heinemann Ltd. 1928. [http://www.theoi.com/Text/ValeriusFlaccus1.html Aanlyn by Theoi.com.] * Virgilius, ''Aeneid.'' Theodore C. Williams. vert. Boston. Houghton Mifflin Co. 1910. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0054%3Abook%3D1%3Acard%3D1 Aanlyn by Perseus Digital Library.] * Xenophon's ''Ephesian History: or the Love-Adventures of Abrocomas and Anthia, in Five Books''''. Vert. Mr. Rooke, Londen; 1727, pp.&nbsp;87–112. {{refend}} ===Sekondêre bronne=== {{refbegin|3}} * March, Jennifer R., ''Dictionary of Classical Mythology''. Illustrations by Neil Barrett, Cassel & Co., 1998. {{ISBN|978-1-78297-635-6}}. * {{cite book|author=Burkert, Walter|date= 1982|title=Greek Religion}} * Tzetzes, John, ''Book of Histories,'' Book II-IV vert. Gary Berkowitz van T. Kiessling se weergawe van 1826. [http://www.theoi.com/Text/TzetzesChiliades4.html Aanlyn weergawe Theoi.com.] * John Tzetzes|Tzetzes, John, ''Chiliades'', red. Gottlieb Kiessling, F.C.G. Vogel, 1826. [https://books.google.com/books?id=dG0GAAAAQAAJ Google Books]. (English translation: Book I by Ana Untila; Books II–IV, by Gary Berkowitz; Books V–VI by Konstantino Ramiotis; Books VII–VIII by Vasiliki Dogani; Books IX–X by Jonathan Alexander; Books XII–XIII by Nikolaos Giallousis. [https://archive.org/stream/TzetzesCHILIADES/Chiliades#page/n0/mode/1up Internetargief]). * Gantz, Timothy, ''Early Greek myth: A Guide to Literary and Artistic Sources,'' 1993, The Johns Hopkins University Press, Baltimore, {{ISBN|0-8018-4410-X}}. * Gantz, Timothy, ''Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources'', Johns Hopkins University Press, 1996, Twee volumes: {{ISBN|978-0-8018-5360-9}} (Vol. 1), {{ISBN|978-0-8018-5362-3}} (Vol. 2). * Diggle, James, ''Euripides: Phaethon'', Cambridge University Press, Cambridge Classical Texts and Commentaries, Series Number 12, 1970, {{ISBN|978-0521604246}}. * Collard Christopher, Cropp Martin, Lee Kevin H.; ''Euripides: Selected Fragmentary Plays: Volume I'', Oxbow Books, VK, 1995, {{ISBN|978-0-85668-619-1}}. * Madigan, Brian Christopher, ''Monumenta Graeca et Romana: Corinthian and Attic vases in the Detroit Institute of Arts'', Boston, Brill Publications, 2008. {{ISBN|978-90-04-16408-6}}. * Knight, Virginia, ''The Renewal of Epic: Responses to Homer in the Argonautica of Apollonius'', Brill Publishers, 1995, {{ISBN|90-04-10386-4}}. * Keightley, Thomas, ''The Mythology of Ancient Greece and Italy'', Londen, Whittaker and Co., 1838. * Notopoulos, James A., ''Socrates and the Sun'', The Classical Association of the Middle West and South, Inc., 1942. * Ogden, Daniel, ''Greek and Roman Necromancy'', 2001, Princeton University Press, {{ISBN|0-691-00904-X}}. * Farnell, Lewis Richard, ''The Cults of the Greek States vol. ΙV'', Cambridge University Press, 2010, {{ISBN|978-1-108-01546-2}}. * Farnell, Lewis Richard, ''The Cults of the Greek States: Volume 5'', January 1977, ThriftBooks-Baltimore, {{ISBN|978-1402192388}} * Parker, Robert, ''Polytheism and Society at Athens'', Oxford University Press, 2005. {{ISBN|978-0-19-927483-3}}. * Gardner, Percy; Jevons, Frank Byron, ''A Manual of Greek Antiquities'', University of Wisconsin, 1895, Charles Scribner's Sons. * {{cite book |publisher = Oxford University Press | title = The Greek Gods in Modern Scholarship: Interpretation and Belief in Nineteenth and Early Twentieth Century Germany and Britain| last1 = Konaris| first1= Michael D. |date=2016 |isbn= 978-0-19-873789-6}} * Lupu, Eran, ''Greek Sacred Law: A Collection of New Documents (NGSL)'', Leiden, Brill Publications, Nederland, 2005, {{ISBN|90-04-13959-1}}. * Miles, Margaret L., ''Autopsy in Athens: Recent Archaeological Research on Athens and Attica'', Oxbow Books, Londen, 2015, {{ISBN|978-1-78297-856-5}}. * Nilsson, Martin, ''Griechische Feste von religiöser Bedeutung, mit Ausschluss der attischen'', 1906. [https://archive.org/details/griechischefest01nilsgoog/mode/2up?view=theater Internetargief]. * {{citation|last=Nilsson|first=Martin Persson|url=https://eclass.uoa.gr/modules/document/file.php/ARCH133/Nilsson%2C%20The%20Minoan-Mycenaean%20religion%20and%20its%20survival%20in%20Greek%20religion-C.%20W.%20K.%20Gleerup%20%281927%29.pdf|title=The Minoan-Mycenaean Religion and Its Survival in Greek Religion|publisher=Biblo & Tannen|year=1950|isbn=978-0-8196-0273-2|edition=2de|location=New York}} * Hemingway, Seán, ''How to Read Greek Sculpture'', published by the Metropolitan Museum of Art, New York City, 2021, {{ISBN|978-1-58839-723-2}}. * Fowler, R.L. (2000), ''Early Greek Mythography: Volume 1: Text and Introduction'', Oxford University Press, Oxford, 2000. {{ISBN|978-0198147404}}. * Fowler, R.L. (2013), ''Early Greek Mythography: Volume 2: Commentary'', Oxford University Press, 2013. {{ISBN|978-0198147411}}. * {{cite book | title = Didyma: Apollo's Oracle, Cult, and Companions | first = Joseph Eddy | last = Fontenrose | date = 1988 | isbn = 0-520-05845-3 | publisher = University of California Press | location = Los Angeles, Kalifornië| url = https://books.google.com/books?id=wOtqfmkUZA8C}} * Nawotka, Krzysztof, ''The Alexander Romance by Ps.-Callisthenes: A Historical Commentary'', Brill Publishers, 2017, {{ISBN|978-90-04-33521-9}}. [https://books.google.com/books?id=MtMuDwAAQBAJ Google books]. * Warrior, Valerie M., ''Greek Religion: A Sourcebook'', 2009, {{ISBN|978-1-58510-031-6}}. * Sommerstein, Alan H.; Bayliss, Andrew James, ''Oath and State in Ancient Greece'', Walter de Gruyter publications, Berlyn, 2013, {{ISBN|978-3-11-028438-6}}. * Faraone, Christopher A., ''Ancient Greek Love Magic'', Harvard University Press, 1999, {{ISBN|0-674-03320-5}}. * Faraone, Christopher A. en Obbink, Dirk, ''Magika Hiera: Ancient Greek Magic and Religion'', Oxford University Press, 1991, {{ISBN|0-19-504450-9}}. * Paipetis S.A., ''Science and Technology in Homeric Epics'', University of Patras, 2008, Patras, Griekeland. {{ISBN|978-1-4020-8784-4}}. * Kraemer, Ross Shepard, ''When Aseneth Met Joseph: A Late Antique Tale of the Biblical Patriarch and His Egyptian Wife, Reconsidered'', Oxford University Press, New York City, 1998, {{ISBN|0-19-511475-2}}. * Platt, Verity; Squire, Michael, ''The Frame in Classical Art: A Cultural History'', Cambridge University Press, 2017, {{ISBN|978-1-107-16236-5}}. * Riggs, Christina, ''The Oxford Handbook of Roman Egypt'', Oxford University Press, 2012, {{ISBN|978-0-19-957145-1}}. {{refend}} == Eksterne skakels == * [http://www.theoi.com/Titan/Helios.html Theoi Project: Helios] *Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Helios|Engelse Wikipedia]] {{Griekse mitologie}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Titane]] 1805y1obk1tmep9zw9orulcjpan3md9 Worsboom 0 51252 2890791 2773286 2026-04-06T18:03:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890791 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Worsboom | image = Kigelia africana 01.jpg | image2 = Kigelia africana in Murchison Falls National Park.jpg | image2_caption = habitus en vrugte | taxon = Kigelia africana | authority = ([[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]) [[George Bentham|Benth.]], (1849) | synonyms =* ''Bignonia africana'' <small>Lam.</small> * ''Tecoma africana'' <small>(Lam.) G.Don</small> }} Die '''worsboom''' (''Kigelia'') is 'n [[genus]] van [[angiosperms]] (blommende plante) in die [[familie (biologie)|familie]] [[Bignoniaceae]]. Die genus bestaan uit slegs een [[spesie]], '''''Kigelia africana''''', en dit is dus 'n [[monotipiese takson]]. Dit kom reg deur tropiese [[Afrika]] voor, van [[Eritrea]] en [[Tsjad]] tot in die noordelike [[Suid-Afrika]] en van [[Senegal]] in die noordweste tot in [[Namibië]] in die suidweste. Die boom se FSA-nommer is 678.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref><ref name=PvanWyk>{{cite book |last = Van Wyk |first = Piet |title=Field guide to the TREES of the Kruger National Park|publisher=Struik |location = Kaapstad |date = 2008 |page = 213 |isbn = 978-1-77007-759-1}}</ref> == Etimologie == [[Lêer:Kigelia africana 4103.jpg|links|duimnael|Die bloeiwyse is 'n eindstandige blompluim.]] Die boom se genusnaam is afgelei van die Mosambiekse [[Bantoestan|Bantoenaam]], ''kigeli-keia''. Die algemene naam is '''worsboom''', of ''sausage tree'' in Engels, verwysende na vorm van die boom se vrug. Die boom se [[Arabiese]] naam verwys na "die pa van groot sakke" (Roodt, 1992). == Infraspesies == Daar is twee [[Subspesie|subspesies]]: * ''Kigelia africana subsp. africana'' * ''Kigelia africana subsp. moosa'' <small>(Sprague) Bidgood & Verdc.</small> == Verspreiding == Die boom is [[inheems]] in die volgende lande:[[Angola]], [[Benin]], [[Botswana]], [[Burkina Faso]], [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eritrea]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Gaboen]], [[Gambië]], [[Ghana]], [[Guinee]], [[Golf van Guinee]]-eilande, [[Ivoorkus]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Liberië]], [[Malawi]], [[Mali]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Niger]], [[Nigerië]], [[Republiek die Kongo]], [[Rwanda]], [[Senegal]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Sierra Leone]], [[Soedan]], [[Somalië]], [[Tanzanië]], [[Togo]], [[Tsjad]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die boom voor in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]] en [[Mpumalanga]]. == Verbouing en gebruike == Vrugte van die boom word vir 'n verskeidenheid van tradisionele Afrika-kure aangewend. Daar word geglo dat die vrugte teen [[rumatiek]], [[slang]]byte, bose geeste, [[sifilis]] en selfs teen [[tornado]]'s (Watkins, 1975) werk. 'n Alkoholiese drank soortgelyk aan [[bier]] word ook daarvan gemaak. Die vars vrugte is giftig en is 'n sterk purgeermiddel. Die vrugte word gedroog, gebraai of gefermenteer (Joffe 2003; Mc-Burney 2004) om dit vir menslike gebruik voor te berei. In Botswana word die boom se hout vir [[mokoro]]'s (''mekoro''), jukke en rieme gebruik (Roodt 1992). Dit word selfs vir 'n aantal velsorg-produkte ingespan. Die boom word algemeen as 'n [[sierplant]] in tropiese gebiede (vir sy dekoratiewe blomme en ongewone vrugte) gekweek. Die plekke waar dit aangeplant word moet egter met groot omsigtigheid gekies word. As die vrugte val, kan dit ernstige besering veroorsaak en skade aan geparkeerde voertuie onder die bome aanrig. ==Fotogalery== <gallery> Leaves I IMG 4112.jpg|Saamgestelde blaar Flower I IMG 4092.jpg|Elke blom gaan vir 'n enkele nag oop voor die klokvormige kelkblaar afgewerp word. Kigelia africana - dried fruit & seeds.jpg|Vrug en sade Fruit I IMG 8997.jpg|Vrugstok Kigelia africana Kigelia afrykańska 2024-01-20 Malaga 10.jpg|[[Bas]] van 'n volgroeide boom </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J., reds. (1997). ''Handbook of the Birds of the World'' 4: 415. Lynx Edicions. * Huxley, A., ed. (1992). ''Kigelia''. In ''The New RHS Dictionary of Gardening'' 2: 735. Macmillan. * Joffe, P. (2003). [http://www.plantzafrica.com/plantklm/kigeliaafric.htm PlantZAfrica: ''Kigelia africana''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100419031508/http://www.plantzafrica.com/plantklm/kigeliaafric.htm |date=19 April 2010 }}. * McBurney, R. (2004). [http://www.rbgkew.org.uk/scihort/ecbot/ecbot-harv.html African Wild Harvest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060923133432/http://www.rbgkew.org.uk/scihort/ecbot/ecbot-harv.html |date=23 September 2006 }}. Royal Botanic Gardens, Kew. * Roodt, Veronica (1992). ''Kigelia Africana'' in ''The Shell Field Guide to the Common Trees of the Okavango Delta and Moremi Game Reserve''. Gaborone, Botswana. * [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?70392 Germplasm Resources Information Network (GRIN): ''Kigelia africana''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120217123856/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?70392 |date=17 Februarie 2012 }}. * [http://www.travelafricamag.com/content/view/715/72/ Travel Africa: Sausage Tree] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061122085929/http://www.travelafricamag.com/content/view/715/72/ |date=22 November 2006 }}. * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:109874-1 Plants of the World Online] == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Kigelia africana}} * {{Wikispecies-inlyn|Kigelia africana}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Monotipiese takson]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Benin]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Burkina Faso]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Gaboen]] [[Kategorie:Flora van Gambië]] [[Kategorie:Flora van Ghana]] [[Kategorie:Flora van Guinee]] [[Kategorie:Flora van Ivoorkus]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Liberië]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mali]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Niger]] [[Kategorie:Flora van Nigerië]] [[Kategorie:Flora van die Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Senegal]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Sierra Leone]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Togo]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 4lpjysg8iqub45ba3lft8k1t1qhoiyb Josif Karakis 0 51707 2891028 2830092 2026-04-07T08:58:45Z CommonsDelinker 1161 "House_of_the_Red_Army_and_Navy_(House_of_Officers)_in_Kiev_(arcitect_Joseph_Karakis).jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Theklan|Theklan]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:30/1 Mykhaila Hrushevskoho 2891028 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Persoon | naam = Josif Joelijewitsj Karakisb<br />Ио́сиф Ю́лиевич Кара́кис | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[29 Mei]] [[1902]] | geboorteplek = naby [[Balta]], [[Russiese Ryk]] | dood_datum = {{SDEO|1902|5|29|1988|2|23}} | sterfteplek = [[Kiëf]], [[Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek|Oekraïense SSR]], [[Sowjetunie]] | ouers = Borisowitsj Karakis<br />Frida Jakowlewna | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Sowjetunie}} | beroep = argitek, stadsbeplanner, skilder en onderwyser | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Josif Joelijewitsj Karakis''' ([[Russies]]: Ио́сиф Ю́лиевич Кара́кис) ([[29 Mei]] [[1902]], naby [[Balta]] - [[23 Februarie]] [[1988]], [[Kiëf]]) was ’n [[Sowjetunie|Sowjet]]-argitek, stadsbeplanner, skilder en onderwyser. Hy was een van die produktiefste argitekte van Kiëf. Hy het dosyne argitektoniese monumente ontwerp, asook meer as 2&nbsp;000 skole.<ref name=PolitikaIKultura>Замах на Каракіса // Політика i Культура — 11—17 червня 2002 — №20(151). стр. 36—37. (автор Ярослав Тинченко) (Oekraïns)</ref> Hy was die argitek van meer as 4&nbsp;000 geboue in die voormalige [[Sowjetunie]].<ref name=PolitikaIKultura /><ref name=lugpi>{{cite web|url=http://www.lugkpu.info/cgi-bin/show.pl?lang=ru&action=showstat&sndir=2010_08&razd=3&stat=12|title=Символы Сталинской эпохи|accessdate=14-12-2010|archive-date=28 Januarie 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/651K8jomH?url=http://www.lugkpu.info/cgi-bin/show.pl?lang=ru|url-status=dead}} (Russies)</ref> == Projekte == In [[Kiëf]] was hy onder meer verantwoordelik vir: * Nasionale Historiese Museum van die Oekraïne; * Huis van Beamptes – Groesjefskowo-str. 30 / 1 - nou die Sentrale Museum van [[Gewapende Magte van Oekraïne]]; * Die trappe en skutmuur met lanterns by die ingang van die Nasionale Museum van Geskiedenis van die Oekraïne; * Huis van die [[Rooi Leër]] en Vloot in Kiëf (1932); * Rekonstruksie van die klub in Awiagorodke (1933-1934); * Restaurant "Dynamo" (1932-1934); * Rekonstruksie van die Teater van die Rooi Leër (1938); * Musiekskool en konsertsaal van die Konservatorium vir Musiek (1936-1937); * Joodse teater te Chresjtsjatik-str. 17 (1939); Hy het ook verskeie gebou ontwerp of help ontwerp in [[Moskou]] (Koersk-stasie), [[Tasjkent]], [[Chisinau]], Bekabod ([[Oezbekistan]]), [[Charkof]], Skomorochi, Komsomolsk, ens. [[Lêer:Старокиевская гора в Киеве с Историческим музеем (Иосиф Каракис) и Андреевской церквью (Франческо Растрелли).jpg|senter|duimnael|1220px|<center>Panorama van Kiëf met ’n gebou van Karakis links.</center>]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Karakis, Josif Joelijewitsj}} [[Kategorie:Russiese argitekte]] [[Kategorie:Modernistiese argitekte]] [[Kategorie:Russiese skilders]] [[Kategorie:Stadsbeplanners]] [[Kategorie:Geboortes in 1902]] [[Kategorie:Sterftes in 1988]] 1nfkxf2913q75hj0dbm5d7ictaoa6w4 Drakenstein 0 55092 2890742 2856860 2026-04-06T17:38:16Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890742 wikitext text/x-wiki [[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Drakenstein & Franschhoek.jpg|duimnael|300px|Die Drakenstein- (op voorgrond) en Franschhoekvalleie (beeldmidde) uit die ruimte gesien]] '''Drakenstein''' is 'n streek in die [[Boland]] wat bestaan uit die vallei van die boloop van die [[Bergrivier]] sowel as die vallei van sy sytak die [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -33,83, long 18,98)|Dwarsrivier]]. Dit sluit aan by die Franschhoekvallei, maar is nie deel daarvan nie. ==Ligging== Aan die noordekant strek dit tot by die [[Paarl]]. Aan die oostekant word dit deur die [[Klein-Drakensteinberge]], aan die suide deur die [[Groot-Drakensteinberge]] en aan die westekant deur die [[Simonsberg]] begrens. Die [[Helshoogte]]pas en [[Banghoek]] is die suidelikste punt. Paarl en [[Franschhoek]] is die grootste dorpe van die omgewing. Kleiner dorpe is [[Kylemore]], Johannesdal, [[Pniel]], [[Languedoc]], [[Simondium]], [[Groendal]] en Val de Vie. Twee groot opgaardamme is in die gebied, naamlik die [[Bergrivierdam]] en die [[Wemmershoekdam]]. [[Bridge House School]] en die [[Drakenstein-gevangenis]] is op die oewer van die Bergrivier. Metterjare het die suidelike deel van die area in die rigting van [[Franschhoek]] en [[Stellenbosch]] as Groot-Drakenstein bekend geword, en die deel naby die Paarl aan die voet van die Du Toitskloof as Klein-Drakenstein. ==Ekonomie== Die ekonomie van die streek berus op toerisme en boerdery. Afgesien van druiwe lewer die plase ook pere, pruime, perskes en appelkose. Dit is die bakermat van die Suid-Afrikaanse [[sagtevrugte]]bedryf. Vanaf 1886 word vrugte na Europa uitgevoer. Deur die bemoeienis van onder andere [[Cecil John Rhodes]], [[Leander Starr Jameson]], [[Abe Bailey]] en Henry Ernest Pickstone is Rhodes Fruit Farms (RFF) gestig en het verskeie van die historiese plase onder die firma se beheer gekom. ==Geskiedenis== [[Lêer:Overzicht_met_toegangsbrug_en_gracht_-_Lage-Vuursche_-_20128600_-_RCE.jpg|duimnael|Huis Drakensteyn]] [[Simon van der Stel]] het die streek vernoem na kommissaris-generaal [[Hendrik Adriaan van Reede tot Drakestein]] wat die Kaap in 1687 besoek het op sy reis na [[Nederlands-Indië]]. Hy was die broer van Gerard van Reede wat die eienaar van die landhuis Drakensteyn was. Vandag is dit die eiendom van [[Beatrix van Nederland|prinses Beatrix]], die vroeëre koningin van [[Nederland]]. In Oktober 1687 het Van der Stel in die streek Drakenstein ‘n 29-tal plase vir boerdery beskikbaar gestel. Tans het etlike nog hul oorspronklike name, waaronder [[Boschendal]], [[Rhône]], [[Bien Donné]], Lekkerwyn, La Motte, Bellingham, Languedoc, Delta, La Provence en Bethlehem (Kylemore). ==Lees ook== * [[Lys van streeksname in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== * Bulpin, T.V.: Discovering Southern Africa. [[Kaapstad]]: Books of Africa, 1983. {{ISBN|0-949956-17-1}} * Slingsby, Peter: Cape Winelands, the map. [[Muizenberg]]: Baardskeerder, 2010. {{ISBN|978-1-920377-05-2}} [[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Valleie van Suid-Afrika]] nfkyn2j0tbko4jmpa335ct0lkq2m8cb George Grey 0 56642 2890851 2698803 2026-04-06T18:54:49Z Oesjaar 7467 /* Ander George Grey-gedenktekens */ Verbeter 2890851 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Sir George Grey | beeld = GeorgeEdwardGrey02.jpg | beeldonderskrif = Skildery van sir George Grey deur [[Daniel Louis Mundy]], 1860’s | orde5 = 3de Goewerneur van Suid-Australië | termynaanvang5 = 15 Mei 1841 | termyneinde5 = 25 Oktober 1845 | monarg5 = [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]] | voorganger5 = Kol. George Gawler | opvolger5 = Lt.-Kol. Frederick Robe | geboortedatum = 14 April 1812 | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = [[Lissabon]], [[Portugal]] | sterftedatum = {{SDEO|1812|4|14|1898|9|19}} | sterfteplek = [[Londen]], [[Engeland]] | party = | orde4 = | termynaanvang4 = 4 Desember 1861 | termyneinde4 = 5 Februarie 1868 | monarg4 = Victoria | premier4 = William Fox<br />Alfred Dornett<br />Frederick Whitaker<br />Frederick Weld<br />Edward Stafford | voorganger4 = Kol. Thomas Gore Brown | opvolger4 = Sir George Bowen | orde3 = 3de Goewerneur van Nieu-Seeland | termynaanvang3 = 18 November 1845 | termyneinde3 = 3 Januarie 1854 | monarg3 = Victoria | voorganger3 = Kapt. Robert FitzRoy | opvolger3 = Kol. Thomas Gore Brown | orde2 = Goewerneur van die Kaapkolonie | termynaanvang2 = 1854 | termyneinde2 = 1861 | vise2 = | voorganger2 = [[George Cathcart]] | opvolger2 = [[Philip Wodehouse|Philip Edmond Wodehouse]] | orde = 11de Premier van Nieu-Seeland | termynaanvang = 13 Oktober 1877 | termyneinde = 8 Oktober 1879 | monarg = Victoria | goewerneur = George Phipps<br />Hercules Robinson | voorganger = Harry Atkinson | opvolger = Joahn Hall | eggenoot = Eliza Spencer | kinders = 1 | alma_mater = | religie = [[Anglikaanse Kerk|Anglikaans]] | handtekening = }} [[Lêer:SirGeorgeGrey.jpg|duimnael|links|Sir George Grey se skenking van £5&nbsp;000 het die stigting van [[Grey-kollege]] voorafgegaan.]] Sir '''George Grey''' ([[Lissabon]], [[Portugal]], [[14 April]] [[1812]] - [[Engeland]], [[19 September]] [[1898]]) was goewerneur van die [[Kaapkolonie]]. Hy was die seun van kol. Grey, wat gesneuwel het in die [[Skiereilandse Oorlog]], 'n stryd tussen [[Frankryk]] en die geallieerde magte van [[Spanje]], die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Portugal]] om beheer van die [[Iberië|Iberiese Skiereiland]] tydens die [[Napoleontiese Oorloë]]. Dit het ontstaan toe Frankryk en Spanje Portugal in 1807 binnegeval het. In 1808 het Frankryk teen sy bondgenoot, Spanje, gedraai. Dit het voortgeduur tot die Sesde Koalisie [[Napoleon]] in 1814 verslaan het. Grey was goewerneur van [[Suid-Australië]] van 1841 tot 1845 en van daardie jaar af van [[Nieu-Seeland]], waar hy baie bygedra het tot die kolonie se vooruitgang. Hy kom in 1854 na die Kaap en was gewild by die Engelse en Hollandse koloniste asook die swart bevolking sodat hy die reputasie as "die beste goewerneur van alle tye" gekry het. Hy het deur die Kaapkolonie, die [[Oranje-Vrystaat]] en [[Natal]] gereis en vrede gesluit met [[Moshoeshoe]] en [[Adam Kok III]]. Die goewerneur het die bou van 'n eerste spoorlyn in die Kaap aangemoedig en 'n groot bedrag geld geskenk vir die stigting van die eerste skool noord van die [[Oranjerivier]], die latere bekende [[Grey-kollege]] in [[Bloemfontein]] waaruit die [[Universiteit van die Vrystaat]] ontstaan het. Hy het ook hospitale vir swart mense laat bou om die invloed van toordokters teen te werk en sy private biblioteek aan die inwoners van die Kaapkolonie geskenk. In 1859 word hy ontslaan omdat hy 'n beweging vir die vereniging van Suid-Afrika voorgestaan het. Nadat hy in ere herstel is, is hy na sy ou amp in [[Nieu-Seeland]] gestuur in 1861. Hy word later lid van die Nieu-Seelandse parlement en was eerste minister van 1877 tot 1879. In 1894 keer hy terug na [[Engeland]] waar hy in 1898 sterf en begrawe word in die St. Paulus-katedraal in [[Londen]]. Die Wes-Kaapse dorpie [[Greyton]] en [[Greytown]] in [[KwaZulu-Natal]] is na hom genoem asook die [[Hoërskool Grey]] in [[Port Elizabeth]] en die Grey-hospitaal op [[King William's Town]]. [[Lady Grey]] in die [[Oos-Kaap]] is na sy vrou genoem. == Goewerneur van die Kaapkolonie == [[Lêer:GGrey VA0898.jpg|duimnael|links|Portret van sir George Grey as Goewerneur van die Kaapkolonie]] Grey was die Goewerneur van die [[Kaapkolonie]] van [[5 Desember]] [[1854]] tot [[15 Augustus]] [[1861]]. Hy het in 1855 [[Grey-kollege]] in [[Bloemfontein]] gestig en in 1856 die Hoërskool Grey in [[Port Elizabeth]]. In Suid-Afrika het Grey met ’n ferm hand oor die inboorlinge gewerk en was daarop uit om vir hulle afsonderlike land te gee vir hul eksklusiewe gebruik. Hy het meer as een maal opgetree as arbiter tussen die regering van die Oranje-Vrystaat en die inboorlinge en het uiteindelik tot die gevolgtrekking gekom dat ’n gefedereerde Suid-Afrika die beste vir almal sou wees. Die Oranje-Vrystaat sou hierby inval en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] waarskynlik ook. Grey was egter sy tyd 50 jaar vooruit en die koloniale owerhede wou nie sy voorstel aanvaar nie. Hul instruksies ten spyt, het Grey voortgegaan om ’n unie te propageer. == George Grey-standbeeld == [[Lêer:9 2 018 0186-SA Library & Sir George Grey-The Cape-s.jpg|links|duimnael|Die George Grey-standbeeld voor die Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika.]] 'n Standbeeld van sir [[George Grey]] staan in die Kompanjiestuin in [[Kaapstad]] voor die deur van die [[Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika]]. Die inskripsie lui bloot “Sir George Grey K.C.B. Governor 1854-1861”. Grey het sy eie boekery, die [[Grey-versameling]], aan hierdie biblioteek nagelaat. William Calder-Marshall van Londen het die beeld in 1863 voltooi. === Ander George Grey-gedenktekens === * [[Greytown]] * [[Greyton]] * [[Glen Grey]] * Greyville in [[KwaZulu-Natal]] * [[Grey-kollege]] * [[Grey-universiteitskollege]] * [[Hoërskool Grey]] in [[Port Elizabeth]] * Grey Instituut in Port Elizabeth * [[Greykerk]] * Grey Hospitaal in [[Kingwilliamstown]] * Grey Hospitaal in [[Pietermaritzburg]] * Greyspas (vervang met die [[Piekenierskloofpas]]) * Grey’s Pass (kort straatjie in die middestad van [[Kaapstad]]) * [[Grey-versameling]] * [[George Grey-standbeeld]] * [[Lady Grey]] * Lady Grey (die vorige naam vir die dorpie [[McGregor]]) * en waarskynlik Greystoke (die ampswoning van die Britse Hoë Kommissaris in [[Pretoria]]) == Sien ook == * [[Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie]] * [[Grey-versameling]] * [[Kennaway Girls]] == Bron == * Green, Eldred: Sir George Grey. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis, Kuns en Kultuur. Jaargang 31, nr. 1, Desember 1981 * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]]. 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa''. Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited. {{Normdata}} [[Kategorie:Britse goewerneurs van die Kaapkolonie]] [[Kategorie:Geboortes in 1812]] [[Kategorie:Sterftes in 1898]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 2v73mbtc16j83vy68nb0i9vuco6csbw Vlag van die Kaaimanseilande 0 56966 2890971 2765432 2026-04-07T00:21:40Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_the_Cayman_Islands_(pre-1999).svg" met "Flag_of_the_Cayman_Islands_(1959—1999).svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set 2890971 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Kaaimanseilande | Artikel = die | Beeld = Flag of the Cayman Islands.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 110010 | Simbool = | Verhouding = 1:2 | Goedgekeur_op = [[14 Mei]] [[1958]]<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/ky.html |title=Kaaimanseilande |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Februarie 2011}}</ref> | Ontwerp = ’n Blou Britse vaandel met die eiland se wapenskild op die wapperkant. | Ontwerper = }} Die '''nasionale vlag van die [[Kaaimanseilande]]''' is op [[14 Mei]] [[1958]] amptelik in gebruik geneem nadat die eilande ’n wapenskild toegeken is. Die vlag vertoon ’n [[Britse vaandel|blou Britse vaandel]] met die eiland se wapenskild op die wapperkant. In 1999 is die wit skyf van die vlag verwyder en die wapenskild is verdubbel in grootte. Die vlag met die wit skyf is egter nog wyd in gebruik in die eilande. == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="130"> Lêer:Flag of the Cayman Islands (1959—1999).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Kaaimanseilande, 1958 tot 1999 Lêer:Civil Ensign of the Cayman Islands.svg| Burgerlike vaandel van die Kaaimanseilande Lêer:Flag of the Governor of the Cayman Islands.svg| Vlag van die Goewerneur van die Kaaimanseilande </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of the Cayman Islands|Vlae van die Kaaimanseilande}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/ky.html Kaaimanseilande] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Cayman-Islands|title=Flag of Cayman Islands|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Mei 2019}} {{NAmerikavlae}} {{Vlae van die Verenigde Koninkryk}} {{Unievlag}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of the Cayman Islands}} [[Kategorie:Kaaimanseilande]] [[Kategorie:Vlae van die Verenigde Koninkryk|Kaaimanseilande]] lgatmxgssj5p5m0n15u3nvpadab5qvg Poligamie 0 58139 2890892 2441071 2026-04-06T19:55:09Z Oesjaar 7467 Versmelt 2890892 wikitext text/x-wiki {{versmelt|Poligamie in Suid-Afrika|April 2026}} [[Lêer:Polygamy map.svg|duimnael|250px|Lande waar poligamie algemeen toegelaat word (2006)]] [[Lêer:Toba chieftain 1892.jpg|duimnael|250px|[[Toba (Suid-Amerika)|Toba]]-stamhoof met sy vroue, 1892.]] [[Lêer:Gungunhana esposas lisboa 1896.jpg|duimnael|250px|Ngungunhane (1850-1906), of Gungunhana, met sy sewe vroue.]] '''Poligamie''' (πολυ (poly) = veel; γαμος (gamos) = huwelik)) is 'n huwelik van 'n [[man]] met meer as een [[vrou]] tegelyk of omgekeerd. In teenstelling met poligamie is [[monogamie]] 'n huwelik met een huweliksmaat. Bigamie verwys na poligamie met twee huweliksmaats. Verskeie vorme van poligamie kom voor: * '''[[poliginie]]''' of '''veelwywery''' - een man met verskeie vroue; * '''[[poliandrie]]''' - een vrou met meer as een man; * '''groeptroues''' - is 'n kombinasie van poliginie en poliandrie waar al die lede van die familie vir al die kinders verantwoordelik is. Die oudste voorbeeld van poliginie is in die [[Ou Testament]], waar daar in ''I Konings 11 : 1 – 4'' na [[Salomo]] se baie vroue verwys word. Dit moet in die lig gesien word van Salomo se pa, Dawid, wat sy lewe lank oorlog gevoer het, en dat daar waarskynlik 'n tekort aan mans na die oorlog was. Hoewel poligamie in sommige Afrika- en Islamitiese lande wettig is, is dit in meeste westerse lande teen die wet. In Nederland, as voorbeeld, kan gevangenisstraf van tot 4 jaar vir die misdryf opgelê word (6 jaar as die wederhelf nie daarvan ingelig is nie). == Suid-Afrika == Volgens die ''Wet op Erkenning van Gebruiklike Huwelike van 1998'' is poligamie in [[Suid-Afrika]] wettig. 'n Bekende voorbeeld van poligamie is die voormalige president [[Jacob Zuma]], wat 5 vroue het.<ref>[http://www.volksblad.com/Suid-Afrika/Nuus/Zuma-stel-n-swak-voorbeeld-20091231 Zuma "stel ’n swak voorbeeld"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Volksblad]], 31 Desember 2009</ref> Dit plaas 'n groot las op belastingbetalers wat vir al hierdie eerste dames se onderhoud moet betaal. == Eswatini == Koning [[Mswati III]] van [[Eswatini]] (voorheen Swaziland) het 14 vrouens. Die meeste van hulle was minderjarig toe hy met hulle getroud is.<ref>[http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=85610&cat_id=163 ’n Respons op poligamie – die Suid-Afrikaanse debat]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 19 September 2011</ref> == Sien ook == * [[Poliamorie]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Huwelik]] [[Kategorie:Samelewing]] [[Kategorie:Seksualiteit]] 0k2f6a8727h6y582ex70h24gei7vsi8 Verskille tussen Afrikaans en Nederlands 0 59948 2890973 2741234 2026-04-07T02:31:39Z ~2026-21454-28 205852 2890973 wikitext text/x-wiki [[Lêer:DutchAfrikaans.svg|duimnael|300px|Verspreiding van Afrikaans en Nederlands]] '''[[Afrikaans]]''' is 'n dogtertaal van '''[[Nederlands]]'''<ref name="jansen">{{en}}{{cite web |url=http://dare.ubn.kun.nl/dspace/bitstream/2066/56692/1/56692_JS&N20070001.pdf |title=The influence of spelling conventions on perceived plurality in compounds. A comparison of Afrikaans and Dutch. |first1=Carel |last1=Jansen |first2=Robert |last2=Schreuder |first3=Anneke |last3=Neijt |work=Written Language & Literacy 10:2 |page=5 |year=2007 |publisher=[[Radboud University Nijmegen]] |accessdate=2010-05-19 |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429011926/http://dare.ubn.kun.nl/dspace/bitstream/2066/56692/1/56692_JS%26N20070001.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="mennen">{{cite web |url=http://eresearch.qmu.ac.uk/152/1/wp-10.pdf |title=Acquisition of Dutch phonology: an overview. |first1=Ineke |last1=Mennen |first2=Clara |last2=Levelt |first3=Ellen |last3=Gerrits |work=Speech Science Research Centre Working Paper WP10 |page=1 |year=2006 |publisher=Queen Margaret University College |access-date=19 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010205853/http://eresearch.qmu.ac.uk/152/1/wp-10.pdf |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="booij">{{cite web |url=http://cs.engr.uky.edu/~gstump/periphrasispapers/Progressive.pdf |title=Constructional idioms and periphrasis: the progressive construction in Dutch. |first=Geert |last=Booij |work=Paradigms and Periphrasis |page=5 |year=2003 |publisher=Universiteit van Kentucky |access-date=19 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221175738/http://cs.engr.uky.edu/~gstump/periphrasispapers/Progressive.pdf |archive-date=21 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en anders as [[Vlaams]] en [[Suriname|Surinaamse]] Nederlands, is dit 'n aparte taal, in stede van 'n dialek. Aangesien 'n geskatte 90 tot 95% van Afrikaans se woordeskat van Nederlandse oorsprong is, is daar weinig leksikale verskille tussen die twee tale. Afrikaans het egter 'n aansienlik meer eenvoudige [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]], [[grammatika]] en stel spelreëls. Daar is 'n graad van onderlinge verstaanbaarheid tussen die twee tale, veral in die geskrewe vorm. Afrikaans het sekere leksikale en sintaktiese verlenings van ander tale soos [[Maleis]], [[Khoisan]]-tale, [[Portugees]], [[Nguni-taalfamilie|Ngunitale]] en tot 'n mindere mate, [[Frans]] bekom. Afrikaans is ook beduidend deur Suid-Afrikaanse Engels beïnvloed. Nietemin het Nederlandse sprekers met minder [[kognaat|nie-kognate]] te doen wanneer hulle na Afrikaans luister. Wedersydse verstaanbaarheid is dus redelik asimmetries, aangesien dit makliker vir Nederlandstaliges is om Afrikaans te verstaan as anders om. Navorsing suggereer dat wedersydse verstaanbaarheid tussen Nederlands en Afrikaans beter is as tussen Nederlands en [[Wes-Fries]],<ref name="thije">{{en}} {{cite book |url=http://books.google.com/books?id=8gIEN068J3gC |title=Receptive Multilingualism: Linguistic analyses, language policies and didactic concepts |accessdate=19 Mei 2010 |first1= Jan D. |last1=ten Thije |first2=Ludger |last2=Zeevaert |publisher=John Benjamins Publishing Company |page=17 |year=2007}}</ref> of tussen [[Deens]] en [[Sweeds]]. == Ortografiese verskille == [[Lêer:Nederlandse taalmonument.jpg|duimnael|Die [[Nederlandse Taalmonument]] te [[Burgersdorp]], [[Suid-Afrika]].]] [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentObelisks.jpg|duimnael|Die [[Afrikaanse Taalmonument]] te [[Paarl]], [[Suid-Afrika]].]] [[Ortografie]]se verskille tussen Nederlands en Afrikaans is meestal weens die fonetiese ontwikkelings en spelreëlvereenvoudigings van Afrikaans, en die meer konserwatiewe karakter van die moderne Nederlandse ortografie. == Spellingsverskille == Die spellingsverskille tussen Afrikaans en Nederlands is hoofsaaklik die gevolg van evolusies in die fonetiese spelling en die doelbewuste vereenvoudiging van spelreëls in Afrikaans. Daarenteen was die onlangse verandering in die moderne Nederlandse spelreëls meer konserwatief van aard. Die eerste spellingsverskille ontstaan in [[1905]] met die invoering van die ''Vereenvoudigde Nederlandse Spelling'' in Suid-Afrika. Hierdie spelling is grotendeels op die voorstelle van die taalkundige [[Roeland Anthonie Kollewijn|R.A. Kollewijn]] gebaseer. Hy het in [[1891]] in sy artikel ''Onze lastige spelling'', met verskeie voorgestelde spelreël-vereenvoudigings vorendag gekom. In [[1917]] word die eerste grondbeginsels vir Afrikaans deur die [[Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap, Lettere en Kuns]] vasgelê. Hierdie grondbeginsels is vasgestel om 'n leidraad te vorm vir die verdere ontwikkeling van 'n Afrikaanse spelwyse: {{Cquote|"Die Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling word soos volg uiteengesit: # Elke klank word deur 'n aparte letter voorgestel en geen onnodige letters word gebruik nie. # Dieselfde woord, voor- of agtervoegsel word so ver moontlik dieselfde gespel. # Die geskiedenis word net in ag geneem waar dit prakties moontlik is. # Daar moet so weinig moontlik van die ''Vereenvoudigde Nederlandse Spelling'' afgewyk word. # Die gebruiklikste uitspraak word as norm aanvaar."|''Afrikaanse Woordelys en Spelreëls'', 1917}} === Vereenvoudigings in die Afrikaanse spelwyse === * Die Nederlandse digraaf '''<ij>''' is in Afrikaans na '''<y>''' verander, alhoewel die uitspraak steeds {{IPA|[ɛi]}} is. 'n Voorbeeld is "<tt>prijs</tt>", wat "<tt>prys</tt>" in Afrikaans gespel word. Nederlandse woorde wat in '''<lijk>''' eindig, eindig in '''<lik>''' in Afrikaans, en nie '''<lyk>''' nie. Ter voorbeeld, "<tt>lelijk</tt>" in Nederlands word "<tt>lelik</tt>" in Afrikaans. In beide tale word hierdie agtervoegsel as {{IPA|[lək]}} uitgespreek, met 'n [[schwa]]. * Afrikaans gebruik '''<k>''' vir die harde '''<c>''' in Nederlands, in albei gevalle as {{IPA|[k]}} uitgespreek. Vergelyk die Nederlandse spelling "<tt>cultuur</tt>" met die Afrikaans, "<tt>kultuur</tt>". Voor die groot Nederlandse spellinghervorming in die 1990's, was laasgenoemde spelling ook in Nederlands aanvaarbaar. * Afrikaans het die Nederlandse trigrawe '''<tie>''' en '''<cie>''' na 'n enkele spelling van '''<sie>''' saamgesmelt. Behalwe vir '''<tie>''', wat {{IPA|[tsi]}} in Nederlands uitgespreek word, is daar geen verskille in uitspraak nie. Vergelyk die Nederlandse woorde "<tt>provincie</tt>" en "<tt>politie</tt>" met "<tt>provinsie</tt>" en "<tt>polisie</tt>" in Afrikaans. * Die Nederlandse greep '''<tion>''' word '''<sion>''' in Afrikaans. Vergelyk "<tt>nationaal</tt>" met "<tt>nasionaal</tt>". Die uitspraak verskil van plek tot plek, en sluit {{IPA|[tsiɔn]}}, {{IPA|[siɔn]}}, en {{IPA|[ʃon]}} in. * Afrikaans het die Nederlandse trigrawe '''<ou>''', '''<ouw>''', '''<au>''' en '''<auw>''' – wat almal dieselfde uitspraak in Nederlands het – na 'n enkele spelling '''<ou>''' saamgesmelt. Vergelyk Nederlands se "<tt>vrouw</tt>" en "<tt>dauw</tt>" met "<tt>vrou</tt>" en "<tt>dou</tt>" in Afrikaans. * Aan die einde van woorde het Afrikaans gereeld die '''<n>''' in die Nederlandse greep '''<en>''' verwyder, wat veral in enkel- en meervoudige saamgestelde naamwoorde voorkom, om slegs '''<e>''' daar te laat. Vergelyk Nederlands se "<tt>leven</tt>" en "<tt>mensen</tt>" met "<tt>lewe</tt>" en "<tt>mense</tt>" in Afrikaans. ==== Foneties geïnduseerde spellingsverskille ==== [[Lêer:Huisdialekt.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''Huis''.]] [[Lêer:Muisindialekt.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''Muis''.]] [[Lêer:IJs - dialect.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''IJs'' of ''Ys''.]] [[Lêer:Brengendialect.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''brengen'' of ''gebring''.]] Afrikaans maak gereeld gebruik van vereenvoudigde medeklinkers, terwyl in Nederlands nog die oorspronklike vorme aanwesig is. * Afrikaans het die Nederlandse [[medeklinker]]s '''<z>''' en '''<nowiki><s></nowiki>''' saamgevoeg tot een klank: {{IPA|[s]}}, gespel as '''<nowiki><s></nowiki>'''. Nederlandse "<tt>zorg</tt>" word op hierdie manier "<tt>sorg</tt>" in Afrikaans. * Indien die Nederlandse letters '''<v>''' en'''<w>''' in die middel van woorde geplaas word, word hierdie letters saamgevoeg as die klank {{IPA|[v]}} en konsekwent omgeskakel na die spelling '''<w>'''. Vergelyk die Nederlandse "<tt>haven</tt>" met Afrikaans se "<tt>hawe</tt>", alhoewel beide woorde as {{IPA|[ɦaːvə]}} uitgespreek word. * Afrikaans voeg die Nederlandse [[frikatief]] '''<ch>''' en '''<g>''' saam tot die klank {{IPA|[χ]}}, gespel as '''<g>''', behalwe as dit voorafgegaan word deur die letter '''<nowiki><s></nowiki>'''. In daardie geval word '''<sk>''' gebruik. 'n Vergelykbare fonetiese evolusie is te vinde in Noord-Nederland, waar die klanke ook saamgevoeg word tot {{IPA|[χ]}} of {{IPA|[x]}}, hoewel die spellingsverskil daar behou is. In Vlaandere and Suriname het die fonetiese onderskeid tussen '''<ch>''' en '''<g>''' egter bewaar gebly.<ref>{{cite web |url=http://www.meertens.knaw.nl/taalentongval/artikelen/Reenen_Huijs.pdf |title=De harde en de zachte g, de spelling gh versus g voor voorklinker in het veertiende-eeuwse Middelnederlands. |first1=Pieter |last1=van Reenen |first2=Nanette |last2=Huijs |year=2000 |work=Taal en Tongval, 52 |pages=159–181 |access-date=4 Mei 2011 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414091355/https://www.meertens.knaw.nl/taalentongval/artikelen/Reenen_Huijs.pdf |archive-date=14 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Die eerste lettergreep spel mens in Afrikaans '''<sk>''' (uitgespreek as {{IPA|[sk]}}), terwyl Nederlands '''<sch>''' (uitgespreek as {{IPA|[sx]}} of {{IPA|[sç]}}) gebruik: vergelyk die Nederlandse "<tt>school</tt>" met het Afrikaans se "<tt>skool</tt>". In sommige Nederlandse dialekte, veral in Wes-Vlaams, word wel dieselfde <sk>-klank ook gebruik. * Aan die einde van die woorde word die Nederlandse lettergroepe '''<cht>''' en '''<st>''' in Afrikaans vereenvoudig tot '''<g>''' en '''<nowiki><s></nowiki>''' respektiewelik. Vergelyk Nederlands se "<tt>lucht</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[lʏxt]}}) en "<tt>dienst</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[dinst]}}) met "<tt>lug</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[ləχ]}}) en "<tt>diens</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[dins]}}) in Afrikaans. * Tussen twee klinkers word in Afrikaans die Nederlandse letters '''<g>''' en '''<v>''' weggelaat. Vergelyk Nederlands se "<tt>hoger</tt>" en "<tt>regen</tt>" met Afrikaans se "<tt>hoër</tt>" en "<tt>reën</tt>", waar die tweede klinker 'n deelteken ontvang om aan te dui dat die twee naasstaande klinkers afsonderlik uitgespreek moet word, en nie met die digrawe <oe> en <ee> verwar moet word nie. * Soms word ook die Nederlandse medeklinker '''<g>''' aan die einde van Afrikaanse woorde weggelaat, waardeur die voorgaande klinker aan die einde van die woord staan. In so 'n geval word hierdie laaste klinker met 'n kappie geskryf. Byvoorbeeld, die Nederlandse woord "<tt>zeg</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[zɛɣ]}}) word in Afrikaans verander na "<tt>sê</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[seː]}}). * Afrikaans maak veel gebruik van die kappie op klinkers: '''<ê>''', '''<ô>''', '''<û>'''. Dit in teenstelling tot Nederlands, waar die gebruik daarvan veral beperk word tot Franse [[leenwoord]]e. 'n Kappie word in Afrikaans bo 'n klinker in 'n oop lettergreep gebruik. Die klank word vervolgens uitgespreek gebruikmakend van 'n lang monotone uitspraak, soos /eː/ of /ɛː/, /ɔː/ en /œː/, terwyl die klinkers sonder 'n kappie respektiewelik as /eə/, /oə/ en /y/ uitgespreek word. Voorbeelde is die Afrikaanse "<tt>wêreld</tt>" (Nederlands "<tt>wereld</tt>"), "<tt>môre</tt>" (Nederlands "<tt>morgen</tt>"), en "<tt>brûe</tt>" (Nederlands "<tt>bruggen</tt>"). * By [[verkleinwoord]]e gebruik Afrikaans '''<tjie>''' (uitgespreek as {{IPA|[ki]}}), terwyl Standaardnederlands gebruik maak van '''<tje>''' (uitgespreek as {{IPA|[cə]}}). In België en Suid-Nederland word die verkleinwoord wel ook as {{IPA|[kə]}} uitgespreek. === Fonetiese verskille === Die uitspraak van Afrikaans stem die meeste ooreen met dialekte uit die Nederlandse provinsie [[Zuid-Holland]], in besondere die dialek wat rondom die [[Zoetermeer]] gepraat word.<ref name="heeringa">{{cite web |url=http://www.let.rug.nl/~heeringa/dialectology/papers/prasa08.pdf |title=The origin of Afrikaans pronunciation: a comparison to west Germanic languages and Dutch dialects |author=Wilbert Heeringa, Febe de Wet |pages=445–467 |year=2007 |publisher=[[Rijksuniversiteit Groningen]] |access-date=19 Mei 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221175834/http://www.let.rug.nl/~heeringa/dialectology/papers/prasa08.pdf |archive-date=21 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><!--see page 3--> * Aan die begin van Afrikaanse woorde, is die in Nederlands uitgesproke '''{{IPA|[v]}}''' saamgevoeg met die skaars uitgesproke '''{{IPA|[f]}}''', soos in "<tt>ver</tt>", wat in Afrikaans as {{IPA|[fɛr]}} en in Standaardnederlands as {{IPA|[vɛr]}} uitgespreek word. * Ook het Afrikaans die in Nederlands uitgesproke '''{{IPA|[w]}}''' met die uitgesproke '''{{IPA|[v]}}''' saamgevoeg, soos in "<tt>werk</tt>". Dit word in Afrikaans uitgespreek as {{IPA|[vɛrk]}}; in België en Suriname as {{IPA|[wɛrk]}} en in Nederland as {{IPA|[ʋɛrk]}}. == Grammatikale verskille == [[Grammatika]]le verskille tussen Afrikaans en Nederlands vorm waarskynlik die grootste verskille tussen die twee tale. === Geslag === Afrikaans ken, in teenstelling tot Nederlands, geen [[grammatikale geslag]] nie. As gevolg daarvan het Afrikaans slegs een bepaalde lidwoord, "die", terwyl Nederlands twee bepaalde lidwoorde het ("de" vir manlike en vroulike woorde, en "het" vir onsydige woorde). Die manlike en die vroulike geslag word in die geskrewe Nederlands nie meer onderskei nie, maar die gesproke Vlaams ken nog altyd drie bepaalde lidwoorde: "den" vir manlike, "de" vir vroulike, en "het" vir onsydige woorde. === Werkwoorde === By Afrikaanse [[werkwoord]]e word dikwels dieselfde vorm gebruik vir die infinitief sowel as die teenwoordige tyd en werkwoorde word in Afrikaans nie verbuig nie. Van alle werkwoorde het slegs "wees" en "hê" 'n persoonsvorm in die teenwoordige tyd wat anders as die infinitief is, naamlik "is" en "het".<ref name="dbnl" /> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Werkwoordverbuigings''' |- ! style="background: #efefef;" | Afrikaans ! style="background: #ffdead;" | Nederlands |- |ek '''is''' || ik '''ben''' |- |jy/u '''is''' || jij/u '''bent''' |- |hy/sy/dit '''is''' || hij/zij/het '''is''' |- |ons/julle/hulle '''is''' || wij/jullie/zij '''zijn''' |- |{{lang|af|ek '''loop'''}} || {{lang|nl|ik '''loop'''}} |- |{{lang|af|jy/hy '''loop'''}} || {{lang|nl|jij/hij '''loopt'''}} |- |{{lang|af|ons/julle/hulle '''loop'''}} || {{lang|nl|wij/jullie/zij '''lopen'''}} |} === Die verlede tyd === Afrikaans maak geen gebruik van die onvoltooide verlede tyd nie (behalwe vir 'n aantal uitsonderings) en gebruik hiervoor afhangende van die konteks, die teenwoordige tyd of die voltooide verlede tyd. Die gevolg is dat Nederlandse [[literatuur]] moeiliker verstaanbaar vir Afrikaanse lesers is, aangesien hulle selde die Nederlandse onvoltooide verlede tyd (die sogenaamde imperfek) herken. En die imperfek is die tyd waarin die meeste Nederlandse literêre tekste geskryf word. In Afrikaans is die normale verteltyd die historiese presens, omdat die "het ge-" van die voltooide verlede tyd so lomp is.<ref>{{af}}[http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=48875&cause_id=1270| Valse vriende — die gevaarlike avontuur van vertaal uit Nederlands]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Geraadpleeg op 13 Desember 2011</ref> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Die verlede tyd in Afrikaans en Nederlands''' |- ! style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="2" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- ! | Verlede tyd ! | Verlede tyd ! | Onvoltooide verlede tyd |- |{{lang|af|Ek / Jy /Hy '''het geslaap'''}} || {{lang|nl|Ik '''heb''' / Jij '''hebt''' / Hij '''heeft geslapen'''}} || {{lang|nl|Ik /Jij /Hij '''sliep'''}} |- |{{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''het geslaap'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''hebben geslapen'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''sliepen'''}} |} Hier volg die uitsonderings van onvoltooide verlede tyd in Afrikaans, en in die tabel daaronder 'n paar verklarende voorbeelde: # '''is''' word '''was''' # '''wil''' word '''wou''' # '''het''' word '''had''' # '''sal''' word '''sou''' # '''kan''' word '''kon''' # '''moet''' word '''moes''' # '''mag''' word '''mog''' # '''dink''' word '''dag''' of '''dog''' # '''weet''' word '''wis''' (aan die uitsterf; gelyk aan 'het geweet', byvoorbeeld "As jy wis hoeveel geld hy het, sou jy hom nie jammer kry nie") <ref name="dbnl">{{nl}}(Woubrugge 1989) [http://www.dbnl.org/tekst/_han001198801_01/_han001198801_01_0027.php| Colloquium Neerlandicum 10]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Handelingen Tiende Colloquium Neerlandicum. Colloquium van docenten in de neerlandistiek aan buitenlandse universiteiten. Internationale Vereniging voor Neerlandistiek.</ref> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" ! colspan="2" style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="2" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- ! | Onvoltooide Verlede tyd ! | Verlede tyd ! | Onvoltooide verlede tyd ! | Verlede tyd |- |{{lang|af|Ek / Jy /Hy '''wou'''}} || {{lang|af|Ek / Jy /Hy '''het gewil'''}} || {{lang|nl|Ik / Jij / Hij '''wou / wilde'''}} || {{lang|nl|Ik '''heb''' / Jij '''hebt''' / Hij '''heeft gewild'''}} |- |{{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''wou'''}} || {{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''het gewil'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''wouden / wilden'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''hebben gewild'''}} |} In die voltooide verlede tyd word in Afrikaans slegs 'het' (Nederlands: 'hebben') as hulpwerkwoord gebruik, behalwe in die geval van 'wees' (Nederlands: 'wezen', 'zijn'), waar die hulpwerkwoord 'is' gebruik word. In teenstelling word in Nederlands 'zijn', en sy verbuigings, meermale as hulpwerkwoord benut. Dit is die geval vir Nederlandse werkwoorde wat 'n proses (en nie 'n aksie nie) uitdruk, soos "het ijs smelt -> het ijs is gesmolten" en ook vir werkwoorde wat 'n gerigte beweging uitdruk: "ik loop naar huis -> ik ben naar huis gelopen" <ref name="dbnl" /> ''Wees'' word in Afrikaans basies net vir die lydende vorm gebruik. ''Zijn'' as werkwoord het basies in Afrikaans uitgesterf, behalwe in "samesyn" (saamwees), soos in ''geselskap tussen vriende'' en die deelwoord "synde". {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Verskille t.o.v hulpwerkwoorde''' |- ! colspan="1" style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="1" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- | Hy '''het''' gedoen. || Hij '''heeft''' gedaan. |- | Hy '''het''' gekom. || Hij '''is''' gekomen. |- | Hy '''is''' gewees. || Hij '''is''' geweest. |- |} Die verlede tyd van die lydende vorm gebruik in Afrikaans "is" in plaas van "werd". * {{af}}"Hy is geroep" <> {{nl}}"Hij werd geroepen" (onvoltooide tyd) "Hij is geroepen" (voltooide tyd) * {{af}}"Die geskenk is gegee" <> {{nl}}"Het geschenk werd gegeven" (onvoltooide tyd) "Het geschenk is gegeven" (voltooide tyd) === Voornaamwoorde === Afrikaans maak by die meervoudsvorme van die persoonlike [[voornaamwoord]] geen verskil tussen die onderwerp en voorwerp (in beide akkusatief en datief) nie. * Dus is die Nederlandse persoonlike voornaamwoorde "wij" en "ons" in Afrikaans slegs "ons". Die Nederlandse refleksiewe (of wederkerende) voornaamwoord ''zich'', wat volgens Afrikaanse spelreëls ''sig'' gespel word, kom bykans glad nie meer in Afrikaans voor nie. Dit word normaalweg vervang deur ''hom'', ''haar'', of ''jou''. Byvoorbeeld: * {{nl}}Hij warmt zich bij het vuur <> {{af}} Hy warm sig by die vuur ''(verouderd)'' <> {{af}} Hy warm hom by die vuur * {{nl}}Donna schaamt zich dood <> {{af}}Donna skaam sig dood ''(verouder)'' <> {{af}}Donna skaam haar dood Voorbeeld in die [[poësie]]: ''Kerm / om die dood sig nie oor mens óf lig ontferm'' ([[Lucas Malan]]) In Middelnederlands is ''sig'' egter eintlik net in die oostelike dialekte gebruik en het laat (in die 17e eeu) in die westelike gebiede van Holland deurgedring. === Dubbele negatief === {{hoof|Dubbele ontkenning}} Afrikaans maak gebruik van 'n dubbele negatief, wat nie in Nederlands gebruik word nie. Nederlandse ''Ik spreek geen Engels'' word byvoorbeeld ''Ek praat nie Engels nie'' of ''Ek praat geen Engels nie''. Vergelykbare konstruksies kan gevind word in Frans ("Je ne parle pas anglais"), maar ook in die Nederlandse dialek Wes-Vlaams ("Ek ''en'' praat ''geen'' Engels") en in andere dialekte in Suid-Nederland ("Ik praat ''geen'' Engels ''nie''"). Ook tans nog word die dubbele negatief in Vlaamse dialekte gebruik byvoorbeeld in: "K'hem(ek het)dees ding nog nooit nie gezien." of "Is daar al iemand? Nieje, nog niemand nie" "Leid er hier ieverans een spons? Ik kan er nieverans geen vinden" (lê hier êrens 'n spons? Ek kan dit nêrens vind) === Byvoeglike naamwoorde === Net soos Nederlands verbuig Afrikaans byvoeglike naamwoorde in die attributiewe posisie (indien hulle 'n byvoeglike bepaling is). In beide tale gebeur dit nie in die predikatiewe posisie, oftewel by 'n dubbelverbonde bepaling nie. In teenstelling tot Nederlands is hierdie verbuiging in Afrikaans net afhanklik van die posisie en nie van ander parameters soos die grammatikale geslag nie. Aan die ander kant ken Afrikaans baie byvoeglike naamwoorde wat nooit verbuig word nie (''′n swart skoen''), terwyl in Nederlands byna alle byvoeglike naamwoorde verbuig kan word (''een zwarte schoen''). == Anderstalige invloede op Afrikaans == Afrikaans het 'n aantal leksikale en sintaktiese eenhede vanuit ander tale oorgeneem. Onder hierdie tale tel [[Maleis]], die [[Khoisan-tale]], [[Portugees]],<ref name="deumert">{{en}} {{cite book |ref=harv |url=http://books.google.be/books?id=8ciimg5gGqQC |title=Language Standardization and Language Change: The Dynamics of Cape Dutch |accessdate=10 November 2008 |work=Ana Deumert |publisher=John Benjamins Publishing Company |year=2004 |page=22 }}</ref> die [[Nguni-taalfamilie|Nguni-tale]]<ref name="niesler">{{en}} {{cite book |ref=harv |url=http://academic.sun.ac.za/su_clast/documents/SALALS2005.pdf |first1=Thomas |last1=Niesler |first2=Philippa |last2=Louw |first3=Justus |last3=Roux |year=2005 |title=Phonetic analysis of Afrikaans, English, Xhosa and Zulu using South African speech databases |journal=Southern African Linguistics and Applied Language Studies |volume=23 |issue=4 |pages=459–474}}</ref> en in mindere mate het [[Frans]]. Afrikaans is ook sterk beïnvloed deur Suid-Afrikaanse Engels.<ref>{{en}} [http://www.lycos.com/info/afrikaans--standard-afrikaans.html Standaard Afrikaans op Lycos.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111120182430/http://www.lycos.com/info/afrikaans--standard-afrikaans.html |date=20 November 2011 }} Geraadpleeg op 3 April 2010</ref> === Duits === Aan die Kaap het Duitse huursoldate gereeld gekom en gegaan, maar ook Duitse koloniste het 'n geringe stempel afgedruk op die Afrikaanse taal. ==== Duitse ontlenings via Nederlands ==== Die meeste Duitse woorde en uitdrukkings het reeds voor 1800 via Nederlands in die Afrikaanse taal beland: * afhandel; afvaardig ; armsalig; baanbreker; bemoeiing; beledig; beraadslaag; beroemd; beskawing; besoedel; bespreek; bestendig; betwyfel; bevoeg; bewonder; bouvallig; bloemlesing; byval; diefstal; doelmatig; dolk; eensaam; eerstens tweedens, derdens, vierdens...; eienaardig; ervaring; grens; gril; halt; handelaar; heers; hoogstens; huldig; indruk; ingryp; inslag; invloed; koeël; kroeg; leidraad; lewensgevaarlik; morsdood; navorsing; nederig; noodwendig; omgewing; onstuimig; oorskat; oorweldig; oproer; opval; owerheid; rit; selfsug; skelm; skerpsinnig; skof; skurk; smaakvol; smul; spannend; spitsvondig; stewel; talryk; toevallig; uitoefen; veelsydig; verskaf; vertwyfeling; werda * '''aanstaltes maak''' * '''agter slot en grendel''' * '''êrens op ingaan''' * '''tot sy reg kom''' * '''in die reël''' * '''spoorloos verdwyn''' * '''gans en gaar''' * '''afgesien van''' * '''dan en wan''' word uitdruklik as 'n Germanisme geëien. Baie van bogenoemde was reeds deel van die woordeskat wat na die Kaap toe gebring is. Deur verdere kontak met Europese Nederlands in die 1800's het hierdie woorde en uitdrukkings so deel van Afrikaans geword dat dit nie meer as Germanismes geëien word nie.<ref>Raidt, E.H. 1976. ''Duitse ontlenings via Nederlands''. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> Vanweë die nou verwantskap van Duits met Nederlands en Afrikaans word Germanismes in hierdie tale dikwels nie as vreemd aangevoel nie. ==== Duitse ontlenings aan die Kaap ==== Party woorde is wel direk aan die Kaap ontlee:<ref>Raidt, E.H. 1976. ''Duitse ontlenings aan die Kaap''. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> * '''blas''' (''blass'') teenoor Nederlandse ''bleek'' * '''blits''' (''Blitz'') teenoor Nederlandse ''bliksem'' * '''bloot''' het dieselfde hulpwerkwoord-betekenis as ''bloß'' bv. ek het ''bloot'' 'n fotokopie gemaak. In Nederlands beteken ''bloot'' naak. * '''kots''' (''kotzen'') braak, opgooi, naarword, vomeer, jongosse leer (inspan). * '''laer''' * '''liederlik''' (slordig) -- Nederlands het dit ook ontleen maar met 'n anderse betekenis * '''oorwaks''' = oorvyg * '''peits''' (''Peitsche'') teenoor Nederlandse ''zweep'' * '''sak en pak''' teenoor Nederlandse ''pak en zak'' * '''(skoen)waks''' (''Wachs'') teenoor Nederlandse ''schoencrème'' * '''stewel''' (''Stiefel'') teenoor Nederlandse ''laars'' * '''swaap''' > Afgelei van Swaab, inwoner van Swabe, Duitsland, wat as dom gestereotipeer is.<ref>Prinsloo, A. 2004. ''Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom''. Kaapstad: Pharos-uitgewers. pp. 366-367</ref> * '''sweis''' (''schweissen'') teenoor Nederlandse ''lassen'' * '''swernoot''' * '''verfoes''' (''verpfuschen'') bederf, verknoei * '''vervlaks''' * '''vroegstuk''' (''Frühstück'') ontbyt * '''werskaf''' (''wirtschaften'') werk, jou besighou Sommige woorde is moeilik om te bepaal of dit uit Duits of Nederlands ontleen is: * '''kopsku''' * '''misoes''' * '''niks''' * '''werda''' === Frans === Direkte Franse ontlenings aan die Kaap deur kontak met die Franse Hugenote was bitter skraal, moontlik weens die VOC se streng taalbeleid. Daar is slegs 'n paar vrugtename wat gewis Kaapse ontlenings is :<ref>Raidt, E.H. 1976. Franse ontlenings aan die Kaap. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> * bermotpeer * pawieperske * pompe(l)moer (appelliefie) * sermeinpeer * sersanpeer Dan is daar ook:<ref>{{Cite web |url=https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |title=argiefkopie |access-date= 1 Junie 2015 |archive-date=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218072815/https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |url-status=dead }}</ref> * ommelet * kommandeur === Maleis === Tydens die vroeë vestiging van die [[Kaap-Maleiers]] in [[Kaapstad]], wat nou [[Kleurling]]e genoem word, word verskillende [[Maleis]]e woorde tot Afrikaans toegevoeg. Onder hierde woorde is:<ref name="safariafrica.co.za">{{en}} [http://www.safariafrica.co.za/tourist-information/afrikaans.htm Toerisme-informasie omtrent Afrikaans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110917052132/http://www.safariafrica.co.za/tourist-information/afrikaans.htm |date=17 September 2011 }} Geraadpleeg op 3 April 2010</ref><ref name="http://www.taaloord.co.za">{{af}}[http://www.taaloord.co.za/taalberigte.htm Taalberigte], taaloord.co.za Geraadpleeg op 14 Desember 2011</ref><ref>Raidt, Edith h. 1989. Ontwikkeling van vroeë Afrikaans, uit ''Inleiding tot die Afrikaanse Taalkunde'', tweede hersiene uitgawe, pp.96-112, TJR Botha (redakteur). Van Schaik.</ref> * '''Amok''', vanuit ''amuk'' * '''Amper''', vir "byna", of "omtrent", kom vanaf die Maleise woord ''Ampir''. Die Nederlandse gebruik van die woord is basies die teenoorgestelde, dus hul gebruik beteken "amper glad nie", in plaas van "byna". * '''Baar''' vanuit ''baharu'' of ''beharoe''; onervare, dom ('n ''Baar'' werker); kontant (Met ''baar'' geld betaal) of tasbaar (Die ''bare'' duiwel > in lewende lywe) * '''Baie''', wat "veel" beteken. Die woord word kom glad nie in Nederlands voor nie. Daar is altyd aanvaar dat dit van ''banja(k)'' kom en dit staan ná 1750 verskeie kere in briewe van veldwagmeesters en ander latere bronne. ''Baie'' is ook al geskryf as ''banje'', ''baiing'', ''banjang''. Daar is egter wel die woord "bannig" in Nedersaksies of Platduits. Dit beteken ''baie'', in al die betekenisse van die woord. Dit laat die vraag ontstaan of die ou aanname dat ''baie'' Afrikaans slegs uit Maleis binnegekom het nie herdink moet word nie. In watter mate het die menigte Duitsers uit die teenswoordige Noordwes-Duitsland wat vir die Kompanjie kom werk het (in werklikheid veel meer as die Nederlanders) meegewerk om dalk hul ''bannig'' saam met die Maleise ''banja'' tot die Afrikaanse ''baie'' te laat saamsmelt? Is twee eenders klinkende woorde met dieselfde betekenis uit verskillende wêrelddele hier tot een gereduseer? Daar is vandag kenners wat reken dat hierdie teorie beslis 'n indringende nuwe studie regverdig.<ref>G. Olwagen, met verwysing na bevindings soos reeds in 1957 gemaak deur Eva-Margarete Jenny Siegling, in haar verhandeling Verwandtschaft zwischen Afrikaans und den niederdeutschen Dialekten Norddeutschlands (in Duits voorgelê ter vervulling van 'n deel van die vereistes vir die graad D. Litt. in die Fakulteit Lettere en Wysbegeerte Universiteit van Pretoria, Pretoria, 30 Januarie 1957). Siegling het o.m. op die volgende gewys: Afrikaans: Al baie op sy kerfstok hê. Plattdeutsch: All bannig up sin Kerfstock hebben. Dit lyk egter nie of die werk destyds enige groot taalkundige rimpels veroorsaak het met die bevindings oor "baie" nie. Of omdat dit in Duits was, is dit bes moontlik net nie raakgelees nie, wie sou weet! Verhandeling by: http://docplayer.org/42628000-Verwandtschaft-zwischen-afrikaans-und-den-niederdeutschen-dialekten-norddeutschlands-deur-eva-margarete-jenny-siegling.html G.Olwagen se bespreking op Netwerk24 en in Die Volksbladː https://www.netwerk24.com/Stemme/MyStem/kom-die-woord-baie-al-die-tyd-uit-duitsland-20171003 </ref> * '''Baadjie'''. Die Nederlandse woord ''baadje'' word as verouderd beskou en slegs nog in geskrewe vorm gebruik. Dit was reeds in 16de-eeuse Nederlands bekend, oorspronklik 'n benaming vir 'n Indiese kledingstuk. In 1720 word dit as ''badju'' neergepen. * '''Baklei''', vir "veg" of "stry". Dit is afgelei van ''berkalahi'' – ''veg, veral met die hande''. * '''Blatjang''', die naam vir 'n oorspronklik [[Suid-Asië|Suid-Asiese]] toespys. Dit is ontleen uit ''b(e)lachan''. In Nederlands word die Engelse woord ''Chutney'' gebruik. * '''Bobotie''' is weer uit Soendanees (Wes-Java) ''bobotoh'' * '''Doepa''' * '''Kabaai''', vanuit ''cabaya''; dit was eers 'n benaming vir 'n Oosterse rok- of hempagtige bokleed. * '''Kapok''', vanuit ''kapuk''. * '''Katel''', vanuit ''kātīl''. * '''Katjiepiering''', uit ''katjapiring'' * '''Nooi/Nôi/Nonna''' vanuit ''njonjah/nonah'' vanuit Portugese ''dona''. * '''Oorkrabbetjie''' vanuit ''kerabu'' (plat knoop). * '''[[Piesang]]'''. Desondanks ken ook Nederlands die woord ''pisang'' wat eweneens uit Maleis kom. * '''Oorlams''' vanuit ''orang lama''. In Jan van Riebeeck se dagboek word ''orang lammen'' geskryf; 'n Nederlander wat uit die Ooste terugkeer, na aanleiding van die Maleis ''orang'' "mens" + ''lama'' "lank gelede" - iemand wat dus lank terug na die Ooste gegaan het. So 'n persoon het gewoonlik baie ervaring gehad en was daarom baie ''slim''.<ref>Prinsloo. A. 2004. ''Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom. Kaapstad: Pharos-uitgewers. pp. 258-259''</ref> * '''Paljas''', vanuit ''peljas'' * '''Piering''', vanuit ''piring'' (in Nederlands is 'n piering 'n ''schoteltje'') * '''Rottang''', vanuit ''rota'' * '''Soebat''' vanuit ''sobat'' (vriend) * '''[[Sosatie]]''' kom van die Maleisiese ''sate'' === Portugees === Sommige Afrikaanse woorde kom oorspronklik uit [[Portugees]]. Hul aanwesigheid is te danke aan die Portugese teenwoordigheid in Suider-Afrika. Hierdie woorde word dikwels in Suid-Afrika gebruik aangesien hulle ook in ander Suid-Afrikaanse tale aanwesig is. * '''aia''', "naam en aanspreekvorm van 'n nie-blanke vrou" kom van Portugees ''aia'' wat ''kindermeisie'' of ''verpleegster'' beteken. Dit is ook in Indies-Engels bekend, en vroeër ook in die Indies-Nederlands. Tans kwetsend beskou. * '''asgaai''', assegaai > Berbers ''azagaya''. werpspies * '''brinjal''' > ''beringela'' * '''bredie'''<ref>{{Cite web |url=https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |title=argiefkopie |access-date= 1 Junie 2015 |archive-date=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218072815/https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |url-status=dead }}</ref> * '''karba''' > ''carabá'' * '''karga''' > ''carga, cargo'' (vrag) * '''katel''' > ''catel'', bed; oorspronklik uit Tamil. * '''kapater''' > ''capado'', ontman. Bokkapater is dus 'n manlike gekastreerde bok. * '''kiepersol''' > ''quitasol'', "boom met 'n sambreelagtige kruin". In die 17de eeu kry die woord in Nederland en die Kaap die betekenis ''sonskerm'', ''[[sambreel]]'' soos dit o.a. uit Kaapse inventarisse van 1676 en 1691 blyk, waar dit ''kiepesol'' en ''kippesol'' gespel word. In 'n reisverhaal wat uit 1710 dateer en in 'n Kaapse argiefstuk uit 1730 staan die Afrikaanse vorm (r); ''cipersol'' en ''kupersol'' * '''kombers''' > ''coberta'' * '''koperkapel''' > ''cobra de capelo'' * '''[[kraal]]''', vir 'n omheining om vee in te hou, kom van die Portugese ''curral''. * '''mandoor''', voorman, opsigter, ploegbaas * '''[[mielie]]''', vanuit ''milho''. * '''ramkie''', vanuit ''rabequinha'' * '''ronkadoor''' vanuit ''roncador'' * '''sambreel'''> ''sombrelo'' > ''sombreiro'' (''paraplu'', ''regenscherm'' in Nederlands) * '''sambok''' > ''sjambok''<ref>{{Cite web |url=https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |title=argiefkopie |access-date= 1 Junie 2015 |archive-date=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218072815/https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |url-status=dead }}</ref> * '''tamaai''' > ''tamaajo'' > ''tamanho''. Enorm, baie groot. Die vroegste bewysstuk is 'n inventaris uit die jaar 1796: ''1 tamaaye bybel met platen'' * '''tasal''' > repies wildsvleis wat met sout, peper, asyn en koljander besprinkel en in die son winddroog gemaak is; vroeër gebruik vir [[padkos]]. * '''tjalie''' > ''xaile'' * '''[[trawal]]''', moeilikheid * '''tronk''' > ''tronco'' (gevangenis) Oorspronklik 'n blok waarin misdadigers gesluit word. Maar in verskeie 18de-eeuse Kaapse stukke word tronk alreeds in die betekenis ''gevangenis'' gebruik. * '''maai''' en '''paai''' vir ''ma'' en ''pa'' is omstrede, maar moontlik uit Portugees. Plant- en dierename soos '''malgas''', '''tjokka''' en '''tarentaal''' stam ook uit die tydperk van Portugese seevaarders.<ref>Raidt, Edith H. 1989. Ontwikkeling van vroeë Afrikaans, uit ''Inleiding tot die Afrikaanse Taalkunde'', tweede hersiene uitgawe, pp 96 -126. TJR Botha (redakteur). Van Schaik.</ref><ref>Raidt, E.H. 1976.''Afrikaans en sy Europese Verlede''. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> === Khoisan-tale === Die volgende bekende Afrikaanse woorde, het hul oorsprong vanaf die [[Khoisan-tale]]. * '''Abba''' om iemand op die rug te dra.<ref name="theories_smith">{{en}}Theories about the origin of Afrikaans. 1952. Professor J.J. Smith. Witwatersrand University Press</ref> * '''Gogga''', wat ''insek'' beteken, kom van 'n Khoisan woord met dieselfde betekenis: ''xo-xo''. * '''Assegaai''', vir 'n spies. * '''Karos''', vir 'n kombers van diervel. * '''Kierie''', vir 'n stapstok of staf. Daar is ook heelwat name vir plante en diere wat vanaf Khoisan-tale stam.<ref name="theories_smith" /> * '''[[Dagga]]''' vir marihuana. * '''[[Koedoe]]''', 'n soort wildsbok. * '''[[Karee]]''', 'n tipe boom. * '''[[Ghaap]]''', 'n plant endemies aan Suider-Afrika. * '''[[Boegoe]]''', 'n krui met medisinale eienskappe. === Nguni-tale === Die volgende woorde dien as enkele voorbeelde van die vele Nguni-woorde wat in Afrikaans en dikwels ook in Suid-Afrikaanse Engels opgeneem is. * '''Donga''', 'n droë spoelsloot. * '''Fundi''', van die [[Zoeloe]] woord ''umfundisi''.<ref>{{en}}[http://oxforddictionaries.com/definition/umfundisi| Oxford dictionaries]{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Geraadpleeg 4 Januarie 2012</ref> Die woord word gebruik om 'n kenner op 'n bepaalde gebied mee aan te dui, soos in ''"Hy is 'n fundi in tale."'' * '''Tjaila / tjailatyd''', 'n implementasie van die Zoeloe woord ''Chaila'', wat ''"huis toe gaan"'' beteken. === (Suid-Afrikaanse) Engels === {{hoof|Anglisisme}} In die omgangstaal sal vele Afrikaanse mense dikwels [[Engels]]e woorde of begrippe gebruik, alhoewel hierdie woorde nie in Standaardafrikaans opgeneem is nie, en ook gewoonlik hul Afrikaanse gelyke het. Nietemin is daar ook heelwat woorde van Engelse afkoms wat uiteindelik in Standaardafrikaans opgeneem is. Enkele voorbeelde: * '''Tjip''' vanuit ''Chip'', vir 'n aartappelskyfie. * '''Tjommie''' vanuit ''Chum'', vir 'n maat of vriend. * '''Tjop''' vanuit ''Chop'', die ribbetjie van 'n [[skaap]], gewild as braaivleis. Die Engelse invloed kan ook dikwels gesien word in die gebruik van woorde in Afrikaans. Soos byvoorbeeld: * '''braaf''' het 'n verskuiwing van ''goed'' en ''deugsaam'' na ''dapper'' ondergaan. Die oorspronklike betekenis kry 'n mens nog in die ou spottender uitdrukking '' 'n brawe Hendrikkie/Maria'' ('n seun of dogter wat (kastig) baie voorbeeldig is). Volgens Van Dale kan ''braaf'' in Nieu-Nederlands nog die betekenis ''dapper'' hê, maar daarnaas beteken dit tog hoofsaaklik ''regskape''. (Engels ''noble''). Hierteenoor word ''braafheid'' in Nieu-Nederlands slegs in die betekenis ''regskapenheid'' gebruik, en vir ''dapperheid'' nie. Dit hang nog saam met die betekenisontwikkeling van hierdie woord in Romaans: woes > dapper > bekwaam/regskape/deugsaam (< Frans ''brave''< Italiaans bravo; laasgenoemde het ons nog in Afrikaans wanneer ons iemand toejuig: ''bravo''! = mooi so!). : In Afrikaans het ''braaf'' in die betekenis ''dapper'' óf nooit bestaan nie (dis die waarskynlikste), óf heeltemal in die vergetelheid geraak totdat dit onder Engelse invloed na vore gekom het. In Engels is bogenoemde betekenisse vereng tot slegs ''dapper''; terwyl dit in Afrikaans slegs die betekenis ''regskape'' tot onlangs behou het. Om dus in Afrikaans te praat van ''brawe'' (= dapper) man, sou, uit 'n eng oogpunt, beteken dat jy jou skuldig maak aan 'n Anglisisme, want die Afrikaans ''brawe man = regskape man'' (Eng. ''noble''), en die Engelse ''brave man'' is in Afrikaans 'n ''dapper man''.<ref>[[H.J.J.M. van der Merwe|Van der Merwe, H.J.J.M.]] 1981. ''Die Korrekte Woord: Afrikaanse Taalkwessies'' Pretoria: J.L. van Schaik (Edms.) Bpk. bl. 54</ref> == Vergelykings van verskeie woorde en frases in Nederlands en Afrikaans == {| class="wikitable" |- ! style="width:28%;" | Afrikaans ! Nederlands |- |'''{{lang|af|Verstaan jy my?}}''' || Versta je mij? |- |'''{{lang|af|Ek verstaan dit}}''' || Ik begrijp het<br /><small>Minder algemeen: ''Ik versta het'' </small> <small>Vlaams: '' 'K verstaan'et'' </small> |- |'''{{lang|af|Wat is jou naam?}}''' || Hoe heet jij?<br /><small>Minder algemeen: ''Wat is jouw naam?'' </small> |- |'''{{lang|af|Wat maak jy?}}''' || Wat ben je aan het doen? |- |'''{{lang|af|Ek is lief vir jou}}''' (meer platonies)<br />'''Ek het jou lief''' (meer romanties)|| Ik hou van je/jou.<br /><small>Minder algemeen: ''Ik heb je lief''. </small> |- |'''{{lang|af|Is jy honger?}}''' || Heb je honger? |- |'''{{lang|af|Dié boek is vir jou}}''' || Dit boek is voor jou |- |'''{{lang|af|Ek het al geëet}}''' || Ik heb al gegeten |- |'''{{lang|af|Stem jy saam?}}''' || Ben je het daarmee eens?<br /><small>Minder algemeen: ''Stem jij daarmee in?'' </small> |- |'''{{lang|af|Stem jy [daartoe] in?}}''' || Ga je daarmee akkoord? |- |'''{{lang|af|Oop vanaand}}''' || Open vanavond |- |'''{{lang|af|Hulle woon hier}}''' || Ze wonen hier |- |'''{{lang|af|Kan ons die middestad besoek?}}''' || Kunnen we de binnenstad bezoeken? |- |'''{{lang|af|piesang}}''' || banaan<br /><small>Minder algemeen: ''pisang'' </small> |- |'''{{lang|af|baadjie}}''' || colbert, jasje, vest |- |'''{{lang|af|Ek is halfpad daar}}''' || Ik ben halverwege |- |'''{{lang|af|Hierdie vrug smaak sleg}}''' || Deze vrucht smaakt slecht |- |'''{{lang|af|Het jy dit gesê?}}''' || Heb jij dat gezegd? Vlaams: Het gij da' gezei? |- |'''{{lang|af|Hy het op die lughawe aangekom}}''' || Hij is op de luchthaven aangekomen |- |'''{{lang|af| As dit reën, sal dié sambreel jou beskerm}}''' || Als het regent, zal deze paraplu je beschermen |- |'''{{lang|af| 'n Lemoen is 'n oranjekleurige vrug}}''' || Een sinaasappel is een oranjekleurige vrucht |- |'''{{lang|af| 'n Lemmetjie is 'n klein groen sitrusvrug}}''' || Een limoen is een kleine groene citrusvrucht |- |'''{{lang|af| Ons hou daarvan om te braai}}''' || Wij houden ervan om te barbecueën |- |} == Vergelyking van voorbeeld teks == Onder is 'n vergelyking van die Afrikaanse woorde van ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' (die voormalige Volkslied van [[Suid-Afrika]]) met die Nederlandse weergawe. {| - |'''Afrikaans''' |'''Nederlands''' |- |''Uit die blou van onse hemel,'' | Uit het blauw van onze hemel |- |''Uit die diepte van ons see,'' | Uit de diepte van onze zee, |- |''Oor ons ewige gebergtes'' | Over onze eeuwige gebergten, |- |''Waar die kranse antwoord gee.'' | Waar de rotsen antwoord geven. |- |''Deur ons vêr verlate vlaktes'' | Door onze ver verlaten vlakten |- |''Met die kreun van ossewa.'' | Met het gekreun van ossenwagens |- |''Ruis die stem van ons geliefde,'' | Ruist de stem van ons geliefde, |- |''Van ons land Suid-Afrika.'' | Van ons land Zuid-Afrika. |- |''Ons sal antwoord op jou roepstem,'' | We zullen antwoorden op je roepen |- |''Ons sal offer wat jy vra:'' | We zullen offeren wat jij vraagt |- |''Ons sal lewe, ons sal sterwe,'' | We zullen leven, we zullen sterven |- |''Ons vir jou, Suid-Afrika.'' | Wij voor jou, Zuid-Afrika. |- |} == Sien ook == * [[Geskiedenis van Afrikaans]] * [[Erkenning van Afrikaans]] * [[Nederlandse dialekte]] * [[Valse vriende]] * [[Taalfossiel]] * [[Eerste Taalmonument]] (ook Nederlandse Taalmonument genoem) * [[Afrikaanse Taalmonument]] (ook Tweede Taalmonument genoem) * [[Wikipedia:Afrikaans-Nederlandse samewerking]] == Bronne == * [[Handwoordeboek van die Afrikaanse taal]] [5de uitgawe], [[F.F. Odendal]] & R.H. Gouws (2010) == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{nl-vertaal|Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands}} {{en-vertaal|Comparison of Afrikaans and Dutch}} [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Nederlands]] [[Kategorie:Taalkunde]] [[fr:Afrikaans#Prononciation et intercompréhension]] {{Voorbladster}} pl54rnw8xa5w7qhbiv11oedmntl901t 2890974 2890973 2026-04-07T02:35:36Z ~2026-21454-28 205852 2890974 wikitext text/x-wiki [[Lêer:DutchAfrikaans.svg|duimnael|300px|Verspreiding van Afrikaans en Nederlands]] '''[[Afrikaans]]''' is 'n dogtertaal van '''[[Nederlands]]'''<ref name="jansen">{{en}}{{cite web |url=http://dare.ubn.kun.nl/dspace/bitstream/2066/56692/1/56692_JS&N20070001.pdf |title=The influence of spelling conventions on perceived plurality in compounds. A comparison of Afrikaans and Dutch. |first1=Carel |last1=Jansen |first2=Robert |last2=Schreuder |first3=Anneke |last3=Neijt |work=Written Language & Literacy 10:2 |page=5 |year=2007 |publisher=[[Radboud University Nijmegen]] |accessdate=2010-05-19 |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429011926/http://dare.ubn.kun.nl/dspace/bitstream/2066/56692/1/56692_JS%26N20070001.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="mennen">{{cite web |url=http://eresearch.qmu.ac.uk/152/1/wp-10.pdf |title=Acquisition of Dutch phonology: an overview. |first1=Ineke |last1=Mennen |first2=Clara |last2=Levelt |first3=Ellen |last3=Gerrits |work=Speech Science Research Centre Working Paper WP10 |page=1 |year=2006 |publisher=Queen Margaret University College |access-date=19 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010205853/http://eresearch.qmu.ac.uk/152/1/wp-10.pdf |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="booij">{{cite web |url=http://cs.engr.uky.edu/~gstump/periphrasispapers/Progressive.pdf |title=Constructional idioms and periphrasis: the progressive construction in Dutch. |first=Geert |last=Booij |work=Paradigms and Periphrasis |page=5 |year=2003 |publisher=Universiteit van Kentucky |access-date=19 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221175738/http://cs.engr.uky.edu/~gstump/periphrasispapers/Progressive.pdf |archive-date=21 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en anders as [[Vlaams]] en [[Suriname|Surinaamse]] Nederlands, is dit 'n aparte taal, in stede van 'n dialek. Aangesien 'n geskatte 90 tot 95% van Afrikaans se woordeskat van Nederlandse oorsprong is, is daar weinig leksikale verskille tussen die twee tale. Afrikaans het egter 'n aansienlik meer eenvoudige [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]], [[grammatika]] en stel spelreëls. Daar is 'n graad van onderlinge verstaanbaarheid tussen die twee tale, veral in die geskrewe vorm. Afrikaans het sekere leksikale en sintaktiese verlenings van ander tale soos [[Maleis]], [[Khoisan]]-tale, [[Portugees]], [[Nguni-taalfamilie|Ngunitale]] en tot 'n mindere mate, [[Frans]] bekom. Afrikaans is ook beduidend deur Suid-Afrikaanse Engels beïnvloed. Nietemin het Nederlandse sprekers met minder [[kognaat|nie-kognate]] te doen wanneer hulle na Afrikaans luister. Wedersydse verstaanbaarheid is dus redelik asimmetries, aangesien dit makliker vir Nederlandstaliges is om Afrikaans te verstaan as anders om. Navorsing suggereer dat wedersydse verstaanbaarheid tussen Nederlands en Afrikaans beter is as tussen Nederlands en [[Wes-Fries]],<ref name="thije">{{en}} {{cite book |url=http://books.google.com/books?id=8gIEN068J3gC |title=Receptive Multilingualism: Linguistic analyses, language policies and didactic concepts |accessdate=19 Mei 2010 |first1= Jan D. |last1=ten Thije |first2=Ludger |last2=Zeevaert |publisher=John Benjamins Publishing Company |page=17 |year=2007}}</ref> of tussen [[Deens]] en [[Sweeds]]. == Ortografiese verskille == [[Lêer:Nederlandse taalmonument.jpg|duimnael|Die [[Nederlandse Taalmonument]] te [[Burgersdorp]], [[Suid-Afrika]].]] [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentObelisks.jpg|duimnael|Die [[Afrikaanse Taalmonument]] te [[Paarl]], [[Suid-Afrika]].]] [[Ortografie]]se verskille tussen Nederlands en Afrikaans is meestal weens die fonetiese ontwikkelings en spelreëlvereenvoudigings van Afrikaans, en die meer konserwatiewe karakter van die moderne Nederlandse ortografie. == Spellingsverskille == Die spellingsverskille tussen Afrikaans en Nederlands is hoofsaaklik die gevolg van evolusies in die fonetiese spelling en die doelbewuste vereenvoudiging van spelreëls in Afrikaans. Daarenteen was die onlangse verandering in die moderne Nederlandse spelreëls meer konserwatief van aard. Die eerste spellingsverskille ontstaan in [[1905]] met die invoering van die ''Vereenvoudigde Nederlandse Spelling'' in Suid-Afrika. Hierdie spelling is grotendeels op die voorstelle van die taalkundige [[Roeland Anthonie Kollewijn|R.A. Kollewijn]] gebaseer. Hy het in [[1891]] in sy artikel ''Onze lastige spelling'', met verskeie voorgestelde spelreël-vereenvoudigings vorendag gekom. In [[1917]] word die eerste grondbeginsels vir Afrikaans deur die [[Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap, Lettere en Kuns]] vasgelê. Hierdie grondbeginsels is vasgestel om 'n leidraad te vorm vir die verdere ontwikkeling van 'n Afrikaanse spelwyse: {{Cquote|"Die Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling word soos volg uiteengesit: # Elke klank word deur 'n aparte letter voorgestel en geen onnodige letters word gebruik nie. # Dieselfde woord, voor- of agtervoegsel word so ver moontlik dieselfde gespel. # Die geskiedenis word net in ag geneem waar dit prakties moontlik is. # Daar moet so weinig moontlik van die ''Vereenvoudigde Nederlandse Spelling'' afgewyk word. # Die gebruiklikste uitspraak word as norm aanvaar."|''Afrikaanse Woordelys en Spelreëls'', 1917}} === Vereenvoudigings in die Afrikaanse spelwyse === * Die Nederlandse digraaf '''<ij>''' is in Afrikaans na '''<y>''' verander, alhoewel die uitspraak steeds {{IPA|[ɛi]}} is. 'n Voorbeeld is "<tt>prijs</tt>", wat "<tt>prys</tt>" in Afrikaans gespel word. Nederlandse woorde wat in '''<lijk>''' eindig, eindig in '''<lik>''' in Afrikaans, en nie '''<lyk>''' nie. Ter voorbeeld, "<tt>lelijk</tt>" in Nederlands word "<tt>lelik</tt>" in Afrikaans. In beide tale word hierdie agtervoegsel as {{IPA|[lək]}} uitgespreek, met 'n [[schwa]]. * Afrikaans gebruik '''<k>''' vir die harde '''<c>''' in Nederlands, in albei gevalle as {{IPA|[k]}} uitgespreek. Vergelyk die Nederlandse spelling "<tt>cultuur</tt>" met die Afrikaans, "<tt>kultuur</tt>". Voor die groot Nederlandse spellinghervorming in die 1990's, was laasgenoemde spelling ook in Nederlands aanvaarbaar. * Afrikaans het die Nederlandse trigrawe '''<tie>''' en '''<cie>''' na 'n enkele spelling van '''<sie>''' saamgesmelt. Behalwe vir '''<tie>''', wat {{IPA|[tsi]}} in Nederlands uitgespreek word, is daar geen verskille in uitspraak nie. Vergelyk die Nederlandse woorde "<tt>provincie</tt>" en "<tt>politie</tt>" met "<tt>provinsie</tt>" en "<tt>polisie</tt>" in Afrikaans. * Die Nederlandse greep '''<tion>''' word '''<sion>''' in Afrikaans. Vergelyk "<tt>nationaal</tt>" met "<tt>nasionaal</tt>". Die uitspraak verskil van plek tot plek, en sluit {{IPA|[tsiɔn]}}, {{IPA|[siɔn]}}, en {{IPA|[ʃon]}} in. * Afrikaans het die Nederlandse trigrawe '''<ou>''', '''<ouw>''', '''<au>''' en '''<auw>''' – wat almal dieselfde uitspraak in Nederlands het – na 'n enkele spelling '''<ou>''' saamgesmelt. Vergelyk Nederlands se "<tt>vrouw</tt>" en "<tt>dauw</tt>" met "<tt>vrou</tt>" en "<tt>dou</tt>" in Afrikaans. * Aan die einde van woorde het Afrikaans gereeld die '''<n>''' in die Nederlandse greep '''<en>''' verwyder, wat veral in enkel- en meervoudige saamgestelde naamwoorde voorkom, om slegs '''<e>''' daar te laat. Vergelyk Nederlands se "<tt>leven</tt>" en "<tt>mensen</tt>" met "<tt>lewe</tt>" en "<tt>mense</tt>" in Afrikaans. ==== Foneties geïnduseerde spellingsverskille ==== [[Lêer:Huisdialekt.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''Huis''.]] [[Lêer:Muisindialekt.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''Muis''.]] [[Lêer:IJs - dialect.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''IJs'' of ''Ys''.]] [[Lêer:Brengendialect.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''brengen'' of ''gebring''.]] Afrikaans maak gereeld gebruik van vereenvoudigde medeklinkers, terwyl in Nederlands nog die oorspronklike vorme aanwesig is. * Afrikaans het die Nederlandse [[medeklinker]]s '''<z>''' en '''<nowiki><s></nowiki>''' saamgevoeg tot een klank: {{IPA|[s]}}, gespel as '''<nowiki><s></nowiki>'''. Nederlandse "<tt>zorg</tt>" word op hierdie manier "<tt>sorg</tt>" in Afrikaans. * Indien die Nederlandse letters '''<v>''' en'''<w>''' in die middel van woorde geplaas word, word hierdie letters saamgevoeg as die klank {{IPA|[v]}} en konsekwent omgeskakel na die spelling '''<w>'''. Vergelyk die Nederlandse "<tt>haven</tt>" met Afrikaans se "<tt>hawe</tt>", alhoewel beide woorde as {{IPA|[ɦaːvə]}} uitgespreek word. * Afrikaans voeg die Nederlandse [[frikatief]] '''<ch>''' en '''<g>''' saam tot die klank {{IPA|[χ]}}, gespel as '''<g>''', behalwe as dit voorafgegaan word deur die letter '''<nowiki><s></nowiki>'''. In daardie geval word '''<sk>''' gebruik. 'n Vergelykbare fonetiese evolusie is te vinde in Noord-Nederland, waar die klanke ook saamgevoeg word tot {{IPA|[χ]}} of {{IPA|[x]}}, hoewel die spellingsverskil daar behou is. In Vlaandere and Suriname het die fonetiese onderskeid tussen '''<ch>''' en '''<g>''' egter bewaar gebly.<ref>{{cite web |url=http://www.meertens.knaw.nl/taalentongval/artikelen/Reenen_Huijs.pdf |title=De harde en de zachte g, de spelling gh versus g voor voorklinker in het veertiende-eeuwse Middelnederlands. |first1=Pieter |last1=van Reenen |first2=Nanette |last2=Huijs |year=2000 |work=Taal en Tongval, 52 |pages=159–181 |access-date=4 Mei 2011 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414091355/https://www.meertens.knaw.nl/taalentongval/artikelen/Reenen_Huijs.pdf |archive-date=14 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Die eerste lettergreep spel mens in Afrikaans '''<sk>''' (uitgespreek as {{IPA|[sk]}}), terwyl Nederlands '''<sch>''' (uitgespreek as {{IPA|[sx]}} of {{IPA|[sç]}}) gebruik: vergelyk die Nederlandse "<tt>school</tt>" met het Afrikaans se "<tt>skool</tt>". In sommige Nederlandse dialekte, veral in Wes-Vlaams, word wel dieselfde <sk>-klank ook gebruik. * Aan die einde van die woorde word die Nederlandse lettergroepe '''<cht>''' en '''<st>''' in Afrikaans vereenvoudig tot '''<g>''' en '''<nowiki><s></nowiki>''' respektiewelik. Vergelyk Nederlands se "<tt>lucht</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[lʏxt]}}) en "<tt>dienst</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[dinst]}}) met "<tt>lug</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[ləχ]}}) en "<tt>diens</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[dins]}}) in Afrikaans. * Tussen twee klinkers word in Afrikaans die Nederlandse letters '''<g>''' en '''<v>''' weggelaat. Vergelyk Nederlands se "<tt>hoger</tt>" en "<tt>regen</tt>" met Afrikaans se "<tt>hoër</tt>" en "<tt>reën</tt>", waar die tweede klinker 'n deelteken ontvang om aan te dui dat die twee naasstaande klinkers afsonderlik uitgespreek moet word, en nie met die digrawe <oe> en <ee> verwar moet word nie. * Soms word ook die Nederlandse medeklinker '''<g>''' aan die einde van Afrikaanse woorde weggelaat, waardeur die voorgaande klinker aan die einde van die woord staan. In so 'n geval word hierdie laaste klinker met 'n kappie geskryf. Byvoorbeeld, die Nederlandse woord "<tt>zeg</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[zɛɣ]}}) word in Afrikaans verander na "<tt>sê</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[seː]}}). * Afrikaans maak veel gebruik van die kappie op klinkers: '''<ê>''', '''<ô>''', '''<û>'''. Dit in teenstelling tot Nederlands, waar die gebruik daarvan veral beperk word tot Franse [[leenwoord]]e. 'n Kappie word in Afrikaans bo 'n klinker in 'n oop lettergreep gebruik. Die klank word vervolgens uitgespreek gebruikmakend van 'n lang monotone uitspraak, soos /eː/ of /ɛː/, /ɔː/ en /œː/, terwyl die klinkers sonder 'n kappie respektiewelik as /eə/, /oə/ en /y/ uitgespreek word. Voorbeelde is die Afrikaanse "<tt>wêreld</tt>" (Nederlands "<tt>wereld</tt>"), "<tt>môre</tt>" (Nederlands "<tt>morgen</tt>"), en "<tt>brûe</tt>" (Nederlands "<tt>bruggen</tt>"). * By [[verkleinwoord]]e gebruik Afrikaans '''<tjie>''' (uitgespreek as {{IPA|[ki]}}), terwyl Standaardnederlands gebruik maak van '''<tje>''' (uitgespreek as {{IPA|[cə]}}). In België en Suid-Nederland word die verkleinwoord wel ook as {{IPA|[kə]}} uitgespreek. === Fonetiese verskille === Die uitspraak van Afrikaans stem die meeste ooreen met dialekte uit die Nederlandse provinsie [[Zuid-Holland]], in besondere die dialek wat rondom die [[Zoetermeer]] gepraat word.<ref name="heeringa">{{cite web |url=http://www.let.rug.nl/~heeringa/dialectology/papers/prasa08.pdf |title=The origin of Afrikaans pronunciation: a comparison to west Germanic languages and Dutch dialects |author=Wilbert Heeringa, Febe de Wet |pages=445–467 |year=2007 |publisher=[[Rijksuniversiteit Groningen]] |access-date=19 Mei 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221175834/http://www.let.rug.nl/~heeringa/dialectology/papers/prasa08.pdf |archive-date=21 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><!--see page 3--> * Aan die begin van Afrikaanse woorde, is die in Nederlands uitgesproke '''{{IPA|[v]}}''' saamgevoeg met die skaars uitgesproke '''{{IPA|[f]}}''', soos in "<tt>ver</tt>", wat in Afrikaans as {{IPA|[fɛr]}} en in Standaardnederlands as {{IPA|[vɛr]}} uitgespreek word. * Ook het Afrikaans die in Nederlands uitgesproke '''{{IPA|[w]}}''' met die uitgesproke '''{{IPA|[v]}}''' saamgevoeg, soos in "<tt>werk</tt>". Dit word in Afrikaans uitgespreek as {{IPA|[vɛrk]}}; in België en Suriname as {{IPA|[wɛrk]}} en in Nederland as {{IPA|[ʋɛrk]}}. == Grammatikale verskille == [[Grammatika]]le verskille tussen Afrikaans en Nederlands vorm waarskynlik die grootste verskille tussen die twee tale. === Geslag === Afrikaans ken, in teenstelling tot Nederlands, geen [[grammatikale geslag]] nie. As gevolg daarvan het Afrikaans slegs een bepaalde lidwoord, "die", terwyl Nederlands twee bepaalde lidwoorde het ("de" vir manlike en vroulike woorde, en "het" vir onsydige woorde). Die manlike en die vroulike geslag word in die geskrewe Nederlands nie meer onderskei nie, maar die gesproke Vlaams ken nog altyd drie bepaalde lidwoorde: "den" vir manlike, "de" vir vroulike, en "het" vir onsydige woorde. === Werkwoorde === By Afrikaanse [[werkwoord]]e word dikwels dieselfde vorm gebruik vir die infinitief sowel as die teenwoordige tyd en werkwoorde word in Afrikaans nie verbuig nie. Van alle werkwoorde het slegs "wees" en "hê" 'n persoonsvorm in die teenwoordige tyd wat anders as die infinitief is, naamlik "is" en "het".<ref name="dbnl" /> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Werkwoordverbuigings''' |- ! style="background: #efefef;" | Afrikaans ! style="background: #ffdead;" | Nederlands |- |ek '''is''' || ik '''ben''' |- |jy/u '''is''' || jij/u '''bent''' |- |hy/sy/dit '''is''' || hij/zij/het '''is''' |- |ons/julle/hulle '''is''' || wij/jullie/zij '''zijn''' |- |{{lang|af|ek '''loop'''}} || {{lang|nl|ik '''loop'''}} |- |{{lang|af|jy/hy '''loop'''}} || {{lang|nl|jij/hij '''loopt'''}} |- |{{lang|af|ons/julle/hulle '''loop'''}} || {{lang|nl|wij/jullie/zij '''lopen'''}} |} === Die verlede tyd === Afrikaans maak geen gebruik van die onvoltooide verlede tyd nie (behalwe vir 'n aantal uitsonderings) en gebruik hiervoor afhangende van die konteks, die teenwoordige tyd of die voltooide verlede tyd. Die gevolg is dat Nederlandse [[literatuur]] moeiliker verstaanbaar vir Afrikaanse lesers is, aangesien hulle selde die Nederlandse onvoltooide verlede tyd (die sogenaamde imperfek) herken. En die imperfek is die tyd waarin die meeste Nederlandse literêre tekste geskryf word. In Afrikaans is die normale verteltyd die historiese presens, omdat die "het ge-" van die voltooide verlede tyd so lomp is.<ref>{{af}}[http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=48875&cause_id=1270| Valse vriende — die gevaarlike avontuur van vertaal uit Nederlands]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Geraadpleeg op 13 Desember 2011</ref> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Die verlede tyd in Afrikaans en Nederlands''' |- ! style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="2" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- ! | Verlede tyd ! | Verlede tyd ! | Onvoltooide verlede tyd |- |{{lang|af|Ek / Jy /Hy '''het geslaap'''}} || {{lang|nl|Ik '''heb''' / Jij '''hebt''' / Hij '''heeft geslapen'''}} || {{lang|nl|Ik /Jij /Hij '''sliep'''}} |- |{{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''het geslaap'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''hebben geslapen'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''sliepen'''}} |} Hier volg die uitsonderings van onvoltooide verlede tyd in Afrikaans, en in die tabel daaronder 'n paar verklarende voorbeelde: # '''is''' word '''was''' # '''wil''' word '''wou''' # '''het''' word '''had''' # '''sal''' word '''sou''' # '''kan''' word '''kon''' # '''moet''' word '''moes''' # '''mag''' word '''mog''' # '''dink''' word '''dag''' of '''dog''' # '''weet''' word '''wis''' (aan die uitsterf; gelyk aan 'het geweet', byvoorbeeld "As jy wis hoeveel geld hy het, sou jy hom nie jammer kry nie") <ref name="dbnl">{{nl}}(Woubrugge 1989) [http://www.dbnl.org/tekst/_han001198801_01/_han001198801_01_0027.php| Colloquium Neerlandicum 10]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Handelingen Tiende Colloquium Neerlandicum. Colloquium van docenten in de neerlandistiek aan buitenlandse universiteiten. Internationale Vereniging voor Neerlandistiek.</ref> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" ! colspan="2" style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="2" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- ! | Onvoltooide Verlede tyd ! | Verlede tyd ! | Onvoltooide verlede tyd ! | Verlede tyd |- |{{lang|af|Ek / Jy /Hy '''wou'''}} || {{lang|af|Ek / Jy /Hy '''het gewil'''}} || {{lang|nl|Ik / Jij / Hij '''wou / wilde'''}} || {{lang|nl|Ik '''heb''' / Jij '''hebt''' / Hij '''heeft gewild'''}} |- |{{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''wou'''}} || {{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''het gewil'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''wouden / wilden'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''hebben gewild'''}} |} In die voltooide verlede tyd word in Afrikaans slegs 'het' (Nederlands: 'hebben') as hulpwerkwoord gebruik, behalwe in die geval van 'wees' (Nederlands: 'wezen', 'zijn'), waar die hulpwerkwoord 'is' gebruik word. In teenstelling word in Nederlands 'zijn', en sy verbuigings, meermale as hulpwerkwoord benut. Dit is die geval vir Nederlandse werkwoorde wat 'n proses (en nie 'n aksie nie) uitdruk, soos "het ijs smelt -> het ijs is gesmolten" en ook vir werkwoorde wat 'n gerigte beweging uitdruk: "ik loop naar huis -> ik ben naar huis gelopen" <ref name="dbnl" /> ''Wees'' word in Afrikaans basies net vir die lydende vorm gebruik. ''Zijn'' as werkwoord het basies in Afrikaans uitgesterf, behalwe in "samesyn" (saamwees), soos in ''geselskap tussen vriende'' en die deelwoord "synde". {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Verskille t.o.v hulpwerkwoorde''' |- ! colspan="1" style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="1" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- | Hy '''het''' gedoen. || Hij '''heeft''' gedaan. |- | Hy '''het''' gekom. || Hij '''is''' gekomen. |- | Hy '''is''' gewees. || Hij '''is''' geweest. |- |} Die verlede tyd van die lydende vorm gebruik in Afrikaans "is" in plaas van "werd". * {{af}}"Hy is geroep" <> {{nl}}"Hij werd geroepen" (onvoltooide tyd) "Hij is geroepen" (voltooide tyd) * {{af}}"Die geskenk is gegee" <> {{nl}}"Het geschenk werd gegeven" (onvoltooide tyd) "Het geschenk is gegeven" (voltooide tyd) === Voornaamwoorde === Afrikaans maak by die meervoudsvorme van die persoonlike [[voornaamwoord]] geen verskil tussen die onderwerp en voorwerp (in beide akkusatief en datief) nie. * Dus is die Nederlandse persoonlike voornaamwoorde "wij" en "ons" in Afrikaans slegs "ons". Die Nederlandse refleksiewe (of wederkerende) voornaamwoord ''zich'', wat volgens Afrikaanse spelreëls ''sig'' gespel word, kom bykans glad nie meer in Afrikaans voor nie. Dit word normaalweg vervang deur ''hom'', ''haar'', of ''jou''. Byvoorbeeld: * {{nl}}Hij warmt zich bij het vuur <> {{af}} Hy warm sig by die vuur ''(verouder)'' <> {{af}} Hy warm hom by die vuur * {{nl}}Donna schaamt zich dood <> {{af}}Donna skaam sig dood ''(verouder)'' <> {{af}}Donna skaam haar dood Voorbeeld in die [[poësie]]: ''Kerm / om die dood sig nie oor mens óf lig ontferm'' ([[Lucas Malan]]) In Middelnederlands is ''sig'' egter eintlik net in die oostelike dialekte gebruik en het laat (in die 17e eeu) in die westelike gebiede van Holland deurgedring. === Dubbele negatief === {{hoof|Dubbele ontkenning}} Afrikaans maak gebruik van 'n dubbele negatief, wat nie in Nederlands gebruik word nie. Nederlandse ''Ik spreek geen Engels'' word byvoorbeeld ''Ek praat nie Engels nie'' of ''Ek praat geen Engels nie''. Vergelykbare konstruksies kan gevind word in Frans ("Je ne parle pas anglais"), maar ook in die Nederlandse dialek Wes-Vlaams ("Ek ''en'' praat ''geen'' Engels") en in andere dialekte in Suid-Nederland ("Ik praat ''geen'' Engels ''nie''"). Ook tans nog word die dubbele negatief in Vlaamse dialekte gebruik byvoorbeeld in: "K'hem(ek het)dees ding nog nooit nie gezien." of "Is daar al iemand? Nieje, nog niemand nie" "Leid er hier ieverans een spons? Ik kan er nieverans geen vinden" (lê hier êrens 'n spons? Ek kan dit nêrens vind) === Byvoeglike naamwoorde === Net soos Nederlands verbuig Afrikaans byvoeglike naamwoorde in die attributiewe posisie (indien hulle 'n byvoeglike bepaling is). In beide tale gebeur dit nie in die predikatiewe posisie, oftewel by 'n dubbelverbonde bepaling nie. In teenstelling tot Nederlands is hierdie verbuiging in Afrikaans net afhanklik van die posisie en nie van ander parameters soos die grammatikale geslag nie. Aan die ander kant ken Afrikaans baie byvoeglike naamwoorde wat nooit verbuig word nie (''′n swart skoen''), terwyl in Nederlands byna alle byvoeglike naamwoorde verbuig kan word (''een zwarte schoen''). == Anderstalige invloede op Afrikaans == Afrikaans het 'n aantal leksikale en sintaktiese eenhede vanuit ander tale oorgeneem. Onder hierdie tale tel [[Maleis]], die [[Khoisan-tale]], [[Portugees]],<ref name="deumert">{{en}} {{cite book |ref=harv |url=http://books.google.be/books?id=8ciimg5gGqQC |title=Language Standardization and Language Change: The Dynamics of Cape Dutch |accessdate=10 November 2008 |work=Ana Deumert |publisher=John Benjamins Publishing Company |year=2004 |page=22 }}</ref> die [[Nguni-taalfamilie|Nguni-tale]]<ref name="niesler">{{en}} {{cite book |ref=harv |url=http://academic.sun.ac.za/su_clast/documents/SALALS2005.pdf |first1=Thomas |last1=Niesler |first2=Philippa |last2=Louw |first3=Justus |last3=Roux |year=2005 |title=Phonetic analysis of Afrikaans, English, Xhosa and Zulu using South African speech databases |journal=Southern African Linguistics and Applied Language Studies |volume=23 |issue=4 |pages=459–474}}</ref> en in mindere mate het [[Frans]]. Afrikaans is ook sterk beïnvloed deur Suid-Afrikaanse Engels.<ref>{{en}} [http://www.lycos.com/info/afrikaans--standard-afrikaans.html Standaard Afrikaans op Lycos.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111120182430/http://www.lycos.com/info/afrikaans--standard-afrikaans.html |date=20 November 2011 }} Geraadpleeg op 3 April 2010</ref> === Duits === Aan die Kaap het Duitse huursoldate gereeld gekom en gegaan, maar ook Duitse koloniste het 'n geringe stempel afgedruk op die Afrikaanse taal. ==== Duitse ontlenings via Nederlands ==== Die meeste Duitse woorde en uitdrukkings het reeds voor 1800 via Nederlands in die Afrikaanse taal beland: * afhandel; afvaardig ; armsalig; baanbreker; bemoeiing; beledig; beraadslaag; beroemd; beskawing; besoedel; bespreek; bestendig; betwyfel; bevoeg; bewonder; bouvallig; bloemlesing; byval; diefstal; doelmatig; dolk; eensaam; eerstens tweedens, derdens, vierdens...; eienaardig; ervaring; grens; gril; halt; handelaar; heers; hoogstens; huldig; indruk; ingryp; inslag; invloed; koeël; kroeg; leidraad; lewensgevaarlik; morsdood; navorsing; nederig; noodwendig; omgewing; onstuimig; oorskat; oorweldig; oproer; opval; owerheid; rit; selfsug; skelm; skerpsinnig; skof; skurk; smaakvol; smul; spannend; spitsvondig; stewel; talryk; toevallig; uitoefen; veelsydig; verskaf; vertwyfeling; werda * '''aanstaltes maak''' * '''agter slot en grendel''' * '''êrens op ingaan''' * '''tot sy reg kom''' * '''in die reël''' * '''spoorloos verdwyn''' * '''gans en gaar''' * '''afgesien van''' * '''dan en wan''' word uitdruklik as 'n Germanisme geëien. Baie van bogenoemde was reeds deel van die woordeskat wat na die Kaap toe gebring is. Deur verdere kontak met Europese Nederlands in die 1800's het hierdie woorde en uitdrukkings so deel van Afrikaans geword dat dit nie meer as Germanismes geëien word nie.<ref>Raidt, E.H. 1976. ''Duitse ontlenings via Nederlands''. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> Vanweë die nou verwantskap van Duits met Nederlands en Afrikaans word Germanismes in hierdie tale dikwels nie as vreemd aangevoel nie. ==== Duitse ontlenings aan die Kaap ==== Party woorde is wel direk aan die Kaap ontlee:<ref>Raidt, E.H. 1976. ''Duitse ontlenings aan die Kaap''. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> * '''blas''' (''blass'') teenoor Nederlandse ''bleek'' * '''blits''' (''Blitz'') teenoor Nederlandse ''bliksem'' * '''bloot''' het dieselfde hulpwerkwoord-betekenis as ''bloß'' bv. ek het ''bloot'' 'n fotokopie gemaak. In Nederlands beteken ''bloot'' naak. * '''kots''' (''kotzen'') braak, opgooi, naarword, vomeer, jongosse leer (inspan). * '''laer''' * '''liederlik''' (slordig) -- Nederlands het dit ook ontleen maar met 'n anderse betekenis * '''oorwaks''' = oorvyg * '''peits''' (''Peitsche'') teenoor Nederlandse ''zweep'' * '''sak en pak''' teenoor Nederlandse ''pak en zak'' * '''(skoen)waks''' (''Wachs'') teenoor Nederlandse ''schoencrème'' * '''stewel''' (''Stiefel'') teenoor Nederlandse ''laars'' * '''swaap''' > Afgelei van Swaab, inwoner van Swabe, Duitsland, wat as dom gestereotipeer is.<ref>Prinsloo, A. 2004. ''Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom''. Kaapstad: Pharos-uitgewers. pp. 366-367</ref> * '''sweis''' (''schweissen'') teenoor Nederlandse ''lassen'' * '''swernoot''' * '''verfoes''' (''verpfuschen'') bederf, verknoei * '''vervlaks''' * '''vroegstuk''' (''Frühstück'') ontbyt * '''werskaf''' (''wirtschaften'') werk, jou besighou Sommige woorde is moeilik om te bepaal of dit uit Duits of Nederlands ontleen is: * '''kopsku''' * '''misoes''' * '''niks''' * '''werda''' === Frans === Direkte Franse ontlenings aan die Kaap deur kontak met die Franse Hugenote was bitter skraal, moontlik weens die VOC se streng taalbeleid. Daar is slegs 'n paar vrugtename wat gewis Kaapse ontlenings is :<ref>Raidt, E.H. 1976. Franse ontlenings aan die Kaap. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> * bermotpeer * pawieperske * pompe(l)moer (appelliefie) * sermeinpeer * sersanpeer Dan is daar ook:<ref>{{Cite web |url=https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |title=argiefkopie |access-date= 1 Junie 2015 |archive-date=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218072815/https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |url-status=dead }}</ref> * ommelet * kommandeur === Maleis === Tydens die vroeë vestiging van die [[Kaap-Maleiers]] in [[Kaapstad]], wat nou [[Kleurling]]e genoem word, word verskillende [[Maleis]]e woorde tot Afrikaans toegevoeg. Onder hierde woorde is:<ref name="safariafrica.co.za">{{en}} [http://www.safariafrica.co.za/tourist-information/afrikaans.htm Toerisme-informasie omtrent Afrikaans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110917052132/http://www.safariafrica.co.za/tourist-information/afrikaans.htm |date=17 September 2011 }} Geraadpleeg op 3 April 2010</ref><ref name="http://www.taaloord.co.za">{{af}}[http://www.taaloord.co.za/taalberigte.htm Taalberigte], taaloord.co.za Geraadpleeg op 14 Desember 2011</ref><ref>Raidt, Edith h. 1989. Ontwikkeling van vroeë Afrikaans, uit ''Inleiding tot die Afrikaanse Taalkunde'', tweede hersiene uitgawe, pp.96-112, TJR Botha (redakteur). Van Schaik.</ref> * '''Amok''', vanuit ''amuk'' * '''Amper''', vir "byna", of "omtrent", kom vanaf die Maleise woord ''Ampir''. Die Nederlandse gebruik van die woord is basies die teenoorgestelde, dus hul gebruik beteken "amper glad nie", in plaas van "byna". * '''Baar''' vanuit ''baharu'' of ''beharoe''; onervare, dom ('n ''Baar'' werker); kontant (Met ''baar'' geld betaal) of tasbaar (Die ''bare'' duiwel > in lewende lywe) * '''Baie''', wat "veel" beteken. Die woord word kom glad nie in Nederlands voor nie. Daar is altyd aanvaar dat dit van ''banja(k)'' kom en dit staan ná 1750 verskeie kere in briewe van veldwagmeesters en ander latere bronne. ''Baie'' is ook al geskryf as ''banje'', ''baiing'', ''banjang''. Daar is egter wel die woord "bannig" in Nedersaksies of Platduits. Dit beteken ''baie'', in al die betekenisse van die woord. Dit laat die vraag ontstaan of die ou aanname dat ''baie'' Afrikaans slegs uit Maleis binnegekom het nie herdink moet word nie. In watter mate het die menigte Duitsers uit die teenswoordige Noordwes-Duitsland wat vir die Kompanjie kom werk het (in werklikheid veel meer as die Nederlanders) meegewerk om dalk hul ''bannig'' saam met die Maleise ''banja'' tot die Afrikaanse ''baie'' te laat saamsmelt? Is twee eenders klinkende woorde met dieselfde betekenis uit verskillende wêrelddele hier tot een gereduseer? Daar is vandag kenners wat reken dat hierdie teorie beslis 'n indringende nuwe studie regverdig.<ref>G. Olwagen, met verwysing na bevindings soos reeds in 1957 gemaak deur Eva-Margarete Jenny Siegling, in haar verhandeling Verwandtschaft zwischen Afrikaans und den niederdeutschen Dialekten Norddeutschlands (in Duits voorgelê ter vervulling van 'n deel van die vereistes vir die graad D. Litt. in die Fakulteit Lettere en Wysbegeerte Universiteit van Pretoria, Pretoria, 30 Januarie 1957). Siegling het o.m. op die volgende gewys: Afrikaans: Al baie op sy kerfstok hê. Plattdeutsch: All bannig up sin Kerfstock hebben. Dit lyk egter nie of die werk destyds enige groot taalkundige rimpels veroorsaak het met die bevindings oor "baie" nie. Of omdat dit in Duits was, is dit bes moontlik net nie raakgelees nie, wie sou weet! Verhandeling by: http://docplayer.org/42628000-Verwandtschaft-zwischen-afrikaans-und-den-niederdeutschen-dialekten-norddeutschlands-deur-eva-margarete-jenny-siegling.html G.Olwagen se bespreking op Netwerk24 en in Die Volksbladː https://www.netwerk24.com/Stemme/MyStem/kom-die-woord-baie-al-die-tyd-uit-duitsland-20171003 </ref> * '''Baadjie'''. Die Nederlandse woord ''baadje'' word as verouderd beskou en slegs nog in geskrewe vorm gebruik. Dit was reeds in 16de-eeuse Nederlands bekend, oorspronklik 'n benaming vir 'n Indiese kledingstuk. In 1720 word dit as ''badju'' neergepen. * '''Baklei''', vir "veg" of "stry". Dit is afgelei van ''berkalahi'' – ''veg, veral met die hande''. * '''Blatjang''', die naam vir 'n oorspronklik [[Suid-Asië|Suid-Asiese]] toespys. Dit is ontleen uit ''b(e)lachan''. In Nederlands word die Engelse woord ''Chutney'' gebruik. * '''Bobotie''' is weer uit Soendanees (Wes-Java) ''bobotoh'' * '''Doepa''' * '''Kabaai''', vanuit ''cabaya''; dit was eers 'n benaming vir 'n Oosterse rok- of hempagtige bokleed. * '''Kapok''', vanuit ''kapuk''. * '''Katel''', vanuit ''kātīl''. * '''Katjiepiering''', uit ''katjapiring'' * '''Nooi/Nôi/Nonna''' vanuit ''njonjah/nonah'' vanuit Portugese ''dona''. * '''Oorkrabbetjie''' vanuit ''kerabu'' (plat knoop). * '''[[Piesang]]'''. Desondanks ken ook Nederlands die woord ''pisang'' wat eweneens uit Maleis kom. * '''Oorlams''' vanuit ''orang lama''. In Jan van Riebeeck se dagboek word ''orang lammen'' geskryf; 'n Nederlander wat uit die Ooste terugkeer, na aanleiding van die Maleis ''orang'' "mens" + ''lama'' "lank gelede" - iemand wat dus lank terug na die Ooste gegaan het. So 'n persoon het gewoonlik baie ervaring gehad en was daarom baie ''slim''.<ref>Prinsloo. A. 2004. ''Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom. Kaapstad: Pharos-uitgewers. pp. 258-259''</ref> * '''Paljas''', vanuit ''peljas'' * '''Piering''', vanuit ''piring'' (in Nederlands is 'n piering 'n ''schoteltje'') * '''Rottang''', vanuit ''rota'' * '''Soebat''' vanuit ''sobat'' (vriend) * '''[[Sosatie]]''' kom van die Maleisiese ''sate'' === Portugees === Sommige Afrikaanse woorde kom oorspronklik uit [[Portugees]]. Hul aanwesigheid is te danke aan die Portugese teenwoordigheid in Suider-Afrika. Hierdie woorde word dikwels in Suid-Afrika gebruik aangesien hulle ook in ander Suid-Afrikaanse tale aanwesig is. * '''aia''', "naam en aanspreekvorm van 'n nie-blanke vrou" kom van Portugees ''aia'' wat ''kindermeisie'' of ''verpleegster'' beteken. Dit is ook in Indies-Engels bekend, en vroeër ook in die Indies-Nederlands. Tans kwetsend beskou. * '''asgaai''', assegaai > Berbers ''azagaya''. werpspies * '''brinjal''' > ''beringela'' * '''bredie'''<ref>{{Cite web |url=https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |title=argiefkopie |access-date= 1 Junie 2015 |archive-date=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218072815/https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |url-status=dead }}</ref> * '''karba''' > ''carabá'' * '''karga''' > ''carga, cargo'' (vrag) * '''katel''' > ''catel'', bed; oorspronklik uit Tamil. * '''kapater''' > ''capado'', ontman. Bokkapater is dus 'n manlike gekastreerde bok. * '''kiepersol''' > ''quitasol'', "boom met 'n sambreelagtige kruin". In die 17de eeu kry die woord in Nederland en die Kaap die betekenis ''sonskerm'', ''[[sambreel]]'' soos dit o.a. uit Kaapse inventarisse van 1676 en 1691 blyk, waar dit ''kiepesol'' en ''kippesol'' gespel word. In 'n reisverhaal wat uit 1710 dateer en in 'n Kaapse argiefstuk uit 1730 staan die Afrikaanse vorm (r); ''cipersol'' en ''kupersol'' * '''kombers''' > ''coberta'' * '''koperkapel''' > ''cobra de capelo'' * '''[[kraal]]''', vir 'n omheining om vee in te hou, kom van die Portugese ''curral''. * '''mandoor''', voorman, opsigter, ploegbaas * '''[[mielie]]''', vanuit ''milho''. * '''ramkie''', vanuit ''rabequinha'' * '''ronkadoor''' vanuit ''roncador'' * '''sambreel'''> ''sombrelo'' > ''sombreiro'' (''paraplu'', ''regenscherm'' in Nederlands) * '''sambok''' > ''sjambok''<ref>{{Cite web |url=https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |title=argiefkopie |access-date= 1 Junie 2015 |archive-date=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218072815/https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |url-status=dead }}</ref> * '''tamaai''' > ''tamaajo'' > ''tamanho''. Enorm, baie groot. Die vroegste bewysstuk is 'n inventaris uit die jaar 1796: ''1 tamaaye bybel met platen'' * '''tasal''' > repies wildsvleis wat met sout, peper, asyn en koljander besprinkel en in die son winddroog gemaak is; vroeër gebruik vir [[padkos]]. * '''tjalie''' > ''xaile'' * '''[[trawal]]''', moeilikheid * '''tronk''' > ''tronco'' (gevangenis) Oorspronklik 'n blok waarin misdadigers gesluit word. Maar in verskeie 18de-eeuse Kaapse stukke word tronk alreeds in die betekenis ''gevangenis'' gebruik. * '''maai''' en '''paai''' vir ''ma'' en ''pa'' is omstrede, maar moontlik uit Portugees. Plant- en dierename soos '''malgas''', '''tjokka''' en '''tarentaal''' stam ook uit die tydperk van Portugese seevaarders.<ref>Raidt, Edith H. 1989. Ontwikkeling van vroeë Afrikaans, uit ''Inleiding tot die Afrikaanse Taalkunde'', tweede hersiene uitgawe, pp 96 -126. TJR Botha (redakteur). Van Schaik.</ref><ref>Raidt, E.H. 1976.''Afrikaans en sy Europese Verlede''. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> === Khoisan-tale === Die volgende bekende Afrikaanse woorde, het hul oorsprong vanaf die [[Khoisan-tale]]. * '''Abba''' om iemand op die rug te dra.<ref name="theories_smith">{{en}}Theories about the origin of Afrikaans. 1952. Professor J.J. Smith. Witwatersrand University Press</ref> * '''Gogga''', wat ''insek'' beteken, kom van 'n Khoisan woord met dieselfde betekenis: ''xo-xo''. * '''Assegaai''', vir 'n spies. * '''Karos''', vir 'n kombers van diervel. * '''Kierie''', vir 'n stapstok of staf. Daar is ook heelwat name vir plante en diere wat vanaf Khoisan-tale stam.<ref name="theories_smith" /> * '''[[Dagga]]''' vir marihuana. * '''[[Koedoe]]''', 'n soort wildsbok. * '''[[Karee]]''', 'n tipe boom. * '''[[Ghaap]]''', 'n plant endemies aan Suider-Afrika. * '''[[Boegoe]]''', 'n krui met medisinale eienskappe. === Nguni-tale === Die volgende woorde dien as enkele voorbeelde van die vele Nguni-woorde wat in Afrikaans en dikwels ook in Suid-Afrikaanse Engels opgeneem is. * '''Donga''', 'n droë spoelsloot. * '''Fundi''', van die [[Zoeloe]] woord ''umfundisi''.<ref>{{en}}[http://oxforddictionaries.com/definition/umfundisi| Oxford dictionaries]{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Geraadpleeg 4 Januarie 2012</ref> Die woord word gebruik om 'n kenner op 'n bepaalde gebied mee aan te dui, soos in ''"Hy is 'n fundi in tale."'' * '''Tjaila / tjailatyd''', 'n implementasie van die Zoeloe woord ''Chaila'', wat ''"huis toe gaan"'' beteken. === (Suid-Afrikaanse) Engels === {{hoof|Anglisisme}} In die omgangstaal sal vele Afrikaanse mense dikwels [[Engels]]e woorde of begrippe gebruik, alhoewel hierdie woorde nie in Standaardafrikaans opgeneem is nie, en ook gewoonlik hul Afrikaanse gelyke het. Nietemin is daar ook heelwat woorde van Engelse afkoms wat uiteindelik in Standaardafrikaans opgeneem is. Enkele voorbeelde: * '''Tjip''' vanuit ''Chip'', vir 'n aartappelskyfie. * '''Tjommie''' vanuit ''Chum'', vir 'n maat of vriend. * '''Tjop''' vanuit ''Chop'', die ribbetjie van 'n [[skaap]], gewild as braaivleis. Die Engelse invloed kan ook dikwels gesien word in die gebruik van woorde in Afrikaans. Soos byvoorbeeld: * '''braaf''' het 'n verskuiwing van ''goed'' en ''deugsaam'' na ''dapper'' ondergaan. Die oorspronklike betekenis kry 'n mens nog in die ou spottender uitdrukking '' 'n brawe Hendrikkie/Maria'' ('n seun of dogter wat (kastig) baie voorbeeldig is). Volgens Van Dale kan ''braaf'' in Nieu-Nederlands nog die betekenis ''dapper'' hê, maar daarnaas beteken dit tog hoofsaaklik ''regskape''. (Engels ''noble''). Hierteenoor word ''braafheid'' in Nieu-Nederlands slegs in die betekenis ''regskapenheid'' gebruik, en vir ''dapperheid'' nie. Dit hang nog saam met die betekenisontwikkeling van hierdie woord in Romaans: woes > dapper > bekwaam/regskape/deugsaam (< Frans ''brave''< Italiaans bravo; laasgenoemde het ons nog in Afrikaans wanneer ons iemand toejuig: ''bravo''! = mooi so!). : In Afrikaans het ''braaf'' in die betekenis ''dapper'' óf nooit bestaan nie (dis die waarskynlikste), óf heeltemal in die vergetelheid geraak totdat dit onder Engelse invloed na vore gekom het. In Engels is bogenoemde betekenisse vereng tot slegs ''dapper''; terwyl dit in Afrikaans slegs die betekenis ''regskape'' tot onlangs behou het. Om dus in Afrikaans te praat van ''brawe'' (= dapper) man, sou, uit 'n eng oogpunt, beteken dat jy jou skuldig maak aan 'n Anglisisme, want die Afrikaans ''brawe man = regskape man'' (Eng. ''noble''), en die Engelse ''brave man'' is in Afrikaans 'n ''dapper man''.<ref>[[H.J.J.M. van der Merwe|Van der Merwe, H.J.J.M.]] 1981. ''Die Korrekte Woord: Afrikaanse Taalkwessies'' Pretoria: J.L. van Schaik (Edms.) Bpk. bl. 54</ref> == Vergelykings van verskeie woorde en frases in Nederlands en Afrikaans == {| class="wikitable" |- ! style="width:28%;" | Afrikaans ! Nederlands |- |'''{{lang|af|Verstaan jy my?}}''' || Versta je mij? |- |'''{{lang|af|Ek verstaan dit}}''' || Ik begrijp het<br /><small>Minder algemeen: ''Ik versta het'' </small> <small>Vlaams: '' 'K verstaan'et'' </small> |- |'''{{lang|af|Wat is jou naam?}}''' || Hoe heet jij?<br /><small>Minder algemeen: ''Wat is jouw naam?'' </small> |- |'''{{lang|af|Wat maak jy?}}''' || Wat ben je aan het doen? |- |'''{{lang|af|Ek is lief vir jou}}''' (meer platonies)<br />'''Ek het jou lief''' (meer romanties)|| Ik hou van je/jou.<br /><small>Minder algemeen: ''Ik heb je lief''. </small> |- |'''{{lang|af|Is jy honger?}}''' || Heb je honger? |- |'''{{lang|af|Dié boek is vir jou}}''' || Dit boek is voor jou |- |'''{{lang|af|Ek het al geëet}}''' || Ik heb al gegeten |- |'''{{lang|af|Stem jy saam?}}''' || Ben je het daarmee eens?<br /><small>Minder algemeen: ''Stem jij daarmee in?'' </small> |- |'''{{lang|af|Stem jy [daartoe] in?}}''' || Ga je daarmee akkoord? |- |'''{{lang|af|Oop vanaand}}''' || Open vanavond |- |'''{{lang|af|Hulle woon hier}}''' || Ze wonen hier |- |'''{{lang|af|Kan ons die middestad besoek?}}''' || Kunnen we de binnenstad bezoeken? |- |'''{{lang|af|piesang}}''' || banaan<br /><small>Minder algemeen: ''pisang'' </small> |- |'''{{lang|af|baadjie}}''' || colbert, jasje, vest |- |'''{{lang|af|Ek is halfpad daar}}''' || Ik ben halverwege |- |'''{{lang|af|Hierdie vrug smaak sleg}}''' || Deze vrucht smaakt slecht |- |'''{{lang|af|Het jy dit gesê?}}''' || Heb jij dat gezegd? Vlaams: Het gij da' gezei? |- |'''{{lang|af|Hy het op die lughawe aangekom}}''' || Hij is op de luchthaven aangekomen |- |'''{{lang|af| As dit reën, sal dié sambreel jou beskerm}}''' || Als het regent, zal deze paraplu je beschermen |- |'''{{lang|af| 'n Lemoen is 'n oranjekleurige vrug}}''' || Een sinaasappel is een oranjekleurige vrucht |- |'''{{lang|af| 'n Lemmetjie is 'n klein groen sitrusvrug}}''' || Een limoen is een kleine groene citrusvrucht |- |'''{{lang|af| Ons hou daarvan om te braai}}''' || Wij houden ervan om te barbecueën |- |} == Vergelyking van voorbeeld teks == Onder is 'n vergelyking van die Afrikaanse woorde van ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' (die voormalige Volkslied van [[Suid-Afrika]]) met die Nederlandse weergawe. {| - |'''Afrikaans''' |'''Nederlands''' |- |''Uit die blou van onse hemel,'' | Uit het blauw van onze hemel |- |''Uit die diepte van ons see,'' | Uit de diepte van onze zee, |- |''Oor ons ewige gebergtes'' | Over onze eeuwige gebergten, |- |''Waar die kranse antwoord gee.'' | Waar de rotsen antwoord geven. |- |''Deur ons vêr verlate vlaktes'' | Door onze ver verlaten vlakten |- |''Met die kreun van ossewa.'' | Met het gekreun van ossenwagens |- |''Ruis die stem van ons geliefde,'' | Ruist de stem van ons geliefde, |- |''Van ons land Suid-Afrika.'' | Van ons land Zuid-Afrika. |- |''Ons sal antwoord op jou roepstem,'' | We zullen antwoorden op je roepen |- |''Ons sal offer wat jy vra:'' | We zullen offeren wat jij vraagt |- |''Ons sal lewe, ons sal sterwe,'' | We zullen leven, we zullen sterven |- |''Ons vir jou, Suid-Afrika.'' | Wij voor jou, Zuid-Afrika. |- |} == Sien ook == * [[Geskiedenis van Afrikaans]] * [[Erkenning van Afrikaans]] * [[Nederlandse dialekte]] * [[Valse vriende]] * [[Taalfossiel]] * [[Eerste Taalmonument]] (ook Nederlandse Taalmonument genoem) * [[Afrikaanse Taalmonument]] (ook Tweede Taalmonument genoem) * [[Wikipedia:Afrikaans-Nederlandse samewerking]] == Bronne == * [[Handwoordeboek van die Afrikaanse taal]] [5de uitgawe], [[F.F. Odendal]] & R.H. Gouws (2010) == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{nl-vertaal|Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands}} {{en-vertaal|Comparison of Afrikaans and Dutch}} [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Nederlands]] [[Kategorie:Taalkunde]] [[fr:Afrikaans#Prononciation et intercompréhension]] {{Voorbladster}} 5rbt48dcykp0ey5ybbfr4gxyjcnvla8 2890975 2890974 2026-04-07T02:46:39Z ~2026-21454-28 205852 /* Vergelyking van voorbeeld teks */ 2890975 wikitext text/x-wiki [[Lêer:DutchAfrikaans.svg|duimnael|300px|Verspreiding van Afrikaans en Nederlands]] '''[[Afrikaans]]''' is 'n dogtertaal van '''[[Nederlands]]'''<ref name="jansen">{{en}}{{cite web |url=http://dare.ubn.kun.nl/dspace/bitstream/2066/56692/1/56692_JS&N20070001.pdf |title=The influence of spelling conventions on perceived plurality in compounds. A comparison of Afrikaans and Dutch. |first1=Carel |last1=Jansen |first2=Robert |last2=Schreuder |first3=Anneke |last3=Neijt |work=Written Language & Literacy 10:2 |page=5 |year=2007 |publisher=[[Radboud University Nijmegen]] |accessdate=2010-05-19 |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429011926/http://dare.ubn.kun.nl/dspace/bitstream/2066/56692/1/56692_JS%26N20070001.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="mennen">{{cite web |url=http://eresearch.qmu.ac.uk/152/1/wp-10.pdf |title=Acquisition of Dutch phonology: an overview. |first1=Ineke |last1=Mennen |first2=Clara |last2=Levelt |first3=Ellen |last3=Gerrits |work=Speech Science Research Centre Working Paper WP10 |page=1 |year=2006 |publisher=Queen Margaret University College |access-date=19 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010205853/http://eresearch.qmu.ac.uk/152/1/wp-10.pdf |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="booij">{{cite web |url=http://cs.engr.uky.edu/~gstump/periphrasispapers/Progressive.pdf |title=Constructional idioms and periphrasis: the progressive construction in Dutch. |first=Geert |last=Booij |work=Paradigms and Periphrasis |page=5 |year=2003 |publisher=Universiteit van Kentucky |access-date=19 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221175738/http://cs.engr.uky.edu/~gstump/periphrasispapers/Progressive.pdf |archive-date=21 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en anders as [[Vlaams]] en [[Suriname|Surinaamse]] Nederlands, is dit 'n aparte taal, in stede van 'n dialek. Aangesien 'n geskatte 90 tot 95% van Afrikaans se woordeskat van Nederlandse oorsprong is, is daar weinig leksikale verskille tussen die twee tale. Afrikaans het egter 'n aansienlik meer eenvoudige [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]], [[grammatika]] en stel spelreëls. Daar is 'n graad van onderlinge verstaanbaarheid tussen die twee tale, veral in die geskrewe vorm. Afrikaans het sekere leksikale en sintaktiese verlenings van ander tale soos [[Maleis]], [[Khoisan]]-tale, [[Portugees]], [[Nguni-taalfamilie|Ngunitale]] en tot 'n mindere mate, [[Frans]] bekom. Afrikaans is ook beduidend deur Suid-Afrikaanse Engels beïnvloed. Nietemin het Nederlandse sprekers met minder [[kognaat|nie-kognate]] te doen wanneer hulle na Afrikaans luister. Wedersydse verstaanbaarheid is dus redelik asimmetries, aangesien dit makliker vir Nederlandstaliges is om Afrikaans te verstaan as anders om. Navorsing suggereer dat wedersydse verstaanbaarheid tussen Nederlands en Afrikaans beter is as tussen Nederlands en [[Wes-Fries]],<ref name="thije">{{en}} {{cite book |url=http://books.google.com/books?id=8gIEN068J3gC |title=Receptive Multilingualism: Linguistic analyses, language policies and didactic concepts |accessdate=19 Mei 2010 |first1= Jan D. |last1=ten Thije |first2=Ludger |last2=Zeevaert |publisher=John Benjamins Publishing Company |page=17 |year=2007}}</ref> of tussen [[Deens]] en [[Sweeds]]. == Ortografiese verskille == [[Lêer:Nederlandse taalmonument.jpg|duimnael|Die [[Nederlandse Taalmonument]] te [[Burgersdorp]], [[Suid-Afrika]].]] [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentObelisks.jpg|duimnael|Die [[Afrikaanse Taalmonument]] te [[Paarl]], [[Suid-Afrika]].]] [[Ortografie]]se verskille tussen Nederlands en Afrikaans is meestal weens die fonetiese ontwikkelings en spelreëlvereenvoudigings van Afrikaans, en die meer konserwatiewe karakter van die moderne Nederlandse ortografie. == Spellingsverskille == Die spellingsverskille tussen Afrikaans en Nederlands is hoofsaaklik die gevolg van evolusies in die fonetiese spelling en die doelbewuste vereenvoudiging van spelreëls in Afrikaans. Daarenteen was die onlangse verandering in die moderne Nederlandse spelreëls meer konserwatief van aard. Die eerste spellingsverskille ontstaan in [[1905]] met die invoering van die ''Vereenvoudigde Nederlandse Spelling'' in Suid-Afrika. Hierdie spelling is grotendeels op die voorstelle van die taalkundige [[Roeland Anthonie Kollewijn|R.A. Kollewijn]] gebaseer. Hy het in [[1891]] in sy artikel ''Onze lastige spelling'', met verskeie voorgestelde spelreël-vereenvoudigings vorendag gekom. In [[1917]] word die eerste grondbeginsels vir Afrikaans deur die [[Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap, Lettere en Kuns]] vasgelê. Hierdie grondbeginsels is vasgestel om 'n leidraad te vorm vir die verdere ontwikkeling van 'n Afrikaanse spelwyse: {{Cquote|"Die Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling word soos volg uiteengesit: # Elke klank word deur 'n aparte letter voorgestel en geen onnodige letters word gebruik nie. # Dieselfde woord, voor- of agtervoegsel word so ver moontlik dieselfde gespel. # Die geskiedenis word net in ag geneem waar dit prakties moontlik is. # Daar moet so weinig moontlik van die ''Vereenvoudigde Nederlandse Spelling'' afgewyk word. # Die gebruiklikste uitspraak word as norm aanvaar."|''Afrikaanse Woordelys en Spelreëls'', 1917}} === Vereenvoudigings in die Afrikaanse spelwyse === * Die Nederlandse digraaf '''<ij>''' is in Afrikaans na '''<y>''' verander, alhoewel die uitspraak steeds {{IPA|[ɛi]}} is. 'n Voorbeeld is "<tt>prijs</tt>", wat "<tt>prys</tt>" in Afrikaans gespel word. Nederlandse woorde wat in '''<lijk>''' eindig, eindig in '''<lik>''' in Afrikaans, en nie '''<lyk>''' nie. Ter voorbeeld, "<tt>lelijk</tt>" in Nederlands word "<tt>lelik</tt>" in Afrikaans. In beide tale word hierdie agtervoegsel as {{IPA|[lək]}} uitgespreek, met 'n [[schwa]]. * Afrikaans gebruik '''<k>''' vir die harde '''<c>''' in Nederlands, in albei gevalle as {{IPA|[k]}} uitgespreek. Vergelyk die Nederlandse spelling "<tt>cultuur</tt>" met die Afrikaans, "<tt>kultuur</tt>". Voor die groot Nederlandse spellinghervorming in die 1990's, was laasgenoemde spelling ook in Nederlands aanvaarbaar. * Afrikaans het die Nederlandse trigrawe '''<tie>''' en '''<cie>''' na 'n enkele spelling van '''<sie>''' saamgesmelt. Behalwe vir '''<tie>''', wat {{IPA|[tsi]}} in Nederlands uitgespreek word, is daar geen verskille in uitspraak nie. Vergelyk die Nederlandse woorde "<tt>provincie</tt>" en "<tt>politie</tt>" met "<tt>provinsie</tt>" en "<tt>polisie</tt>" in Afrikaans. * Die Nederlandse greep '''<tion>''' word '''<sion>''' in Afrikaans. Vergelyk "<tt>nationaal</tt>" met "<tt>nasionaal</tt>". Die uitspraak verskil van plek tot plek, en sluit {{IPA|[tsiɔn]}}, {{IPA|[siɔn]}}, en {{IPA|[ʃon]}} in. * Afrikaans het die Nederlandse trigrawe '''<ou>''', '''<ouw>''', '''<au>''' en '''<auw>''' – wat almal dieselfde uitspraak in Nederlands het – na 'n enkele spelling '''<ou>''' saamgesmelt. Vergelyk Nederlands se "<tt>vrouw</tt>" en "<tt>dauw</tt>" met "<tt>vrou</tt>" en "<tt>dou</tt>" in Afrikaans. * Aan die einde van woorde het Afrikaans gereeld die '''<n>''' in die Nederlandse greep '''<en>''' verwyder, wat veral in enkel- en meervoudige saamgestelde naamwoorde voorkom, om slegs '''<e>''' daar te laat. Vergelyk Nederlands se "<tt>leven</tt>" en "<tt>mensen</tt>" met "<tt>lewe</tt>" en "<tt>mense</tt>" in Afrikaans. ==== Foneties geïnduseerde spellingsverskille ==== [[Lêer:Huisdialekt.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''Huis''.]] [[Lêer:Muisindialekt.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''Muis''.]] [[Lêer:IJs - dialect.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''IJs'' of ''Ys''.]] [[Lêer:Brengendialect.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''brengen'' of ''gebring''.]] Afrikaans maak gereeld gebruik van vereenvoudigde medeklinkers, terwyl in Nederlands nog die oorspronklike vorme aanwesig is. * Afrikaans het die Nederlandse [[medeklinker]]s '''<z>''' en '''<nowiki><s></nowiki>''' saamgevoeg tot een klank: {{IPA|[s]}}, gespel as '''<nowiki><s></nowiki>'''. Nederlandse "<tt>zorg</tt>" word op hierdie manier "<tt>sorg</tt>" in Afrikaans. * Indien die Nederlandse letters '''<v>''' en'''<w>''' in die middel van woorde geplaas word, word hierdie letters saamgevoeg as die klank {{IPA|[v]}} en konsekwent omgeskakel na die spelling '''<w>'''. Vergelyk die Nederlandse "<tt>haven</tt>" met Afrikaans se "<tt>hawe</tt>", alhoewel beide woorde as {{IPA|[ɦaːvə]}} uitgespreek word. * Afrikaans voeg die Nederlandse [[frikatief]] '''<ch>''' en '''<g>''' saam tot die klank {{IPA|[χ]}}, gespel as '''<g>''', behalwe as dit voorafgegaan word deur die letter '''<nowiki><s></nowiki>'''. In daardie geval word '''<sk>''' gebruik. 'n Vergelykbare fonetiese evolusie is te vinde in Noord-Nederland, waar die klanke ook saamgevoeg word tot {{IPA|[χ]}} of {{IPA|[x]}}, hoewel die spellingsverskil daar behou is. In Vlaandere and Suriname het die fonetiese onderskeid tussen '''<ch>''' en '''<g>''' egter bewaar gebly.<ref>{{cite web |url=http://www.meertens.knaw.nl/taalentongval/artikelen/Reenen_Huijs.pdf |title=De harde en de zachte g, de spelling gh versus g voor voorklinker in het veertiende-eeuwse Middelnederlands. |first1=Pieter |last1=van Reenen |first2=Nanette |last2=Huijs |year=2000 |work=Taal en Tongval, 52 |pages=159–181 |access-date=4 Mei 2011 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414091355/https://www.meertens.knaw.nl/taalentongval/artikelen/Reenen_Huijs.pdf |archive-date=14 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Die eerste lettergreep spel mens in Afrikaans '''<sk>''' (uitgespreek as {{IPA|[sk]}}), terwyl Nederlands '''<sch>''' (uitgespreek as {{IPA|[sx]}} of {{IPA|[sç]}}) gebruik: vergelyk die Nederlandse "<tt>school</tt>" met het Afrikaans se "<tt>skool</tt>". In sommige Nederlandse dialekte, veral in Wes-Vlaams, word wel dieselfde <sk>-klank ook gebruik. * Aan die einde van die woorde word die Nederlandse lettergroepe '''<cht>''' en '''<st>''' in Afrikaans vereenvoudig tot '''<g>''' en '''<nowiki><s></nowiki>''' respektiewelik. Vergelyk Nederlands se "<tt>lucht</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[lʏxt]}}) en "<tt>dienst</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[dinst]}}) met "<tt>lug</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[ləχ]}}) en "<tt>diens</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[dins]}}) in Afrikaans. * Tussen twee klinkers word in Afrikaans die Nederlandse letters '''<g>''' en '''<v>''' weggelaat. Vergelyk Nederlands se "<tt>hoger</tt>" en "<tt>regen</tt>" met Afrikaans se "<tt>hoër</tt>" en "<tt>reën</tt>", waar die tweede klinker 'n deelteken ontvang om aan te dui dat die twee naasstaande klinkers afsonderlik uitgespreek moet word, en nie met die digrawe <oe> en <ee> verwar moet word nie. * Soms word ook die Nederlandse medeklinker '''<g>''' aan die einde van Afrikaanse woorde weggelaat, waardeur die voorgaande klinker aan die einde van die woord staan. In so 'n geval word hierdie laaste klinker met 'n kappie geskryf. Byvoorbeeld, die Nederlandse woord "<tt>zeg</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[zɛɣ]}}) word in Afrikaans verander na "<tt>sê</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[seː]}}). * Afrikaans maak veel gebruik van die kappie op klinkers: '''<ê>''', '''<ô>''', '''<û>'''. Dit in teenstelling tot Nederlands, waar die gebruik daarvan veral beperk word tot Franse [[leenwoord]]e. 'n Kappie word in Afrikaans bo 'n klinker in 'n oop lettergreep gebruik. Die klank word vervolgens uitgespreek gebruikmakend van 'n lang monotone uitspraak, soos /eː/ of /ɛː/, /ɔː/ en /œː/, terwyl die klinkers sonder 'n kappie respektiewelik as /eə/, /oə/ en /y/ uitgespreek word. Voorbeelde is die Afrikaanse "<tt>wêreld</tt>" (Nederlands "<tt>wereld</tt>"), "<tt>môre</tt>" (Nederlands "<tt>morgen</tt>"), en "<tt>brûe</tt>" (Nederlands "<tt>bruggen</tt>"). * By [[verkleinwoord]]e gebruik Afrikaans '''<tjie>''' (uitgespreek as {{IPA|[ki]}}), terwyl Standaardnederlands gebruik maak van '''<tje>''' (uitgespreek as {{IPA|[cə]}}). In België en Suid-Nederland word die verkleinwoord wel ook as {{IPA|[kə]}} uitgespreek. === Fonetiese verskille === Die uitspraak van Afrikaans stem die meeste ooreen met dialekte uit die Nederlandse provinsie [[Zuid-Holland]], in besondere die dialek wat rondom die [[Zoetermeer]] gepraat word.<ref name="heeringa">{{cite web |url=http://www.let.rug.nl/~heeringa/dialectology/papers/prasa08.pdf |title=The origin of Afrikaans pronunciation: a comparison to west Germanic languages and Dutch dialects |author=Wilbert Heeringa, Febe de Wet |pages=445–467 |year=2007 |publisher=[[Rijksuniversiteit Groningen]] |access-date=19 Mei 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221175834/http://www.let.rug.nl/~heeringa/dialectology/papers/prasa08.pdf |archive-date=21 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><!--see page 3--> * Aan die begin van Afrikaanse woorde, is die in Nederlands uitgesproke '''{{IPA|[v]}}''' saamgevoeg met die skaars uitgesproke '''{{IPA|[f]}}''', soos in "<tt>ver</tt>", wat in Afrikaans as {{IPA|[fɛr]}} en in Standaardnederlands as {{IPA|[vɛr]}} uitgespreek word. * Ook het Afrikaans die in Nederlands uitgesproke '''{{IPA|[w]}}''' met die uitgesproke '''{{IPA|[v]}}''' saamgevoeg, soos in "<tt>werk</tt>". Dit word in Afrikaans uitgespreek as {{IPA|[vɛrk]}}; in België en Suriname as {{IPA|[wɛrk]}} en in Nederland as {{IPA|[ʋɛrk]}}. == Grammatikale verskille == [[Grammatika]]le verskille tussen Afrikaans en Nederlands vorm waarskynlik die grootste verskille tussen die twee tale. === Geslag === Afrikaans ken, in teenstelling tot Nederlands, geen [[grammatikale geslag]] nie. As gevolg daarvan het Afrikaans slegs een bepaalde lidwoord, "die", terwyl Nederlands twee bepaalde lidwoorde het ("de" vir manlike en vroulike woorde, en "het" vir onsydige woorde). Die manlike en die vroulike geslag word in die geskrewe Nederlands nie meer onderskei nie, maar die gesproke Vlaams ken nog altyd drie bepaalde lidwoorde: "den" vir manlike, "de" vir vroulike, en "het" vir onsydige woorde. === Werkwoorde === By Afrikaanse [[werkwoord]]e word dikwels dieselfde vorm gebruik vir die infinitief sowel as die teenwoordige tyd en werkwoorde word in Afrikaans nie verbuig nie. Van alle werkwoorde het slegs "wees" en "hê" 'n persoonsvorm in die teenwoordige tyd wat anders as die infinitief is, naamlik "is" en "het".<ref name="dbnl" /> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Werkwoordverbuigings''' |- ! style="background: #efefef;" | Afrikaans ! style="background: #ffdead;" | Nederlands |- |ek '''is''' || ik '''ben''' |- |jy/u '''is''' || jij/u '''bent''' |- |hy/sy/dit '''is''' || hij/zij/het '''is''' |- |ons/julle/hulle '''is''' || wij/jullie/zij '''zijn''' |- |{{lang|af|ek '''loop'''}} || {{lang|nl|ik '''loop'''}} |- |{{lang|af|jy/hy '''loop'''}} || {{lang|nl|jij/hij '''loopt'''}} |- |{{lang|af|ons/julle/hulle '''loop'''}} || {{lang|nl|wij/jullie/zij '''lopen'''}} |} === Die verlede tyd === Afrikaans maak geen gebruik van die onvoltooide verlede tyd nie (behalwe vir 'n aantal uitsonderings) en gebruik hiervoor afhangende van die konteks, die teenwoordige tyd of die voltooide verlede tyd. Die gevolg is dat Nederlandse [[literatuur]] moeiliker verstaanbaar vir Afrikaanse lesers is, aangesien hulle selde die Nederlandse onvoltooide verlede tyd (die sogenaamde imperfek) herken. En die imperfek is die tyd waarin die meeste Nederlandse literêre tekste geskryf word. In Afrikaans is die normale verteltyd die historiese presens, omdat die "het ge-" van die voltooide verlede tyd so lomp is.<ref>{{af}}[http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=48875&cause_id=1270| Valse vriende — die gevaarlike avontuur van vertaal uit Nederlands]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Geraadpleeg op 13 Desember 2011</ref> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Die verlede tyd in Afrikaans en Nederlands''' |- ! style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="2" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- ! | Verlede tyd ! | Verlede tyd ! | Onvoltooide verlede tyd |- |{{lang|af|Ek / Jy /Hy '''het geslaap'''}} || {{lang|nl|Ik '''heb''' / Jij '''hebt''' / Hij '''heeft geslapen'''}} || {{lang|nl|Ik /Jij /Hij '''sliep'''}} |- |{{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''het geslaap'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''hebben geslapen'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''sliepen'''}} |} Hier volg die uitsonderings van onvoltooide verlede tyd in Afrikaans, en in die tabel daaronder 'n paar verklarende voorbeelde: # '''is''' word '''was''' # '''wil''' word '''wou''' # '''het''' word '''had''' # '''sal''' word '''sou''' # '''kan''' word '''kon''' # '''moet''' word '''moes''' # '''mag''' word '''mog''' # '''dink''' word '''dag''' of '''dog''' # '''weet''' word '''wis''' (aan die uitsterf; gelyk aan 'het geweet', byvoorbeeld "As jy wis hoeveel geld hy het, sou jy hom nie jammer kry nie") <ref name="dbnl">{{nl}}(Woubrugge 1989) [http://www.dbnl.org/tekst/_han001198801_01/_han001198801_01_0027.php| Colloquium Neerlandicum 10]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Handelingen Tiende Colloquium Neerlandicum. Colloquium van docenten in de neerlandistiek aan buitenlandse universiteiten. Internationale Vereniging voor Neerlandistiek.</ref> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" ! colspan="2" style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="2" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- ! | Onvoltooide Verlede tyd ! | Verlede tyd ! | Onvoltooide verlede tyd ! | Verlede tyd |- |{{lang|af|Ek / Jy /Hy '''wou'''}} || {{lang|af|Ek / Jy /Hy '''het gewil'''}} || {{lang|nl|Ik / Jij / Hij '''wou / wilde'''}} || {{lang|nl|Ik '''heb''' / Jij '''hebt''' / Hij '''heeft gewild'''}} |- |{{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''wou'''}} || {{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''het gewil'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''wouden / wilden'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''hebben gewild'''}} |} In die voltooide verlede tyd word in Afrikaans slegs 'het' (Nederlands: 'hebben') as hulpwerkwoord gebruik, behalwe in die geval van 'wees' (Nederlands: 'wezen', 'zijn'), waar die hulpwerkwoord 'is' gebruik word. In teenstelling word in Nederlands 'zijn', en sy verbuigings, meermale as hulpwerkwoord benut. Dit is die geval vir Nederlandse werkwoorde wat 'n proses (en nie 'n aksie nie) uitdruk, soos "het ijs smelt -> het ijs is gesmolten" en ook vir werkwoorde wat 'n gerigte beweging uitdruk: "ik loop naar huis -> ik ben naar huis gelopen" <ref name="dbnl" /> ''Wees'' word in Afrikaans basies net vir die lydende vorm gebruik. ''Zijn'' as werkwoord het basies in Afrikaans uitgesterf, behalwe in "samesyn" (saamwees), soos in ''geselskap tussen vriende'' en die deelwoord "synde". {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Verskille t.o.v hulpwerkwoorde''' |- ! colspan="1" style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="1" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- | Hy '''het''' gedoen. || Hij '''heeft''' gedaan. |- | Hy '''het''' gekom. || Hij '''is''' gekomen. |- | Hy '''is''' gewees. || Hij '''is''' geweest. |- |} Die verlede tyd van die lydende vorm gebruik in Afrikaans "is" in plaas van "werd". * {{af}}"Hy is geroep" <> {{nl}}"Hij werd geroepen" (onvoltooide tyd) "Hij is geroepen" (voltooide tyd) * {{af}}"Die geskenk is gegee" <> {{nl}}"Het geschenk werd gegeven" (onvoltooide tyd) "Het geschenk is gegeven" (voltooide tyd) === Voornaamwoorde === Afrikaans maak by die meervoudsvorme van die persoonlike [[voornaamwoord]] geen verskil tussen die onderwerp en voorwerp (in beide akkusatief en datief) nie. * Dus is die Nederlandse persoonlike voornaamwoorde "wij" en "ons" in Afrikaans slegs "ons". Die Nederlandse refleksiewe (of wederkerende) voornaamwoord ''zich'', wat volgens Afrikaanse spelreëls ''sig'' gespel word, kom bykans glad nie meer in Afrikaans voor nie. Dit word normaalweg vervang deur ''hom'', ''haar'', of ''jou''. Byvoorbeeld: * {{nl}}Hij warmt zich bij het vuur <> {{af}} Hy warm sig by die vuur ''(verouder)'' <> {{af}} Hy warm hom by die vuur * {{nl}}Donna schaamt zich dood <> {{af}}Donna skaam sig dood ''(verouder)'' <> {{af}}Donna skaam haar dood Voorbeeld in die [[poësie]]: ''Kerm / om die dood sig nie oor mens óf lig ontferm'' ([[Lucas Malan]]) In Middelnederlands is ''sig'' egter eintlik net in die oostelike dialekte gebruik en het laat (in die 17e eeu) in die westelike gebiede van Holland deurgedring. === Dubbele negatief === {{hoof|Dubbele ontkenning}} Afrikaans maak gebruik van 'n dubbele negatief, wat nie in Nederlands gebruik word nie. Nederlandse ''Ik spreek geen Engels'' word byvoorbeeld ''Ek praat nie Engels nie'' of ''Ek praat geen Engels nie''. Vergelykbare konstruksies kan gevind word in Frans ("Je ne parle pas anglais"), maar ook in die Nederlandse dialek Wes-Vlaams ("Ek ''en'' praat ''geen'' Engels") en in andere dialekte in Suid-Nederland ("Ik praat ''geen'' Engels ''nie''"). Ook tans nog word die dubbele negatief in Vlaamse dialekte gebruik byvoorbeeld in: "K'hem(ek het)dees ding nog nooit nie gezien." of "Is daar al iemand? Nieje, nog niemand nie" "Leid er hier ieverans een spons? Ik kan er nieverans geen vinden" (lê hier êrens 'n spons? Ek kan dit nêrens vind) === Byvoeglike naamwoorde === Net soos Nederlands verbuig Afrikaans byvoeglike naamwoorde in die attributiewe posisie (indien hulle 'n byvoeglike bepaling is). In beide tale gebeur dit nie in die predikatiewe posisie, oftewel by 'n dubbelverbonde bepaling nie. In teenstelling tot Nederlands is hierdie verbuiging in Afrikaans net afhanklik van die posisie en nie van ander parameters soos die grammatikale geslag nie. Aan die ander kant ken Afrikaans baie byvoeglike naamwoorde wat nooit verbuig word nie (''′n swart skoen''), terwyl in Nederlands byna alle byvoeglike naamwoorde verbuig kan word (''een zwarte schoen''). == Anderstalige invloede op Afrikaans == Afrikaans het 'n aantal leksikale en sintaktiese eenhede vanuit ander tale oorgeneem. Onder hierdie tale tel [[Maleis]], die [[Khoisan-tale]], [[Portugees]],<ref name="deumert">{{en}} {{cite book |ref=harv |url=http://books.google.be/books?id=8ciimg5gGqQC |title=Language Standardization and Language Change: The Dynamics of Cape Dutch |accessdate=10 November 2008 |work=Ana Deumert |publisher=John Benjamins Publishing Company |year=2004 |page=22 }}</ref> die [[Nguni-taalfamilie|Nguni-tale]]<ref name="niesler">{{en}} {{cite book |ref=harv |url=http://academic.sun.ac.za/su_clast/documents/SALALS2005.pdf |first1=Thomas |last1=Niesler |first2=Philippa |last2=Louw |first3=Justus |last3=Roux |year=2005 |title=Phonetic analysis of Afrikaans, English, Xhosa and Zulu using South African speech databases |journal=Southern African Linguistics and Applied Language Studies |volume=23 |issue=4 |pages=459–474}}</ref> en in mindere mate het [[Frans]]. Afrikaans is ook sterk beïnvloed deur Suid-Afrikaanse Engels.<ref>{{en}} [http://www.lycos.com/info/afrikaans--standard-afrikaans.html Standaard Afrikaans op Lycos.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111120182430/http://www.lycos.com/info/afrikaans--standard-afrikaans.html |date=20 November 2011 }} Geraadpleeg op 3 April 2010</ref> === Duits === Aan die Kaap het Duitse huursoldate gereeld gekom en gegaan, maar ook Duitse koloniste het 'n geringe stempel afgedruk op die Afrikaanse taal. ==== Duitse ontlenings via Nederlands ==== Die meeste Duitse woorde en uitdrukkings het reeds voor 1800 via Nederlands in die Afrikaanse taal beland: * afhandel; afvaardig ; armsalig; baanbreker; bemoeiing; beledig; beraadslaag; beroemd; beskawing; besoedel; bespreek; bestendig; betwyfel; bevoeg; bewonder; bouvallig; bloemlesing; byval; diefstal; doelmatig; dolk; eensaam; eerstens tweedens, derdens, vierdens...; eienaardig; ervaring; grens; gril; halt; handelaar; heers; hoogstens; huldig; indruk; ingryp; inslag; invloed; koeël; kroeg; leidraad; lewensgevaarlik; morsdood; navorsing; nederig; noodwendig; omgewing; onstuimig; oorskat; oorweldig; oproer; opval; owerheid; rit; selfsug; skelm; skerpsinnig; skof; skurk; smaakvol; smul; spannend; spitsvondig; stewel; talryk; toevallig; uitoefen; veelsydig; verskaf; vertwyfeling; werda * '''aanstaltes maak''' * '''agter slot en grendel''' * '''êrens op ingaan''' * '''tot sy reg kom''' * '''in die reël''' * '''spoorloos verdwyn''' * '''gans en gaar''' * '''afgesien van''' * '''dan en wan''' word uitdruklik as 'n Germanisme geëien. Baie van bogenoemde was reeds deel van die woordeskat wat na die Kaap toe gebring is. Deur verdere kontak met Europese Nederlands in die 1800's het hierdie woorde en uitdrukkings so deel van Afrikaans geword dat dit nie meer as Germanismes geëien word nie.<ref>Raidt, E.H. 1976. ''Duitse ontlenings via Nederlands''. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> Vanweë die nou verwantskap van Duits met Nederlands en Afrikaans word Germanismes in hierdie tale dikwels nie as vreemd aangevoel nie. ==== Duitse ontlenings aan die Kaap ==== Party woorde is wel direk aan die Kaap ontlee:<ref>Raidt, E.H. 1976. ''Duitse ontlenings aan die Kaap''. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> * '''blas''' (''blass'') teenoor Nederlandse ''bleek'' * '''blits''' (''Blitz'') teenoor Nederlandse ''bliksem'' * '''bloot''' het dieselfde hulpwerkwoord-betekenis as ''bloß'' bv. ek het ''bloot'' 'n fotokopie gemaak. In Nederlands beteken ''bloot'' naak. * '''kots''' (''kotzen'') braak, opgooi, naarword, vomeer, jongosse leer (inspan). * '''laer''' * '''liederlik''' (slordig) -- Nederlands het dit ook ontleen maar met 'n anderse betekenis * '''oorwaks''' = oorvyg * '''peits''' (''Peitsche'') teenoor Nederlandse ''zweep'' * '''sak en pak''' teenoor Nederlandse ''pak en zak'' * '''(skoen)waks''' (''Wachs'') teenoor Nederlandse ''schoencrème'' * '''stewel''' (''Stiefel'') teenoor Nederlandse ''laars'' * '''swaap''' > Afgelei van Swaab, inwoner van Swabe, Duitsland, wat as dom gestereotipeer is.<ref>Prinsloo, A. 2004. ''Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom''. Kaapstad: Pharos-uitgewers. pp. 366-367</ref> * '''sweis''' (''schweissen'') teenoor Nederlandse ''lassen'' * '''swernoot''' * '''verfoes''' (''verpfuschen'') bederf, verknoei * '''vervlaks''' * '''vroegstuk''' (''Frühstück'') ontbyt * '''werskaf''' (''wirtschaften'') werk, jou besighou Sommige woorde is moeilik om te bepaal of dit uit Duits of Nederlands ontleen is: * '''kopsku''' * '''misoes''' * '''niks''' * '''werda''' === Frans === Direkte Franse ontlenings aan die Kaap deur kontak met die Franse Hugenote was bitter skraal, moontlik weens die VOC se streng taalbeleid. Daar is slegs 'n paar vrugtename wat gewis Kaapse ontlenings is :<ref>Raidt, E.H. 1976. Franse ontlenings aan die Kaap. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> * bermotpeer * pawieperske * pompe(l)moer (appelliefie) * sermeinpeer * sersanpeer Dan is daar ook:<ref>{{Cite web |url=https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |title=argiefkopie |access-date= 1 Junie 2015 |archive-date=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218072815/https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |url-status=dead }}</ref> * ommelet * kommandeur === Maleis === Tydens die vroeë vestiging van die [[Kaap-Maleiers]] in [[Kaapstad]], wat nou [[Kleurling]]e genoem word, word verskillende [[Maleis]]e woorde tot Afrikaans toegevoeg. Onder hierde woorde is:<ref name="safariafrica.co.za">{{en}} [http://www.safariafrica.co.za/tourist-information/afrikaans.htm Toerisme-informasie omtrent Afrikaans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110917052132/http://www.safariafrica.co.za/tourist-information/afrikaans.htm |date=17 September 2011 }} Geraadpleeg op 3 April 2010</ref><ref name="http://www.taaloord.co.za">{{af}}[http://www.taaloord.co.za/taalberigte.htm Taalberigte], taaloord.co.za Geraadpleeg op 14 Desember 2011</ref><ref>Raidt, Edith h. 1989. Ontwikkeling van vroeë Afrikaans, uit ''Inleiding tot die Afrikaanse Taalkunde'', tweede hersiene uitgawe, pp.96-112, TJR Botha (redakteur). Van Schaik.</ref> * '''Amok''', vanuit ''amuk'' * '''Amper''', vir "byna", of "omtrent", kom vanaf die Maleise woord ''Ampir''. Die Nederlandse gebruik van die woord is basies die teenoorgestelde, dus hul gebruik beteken "amper glad nie", in plaas van "byna". * '''Baar''' vanuit ''baharu'' of ''beharoe''; onervare, dom ('n ''Baar'' werker); kontant (Met ''baar'' geld betaal) of tasbaar (Die ''bare'' duiwel > in lewende lywe) * '''Baie''', wat "veel" beteken. Die woord word kom glad nie in Nederlands voor nie. Daar is altyd aanvaar dat dit van ''banja(k)'' kom en dit staan ná 1750 verskeie kere in briewe van veldwagmeesters en ander latere bronne. ''Baie'' is ook al geskryf as ''banje'', ''baiing'', ''banjang''. Daar is egter wel die woord "bannig" in Nedersaksies of Platduits. Dit beteken ''baie'', in al die betekenisse van die woord. Dit laat die vraag ontstaan of die ou aanname dat ''baie'' Afrikaans slegs uit Maleis binnegekom het nie herdink moet word nie. In watter mate het die menigte Duitsers uit die teenswoordige Noordwes-Duitsland wat vir die Kompanjie kom werk het (in werklikheid veel meer as die Nederlanders) meegewerk om dalk hul ''bannig'' saam met die Maleise ''banja'' tot die Afrikaanse ''baie'' te laat saamsmelt? Is twee eenders klinkende woorde met dieselfde betekenis uit verskillende wêrelddele hier tot een gereduseer? Daar is vandag kenners wat reken dat hierdie teorie beslis 'n indringende nuwe studie regverdig.<ref>G. Olwagen, met verwysing na bevindings soos reeds in 1957 gemaak deur Eva-Margarete Jenny Siegling, in haar verhandeling Verwandtschaft zwischen Afrikaans und den niederdeutschen Dialekten Norddeutschlands (in Duits voorgelê ter vervulling van 'n deel van die vereistes vir die graad D. Litt. in die Fakulteit Lettere en Wysbegeerte Universiteit van Pretoria, Pretoria, 30 Januarie 1957). Siegling het o.m. op die volgende gewys: Afrikaans: Al baie op sy kerfstok hê. Plattdeutsch: All bannig up sin Kerfstock hebben. Dit lyk egter nie of die werk destyds enige groot taalkundige rimpels veroorsaak het met die bevindings oor "baie" nie. Of omdat dit in Duits was, is dit bes moontlik net nie raakgelees nie, wie sou weet! Verhandeling by: http://docplayer.org/42628000-Verwandtschaft-zwischen-afrikaans-und-den-niederdeutschen-dialekten-norddeutschlands-deur-eva-margarete-jenny-siegling.html G.Olwagen se bespreking op Netwerk24 en in Die Volksbladː https://www.netwerk24.com/Stemme/MyStem/kom-die-woord-baie-al-die-tyd-uit-duitsland-20171003 </ref> * '''Baadjie'''. Die Nederlandse woord ''baadje'' word as verouderd beskou en slegs nog in geskrewe vorm gebruik. Dit was reeds in 16de-eeuse Nederlands bekend, oorspronklik 'n benaming vir 'n Indiese kledingstuk. In 1720 word dit as ''badju'' neergepen. * '''Baklei''', vir "veg" of "stry". Dit is afgelei van ''berkalahi'' – ''veg, veral met die hande''. * '''Blatjang''', die naam vir 'n oorspronklik [[Suid-Asië|Suid-Asiese]] toespys. Dit is ontleen uit ''b(e)lachan''. In Nederlands word die Engelse woord ''Chutney'' gebruik. * '''Bobotie''' is weer uit Soendanees (Wes-Java) ''bobotoh'' * '''Doepa''' * '''Kabaai''', vanuit ''cabaya''; dit was eers 'n benaming vir 'n Oosterse rok- of hempagtige bokleed. * '''Kapok''', vanuit ''kapuk''. * '''Katel''', vanuit ''kātīl''. * '''Katjiepiering''', uit ''katjapiring'' * '''Nooi/Nôi/Nonna''' vanuit ''njonjah/nonah'' vanuit Portugese ''dona''. * '''Oorkrabbetjie''' vanuit ''kerabu'' (plat knoop). * '''[[Piesang]]'''. Desondanks ken ook Nederlands die woord ''pisang'' wat eweneens uit Maleis kom. * '''Oorlams''' vanuit ''orang lama''. In Jan van Riebeeck se dagboek word ''orang lammen'' geskryf; 'n Nederlander wat uit die Ooste terugkeer, na aanleiding van die Maleis ''orang'' "mens" + ''lama'' "lank gelede" - iemand wat dus lank terug na die Ooste gegaan het. So 'n persoon het gewoonlik baie ervaring gehad en was daarom baie ''slim''.<ref>Prinsloo. A. 2004. ''Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom. Kaapstad: Pharos-uitgewers. pp. 258-259''</ref> * '''Paljas''', vanuit ''peljas'' * '''Piering''', vanuit ''piring'' (in Nederlands is 'n piering 'n ''schoteltje'') * '''Rottang''', vanuit ''rota'' * '''Soebat''' vanuit ''sobat'' (vriend) * '''[[Sosatie]]''' kom van die Maleisiese ''sate'' === Portugees === Sommige Afrikaanse woorde kom oorspronklik uit [[Portugees]]. Hul aanwesigheid is te danke aan die Portugese teenwoordigheid in Suider-Afrika. Hierdie woorde word dikwels in Suid-Afrika gebruik aangesien hulle ook in ander Suid-Afrikaanse tale aanwesig is. * '''aia''', "naam en aanspreekvorm van 'n nie-blanke vrou" kom van Portugees ''aia'' wat ''kindermeisie'' of ''verpleegster'' beteken. Dit is ook in Indies-Engels bekend, en vroeër ook in die Indies-Nederlands. Tans kwetsend beskou. * '''asgaai''', assegaai > Berbers ''azagaya''. werpspies * '''brinjal''' > ''beringela'' * '''bredie'''<ref>{{Cite web |url=https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |title=argiefkopie |access-date= 1 Junie 2015 |archive-date=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218072815/https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |url-status=dead }}</ref> * '''karba''' > ''carabá'' * '''karga''' > ''carga, cargo'' (vrag) * '''katel''' > ''catel'', bed; oorspronklik uit Tamil. * '''kapater''' > ''capado'', ontman. Bokkapater is dus 'n manlike gekastreerde bok. * '''kiepersol''' > ''quitasol'', "boom met 'n sambreelagtige kruin". In die 17de eeu kry die woord in Nederland en die Kaap die betekenis ''sonskerm'', ''[[sambreel]]'' soos dit o.a. uit Kaapse inventarisse van 1676 en 1691 blyk, waar dit ''kiepesol'' en ''kippesol'' gespel word. In 'n reisverhaal wat uit 1710 dateer en in 'n Kaapse argiefstuk uit 1730 staan die Afrikaanse vorm (r); ''cipersol'' en ''kupersol'' * '''kombers''' > ''coberta'' * '''koperkapel''' > ''cobra de capelo'' * '''[[kraal]]''', vir 'n omheining om vee in te hou, kom van die Portugese ''curral''. * '''mandoor''', voorman, opsigter, ploegbaas * '''[[mielie]]''', vanuit ''milho''. * '''ramkie''', vanuit ''rabequinha'' * '''ronkadoor''' vanuit ''roncador'' * '''sambreel'''> ''sombrelo'' > ''sombreiro'' (''paraplu'', ''regenscherm'' in Nederlands) * '''sambok''' > ''sjambok''<ref>{{Cite web |url=https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |title=argiefkopie |access-date= 1 Junie 2015 |archive-date=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218072815/https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |url-status=dead }}</ref> * '''tamaai''' > ''tamaajo'' > ''tamanho''. Enorm, baie groot. Die vroegste bewysstuk is 'n inventaris uit die jaar 1796: ''1 tamaaye bybel met platen'' * '''tasal''' > repies wildsvleis wat met sout, peper, asyn en koljander besprinkel en in die son winddroog gemaak is; vroeër gebruik vir [[padkos]]. * '''tjalie''' > ''xaile'' * '''[[trawal]]''', moeilikheid * '''tronk''' > ''tronco'' (gevangenis) Oorspronklik 'n blok waarin misdadigers gesluit word. Maar in verskeie 18de-eeuse Kaapse stukke word tronk alreeds in die betekenis ''gevangenis'' gebruik. * '''maai''' en '''paai''' vir ''ma'' en ''pa'' is omstrede, maar moontlik uit Portugees. Plant- en dierename soos '''malgas''', '''tjokka''' en '''tarentaal''' stam ook uit die tydperk van Portugese seevaarders.<ref>Raidt, Edith H. 1989. Ontwikkeling van vroeë Afrikaans, uit ''Inleiding tot die Afrikaanse Taalkunde'', tweede hersiene uitgawe, pp 96 -126. TJR Botha (redakteur). Van Schaik.</ref><ref>Raidt, E.H. 1976.''Afrikaans en sy Europese Verlede''. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> === Khoisan-tale === Die volgende bekende Afrikaanse woorde, het hul oorsprong vanaf die [[Khoisan-tale]]. * '''Abba''' om iemand op die rug te dra.<ref name="theories_smith">{{en}}Theories about the origin of Afrikaans. 1952. Professor J.J. Smith. Witwatersrand University Press</ref> * '''Gogga''', wat ''insek'' beteken, kom van 'n Khoisan woord met dieselfde betekenis: ''xo-xo''. * '''Assegaai''', vir 'n spies. * '''Karos''', vir 'n kombers van diervel. * '''Kierie''', vir 'n stapstok of staf. Daar is ook heelwat name vir plante en diere wat vanaf Khoisan-tale stam.<ref name="theories_smith" /> * '''[[Dagga]]''' vir marihuana. * '''[[Koedoe]]''', 'n soort wildsbok. * '''[[Karee]]''', 'n tipe boom. * '''[[Ghaap]]''', 'n plant endemies aan Suider-Afrika. * '''[[Boegoe]]''', 'n krui met medisinale eienskappe. === Nguni-tale === Die volgende woorde dien as enkele voorbeelde van die vele Nguni-woorde wat in Afrikaans en dikwels ook in Suid-Afrikaanse Engels opgeneem is. * '''Donga''', 'n droë spoelsloot. * '''Fundi''', van die [[Zoeloe]] woord ''umfundisi''.<ref>{{en}}[http://oxforddictionaries.com/definition/umfundisi| Oxford dictionaries]{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Geraadpleeg 4 Januarie 2012</ref> Die woord word gebruik om 'n kenner op 'n bepaalde gebied mee aan te dui, soos in ''"Hy is 'n fundi in tale."'' * '''Tjaila / tjailatyd''', 'n implementasie van die Zoeloe woord ''Chaila'', wat ''"huis toe gaan"'' beteken. === (Suid-Afrikaanse) Engels === {{hoof|Anglisisme}} In die omgangstaal sal vele Afrikaanse mense dikwels [[Engels]]e woorde of begrippe gebruik, alhoewel hierdie woorde nie in Standaardafrikaans opgeneem is nie, en ook gewoonlik hul Afrikaanse gelyke het. Nietemin is daar ook heelwat woorde van Engelse afkoms wat uiteindelik in Standaardafrikaans opgeneem is. Enkele voorbeelde: * '''Tjip''' vanuit ''Chip'', vir 'n aartappelskyfie. * '''Tjommie''' vanuit ''Chum'', vir 'n maat of vriend. * '''Tjop''' vanuit ''Chop'', die ribbetjie van 'n [[skaap]], gewild as braaivleis. Die Engelse invloed kan ook dikwels gesien word in die gebruik van woorde in Afrikaans. Soos byvoorbeeld: * '''braaf''' het 'n verskuiwing van ''goed'' en ''deugsaam'' na ''dapper'' ondergaan. Die oorspronklike betekenis kry 'n mens nog in die ou spottender uitdrukking '' 'n brawe Hendrikkie/Maria'' ('n seun of dogter wat (kastig) baie voorbeeldig is). Volgens Van Dale kan ''braaf'' in Nieu-Nederlands nog die betekenis ''dapper'' hê, maar daarnaas beteken dit tog hoofsaaklik ''regskape''. (Engels ''noble''). Hierteenoor word ''braafheid'' in Nieu-Nederlands slegs in die betekenis ''regskapenheid'' gebruik, en vir ''dapperheid'' nie. Dit hang nog saam met die betekenisontwikkeling van hierdie woord in Romaans: woes > dapper > bekwaam/regskape/deugsaam (< Frans ''brave''< Italiaans bravo; laasgenoemde het ons nog in Afrikaans wanneer ons iemand toejuig: ''bravo''! = mooi so!). : In Afrikaans het ''braaf'' in die betekenis ''dapper'' óf nooit bestaan nie (dis die waarskynlikste), óf heeltemal in die vergetelheid geraak totdat dit onder Engelse invloed na vore gekom het. In Engels is bogenoemde betekenisse vereng tot slegs ''dapper''; terwyl dit in Afrikaans slegs die betekenis ''regskape'' tot onlangs behou het. Om dus in Afrikaans te praat van ''brawe'' (= dapper) man, sou, uit 'n eng oogpunt, beteken dat jy jou skuldig maak aan 'n Anglisisme, want die Afrikaans ''brawe man = regskape man'' (Eng. ''noble''), en die Engelse ''brave man'' is in Afrikaans 'n ''dapper man''.<ref>[[H.J.J.M. van der Merwe|Van der Merwe, H.J.J.M.]] 1981. ''Die Korrekte Woord: Afrikaanse Taalkwessies'' Pretoria: J.L. van Schaik (Edms.) Bpk. bl. 54</ref> == Vergelykings van verskeie woorde en frases in Nederlands en Afrikaans == {| class="wikitable" |- ! style="width:28%;" | Afrikaans ! Nederlands |- |'''{{lang|af|Verstaan jy my?}}''' || Versta je mij? |- |'''{{lang|af|Ek verstaan dit}}''' || Ik begrijp het<br /><small>Minder algemeen: ''Ik versta het'' </small> <small>Vlaams: '' 'K verstaan'et'' </small> |- |'''{{lang|af|Wat is jou naam?}}''' || Hoe heet jij?<br /><small>Minder algemeen: ''Wat is jouw naam?'' </small> |- |'''{{lang|af|Wat maak jy?}}''' || Wat ben je aan het doen? |- |'''{{lang|af|Ek is lief vir jou}}''' (meer platonies)<br />'''Ek het jou lief''' (meer romanties)|| Ik hou van je/jou.<br /><small>Minder algemeen: ''Ik heb je lief''. </small> |- |'''{{lang|af|Is jy honger?}}''' || Heb je honger? |- |'''{{lang|af|Dié boek is vir jou}}''' || Dit boek is voor jou |- |'''{{lang|af|Ek het al geëet}}''' || Ik heb al gegeten |- |'''{{lang|af|Stem jy saam?}}''' || Ben je het daarmee eens?<br /><small>Minder algemeen: ''Stem jij daarmee in?'' </small> |- |'''{{lang|af|Stem jy [daartoe] in?}}''' || Ga je daarmee akkoord? |- |'''{{lang|af|Oop vanaand}}''' || Open vanavond |- |'''{{lang|af|Hulle woon hier}}''' || Ze wonen hier |- |'''{{lang|af|Kan ons die middestad besoek?}}''' || Kunnen we de binnenstad bezoeken? |- |'''{{lang|af|piesang}}''' || banaan<br /><small>Minder algemeen: ''pisang'' </small> |- |'''{{lang|af|baadjie}}''' || colbert, jasje, vest |- |'''{{lang|af|Ek is halfpad daar}}''' || Ik ben halverwege |- |'''{{lang|af|Hierdie vrug smaak sleg}}''' || Deze vrucht smaakt slecht |- |'''{{lang|af|Het jy dit gesê?}}''' || Heb jij dat gezegd? Vlaams: Het gij da' gezei? |- |'''{{lang|af|Hy het op die lughawe aangekom}}''' || Hij is op de luchthaven aangekomen |- |'''{{lang|af| As dit reën, sal dié sambreel jou beskerm}}''' || Als het regent, zal deze paraplu je beschermen |- |'''{{lang|af| 'n Lemoen is 'n oranjekleurige vrug}}''' || Een sinaasappel is een oranjekleurige vrucht |- |'''{{lang|af| 'n Lemmetjie is 'n klein groen sitrusvrug}}''' || Een limoen is een kleine groene citrusvrucht |- |'''{{lang|af| Ons hou daarvan om te braai}}''' || Wij houden ervan om te barbecueën |- |} == Vergelyking van voorbeeld teks == Onder is 'n vergelyking van die Afrikaanse woorde van ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' (die voormalige Volkslied van [[Suid-Afrika]]) met die Nederlandse weergawe. {| - |'''Afrikaans''' |'''Nederlands''' |- |''Uit die blou van onse hemel,'' |''Uit het blauw van onze hemel'' |- |''Uit die diepte van ons see,'' |''Uit de diepte van onze zee,'' |- |''Oor ons ewige gebergtes'' |''Over onze eeuwige gebergten,'' |- |''Waar die kranse antwoord gee.'' |''Waar de rotsen antwoord geven.'' |- |''Deur ons vêr verlate vlaktes'' |''Door onze ver verlaten vlakten'' |- |''Met die kreun van ossewa.'' |''Met het gekreun van ossenwagens'' |- |''Ruis die stem van ons geliefde,'' |''Ruist de stem van ons geliefde,'' |- |''Van ons land Suid-Afrika.'' |''Van ons land Zuid-Afrika.'' |- |''Ons sal antwoord op jou roepstem,'' |''We zullen antwoorden op je roepen'' |- |''Ons sal offer wat jy vra:'' |''We zullen offeren wat jij vraagt'' |- |''Ons sal lewe, ons sal sterwe,'' |''We zullen leven, we zullen sterven'' |- |''Ons vir jou, Suid-Afrika.'' |''Wij voor jou, Zuid-Afrika.'' |- |} == Sien ook == * [[Geskiedenis van Afrikaans]] * [[Erkenning van Afrikaans]] * [[Nederlandse dialekte]] * [[Valse vriende]] * [[Taalfossiel]] * [[Eerste Taalmonument]] (ook Nederlandse Taalmonument genoem) * [[Afrikaanse Taalmonument]] (ook Tweede Taalmonument genoem) * [[Wikipedia:Afrikaans-Nederlandse samewerking]] == Bronne == * [[Handwoordeboek van die Afrikaanse taal]] [5de uitgawe], [[F.F. Odendal]] & R.H. Gouws (2010) == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{nl-vertaal|Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands}} {{en-vertaal|Comparison of Afrikaans and Dutch}} [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Nederlands]] [[Kategorie:Taalkunde]] [[fr:Afrikaans#Prononciation et intercompréhension]] {{Voorbladster}} oq5xyuobuzz2we1n4hul4vbgo572fbm Gebruikerbespreking:Aliwal2012 3 63675 2890604 2889055 2026-04-06T12:25:12Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 /* Lokomotief Moskou */ nuwe afdeling 2890604 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|12 | argief1 = [[/argief2012|2012]] | argief2 = [[/argief2013|2013]] | argief3 = [[/argief2014|2014/15]] | argief4 = [[/argief2016|2016]] | argief5 = [[/argief2017|2017]] | argief6 = [[/argief2018|2018/19]] | argief7 = [[/argief2020|2020/21]] | argief8 = [[/argief2022|2022]] | argief9 = [[/argief2023|2023]] | argief10 = [[/argief2024|2024]] | argief11 = [[/argief2025|2025]] | argief12 = [[/argief2026|2026]] }}<!-- [[Lêer:30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon EF2000 ILA Berlin 2016 06.jpg|duimnael|links|240px|30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon]]--> [[Lêer:Army.mil-2008-04-18-100048.jpg|260px|duimnael|links|"Die perd se bek"!]] [[Lêer:Charline the cat and her kittens.jpg|240px|duimnael|center|Charline die kat met haar kroos]] [[Lêer:Honda, Paris Motor Show 2018, Paris (1Y7A1803).jpg|links|duimnael|280px|Honda Civic Type R]] [[Lêer:Tuna salad sandwich.jpg|duimnael|center|240px|Tunatoebroodjie en slaai]] {{clr}} '''Ou geselsies geargiveer'''. Sien dit by [[/argief2025|Argief 2025]] == [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] == {{Gebruikervoorblad|Charlotte Douglas Internasionale Lughawe}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:32, 30 November 2025 (UTC) : Geluk Aliwal! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:09, 1 Desember 2025 (UTC) ::Dankie, dankie, dankie! ::Ek is al weer op besoek aan die wildtuin! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:45, 1 Desember 2025 (UTC) == [[Modjadjibroodboom]] == Kan die beskerming van hierdie artikel opgehef word? Ek wil graag 'n kode regstel. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:01, 10 Januarie 2026 (UTC) :Hello Jcb, ek het die opdatering van die ISBN sommer namens u gedoen! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:47, 11 Januarie 2026 (UTC) == [[Jenson Button]] == {{Gebruikervoorblad|Jenson Button}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek het die lokartikel met sy vroeë lewe aangevul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:36, 25 Januarie 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Plaas asb terug in Geselshoekie, ondersoek tans nog aan die gang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:22, 6 Februarie 2026 (UTC) {{uitgevoer}}. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:48, 6 Februarie 2026 (UTC) :: {{ping|Aliwal2012}}, plaas asb terug! Daar is eintlik 'n bietjie vordering met die probleem. Ongelooflik dat so 'n klein Wikipedia die magtige Wikipedia aan die hardloop het! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:59, 21 Maart 2026 (UTC) == 2026 Australiese Grand Prix == Hallo Aliwal2012, Je hebt mijn bewerking teruggedraaid maarr de naam die jij gebruikt is niet juist [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT Ford]], het is geen Red Bull Racing-RBPT Ford maar '''Red Bull Racing-Red Bull Ford''' dit jaar. Ik heb overigens alle tabellen gemaakt met inskryvings en resultate op [[2026 Formule Een-seisoen]], heb je dat al gesien? Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 14:21, 11 Maart 2026 (UTC) == WAT == {{ping|Aliwal2012}}, help asb met die sin: ''Die Minister van Onderwys en Binnelandse Sake, D.F. Malan gee toestemming dat prof. J.J. Smith begin met die opstelling van 'n Afrikaanse Woordeboek, so is die WAT gebore.'' Opstel of opstelling? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:39, 26 Maart 2026 (UTC) :Hallo speurder Oesjaar, ek sou sê "opstel" klink meer korrek. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1 - 4 == Hoi Aliwal2012, Ik zie dat je ''Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1, 2 3 en 4'' hebt veranderd. Ik denk niet dat je dit wilt want dit betekent dat je voor alle coureurs en constructeurs alle DNF en DNQ kleuren moet gaan aanpassen. Dit is enorm veel werk dat je echt niet wilt gaan doen over al die seizoenen voor alle renjaers en vervaardigers. Daarom heb ik al je sjabloons teruggezet naar de standaardkleuren. Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 04:58, 27 Maart 2026 (UTC) == Skryfkompetisie == Middag my maat. WMZA sê ons kan voortgaan met die Skryfkompetisie, die pryse is gewaarborg. Kan jy my asb 'n epos stuur na rossouwvr@gmail.com, reken dit gaan die maklikste wees. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:58, 31 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook jou e-pos gelees, groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:25, 31 Maart 2026 (UTC) == Lokomotief Moskou == [[Lokomotief Moskou]] is die korrekte Afrikaanse naam vir [[FC Lokomotiv Moscow]]. Lokomotiv Moscow is Engels. [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:25, 6 April 2026 (UTC) 7rt1rgpwkqd9s5t4nj1o4awp8ffcumv 2890607 2890604 2026-04-06T12:27:51Z Aliwal2012 39067 /* Lokomotief Moskou */ Antwoord 2890607 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|12 | argief1 = [[/argief2012|2012]] | argief2 = [[/argief2013|2013]] | argief3 = [[/argief2014|2014/15]] | argief4 = [[/argief2016|2016]] | argief5 = [[/argief2017|2017]] | argief6 = [[/argief2018|2018/19]] | argief7 = [[/argief2020|2020/21]] | argief8 = [[/argief2022|2022]] | argief9 = [[/argief2023|2023]] | argief10 = [[/argief2024|2024]] | argief11 = [[/argief2025|2025]] | argief12 = [[/argief2026|2026]] }}<!-- [[Lêer:30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon EF2000 ILA Berlin 2016 06.jpg|duimnael|links|240px|30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon]]--> [[Lêer:Army.mil-2008-04-18-100048.jpg|260px|duimnael|links|"Die perd se bek"!]] [[Lêer:Charline the cat and her kittens.jpg|240px|duimnael|center|Charline die kat met haar kroos]] [[Lêer:Honda, Paris Motor Show 2018, Paris (1Y7A1803).jpg|links|duimnael|280px|Honda Civic Type R]] [[Lêer:Tuna salad sandwich.jpg|duimnael|center|240px|Tunatoebroodjie en slaai]] {{clr}} '''Ou geselsies geargiveer'''. Sien dit by [[/argief2025|Argief 2025]] == [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] == {{Gebruikervoorblad|Charlotte Douglas Internasionale Lughawe}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:32, 30 November 2025 (UTC) : Geluk Aliwal! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:09, 1 Desember 2025 (UTC) ::Dankie, dankie, dankie! ::Ek is al weer op besoek aan die wildtuin! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:45, 1 Desember 2025 (UTC) == [[Modjadjibroodboom]] == Kan die beskerming van hierdie artikel opgehef word? Ek wil graag 'n kode regstel. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:01, 10 Januarie 2026 (UTC) :Hello Jcb, ek het die opdatering van die ISBN sommer namens u gedoen! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:47, 11 Januarie 2026 (UTC) == [[Jenson Button]] == {{Gebruikervoorblad|Jenson Button}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek het die lokartikel met sy vroeë lewe aangevul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:36, 25 Januarie 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Plaas asb terug in Geselshoekie, ondersoek tans nog aan die gang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:22, 6 Februarie 2026 (UTC) {{uitgevoer}}. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:48, 6 Februarie 2026 (UTC) :: {{ping|Aliwal2012}}, plaas asb terug! Daar is eintlik 'n bietjie vordering met die probleem. Ongelooflik dat so 'n klein Wikipedia die magtige Wikipedia aan die hardloop het! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:59, 21 Maart 2026 (UTC) == 2026 Australiese Grand Prix == Hallo Aliwal2012, Je hebt mijn bewerking teruggedraaid maarr de naam die jij gebruikt is niet juist [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT Ford]], het is geen Red Bull Racing-RBPT Ford maar '''Red Bull Racing-Red Bull Ford''' dit jaar. Ik heb overigens alle tabellen gemaakt met inskryvings en resultate op [[2026 Formule Een-seisoen]], heb je dat al gesien? Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 14:21, 11 Maart 2026 (UTC) == WAT == {{ping|Aliwal2012}}, help asb met die sin: ''Die Minister van Onderwys en Binnelandse Sake, D.F. Malan gee toestemming dat prof. J.J. Smith begin met die opstelling van 'n Afrikaanse Woordeboek, so is die WAT gebore.'' Opstel of opstelling? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:39, 26 Maart 2026 (UTC) :Hallo speurder Oesjaar, ek sou sê "opstel" klink meer korrek. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1 - 4 == Hoi Aliwal2012, Ik zie dat je ''Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1, 2 3 en 4'' hebt veranderd. Ik denk niet dat je dit wilt want dit betekent dat je voor alle coureurs en constructeurs alle DNF en DNQ kleuren moet gaan aanpassen. Dit is enorm veel werk dat je echt niet wilt gaan doen over al die seizoenen voor alle renjaers en vervaardigers. Daarom heb ik al je sjabloons teruggezet naar de standaardkleuren. Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 04:58, 27 Maart 2026 (UTC) == Skryfkompetisie == Middag my maat. WMZA sê ons kan voortgaan met die Skryfkompetisie, die pryse is gewaarborg. Kan jy my asb 'n epos stuur na rossouwvr@gmail.com, reken dit gaan die maklikste wees. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:58, 31 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook jou e-pos gelees, groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:25, 31 Maart 2026 (UTC) == Lokomotief Moskou == [[Lokomotief Moskou]] is die korrekte Afrikaanse naam vir [[FC Lokomotiv Moscow]]. Lokomotiv Moscow is Engels. [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:25, 6 April 2026 (UTC) :Nonsens! Sulke name word nie vertaal nie. Groete. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:27, 6 April 2026 (UTC) qzt1tox0oqmewio1ev0p7f577ovq34l 2890608 2890607 2026-04-06T12:28:50Z Oesjaar 7467 /* Lokomotief Moskou */ Ondersteun 2890608 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|12 | argief1 = [[/argief2012|2012]] | argief2 = [[/argief2013|2013]] | argief3 = [[/argief2014|2014/15]] | argief4 = [[/argief2016|2016]] | argief5 = [[/argief2017|2017]] | argief6 = [[/argief2018|2018/19]] | argief7 = [[/argief2020|2020/21]] | argief8 = [[/argief2022|2022]] | argief9 = [[/argief2023|2023]] | argief10 = [[/argief2024|2024]] | argief11 = [[/argief2025|2025]] | argief12 = [[/argief2026|2026]] }}<!-- [[Lêer:30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon EF2000 ILA Berlin 2016 06.jpg|duimnael|links|240px|30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon]]--> [[Lêer:Army.mil-2008-04-18-100048.jpg|260px|duimnael|links|"Die perd se bek"!]] [[Lêer:Charline the cat and her kittens.jpg|240px|duimnael|center|Charline die kat met haar kroos]] [[Lêer:Honda, Paris Motor Show 2018, Paris (1Y7A1803).jpg|links|duimnael|280px|Honda Civic Type R]] [[Lêer:Tuna salad sandwich.jpg|duimnael|center|240px|Tunatoebroodjie en slaai]] {{clr}} '''Ou geselsies geargiveer'''. Sien dit by [[/argief2025|Argief 2025]] == [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] == {{Gebruikervoorblad|Charlotte Douglas Internasionale Lughawe}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:32, 30 November 2025 (UTC) : Geluk Aliwal! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:09, 1 Desember 2025 (UTC) ::Dankie, dankie, dankie! ::Ek is al weer op besoek aan die wildtuin! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:45, 1 Desember 2025 (UTC) == [[Modjadjibroodboom]] == Kan die beskerming van hierdie artikel opgehef word? Ek wil graag 'n kode regstel. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:01, 10 Januarie 2026 (UTC) :Hello Jcb, ek het die opdatering van die ISBN sommer namens u gedoen! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:47, 11 Januarie 2026 (UTC) == [[Jenson Button]] == {{Gebruikervoorblad|Jenson Button}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek het die lokartikel met sy vroeë lewe aangevul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:36, 25 Januarie 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Plaas asb terug in Geselshoekie, ondersoek tans nog aan die gang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:22, 6 Februarie 2026 (UTC) {{uitgevoer}}. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:48, 6 Februarie 2026 (UTC) :: {{ping|Aliwal2012}}, plaas asb terug! Daar is eintlik 'n bietjie vordering met die probleem. Ongelooflik dat so 'n klein Wikipedia die magtige Wikipedia aan die hardloop het! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:59, 21 Maart 2026 (UTC) == 2026 Australiese Grand Prix == Hallo Aliwal2012, Je hebt mijn bewerking teruggedraaid maarr de naam die jij gebruikt is niet juist [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT Ford]], het is geen Red Bull Racing-RBPT Ford maar '''Red Bull Racing-Red Bull Ford''' dit jaar. Ik heb overigens alle tabellen gemaakt met inskryvings en resultate op [[2026 Formule Een-seisoen]], heb je dat al gesien? Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 14:21, 11 Maart 2026 (UTC) == WAT == {{ping|Aliwal2012}}, help asb met die sin: ''Die Minister van Onderwys en Binnelandse Sake, D.F. Malan gee toestemming dat prof. J.J. Smith begin met die opstelling van 'n Afrikaanse Woordeboek, so is die WAT gebore.'' Opstel of opstelling? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:39, 26 Maart 2026 (UTC) :Hallo speurder Oesjaar, ek sou sê "opstel" klink meer korrek. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1 - 4 == Hoi Aliwal2012, Ik zie dat je ''Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1, 2 3 en 4'' hebt veranderd. Ik denk niet dat je dit wilt want dit betekent dat je voor alle coureurs en constructeurs alle DNF en DNQ kleuren moet gaan aanpassen. Dit is enorm veel werk dat je echt niet wilt gaan doen over al die seizoenen voor alle renjaers en vervaardigers. Daarom heb ik al je sjabloons teruggezet naar de standaardkleuren. Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 04:58, 27 Maart 2026 (UTC) == Skryfkompetisie == Middag my maat. WMZA sê ons kan voortgaan met die Skryfkompetisie, die pryse is gewaarborg. Kan jy my asb 'n epos stuur na rossouwvr@gmail.com, reken dit gaan die maklikste wees. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:58, 31 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook jou e-pos gelees, groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:25, 31 Maart 2026 (UTC) == Lokomotief Moskou == [[Lokomotief Moskou]] is die korrekte Afrikaanse naam vir [[FC Lokomotiv Moscow]]. Lokomotiv Moscow is Engels. [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:25, 6 April 2026 (UTC) :Nonsens! Sulke name word nie vertaal nie. Groete. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:27, 6 April 2026 (UTC) :: Ek ondersteun [[Gebruiker:Aliwal2012]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:28, 6 April 2026 (UTC) s9qht582owuhwc44y8fqwa7355n0pgg 2890609 2890608 2026-04-06T12:33:16Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 /* Lokomotief Moskou */ Antwoord 2890609 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|12 | argief1 = [[/argief2012|2012]] | argief2 = [[/argief2013|2013]] | argief3 = [[/argief2014|2014/15]] | argief4 = [[/argief2016|2016]] | argief5 = [[/argief2017|2017]] | argief6 = [[/argief2018|2018/19]] | argief7 = [[/argief2020|2020/21]] | argief8 = [[/argief2022|2022]] | argief9 = [[/argief2023|2023]] | argief10 = [[/argief2024|2024]] | argief11 = [[/argief2025|2025]] | argief12 = [[/argief2026|2026]] }}<!-- [[Lêer:30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon EF2000 ILA Berlin 2016 06.jpg|duimnael|links|240px|30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon]]--> [[Lêer:Army.mil-2008-04-18-100048.jpg|260px|duimnael|links|"Die perd se bek"!]] [[Lêer:Charline the cat and her kittens.jpg|240px|duimnael|center|Charline die kat met haar kroos]] [[Lêer:Honda, Paris Motor Show 2018, Paris (1Y7A1803).jpg|links|duimnael|280px|Honda Civic Type R]] [[Lêer:Tuna salad sandwich.jpg|duimnael|center|240px|Tunatoebroodjie en slaai]] {{clr}} '''Ou geselsies geargiveer'''. Sien dit by [[/argief2025|Argief 2025]] == [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] == {{Gebruikervoorblad|Charlotte Douglas Internasionale Lughawe}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:32, 30 November 2025 (UTC) : Geluk Aliwal! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:09, 1 Desember 2025 (UTC) ::Dankie, dankie, dankie! ::Ek is al weer op besoek aan die wildtuin! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:45, 1 Desember 2025 (UTC) == [[Modjadjibroodboom]] == Kan die beskerming van hierdie artikel opgehef word? Ek wil graag 'n kode regstel. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:01, 10 Januarie 2026 (UTC) :Hello Jcb, ek het die opdatering van die ISBN sommer namens u gedoen! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:47, 11 Januarie 2026 (UTC) == [[Jenson Button]] == {{Gebruikervoorblad|Jenson Button}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek het die lokartikel met sy vroeë lewe aangevul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:36, 25 Januarie 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Plaas asb terug in Geselshoekie, ondersoek tans nog aan die gang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:22, 6 Februarie 2026 (UTC) {{uitgevoer}}. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:48, 6 Februarie 2026 (UTC) :: {{ping|Aliwal2012}}, plaas asb terug! Daar is eintlik 'n bietjie vordering met die probleem. Ongelooflik dat so 'n klein Wikipedia die magtige Wikipedia aan die hardloop het! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:59, 21 Maart 2026 (UTC) == 2026 Australiese Grand Prix == Hallo Aliwal2012, Je hebt mijn bewerking teruggedraaid maarr de naam die jij gebruikt is niet juist [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT Ford]], het is geen Red Bull Racing-RBPT Ford maar '''Red Bull Racing-Red Bull Ford''' dit jaar. Ik heb overigens alle tabellen gemaakt met inskryvings en resultate op [[2026 Formule Een-seisoen]], heb je dat al gesien? Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 14:21, 11 Maart 2026 (UTC) == WAT == {{ping|Aliwal2012}}, help asb met die sin: ''Die Minister van Onderwys en Binnelandse Sake, D.F. Malan gee toestemming dat prof. J.J. Smith begin met die opstelling van 'n Afrikaanse Woordeboek, so is die WAT gebore.'' Opstel of opstelling? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:39, 26 Maart 2026 (UTC) :Hallo speurder Oesjaar, ek sou sê "opstel" klink meer korrek. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1 - 4 == Hoi Aliwal2012, Ik zie dat je ''Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1, 2 3 en 4'' hebt veranderd. Ik denk niet dat je dit wilt want dit betekent dat je voor alle coureurs en constructeurs alle DNF en DNQ kleuren moet gaan aanpassen. Dit is enorm veel werk dat je echt niet wilt gaan doen over al die seizoenen voor alle renjaers en vervaardigers. Daarom heb ik al je sjabloons teruggezet naar de standaardkleuren. Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 04:58, 27 Maart 2026 (UTC) == Skryfkompetisie == Middag my maat. WMZA sê ons kan voortgaan met die Skryfkompetisie, die pryse is gewaarborg. Kan jy my asb 'n epos stuur na rossouwvr@gmail.com, reken dit gaan die maklikste wees. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:58, 31 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook jou e-pos gelees, groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:25, 31 Maart 2026 (UTC) == Lokomotief Moskou == [[Lokomotief Moskou]] is die korrekte Afrikaanse naam vir [[FC Lokomotiv Moscow]]. Lokomotiv Moscow is Engels. [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:25, 6 April 2026 (UTC) :Nonsens! Sulke name word nie vertaal nie. Groete. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:27, 6 April 2026 (UTC) :: Ek ondersteun [[Gebruiker:Aliwal2012]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:28, 6 April 2026 (UTC) ::Van wanneer af word Moskou in Afrikaans "Moscow" genoem? Ook Локомотив beteken Lokomotief in Afrikaans. ::https://ru.wikipedia.org/wiki/Локомотив ::https://af.wikipedia.org/wiki/Lokomotief ::[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:33, 6 April 2026 (UTC) kjlfn332a3wolk77xe1jefkay13qxza 2890632 2890609 2026-04-06T12:43:30Z Aliwal2012 39067 /* Lokomotief Moskou */ 2890632 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|12 | argief1 = [[/argief2012|2012]] | argief2 = [[/argief2013|2013]] | argief3 = [[/argief2014|2014/15]] | argief4 = [[/argief2016|2016]] | argief5 = [[/argief2017|2017]] | argief6 = [[/argief2018|2018/19]] | argief7 = [[/argief2020|2020/21]] | argief8 = [[/argief2022|2022]] | argief9 = [[/argief2023|2023]] | argief10 = [[/argief2024|2024]] | argief11 = [[/argief2025|2025]] | argief12 = [[/argief2026|2026]] }}<!-- [[Lêer:30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon EF2000 ILA Berlin 2016 06.jpg|duimnael|links|240px|30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon]]--> [[Lêer:Army.mil-2008-04-18-100048.jpg|260px|duimnael|links|"Die perd se bek"!]] [[Lêer:Charline the cat and her kittens.jpg|240px|duimnael|center|Charline die kat met haar kroos]] [[Lêer:Honda, Paris Motor Show 2018, Paris (1Y7A1803).jpg|links|duimnael|280px|Honda Civic Type R]] [[Lêer:Tuna salad sandwich.jpg|duimnael|center|240px|Tunatoebroodjie en slaai]] {{clr}} '''Ou geselsies geargiveer'''. Sien dit by [[/argief2025|Argief 2025]] == [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] == {{Gebruikervoorblad|Charlotte Douglas Internasionale Lughawe}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:32, 30 November 2025 (UTC) : Geluk Aliwal! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:09, 1 Desember 2025 (UTC) ::Dankie, dankie, dankie! ::Ek is al weer op besoek aan die wildtuin! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:45, 1 Desember 2025 (UTC) == [[Modjadjibroodboom]] == Kan die beskerming van hierdie artikel opgehef word? Ek wil graag 'n kode regstel. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:01, 10 Januarie 2026 (UTC) :Hello Jcb, ek het die opdatering van die ISBN sommer namens u gedoen! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:47, 11 Januarie 2026 (UTC) == [[Jenson Button]] == {{Gebruikervoorblad|Jenson Button}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek het die lokartikel met sy vroeë lewe aangevul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:36, 25 Januarie 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Plaas asb terug in Geselshoekie, ondersoek tans nog aan die gang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:22, 6 Februarie 2026 (UTC) {{uitgevoer}}. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:48, 6 Februarie 2026 (UTC) :: {{ping|Aliwal2012}}, plaas asb terug! Daar is eintlik 'n bietjie vordering met die probleem. Ongelooflik dat so 'n klein Wikipedia die magtige Wikipedia aan die hardloop het! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:59, 21 Maart 2026 (UTC) == 2026 Australiese Grand Prix == Hallo Aliwal2012, Je hebt mijn bewerking teruggedraaid maarr de naam die jij gebruikt is niet juist [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT Ford]], het is geen Red Bull Racing-RBPT Ford maar '''Red Bull Racing-Red Bull Ford''' dit jaar. Ik heb overigens alle tabellen gemaakt met inskryvings en resultate op [[2026 Formule Een-seisoen]], heb je dat al gesien? Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 14:21, 11 Maart 2026 (UTC) == WAT == {{ping|Aliwal2012}}, help asb met die sin: ''Die Minister van Onderwys en Binnelandse Sake, D.F. Malan gee toestemming dat prof. J.J. Smith begin met die opstelling van 'n Afrikaanse Woordeboek, so is die WAT gebore.'' Opstel of opstelling? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:39, 26 Maart 2026 (UTC) :Hallo speurder Oesjaar, ek sou sê "opstel" klink meer korrek. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1 - 4 == Hoi Aliwal2012, Ik zie dat je ''Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1, 2 3 en 4'' hebt veranderd. Ik denk niet dat je dit wilt want dit betekent dat je voor alle coureurs en constructeurs alle DNF en DNQ kleuren moet gaan aanpassen. Dit is enorm veel werk dat je echt niet wilt gaan doen over al die seizoenen voor alle renjaers en vervaardigers. Daarom heb ik al je sjabloons teruggezet naar de standaardkleuren. Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 04:58, 27 Maart 2026 (UTC) == Skryfkompetisie == Middag my maat. WMZA sê ons kan voortgaan met die Skryfkompetisie, die pryse is gewaarborg. Kan jy my asb 'n epos stuur na rossouwvr@gmail.com, reken dit gaan die maklikste wees. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:58, 31 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook jou e-pos gelees, groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:25, 31 Maart 2026 (UTC) == Lokomotief Moskou == [[Lokomotief Moskou]] is die korrekte Afrikaanse naam vir [[FC Lokomotiv Moscow]]. Lokomotiv Moscow is Engels. [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:25, 6 April 2026 (UTC) :Nonsens! Sulke name word nie vertaal nie. Groete. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:27, 6 April 2026 (UTC) :: Ek ondersteun [[Gebruiker:Aliwal2012]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:28, 6 April 2026 (UTC) :::Van wanneer af word Moskou in Afrikaans "Moscow" genoem? Ook Локомотив beteken Lokomotief in Afrikaans. :::https://ru.wikipedia.org/wiki/Локомотив :::https://af.wikipedia.org/wiki/Lokomotief :::[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:33, 6 April 2026 (UTC) ::::{{ping|Vryheid vir Suid-Afrika}} my vriend, dit gaan nie hier oor dat Локомотив lokomotief in Afrikaans beteken nie. ::::Name soos titels van flieks en sportklubs vertaal ons nie na Afrikaans nie. Dis die gebruik, ek het dit nie so vasgestel nie, die gemeenskap het. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:43, 6 April 2026 (UTC) 61dc255ab2icyp3ar7z134dsu5872o4 2890643 2890632 2026-04-06T12:54:03Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 /* Lokomotief Moskou */ Antwoord 2890643 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|12 | argief1 = [[/argief2012|2012]] | argief2 = [[/argief2013|2013]] | argief3 = [[/argief2014|2014/15]] | argief4 = [[/argief2016|2016]] | argief5 = [[/argief2017|2017]] | argief6 = [[/argief2018|2018/19]] | argief7 = [[/argief2020|2020/21]] | argief8 = [[/argief2022|2022]] | argief9 = [[/argief2023|2023]] | argief10 = [[/argief2024|2024]] | argief11 = [[/argief2025|2025]] | argief12 = [[/argief2026|2026]] }}<!-- [[Lêer:30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon EF2000 ILA Berlin 2016 06.jpg|duimnael|links|240px|30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon]]--> [[Lêer:Army.mil-2008-04-18-100048.jpg|260px|duimnael|links|"Die perd se bek"!]] [[Lêer:Charline the cat and her kittens.jpg|240px|duimnael|center|Charline die kat met haar kroos]] [[Lêer:Honda, Paris Motor Show 2018, Paris (1Y7A1803).jpg|links|duimnael|280px|Honda Civic Type R]] [[Lêer:Tuna salad sandwich.jpg|duimnael|center|240px|Tunatoebroodjie en slaai]] {{clr}} '''Ou geselsies geargiveer'''. Sien dit by [[/argief2025|Argief 2025]] == [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] == {{Gebruikervoorblad|Charlotte Douglas Internasionale Lughawe}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:32, 30 November 2025 (UTC) : Geluk Aliwal! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:09, 1 Desember 2025 (UTC) ::Dankie, dankie, dankie! ::Ek is al weer op besoek aan die wildtuin! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:45, 1 Desember 2025 (UTC) == [[Modjadjibroodboom]] == Kan die beskerming van hierdie artikel opgehef word? Ek wil graag 'n kode regstel. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:01, 10 Januarie 2026 (UTC) :Hello Jcb, ek het die opdatering van die ISBN sommer namens u gedoen! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:47, 11 Januarie 2026 (UTC) == [[Jenson Button]] == {{Gebruikervoorblad|Jenson Button}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek het die lokartikel met sy vroeë lewe aangevul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:36, 25 Januarie 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Plaas asb terug in Geselshoekie, ondersoek tans nog aan die gang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:22, 6 Februarie 2026 (UTC) {{uitgevoer}}. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:48, 6 Februarie 2026 (UTC) :: {{ping|Aliwal2012}}, plaas asb terug! Daar is eintlik 'n bietjie vordering met die probleem. Ongelooflik dat so 'n klein Wikipedia die magtige Wikipedia aan die hardloop het! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:59, 21 Maart 2026 (UTC) == 2026 Australiese Grand Prix == Hallo Aliwal2012, Je hebt mijn bewerking teruggedraaid maarr de naam die jij gebruikt is niet juist [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT Ford]], het is geen Red Bull Racing-RBPT Ford maar '''Red Bull Racing-Red Bull Ford''' dit jaar. Ik heb overigens alle tabellen gemaakt met inskryvings en resultate op [[2026 Formule Een-seisoen]], heb je dat al gesien? Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 14:21, 11 Maart 2026 (UTC) == WAT == {{ping|Aliwal2012}}, help asb met die sin: ''Die Minister van Onderwys en Binnelandse Sake, D.F. Malan gee toestemming dat prof. J.J. Smith begin met die opstelling van 'n Afrikaanse Woordeboek, so is die WAT gebore.'' Opstel of opstelling? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:39, 26 Maart 2026 (UTC) :Hallo speurder Oesjaar, ek sou sê "opstel" klink meer korrek. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1 - 4 == Hoi Aliwal2012, Ik zie dat je ''Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1, 2 3 en 4'' hebt veranderd. Ik denk niet dat je dit wilt want dit betekent dat je voor alle coureurs en constructeurs alle DNF en DNQ kleuren moet gaan aanpassen. Dit is enorm veel werk dat je echt niet wilt gaan doen over al die seizoenen voor alle renjaers en vervaardigers. Daarom heb ik al je sjabloons teruggezet naar de standaardkleuren. Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 04:58, 27 Maart 2026 (UTC) == Skryfkompetisie == Middag my maat. WMZA sê ons kan voortgaan met die Skryfkompetisie, die pryse is gewaarborg. Kan jy my asb 'n epos stuur na rossouwvr@gmail.com, reken dit gaan die maklikste wees. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:58, 31 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook jou e-pos gelees, groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:25, 31 Maart 2026 (UTC) == Lokomotief Moskou == [[Lokomotief Moskou]] is die korrekte Afrikaanse naam vir [[FC Lokomotiv Moscow]]. Lokomotiv Moscow is Engels. [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:25, 6 April 2026 (UTC) :Nonsens! Sulke name word nie vertaal nie. Groete. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:27, 6 April 2026 (UTC) :: Ek ondersteun [[Gebruiker:Aliwal2012]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:28, 6 April 2026 (UTC) :::Van wanneer af word Moskou in Afrikaans "Moscow" genoem? Ook Локомотив beteken Lokomotief in Afrikaans. :::https://ru.wikipedia.org/wiki/Локомотив :::https://af.wikipedia.org/wiki/Lokomotief :::[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:33, 6 April 2026 (UTC) ::::{{ping|Vryheid vir Suid-Afrika}} my vriend, dit gaan nie hier oor dat Локомотив lokomotief in Afrikaans beteken nie. ::::Name soos titels van flieks en sportklubs vertaal ons nie na Afrikaans nie. Dis die gebruik, ek het dit nie so vasgestel nie, die gemeenskap het. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:43, 6 April 2026 (UTC) :::::Ek het die naam na [[Lokomotiv Moskou]] verander. Maar die woord Lokomotief word hier gebruik vir 'n Russiese rugbyspan, miskien kan jy dit ook regstel: https://af.wikipedia.org/wiki/Russiese_nasionale_rugbyspan :::::https://af.wikipedia.org/wiki/Russiese_Rugbyunie :::::[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:54, 6 April 2026 (UTC) fg69w8bj2djmtoaap32xy09k11suhu6 2890646 2890643 2026-04-06T13:02:15Z Aliwal2012 39067 /* Lokomotief Moskou */ Antwoord 2890646 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|12 | argief1 = [[/argief2012|2012]] | argief2 = [[/argief2013|2013]] | argief3 = [[/argief2014|2014/15]] | argief4 = [[/argief2016|2016]] | argief5 = [[/argief2017|2017]] | argief6 = [[/argief2018|2018/19]] | argief7 = [[/argief2020|2020/21]] | argief8 = [[/argief2022|2022]] | argief9 = [[/argief2023|2023]] | argief10 = [[/argief2024|2024]] | argief11 = [[/argief2025|2025]] | argief12 = [[/argief2026|2026]] }}<!-- [[Lêer:30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon EF2000 ILA Berlin 2016 06.jpg|duimnael|links|240px|30+68 German Air Force Eurofighter Typhoon]]--> [[Lêer:Army.mil-2008-04-18-100048.jpg|260px|duimnael|links|"Die perd se bek"!]] [[Lêer:Charline the cat and her kittens.jpg|240px|duimnael|center|Charline die kat met haar kroos]] [[Lêer:Honda, Paris Motor Show 2018, Paris (1Y7A1803).jpg|links|duimnael|280px|Honda Civic Type R]] [[Lêer:Tuna salad sandwich.jpg|duimnael|center|240px|Tunatoebroodjie en slaai]] {{clr}} '''Ou geselsies geargiveer'''. Sien dit by [[/argief2025|Argief 2025]] == [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] == {{Gebruikervoorblad|Charlotte Douglas Internasionale Lughawe}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:32, 30 November 2025 (UTC) : Geluk Aliwal! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:09, 1 Desember 2025 (UTC) ::Dankie, dankie, dankie! ::Ek is al weer op besoek aan die wildtuin! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:45, 1 Desember 2025 (UTC) == [[Modjadjibroodboom]] == Kan die beskerming van hierdie artikel opgehef word? Ek wil graag 'n kode regstel. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:01, 10 Januarie 2026 (UTC) :Hello Jcb, ek het die opdatering van die ISBN sommer namens u gedoen! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:47, 11 Januarie 2026 (UTC) == [[Jenson Button]] == {{Gebruikervoorblad|Jenson Button}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek het die lokartikel met sy vroeë lewe aangevul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:36, 25 Januarie 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Plaas asb terug in Geselshoekie, ondersoek tans nog aan die gang. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:22, 6 Februarie 2026 (UTC) {{uitgevoer}}. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:48, 6 Februarie 2026 (UTC) :: {{ping|Aliwal2012}}, plaas asb terug! Daar is eintlik 'n bietjie vordering met die probleem. Ongelooflik dat so 'n klein Wikipedia die magtige Wikipedia aan die hardloop het! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:59, 21 Maart 2026 (UTC) == 2026 Australiese Grand Prix == Hallo Aliwal2012, Je hebt mijn bewerking teruggedraaid maarr de naam die jij gebruikt is niet juist [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT Ford]], het is geen Red Bull Racing-RBPT Ford maar '''Red Bull Racing-Red Bull Ford''' dit jaar. Ik heb overigens alle tabellen gemaakt met inskryvings en resultate op [[2026 Formule Een-seisoen]], heb je dat al gesien? Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 14:21, 11 Maart 2026 (UTC) == WAT == {{ping|Aliwal2012}}, help asb met die sin: ''Die Minister van Onderwys en Binnelandse Sake, D.F. Malan gee toestemming dat prof. J.J. Smith begin met die opstelling van 'n Afrikaanse Woordeboek, so is die WAT gebore.'' Opstel of opstelling? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:39, 26 Maart 2026 (UTC) :Hallo speurder Oesjaar, ek sou sê "opstel" klink meer korrek. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1 - 4 == Hoi Aliwal2012, Ik zie dat je ''Sjabloon:F1 bestuurders resultate legende 1, 2 3 en 4'' hebt veranderd. Ik denk niet dat je dit wilt want dit betekent dat je voor alle coureurs en constructeurs alle DNF en DNQ kleuren moet gaan aanpassen. Dit is enorm veel werk dat je echt niet wilt gaan doen over al die seizoenen voor alle renjaers en vervaardigers. Daarom heb ik al je sjabloons teruggezet naar de standaardkleuren. Met vriendelijke groet, [[Gebruiker:Balenda|Balenda]] ([[Gebruikerbespreking:Balenda|kontak]]) 04:58, 27 Maart 2026 (UTC) == Skryfkompetisie == Middag my maat. WMZA sê ons kan voortgaan met die Skryfkompetisie, die pryse is gewaarborg. Kan jy my asb 'n epos stuur na rossouwvr@gmail.com, reken dit gaan die maklikste wees. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:58, 31 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook jou e-pos gelees, groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:25, 31 Maart 2026 (UTC) == Lokomotief Moskou == [[Lokomotief Moskou]] is die korrekte Afrikaanse naam vir [[FC Lokomotiv Moscow]]. Lokomotiv Moscow is Engels. [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:25, 6 April 2026 (UTC) :Nonsens! Sulke name word nie vertaal nie. Groete. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:27, 6 April 2026 (UTC) :: Ek ondersteun [[Gebruiker:Aliwal2012]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:28, 6 April 2026 (UTC) :::Van wanneer af word Moskou in Afrikaans "Moscow" genoem? Ook Локомотив beteken Lokomotief in Afrikaans. :::https://ru.wikipedia.org/wiki/Локомотив :::https://af.wikipedia.org/wiki/Lokomotief :::[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:33, 6 April 2026 (UTC) ::::{{ping|Vryheid vir Suid-Afrika}} my vriend, dit gaan nie hier oor dat Локомотив lokomotief in Afrikaans beteken nie. ::::Name soos titels van flieks en sportklubs vertaal ons nie na Afrikaans nie. Dis die gebruik, ek het dit nie so vasgestel nie, die gemeenskap het. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:43, 6 April 2026 (UTC) :::::Ek het die naam na [[Lokomotiv Moskou]] verander. Maar die woord Lokomotief word hier gebruik vir 'n Russiese rugbyspan, miskien kan jy dit ook regstel: https://af.wikipedia.org/wiki/Russiese_nasionale_rugbyspan :::::https://af.wikipedia.org/wiki/Russiese_Rugbyunie :::::[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 12:54, 6 April 2026 (UTC) ::::::Jy kan dit maar self doen, jy luister in elk geval nie na wat ek vir jou sê nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:02, 6 April 2026 (UTC) hx09g0c00pdwi1gt5rd5gj7pjrt9irx Internasionale Rooi Kruis 0 65010 2890972 953723 2026-04-07T00:47:28Z Xqbot 7405 dubbele aanstuur na [[Rooikruis]] reggemaak 2890972 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Rooikruis]] m9s3fgegh7b88h2dte7mm83p4wcrdsh Sterreswerm 0 65198 2890653 2772213 2026-04-06T13:58:17Z Jcb 223 2890653 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Pleiades large.jpg|thumb|220px|Die [[Plejades]], 'n oop sterreswerm wat oorheers word deur warm, blou sterre wat deur neweldeinserigheid omring word.]] [[Beeld:New_Hubble_image_of_star_cluster_Messier_15.jpg|thumb|220px|Die [[bolswerm]] [[Messier 15]], afgeneem deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]].]] [[Beeld:M67_Mazur.jpg|thumb|220px|[[Messier 67]], die naaste oop swerm aan die Aarde.]] ’n '''Sterreswerm''',<ref name="Ontsluier">Van Zyl, J.E. ''Ontsluier die heelal'', Protea Boekhuis, Pretoria. Tweede uitgawe. 2002. Gedruk en gebind deur Interpak. SBN 191-9-8254-44</ref> ook 'n '''sterbondel''' genoem, is ’n groot groep [[ster]]re. Twee soorte word onderskei: [[Bolswerm|bol-]] en oop swerms. Eersgenoemde is ’n digte groep wat uit honderdduisende tot miljoene baie ou sterre bestaan wat swaartekraggebonde is, terwyl laasgenoemde yler is en gewoonlik hoogstens ’n paar honderd jonger sterre bevat. Oop swerms versprei mettertyd weens die swaartekraginvloed van reusagtige [[molekulêre wolk]]e terwyl hulle deur die hemelruim beweeg, maar al die sterre in die groep sal min of meer in dieselfde rigting bly beweeg al is hulle nie meer swaartekraggebonde nie. Hulle is dan bekend as [[sterassosiasie]]s en soms as [[bewegingsgroep]]e. Sterreswerms wat met die blote oog gesien kan word, sluit in die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] en [[Hiades (sterreswerm)|Hiades]]. ==Oop swerms== Oop sterreswerms<ref name="Ontsluier"/> verskil baie van bolswerms. Anders as die ronde bolswerms, hang hulle vorm van die galaktiese vlak af. Hulle kom feitlik altyd in [[Spiraalsterrestelsel|spiraalarms]] voor. Hulle is gewoonlik jong voorwerpe van tot tien miljoene jare oud, met 'n paar seldsame uitsonderings wat tot 'n paar miljard jaar oud is, soos [[Messier 67]] (die naaste en mees bestudeerde oop swerm aan ons).<ref name="ArchinalHynes2003">{{cite book | author1 = Brent A. Archinal | author2 = Steven J. Hynes | date = 2003 | title = Star Clusters | publisher = Willmann-Bell | pages = | isbn = 978-0-943396-80-4 | url = https://books.google.com/books?id=2WJ3AAAACAAJ}}</ref> Hulle vorm [[H II-gebied]]e soos die [[Orionnewel]]. Oop swerms het gewoonlik 'n paar honderd lede en is sowat 30 ligjare breed. Omdat hulle minder sterre bevat as bolswerms, is hulle minder swaartekraggebonde en word hulle mettertyd deur die swaartekrag van reuseagtige [[molekulêre wolk]]e en ander sterreswerms versteur. As oop swerms na aan mekaar kom, kan van hulle sterre uit die groepe gewerp word. Die prominentste oop swerms is die Plejades en Hiades in die [[Bul (sterrebeeld)|Bul]]. Oop swerms word dikwels oorheers deur jong, blou sterre: Hoewel sulke sterre nie lank bestaan in vergelyking met ander sterre nie (net 'n paar tien miljoene jare) is oop swerms geneig om verstrooi te raak voordat die sterre ophou bestaan. Die vasstelling van presiese afstande na oop swerms maak die kalibrasie moontlik van die verhouding tussen periode en ligsterkte wat eie aan [[Cepheïed]]- veranderlike sterre is. Dit word dan gebruik as standaardafstandsaanduiders. Cepheïede is helder en kan gebruik word om beide die afstand na verafgeleë [[sterrestelsel]]s en die uitdyingstempo van die [[heelal]] (die [[Wet van Hubble|Hubblekonstante]]) te bereken. Die oop swerm NGC&nbsp;7790 bevat juis drie klassieke Cepheïede wat noodsaaklik vir sulke berekenings is.<ref name=sa1958>{{cite journal |bibcode=1958ApJ...128..150S |doi=10.1086/146532 |title=Cepheids in Galactic Clusters. I. CF Cass in NGC 7790 |year=1958 |last1=Sandage |first1=Allan |journal=The Astrophysical Journal |volume=128 |page=150 |doi-access=free }}</ref><ref name=ma2013>{{cite journal |bibcode=2013A&A...560A..22M |doi=10.1051/0004-6361/201322670 |title=Anchors for the cosmic distance scale: The Cepheids U Sagittarii, CF Cassiopeiae, and CEab Cassiopeiae |year=2013 |last1=Majaess |first1=D. |last2=Carraro |first2=G. |last3=Moni Bidin |first3=C. |last4=Bonatto |first4=C. |last5=Berdnikov |first5=L. |last6=Balam |first6=D. |last7=Moyano |first7=M. |last8=Gallo |first8=L. |last9=Turner |first9=D. |last10=Lane |first10=D. |last11=Gieren |first11=W. |last12=Borissova |first12=J. |last13=Kovtyukh |first13=V. |last14=Beletsky |first14=Y. |journal=Astronomy & Astrophysics |volume=560 |pages=A22 |arxiv=1311.0865 |s2cid=55934597 }}</ref> ===Omringde swerms=== [[Beeld:Chandra_X-ray_View_of_Orion.jpg|thumb|200px|links|'n X-straalbeeld van die omringde Trapezium-swerm wat die omringende wolke penetreer.]] [[Beeld:The star cluster NGC 3572 and its dramatic surroundings.jpg|thumb|220px|Die sterreswerm NGC 3572 en sy daramtiese omgewing.]] Omringde swerms is groepe baie jong sterre wat gedeeltelik of ten volle omring is deur interstellêre stof of gas wat die sig dikwels belemmer. Dié swerms vorm in molekulêre wolke, wanneer die wolk begin instort en sterre vorm. Daar is gewoonlik voortgesette stervorming in die swerms, en daarom kan dit allerhande soorte stervoorwerpe huisves, soos [[protoster]]re en sterre wat nog nie in die [[hoofreeks]] inbeweeg het nie. 'n Voorbeeld van 'n omringde swerm is die Trapezium-swerm in die [[Orionnewel]]. In die Rho Ophiuchi-wolk (L1688) se kernstreek is daar 'n omringde swerm.<ref>{{cite journal|bibcode=1995ApJ...450..233G|title=An Infrared Spectroscopic Survey of the rho Ophiuchi Young Stellar Cluster: Masses and Ages from the H-R Diagram|journal=Astrophysical Journal |volume=450|pages=233|last1=Greene|first1=Thomas P|last2=Meyer|first2=Michael R|year=1995|doi=10.1086/176134}}</ref> Dié fase kan verskeie miljoene jare lank duur, totdat die gas in die wolk deur stervorming uitgeput of deur winde, strome of [[supernova]]s weggeblaas is. Voor dan word sowat 30% van die wolk se massa in sterre omgeskakel. Die meeste omringde swerms raak verstrooi kort nadat stervorming opgehou het, want die energie verander met die afname in wolkmassa.<ref name="Lada Lada 2003 pp. 57–115">{{cite journal | last1=Lada | first1=Charles J. | last2=Lada | first2=Elizabeth A. | title=Embedded Clusters in Molecular Clouds | journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics | volume=41 | issue=1 | year=2003 | issn=0066-4146 | doi=10.1146/annurev.astro.41.011802.094844 | pages=57–115| bibcode=2003ARA&A..41...57L | arxiv=astro-ph/0301540 | s2cid=16752089 }}</ref> Die oop swerms in die Melkweg is voormalige omringde swerms wat vroeë swermevolusie deurstaan het. Feitlik alle vrybewegende sterre, insluitende die [[Son]],<ref name="Gounelle Meynet p=A4">{{cite journal | last1=Gounelle | first1=M. | last2=Meynet | first2=G. | title=Solar system genealogy revealed by extinct short-lived radionuclides in meteorites | journal=Astronomy & Astrophysics | publisher=EDP Sciences | volume=545 | date=2012-08-27 | issn=0004-6361 | doi=10.1051/0004-6361/201219031 | page=A4| bibcode=2012A&A...545A...4G | arxiv=1208.5879 | s2cid=54970631 }}</ref> het egter oorspronklik ontstaan in omringde swerms wat verstrooi geraak het.<ref name="Lada Lada 2003 pp. 57–115" /> ==Bolswerms== Bolswerms<ref name="Ontsluier"/> is rofweg ronde groepe van 10&nbsp;000 tot verskeie miljoene sterre in streke van 10 tot 30&nbsp;[[ligjare]] breed. Hulle bestaan gewoonlik uit baie ou [[Metaal_(sterrekunde)#Populasie_I,_II_en_III|Populasie_II-sterre]] – hulle is net 'n paar honderd miljoen jaar jonger as die heelal self – wat hoofsaaklik geel en rooi is, met massas van minder as 2&nbsp;[[sonmassa]]s.<ref name=snp>{{cite book |first1=Robert |last1=Dinwiddie |first2=Will |last2=Gater |first3=Giles |last3=Sparrow |first4=Carole |last4=Stott |year=2012 |series=Nature Guide |title=Stars and Planets |publisher=DK |isbn=978-0-7566-9040-3 |pages=14, 134–137}}</ref> Sulke sterre oorheers in die swerms, omdat warmer en groter sterre al as supernovas ontplof het, of deur planetêre fases beweeg en witdwerge geword het. 'n Paar blou sterre kom egter in bolswerms voor. Hulle het vermoedelik uit samesmeltings ontstaan en is bekend as [[bloudwaalster]]re. In die Melkweg is bolswerms rofweg sferies verspreid in die [[galaktiese halo]], om die galaktiese middel, en wentel in hoogs elliptiese bane om die middel. In 1917 het die sterrekundige [[Harlow Shapley]] die eerste eerbare raming van die Son se afstand vanaf die galaktiese middel gedoen, geskoei op die verspreiding van bolswerms. Tot die middel 1990's was bolswerms 'n groot raaisel in sterrekunde, want teorieë van sterevolusie het daarop gedui dat bolswerms ouer as die geraamde ouderdom van die heelal is. Grootliks verbeterde afstandmetings na bolswerms met die [[Hipparcos]]-satelliet en toenemend akkurate metings van die Hubblekonstante het die paradoks opgelos. Ramings van die heelal se ouderdom was sowat 13&nbsp;miljard jaar en van die oudste sterre 'n paar honderd miljoen jaar minder. Die Melkweg het sowat 150 bolswerms,<ref name=snp/> waarvan sommige vasgevange kerns van klein sterrestelsels kan wees wat vroeër in hulle buitestreke van hulle sterre gestroop is weens die getye van die Melkweg, soos die geval blyk te wees met [[Messier 79|M79]]. Sommige sterrestelsels het baie meer bolswems: Die groot [[elliptiese sterrestelsel]] [[Messier 87|M87]] het meer as duisend. 'n Paar van die helderste bolswerms is met die blote oog sigbaar. Die helderste een, [[Omega Centauri]], is in die oudheid waargeneem en in die dae voor [[teleskope]] as 'n ster aangeteken. Die helderste bolswerm in die [[Noordelike Halfrond]] is [[Messier 13|M13]] in die sterrebeeld [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]]. [[Beeld:A Ten Billion Year Stellar Dance.jpg|thumb|220px|[[Messier 68]], 'n los bolswerm waarvan die sterre 'n stuk ruimte van 100 ligjare breed beslaan.]] ==Tussenvorm== In 2005 het sterrekundiges 'n nuwe soort sterreswerm in die [[Andromeda-sterrestelsel]] ontdek. Hulle stem in baie opsigte met bolswerms ooreen, maar is baie minder dig. Geen sulke swerms kom sover bekend in die Melkweg voor nie. Die drie wat in Andromeda ontdek is, is M31WFS&nbsp; C1,<ref>{{cite web|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=@1592523&M31WFS+C1|title=@1592523|website=u-strasbg.fr|access-date=28 April 2018}}</ref> M31WFS&nbsp;C2 en M31WFS&nbsp;C3. Dié nuwe swerms bevat ook, nes bolswerms, honderde duisende sterre en het dieselfde ander eienskappe, soos die sterpopulasies en metaalinhoud. Wat hulle onderskei, is dat hulle veel groter is – verskeie honderde ligjare breed – en honderde kere minder dig. Die afstande tussen die sterre is dus veel groter. Die swerms se eienskappe is tussen dié van bolswerms en elliptiese dwergsatellietstelsels.<ref name="extended">{{cite journal|author=A. P. Huxor|author2=N. R. Tanvir|author3=M.J. Irwin|author4= R. Ibata|title=A new population of extended, luminous, star clusters in the halo of M31|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|date=2005|volume= 360|issue=3|pages=993–1006|arxiv=astro-ph/0412223|doi=10.1111/j.1365-2966.2005.09086.x|doi-access=free |bibcode=2005MNRAS.360.1007H|s2cid=6215035}}</ref> Dit is nog nie bekend hoe dié sterreswerms vorm nie, maar dit kan verband hou met die vorming van bolswerms. Dit is ook nie bekend hoekom Andromeda hulle het en die Melkweg nie. Verder is dit nog onbekend of ander sterrestelsels sulke swerms het, maar Andromeda kan nie die enigste een wees nie.<ref name="extended"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Star clusters}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Star cluster}} {{sterre}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sterreswerms| ]] k35r9e6207vnii9zhy077mrgbaw0b0w Randvaal 0 78380 2890982 1808469 2026-04-07T07:25:03Z JMK 649 voorstede 2890982 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Randvaal | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | nedersetting_tipe = Dorp | latd = 26 |latm = 30 |lats = 7 | longd = 28 |longm = 2 |longs = 55 | provinsie = Gauteng | distrik = Sedibeng | munisipaliteit = Midvaal | stigtingsdatum = [[1904]] | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 70.1% | persent_kleurling = 2.0% | persent_asiër = 1.0% | persent_wit = 26.8% | persent_ander = 0.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 36.4% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 19.4% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 12.7% | demographics2_title4 = [[Zoeloe]] | demographics2_info4 = 8.9% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 22.6% | poskode = 1961 | poskode2 = 1873 | skakelkode = 016 | sensuskode = 761003 | webwerf = }} '''Randvaal''' is 'n nedersetting in [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp is noord van [[Meyerton]] langs die [[Kliprivier, Gauteng|Kliprivier]]. Die voorstede of areas van Randvaal is [[Daleside]], [[Highbury]], die [[Valley]]-nywerheidsgebied en [[Henley on Klip]]. Laasgenoemde word soms as 'n dorp in eie reg gesien. == Sien ook == {{commonskat|Randvaal }} * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC42}} [[Kategorie:Nedersettings in Gauteng]] hbt3plvfqbojiwy8poz8155e64n4th4 2891009 2890982 2026-04-07T08:20:55Z JMK 649 ligging en details 2891009 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Randvaal | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | nedersetting_tipe = Dorp | latd = 26 |latm = 30 |lats = 7 | longd = 28 |longm = 2 |longs = 55 | provinsie = Gauteng | distrik = Sedibeng | munisipaliteit = Midvaal | stigtingsdatum = [[1904]] | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 70.1% | persent_kleurling = 2.0% | persent_asiër = 1.0% | persent_wit = 26.8% | persent_ander = 0.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 36.4% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 19.4% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 12.7% | demographics2_title4 = [[Zoeloe]] | demographics2_info4 = 8.9% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 22.6% | poskode = 1961 | poskode2 = 1873 | skakelkode = 016 | sensuskode = 761003 | webwerf = }} '''Randvaal''' is 'n nedersetting sowat 10&nbsp;km noord van [[Meyerton]] in [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp lê weerskante van die [[R59 (Suid-Afrika)|R59-snelweg]], suid van die [[R557 (Suid-Afrika)|Randvaal-pad]], aan die wesoewer van die [[Kliprivier, Gauteng|Kliprivier]]. Die voorstede of afdelings van Randvaal is [[Daleside]] (insluitend Witkopdorp), [[Highbury]], [[Valley Settlements]] en [[Henley on Klip]]. Laasgenoemde word soms as 'n dorp in eie reg gesien. Die aanliggende gebied aan die oosoewer van die Kliprivier word vir besproeiingslanderye benut. == Sien ook == {{commonskat|Randvaal }} * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC42}} [[Kategorie:Nedersettings in Gauteng]] ps1k9zgyt2t3qb7qm5xiejp1yu5ktop 2891012 2891009 2026-04-07T08:25:58Z JMK 649 kerke, sien ook 2891012 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Randvaal | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | nedersetting_tipe = Dorp | latd = 26 |latm = 30 |lats = 7 | longd = 28 |longm = 2 |longs = 55 | provinsie = Gauteng | distrik = Sedibeng | munisipaliteit = Midvaal | stigtingsdatum = [[1904]] | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 70.1% | persent_kleurling = 2.0% | persent_asiër = 1.0% | persent_wit = 26.8% | persent_ander = 0.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 36.4% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 19.4% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 12.7% | demographics2_title4 = [[Zoeloe]] | demographics2_info4 = 8.9% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 22.6% | poskode = 1961 | poskode2 = 1873 | skakelkode = 016 | sensuskode = 761003 | webwerf = }} '''Randvaal''' is 'n nedersetting sowat 10&nbsp;km noord van [[Meyerton]] in [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp lê weerskante van die [[R59 (Suid-Afrika)|R59-snelweg]], suid van die [[R557 (Suid-Afrika)|Randvaal-pad]], aan die wesoewer van die [[Kliprivier, Gauteng|Kliprivier]]. Die voorstede of afdelings van Randvaal is [[Daleside]] (insluitend Witkopdorp), [[Highbury]], [[Valley Settlements]] en [[Henley on Klip]]. Laasgenoemde word soms as 'n dorp in eie reg gesien. Die aanliggende gebied aan die oosoewer van die Kliprivier word vir besproeiingslanderye benut. Plaaslike kerke is die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] - Klipvallei in Witkopdorp, en The Country Tabernacle in Valley Settlements. == Sien ook == {{commonskat|Randvaal }} * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Henley on Klip-skoolbusramp]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC42}} [[Kategorie:Nedersettings in Gauteng]] 6cpqiyo7p2bzm8ut6aj3etm99krqeud 2891013 2891012 2026-04-07T08:27:44Z JMK 649 2891013 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Randvaal | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | nedersetting_tipe = Dorp | latd = 26 |latm = 30 |lats = 7 | longd = 28 |longm = 2 |longs = 55 | provinsie = Gauteng | distrik = Sedibeng | munisipaliteit = Midvaal | stigtingsdatum = [[1904]] | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 70.1% | persent_kleurling = 2.0% | persent_asiër = 1.0% | persent_wit = 26.8% | persent_ander = 0.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 36.4% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 19.4% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 12.7% | demographics2_title4 = [[Zoeloe]] | demographics2_info4 = 8.9% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 22.6% | poskode = 1961 | poskode2 = 1873 | skakelkode = 016 | sensuskode = 761003 | webwerf = }} '''Randvaal''' is 'n nedersetting sowat 10&nbsp;km noord van [[Meyerton]] in [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp lê weerskante van die [[R59 (Suid-Afrika)|R59-snelweg]], suid van die [[R557 (Suid-Afrika)|Randvaal-pad]], aan die wesoewer van die [[Kliprivier, Gauteng|Kliprivier]]. Die voorstede of afdelings van Randvaal is [[Daleside]] (insluitend Witkopdorp), [[Highbury]], [[Valley Settlements]] en [[Henley on Klip]]. Laasgenoemde word soms as 'n dorp in eie reg gesien. Die aanliggende gebied aan die oosoewer van die Kliprivier word vir besproeiingslanderye benut. Plaaslike kerke is die [[NG gemeente Klipvallei]] in Witkopdorp, en The Country Tabernacle in Valley Settlements. == Sien ook == {{commonskat|Randvaal }} * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Henley on Klip-skoolbusramp]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC42}} [[Kategorie:Nedersettings in Gauteng]] tk7kdj9le55jx4s1m9dyyjsyewlaqbw 2891018 2891013 2026-04-07T08:36:52Z JMK 649 kerke 2891018 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Randvaal | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | nedersetting_tipe = Dorp | latd = 26 |latm = 30 |lats = 7 | longd = 28 |longm = 2 |longs = 55 | provinsie = Gauteng | distrik = Sedibeng | munisipaliteit = Midvaal | stigtingsdatum = [[1904]] | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 70.1% | persent_kleurling = 2.0% | persent_asiër = 1.0% | persent_wit = 26.8% | persent_ander = 0.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 36.4% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 19.4% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 12.7% | demographics2_title4 = [[Zoeloe]] | demographics2_info4 = 8.9% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 22.6% | poskode = 1961 | poskode2 = 1873 | skakelkode = 016 | sensuskode = 761003 | webwerf = }} '''Randvaal''' is 'n nedersetting sowat 10&nbsp;km noord van [[Meyerton]] in [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp lê weerskante van die [[R59 (Suid-Afrika)|R59-snelweg]], suid van die [[R557 (Suid-Afrika)|Randvaal-pad]], aan die wesoewer van die [[Kliprivier, Gauteng|Kliprivier]]. Die voorstede of afdelings van Randvaal is [[Daleside]] (insluitend Witkopdorp), [[Highbury]], [[Valley Settlements]] en [[Henley on Klip]]. Laasgenoemde word soms as 'n dorp in eie reg gesien. Die aanliggende gebied aan die oosoewer van die Kliprivier word vir besproeiingslanderye benut. Plaaslike kerke sluit in die [[NG gemeente Klipvallei]] in Witkopdorp, The Country Tabernacle in Valley Settlements en St Andrew Presbiteriaanse Kerk in Henley on Klip. == Sien ook == {{commonskat|Randvaal }} * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Henley on Klip-skoolbusramp]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC42}} [[Kategorie:Nedersettings in Gauteng]] jvf5g037ffmj5l0irio3bxi91y1vmic 2891029 2891018 2026-04-07T09:02:54Z JMK 649 skole 2891029 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Randvaal | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | nedersetting_tipe = Dorp | latd = 26 |latm = 30 |lats = 7 | longd = 28 |longm = 2 |longs = 55 | provinsie = Gauteng | distrik = Sedibeng | munisipaliteit = Midvaal | stigtingsdatum = [[1904]] | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 70.1% | persent_kleurling = 2.0% | persent_asiër = 1.0% | persent_wit = 26.8% | persent_ander = 0.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 36.4% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 19.4% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 12.7% | demographics2_title4 = [[Zoeloe]] | demographics2_info4 = 8.9% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 22.6% | poskode = 1961 | poskode2 = 1873 | skakelkode = 016 | sensuskode = 761003 | webwerf = }} '''Randvaal''' is 'n nedersetting sowat 10&nbsp;km noord van [[Meyerton]] in [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp lê weerskante van die [[R59 (Suid-Afrika)|R59-snelweg]], suid van die [[R557 (Suid-Afrika)|Randvaal-pad]], aan die wesoewer van die [[Kliprivier, Gauteng|Kliprivier]]. Die voorstede of afdelings van Randvaal is [[Daleside]] (insluitend Witkopdorp), [[Highbury]], [[Valley Settlements]] en [[Henley on Klip]]. Laasgenoemde word soms as 'n dorp in eie reg gesien. Die aanliggende gebied aan die oosoewer van die Kliprivier word vir besproeiingslanderye benut. Plaaslike kerke sluit in die [[NG gemeente Klipvallei]] in Witkopdorp, The Country Tabernacle in Valley Settlements en St Andrew Presbiteriaanse Kerk in Henley on Klip. Plaaslike skole is Hope Christian Academy, Michael Rua Katolieke Laerskool, Sibonile-skool vir Blindes in Garthdale AH, Daleside Farm Laerskool in Daleside, Randvaal Primary (voorheen Laerskool Japie Greyling) in Witkopdorp, Assemblies of God College in Henley on Klip, Henley High and Preparatory School in Henley on Klip, en The Net of Christ Christelike Skool, ook in Henley on Klip. == Sien ook == {{commonskat|Randvaal }} * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Henley on Klip-skoolbusramp]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC42}} [[Kategorie:Nedersettings in Gauteng]] k1icunod3koohgdazya4x24p3xo1b6a Bauhinia 0 83412 2890649 2849944 2026-04-06T13:37:12Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Bauhinia_variegata_(Kachnar)_in_Hyderabad,_AP_W_IMG_1463.jpg" met "Bauhinia_×_blakeana_(Kachnar)_in_Hyderabad,_AP_W_IMG_1463.jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: 2890649 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Bauhinia | titelweergawe=''Bauhinia'' | image = Bauhinia × blakeana (Kachnar) in Hyderabad, AP W IMG 1463.jpg | image_caption = ''[[Bauhinia variegata]]'' | taxon = Bauhinia | authority = Plum. ex [[Carl Linnaeus|L.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1337 |title=Genus: ''Bauhinia'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-03-29 |accessdate=2010-12-06 |archive-date=2012-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503085928/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1337 |url-status=dead }}</ref>, (1753) | type_species = ''[[Bauhinia divaricata|B. divaricata]]'' | type_species_authority = <small>L.</small> | subdivision_ranks = <center>Spesies</center> | subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] | synonyms =* ''Bracteolanthus'' <small>de Wit</small> * ''Cardenasia'' <small>Rusby</small> * ''Caspareopsis'' <small>Britton & Rose</small> * ''Casparia'' <small>Kunth</small> * ''Pauletia'' <small>Cav.</small> * ''Schnella'' <small>Raddi</small> * ''Tournaya'' <small>A.Schmitz</small><ref name="GRIN"/> |}} '''''Bauhinia''''' is 'n [[plant]] [[genus]] wat hoort tot die sub-familie ''[[Caesalpinioideae]]'' in die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]''. Plante van die genus het merkwaardige tweelobbige of diep ingekeepte [[blaar|blare]]. Die blare lyk baie soos dié van 'n skoenlapper. Bykans alle [[spesie]]s in die genus dra groot en aanskoulike blomme en peule wat normaalweg oopbars om sade vry te stel. Daar is tans 194 spesies wat tot die genus hoort.<ref>http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327181-2</ref> == Spesies == === Boom spesies === * [[Bosbeesklou]] (''Bauhinia tomentosa'') * [[Bauhinia natalensis|Fynbauhinia]] (''Bauhinia natalensis'') * [[Bauhinia bowkeri|Keibauhinia]] (''Bauhinia bowkeri'') * [[Koffiebeesklou]] of Kalaharibauhinia (''Bauhinia petersiana'') * [[Vlam-van-die-vlakte]] (''Bauhinia galpinii'') == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Bauhinia}} * {{Wikispecies-inlyn|Bauhinia}} * {{ITIS|ID=26490|taxon=''Bauhinia''}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bauhinia| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] pg0c75k4wsspwr872hhjdpt42drc9mz Erythrina 0 83469 2891000 2857403 2026-04-07T08:10:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891000 wikitext text/x-wiki {{skuinse titel}} {{Outomatiese taksoboks | name = Koraalbome | titelweergawe= ''Erythrina'' | image = Starr 050721-7264 Erythrina sandwicensis.jpg | image_caption = Blomme van ''Erythrina sandwicensis'' | taxon = Erythrina | authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = Omtrent 130, sien teks. | synonyms =* ''Chirocalyx'' <small>[[Carl Meissner|Meisn.]]</small> * ''Corallodendron'' <small> Kuntze</small> * ''Duchassaingia'' <small>Walp.</small> * ''Hypaphorus'' <small>Hassk.</small> * ''Macrocymbium'' <small>Walp.</small> * ''Micropteryx'' <small>Walp.</small> * ''Mouricou'' <small>Adans.</small> * ''Stenotropis'' <small>Hassk.</small> * ''Tetradapa'' <small>[[Pehr Osbeck|Osbeck]]</small><ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?4442 |title=Genus: ''Erythrina'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-04-01 |accessdate=2010-01-28 |archive-date=2009-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506230501/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?4442 |url-status=dead }}</ref> * ''Xyphanthus'' <small>Raf.</small> | type_species = ''[[Erythrina corallodendron]]'' | type_species_authority = L.<!--1753--><ref>{{cite web |url=http://www.tropicos.org/Name/40005932 |title=''Erythrina'' L. |work=TROPICOS |publisher=Missouri Botanical Garden |access-date=24 Oktober 2009 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921175003/http://www.tropicos.org/Name/40005932 |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> }} '''''Erythrina''''' is 'n [[plant]] [[genus]] wat hoort tot die sub-familie [[Papilionoideae]] wat op sy beurt weer hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] [[Fabaceae]]. Hierdie [[genus]] bevat die koraalbome; hulle is wydverspreid, skouspelagtig in die blomtyd en welbekend. Die genus is gedurende die migrasie van Ystertydperkse boere in [[Suider-Afrika]] versprei. Dit is bekend dat koraalbome [[alkaloïede]], 'n gifstof wat spierverlamming veroorsaak, bevat. Wanneer spiere wat by die asemhalingsproses betrokke is, deur die gifstof verlam word, kan versmoring intree. ==Beskrywing== Die meeste spesies groei net in warm streke, maar 'n aantal kom tog op die [[Hoëveld]] voor. Koraalbome is meestal doringagtig, met verdikte stamme en wortelstelsels. Die blomme is buisvormig en koraalrooi of oranje, alhoewel pienk, roomkleurige en wit blomme ook soms voorkom. Die bome is bladwisselend en al die [[spesie]]s het getrifolioleerde (d.w.s. drieledig saamgestelde) [[blaar|blare]]. Die peule is tussen die individuele sade saamgesnoer. Twee blare staan regoor mekaar en die derde is aan die terminale punt. Die blaarstele en takke is van dorings voorsien en die boom dra knopperige peule. Die sade is oranje tot helderrooi met 'n swart kol, behalwe in die geval van die [[aalwynkoraalboom]] wat 'n wit kol het. Wanneer die saadjies, wat omtrent so groot soos ertjies is, ryp word, bars die peule oop. Die sade ontkiem maklik en kan geplant word. ==Verskeidenheid== Daar bestaan 100 spesies koraalbome (genus ''Erythrina''), waarvan minstens 8 in Suider-Afrika voorkom. Die kuskoraalboom (''Erythrina caffra'') en die [[gewone koraalboom]] (''Erythrina lysistemon'') word dikwels met mekaar verwar. Die kuskoraalboom kom egter net in die suidoostelike kusstreke van Suid-Afrika (Oos-Kaap en KwaZulu-Natal) voor, terwyl ''E. lysistemon'' in die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal, Gauteng en in dele van Zimbabwe en Mosambiek aangetref word. Die [[kuskoraalboom]] is 'n veel groter boom as ''E. lysistemon''. Terwyl laasgenoemde ʼn hoogte van 9 tot 12 m bereik, word die kuskoraalboom 18 tot 24 m hoog. Albei spesies groei in warm streke waar geen ryp voorkom nie. ''E. lysistemon'' blom in die winter en hoe droër dit is, hoe mooier en weliger is die blomme. Die kuskoraalboom blom egter in die lente. Albei spesies het eiervormige, toegespitste blare, terwyl buisvormige blomme in digte aarvormige trosse saamgevoeg is. Die [[breëblaarkoraalboom]] (''E. latissima'') is 'n minder bekende spesie. Dit word in die laerliggende dele van [[Transkei]], [[KwaZulu-Natal]], [[eSwatini]], die [[Laeveld]], [[Mosambiek]] en [[Zimbabwe]] aangetref. Die breëblaarkoraalboom is nie so skouspelagtig as ander inheemse soorte nie. Dié ronde, gespreide boom word van 4,5 tot 6 m hoog. Die [[kleinkoraalboom]] (''E. humeana'') kom in [[Suider-Afrika|Suid-]] en [[Sentraal-Afrika]] voor. Die boom word in die warm, oostelike dele van Suid-Afrika aangetref en is maar 1,8 tot 2,4 m hoog. Die blomme sit aargewys aan lang, kaal stingels wat pluimvormig uitsprei. Die boom dra in die middel van die somer bloedrooi blomme. Die [[ploegbreker]] (''E. zeyheri'') het die naam gekry omdat hy so ʼn geweldige groot en verdikte ondergrondse wortelstok het. Die boom groei inderwaarheid onder die grond en net die takke steek bo uit. Dit is ook die enigste koraalboom wat rypbestand is. Die ploegbreker groei hoofsaaklik in die hoogliggende dele van Suid-Afrika en het heldergroen eiervormige of hartvormige blare. Die ploegbreker het ook buisvormige, helderrooi blomme wat in aarvormige pluise gedra word. Die [[vuurpylkoraalboom]] (''E. abyssinica'') word in Zimbabwe en dele van Mosambiek aangetref en lyk baie soos die breëblaarkoraalboom. Die [[Namibkoraalboom]] (''E. decora'') is 'n spesie wat slegs in Namibië aangetref word. Dit is 'n struikagtige boom wat 3 tot 4 m hoog word, maar soms 'n hoogte van 8 m bereik. In baie ongunstige toestande verdwerg die boom soms tot 'n struik van 50&nbsp;cm. Die blomme is helderrooi en bloei gedurende die somer. Die [[aalwynkoraalboom]] (''E. livingstoniana'') is 'n groterige, gespreide boom wat tot 15 m hoog word en net in dele van Mosambiek en Zimbabwe aangetref word. [[lêer:Erythrina crista-galli, blom, Pretoria, a.jpg|duimnael|regs|'n Blom van die Brasiliaanse koraalboom (''E. crista-galli'')]] Die Brasiliaanse koraalboom (''E. crista-galli'') is 'n struik wat 3,5 tot 5 m hoog word. Die plant is nie teen koue bestand nie en kom oorspronklik van Brasilië, hoewel dit as sierplant in Suid-Afrikaanse tuine aangeplant word. Die blare is ovaalvormig en dofgroen. Die blomme is ook koraalrooi en peulvormig, maar bars later oop en ontbloot 'n wye kroonblaar en 'n stewige meeldraad. Die blomme is ook in trosse aan die takeindpunte versamel. Die plant blom gedurende die lente of vroeë somer. Die [[tamboekiedoring]] (''E. acanthocarpa'') is ook 'n struik (1 tot 1,8 m) en is een van die mooiste koraalbome. Die plant kom hoofsaaklik in [[Oos-Kaap]] voor. Die tamboekiedoring het ʼn geweldige dik wortelstelsel en het eiervormige, blougroen blare en rooi blomme met groengeel punte. Die boom blom vir 'n baie kort tyd (3 tot 4 weke) in die lente. Die blomme ontwikkel uit harige blomknoppe en is plat en buisvormig. == Boomspesies == * [[Aalwynkoraalboom]] (''Erythrina livingstoniana'') * [[Breëblaarkoraalboom]] (''Erythrina latissima'') * [[Koraalboom]] (''Erythrina lysistemon'') * [[Kuskoraalboom]] (''Erythrina caffra'') * [[Namibkoraalboom]] (''Erythrina decora'') * [[Vuurpylkoraalboom]] (''Erythrina abyssinica'') == Struikspesies == * [[Kleinkoraalboom]] (''Erythrina humeana'') * [[Ploegbreker]] (''Erythrina zeyheri'') * [[Tamboekiedoring]] (''Erythrina acanthocarpa'') == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Erythrina}} * {{Wikispecies-inlyn|Erythrina}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Erythrina| ]] [[Kategorie:Medisinale plante]] 22sqmhlo37sf3mphhupf01b4857duqm NG gemeente Klipvallei 0 83882 2891022 1806700 2026-04-07T08:42:28Z JMK 649 koord 2891022 wikitext text/x-wiki Die '''NG gemeente Klipvallei''' is 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die Sinode Goudland (voorheen Wes-Transvaal). Die gemeente is gestig in 1955. Die kerkgebou is geleë op die hoek van Kroonarend- en Kareeweg, [[Randvaal]]. In 2013 was die leraar ds. C. Ehlert. Daar was in daardie jaar 106 doop- en 363 belydende lidmate. == Enkele leraars == * Andries Gustav de Witt, 1965 - 1971 * Jan Christoffel Combrinck, 1971 - [[15 Augustus]] [[1978]] (aanvaar sy [[emeritaat]]) == Bronne == * Small, Mario (samesteller). 2013. ''Jaarboek van die NG Kerke''. Wellington: Tydskriftemaatskappy van die NG Kerk NPC - 'n divisie van Bybel-Media. {{koördinate|26|29|47|S|28|03|44|O|region:ZA_type:landmark|aansig=titel}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Klipvallei, NG gemeente}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] i2kh4xy1eeoxdmfx4evu9dtol4mronu NG gemeente Meyerton-Oos 0 83899 2891005 2410492 2026-04-07T08:17:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891005 wikitext text/x-wiki [[Beeld:NG kerk Meyerton-Oos Peet Schabort.JPG|duimnael|regs|230px|Die kerkgebou van die NG gemeente Meyerton-Oos. Ds. L.D. Delport het die hoeksteen op [[22 Maart]] [[1968]] gelê. Die argitek was Ockie van Schalkwyk.]] Die '''NG gemeente Meyerton-Oos''' is 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die Sinode Goudland (voorheen Wes-Transvaal). Die gemeente is gestig in 1966. Die gemeente het sy ontstaan te danke aan ’n Kerkraadsvergadering van die Kerkraad van Meyerton Moedergemeente wat gehou is in Junie 1966.  Die aantal lidmate van Meyerton was op daardie stadium 1 183. Ouderling JL du Toit het op versoek van die lidmate van die Riversdale-omgewing, nou Meyerton-Oos, ’n voorstel ingedien dat daar ’n nuwe gemeente afgestig moet word in Riversdale.  Hierdie voorstel is aanvaar. Die afstigtings vergadering is bepaal vir 25 November 1966 by die ou Laerskool Voorwaarts.  Die NG Meyerton-Oos gemeente is toe gestig met ’n ledetal van 382 lidmate.  Die gemeente het twee erwe en ’n bedrag van R4000-00 as bruidskat van Meyerton Moedergemeente ontvang.  Die konsulent was Ds. LD Delport.  ’n Kerkraad van 15 ouderlinge en 15 diakens is saamgestel.  Die byeenkomste sou in die saal van Laerskool Voorwaarts plaasvind.  Die gemeente se eerste diens is gehou op 11 Desember 1966. Die eerste mylpaal vir die nuwe gemeente was die oprigting van die pastorie.  Terwyl die pastorie in aanbou was het Ds. Delport sy Kombi op die erf langs die pastorie parkeer en vanuit sy “Kombi–kantoor” die gemeente bedien.  Met die voltooiing van die pastorie se buitegeboue het dit die plek van die Kombi ingeneem Tydens die Kerkraadsvergadering van 12 Mei 1967 het ouderling A.H. Jordaan ’n voorstel ingedien om ’n kerkgebou te bou.  Tydens die gemeente vergadering wat gehou was op 14 Mei 1967, is daar op ’n voorstel van Mnr. A. Marx en gesekondeer deur Mnr. J. Nolte, besluit om wel die kerk te bou.  Op 23 Februarie 1968 is daar begin met die oprigting van die kerk se staalkonstruksie.  Die voltooide gebou is op 22 Maart 1969 in gebruik geneem.  Lidmaat getal in 1967—382 == Ons eerste kantoorpersoneel == Koster—Gert Erasmus Skriba—Kallie Weyers (tydelik) Kassier—Gert Boucher (tydelik) Orrelis—Koos McGallaghan (tydelik) In 1967 word At Scholtz as kassier en Tommie Louw as skriba aangestel.  Tommie se eerste kerkraadsvergadering was ‘n dag voor sy troue!  Vandag is die gemeente steeds sy eerste prioriteit. == Meyerton-Oos se eerste skenking == Na 50 jaar is ons steeds dankbaar vir die grond wat oom Manie en tannie Marietjie Spamers aan die kerk geskenk het.  Hulle het elf jaar na hul huwelik in 1953 op die gronde gewoon. Na die afstigting van die gemeente en die beplanning van ‘n kerkgebou, het oom Manie die grond (die groot hekpaal na Vilette straat se kant) aan die kerk geskenk. Oom Manie is op die hoë ouderdom van 79 jaar, 4 maande en 11 dae oorlede.  Tannie Marietjie is steeds een van ons lidmate. Van hulle kinders, Manie & Christine Spamers, Johan & Hettie Strydom en hulle kinders is ook nog lidmate van ons gemeente == Meyerton-Oos se tweede skenking == Die stuk grond waarop die jeug saal vandag staan (vanaf die groot hekpaal na Jan Neethling straat se kant), het aan wyle oom Pretorius behoort.  Tommie en Corrie Louw het na hul huwelik die jeug saal (wat as huis gedien het) vir n jaar lank by hom gehuur.  Tommie se enigste uitgawe was om die basiese water se koste per maand te betaal—’n volle R2-50! In 1968/1969 het oom Pretorius daardie stuk grond ook aan die kerk geskenk met die oog op latere uitbreiding van onder meer die saal en kategese lokale. Die kerkgebou is geleë op die hoek van Mentz- en Jan Neethlingstraat, [[Meyerton]]-Oos. In 2013 was die leraar ds. J.A. Burger. Daar was in daardie jaar 102 doop- en 394 belydende lidmate. == Enkele leraars == * Lourens Daniël Delport, 1967–1977 (oorgekom van die [[NG gemeente Meyerton]]) Op 25 November 1966 is die gemeente Meyerton-Oos gestig in die saal van laerskool Voorwaarts (op die oorspronklike terrein).  Ds I Retief het by die geleentheid as voorsitter opgetree. Die eerste kerkraad wat by die geleentheid gekies is, het bestaan uit 15 ouderlinge en 15 diakens.  Die eerste erediens is op 11 Desember 1966 deur die konsulent, ds LD Delport, gelei.  Ds Delport is op n kerkraadsvergadering, gehou op 20 Januarie 1967, onder voorsitterskap van ds C van N Pretorius, beroep as die eerste leraar.  Hy het dan ook die beroep aangeneem.  Gedurende ds. Delport se tyd in die gemeente is die pastorie en die kerk gebou. Ds. Delport het die gemeente vir 10 jaar lank bedien en het daarna ‘n beroep na NG Bloemhof aanvaar.  *Ds Helgaardt v Rensburg 1978—1982. Op 6 Augustus 1978, het ek na my bevestiging as leraar die vorige aand, my intreepreek in Meyerton-Oos gelewer.  By dié geleentheid het ek die Woord bedien aan die hand van Hand 16:11 – 15 en 30 – 34 en Fil 1:1 – 11 met die klem op vers 6: “Ek is veral ook daarvan oortuig dat God, wat die goeie werk in julle begin het, dit end-uit sal voer en dit sal voleindig op die dag wanneer Christus Jesus kom.”  Ná die Woordbediening het ek die voorreg gehad om die doop te bedien aan 4 verbondskinders  -  een van hulle my oudste seun. Nou bykans 38 jaar later, kyk ons saam met julle terug na 50 genadejare.  Deur die jare was daar baie lief en leed in die lewens van die lidmate van die gemeente.  Al is daar vandag heelwat minder belydende- en dooplidmate as voorheen en al het omstandighede in baie opsigte totaal verander, weet ons dat die Here getrou was en dat Hy steeds besig is met Sy goeie werk in Meyerton-Oos.  Ons kyk ook na die onbekende toekoms met 'n  vaste vertroue en hoop op Hom, die Christus wat self Sy kerk in stand hou – vergeefs die hel se woede.  As Here aan Gods regterhand regeer Hy ons ten goede.... (Lied 477:1). Al die dank en eer aan die Here vir die tydjie wat ek en my gesin deel kon wees van die geloofsgemeenskap in Meyerton-Oos.  Ons koester steeds wonderlike herinneringe aan wonderlike mense en kosbare ervaringe.  Ons bid u die Here se seën toe op die jare wat voorlê.  Mag dit altyd u ideaal en strewe wees om 'n  gemeente van Christus te wees tot eer van God alleen  -  Soli Deo Gloria. *Ds Schalk van Schalkwyk 1982 - 1998. Aangename kennis My en Therina se eerste kennismaking  met die gemeente, iewers in 1982, was verseker “aangename kennis.”  Stiggie en Heleen Stiglingh en die destydse skriba, Sarie Scholtz, het ons aan huis van ds. Dirk Guelpa en Christie in Meyerton kom ontmoet en hulle het ons sommer dadelik tuis laat voel.  Hiervandaan is ons met groot afwagting Meyerton-Oos toe.  Hier het hulle ons op ‘n kort toertjie geneem deur die kerkterrein en geboue.  By die orrel het ons vasgesteek en ek het trots vertel dat my geliefde kan orrel speel.  Daar en dan word besluit dat Therina iets op die orrel moet speel.  En daar dop Mev. toe haar eerste toets; en dit nogal ‘n toets waarvoor haar man haar met trots ingeskryf het.  Wie het nou ook geweet dat ‘n mens ‘n spesiale lisensie nodig het om hierdie orrel te ‘start’.  Nadat sy die ‘orrelstart-kursus’ geslaag het, het sy later die orrelis van die gemeente geword en kon ons lekker saam in die koor sing en al was ons nie die beste koor in die land nie, het ons lekker saam gesing en ook gelag, al het party ook soms in die ‘craks’ gesing – dit is nou daardie oomblik wanneer jy reken dat net jy in die ganse koor op die noot is! Om orrel te kon speel moes daar ‘n paar peettannies op Sondagoggende na ons 3 kindertjies in die moederskamer kyk.  Hulle het ook op vele ander geleenthede na die kinders omgesien en ons was tog te dankbaar vir sulke gawe peettannies. '''‘n Geplaveide pad''' Vir my het dit gevoel asof my pad in die gemeente uitgeplavei is.  Die gemeente se administrasie was mooi in plek en my voorganger, ds. Helgaardt van Rensburg het ‘n groot aandeel hierin gehad.  Die gemeente se struktuur en kommissies se werk was duidelik uitgestippel in die huishoudelike reëls.  Sarie Scholtz was op daardie tyd skriba en haar vriendelike geaardheid het van die kerkkantoor ‘n aangename plek gemaak om te kom.  By alles kon sy vinnig en akkuraat tik en het sy die bonatuurlike gawe ontvang om lelike skrif en goed wat doodgekrap is te ontsyfer en daarvan ‘n sinvolle geheel te maak.  Oom Jan Fourie was die koster en het met groot erns gewaak oor die kerk se eiendom en by hom het ek geleer dat ‘n mens tafels blad op blad laai.  Ek het ook by hom geleer dat ‘n mens nooit moet gaan lê nie.  Oom Jan het ten spyte van die beroerte wat hy vantevore gehad het, sy werk met ywer en trots gedoen, maar die beroerte het sy spraak aangetas tot groot frustrasie van homself en ook van ander.  As gevolg hiervan het die vrouens dikwels vir my kom vra om iets met oom Jan te reël en sy kommentaar wanneer hy en ‘n vrou mekaar misverstaan het, was dikwels:  “Daardie vrou, sy sommer mal man!” '''Aangename kennis word ‘n aangename verbintenis''' Wanneer ek vandag terugdink aan Meyerton-Oos is ek steeds dankbaar en verwonderd oor die 15-jaar lange verbintenis wat daar tussen ons en die gemeente plaasgevind het.  Dat hierdie gemeente ‘n jong mannetjie, pas uit die kweekskool en sy jong vroutjie kon omarm en toelaat om leiding te neem, bly vir my steeds ‘n wonder waaroor ek vandag nog dankbaar is.  Meyerton-Oos met sy mense het hulle harte vir ons oopgemaak en ons het die lekker belewenis gehad van ons behoort. Toe ons in Januarie 1998 die gemeente verlaat het, het die trane vryelik gevloei en in ons harte dra ons vandag nog ‘n stuk van Meyerton-Oos – ‘n gevoel van koestering en ook dankbaarheid vir dit wat ons in hierdie gemeenskap kon leer en beleef. '''‘n Omvattende bediening''' Die feit dat ek alleen predikant van die gemeente was, het gemaak dat ‘n ek by al die fasette van die gemeente betrokke was wat ek baie geniet het, onder andere bediening aan kinders en bejaardes.  Dit was nogal lekker omdat dit gesorg het vir afwisseling in my werk.  Dit beteken nie dat ek die gawes gehad het om al hierdie werk te doen nie, maar gelukkig was daar altyd ‘n paar bekwame lidmate naby wat kom hand bysit het.  Sonder hulle sou ons dit nie kon gemaak het nie. '''By die jeug het ek ‘n paar lesse geleer.'''   1) Woeligheid is dikwels net energie wat wag om in die regte rigting gekanaliseer te word. Een bepaalde katkisasieklas het al van graad 7 af vir die kategete hoofbrekens besorg en tog was dit juis hierdie groep wat na skool daarin geslaag het om ‘n hegte BKJA groep te stig.  2) Moet nooit onskuldige vrae gering ag nie!  So betrap ‘n kamtige bedeesde vraag “Hoe laat eet ons?” my heeltemal onkant en beland ek spoedig daarna in die swembad, sonder dat ek eers die geleentheid kry om een persoon saam met my te vat. 3) Nie almal heg ewe veel waarde aan hout nie.  By een van die kampe het van die seuns aangebied om solank ‘n bietjie hout te gaan optel vir die vuur.  Onder die hout wat hulle daar aangebring het, was o.a. stompies wat soos boomwortels gelyk het.  Dit het my laat wonder, maar by navraag het hulle my verseker dat die stompies net hier agter die bosse lê.  Die vuur het lekker gebrand maar een of 2 van die stompies het ongeskonde daar bly lê.  Die volgende oggend moes ons ‘n woedende opsigter trotseer want die gawe brandhout was stompies wat spesiaal ten duurste van Namibië af ingevoer is, vir ‘n besondere doel en eintlik in ‘n stoor gebêre was.   4)   Moenie vir wolf skaapwagter maak nie.  Op een van die ringsjeugkampe wat ons gehou het, het ons besluit om naskoolse jongmense toe te rus om as groepleiers op te tree tydens ‘n kamp van hoërskoolkinders.  Om seker te maak dat die kinders genoeg rus inkry sodat hulle die volgende dag die volle maat geestelike voedsel kon inneem, het ons besluit dat die groepleiers sommer by die kinders in die kamers sou slaap.  Die kampterrein was bebos en toe ek so teen 02:00 wakker word, het dit gelyk soos vuurvliegies wat tussen die bosse beweeg.  Dit was net flitsies waar jy kyk en toe ek gaan vasstel waar die groepleies is, kry ek hulle vas aan die slaap – of so het dit immers gelyk. By die bejaardes het ek die waarde van goeie verhoudings geleer.  Ons het ‘n aksie gestig vir die bejaardes in die gemeente en trou aan my siening dat bejaardes nie passief gemaak moet word nie, maar eerder aktief in die bediening moet bly, is hierdie aksie “Aksie Dienmekaar” genoem.  Aksie Dienmekaar wou hulle eie bankrekening begin, maar die kerkraad het vasgeskop.  Alle gelde gaan deur die gemeente se boeke.  Die gort was gaar en die kerkraad was in die ‘dog box’.  Dit was my obenydenswaardige taak om hierdie saak aan hulle te gaan verduidelik.  Hulle wou nie kopgee nie.  Hulle was woedend vir die kerkraad, maar steeds baie lief vir my ten spyte daarvan dat ek die kerkraad se besluit ten volle gesteun het. Meyerton-Oos het nog altyd lekker basaar gehou.  Van vroegmôre af is daar oor die luidsprekers geskimp dat die pastoriemoeder tog koffie moes bring.  Die tent-dorpie het ‘n lewe van sy eie gehad en ‘n feestelike atmosfeer was aan die orde van die dag.  Tesame hiermee was dinge soos die potjiekos-kompetisie, gmeentekampe en piekniekeredienste sekerlik van die dinge wat ons altyd met waardering sal onthou.  Met die 21-jarige bestaansfees van die gemeente was alles gereed gemaak onder twee groot markiestente, maar daardie aand voor die fees word ons toe deur ‘n stormwind getref wat een van die markiestente stukkend geskeur het.  Die volgende môre moes mans en vrouens bontstaan om die dinge weer in orde te kry.  Ten spyte daarvan het ons ‘n heerlike fees gevier. '''Bou van kategese-lokale en saal''' Volgens inligting wat die gemeente ontvang het oor moontlike toekomstige uitbreidings, moes daar ‘n groot kompleks gebou word, want daar is verwag dat die Chrissiefontein/Riversdale-area teen ‘n vinnige tempo sou uitbrei.  Die realiteit van beperkte fondse het egter gemaak dat ons in fases gebou het.  Die bou van fase een en twee, wat uit die kategeselokale bestaan, het heel voorspoedig verloop, maar die bou van die saal het egter ‘n paar probleme opgelewer.  Fondse was beperk, daarom is besluit om in fases te bou.  Die eerste fase sou bv. die fondasie wees, en indien daar weer fondse beskikbaar is, sou die volgende fase gebou word.  Ons kon uiteindelik daarin slaag om voort te gaan en die gebou te voltooi sonder om te stop tussen fases.  Uiteindelik is die saal in gebruik geneem voordat die vloerbedekking ingesit is. ‘n Mens was verras deur skenkings wat lidmate soms gemaak het, selfs sonder om vooraf daarvan te sê.  So word daar op ‘n dag ‘n vrag sand afgelewer.  Op die afleweringsnota wat ek moes teken, is die adres van die gemeente duidelik aangedui.  Die volgende dag ontvang ek toe ‘n oproep van die ontstoke ontvangsdame van die leweransier wat wil weet waarom ek die sand gevat het wat vir iemand anders bedoel is.  Sy verwag dat ons die sand op die regte plek moet gaan aflaai.  Die wettige ontvanger het dit toe met ‘n trekker en sleepwa kom haal! Toe die loodgieterswerk gedoen moet word, daag daar drie manne op, wat volgens hulle net die regte kwalifikasies het om die werk te doen.  Hulle was vir ‘n geruime tyd werkloos en sou sommer self die werk doen.  Die volgende dag huur hulle toe ses arbeiders om die werk te doen, maar teen Vrydagmiddag is die drie manne skoonveld en die werkers staan voor ons deur op soek na hulle geld. '''“Mevrou dominee en die kindertjies”''' Gelukkig is daar nooit van Therina verwag om ‘Mevrou Dominee’ te wees nie en kon sy sommer net Therina wees.  Dit beteken nie dat sy nie haar kant gebring het en dat daar nie baie van haar verwag is nie.  Nie lank na ons aankoms in Meyerton-Oos nie, het Therina die voorsitster van die vrouediens geword en ook leier van die JKJA.  Vir haar was dit bedreigende posisies, want al wat sy op universiteit geleer het, was om klavier te speel.  Sy het die taak met liefde uitgevoer, maar het soms ook gevoel dat die taak vir haar ‘n bietjie te veel is.  Hier het mevrou dan ook ‘n toets of 2 gedop, soos met die eerste basaarvergadering in die pastorie, kort nadat ons in die gemeente ontvang is. Een van die ouderlinge wou baie ernstig weet of Mevrou die koektafel sou neem by die basaar!  Uit skrik antwoord sy toe ewe vinnig: “Nee, mevrou bak nie koek nie!”  By ‘n latere geleentheid het die vrouediens besluit om te “cater” vir veilings ter wille van fondsinsameling.  Dit het Therina baie gespanne laat voel, want sy het nie geweet hoe om dit te hanteer nie.  ‘n Paar dae later het twee van die bestuurslede by haar kom tee drink en wou weet wat skort.  Groot was die verligting wedersyds toe hulle die takie van haar skouers afgeneem het en sy weer kon asem skep.  Dit is klein dingetjies soos hierdie wat vandag nog vir ons iets sê van die gesindheid wat ons in die gemeente ervaar het en wat ons vandag nog waardeer. Al drie ons kinders is gebore terwyl ons nog in Meyerton-Oos was.  Theo was 10 dae oud toe ons in die pastorie ingetrek het.  Die aand met Leanie se geboorte het die Sendingkommissie in die pastorie vergader.  Tydens die vergadering het Therina my eenkant toe geroep.  Ek hoef nie haastig te wees nie, maar al die tekens is daar dat sy vannag nog ingaan hospitaal toe.  Kort daarna is ek uitgeroep na ‘n huis toe waar die oom klaarblyklik besig was om te sterf.  Die kommissie het ingestem om by ons huis te bly sodat hulle my kon verwittig indien daar enige verwikkelinge sou wees.  By die oom aangekom, het ek tevergeefs probeer om hom te oortuig dat hy liewer hospitaal toe moet gaan.  Ek het die dokter gebel, maar dié het onverbiddelik daarby gestaan dat die oom hospitaal toe moet gaan.  Hy het steeds geweier.  Ek is toe maar huis toe. Daardie nag is Leanie gebore voordat die dokter kon opdaag, tot verbasing van die suster.  Gelukkig was Frans se tydsberekening heelwat beter en was daar geen ongevalle met die tyd van sy geboorte nie. Iets waarvoor ons kinders seker ons voorgangers ewig dankbaar sal wees, is vir die kareeboom agter in die pastorie se erf.  In hierdie boom het hulle soos ‘n paar vinke ‘n groot deel van elke dag deurgebring.  Ons is dankbaar vir die grondslag van ons kinders se opleiding wat in Laerskool Voorwaarts gelê is.  Theo het die eerste twee jaar van sy hoërskoolloopbaan by Hoërskool Dr. Malan voltooi – iets waarna hy al van Kleuterskool Disa se dae af uitgesien het.  Op 5-jarige ouderdom was hy vas oortuig dat hy nie Laerskool toe hoef te gaan nie, maar sommer direk na “Hoogskool M’lan” toe sou gaan! Hierdie 3 het op ‘n stadium opgetree as kosters van die gemeente.  Elkeen het sy eie taak gehad ten opsigte van die oop- en toesluit van geboue op Sondae, in verhouding tot hulle ouderdomme.  Vir die gemeente het dit ‘n besparing beteken en vir die kinders was dit ‘n handige sakgeldjie. '''Waardering''' Vandag kyk ons met dankbaarheid terug en ons sê dankie aan die Here vir die voorreg dat ons deel kon wees van Meyerton-Oos.  Ek wil ook my waardering uitspreek vir die vorming wat hierdie gemeente in my bediening as predikant gehad het.  Ons sê ook baie dankie vir die vorming wat julle in ons persoonlike lewens gehad het en by alles, baie dankie dat ons net ons kon wees. Schalk en Therina van Schalkwyk *Ewald Caltiz 1998 - 2003. Ewald is in 1998 in Meyerton-Oos bevestig.  As proponenet was MOos dus sy eerste gemeente, wat hom die derde leraar maak vir wie MOos ‘n eerste gemeente was. In hierdie tydperk is die kanselklede vervang om meer spesifiek by die kerklike jaar aan te pas. Ewald het in 2003 uit die NG Kerk bedank en sy eie gemeente gestig. In Ewald se tyd het die omgewing ‘n tornado beleef wat die kerk redelik skade berokken het. *Ds Johan Burger 2005 - 2014. Die rolprent speel stadig deur, want ek het die terugdraai spoed op stadig gestel, sodat ek oor al die mooi herinneringe kan mymer, soos iemand wat op ‘n sagte , dik kombers voor die kaggel lê en peinsend die vlamme intuur… Wat was ons gesin se ervaring van MOos? ‘n Kort vragie. Hééltemal te kort om 10 jaar in op te som. Soos die vlamme knetter, spring daar telkens ‘n vonkie in die kaggel en verlig vir ‘n vlietende oomblik die omgewing. Elke herinnerings-vonkie in ons gesinskaggel verlig ‘n ander gesig, ‘n ander insident, ‘n spesiale herinnering. Dalk moet ek die herinnering terugdraai na die begin, byna soos die Bybelse Genesis wat ook by die “Begin” begin… Ons as gesin was maar flenters toe ons weens finansiële tekorte die vorige werkskring vaarwel toeroep, met geen duidelike of werkbare alternatief in die vooruitsig vir ons nie. Ons het maar in die geloof die tree gegee ... En God sou moes voorsien. En hoe uniek voorsien die Here! ‘n Gemeente wat pas deur die pyn van skeuring en losmaak van ‘n leraar gegaan het, kontak “uit die bloute” en nooi ons om ‘n jaar lank betrokke te raak op ‘n beperkte, deeltydse basis.  Hulle voel self vuisvoos, emosioneel beseer en van ‘n groot deel van mense en finansiële bronne “beroof”.  Geld vir ‘n deelpos was daar byna nie, maar ons kon darem op mekaar se skouers steun. En so ontmoet 2 stukkende gesinne mekaar: die gesin van Meyerton-Oos en die Burger-gesin. Meyerton-Oos (of MOos) sou hierna ‘n ligpunt in ons lewens wees en nuwe hoop gebring—al sou dit net vir ‘n jaar op ‘n deeltydse basis wees. Dit was lekker om by elke MOos-gesin met huisbesoeke te kuier, met al die uiteenlopende persoonlikhede en omstandighede. Dit wissel van dorp na plot na plaas.  Wat die meeste uitstaan, is die ongelooflike, maar onbenutte talente wat die gemeenskap gehad het.  Van dag een af was ons beïndruk met hoe goed elkeen was om idees in praktyk te omskep.  Hoe vaardig elkeen se hande was! Kort voor lank het ons ‘n “tuiste” gevind toe die gemeente ons oornooi na die pastorie en ons byna “inwoners” kon word. Een jaar se bietjie saamwerk, het byna 10jaar se volstoom Koninkrykswerk geword. Oom Tommie Louw se liefde vir die gemeente en sy mense, het daartoe gelei dat hy die eerste gemeentebestuurder word. Dit was seker een van die beste besluite wat die gemeente kon maak en wat vandag steeds groot vrug afwerp met sy bestuurstyl en visie. Sy oopkop betrokkenheid en geduld (glo dit!) met al die aanpassings en vreemde bestuur styl, het die gemeente nuut en vars van die grond af laat opstaan om hul regmatige plek in Meyerton en in die streek in te neem.  MOos het ‘n dinamiese rolspeler geword. Skriba Susan Smit moes die 1ste jaar se huisbesoek afsprake mooi beskryf: hoe om by al die ongenommerde, naamlose straat, plot– en plaas adresse te kom.  Maar dit het alles net soveel interessanter gemaak.  Ons het elkeen wat asem gehaal het besoek daardie jaar! Die aanstelling van Louise Vermaak in die kantoor het dit uitmuntend opgevolg en haar immer ondersteunende hulp het die werk baie makliker gemaak. Soos die bediening gegroei het, het Louise haarself bekwaam tot ‘n onmisbare regterhand wat 24/7 gereed was om die gemeentes se belange bo alles te dien. Die openheid van die gemeente om nie in die groewe van die verlede vas te val nie, het vir ons baie beteken.  ‘n Kreatiewe gedeelde droom (visie) om “’n Gemeente Sonder Grense” te wees, het baie gou in al die bedieninge grond gevat na die jaarlikse Indabas wat mettertyd ‘n instelling geword het. Kyk, dis nou een ding wat besonders uniek aan MOos is: as ons vergader, is algar daar en praat saam!  Of dit Indaba is, of ‘n bediening of ‘n bazaargroep of die Barmhartigheid na die omgewing, maak nie saak nie. Elke vergadering is deur talle lidmate en selfs mense uit die omgewing bygewoon.  En elke inset het die gemeente gehelp om met immer vaster tred Koninkrykswerk te doen. Oom Hennie Botes met die klere en kospakkies se vonkie flits.  Wat  ‘n vér rykende diens aan die gemeenskap het hy nie met sy barmhartigheidsdiens in die ou jeugsaaltjie ontsluit nie.  Tussen Michelle Harding, oom Bertie en Ann Peters het hulle aan hierdie hulpverlening se grense nog baie wyer oopgesprei en ‘n klere en kosbank begin bedryf wat min ander gemeentes oor beskik. ‘n Vonk-flits herinner aan die ontferm oor oom Leon Schultz in die rolstoel, wat uit die bouval op ‘n hoenderplaas gered is deur oom Bertie en Ann.  Die verhaal staan uit as een van die mooiste vonkies van onvoorwaardelike, liefdevolle ontferming.  Die “kwaai” oom Bertie Peters met sy krulsnor en sy “sagte” Ann, het diep spore in die gemeente se barmhartigheid getrap.  Immer koesterend, onfermend. Die vonk van die kwartaallikse kerkwerk-Saterdae waar mans, vrouens en kinders allerlei klein herstelwerk takies in die gemeente kom uitvoer het, is nou-nog ‘n spog-item wanneer ons as gesin met ander gemeentes praat oor betrokkenheid.  Talle agtergeblewe praktiese takies is kwartaalliks afgehandel en groot onkostes daardeur bespaar.  ‘n Uitstaande vonk hier was Ben en Kobie Bouwer se onvermoeide ywer om enige bouwerke aan te pak en af te rond, sonder dat dit ooit gelyk het of dit vir hulle ‘n problem raak.  Wat ‘n heerlike span was dit nie toe daar gewerk is om die stort geriewe in die “outydse” badkamers in te rig en ieder en elk saamgewerk het om die badkamer geriewe van die gemeente radikaal op te knap nie. Daar het soveel mense hier betrokke gewees.  Ek wens ek kon elkeen se naam noem. ‘n Vonkie herinner aan die kerkraad se ontferming oor ’n  Christelik georiënteerde privaatskool wat wou begin, maar geen heenkome gehad het nie.  En almal wat gehelp het om die klassies reg te maak en die terrein kindervriendelik te kon maak.  MOos het nog altyd ‘n baie sagte plekkie gehad vir kinders en kleutertjies. ‘n GROOT vonk is die Kersliggies wat veral Hennie van Loggerenberg (Loggies) die visie voor gesnap en uitgeleef het.  Watter lieflike aande het ons nie gehad met die voorbereiding, oprig en die uiteindelike aanbied van die Liggiefees nie.  Elke toneel is deur  talle lidmate help bou en het ons die kans gegee om gesinne soos die Judeels en elkeen wat kom help “cable ties” aansit, verf en ophang van baie naby te leer ken. Ag en watter kreatiewe gees het nie geheers toe die vrouens vir elke kersligtoneel ‘n agtergrond kom verf het en die saal vol pragtige lap-skilderye gelê het toe al die groot 2mx3m lappe geverf was nie!  Kyk, aan talent skiet MOos nie tekort nie!  Met die regte motivering ontpop ‘n paar Picasso’s.  En die lekkerste van alles was altyd die vrolike luim en geskerts waarin dit geskied het. ‘n Erediensvonk is die toegeweide entoesiasme waarmee die Musiek, Erediens en Leer-en-Aktuele-Sake (MELAS)-groep elke Donderdagaand die Sondag se preekteks help oordink het.  Die kreatiwiteit wat daar gebore is, het aanleiding gegee tot baie inspirasie vir die prediking en die hele aanbieding van die eredienste.  Ons het nog nie weer so ‘n unieke span in ‘n ander gemeente ontdek nie en mis elkeen baie.  Die lekker was die tieners en naskoolse jeug wat spontaan ingeskakel het en aktief deelgeneem het. ‘n Vonkie skiet oor Paasfees.  Die wyse waarop die blokleiers hul wykslede geïnspireer het om tydens die Paaswandeltuin kreatief betrokke te raak, was uit die boonste rakke.  Van Chrissie se groot (polestyrene) graf-rots, tot die winkelpoppe van tannie  Hettie Volkspele Botha wat verskillende tonele aangevul het. Wat bo die kreatiwiteit uitstaan, is beslis die wyse waarop elkeen eienaarskap geneem het vir die 12 wandel punte en in hul persoon en met die versorging aan paaswandelaars, ‘n diep geestelike ervaring gebied het. ‘n Gesig-vonkie is Kobie Bouwer en Ann Peters, wie se teetuine altyd die liggiefees en paaswandeltuin ‘n vreugdevolle afsluiting gebied het.  En almal wat gehelp het met produkte en as kelners, verkopers en vele meer.  Uitstaande is dat dit nie maar nét nog ’n fees was nie, maar dat daar Evangeliewerk gedoen is, iets wat ons harte laat warm klop het. ‘n Helder vonk en een van die kosbare skatte, is die wyse waarop die bejaardes in die gemeente hulself betrokke gemaak het.  Van geld tel en hand orals bysit, tot aktiewe insette tydens vergadering. Die prettige “gym”-groep inspireer ons steeds om die bejaardes te help om gesonder te leef en hul wysheid te deel. Menigmaal was daar die benoude oomblikke dat tannie Emmie Allman die groot ronde gimnastiekbal mis sit as sy en tannie Pam Boshoff die maagspiere laat oefen het.  Of dat een van hulle die pad byster raak as hulle heen en weer tussen die saal en die klassies moet bene rek! Ons mis die diepgang gesprekke tydens Bybelstudies en die heerlike prettigheid en geskerts tydens die bazaars en straatverkopings.  Dis die enigste gemeente tot dusver waar die bejaardes so aktief deel-geneem het en so diep in ons harte gekruip het! ‘n Aangename vonk, is dat die gemeente nie bang is om te waag nie, al is die uitkomste nie seker nie, is nog ‘n unieke wat ons troetel.  Oom Tommie Louw en die kerkraad het dikwels gewonder of van die idees ooit kan werk, maar nooit in die pad gestaan van die uittoets nie.  Daar was net altyd iemand wat die droom-idees in iets prakties kon omtower.  Louise Vermaak se inisiatief vir plakate, strooibiljette en plakkers het altyd geïnspireer. ‘n Gesig-vonk is beslis Willie Vermaak.  Hy het hom nie laat onderkry deur die rolstoel nie en sy plek as blokleier en getroue klankbord tydens die weeklikse kantoorvergadering met oorgawe ingeneem.  Die eintlike vonk, was ‘n heerlike prettigheid toe Willie met sy rolstoel teen Johan (op die kerk se grassnyer trekker) resies gejaag het in Vilettestraat af na die kerk toe  én met rolstoel en al gewen het. Selfs die ander lidmate met rolstoele het hul nie laat afskrik nie. Johan Pretorius was getrou op sy pos in die eredienste om die “dominee se das reg te skuif”, en Piet Wielietjies Myburgh het nie vir kerkherstelwerke teruggestaan nie.  Dis ‘n heerlike vonkie, om te onthou hoe mense met verskillende vlakke van gestremdhede hul skouer aan die wiel kom sit het deur die jare. ‘n Ander vonkie van getrouheid, is beslis die onvermoeide getroue wyks versorging deur mense soos die mense wat al die tagtigs ingehaal het.  Mense met groot harte soos oom Danie en tannie Susan Erasmus en ook oom Piet en tannie Annie Pretorius.  Dis voorwaar ‘n pluimpie vir MOos se gryse wyses wat die pas bly aangee deur dik en dun. ‘n Peusel-lekker vonk was die talle kere wat ons by Flip en Hanna Nel die vleis verwerk en biltong gemaak.  Dat ons nog fondse kon insamel vir die kerk daarna (veral met die biltong!), bly ‘n heerlike herinnering.  Vra maar vir oom Johan en tannie Ria Groenewald, en moenie vir tannie “Koekies” Erna Klynhans vergeet nie! Sy hoef nie te leer om ‘n biltongkie te kou nie... Daar is soveel brandhout vir hierdie herinnerings-vuurtjie!  Die doeltreffende blomme en ander rangskikkings tydens die eredienste.  Die wyse waarop erediensgangers die liefdesblommetjies aan mense vanuit die erediens geneem het en liefdevol gaan afgee het om hul te bemoedig en te versterk. Die weeklikse personeel beplanning sessies in die kantoor en die eienaarskap wat elkeen geneem het om dinge te laat gebeur staan beslis uit.  Soms moes “Lasarus” opgewek word, maar die personeel het nooit daarvoor teruggedeins nie en met toeweiding die “Lasarus-effek” omgedraai tot groot hoogtepunte in die bediening.  En as hul kon rigting beduie na nuwe uitdagings, was hul voor in die koor! Oom Hans Labuschagne en tannie Martie moes dikwels bontstaan om veral die pastorie motors op die pad te hou.  Dis hul gesindheid en manier van doen wat steeds vonkies lewer.  Dit is ‘n vonkie wat nog nie in ander gemeentes wil brand nie... As ons so in die vuurtjie van herinnering tuur, kan ons net die Hemelse Vader loof vir die gemeente van MOos wat Hy oor ons pad gebring het en die persoonlike groei wat ons daar kon vind. Ook vir ons kinders het MOos ‘n tuiste geword waarheen hul van hul studeerwerk af kon onstnap na die rustigheid van die “Stad-in-die-Platteland”.  Hulle is steeds na ons verhuis het, tuis daar. Die vonkie wat seker die meeste waardeer word, is een wat naby aan die hart lê.  Wat soveel heerliker is, is om te sien hoe die gemeente aangegaan het met die werksaamhede, selfs nadat ons as gesin daar weg is.  Daar was soveel dinge wat ons nog almal saam wou doen, maar daar was net nie fondse daarvoor nie.  En met elke vinnige besoek aan die gemeente sedert ons vertrek, is dit ‘n heerlike vars waterbron vir ons dorre gemoed, om te sien hoe die gemeente van krag tot krag groei en kreatiewe eienaarskap geneem het vir baie dinge waarmee ons voorheen saam geworstel het... Mag die Here die gemeente van krag tot krag laat groei en mag die volgende 50jaar heerlike Koninkryks-jare wees!  Julle is die bosveld hardhoute wat warm kole gee vir ons herinnerings vuurtjie in die wintertye van die nuwe bediening... Mag ek ‘n Bybelse seën vir MOos se mense toebid? “Die Here sal julle seën en julle beskerm; die Here sal tot julle redding verskyn en julle genadig wees; die Here sal julle gebede verhoor en julle Sy vrede gee. Numeri 6:24-26 En onthou: Hy is by julle tot die voleinding van die wêreld. Matteus 28:20. Laat ons die vuurtjie brandend hou! Met liefde groet ons, met ’n stilgeworde vonk: Die Burger-gesin: Coleen en Johan, Jacorié, Hilde-Mari, Pieter en Johan (jnr). (2005-2014) Ek besef daar is ‘n klomp mense se name uitgelaat wat ook beteknisvolle vonkies was.  Vergewe ons tog, asseblief, maar ek het nie genoeg spasie om almal se name in te sit nie.  Julle BLY kosbaar! <br /> == Bronne == * Small, Mario (samesteller). 2013. ''Jaarboek van die NG Kerke''. Wellington: Tydskriftemaatskappy van die NG Kerk NPC – 'n divisie van Bybel-Media. *Herdenkingsjaar inligtingsblad 2016 {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Meyerton-Oos, NG gemeente}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] gsjx4bn1vtw3jku2q4q73m9rszd3f97 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019 0 86943 2890826 2647932 2026-04-06T18:20:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890826 wikitext text/x-wiki {{Suid-Afrikaanse Politiek}} Die '''Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019''' is 'n [[Verkiesings in Suid-Afrika|algemene verkiesing]] wat op 8 Mei 2019<ref>{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/stemdag-is-8-mei/ |title=Stemdag is 8 Mei |work=[[Maroela Media]] |first=Jan-Jan |last=Joubert |date=7 Februarie 2019 |access-date=19 April 2019 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517144920/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/stemdag-is-8-mei/ |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> in [[Suid-Afrika]] plaasgevind het. Dit was die sesde volledig-demokratiese verkiesing sedert die einde van [[apartheid]] in 1994. Huidige president [[Cyril Ramaphosa]] het die regerende [[African National Congress]] gelei, terwyl dié party probeer het om sy meerderheidsstatus te behou en Ramaphosa 'n volle ampstermyn as president te verseker. Sy voorganger, [[Jacob Zuma]], het op 14 Februarie 2018 as president bedank en kon nie vir 'n derde termyn in die amp aanbly nie omdat die [[Grondwet van Suid-Afrika]] 'n president beperk tot 'n maksimum van twee vyfjaartermyne. Die verkiesing van die Nasionale Vergadering is gewen deur die regerende ANC, maar met 'n verminderde meerderheid van 57,50%, teenoor die 62,15% behaal in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|algemene verkiesing van 2014]]. Dit was ook die ANC se laagste stemaandeel sedert die einde van apartheid in 1994. Die amptelike opposisie, die [[Demokratiese Alliansie]] (DA), se stemaandeel het van 22,23% tot 20,77% gedaal, terwyl die teenkapitalistiese [[Economic Freedom Fighters]] aansienlik gegroei het, van 6,35% tot 10,79%. Die [[Vryheidsfront Plus]] se steun het ook gegroei van 0,9% tot 2,38%, wat die hoogste stemaandeel vir die party is sedert 1994. Agt van die nege provinsiale wetgewers is deur die ANC gewen. Die EFF het sy posisie as amptelike opposisie in [[Limpopo]] en [[Noordwes]] behou, terwyl die party die Demokratiese Alliansie in [[Mpumalanga]] as amptelike opposisie vervang het. Die DA het 'n tweede plek behaal in vyf provinsies wat deur die ANC gewen is. In [[KwaZulu-Natal]] het die [[Inkatha Vryheidsparty]] die DA as amptelike opposisie vir die eerste keer sedert 2014 vervang en tot 3,88% steun op nasionale vlak gegroei. In die [[Wes-Kaap]], die enigste provinsie wat nie deur die ANC gewen is nie, het die DA se steun van 59,38% tot 55,45% gedaal. == Agtergrond == Volgens die Grondwet van Suid-Afrika moet 'n verkiesing minstens elke vyf jaar plaasvind. Die doel van die verkiesing is om 'n nuwe [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] en provinsiale wetgewers te verkies. Die Nasionale Vergadering bestaan uit 400 lede wat deur eweredige verteenwoordiging verkies word en wat op hulle beurt die [[President van Suid-Afrika|president van die land]] verkies. Die 2019-verkiesing is deur die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] behartig. == Deelnemende partye == === Nasionaal === Die volgende lys van 48 partye het aan die algemene verkiesing van 2019 deelneem, en is deur die OVK op 20 Maart 2019 bekend gestel – 'n aansienlike vermeerdering teenoor die 26 partye wat in die 2014 verkiesing op nasionale vlak deelgeneem het. Partye word gelys in die volgorde waarin hulle op die stembrief verskyn het.<ref>{{cite web |url=https://citizen.co.za/news/south-africa/elections/2104383/here-is-a-list-of-the-48-political-parties-contesting-2019-elections/ |title=Here is a list of the 48 political parties contesting 2019 elections |work=[[The Citizen]] |first=Vhahangwele |last=Nemakonde |date=20 Maart 2019 |access-date=19 April 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517145028/https://citizen.co.za/news/south-africa/elections/2104383/here-is-a-list-of-the-48-political-parties-contesting-2019-elections/ |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{columns-list|colwidth=35em| * [[African Security Congress]] * [[Afrikan Alliance of Social Democrats]] * [[Afrika Christen Demokratiese Party]] * [[African Congress of Democrats]] * [[African Content Movement]] * [[African Covenant]] * [[African Democratic Change]] * [[African Independent Congress]] * [[African National Congress]] * [[African Renaissance Unity Party]] * [[African Transformation Movement]] * [[Agang]] * [[Al Jama-ah]] * [[Alliance for Transformation for All]] * [[Azanian People's Organisation]] * [[African People's Convention]] * [[Better Residents Association]] * [[Black First Land First]] * [[Capitalist Party of South Africa]] * [[Christian Political Movement]] * [[Compatriots of South Africa]] * [[Congress of the People]] * [[Demokratiese Alliansie]] * [[Democratic Liberal Congress]] * [[Economic Emancipation Forum]] * [[Economic Freedom Fighters]] * [[Forum for Service Delivery]] * [[Free Democrats]] * [[Front Nasionaal]] * [[GOOD]] * [[Independent Civic Organisation of South Africa]] * [[Inkatha-Vryheidsparty]] * [[International Revelation Congress]] * [[Land Party]] * [[Minority Front]] * [[National Freedom Party]] * [[National People's Ambassadors]] * [[National People's Front]] * [[Pan Africanist Congress of Azania]] * [[Patriotic Alliance]] * [[People's Revolutionary Movement]] * [[Power of Africans Unity]] * [[Socialist Revolutionary Workers Party]] * [[South African Maintenance and Estate Beneficiaries Association]] * [[South African National Congress of Traditional Authorities]] * [[United Democratic Movement]] * [[Vryheidsfront Plus]] * [[Women Forward]] }} === Slegs provinsiaal === Die volgende politieke partye het slegs aan die provinsiale verkiesing deel geneem: {{columns-list|colwidth=35em| * Aboriginal Khoisan (Noord-Kaap) * [[African Change Academy]] (Oos-Kaap) * [[African Mantungwa Community]] (KwaZulu-Natal) * African People's Socialist Party (Limpopo) * African Progressive Movement (Wes-Kaap) * [[All Things Are Possible]] (Wes-Kaap) * [[Bolsheviks Party of South Africa]] (Limpopo) * [[Cape Party]] (Wes-Kaap) * [[Civic Warriors of Maruleng]] (Limpopo) * Diensleweringsparty (Wes-Kaap) * Economic Emancipation Forum (Gauteng) * Gaza Movement for Change (Limpopo) * Gazankulu Liberation Congress (Gauteng, Limpopo) * [[Groen Party van Suid-Afrika]] (Wes-Kaap) * Justice and Employment Party (KwaZulu-Natal) * Karoo Democratic Force (Wes-Kaap) * Khoisan Revolution (Noord-Kaap, Wes-Kaap) * Magoshi Swaranang Movement (Limpopo) * [[New South Africa Party]] (Wes-Kaap) * National Peoples Ambassadors (KwaZulu-Natal) * [[National Religious Freedom Party]] (KwaZulu-Natal) * People's Republic of South Africa (Wes-Kaap) * [[Plaaslike Besorgde Inwoners]] (Oos-Kaap, Wes-Kaap) * Reikemeste Dikgabo Party (Noordwes) * Residence Association of South Africa (Mpumalanga) * Sindawonye Progressive Party (Mpumalanga) * South African Concerned Residents Organisation 4 Service Delivery (Vrystaat) * South African Political Party (Noordwes) * [[United Christian Democratic Party]] (Noordwes) * [[Uniting People First]] (Noordwes) * [[Ximoko Party]] (Limpopo) * Zenzeleni Progressive Movement (Gauteng, Mpumalanga) }} == Verkiesingsveldtog fokuspunte == === Korrupsie === [[Lêer:DA 2019 election poster eskom.jpg|duimnael|'n Demokratiese Alliansie-plakkaat in [[Kaapstad]] met die vermelding "hou die ligte aan" met verwysing na die energiekrisis wat die land raak as gevolg van probleme by die staatsbeheerde elektrisiteitsmonopolie Eskom.]] [[Korrupsie]] binne die regering en ondernemings in staatsbesit was 'n beduidende verkiesingsvraagstuk met al drie die grootste partye wat oor die kwessie steunwerwing doen.<ref name=":1" /><ref name=":4">{{cite web |url=https://www.fin24.com/Economy/what-sas-main-political-parties-are-promising-voters-20190302 |title=What SA's main political parties are promising voters |last=Amogelang Mbatha and Mike Cohen |date=2 Maart 2019 |website=Fin24 |publisher=Bloomberg |access-date=4 April 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517145656/https://www.fin24.com/Economy/what-sas-main-political-parties-are-promising-voters-20190302 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die ANC het belowe om korrupsie binne die regering en sy eie party te beveg<ref name=":1" /><ref name=":4" />, terwyl dit ook stel dat dit die [[Zondo-kommissie]] van ondersoek ingestel het in [[staatskaping]].<ref>{{cite web |url=https://www.news24.com/Analysis/analysis-no-the-anc-did-not-establish-the-zondo-commission-20190326 |title=ANALYSIS: No, the ANC did not establish the Zondo commission |date=27 Maart 2019 |website=News24 |access-date=4 April 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517145701/https://www.news24.com/Analysis/analysis-no-the-anc-did-not-establish-the-zondo-commission-20190326 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die DA wil 'n standaard 15-jaar tronkstraf oplê vir enigeen wat gevang is vir korrupsie en 'n nuwe teenkorrupsie-eenheid in die [[Nasionale Vervolgingsgesag]] (NGV) in te stel om politici en regeringsamptenare wat by wangedrag betrokke is, te ondersoek. Die EFF stel voor om die grondwet te verander om die Nasionale Vervolgingsgesag aan die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Parlement]], in plaas van die Nasionale Regering, aanspreeklik te maak.<ref>[https://businesstech.co.za/news/government/302086/anc-vs-da-vs-eff-promises-on-land-reform-jobs-and-fighting-corruption/ ANC vs DA vs EFF: promises on land reform, jobs and fighting corruption]. Retrieved on 17 April 2019.</ref> === Grondhervorming === Grondhervorming was ook 'n belangrike veldtogskwessie waarop die drie grootste politieke partye gefokus het. Die ANC het belowe om grond herverdeling te versnel deur onteiening op 'n manier wat nie voedselveiligheid negatief sal beïnvloed nie. Die EFF-veldtog vir staatsbesit oor alle grond en die afskaffing van huurgeld terwyl die DA veldtog het om eiendomsregte te versterk, maar terselfdertyd die implementering van 'n grondhervormingsprogram wat toegang tot grondbesit verhoog.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> Die Vryheidsfront Plus (VF +) en die Congress of the People (COPE) en baie ander partye is sterk gekant teen onteiening van grond sonder vergoeding. COPE en AfriForum het sedertdien 'n vennootskap tot stand gebring in hul teenkanting teen die omstrede beleid.<ref>[https://www.timeslive.co.za/politics/2018-12-19-dismal-land-policy-will-drive-a-million-voters-to-freedom-front-plus/ Dismal land policy 'will drive a million voters to Freedom Front Plus']. Retrieved on 17 April 2019.</ref><ref>[https://www.enca.com/news/afriforum-cope-team-fight-land-expropriation-without-compensation AfriForum, COPE team up to fight land expropriation without compensation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190417175032/https://www.enca.com/news/afriforum-cope-team-fight-land-expropriation-without-compensation |date=17 April 2019 }}. Retrieved on 17 April 2019.</ref> === Ekonomiese groei === Die ANC het aangekondig dat dit ekonomiese groei en [[werkloosheid]] vermindering die party se hoofveldtog vraagstukke sal maak tydens die verkiesing.<ref>{{cite web |url=https://www.enca.com/news/ramaphosa-focuses-economy-speech |title=Ramaphosa focuses on economy in speech |website=eNCA |access-date=4 April 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517145720/https://www.enca.com/news/ramaphosa-focuses-economy-speech |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Besondere fokus vir die ANC was op jeugwerkloosheid<ref>{{cite web |url=https://ewn.co.za/2019/01/12/anc-outlines-its-plan-to-boost-sa-economy |title=ANC outlines its plan to boost SA economy |last=Ngcobo |first=Ziyanda |website=ewn.co.za |access-date=4 April 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517145724/https://ewn.co.za/2019/01/12/anc-outlines-its-plan-to-boost-sa-economy |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>, met 'n belofte om 275 000 nuwe werksgeleenthede per jaar vir die volgende vyf jaar te skep en R1,2 biljoen in beleggings te lok.<ref name=":4" /> Ander partye het ook gefokus op werkskepping met die DA wat ekonomiese hervormings belowe om groei aan te moedig en die groei van klein ondernemings te bevorder. Die DA-leier [[Mmusi Maimane]] het gepleit vir 'n werk in elke huishouding, terwyl die EFF spesiale ekonomiese sones beloof het om buitelandse beleggings te lok.<ref name=":1">{{cite web |url=https://businesstech.co.za/news/government/302086/anc-vs-da-vs-eff-promises-on-land-reform-jobs-and-fighting-corruption/ |title=ANC vs DA vs EFF: promises on land reform, jobs and fighting corruption |last=Writer |first=Staff |website=businesstech.co.za |access-date=4 April 2019 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517145708/https://businesstech.co.za/news/government/302086/anc-vs-da-vs-eff-promises-on-land-reform-jobs-and-fighting-corruption/ |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>[https://www.news24.com/SouthAfrica/News/maimane-dreams-of-a-job-in-every-home-at-the-das-manifesto-launch-20190223 Maimane dreams of a job in every home at the DA's manifesto launch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190417175641/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/maimane-dreams-of-a-job-in-every-home-at-the-das-manifesto-launch-20190223 |date=17 April 2019 }}. Retrieved on 17 April 2019.</ref> === Misdaad === 'n Aantal partye het veldtogte gevoer oor die kwessie van [[misdaad]] en hoe om dit te hanteer. Die ANC het belowe om die polisiemag te versterk deur beter opleiding en werwing van meer beamptes terwyl hulle ook fokus op die hantering van geslagsgebaseerde geweld.<ref>{{Cite web|url=https://www.politicsweb.co.za/documents/the-ancs-2019-election-manifesto|title=The ANC`s 2019 election manifesto – DOCUMENTS {{!}} Politicsweb|website=www.politicsweb.co.za|access-date=2019-04-09}}</ref> Die DA het gepleit vir die skepping en versterking van plaaslike vlak polisiemagte in plaas van bestaande regeringsbeleid wat op die nasionale vlak van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] fokus.<ref>{{cite web |url=https://ewn.co.za/2019/04/03/maimane-da-won-t-stop-fighting-for-provincial-police-service |title=Maimane: DA won't stop fighting for provincial police service |last=Felix |first=Jason |website=ewn.co.za |access-date=9 April 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517145740/https://ewn.co.za/2019/04/03/maimane-da-won-t-stop-fighting-for-provincial-police-service |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die EFF belowe harder vonnise vir oortreders en om die polisiemag betekenisvol uit te brei.<ref>{{Cite web|url=https://www.politicsweb.co.za/documents/the-effs-2019-election-manifesto-ii|title=The EFF`s 2019 election manifesto (II) – DOCUMENTS {{!}} Politicsweb|website=www.politicsweb.co.za|access-date=2019-04-09}}</ref> Die Inkatha Vryheidsparty (IVP)<ref>https://ewn.co.za/2019/03/21/death-penalty-subsidised-public-transport-here-s-what-ifp-manifesto-says</ref>, die African Covenant<ref>https://www.dailymaverick.co.za/article/2019-03-22-the-crib-sheet-to-the-political-parties-contesting-the-2019-polls-part-one/</ref> en die African Transformation Movement (ATM)<ref>{{cite web |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2019-01-11-from-the-death-penalty-to-scrapping-low-pass-marks--manyis-ambitions-for-the-atm/ |title=From the death penalty to scrapping low pass marks: Manyi's ambitions for the ATM |website=www.timeslive.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517145505/https://www.timeslive.co.za/politics/2019-01-11-from-the-death-penalty-to-scrapping-low-pass-marks--manyis-ambitions-for-the-atm/ |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> beywer hulle vir die terugbring van die doodstraf. === Elektrisiteitskrisis === [[Beurtkrag]] en elektrisiteitsonderbrekings veroorsaak deur langdurige en voortdurende probleme as gevolg van wanbestuur en korrupsie by die staatsbeheerde [[Eskom]] was 'n verkiesingsvraagstuk wat die DA teen die gevestigde ANC aangevoer het. Mmusi Maimane en die DA se Wes-Kaapse premierkandidaat, [[Alan Winde]], het die Wes-Kaap aangespoor om sy elektrisiteitsvoorsiening van onafhanklike kragprodusente (IPP's) te verkry. ANC-president [[Cyril Ramaphosa]] het gesê dat Suid-Afrika die elektrisiteitskrisis sal oorkom.<ref>{{Cite web|url=https://www.msn.com/en-za/news/other/eskoms-nine-circles-of-hell-and-election-politics/ar-BBVgCdR|title=Eskom’s nine circles of hell, and election politics|website=www.msn.com|access-date=2019-04-01}}</ref><ref>[https://www.news24.com/SouthAfrica/News/government-fumbling-in-the-dark-for-solutions-to-eskom-crisis-da-20190320 Government 'fumbling in the dark' for solutions to Eskom crisis – DA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190417184403/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/government-fumbling-in-the-dark-for-solutions-to-eskom-crisis-da-20190320 |date=17 April 2019 }}.</ref><ref>[https://www.news24.com/SouthAfrica/News/western-cape-wants-to-break-free-from-eskom-energy-stranglehold-maimane-20190327 Western Cape wants to 'break free from Eskom energy stranglehold' – Maimane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190328193720/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/western-cape-wants-to-break-free-from-eskom-energy-stranglehold-maimane-20190327 |date=28 Maart 2019 }}.</ref> == Afloop van stemming == === Internasionale spesiale stemme === Kiesers in die buiteland het op 27 April 2019 hul stemme uitgebring.<ref>{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/stemtye-verleng-by-vier-oorsese-punte |title=Stemtye verleng by vier oorsese punte |work=[[Maroela Media]] |date=18 April 2019 |access-date=19 April 2019 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126041538/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/stemtye-verleng-by-vier-oorsese-punte/ |archive-date=26 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 29&nbsp;334 Suid-Afrikaners was geregistreer om in die buiteland te stem.<ref>{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/soveel-suid-afrikaners-stem-op-vryheidsdag-in-die-buiteland/ |title=Soveel Suid-Afrikaners stem op Vryheidsdag in die buiteland |work=[[Maroela Media]] |date=27 April 2019 |access-date=28 April 2019 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830000421/https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/soveel-suid-afrikaners-stem-op-vryheidsdag-in-die-buiteland/ |archive-date=30 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die oorsese stembriewe is op 8 Mei 2019 saam met die plaaslike stemme getel.<ref>[https://www.enca.com/news/south-africans-abroad-head-polls South Africans abroad head to the polls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190427220700/https://www.enca.com/news/south-africans-abroad-head-polls |date=27 April 2019 }}.</ref><ref>[https://www.enca.com/news/polls-open-abroad-sa-expats-cast-votes Polls open abroad as SA expats cast votes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190427123540/https://www.enca.com/news/polls-open-abroad-sa-expats-cast-votes |date=27 April 2019 }}.</ref> === Spesiale stemme === Die plaaslike spesiale stemfase van die verkiesing het plaasgevind vanaf 6-7 Mei 2019, waartydens Suid-Afrikaners wat fisies ongesteld, gestremd of swanger is, of nie by hul stemlokaal kon stem op stemdag nie, kon vooraf stem.<ref>[https://ewn.co.za/2019/05/06/special-voting-a-trial-run-for-election-day-says-iec Special voting a trial run for election day, says IEC]</ref> Die registrasie vir spesiale stemme het plaasgevind vanaf 4-18 April 2019.<ref>[https://www.news24.com/Elections/News/2019-elections-special-vote-applications-to-end-at-midnight-on-thursday-iec-20190418 2019 Elections: Special vote applications to end at midnight on Thursday – IEC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506151901/https://www.news24.com/Elections/News/2019-elections-special-vote-applications-to-end-at-midnight-on-thursday-iec-20190418 |date= 6 Mei 2019 }}.</ref> Meer as 770 000 kiesers het vir spesiale stemme geregistreer.<ref>[https://www.elections.org.za/IECOnline/About-Special-Vote Special votes (in South Africa)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508233519/https://www.elections.org.za/IECOnline/About-Special-Vote |date= 8 Mei 2019 }}.</ref> Aartsbiskop Emeritus [[Desmond Tutu]] en sy vrou Leah het hul spesiale stemme op 6 Mei uitgebring.<ref>[https://www.thesouthafrican.com/elections-2019-south-africa-wraps-up-first-day-special-votes/ Elections 2019: South Africa wraps up first day of special vote].</ref><ref>[https://www.enca.com/life/desmond-tutu-casts-his-special-vote Desmond Tutu casts special vote] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506151907/https://www.enca.com/life/desmond-tutu-casts-his-special-vote |date= 6 Mei 2019 }}.</ref> === Stemdag === Die stemproses het relatief glad verloop by 22 925 stemlokale in Suid-Afrika. Lokale het om 7:00 oopgemaak. Teen 11:30 het die OVK aangekondig dat 17 stemlokale nie oopgemaak het nie, waarvan 14 in die KwaZulu-Natal geleë was. Altesaam 5 stemlokale het nie op stemdag gefunksioneer nie. Die Kommissie het voortgesette gemeenskapsonrus vir die situasie verantwoordelik gehou. Stemlokale het om 21:00 gesluit waarna die tellery van stemme begin het.<ref>[https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-05-09-election-results-could-be-delayed-due-to-claims-of-double-voting/ Election results could be delayed due to claims of double voting].</ref><ref>[https://businesstech.co.za/news/government/315138/2019-national-elections-when-you-can-expect-the-full-results/ 2019 National Elections: when you can expect the full results].</ref><ref>[https://www.elections.org.za/content/About-Us/IEC-Events/2019-National-and-Provincial-Elections/ 2019 National and Provincial Elections].</ref><ref>[https://www.iol.co.za/news/politics/5-voting-stations-remain-shut-on-election-day-22840421 5 voting stations remain shut on Election Day].</ref> ==== Insidente ==== Negentien mense is in drie KwaZulu-Natalse munisipaliteite in hegtenis geneem weens beweerde dubbel stemmery.<ref>[https://www.news24.com/Elections/News/19-arrested-in-kzn-for-double-voting-20190509 19 arrested in KZN for 'double voting'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190512151941/https://www.news24.com/Elections/News/19-arrested-in-kzn-for-double-voting-20190509 |date=12 Mei 2019 }}.</ref> 'n Bejaarde persoon het op stemdag gesterf terwyl sy wou stem. 'n Oos-Kaapse adjunk-verkiesingsamptenaar het ook gesterf.<ref>[https://ewn.co.za/2019/05/08/anc-saddened-by-death-of-second-elderly-person-at-polls ANC saddened by death of second elderly person at polls].</ref> == Meningspeilings == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%; line-height:16px;" |- ! rowspan="2" |Stemdagorganisasie ! rowspan="2" |Veldwerkdatum ! rowspan="2" |Steekproefgrootte ! [[African National Congress|ANC]] ! [[Demokratiese Alliansie|DA]] ! [[Ekonomiese Vryheidsvegters|EFF]] ! [[Inkatha-Vryheidsparty|IVP]] ! [[Vryheidsfront Plus|VF+]] ! [[Afrika Christen Demokratiese Party|ACDP]] ! rowspan="2" style="width:50px;"|Ander ! rowspan="2" |Onthouding/Weet nie/Geen antwoord nie ! rowspan="2" |Leiding |- ! style="background:#006600; width:50px;"| ! style="background:#005BA6; width:50px;"| ! style="background:#600; width:50px;"| ! style="background:#FF0000; width:50px;"| ! style="background:#ec8713; width:50px;"| ! style="background:#AD2B2B; width:50px;"| |- |[https://www.ipsos.com/en-za/ipsos-poll-voter-turnout-will-be-critical Ipsos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918013039/https://www.ipsos.com/en-za/ipsos-poll-voter-turnout-will-be-critical |date=18 September 2020 }} |1 Feb 2019—4 Mar 2019 |3&nbsp;511 |style="background:#7FA87F;"|'''61''' |18 |10 |2 |2 |1 |11 |0 |style="background:#006600;color:white;"|43 |- |[https://irr.org.za/reports/criterion-report/files/thecriterionreportv2n1-february2019.pdf IRR] |12 Feb 2019–26 Feb 2019 |1&nbsp;611 |style="background:#7FA87F;"|'''54,7''' |21,8 |12,2 |2,7 |1,7 |0,7 |8,8 |2,5 |style="background:#006600;color:white;"|32,9 |- |[https://afric.online/8351-what-worries-south-africans-and-who-should-be-in-charge Afric] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401215014/https://afric.online/8351-what-worries-south-africans-and-who-should-be-in-charge |date= 1 April 2019 }} |29 Jan 2019—8 Feb 2019 |1&nbsp;501 |style="background:#7FA87F;"|'''58,1''' |9,8 |16,7 |0,9 |0,2 | |3,5 |11,9 |style="background:#006600;color:white;"|41,4 |- |[https://www.ipsos.com/en-za/ipsos-poll-anc-61 Ipsos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200913022839/https://www.ipsos.com/en-za/ipsos-poll-anc-61 |date=13 September 2020 }} |23 Okt 2018—4 Des 2018 |3&nbsp;571 |style="background:#7FA87F;"|'''61''' |14 |9 |2 |1 | |1 |11 |style="background:#006600;color:white;"|'''47''' |- |[https://irr.org.za/reports/criterion-report/files/thecriterionreport-v1n3-december2018.pdf IRR] |26 Nov—4 Des 2018 |1&nbsp;017 |style="background:#7FA87F;"|'''56''' |18 |11 |3 |1 |2 |3 |6 |style="background:#006600;color:white;"|'''38''' |- |[http://afrobarometer.org/sites/default/files/publications/Dispatches/ab_r7_dispatchno248_south_africa_elections1.pdf Afrobarometer] |Aug—Sep 2018 |1&nbsp;800 |style="background:#7FA87F;"|'''48''' |11 |11 |1 | | |2 |28 |style="background:#006600;color:white;"|'''37''' |- |[https://irr.org.za/reports/occasional-reports/files/the-criterion-report-vol1-no1.pdf IRR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180924145442/https://irr.org.za/reports/occasional-reports/files/the-criterion-report-vol1-no1.pdf |date=24 September 2018 }} |22 Aug—4 Sep 2018 |978 |style="background:#7FA87F;"|'''52''' |23 |13 |3 |1 |2 |2 |2 |style="background:#006600;color:white;"|'''29''' |- |[https://www.ipsos.com/en-za/ipsos-poll-anc-support-60 Ipsos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925203218/https://www.ipsos.com/en-za/ipsos-poll-anc-support-60 |date=25 September 2020 }} |20 Apr—7 Jun 2018 |3&nbsp;738 |style="background:#7FA87F;"|'''60''' |13 |7 |1 | | |1 |18 |style="background:#006600;color:white;"|'''47''' |- |[https://www.ipsos.com/en-za/ipsos-poll-voters-uncertain-pre-2019 Ipsos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200913024025/https://www.ipsos.com/en-za/ipsos-poll-voters-uncertain-pre-2019 |date=13 September 2020 }} |Mei 2017 |3&nbsp;471 |style="background:#7FA87F;"|'''47''' |21 |5 | | | |3 |24 |style="background:#006600;color:white;"|'''26''' |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 se munisipale verkiesingsuitslae]] |style="background:#EFEFEF;"|3 Augustus 2016 |style="background:#EFEFEF; color: #2C2C2C; vertical-align: middle; font-size: smaller; text-align: center;"| 14&nbsp;910&nbsp;817 |style="background:#7FA87F;"|'''53,3''' |style="background:#EFEFEF;"|26,8 |style="background:#EFEFEF;"|8,1 |style="background:#EFEFEF;"|4,2 |style="background:#EFEFEF;"|0,8 |style="background:#EFEFEF;"|0,4 |style="background:#EFEFEF;"|6,4 | style="background:#EFEFEF; color: #2C2C2C; vertical-align: middle; font-size: smaller; text-align: center;" | n.v.t. |style="background:#006600;color:white;"|26,5 |- | style="background:#EFEFEF;" |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014 se algemene verkiesingsuitslae]] | style="background:#EFEFEF;" |7 Mei 2014 | style="background:#EFEFEF; color: #2C2C2C; vertical-align: middle; font-size: smaller; text-align: center;" | n.v.t. | style="background:#7FA87F;" |'''62,2''' | style="background:#EFEFEF;" |22,2 | style="background:#EFEFEF;" |6,4 | style="background:#EFEFEF;" |2,4 | style="background:#EFEFEF;" |0,9 | style="background:#EFEFEF;" |0,6 | style="background:#EFEFEF;" |5,3 | style="background:#EFEFEF; color: #2C2C2C; vertical-align: middle; font-size: smaller; text-align: center;" | n.v.t. | style="background:#006600;color:white;" |'''40''' |} == Verkiesingsuitslae == === Parlement === {{electiontable|South African general election, 2019|sortable=yes}} |-style="background:#e9e9e9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Party !Stemme !% ! +/− !Setels ! +/− |- |[[African National Congress candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| African National Congress}} |10,026,475 |57.50 |{{decrease}} 4.65 |230 |{{decrease}} 19 |- |[[Democratic Alliance candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Demokratiese Alliansie}} |3,621,188 |20.77 |{{decrease}} 1.36 |84 |{{decrease}} 5 |- |[[Economc Freedom Fighters candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Economic Freedom Fighters}} |1,881,521 |10.79 |{{increase}} 4.44 |44 |{{increase}} 19 |- |[[Inkatha Freedom Party candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Inkatha-Vryheidsparty}} |588,839 |3.38 |{{increase}} 0.98 |14 |{{increase}} 4 |- |[[Freedom Front Plus candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Vryheidsfront Plus}} |414,864 |2.38 |{{increase}} 1.48 |10 |{{increase}} 6 |- |[[African Christian Democratic Party candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Afrika Christen Demokratiese Party}} |146,262 |0.84 |{{increase}} 0.27 |4 |{{increase}} 1 |- |[[United Democratic Movement candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| United Democratic Movement}} |78,030 |0.45 |{{decrease}} 0.55 |2 |{{decrease}} 2 |- |[[African Transformation Movement candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| African Transformation Movement}} |76,830 |0.44 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |[[Good (political party) candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| GOOD}} |70,408 |0.40 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |[[National Freedom Party candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color|National Freedom Party}} |61,220 |0.35 |{{decrease}} 1.22 |2 |{{decrease}} 4 |- |[[African Independent Congress candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| African Independent Congress}} |48,107 |0.28 |{{decrease}} 0.25 |2 |{{decrease}} 1 |- |[[Congress of the People candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Congress of the People}} |47,461 |0.27 |{{decrease}} 0.40 |2 |{{decrease}} 1 |- |[[Pan Africanist Congress of Azania candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Pan Africanist Congress of Azania}} |32,677 |0.18 |{{decrease}} 0.02 |1 |{{steady}} 0 |- |[[Al Jama-ah candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Al Jama-ah}} |31,468 |0.18 |{{increase}} 0.04 |1 |{{increase}} 1 |- |[[African Security Congress candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| African Security Congress}} |26,263 |0.15 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Socialist Revolutionary Workers Party (South Africa) candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Socialist Revolutionary Workers Party}} |24,439 |0.14 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Black First Land First candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Black First Land First}} |19,796 |0.11 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[African People's Convention candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| African People's Convention}} |19,593 |0.11 |{{decrease}} 0.06 |0 |{{decrease}} 1 |- |[[Afrikan Alliance of Social Democrats candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Afrikan Alliance of Social Democrats}} |18,834 |0.11 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Capitalist Party of South Africa candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Capitalist Party of South Africa}} |15,915 |0.09 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Alliance for Transformation for All candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Alliance for Transformation for All}} |14,266 |0.08 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Agang South Africa candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Agang}} |13,856 |0.08 |{{decrease}} 0.20 |0 |{{decrease}} 2 |- |[[Azanian People's Organisation candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Azanian People's Organisation}} |12,823 |0.07 |{{decrease}} 0.04 |0 |{{steady}} 0 |- |[[Independent Civic Organisation of South Africa candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Independent Civic Organisation of South Africa}} |12,386 |0.07 |{{decrease}} 0.01 |0 |{{steady}} 0 |- |[[Minority Front list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Minority Front}} |11,961 |0.07 |{{decrease}} 0.05 |0 |{{steady}} 0 |- |[[Democratic Liberal Congress candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Democratic Liberal Congress}} |10,767 |0.06 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Better Residents Assocation candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Better Residents Association}} |9,179 |0.05 |{{decrease}} 0.03 |0 |{{steady}} 0 |- |[[Forum for Service Delivery candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Forum for Service Delivery}} |8,525 |0.05 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Front National candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Front Nasionaal}} |7,144 |0.04 |{{increase}} 0.01 |0 |{{steady}} 0 |- |[[Land Party candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Land Party}} |7,074 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[African Covenant candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| African Covenant}} |7,019 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Patriotic Alliance candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Patriotic Alliance}} |6,660 |0.04 |{{decrease}} 0.03 |0 |{{steady}} 0 |- |[[African Democratic Change candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| African Democratic Change}} |6,499 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Economic Emancipation Forum candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Economic Emancipation Forum}} |6,319 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Women Forward candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Women Forward}} |6,108 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Christian Political Movement candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Christian Political Movement}} |4,980 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[African Content Movement candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| African Content Movement}} |4,841 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[International Revelation Congress candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| International Revelation Congress}} |4,247 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[National People's Front candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| National People's Front}} |4,019 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[African Renaissance Unity Party candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| African Renaissance Unity Party}} |3,860 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[African Congress of Democrats candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| African Congress of Democrats}} |3,768 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[South African National Congress of Traditional Authorities candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| South African National Congress of Traditional Authorities}} |3,714 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Compatriots of South Africacandidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Compatriots of South Africa}} |3,406 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[People’s Revolutionary Movement candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| People's Revolutionary Movement}} |2,844 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Power of Africans Unity candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Power of Africans Unity}} |2,685 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[Free Democrats candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| Free Democrats}} |2,580 |0.01 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[South African Maintenance and Estate Beneficiaries Association candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color| South African Maintenance and Estate Beneficiaries Association}} |2,445 |0.01 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |[[National People’s Ambassadors candidate list for the 2019 South Africa general election|lys]] |{{Party name with color|National People's Ambassadors}} |1,979 |0.01 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |-style="background:#E9E9E9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Totaal !17,436,144 !colspan="2" style="text-align:center"|100.00 !colspan="2" style="text-align:center"|400 |- !colspan="8"| |- |colspan="3" style="text-align:left"|Geldige stemme |17,436,144 |98.67 |colspan=3 rowspan=4| |- |colspan="3" style="text-align:left"|Bedorwe stemme |235,472 |1.33 |-style="background:#e9e9e9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Stemme uitgebring !17,671,616 !100.00 |- | style="text-align:left;" colspan="3" |Geregistreerde kiesers opkoms |26,779,025 |65.99 |- | colspan="8" style="text-align:left;" |Bron: [https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html IEC] |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://www.elections.org.za/ Amptelike IEC-verkiesingsuitslae] {{Verkiesings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:2019]] [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] bsae9s83gow63lx35pafo8j1j2unb3y Gebruiker:Martinvl/Sandput 2 87254 2890888 2887495 2026-04-06T19:48:13Z Martinvl 12559 /* Test of NC file display */ 2890888 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from n .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] <!-- {{NC |File=SI logo full.svg/thumb/left |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} --> <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == ==Oorsprong== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] X-strale word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n binneste skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Assume an electron in a given [[atomic orbital]]. The energy of its state is mainly determined by the [[Electrostatic force|electrostatic i]]<nowiki/>nteraction of the (negative) [[electron]] with the (positive) [[Atomic nucleus|nucleus]]. The energy levels of an electron around a nucleus are given by : [[Elektronskil]] = Electron shell. K, L. M shells for n = 1,2,3 etc. Characteristics lines usually for electron moving from higher shell to the K shell. {|class="wikitable" |+ Characteristic X-ray emission lines for some common anode materials.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />material !! rowspan= 2 |Atomic<br />number !! colspan=2 |Photon energy [keV] !! colspan=2 |Wavelength [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} === Test template === {{User:Martinvl/Audience}} === Practical example === [[File:Maerklin-Schientypen.jpg|thumb|Selection of model railway tracks]] As 'n modeltreinuitleg gemaak word met behulp van die stukke spoor wat langsaan getoon word, sal die krommingsradius by elke punt óf oneindig wees (op reguit stukke spoor) óf 'n vaste waarde hê (op geboë stukke spoor). Aangesien sentripetale krag 'n funksie van radius is, sal 'n skielike verandering van kromming 'n stapsgewyse verandering in [[Middelpuntsoekende krag|sentripetale krag]] veroorsaak en dus 'n ongemaklike rit. Die oplossing is om die kromme so te ontwerp dat die krommingsradius oneindig is aan die begin van die geboë gedeelte, verminder tot 'n eindige waarde by die middelpunt van die geboë gedeelte en dan in waarde toeneem tot die einde van die gesirkelde gedeelte. === Spoorlys === Die nuwe spoorlyne wat tussen 1 Junie 1902 en 31 Desember 1911 deur CSAR voltooi is:<ref name=SAS1953>{{cite book |language = Engels |title = Jaarverslag |publisher = Suid-Afrikaanse Spoorweë |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> {|class="wikitable" |- !Naam |Gemagtig !Beginpunt !Eindpunt !Openingsdatum<ref group=Nota>Die eerste syfer gee die openingsdatum vir die eerste gedeelte van die spoorlyn en die tweede is die openingsdatum van die hele lyn</ref> !myl:kettings !km |- |Voltooiing van die Johannesburg-Kaapstad-spoorlyn |1904 |[[Klerksdorp]] |Viertien Strome |1904/1907 |142 |228 |- |Voltooiing van die Bloemfontein-Natal-spoorlyn |1901/4 |[[Harrismith]] |[[Sannaspos]] |1902/1907 |231:50 |372.7 |- |Bloemfontein-Kimberly-spoorlyn |1905 |[[Bloemfontein|Hamilton]] |[[Kimberley|Beaconsfield]] |1908 |95:63 |154,1 |} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> =Fourier-reeks== {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series }} [[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]] Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.<ref>Fourier ref</ref> Hy ontwikkel die die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.<ref>{{cite book |title = MαTH βOOK |first = Clifford A |last = Pickover |publisher = Sterling |page = 210 |year = 2009 |language = Engels |isbn = 978-1-4027-8829-1}}</ref> In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode <math>T</math> het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes <math>(T, \frac{T}{3})</math> bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies <math>(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})</math> bymekaar getel is en so voort. ==Vorm== Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf. ===Sinus-kosinus vorm=== Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:<ref>{{cite book |title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables |first = Murray S |last = Spiegel |publisher = Schaum's Outline Series |year = 1968 |pages = 131 - 135 |language = Engels}}</ref> :<math> s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right) </math> waar :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> is die funksie wat benader word. :<math>N</math> N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. :<math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> is 'n stel konstante wat spesifiek is vir <math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math>. Die konstantes <math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> word geëvalueer deur die formules te gebruik: :<math>\begin{align} a_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt] b_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt] \end{align}</math> ===Amplitude-fase vorm of polêre vorm=== Aangesien dat :<math>A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi</math> is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word: :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)</math> waar :<math>A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)</math> :<math>\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}</math>. Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term <math>A_n</math> die amplitude van die <math>n^{de}</math> komponent van die golf en <math>\phi</math> sy faseverskuiwing. ===Eksponensiële vorm=== Volgens [[Euler se formule]] is :<math>\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})</math>. Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word: :<math> s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P} </math> waar :<math>c_n \triangleq \left\{ \begin{array}{lll} A_0/2 &= a_0/2, \quad & n = 0\\ \tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad & n > 0\\ c_{|n|}^*, \quad && n < 0 \end{array} \right\} </math> en :<math>c^*</math> is die komplekse vervoeging van <math>c</math>. ==Konvergensie== Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen. In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as <math>s</math> kontinu is en die afgeleide van <math>s(x)</math> (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van <math>s</math> konvergeer absoluut en eenvormig na <math>s(x)</math>.<ref>{{cite book |last=Tolstov |first=Georgi P. |url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&q=fourier-series+converges+continuous-function&pg=PA82 |title=Fourier Series |language=Engels |publisher=Courier-Dover |year=1976 |isbn=0-486-63317-9}}</ref> As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval <math>[x_0,x_0+P]</math>, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang. == Tabel van algemene Fourier-reekse == Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon. *<math>s(x)</math> dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op <math>0 < x \le P </math>. *<math>a_0, a_n, b_n</math> dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan <math>s(x)</math>. {| class="wikitable" |- ! Tyd domein <br /> <math>s(x)</math> ! Grafiek ! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)<br /> <math>\begin{align}& a_0 \\ & a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ & b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}</math> ! Opmerking ! Verwysing |- |<math>s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{4A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> |Volgolf gelykgerigte sinus |<ref name="Papula">{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}</ref>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) & \quad \text{vir } 0 \le x < P/2 \\ 0 & \quad \text{vir } P/2 \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & \begin{cases} \frac{A}{2} & \quad n=1 \\ 0 & \quad n > 1 \end{cases}\\ \end{align}</math> |Halfgolf gelykgerigte sinus |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A & \quad \text{vir } 0 \le x < D \cdot P \\ 0 & \quad \text{vir } D \cdot P \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & 2AD\\ a_n = & \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\ b_n = & \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\ \end{align}</math> | <math>0 \le D \le 1</math> | |- |<math>s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{-A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{3}\\ a_n = & \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Referensies== {{ + + + + + + + + + + + + + <!-- Table test --> <table> <tr> <th>English</th> <th>Afrikaans</th> </tr> <tr> <td>One</td> <td>Een</td> </tr> <tr> <td>Two</td> <td>Twee</td> </tr> </table> <!-- End of table test --> *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}". ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]). *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}" ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]). Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]''' Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag. ==Plaaslike regering in Engeland== Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement. <center><math>\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}</math></center> <math>arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....</math> <math>\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})</math> == Verwysings== {{verwysings}} ==Willem van Oranje== {{Inligtingskas2 | beeld = WilliamOfOrange1580.jpg | beeldtitel = Willem van Oranje in 1580 | naam = Willem van Oranje | titel = ''Prins van Oranje'' | gebore = 1533 | oorlede = 1584 | vader = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]] | moeder = [[Juliana van Stolberg]] }} <!-- | functie1 = [[Prins van Oranje]] | periode1 = 1544–1584 | voorganger1 = René van Chalon | opvolger1 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] | functie2 = Graaf van Nassau-Oranje | periode2 = 1544–1584 | voorganger2 = | opvolger2 = [[Maurits van Oranje|Maurits]] | functie3 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II) | periode3 = 1559–1567 | voorganger3 = [[Maximiliaan II van Bourgondië]] | opvolger3 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] | functie4 = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II) | periode4 = 1559<ref>{{aut|Paul Delsalle & Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&lpg=PA376&dq=&pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.</ref>/61<ref>{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.</ref> – 1567 | voorganger4 = | opvolger4 = | functie5 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal) | periode5 = 1572–1584 | voorganger5 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573) | opvolger5 = [[Joost de Soete]] (Utrecht)<br />[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland) | functie6 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] <br /> (Staten-Generaal) | periode6 = 1580–1584 | voorganger6 = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581) | opvolger6 = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)<br />[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel) | functie7 = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]<br />[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]] | periode7 = 1551–1584 | voorganger7 = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]] | opvolger7 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] --> <!-- {{Inligtingskas Monarg |naam = Willem van Oranje |titel = Prins van Oranje |beeld = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]] |byskrif = Willem van Oranje in 1580 |bewind = 1544–1584 |kroning = |inhuldiging = |volle naam = |andertitels = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht |doop = |geboortedatum = [[24 April]] [[1533]] |geboorteplek = |sterftedatum = [[10 Julie]] [[1584]] |sterfteplek = [[Delft]] |begraweplek = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]] |voorganger = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] |erfgenaam = <!-- |opvolgertipe = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]] |opvolger = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) <br />2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) <br />3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering |koningin = |gade = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]] |dinastie = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]] |koninklikelofsang = |koninklikeleuse = |vader = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]] |moeder = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]] |kinders = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]<br />[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]<br />[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]<br />[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]<br />[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]] --> }} '''Willem van Oranje''' ... [[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]] ==Subpages== *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]] *[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]] ==IBAN== {| class="wikitable" |- !Script<br>type !Country<br>Latin Script !Country<br>Local script ! IBAN formatting example |- |Arabic |Saudi Arabia |السعودية |<code>SA03 8000 0000 6080 1016 7519</code> |- |Cyrillic |Ukraine |Україна |<code>UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1</code> |- |Greek |Greece||Eλλασ||<code>GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695</code> |- |Hebrew |Israel |יִשְׂרָאֵל |<code>IL62 0108 0000 0009 9999 999</code> |- |Latin |United Kingdom |United Kingdom |<code>GB29 NWBK 6016 1331 9268 19</code> |} [[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]] {| class="wikitable" |- !Year<br>ex NIST || Year<br>ex Vera ||Year <br> Optional || Code || Country || Comments |- |1795 || 1795 || || fr ||[[ France]] || |- |1816 || 1817 || || be || [[Belgium]] || |- |1816 || 1817 || || lu || [[Luxembourg]] || |- |1816 || 1817 || || nl || [[Netherlands]] || |- |1840 || 1843 || || dz || [[Algeria]] || French Colony |} Oorspronklik tekst bevind in *Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx *Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx *Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal. *My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx ==Westminster== {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Parish of Fleet |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3=[[Distrik]] |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]] |onderafdelingnaam3=Hart |onderafdelingnaam4= |coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}} |bevolking_soos_op=30 Junie 2017 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=41233<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |oppervlak_totaal_km2=12.0 |bevolkingsdigtheid_km2=3440 |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= GU51, GU52 |skakelkode=01252 |hoogte_m= |hoogte_voet= | population_ref = (built-up area)<br>21,858 (civil parish) (as at 2011 census)<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]] |post_town= FLEET |postcode_district= GU51, GU52 |postcode_area= GU |dial_code= 01252 |os_grid_reference= SU8054 |london_distance= {{convert|40.3|mi}} |ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]] }} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=City of Westminster |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif= |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël=<!--Arms-westminster-lb.jpg--> |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart= |duimdrukkeretiketposisie= |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[Greater London]] |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum=1 April 1965 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=21.48 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=219600 |bevolkingsdigtheid_km2=10223 |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= |skakelkode=020 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=http://www.Westminster.gov.UK }} ==Weergegewens== Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n gepantserde trein aangeval. <ref>{{en}}{{cite journal |url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_ |pages = 42-72 |journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie |title = Early Pietersburg |first = Stan |last = Kantor |volume = 2 |number = 2}}</ref> ===Kaapstad=== {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> |Jan precipitation mm = 15 |Feb precipitation mm = 17 |Mar precipitation mm = 20 |Apr precipitation mm = 41 |May precipitation mm = 69 |Jun precipitation mm = 93 |Jul precipitation mm = 82 |Aug precipitation mm = 77 |Sep precipitation mm = 40 |Oct precipitation mm = 30 |Nov precipitation mm = 14 |Dec precipitation mm = 17 |year precipitation mm = 515 |unit precipitation days = 0.1 mm | jan_gem=20.4 | jan_gem_ns=15 | feb_gem=20.4 | feb_gem_ns=17 | mrt_gem=19.2 | mrt_gem_ns=20 | apr_gem=16.9 | apr_gem_ns=41 | mei_gem=14.4 | mei_gem_ns=69 | jun_gem=12.5 | jun_gem_ns=93 | jul_gem=11.9 | jul_gem_ns=82 | aug_gem=12.4 | aug_gem_ns=77 | sep_gem=13.7 | sep_gem_ns=40 | okt_gem=15.6 | okt_gem_ns=30 | nov_gem=17.9 | nov_gem_ns=14 | dec_gem=19.5 | dec_gem_ns=17 | jaar_gem=16.2 | jaar_gem_ns=515 | jan_gem_min=15.7 | jan_gem_max=26.1 | feb_gem_min=15.6 | feb_gem_max=26.5 | mrt_gem_min=14.2 | mrt_gem_max=25.4 | apr_gem_min=11.9 | apr_gem_max=23.0 | mei_gem_min=9.4 | mei_gem_max=20.3 | jun_gem_min=7.8 | jun_gem_max=18.1 | jul_gem_min=7.0 | jul_gem_max=17.5 | aug_gem_min=7.5 | aug_gem_max=17.8 | sep_gem_min=8.7 | sep_gem_max=19.2 | okt_gem_min=10.6 | okt_gem_max=21.3 | nov_gem_min=13.2 | nov_gem_max=23.5 | dec_gem_min=14.9 | dec_gem_max=24.9 | jaar_gem_min=11.4 | jaar_gem_max=22.0 | jan_a_min=7.4 | jan_a_max=39.3 | feb_a_min=6.4 | feb_a_max=38.3 | mrt_a_min=4.6 | mrt_a_max=40.7 | apr_a_min=2.4 | apr_a_max=38.6 | mei_a_min=0.9 | mei_a_max=33.5 | jun_a_min=-1.2 | jun_a_max=29.8 | jul_a_min=-1.3 | jul_a_max=29.0 | aug_a_min=-0.4 | aug_a_max=32.0 | sep_a_min=0.2 | sep_a_max=33.1 | okt_a_min=1.0 | okt_a_max=37.2 | nov_a_min=3.9 | nov_a_max=39.9 | dec_a_min=6.2 | dec_a_max=35.4 | jaar_a_min=-1.3 | jaar_a_max=40.7 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 | rdjan = 5.5 | rdfeb = 4.6 | rdmrt = 4.8 | rdapr = 8.3 | rdmei = 11.4 | rdjun = 13.3 | rdjul = 11.8 | rdaug = 13.7 | rdsep = 10.4 | rdokt = 8.7 | rdnov = 4.9 | rddec = 6.2 | lvjan = 71 | lvfeb = 72 | lvmrt = 74 | lvapr = 78 | lvmei = 81 | lvjun = 81 | lvjul = 81 | lvaug = 80 | lvsep = 77 | lvokt = 74 | lvnov = 71 | lvdec = 71 }} === Tallinn === {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Tallinn (1981-2010) |bron = Estonian Weather Service<ref name=temp>{{cite web | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en | title = Climate normals-Temperature | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}</ref> <ref name=precip>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en |title = Climate normals-Precipitation |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=humidity>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en |title = Climate normals-Humidity |publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=sun>{{cite web |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en | title = Climate normals-Sunshine | publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref><!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)<ref name="pogoda"/>--> and Weather Atlas<ref>{{Cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast |last=d.o.o |first=Yu Media Group |website=Weather Atlas |language=en |access-date=2019-07-09}}</ref> ^!-- |Jan precipitation mm = 56 |Feb precipitation mm = 36 |Mar precipitation mm = 37 |Apr precipitation mm = 32 |May precipitation mm = 36 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 84 |Aug precipitation mm = 86 |Sep precipitation mm = 67 |Oct precipitation mm = 78 |Nov precipitation mm = 70 |Dec precipitation mm = 57 |year precipitation mm = 704 --> <!-- min & percipitation done --> | jan_gem= -3.3 | jan_gem_ns=56 | feb_gem= -4.3 | feb_gem_ns=36 | mrt_gem= 1.0 | mrt_gem_ns=37 | apr_gem= 4.5 | apr_gem_ns=32 | mei_gem= 10.1 | mei_gem_ns=36 | jun_gem= 14.1 | jun_gem_ns=64 | jul_gem= 17.2 | jul_gem_ns=84 | aug_gem= 16.0 | aug_gem_ns=86 | sep_gem= 11.3 | sep_gem_ns=67 | okt_gem= 6.5 | okt_gem_ns=78 | nov_gem= 1.3 | nov_gem_ns=70 | dec_gem= -1.9 | dec_gem_ns=57 | jaar_gem= 5.9 | jaar_gem_ns=704 <!-- min & max done --> | jan_gem_min= -5.9 | jan_gem_max= -1.0 | feb_gem_min= -7.1 | feb_gem_max= -1.6 | mrt_gem_min= -4.1 | mrt_gem_max= 2.3 | apr_gem_min= 0.6 | apr_gem_max= 9.2 | mei_gem_min= 5.2 | mei_gem_max= 15.3 | jun_gem_min= 9.5 | jun_gem_max= 18.9 | jul_gem_min= 12.7 | jul_gem_max= 21.9 | aug_gem_min= 12.0 | aug_gem_max= 20.4 | sep_gem_min= 7.6 | sep_gem_max= 15.2 | okt_gem_min= 3.8 | okt_gem_max= 9.5 | nov_gem_min= -0.9 | nov_gem_max= 3.5 | dec_gem_min= -4.3 | dec_gem_max= 0.4 | jaar_gem_min= -2.4 | jaar_gem_max= 9.5 <!-- max & min done --> | jan_a_min= -31.4 | jan_a_max=9.2 | feb_a_min= -28.7 | feb_a_max=10.2 | mrt_a_min= -24.5 | mrt_a_max=15.9 | apr_a_min= -12.0 | apr_a_max=27.2 | mei_a_min= -5.0 | mei_a_max=29.4 | jun_a_min= -0.0 | jun_a_max=30.7 | jul_a_min= 4.0 | jul_a_max=34.3 | aug_a_min= 2.4 | aug_a_max=34.2 | sep_a_min= -4.1 | sep_a_max=28.0 | okt_a_min= -10.5 | okt_a_max=21.8 | nov_a_min= -18.8 | nov_a_max=12.1 | dec_a_min= -24.3 | dec_a_max=10.7 | jaar_a_min=-31.4 | jaar_a_max=34.3 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 <!-- |Jan rain days = 10 |Feb rain days = 8 |Mar rain days = 9 |Apr rain days = 12 |May rain days = 11 |Jun rain days = 13 |Jul rain days = 13 |Aug rain days = 14 |Sep rain days = 17 |Oct rain days = 18 |Nov rain days = 16 |Dec rain days = 12 |year rain days = 153 --> <!-- Rain days done --> | rdjan = 10 | rdfeb = 8 | rdmrt = 9 | rdapr = 12 | rdmei = 11 | rdjun = 13 | rdjul = 13 | rdaug = 14 | rdsep = 17 | rdokt = 18 | rdnov = 16 | rddec = 12 <!-- HumidityDONE --> | lvjan = 88 | lvfeb = 85 | lvmrt = 81 | lvapr = 73 | lvmei = 69 | lvjun = 74 | lvjul = 76 | lvaug = 79 | lvsep = 82 | lvokt = 85 | lvnov = 88 | lvdec = 88 }} ===Perth=== {| class="wikitable" style="width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;" |+ '''Klimaattabel''' |- ! ! Jan ! Feb ! Mar ! Apr ! Mei ! Jun ! Jul ! Aug ! Sep ! Okt ! Nov ! Des ! Jaar |- ! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur |29,7 [[Celsius|°C]] |30,0&nbsp;°C |28,0&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |20,9&nbsp;°C |18,3&nbsp;°C |17,4&nbsp;°C |18,0&nbsp;°C |19,5&nbsp;°C |21,4&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |27,4&nbsp;°C |23,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur |17,9 [[Celsius|°C]] |18,1&nbsp;°C |16,8&nbsp;°C |14,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |10,1&nbsp;°C |9,0&nbsp;°C |9,2&nbsp;°C |10,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |14,0&nbsp;°C |16,3&nbsp;°C |13,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde totale reënval |8,6&nbsp;mm |13,3&nbsp;mm |19,3&nbsp;mm |45,5&nbsp;mm |122,7&nbsp;mm |182,4&nbsp;mm |172,9&nbsp;mm |134,6&nbsp;mm |79,9&nbsp;mm |54,5&nbsp;mm |21,7&nbsp;mm |13,9&nbsp;mm |869,4&nbsp;mm |- ! Gemiddelde aantal reëndae |2,9 |2,7 |4,3 |7,6 |13,8 |17,2 |18,2 |17,2 |14,0 |11,1 |6,5 |4,2 |119,6 |- | colspan="15" style="text-align: center;" | <small>'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]</small> |} ===Jaipur=== *[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics] <!--{{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> --> {{Tabel weergemiddeldes |locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]]) |Jan record high C = 31.7 |Feb record high C = 36.7 |Mar record high C = 42.8 |Apr record high C = 44.9 |May record high C = 48.5 |Jun record high C = 47.2 |Jul record high C = 46.7 |Aug record high C = 41.7 |Sep record high C = 41.7 |Oct record high C = 40.0 |Nov record high C = 36.1 |Dec record high C = 31.3 |year record high C = 48.5 |Jan high C = 22.4 |Feb high C = 25.0 |Mar high C = 31.0 |Apr high C = 37.1 |May high C = 40.3 |Jun high C = 39.3 |Jul high C = 34.1 |Aug high C = 32.4 |Sep high C = 33.8 |Oct high C = 33.6 |Nov high C = 29.2 |Dec high C = 24.4 |year high C = 31.9 |Jan low C = 8.4 |Feb low C = 10.8 |Mar low C = 16.0 |Apr low C = 21.8 |May low C = 25.9 |Jun low C = 27.4 |Jul low C = 25.8 |Aug low C = 24.7 |Sep low C = 23.2 |Oct low C = 19.4 |Nov low C = 13.8 |Dec low C = 9.2 |year low C = 18.8 |Jan record low C = -2.2 |Feb record low C = -2.2 |Mar record low C = 3.3 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 15.6 |Jun record low C = 19.1 |Jul record low C = 20.6 |Aug record low C = 18.9 |Sep record low C = 15.0 |Oct record low C = 11.1 |Nov record low C = 3.3 |Dec record low C = 0.0 |year record low C = -2.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 7.0 |Feb precipitation mm = 10.6 |Mar precipitation mm = 3.1 |Apr precipitation mm = 4.9 |May precipitation mm = 17.9 |Jun precipitation mm = 63.4 |Jul precipitation mm = 223.3 |Aug precipitation mm = 205.9 |Sep precipitation mm = 66.3 |Oct precipitation mm = 25.0 |Nov precipitation mm = 3.9 |Dec precipitation mm = 4.2 |year precipitation mm = 635.4 |Jan rain days = 0.6 |Feb rain days = 1.0 |Mar rain days = 0.4 |Apr rain days = 0.7 |May rain days = 1.4 |Jun rain days = 3.9 |Jul rain days = 11.2 |Aug rain days = 10.0 |Sep rain days = 3.8 |Oct rain days = 1.3 |Nov rain days = 0.4 |Dec rain days = 0.4 |year rain days = 35.2 |source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)<ref name= IMD > {{cite web | url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm | title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000 | publisher = [[India Meteorological Department]] | accessdate = March 25, 2015}}</ref><ref name = IMD2>{{cite web | url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m | format = PDF | title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = March 25, 2014}}</ref> |date=October 2011}} ==Galeries== {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Hampshire |regels=5 |The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang |Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland. |HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] |Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou |The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645 gebly }} {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Exeter |regels=5 |Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. |Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. |Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. |Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. |Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star |Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star |Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star |World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star }} == Die el == 1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&pg=PA320&lpg=PA320&dq=amsterdam+el+duim&source=bl&ots=xtl5ZrknZG&sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&hl=en&sa=X&ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&q=amsterdam%20el%20duim&f=false |title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld |author = Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long |publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman & A. Lozel <!--|edition = 9th (1st edition 1715)--> <!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --> |year = 1780 |location = Rotterdam |language = Nederlands}}</ref> Another book<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&pg=PA326&lpg=PA326&dq=amsterdam+roeden+13&source=bl&ots=dxlRIE2-ZN&sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&hl=en&sa=X&ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&q=amsterdam%20roeden%2013&f=false |title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council |isbn = 0-8156-2646-0 |publisher = The Holland Society of New York |year = 1995 |translator = Gehring, Charles T}}</ref> Another ref<ref>[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]</ref> ANother ref <ref>[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} ==Meter Konvensie == Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].<ref>{{cite web |url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php |title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)'' |language = Frans| |publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens |accessdate = 3 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite book |title = Balances: Instruments, Manufacturers, History |author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne |page = 62 |isbn = 978-3-642-36446-4 |publisher = Springer-Verlag |location = Heidelberg |language = Engels |year = 2014}}</ref> Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was. Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.<ref>{{cite journal | title = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420 | url = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&pg=PA240 | page = 244 | date = 20 Mei 1975 | language = Engels | editor = Page, Chester H; Vigoureux, Paul | publisher = National Bureau of Standards | location = [[Washington, D.C.]] }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/stable/1631432 |title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill |author = Seaman, William H. |journal = Science |volume = New Series 21 |issue = 524 |date = 13 Januarie 1905 |pages = 72-75 |publisher = American Association for the Advancement of Science |langauge = Engels}}</ref> In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.<ref>{{Cite web |url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf |title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions |language = Engels |publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate |location = London}}</ref> == Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) == {{Anker|CGPM}} Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare. Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is. Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018. Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.<ref>{{en}}<cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/ |title = General Conference on Weights and Measures |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan. ==BIPM== As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html |title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/ |title = Member States |publisher = BIPM |date = Januarie 2015 |accessdate = 20 Januarie 2015}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/ |title = Governance |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> ===Verwysings=== {{verwysings}} ==Iets anders== :<math>E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 </math> Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal. Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord "''rechner''" as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.<ref>{{cite web |url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617 |title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance. |date = 27 Juni 2013 |accessdate = 12 Juni 2015 |publisher = [[Europese Kommissie]]}}</ref> www.real.de http://www.rhino-computer.de/ "der Computer Experte aus Deutschland", "Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen" "Gaming PC", "Der kleine Multimedia Rechner". http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat "'n klip" beteken, dus is die Engelse Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas. ==Tugela River== {| class="infobox" cellpadding=1 style="padding:0; text-align:left;" ! colspan="4" style="background:#ccf; text-align:center;" | Astronomical Conversions |- style="background:#ccc;" ! style="text-align:center;" | Quantity ! style="text-align:center;" | Value |- |parsec | style="text-align: center;"| |- |light year |style="text-align: center;" |9.43×10<sup>12</sup>&nbsp;km |- |AU | style="text-align: center;" | |- |Sun diam | style="text-align: center;" | |- |Earth diam | style="text-align: center;" | |- |Moon diam | style="text-align: center;" | |- |Earth's orbit | style="text-align: center;" | |- |Moon's orbit | style="text-align: center;" | |- |10<sup>3</sup> | style="text-align: center;" |thousand |- |10<sup>6</sup> | style="text-align: center;" |million |- |10<sup>9</sup> | style="text-align: center;" |billion |- |10<sup>12</sup> | style="text-align: center;" |trillion |- |mile | | | |- | colspan=4 style="background:#ddd; text-align:center" | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}} |} References<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |first = Charles |last = Griffin |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite journal |journal = Military History Journal |volume = 6 |number = 5 |url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html |title = Col A W Durnford |publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging |accessdate = 3 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Bulpin<ref name=Bulpin/>{{rp|263}} <ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare. Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.<ref>{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Tugelawaterval<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/ |title = Tugela Falls |publisher = World Waterfall Database |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> *Sahlumbe<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community |title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community |publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry) {| class="wikitable sortable" |- !Afstand (km) !Hoogte (m) !Plek |- |0 |3054 |[[Mont-aux-Sources]] |- |1 |2968 |Tugelawaterval (kruin) |- |2 |2020 |[[Tugelawaterval]] (voet) |- |81 |1112 |Bergville (R74 padbrug) |- |111 |1074 |[[Spioenkopdam]] (muur) |- |177 |957 |[[Colenso]] (Bulwerbrug) |- |278 |541 |[[Tugela Ferry]] |- |398 |199 |Jameson's Drift |- |485 |17 |Spoorwegbrug |- |502 |0 |Tugela Mond |} Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.<ref>{{cite book |title = Buller's Campaign |first = Julian |last = Symons |publisher = The Cresent Press |location = London |year = 1963]]}}</ref> ===Brûe=== [[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]] In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling. Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf |title = Town and Regional Planning in Natal |journal = Natalia |volume = 3 |pages 26-30 |year = 1973 |publisher The Natal Society Foundation |first = RA |last = Pistorius}}</ref> Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Die direkte afstande tussen verskei stede is:<ref>Google Earth</ref> *44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m) *45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug) *61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m) *43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m) *72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) *12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m) ====Boloop gebied==== Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.<ref>{{en}}{{cite book |title = Natal and the Zulu Country |edition = 3rd |author = Bulpin, TV |publisher = T.V. Bulpin Publications Ltd |location = Cape Town |language = Engels |page = 248 |year = 1966}}</ref> Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf |title = Early proposed roads in the KwaZulu-Natal Drakensberg |journal = Natalia |volume = 44 |pages 1 |year = 2014 |publisher The Natal Society Foundation |first = Val |last = Ward}}</ref> Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum |title = R E Stevenson Museum |publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd |year = 2015 |accessdate = 17 December 2015}}</ref> Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel. ====Mond gebied==== Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.<ref>{{en}}{{cite web |url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge |title = Tugela Steel Bridge |publisher = Groundspeak |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam "John Ross-brug" te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf |title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal |first = Stephen |last = Gray |publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand |date = 25 April 1988 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&pubtypeid=3 |title = Linking independent timber growers to markets |publisher = NCT Forestry Co-operative Limited |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/ |title = KZN: A Photographic and Historical Record |first = Hugh |last = Bland |date = 18 Desember 2015 |accessdate = 23 desember 2015}}</ref> ====Middelgebied==== Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam "Tugela Ferry".<ref name=Bulpin/> Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf |title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge |date = 10 April 2014 |first = Gavin |last = Anderson |publisher = Kinvig & Associates |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> ===Algemeen=== Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou. Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.<ref name="BI">{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}</ref> *[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954] *[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout] *[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)] *[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields] *[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders] *[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents More about John Ross? Tugela river? - JSTOR] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&stamp=2&imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&p=103351&n=42&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&stamp=2&imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&p=173514&n=83&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881] *[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela] *[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points] == Area of Cap == It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (<math>Q</math>) satisfies the equation :<math>\frac{\pi}{4} <= Q <= \frac{2}{3} </math>. Consider the equation of a circle <math>y^2 + x^2 = r^2</math> which has solution <math> y = \sqrt{r^2 - x^2}</math> Choose two points <math>(-a , h)</math> and <math>(a , h)</math> on the curve. The area of the rectangle is clearly <math>2a(r-h)</math> and the area of the cap is <math>\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah</math> Define <math>u</math> such that <math>u = \frac{x}{r}</math> and <math>b = \frac{a}{r}</math>. The area of the rectangle becomes <math>2b(1-h) = 2b - 2bh</math> and the area of the cap is <math>\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh</math>. The Taylor series of <math>\sqrt{1 + p}</math> is <math>1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots</math> Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh</math> If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of <math>u^4</math>, <math>u^6</math> etc and the area of the cap becomes <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 du - 2bh</math> [[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]] ==Verwysings== {{verwysings}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Reflist|group=Nota}} En ook *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/ ==Verskeie verwysings== *[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] *[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&pg=PA211 - Measure of enlightenment] *[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal] *[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal] *[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities] *[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2] *[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War] [[Category:Contains images from NC Commons]] 3qh6uyqceazdzs0twbncsn86vjwgwmj 2890889 2890888 2026-04-06T19:53:17Z Martinvl 12559 /* Oorsprong */ 2890889 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from n .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] <!-- {{NC |File=SI logo full.svg/thumb/left |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} --> <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == ==Oorsprong== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] X-strale word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] {|class="wikitable" |+ Characteristic X-ray emission lines for some common anode materials.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />material !! rowspan= 2 |Atomic<br />number !! colspan=2 |Photon energy [keV] !! colspan=2 |Wavelength [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} === Test template === {{User:Martinvl/Audience}} === Practical example === [[File:Maerklin-Schientypen.jpg|thumb|Selection of model railway tracks]] As 'n modeltreinuitleg gemaak word met behulp van die stukke spoor wat langsaan getoon word, sal die krommingsradius by elke punt óf oneindig wees (op reguit stukke spoor) óf 'n vaste waarde hê (op geboë stukke spoor). Aangesien sentripetale krag 'n funksie van radius is, sal 'n skielike verandering van kromming 'n stapsgewyse verandering in [[Middelpuntsoekende krag|sentripetale krag]] veroorsaak en dus 'n ongemaklike rit. Die oplossing is om die kromme so te ontwerp dat die krommingsradius oneindig is aan die begin van die geboë gedeelte, verminder tot 'n eindige waarde by die middelpunt van die geboë gedeelte en dan in waarde toeneem tot die einde van die gesirkelde gedeelte. === Spoorlys === Die nuwe spoorlyne wat tussen 1 Junie 1902 en 31 Desember 1911 deur CSAR voltooi is:<ref name=SAS1953>{{cite book |language = Engels |title = Jaarverslag |publisher = Suid-Afrikaanse Spoorweë |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> {|class="wikitable" |- !Naam |Gemagtig !Beginpunt !Eindpunt !Openingsdatum<ref group=Nota>Die eerste syfer gee die openingsdatum vir die eerste gedeelte van die spoorlyn en die tweede is die openingsdatum van die hele lyn</ref> !myl:kettings !km |- |Voltooiing van die Johannesburg-Kaapstad-spoorlyn |1904 |[[Klerksdorp]] |Viertien Strome |1904/1907 |142 |228 |- |Voltooiing van die Bloemfontein-Natal-spoorlyn |1901/4 |[[Harrismith]] |[[Sannaspos]] |1902/1907 |231:50 |372.7 |- |Bloemfontein-Kimberly-spoorlyn |1905 |[[Bloemfontein|Hamilton]] |[[Kimberley|Beaconsfield]] |1908 |95:63 |154,1 |} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> =Fourier-reeks== {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series }} [[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]] Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.<ref>Fourier ref</ref> Hy ontwikkel die die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.<ref>{{cite book |title = MαTH βOOK |first = Clifford A |last = Pickover |publisher = Sterling |page = 210 |year = 2009 |language = Engels |isbn = 978-1-4027-8829-1}}</ref> In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode <math>T</math> het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes <math>(T, \frac{T}{3})</math> bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies <math>(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})</math> bymekaar getel is en so voort. ==Vorm== Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf. ===Sinus-kosinus vorm=== Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:<ref>{{cite book |title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables |first = Murray S |last = Spiegel |publisher = Schaum's Outline Series |year = 1968 |pages = 131 - 135 |language = Engels}}</ref> :<math> s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right) </math> waar :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> is die funksie wat benader word. :<math>N</math> N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. :<math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> is 'n stel konstante wat spesifiek is vir <math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math>. Die konstantes <math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> word geëvalueer deur die formules te gebruik: :<math>\begin{align} a_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt] b_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt] \end{align}</math> ===Amplitude-fase vorm of polêre vorm=== Aangesien dat :<math>A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi</math> is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word: :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)</math> waar :<math>A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)</math> :<math>\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}</math>. Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term <math>A_n</math> die amplitude van die <math>n^{de}</math> komponent van die golf en <math>\phi</math> sy faseverskuiwing. ===Eksponensiële vorm=== Volgens [[Euler se formule]] is :<math>\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})</math>. Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word: :<math> s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P} </math> waar :<math>c_n \triangleq \left\{ \begin{array}{lll} A_0/2 &= a_0/2, \quad & n = 0\\ \tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad & n > 0\\ c_{|n|}^*, \quad && n < 0 \end{array} \right\} </math> en :<math>c^*</math> is die komplekse vervoeging van <math>c</math>. ==Konvergensie== Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen. In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as <math>s</math> kontinu is en die afgeleide van <math>s(x)</math> (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van <math>s</math> konvergeer absoluut en eenvormig na <math>s(x)</math>.<ref>{{cite book |last=Tolstov |first=Georgi P. |url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&q=fourier-series+converges+continuous-function&pg=PA82 |title=Fourier Series |language=Engels |publisher=Courier-Dover |year=1976 |isbn=0-486-63317-9}}</ref> As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval <math>[x_0,x_0+P]</math>, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang. == Tabel van algemene Fourier-reekse == Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon. *<math>s(x)</math> dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op <math>0 < x \le P </math>. *<math>a_0, a_n, b_n</math> dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan <math>s(x)</math>. {| class="wikitable" |- ! Tyd domein <br /> <math>s(x)</math> ! Grafiek ! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)<br /> <math>\begin{align}& a_0 \\ & a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ & b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}</math> ! Opmerking ! Verwysing |- |<math>s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{4A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> |Volgolf gelykgerigte sinus |<ref name="Papula">{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}</ref>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) & \quad \text{vir } 0 \le x < P/2 \\ 0 & \quad \text{vir } P/2 \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & \begin{cases} \frac{A}{2} & \quad n=1 \\ 0 & \quad n > 1 \end{cases}\\ \end{align}</math> |Halfgolf gelykgerigte sinus |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A & \quad \text{vir } 0 \le x < D \cdot P \\ 0 & \quad \text{vir } D \cdot P \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & 2AD\\ a_n = & \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\ b_n = & \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\ \end{align}</math> | <math>0 \le D \le 1</math> | |- |<math>s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{-A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{3}\\ a_n = & \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Referensies== {{ + + + + + + + + + + + + + <!-- Table test --> <table> <tr> <th>English</th> <th>Afrikaans</th> </tr> <tr> <td>One</td> <td>Een</td> </tr> <tr> <td>Two</td> <td>Twee</td> </tr> </table> <!-- End of table test --> *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}". ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]). *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}" ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]). Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]''' Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag. ==Plaaslike regering in Engeland== Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement. <center><math>\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}</math></center> <math>arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....</math> <math>\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})</math> == Verwysings== {{verwysings}} ==Willem van Oranje== {{Inligtingskas2 | beeld = WilliamOfOrange1580.jpg | beeldtitel = Willem van Oranje in 1580 | naam = Willem van Oranje | titel = ''Prins van Oranje'' | gebore = 1533 | oorlede = 1584 | vader = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]] | moeder = [[Juliana van Stolberg]] }} <!-- | functie1 = [[Prins van Oranje]] | periode1 = 1544–1584 | voorganger1 = René van Chalon | opvolger1 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] | functie2 = Graaf van Nassau-Oranje | periode2 = 1544–1584 | voorganger2 = | opvolger2 = [[Maurits van Oranje|Maurits]] | functie3 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II) | periode3 = 1559–1567 | voorganger3 = [[Maximiliaan II van Bourgondië]] | opvolger3 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] | functie4 = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II) | periode4 = 1559<ref>{{aut|Paul Delsalle & Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&lpg=PA376&dq=&pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.</ref>/61<ref>{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.</ref> – 1567 | voorganger4 = | opvolger4 = | functie5 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal) | periode5 = 1572–1584 | voorganger5 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573) | opvolger5 = [[Joost de Soete]] (Utrecht)<br />[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland) | functie6 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] <br /> (Staten-Generaal) | periode6 = 1580–1584 | voorganger6 = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581) | opvolger6 = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)<br />[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel) | functie7 = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]<br />[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]] | periode7 = 1551–1584 | voorganger7 = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]] | opvolger7 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] --> <!-- {{Inligtingskas Monarg |naam = Willem van Oranje |titel = Prins van Oranje |beeld = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]] |byskrif = Willem van Oranje in 1580 |bewind = 1544–1584 |kroning = |inhuldiging = |volle naam = |andertitels = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht |doop = |geboortedatum = [[24 April]] [[1533]] |geboorteplek = |sterftedatum = [[10 Julie]] [[1584]] |sterfteplek = [[Delft]] |begraweplek = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]] |voorganger = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] |erfgenaam = <!-- |opvolgertipe = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]] |opvolger = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) <br />2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) <br />3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering |koningin = |gade = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]] |dinastie = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]] |koninklikelofsang = |koninklikeleuse = |vader = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]] |moeder = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]] |kinders = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]<br />[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]<br />[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]<br />[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]<br />[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]] --> }} '''Willem van Oranje''' ... [[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]] ==Subpages== *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]] *[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]] ==IBAN== {| class="wikitable" |- !Script<br>type !Country<br>Latin Script !Country<br>Local script ! IBAN formatting example |- |Arabic |Saudi Arabia |السعودية |<code>SA03 8000 0000 6080 1016 7519</code> |- |Cyrillic |Ukraine |Україна |<code>UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1</code> |- |Greek |Greece||Eλλασ||<code>GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695</code> |- |Hebrew |Israel |יִשְׂרָאֵל |<code>IL62 0108 0000 0009 9999 999</code> |- |Latin |United Kingdom |United Kingdom |<code>GB29 NWBK 6016 1331 9268 19</code> |} [[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]] {| class="wikitable" |- !Year<br>ex NIST || Year<br>ex Vera ||Year <br> Optional || Code || Country || Comments |- |1795 || 1795 || || fr ||[[ France]] || |- |1816 || 1817 || || be || [[Belgium]] || |- |1816 || 1817 || || lu || [[Luxembourg]] || |- |1816 || 1817 || || nl || [[Netherlands]] || |- |1840 || 1843 || || dz || [[Algeria]] || French Colony |} Oorspronklik tekst bevind in *Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx *Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx *Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal. *My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx ==Westminster== {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Parish of Fleet |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3=[[Distrik]] |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]] |onderafdelingnaam3=Hart |onderafdelingnaam4= |coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}} |bevolking_soos_op=30 Junie 2017 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=41233<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |oppervlak_totaal_km2=12.0 |bevolkingsdigtheid_km2=3440 |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= GU51, GU52 |skakelkode=01252 |hoogte_m= |hoogte_voet= | population_ref = (built-up area)<br>21,858 (civil parish) (as at 2011 census)<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]] |post_town= FLEET |postcode_district= GU51, GU52 |postcode_area= GU |dial_code= 01252 |os_grid_reference= SU8054 |london_distance= {{convert|40.3|mi}} |ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]] }} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=City of Westminster |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif= |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël=<!--Arms-westminster-lb.jpg--> |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart= |duimdrukkeretiketposisie= |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[Greater London]] |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum=1 April 1965 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=21.48 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=219600 |bevolkingsdigtheid_km2=10223 |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= |skakelkode=020 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=http://www.Westminster.gov.UK }} ==Weergegewens== Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n gepantserde trein aangeval. <ref>{{en}}{{cite journal |url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_ |pages = 42-72 |journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie |title = Early Pietersburg |first = Stan |last = Kantor |volume = 2 |number = 2}}</ref> ===Kaapstad=== {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> |Jan precipitation mm = 15 |Feb precipitation mm = 17 |Mar precipitation mm = 20 |Apr precipitation mm = 41 |May precipitation mm = 69 |Jun precipitation mm = 93 |Jul precipitation mm = 82 |Aug precipitation mm = 77 |Sep precipitation mm = 40 |Oct precipitation mm = 30 |Nov precipitation mm = 14 |Dec precipitation mm = 17 |year precipitation mm = 515 |unit precipitation days = 0.1 mm | jan_gem=20.4 | jan_gem_ns=15 | feb_gem=20.4 | feb_gem_ns=17 | mrt_gem=19.2 | mrt_gem_ns=20 | apr_gem=16.9 | apr_gem_ns=41 | mei_gem=14.4 | mei_gem_ns=69 | jun_gem=12.5 | jun_gem_ns=93 | jul_gem=11.9 | jul_gem_ns=82 | aug_gem=12.4 | aug_gem_ns=77 | sep_gem=13.7 | sep_gem_ns=40 | okt_gem=15.6 | okt_gem_ns=30 | nov_gem=17.9 | nov_gem_ns=14 | dec_gem=19.5 | dec_gem_ns=17 | jaar_gem=16.2 | jaar_gem_ns=515 | jan_gem_min=15.7 | jan_gem_max=26.1 | feb_gem_min=15.6 | feb_gem_max=26.5 | mrt_gem_min=14.2 | mrt_gem_max=25.4 | apr_gem_min=11.9 | apr_gem_max=23.0 | mei_gem_min=9.4 | mei_gem_max=20.3 | jun_gem_min=7.8 | jun_gem_max=18.1 | jul_gem_min=7.0 | jul_gem_max=17.5 | aug_gem_min=7.5 | aug_gem_max=17.8 | sep_gem_min=8.7 | sep_gem_max=19.2 | okt_gem_min=10.6 | okt_gem_max=21.3 | nov_gem_min=13.2 | nov_gem_max=23.5 | dec_gem_min=14.9 | dec_gem_max=24.9 | jaar_gem_min=11.4 | jaar_gem_max=22.0 | jan_a_min=7.4 | jan_a_max=39.3 | feb_a_min=6.4 | feb_a_max=38.3 | mrt_a_min=4.6 | mrt_a_max=40.7 | apr_a_min=2.4 | apr_a_max=38.6 | mei_a_min=0.9 | mei_a_max=33.5 | jun_a_min=-1.2 | jun_a_max=29.8 | jul_a_min=-1.3 | jul_a_max=29.0 | aug_a_min=-0.4 | aug_a_max=32.0 | sep_a_min=0.2 | sep_a_max=33.1 | okt_a_min=1.0 | okt_a_max=37.2 | nov_a_min=3.9 | nov_a_max=39.9 | dec_a_min=6.2 | dec_a_max=35.4 | jaar_a_min=-1.3 | jaar_a_max=40.7 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 | rdjan = 5.5 | rdfeb = 4.6 | rdmrt = 4.8 | rdapr = 8.3 | rdmei = 11.4 | rdjun = 13.3 | rdjul = 11.8 | rdaug = 13.7 | rdsep = 10.4 | rdokt = 8.7 | rdnov = 4.9 | rddec = 6.2 | lvjan = 71 | lvfeb = 72 | lvmrt = 74 | lvapr = 78 | lvmei = 81 | lvjun = 81 | lvjul = 81 | lvaug = 80 | lvsep = 77 | lvokt = 74 | lvnov = 71 | lvdec = 71 }} === Tallinn === {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Tallinn (1981-2010) |bron = Estonian Weather Service<ref name=temp>{{cite web | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en | title = Climate normals-Temperature | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}</ref> <ref name=precip>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en |title = Climate normals-Precipitation |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=humidity>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en |title = Climate normals-Humidity |publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=sun>{{cite web |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en | title = Climate normals-Sunshine | publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref><!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)<ref name="pogoda"/>--> and Weather Atlas<ref>{{Cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast |last=d.o.o |first=Yu Media Group |website=Weather Atlas |language=en |access-date=2019-07-09}}</ref> ^!-- |Jan precipitation mm = 56 |Feb precipitation mm = 36 |Mar precipitation mm = 37 |Apr precipitation mm = 32 |May precipitation mm = 36 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 84 |Aug precipitation mm = 86 |Sep precipitation mm = 67 |Oct precipitation mm = 78 |Nov precipitation mm = 70 |Dec precipitation mm = 57 |year precipitation mm = 704 --> <!-- min & percipitation done --> | jan_gem= -3.3 | jan_gem_ns=56 | feb_gem= -4.3 | feb_gem_ns=36 | mrt_gem= 1.0 | mrt_gem_ns=37 | apr_gem= 4.5 | apr_gem_ns=32 | mei_gem= 10.1 | mei_gem_ns=36 | jun_gem= 14.1 | jun_gem_ns=64 | jul_gem= 17.2 | jul_gem_ns=84 | aug_gem= 16.0 | aug_gem_ns=86 | sep_gem= 11.3 | sep_gem_ns=67 | okt_gem= 6.5 | okt_gem_ns=78 | nov_gem= 1.3 | nov_gem_ns=70 | dec_gem= -1.9 | dec_gem_ns=57 | jaar_gem= 5.9 | jaar_gem_ns=704 <!-- min & max done --> | jan_gem_min= -5.9 | jan_gem_max= -1.0 | feb_gem_min= -7.1 | feb_gem_max= -1.6 | mrt_gem_min= -4.1 | mrt_gem_max= 2.3 | apr_gem_min= 0.6 | apr_gem_max= 9.2 | mei_gem_min= 5.2 | mei_gem_max= 15.3 | jun_gem_min= 9.5 | jun_gem_max= 18.9 | jul_gem_min= 12.7 | jul_gem_max= 21.9 | aug_gem_min= 12.0 | aug_gem_max= 20.4 | sep_gem_min= 7.6 | sep_gem_max= 15.2 | okt_gem_min= 3.8 | okt_gem_max= 9.5 | nov_gem_min= -0.9 | nov_gem_max= 3.5 | dec_gem_min= -4.3 | dec_gem_max= 0.4 | jaar_gem_min= -2.4 | jaar_gem_max= 9.5 <!-- max & min done --> | jan_a_min= -31.4 | jan_a_max=9.2 | feb_a_min= -28.7 | feb_a_max=10.2 | mrt_a_min= -24.5 | mrt_a_max=15.9 | apr_a_min= -12.0 | apr_a_max=27.2 | mei_a_min= -5.0 | mei_a_max=29.4 | jun_a_min= -0.0 | jun_a_max=30.7 | jul_a_min= 4.0 | jul_a_max=34.3 | aug_a_min= 2.4 | aug_a_max=34.2 | sep_a_min= -4.1 | sep_a_max=28.0 | okt_a_min= -10.5 | okt_a_max=21.8 | nov_a_min= -18.8 | nov_a_max=12.1 | dec_a_min= -24.3 | dec_a_max=10.7 | jaar_a_min=-31.4 | jaar_a_max=34.3 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 <!-- |Jan rain days = 10 |Feb rain days = 8 |Mar rain days = 9 |Apr rain days = 12 |May rain days = 11 |Jun rain days = 13 |Jul rain days = 13 |Aug rain days = 14 |Sep rain days = 17 |Oct rain days = 18 |Nov rain days = 16 |Dec rain days = 12 |year rain days = 153 --> <!-- Rain days done --> | rdjan = 10 | rdfeb = 8 | rdmrt = 9 | rdapr = 12 | rdmei = 11 | rdjun = 13 | rdjul = 13 | rdaug = 14 | rdsep = 17 | rdokt = 18 | rdnov = 16 | rddec = 12 <!-- HumidityDONE --> | lvjan = 88 | lvfeb = 85 | lvmrt = 81 | lvapr = 73 | lvmei = 69 | lvjun = 74 | lvjul = 76 | lvaug = 79 | lvsep = 82 | lvokt = 85 | lvnov = 88 | lvdec = 88 }} ===Perth=== {| class="wikitable" style="width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;" |+ '''Klimaattabel''' |- ! ! Jan ! Feb ! Mar ! Apr ! Mei ! Jun ! Jul ! Aug ! Sep ! Okt ! Nov ! Des ! Jaar |- ! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur |29,7 [[Celsius|°C]] |30,0&nbsp;°C |28,0&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |20,9&nbsp;°C |18,3&nbsp;°C |17,4&nbsp;°C |18,0&nbsp;°C |19,5&nbsp;°C |21,4&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |27,4&nbsp;°C |23,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur |17,9 [[Celsius|°C]] |18,1&nbsp;°C |16,8&nbsp;°C |14,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |10,1&nbsp;°C |9,0&nbsp;°C |9,2&nbsp;°C |10,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |14,0&nbsp;°C |16,3&nbsp;°C |13,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde totale reënval |8,6&nbsp;mm |13,3&nbsp;mm |19,3&nbsp;mm |45,5&nbsp;mm |122,7&nbsp;mm |182,4&nbsp;mm |172,9&nbsp;mm |134,6&nbsp;mm |79,9&nbsp;mm |54,5&nbsp;mm |21,7&nbsp;mm |13,9&nbsp;mm |869,4&nbsp;mm |- ! Gemiddelde aantal reëndae |2,9 |2,7 |4,3 |7,6 |13,8 |17,2 |18,2 |17,2 |14,0 |11,1 |6,5 |4,2 |119,6 |- | colspan="15" style="text-align: center;" | <small>'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]</small> |} ===Jaipur=== *[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics] <!--{{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> --> {{Tabel weergemiddeldes |locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]]) |Jan record high C = 31.7 |Feb record high C = 36.7 |Mar record high C = 42.8 |Apr record high C = 44.9 |May record high C = 48.5 |Jun record high C = 47.2 |Jul record high C = 46.7 |Aug record high C = 41.7 |Sep record high C = 41.7 |Oct record high C = 40.0 |Nov record high C = 36.1 |Dec record high C = 31.3 |year record high C = 48.5 |Jan high C = 22.4 |Feb high C = 25.0 |Mar high C = 31.0 |Apr high C = 37.1 |May high C = 40.3 |Jun high C = 39.3 |Jul high C = 34.1 |Aug high C = 32.4 |Sep high C = 33.8 |Oct high C = 33.6 |Nov high C = 29.2 |Dec high C = 24.4 |year high C = 31.9 |Jan low C = 8.4 |Feb low C = 10.8 |Mar low C = 16.0 |Apr low C = 21.8 |May low C = 25.9 |Jun low C = 27.4 |Jul low C = 25.8 |Aug low C = 24.7 |Sep low C = 23.2 |Oct low C = 19.4 |Nov low C = 13.8 |Dec low C = 9.2 |year low C = 18.8 |Jan record low C = -2.2 |Feb record low C = -2.2 |Mar record low C = 3.3 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 15.6 |Jun record low C = 19.1 |Jul record low C = 20.6 |Aug record low C = 18.9 |Sep record low C = 15.0 |Oct record low C = 11.1 |Nov record low C = 3.3 |Dec record low C = 0.0 |year record low C = -2.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 7.0 |Feb precipitation mm = 10.6 |Mar precipitation mm = 3.1 |Apr precipitation mm = 4.9 |May precipitation mm = 17.9 |Jun precipitation mm = 63.4 |Jul precipitation mm = 223.3 |Aug precipitation mm = 205.9 |Sep precipitation mm = 66.3 |Oct precipitation mm = 25.0 |Nov precipitation mm = 3.9 |Dec precipitation mm = 4.2 |year precipitation mm = 635.4 |Jan rain days = 0.6 |Feb rain days = 1.0 |Mar rain days = 0.4 |Apr rain days = 0.7 |May rain days = 1.4 |Jun rain days = 3.9 |Jul rain days = 11.2 |Aug rain days = 10.0 |Sep rain days = 3.8 |Oct rain days = 1.3 |Nov rain days = 0.4 |Dec rain days = 0.4 |year rain days = 35.2 |source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)<ref name= IMD > {{cite web | url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm | title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000 | publisher = [[India Meteorological Department]] | accessdate = March 25, 2015}}</ref><ref name = IMD2>{{cite web | url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m | format = PDF | title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = March 25, 2014}}</ref> |date=October 2011}} ==Galeries== {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Hampshire |regels=5 |The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang |Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland. |HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] |Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou |The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645 gebly }} {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Exeter |regels=5 |Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. |Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. |Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. |Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. |Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star |Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star |Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star |World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star }} == Die el == 1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&pg=PA320&lpg=PA320&dq=amsterdam+el+duim&source=bl&ots=xtl5ZrknZG&sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&hl=en&sa=X&ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&q=amsterdam%20el%20duim&f=false |title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld |author = Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long |publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman & A. Lozel <!--|edition = 9th (1st edition 1715)--> <!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --> |year = 1780 |location = Rotterdam |language = Nederlands}}</ref> Another book<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&pg=PA326&lpg=PA326&dq=amsterdam+roeden+13&source=bl&ots=dxlRIE2-ZN&sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&hl=en&sa=X&ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&q=amsterdam%20roeden%2013&f=false |title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council |isbn = 0-8156-2646-0 |publisher = The Holland Society of New York |year = 1995 |translator = Gehring, Charles T}}</ref> Another ref<ref>[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]</ref> ANother ref <ref>[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} ==Meter Konvensie == Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].<ref>{{cite web |url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php |title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)'' |language = Frans| |publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens |accessdate = 3 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite book |title = Balances: Instruments, Manufacturers, History |author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne |page = 62 |isbn = 978-3-642-36446-4 |publisher = Springer-Verlag |location = Heidelberg |language = Engels |year = 2014}}</ref> Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was. Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.<ref>{{cite journal | title = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420 | url = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&pg=PA240 | page = 244 | date = 20 Mei 1975 | language = Engels | editor = Page, Chester H; Vigoureux, Paul | publisher = National Bureau of Standards | location = [[Washington, D.C.]] }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/stable/1631432 |title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill |author = Seaman, William H. |journal = Science |volume = New Series 21 |issue = 524 |date = 13 Januarie 1905 |pages = 72-75 |publisher = American Association for the Advancement of Science |langauge = Engels}}</ref> In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.<ref>{{Cite web |url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf |title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions |language = Engels |publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate |location = London}}</ref> == Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) == {{Anker|CGPM}} Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare. Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is. Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018. Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.<ref>{{en}}<cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/ |title = General Conference on Weights and Measures |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan. ==BIPM== As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html |title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/ |title = Member States |publisher = BIPM |date = Januarie 2015 |accessdate = 20 Januarie 2015}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/ |title = Governance |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> ===Verwysings=== {{verwysings}} ==Iets anders== :<math>E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 </math> Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal. Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord "''rechner''" as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.<ref>{{cite web |url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617 |title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance. |date = 27 Juni 2013 |accessdate = 12 Juni 2015 |publisher = [[Europese Kommissie]]}}</ref> www.real.de http://www.rhino-computer.de/ "der Computer Experte aus Deutschland", "Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen" "Gaming PC", "Der kleine Multimedia Rechner". http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat "'n klip" beteken, dus is die Engelse Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas. ==Tugela River== {| class="infobox" cellpadding=1 style="padding:0; text-align:left;" ! colspan="4" style="background:#ccf; text-align:center;" | Astronomical Conversions |- style="background:#ccc;" ! style="text-align:center;" | Quantity ! style="text-align:center;" | Value |- |parsec | style="text-align: center;"| |- |light year |style="text-align: center;" |9.43×10<sup>12</sup>&nbsp;km |- |AU | style="text-align: center;" | |- |Sun diam | style="text-align: center;" | |- |Earth diam | style="text-align: center;" | |- |Moon diam | style="text-align: center;" | |- |Earth's orbit | style="text-align: center;" | |- |Moon's orbit | style="text-align: center;" | |- |10<sup>3</sup> | style="text-align: center;" |thousand |- |10<sup>6</sup> | style="text-align: center;" |million |- |10<sup>9</sup> | style="text-align: center;" |billion |- |10<sup>12</sup> | style="text-align: center;" |trillion |- |mile | | | |- | colspan=4 style="background:#ddd; text-align:center" | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}} |} References<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |first = Charles |last = Griffin |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite journal |journal = Military History Journal |volume = 6 |number = 5 |url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html |title = Col A W Durnford |publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging |accessdate = 3 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Bulpin<ref name=Bulpin/>{{rp|263}} <ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare. Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.<ref>{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Tugelawaterval<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/ |title = Tugela Falls |publisher = World Waterfall Database |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> *Sahlumbe<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community |title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community |publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry) {| class="wikitable sortable" |- !Afstand (km) !Hoogte (m) !Plek |- |0 |3054 |[[Mont-aux-Sources]] |- |1 |2968 |Tugelawaterval (kruin) |- |2 |2020 |[[Tugelawaterval]] (voet) |- |81 |1112 |Bergville (R74 padbrug) |- |111 |1074 |[[Spioenkopdam]] (muur) |- |177 |957 |[[Colenso]] (Bulwerbrug) |- |278 |541 |[[Tugela Ferry]] |- |398 |199 |Jameson's Drift |- |485 |17 |Spoorwegbrug |- |502 |0 |Tugela Mond |} Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.<ref>{{cite book |title = Buller's Campaign |first = Julian |last = Symons |publisher = The Cresent Press |location = London |year = 1963]]}}</ref> ===Brûe=== [[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]] In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling. Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf |title = Town and Regional Planning in Natal |journal = Natalia |volume = 3 |pages 26-30 |year = 1973 |publisher The Natal Society Foundation |first = RA |last = Pistorius}}</ref> Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Die direkte afstande tussen verskei stede is:<ref>Google Earth</ref> *44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m) *45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug) *61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m) *43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m) *72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) *12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m) ====Boloop gebied==== Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.<ref>{{en}}{{cite book |title = Natal and the Zulu Country |edition = 3rd |author = Bulpin, TV |publisher = T.V. Bulpin Publications Ltd |location = Cape Town |language = Engels |page = 248 |year = 1966}}</ref> Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf |title = Early proposed roads in the KwaZulu-Natal Drakensberg |journal = Natalia |volume = 44 |pages 1 |year = 2014 |publisher The Natal Society Foundation |first = Val |last = Ward}}</ref> Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum |title = R E Stevenson Museum |publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd |year = 2015 |accessdate = 17 December 2015}}</ref> Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel. ====Mond gebied==== Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.<ref>{{en}}{{cite web |url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge |title = Tugela Steel Bridge |publisher = Groundspeak |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam "John Ross-brug" te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf |title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal |first = Stephen |last = Gray |publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand |date = 25 April 1988 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&pubtypeid=3 |title = Linking independent timber growers to markets |publisher = NCT Forestry Co-operative Limited |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/ |title = KZN: A Photographic and Historical Record |first = Hugh |last = Bland |date = 18 Desember 2015 |accessdate = 23 desember 2015}}</ref> ====Middelgebied==== Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam "Tugela Ferry".<ref name=Bulpin/> Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf |title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge |date = 10 April 2014 |first = Gavin |last = Anderson |publisher = Kinvig & Associates |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> ===Algemeen=== Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou. Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.<ref name="BI">{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}</ref> *[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954] *[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout] *[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)] *[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields] *[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders] *[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents More about John Ross? Tugela river? - JSTOR] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&stamp=2&imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&p=103351&n=42&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&stamp=2&imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&p=173514&n=83&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881] *[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela] *[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points] == Area of Cap == It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (<math>Q</math>) satisfies the equation :<math>\frac{\pi}{4} <= Q <= \frac{2}{3} </math>. Consider the equation of a circle <math>y^2 + x^2 = r^2</math> which has solution <math> y = \sqrt{r^2 - x^2}</math> Choose two points <math>(-a , h)</math> and <math>(a , h)</math> on the curve. The area of the rectangle is clearly <math>2a(r-h)</math> and the area of the cap is <math>\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah</math> Define <math>u</math> such that <math>u = \frac{x}{r}</math> and <math>b = \frac{a}{r}</math>. The area of the rectangle becomes <math>2b(1-h) = 2b - 2bh</math> and the area of the cap is <math>\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh</math>. The Taylor series of <math>\sqrt{1 + p}</math> is <math>1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots</math> Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh</math> If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of <math>u^4</math>, <math>u^6</math> etc and the area of the cap becomes <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 du - 2bh</math> [[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]] ==Verwysings== {{verwysings}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Reflist|group=Nota}} En ook *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/ ==Verskeie verwysings== *[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] *[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&pg=PA211 - Measure of enlightenment] *[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal] *[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal] *[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities] *[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2] *[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War] [[Category:Contains images from NC Commons]] i3nhh4g70a5o5k7isewrxx5pmygh956 2890890 2890889 2026-04-06T19:54:14Z Martinvl 12559 /* Oorsprong */ 2890890 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from n .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] <!-- {{NC |File=SI logo full.svg/thumb/left |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} --> <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] X-strale word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] {|class="wikitable" |+ Characteristic X-ray emission lines for some common anode materials.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />material !! rowspan= 2 |Atomic<br />number !! colspan=2 |Photon energy [keV] !! colspan=2 |Wavelength [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} === Test template === {{User:Martinvl/Audience}} === Practical example === [[File:Maerklin-Schientypen.jpg|thumb|Selection of model railway tracks]] As 'n modeltreinuitleg gemaak word met behulp van die stukke spoor wat langsaan getoon word, sal die krommingsradius by elke punt óf oneindig wees (op reguit stukke spoor) óf 'n vaste waarde hê (op geboë stukke spoor). Aangesien sentripetale krag 'n funksie van radius is, sal 'n skielike verandering van kromming 'n stapsgewyse verandering in [[Middelpuntsoekende krag|sentripetale krag]] veroorsaak en dus 'n ongemaklike rit. Die oplossing is om die kromme so te ontwerp dat die krommingsradius oneindig is aan die begin van die geboë gedeelte, verminder tot 'n eindige waarde by die middelpunt van die geboë gedeelte en dan in waarde toeneem tot die einde van die gesirkelde gedeelte. === Spoorlys === Die nuwe spoorlyne wat tussen 1 Junie 1902 en 31 Desember 1911 deur CSAR voltooi is:<ref name=SAS1953>{{cite book |language = Engels |title = Jaarverslag |publisher = Suid-Afrikaanse Spoorweë |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> {|class="wikitable" |- !Naam |Gemagtig !Beginpunt !Eindpunt !Openingsdatum<ref group=Nota>Die eerste syfer gee die openingsdatum vir die eerste gedeelte van die spoorlyn en die tweede is die openingsdatum van die hele lyn</ref> !myl:kettings !km |- |Voltooiing van die Johannesburg-Kaapstad-spoorlyn |1904 |[[Klerksdorp]] |Viertien Strome |1904/1907 |142 |228 |- |Voltooiing van die Bloemfontein-Natal-spoorlyn |1901/4 |[[Harrismith]] |[[Sannaspos]] |1902/1907 |231:50 |372.7 |- |Bloemfontein-Kimberly-spoorlyn |1905 |[[Bloemfontein|Hamilton]] |[[Kimberley|Beaconsfield]] |1908 |95:63 |154,1 |} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> =Fourier-reeks== {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series }} [[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]] Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.<ref>Fourier ref</ref> Hy ontwikkel die die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.<ref>{{cite book |title = MαTH βOOK |first = Clifford A |last = Pickover |publisher = Sterling |page = 210 |year = 2009 |language = Engels |isbn = 978-1-4027-8829-1}}</ref> In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode <math>T</math> het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes <math>(T, \frac{T}{3})</math> bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies <math>(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})</math> bymekaar getel is en so voort. ==Vorm== Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf. ===Sinus-kosinus vorm=== Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:<ref>{{cite book |title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables |first = Murray S |last = Spiegel |publisher = Schaum's Outline Series |year = 1968 |pages = 131 - 135 |language = Engels}}</ref> :<math> s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right) </math> waar :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> is die funksie wat benader word. :<math>N</math> N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. :<math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> is 'n stel konstante wat spesifiek is vir <math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math>. Die konstantes <math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> word geëvalueer deur die formules te gebruik: :<math>\begin{align} a_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt] b_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt] \end{align}</math> ===Amplitude-fase vorm of polêre vorm=== Aangesien dat :<math>A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi</math> is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word: :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)</math> waar :<math>A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)</math> :<math>\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}</math>. Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term <math>A_n</math> die amplitude van die <math>n^{de}</math> komponent van die golf en <math>\phi</math> sy faseverskuiwing. ===Eksponensiële vorm=== Volgens [[Euler se formule]] is :<math>\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})</math>. Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word: :<math> s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P} </math> waar :<math>c_n \triangleq \left\{ \begin{array}{lll} A_0/2 &= a_0/2, \quad & n = 0\\ \tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad & n > 0\\ c_{|n|}^*, \quad && n < 0 \end{array} \right\} </math> en :<math>c^*</math> is die komplekse vervoeging van <math>c</math>. ==Konvergensie== Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen. In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as <math>s</math> kontinu is en die afgeleide van <math>s(x)</math> (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van <math>s</math> konvergeer absoluut en eenvormig na <math>s(x)</math>.<ref>{{cite book |last=Tolstov |first=Georgi P. |url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&q=fourier-series+converges+continuous-function&pg=PA82 |title=Fourier Series |language=Engels |publisher=Courier-Dover |year=1976 |isbn=0-486-63317-9}}</ref> As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval <math>[x_0,x_0+P]</math>, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang. == Tabel van algemene Fourier-reekse == Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon. *<math>s(x)</math> dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op <math>0 < x \le P </math>. *<math>a_0, a_n, b_n</math> dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan <math>s(x)</math>. {| class="wikitable" |- ! Tyd domein <br /> <math>s(x)</math> ! Grafiek ! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)<br /> <math>\begin{align}& a_0 \\ & a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ & b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}</math> ! Opmerking ! Verwysing |- |<math>s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{4A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> |Volgolf gelykgerigte sinus |<ref name="Papula">{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}</ref>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) & \quad \text{vir } 0 \le x < P/2 \\ 0 & \quad \text{vir } P/2 \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & \begin{cases} \frac{A}{2} & \quad n=1 \\ 0 & \quad n > 1 \end{cases}\\ \end{align}</math> |Halfgolf gelykgerigte sinus |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A & \quad \text{vir } 0 \le x < D \cdot P \\ 0 & \quad \text{vir } D \cdot P \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & 2AD\\ a_n = & \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\ b_n = & \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\ \end{align}</math> | <math>0 \le D \le 1</math> | |- |<math>s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{-A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{3}\\ a_n = & \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Referensies== {{ + + + + + + + + + + + + + <!-- Table test --> <table> <tr> <th>English</th> <th>Afrikaans</th> </tr> <tr> <td>One</td> <td>Een</td> </tr> <tr> <td>Two</td> <td>Twee</td> </tr> </table> <!-- End of table test --> *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}". ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]). *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}" ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]). Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]''' Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag. ==Plaaslike regering in Engeland== Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement. <center><math>\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}</math></center> <math>arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....</math> <math>\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})</math> == Verwysings== {{verwysings}} ==Willem van Oranje== {{Inligtingskas2 | beeld = WilliamOfOrange1580.jpg | beeldtitel = Willem van Oranje in 1580 | naam = Willem van Oranje | titel = ''Prins van Oranje'' | gebore = 1533 | oorlede = 1584 | vader = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]] | moeder = [[Juliana van Stolberg]] }} <!-- | functie1 = [[Prins van Oranje]] | periode1 = 1544–1584 | voorganger1 = René van Chalon | opvolger1 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] | functie2 = Graaf van Nassau-Oranje | periode2 = 1544–1584 | voorganger2 = | opvolger2 = [[Maurits van Oranje|Maurits]] | functie3 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II) | periode3 = 1559–1567 | voorganger3 = [[Maximiliaan II van Bourgondië]] | opvolger3 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] | functie4 = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II) | periode4 = 1559<ref>{{aut|Paul Delsalle & Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&lpg=PA376&dq=&pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.</ref>/61<ref>{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.</ref> – 1567 | voorganger4 = | opvolger4 = | functie5 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal) | periode5 = 1572–1584 | voorganger5 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573) | opvolger5 = [[Joost de Soete]] (Utrecht)<br />[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland) | functie6 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] <br /> (Staten-Generaal) | periode6 = 1580–1584 | voorganger6 = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581) | opvolger6 = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)<br />[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel) | functie7 = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]<br />[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]] | periode7 = 1551–1584 | voorganger7 = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]] | opvolger7 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] --> <!-- {{Inligtingskas Monarg |naam = Willem van Oranje |titel = Prins van Oranje |beeld = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]] |byskrif = Willem van Oranje in 1580 |bewind = 1544–1584 |kroning = |inhuldiging = |volle naam = |andertitels = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht |doop = |geboortedatum = [[24 April]] [[1533]] |geboorteplek = |sterftedatum = [[10 Julie]] [[1584]] |sterfteplek = [[Delft]] |begraweplek = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]] |voorganger = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] |erfgenaam = <!-- |opvolgertipe = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]] |opvolger = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) <br />2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) <br />3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering |koningin = |gade = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]] |dinastie = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]] |koninklikelofsang = |koninklikeleuse = |vader = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]] |moeder = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]] |kinders = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]<br />[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]<br />[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]<br />[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]<br />[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]] --> }} '''Willem van Oranje''' ... [[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]] ==Subpages== *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]] *[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]] ==IBAN== {| class="wikitable" |- !Script<br>type !Country<br>Latin Script !Country<br>Local script ! IBAN formatting example |- |Arabic |Saudi Arabia |السعودية |<code>SA03 8000 0000 6080 1016 7519</code> |- |Cyrillic |Ukraine |Україна |<code>UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1</code> |- |Greek |Greece||Eλλασ||<code>GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695</code> |- |Hebrew |Israel |יִשְׂרָאֵל |<code>IL62 0108 0000 0009 9999 999</code> |- |Latin |United Kingdom |United Kingdom |<code>GB29 NWBK 6016 1331 9268 19</code> |} [[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]] {| class="wikitable" |- !Year<br>ex NIST || Year<br>ex Vera ||Year <br> Optional || Code || Country || Comments |- |1795 || 1795 || || fr ||[[ France]] || |- |1816 || 1817 || || be || [[Belgium]] || |- |1816 || 1817 || || lu || [[Luxembourg]] || |- |1816 || 1817 || || nl || [[Netherlands]] || |- |1840 || 1843 || || dz || [[Algeria]] || French Colony |} Oorspronklik tekst bevind in *Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx *Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx *Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal. *My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx ==Westminster== {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Parish of Fleet |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3=[[Distrik]] |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]] |onderafdelingnaam3=Hart |onderafdelingnaam4= |coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}} |bevolking_soos_op=30 Junie 2017 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=41233<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |oppervlak_totaal_km2=12.0 |bevolkingsdigtheid_km2=3440 |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= GU51, GU52 |skakelkode=01252 |hoogte_m= |hoogte_voet= | population_ref = (built-up area)<br>21,858 (civil parish) (as at 2011 census)<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]] |post_town= FLEET |postcode_district= GU51, GU52 |postcode_area= GU |dial_code= 01252 |os_grid_reference= SU8054 |london_distance= {{convert|40.3|mi}} |ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]] }} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=City of Westminster |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif= |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël=<!--Arms-westminster-lb.jpg--> |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart= |duimdrukkeretiketposisie= |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[Greater London]] |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum=1 April 1965 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=21.48 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=219600 |bevolkingsdigtheid_km2=10223 |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= |skakelkode=020 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=http://www.Westminster.gov.UK }} ==Weergegewens== Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n gepantserde trein aangeval. <ref>{{en}}{{cite journal |url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_ |pages = 42-72 |journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie |title = Early Pietersburg |first = Stan |last = Kantor |volume = 2 |number = 2}}</ref> ===Kaapstad=== {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> |Jan precipitation mm = 15 |Feb precipitation mm = 17 |Mar precipitation mm = 20 |Apr precipitation mm = 41 |May precipitation mm = 69 |Jun precipitation mm = 93 |Jul precipitation mm = 82 |Aug precipitation mm = 77 |Sep precipitation mm = 40 |Oct precipitation mm = 30 |Nov precipitation mm = 14 |Dec precipitation mm = 17 |year precipitation mm = 515 |unit precipitation days = 0.1 mm | jan_gem=20.4 | jan_gem_ns=15 | feb_gem=20.4 | feb_gem_ns=17 | mrt_gem=19.2 | mrt_gem_ns=20 | apr_gem=16.9 | apr_gem_ns=41 | mei_gem=14.4 | mei_gem_ns=69 | jun_gem=12.5 | jun_gem_ns=93 | jul_gem=11.9 | jul_gem_ns=82 | aug_gem=12.4 | aug_gem_ns=77 | sep_gem=13.7 | sep_gem_ns=40 | okt_gem=15.6 | okt_gem_ns=30 | nov_gem=17.9 | nov_gem_ns=14 | dec_gem=19.5 | dec_gem_ns=17 | jaar_gem=16.2 | jaar_gem_ns=515 | jan_gem_min=15.7 | jan_gem_max=26.1 | feb_gem_min=15.6 | feb_gem_max=26.5 | mrt_gem_min=14.2 | mrt_gem_max=25.4 | apr_gem_min=11.9 | apr_gem_max=23.0 | mei_gem_min=9.4 | mei_gem_max=20.3 | jun_gem_min=7.8 | jun_gem_max=18.1 | jul_gem_min=7.0 | jul_gem_max=17.5 | aug_gem_min=7.5 | aug_gem_max=17.8 | sep_gem_min=8.7 | sep_gem_max=19.2 | okt_gem_min=10.6 | okt_gem_max=21.3 | nov_gem_min=13.2 | nov_gem_max=23.5 | dec_gem_min=14.9 | dec_gem_max=24.9 | jaar_gem_min=11.4 | jaar_gem_max=22.0 | jan_a_min=7.4 | jan_a_max=39.3 | feb_a_min=6.4 | feb_a_max=38.3 | mrt_a_min=4.6 | mrt_a_max=40.7 | apr_a_min=2.4 | apr_a_max=38.6 | mei_a_min=0.9 | mei_a_max=33.5 | jun_a_min=-1.2 | jun_a_max=29.8 | jul_a_min=-1.3 | jul_a_max=29.0 | aug_a_min=-0.4 | aug_a_max=32.0 | sep_a_min=0.2 | sep_a_max=33.1 | okt_a_min=1.0 | okt_a_max=37.2 | nov_a_min=3.9 | nov_a_max=39.9 | dec_a_min=6.2 | dec_a_max=35.4 | jaar_a_min=-1.3 | jaar_a_max=40.7 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 | rdjan = 5.5 | rdfeb = 4.6 | rdmrt = 4.8 | rdapr = 8.3 | rdmei = 11.4 | rdjun = 13.3 | rdjul = 11.8 | rdaug = 13.7 | rdsep = 10.4 | rdokt = 8.7 | rdnov = 4.9 | rddec = 6.2 | lvjan = 71 | lvfeb = 72 | lvmrt = 74 | lvapr = 78 | lvmei = 81 | lvjun = 81 | lvjul = 81 | lvaug = 80 | lvsep = 77 | lvokt = 74 | lvnov = 71 | lvdec = 71 }} === Tallinn === {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Tallinn (1981-2010) |bron = Estonian Weather Service<ref name=temp>{{cite web | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en | title = Climate normals-Temperature | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}</ref> <ref name=precip>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en |title = Climate normals-Precipitation |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=humidity>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en |title = Climate normals-Humidity |publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=sun>{{cite web |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en | title = Climate normals-Sunshine | publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref><!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)<ref name="pogoda"/>--> and Weather Atlas<ref>{{Cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast |last=d.o.o |first=Yu Media Group |website=Weather Atlas |language=en |access-date=2019-07-09}}</ref> ^!-- |Jan precipitation mm = 56 |Feb precipitation mm = 36 |Mar precipitation mm = 37 |Apr precipitation mm = 32 |May precipitation mm = 36 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 84 |Aug precipitation mm = 86 |Sep precipitation mm = 67 |Oct precipitation mm = 78 |Nov precipitation mm = 70 |Dec precipitation mm = 57 |year precipitation mm = 704 --> <!-- min & percipitation done --> | jan_gem= -3.3 | jan_gem_ns=56 | feb_gem= -4.3 | feb_gem_ns=36 | mrt_gem= 1.0 | mrt_gem_ns=37 | apr_gem= 4.5 | apr_gem_ns=32 | mei_gem= 10.1 | mei_gem_ns=36 | jun_gem= 14.1 | jun_gem_ns=64 | jul_gem= 17.2 | jul_gem_ns=84 | aug_gem= 16.0 | aug_gem_ns=86 | sep_gem= 11.3 | sep_gem_ns=67 | okt_gem= 6.5 | okt_gem_ns=78 | nov_gem= 1.3 | nov_gem_ns=70 | dec_gem= -1.9 | dec_gem_ns=57 | jaar_gem= 5.9 | jaar_gem_ns=704 <!-- min & max done --> | jan_gem_min= -5.9 | jan_gem_max= -1.0 | feb_gem_min= -7.1 | feb_gem_max= -1.6 | mrt_gem_min= -4.1 | mrt_gem_max= 2.3 | apr_gem_min= 0.6 | apr_gem_max= 9.2 | mei_gem_min= 5.2 | mei_gem_max= 15.3 | jun_gem_min= 9.5 | jun_gem_max= 18.9 | jul_gem_min= 12.7 | jul_gem_max= 21.9 | aug_gem_min= 12.0 | aug_gem_max= 20.4 | sep_gem_min= 7.6 | sep_gem_max= 15.2 | okt_gem_min= 3.8 | okt_gem_max= 9.5 | nov_gem_min= -0.9 | nov_gem_max= 3.5 | dec_gem_min= -4.3 | dec_gem_max= 0.4 | jaar_gem_min= -2.4 | jaar_gem_max= 9.5 <!-- max & min done --> | jan_a_min= -31.4 | jan_a_max=9.2 | feb_a_min= -28.7 | feb_a_max=10.2 | mrt_a_min= -24.5 | mrt_a_max=15.9 | apr_a_min= -12.0 | apr_a_max=27.2 | mei_a_min= -5.0 | mei_a_max=29.4 | jun_a_min= -0.0 | jun_a_max=30.7 | jul_a_min= 4.0 | jul_a_max=34.3 | aug_a_min= 2.4 | aug_a_max=34.2 | sep_a_min= -4.1 | sep_a_max=28.0 | okt_a_min= -10.5 | okt_a_max=21.8 | nov_a_min= -18.8 | nov_a_max=12.1 | dec_a_min= -24.3 | dec_a_max=10.7 | jaar_a_min=-31.4 | jaar_a_max=34.3 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 <!-- |Jan rain days = 10 |Feb rain days = 8 |Mar rain days = 9 |Apr rain days = 12 |May rain days = 11 |Jun rain days = 13 |Jul rain days = 13 |Aug rain days = 14 |Sep rain days = 17 |Oct rain days = 18 |Nov rain days = 16 |Dec rain days = 12 |year rain days = 153 --> <!-- Rain days done --> | rdjan = 10 | rdfeb = 8 | rdmrt = 9 | rdapr = 12 | rdmei = 11 | rdjun = 13 | rdjul = 13 | rdaug = 14 | rdsep = 17 | rdokt = 18 | rdnov = 16 | rddec = 12 <!-- HumidityDONE --> | lvjan = 88 | lvfeb = 85 | lvmrt = 81 | lvapr = 73 | lvmei = 69 | lvjun = 74 | lvjul = 76 | lvaug = 79 | lvsep = 82 | lvokt = 85 | lvnov = 88 | lvdec = 88 }} ===Perth=== {| class="wikitable" style="width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;" |+ '''Klimaattabel''' |- ! ! Jan ! Feb ! Mar ! Apr ! Mei ! Jun ! Jul ! Aug ! Sep ! Okt ! Nov ! Des ! Jaar |- ! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur |29,7 [[Celsius|°C]] |30,0&nbsp;°C |28,0&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |20,9&nbsp;°C |18,3&nbsp;°C |17,4&nbsp;°C |18,0&nbsp;°C |19,5&nbsp;°C |21,4&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |27,4&nbsp;°C |23,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur |17,9 [[Celsius|°C]] |18,1&nbsp;°C |16,8&nbsp;°C |14,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |10,1&nbsp;°C |9,0&nbsp;°C |9,2&nbsp;°C |10,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |14,0&nbsp;°C |16,3&nbsp;°C |13,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde totale reënval |8,6&nbsp;mm |13,3&nbsp;mm |19,3&nbsp;mm |45,5&nbsp;mm |122,7&nbsp;mm |182,4&nbsp;mm |172,9&nbsp;mm |134,6&nbsp;mm |79,9&nbsp;mm |54,5&nbsp;mm |21,7&nbsp;mm |13,9&nbsp;mm |869,4&nbsp;mm |- ! Gemiddelde aantal reëndae |2,9 |2,7 |4,3 |7,6 |13,8 |17,2 |18,2 |17,2 |14,0 |11,1 |6,5 |4,2 |119,6 |- | colspan="15" style="text-align: center;" | <small>'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]</small> |} ===Jaipur=== *[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics] <!--{{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> --> {{Tabel weergemiddeldes |locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]]) |Jan record high C = 31.7 |Feb record high C = 36.7 |Mar record high C = 42.8 |Apr record high C = 44.9 |May record high C = 48.5 |Jun record high C = 47.2 |Jul record high C = 46.7 |Aug record high C = 41.7 |Sep record high C = 41.7 |Oct record high C = 40.0 |Nov record high C = 36.1 |Dec record high C = 31.3 |year record high C = 48.5 |Jan high C = 22.4 |Feb high C = 25.0 |Mar high C = 31.0 |Apr high C = 37.1 |May high C = 40.3 |Jun high C = 39.3 |Jul high C = 34.1 |Aug high C = 32.4 |Sep high C = 33.8 |Oct high C = 33.6 |Nov high C = 29.2 |Dec high C = 24.4 |year high C = 31.9 |Jan low C = 8.4 |Feb low C = 10.8 |Mar low C = 16.0 |Apr low C = 21.8 |May low C = 25.9 |Jun low C = 27.4 |Jul low C = 25.8 |Aug low C = 24.7 |Sep low C = 23.2 |Oct low C = 19.4 |Nov low C = 13.8 |Dec low C = 9.2 |year low C = 18.8 |Jan record low C = -2.2 |Feb record low C = -2.2 |Mar record low C = 3.3 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 15.6 |Jun record low C = 19.1 |Jul record low C = 20.6 |Aug record low C = 18.9 |Sep record low C = 15.0 |Oct record low C = 11.1 |Nov record low C = 3.3 |Dec record low C = 0.0 |year record low C = -2.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 7.0 |Feb precipitation mm = 10.6 |Mar precipitation mm = 3.1 |Apr precipitation mm = 4.9 |May precipitation mm = 17.9 |Jun precipitation mm = 63.4 |Jul precipitation mm = 223.3 |Aug precipitation mm = 205.9 |Sep precipitation mm = 66.3 |Oct precipitation mm = 25.0 |Nov precipitation mm = 3.9 |Dec precipitation mm = 4.2 |year precipitation mm = 635.4 |Jan rain days = 0.6 |Feb rain days = 1.0 |Mar rain days = 0.4 |Apr rain days = 0.7 |May rain days = 1.4 |Jun rain days = 3.9 |Jul rain days = 11.2 |Aug rain days = 10.0 |Sep rain days = 3.8 |Oct rain days = 1.3 |Nov rain days = 0.4 |Dec rain days = 0.4 |year rain days = 35.2 |source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)<ref name= IMD > {{cite web | url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm | title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000 | publisher = [[India Meteorological Department]] | accessdate = March 25, 2015}}</ref><ref name = IMD2>{{cite web | url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m | format = PDF | title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = March 25, 2014}}</ref> |date=October 2011}} ==Galeries== {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Hampshire |regels=5 |The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang |Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland. |HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] |Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou |The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645 gebly }} {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Exeter |regels=5 |Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. |Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. |Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. |Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. |Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star |Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star |Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star |World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star }} == Die el == 1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&pg=PA320&lpg=PA320&dq=amsterdam+el+duim&source=bl&ots=xtl5ZrknZG&sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&hl=en&sa=X&ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&q=amsterdam%20el%20duim&f=false |title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld |author = Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long |publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman & A. Lozel <!--|edition = 9th (1st edition 1715)--> <!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --> |year = 1780 |location = Rotterdam |language = Nederlands}}</ref> Another book<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&pg=PA326&lpg=PA326&dq=amsterdam+roeden+13&source=bl&ots=dxlRIE2-ZN&sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&hl=en&sa=X&ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&q=amsterdam%20roeden%2013&f=false |title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council |isbn = 0-8156-2646-0 |publisher = The Holland Society of New York |year = 1995 |translator = Gehring, Charles T}}</ref> Another ref<ref>[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]</ref> ANother ref <ref>[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} ==Meter Konvensie == Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].<ref>{{cite web |url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php |title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)'' |language = Frans| |publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens |accessdate = 3 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite book |title = Balances: Instruments, Manufacturers, History |author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne |page = 62 |isbn = 978-3-642-36446-4 |publisher = Springer-Verlag |location = Heidelberg |language = Engels |year = 2014}}</ref> Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was. Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.<ref>{{cite journal | title = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420 | url = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&pg=PA240 | page = 244 | date = 20 Mei 1975 | language = Engels | editor = Page, Chester H; Vigoureux, Paul | publisher = National Bureau of Standards | location = [[Washington, D.C.]] }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/stable/1631432 |title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill |author = Seaman, William H. |journal = Science |volume = New Series 21 |issue = 524 |date = 13 Januarie 1905 |pages = 72-75 |publisher = American Association for the Advancement of Science |langauge = Engels}}</ref> In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.<ref>{{Cite web |url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf |title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions |language = Engels |publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate |location = London}}</ref> == Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) == {{Anker|CGPM}} Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare. Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is. Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018. Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.<ref>{{en}}<cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/ |title = General Conference on Weights and Measures |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan. ==BIPM== As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html |title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/ |title = Member States |publisher = BIPM |date = Januarie 2015 |accessdate = 20 Januarie 2015}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/ |title = Governance |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> ===Verwysings=== {{verwysings}} ==Iets anders== :<math>E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 </math> Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal. Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord "''rechner''" as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.<ref>{{cite web |url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617 |title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance. |date = 27 Juni 2013 |accessdate = 12 Juni 2015 |publisher = [[Europese Kommissie]]}}</ref> www.real.de http://www.rhino-computer.de/ "der Computer Experte aus Deutschland", "Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen" "Gaming PC", "Der kleine Multimedia Rechner". http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat "'n klip" beteken, dus is die Engelse Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas. ==Tugela River== {| class="infobox" cellpadding=1 style="padding:0; text-align:left;" ! colspan="4" style="background:#ccf; text-align:center;" | Astronomical Conversions |- style="background:#ccc;" ! style="text-align:center;" | Quantity ! style="text-align:center;" | Value |- |parsec | style="text-align: center;"| |- |light year |style="text-align: center;" |9.43×10<sup>12</sup>&nbsp;km |- |AU | style="text-align: center;" | |- |Sun diam | style="text-align: center;" | |- |Earth diam | style="text-align: center;" | |- |Moon diam | style="text-align: center;" | |- |Earth's orbit | style="text-align: center;" | |- |Moon's orbit | style="text-align: center;" | |- |10<sup>3</sup> | style="text-align: center;" |thousand |- |10<sup>6</sup> | style="text-align: center;" |million |- |10<sup>9</sup> | style="text-align: center;" |billion |- |10<sup>12</sup> | style="text-align: center;" |trillion |- |mile | | | |- | colspan=4 style="background:#ddd; text-align:center" | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}} |} References<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |first = Charles |last = Griffin |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite journal |journal = Military History Journal |volume = 6 |number = 5 |url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html |title = Col A W Durnford |publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging |accessdate = 3 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Bulpin<ref name=Bulpin/>{{rp|263}} <ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare. Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.<ref>{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Tugelawaterval<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/ |title = Tugela Falls |publisher = World Waterfall Database |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> *Sahlumbe<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community |title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community |publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry) {| class="wikitable sortable" |- !Afstand (km) !Hoogte (m) !Plek |- |0 |3054 |[[Mont-aux-Sources]] |- |1 |2968 |Tugelawaterval (kruin) |- |2 |2020 |[[Tugelawaterval]] (voet) |- |81 |1112 |Bergville (R74 padbrug) |- |111 |1074 |[[Spioenkopdam]] (muur) |- |177 |957 |[[Colenso]] (Bulwerbrug) |- |278 |541 |[[Tugela Ferry]] |- |398 |199 |Jameson's Drift |- |485 |17 |Spoorwegbrug |- |502 |0 |Tugela Mond |} Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.<ref>{{cite book |title = Buller's Campaign |first = Julian |last = Symons |publisher = The Cresent Press |location = London |year = 1963]]}}</ref> ===Brûe=== [[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]] In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling. Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf |title = Town and Regional Planning in Natal |journal = Natalia |volume = 3 |pages 26-30 |year = 1973 |publisher The Natal Society Foundation |first = RA |last = Pistorius}}</ref> Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Die direkte afstande tussen verskei stede is:<ref>Google Earth</ref> *44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m) *45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug) *61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m) *43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m) *72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) *12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m) ====Boloop gebied==== Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.<ref>{{en}}{{cite book |title = Natal and the Zulu Country |edition = 3rd |author = Bulpin, TV |publisher = T.V. Bulpin Publications Ltd |location = Cape Town |language = Engels |page = 248 |year = 1966}}</ref> Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf |title = Early proposed roads in the KwaZulu-Natal Drakensberg |journal = Natalia |volume = 44 |pages 1 |year = 2014 |publisher The Natal Society Foundation |first = Val |last = Ward}}</ref> Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum |title = R E Stevenson Museum |publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd |year = 2015 |accessdate = 17 December 2015}}</ref> Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel. ====Mond gebied==== Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.<ref>{{en}}{{cite web |url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge |title = Tugela Steel Bridge |publisher = Groundspeak |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam "John Ross-brug" te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf |title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal |first = Stephen |last = Gray |publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand |date = 25 April 1988 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&pubtypeid=3 |title = Linking independent timber growers to markets |publisher = NCT Forestry Co-operative Limited |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/ |title = KZN: A Photographic and Historical Record |first = Hugh |last = Bland |date = 18 Desember 2015 |accessdate = 23 desember 2015}}</ref> ====Middelgebied==== Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam "Tugela Ferry".<ref name=Bulpin/> Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf |title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge |date = 10 April 2014 |first = Gavin |last = Anderson |publisher = Kinvig & Associates |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> ===Algemeen=== Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou. Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.<ref name="BI">{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}</ref> *[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954] *[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout] *[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)] *[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields] *[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders] *[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents More about John Ross? Tugela river? - JSTOR] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&stamp=2&imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&p=103351&n=42&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&stamp=2&imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&p=173514&n=83&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881] *[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela] *[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points] == Area of Cap == It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (<math>Q</math>) satisfies the equation :<math>\frac{\pi}{4} <= Q <= \frac{2}{3} </math>. Consider the equation of a circle <math>y^2 + x^2 = r^2</math> which has solution <math> y = \sqrt{r^2 - x^2}</math> Choose two points <math>(-a , h)</math> and <math>(a , h)</math> on the curve. The area of the rectangle is clearly <math>2a(r-h)</math> and the area of the cap is <math>\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah</math> Define <math>u</math> such that <math>u = \frac{x}{r}</math> and <math>b = \frac{a}{r}</math>. The area of the rectangle becomes <math>2b(1-h) = 2b - 2bh</math> and the area of the cap is <math>\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh</math>. The Taylor series of <math>\sqrt{1 + p}</math> is <math>1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots</math> Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh</math> If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of <math>u^4</math>, <math>u^6</math> etc and the area of the cap becomes <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 du - 2bh</math> [[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]] ==Verwysings== {{verwysings}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Reflist|group=Nota}} En ook *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/ ==Verskeie verwysings== *[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] *[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&pg=PA211 - Measure of enlightenment] *[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal] *[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal] *[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities] *[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2] *[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War] [[Category:Contains images from NC Commons]] qksnzfxgsz5danhuzw2o8eikqahxg61 2890901 2890890 2026-04-06T20:13:21Z Martinvl 12559 /* Generasie */ 2890901 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from n .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] <!-- {{NC |File=SI logo full.svg/thumb/left |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} --> <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die Kα- en Kβ-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die Kα-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die Kβ-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Characteristic X-ray emission lines for some common anode materials.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />material !! rowspan= 2 |Atomic<br />number !! colspan=2 |Photon energy [keV] !! colspan=2 |Wavelength [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} === Test template === {{User:Martinvl/Audience}} === Practical example === [[File:Maerklin-Schientypen.jpg|thumb|Selection of model railway tracks]] As 'n modeltreinuitleg gemaak word met behulp van die stukke spoor wat langsaan getoon word, sal die krommingsradius by elke punt óf oneindig wees (op reguit stukke spoor) óf 'n vaste waarde hê (op geboë stukke spoor). Aangesien sentripetale krag 'n funksie van radius is, sal 'n skielike verandering van kromming 'n stapsgewyse verandering in [[Middelpuntsoekende krag|sentripetale krag]] veroorsaak en dus 'n ongemaklike rit. Die oplossing is om die kromme so te ontwerp dat die krommingsradius oneindig is aan die begin van die geboë gedeelte, verminder tot 'n eindige waarde by die middelpunt van die geboë gedeelte en dan in waarde toeneem tot die einde van die gesirkelde gedeelte. === Spoorlys === Die nuwe spoorlyne wat tussen 1 Junie 1902 en 31 Desember 1911 deur CSAR voltooi is:<ref name=SAS1953>{{cite book |language = Engels |title = Jaarverslag |publisher = Suid-Afrikaanse Spoorweë |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> {|class="wikitable" |- !Naam |Gemagtig !Beginpunt !Eindpunt !Openingsdatum<ref group=Nota>Die eerste syfer gee die openingsdatum vir die eerste gedeelte van die spoorlyn en die tweede is die openingsdatum van die hele lyn</ref> !myl:kettings !km |- |Voltooiing van die Johannesburg-Kaapstad-spoorlyn |1904 |[[Klerksdorp]] |Viertien Strome |1904/1907 |142 |228 |- |Voltooiing van die Bloemfontein-Natal-spoorlyn |1901/4 |[[Harrismith]] |[[Sannaspos]] |1902/1907 |231:50 |372.7 |- |Bloemfontein-Kimberly-spoorlyn |1905 |[[Bloemfontein|Hamilton]] |[[Kimberley|Beaconsfield]] |1908 |95:63 |154,1 |} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> =Fourier-reeks== {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series }} [[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]] Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.<ref>Fourier ref</ref> Hy ontwikkel die die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.<ref>{{cite book |title = MαTH βOOK |first = Clifford A |last = Pickover |publisher = Sterling |page = 210 |year = 2009 |language = Engels |isbn = 978-1-4027-8829-1}}</ref> In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode <math>T</math> het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes <math>(T, \frac{T}{3})</math> bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies <math>(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})</math> bymekaar getel is en so voort. ==Vorm== Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf. ===Sinus-kosinus vorm=== Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:<ref>{{cite book |title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables |first = Murray S |last = Spiegel |publisher = Schaum's Outline Series |year = 1968 |pages = 131 - 135 |language = Engels}}</ref> :<math> s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right) </math> waar :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> is die funksie wat benader word. :<math>N</math> N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. :<math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> is 'n stel konstante wat spesifiek is vir <math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math>. Die konstantes <math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> word geëvalueer deur die formules te gebruik: :<math>\begin{align} a_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt] b_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt] \end{align}</math> ===Amplitude-fase vorm of polêre vorm=== Aangesien dat :<math>A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi</math> is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word: :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)</math> waar :<math>A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)</math> :<math>\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}</math>. Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term <math>A_n</math> die amplitude van die <math>n^{de}</math> komponent van die golf en <math>\phi</math> sy faseverskuiwing. ===Eksponensiële vorm=== Volgens [[Euler se formule]] is :<math>\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})</math>. Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word: :<math> s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P} </math> waar :<math>c_n \triangleq \left\{ \begin{array}{lll} A_0/2 &= a_0/2, \quad & n = 0\\ \tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad & n > 0\\ c_{|n|}^*, \quad && n < 0 \end{array} \right\} </math> en :<math>c^*</math> is die komplekse vervoeging van <math>c</math>. ==Konvergensie== Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen. In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as <math>s</math> kontinu is en die afgeleide van <math>s(x)</math> (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van <math>s</math> konvergeer absoluut en eenvormig na <math>s(x)</math>.<ref>{{cite book |last=Tolstov |first=Georgi P. |url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&q=fourier-series+converges+continuous-function&pg=PA82 |title=Fourier Series |language=Engels |publisher=Courier-Dover |year=1976 |isbn=0-486-63317-9}}</ref> As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval <math>[x_0,x_0+P]</math>, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang. == Tabel van algemene Fourier-reekse == Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon. *<math>s(x)</math> dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op <math>0 < x \le P </math>. *<math>a_0, a_n, b_n</math> dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan <math>s(x)</math>. {| class="wikitable" |- ! Tyd domein <br /> <math>s(x)</math> ! Grafiek ! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)<br /> <math>\begin{align}& a_0 \\ & a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ & b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}</math> ! Opmerking ! Verwysing |- |<math>s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{4A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> |Volgolf gelykgerigte sinus |<ref name="Papula">{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}</ref>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) & \quad \text{vir } 0 \le x < P/2 \\ 0 & \quad \text{vir } P/2 \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & \begin{cases} \frac{A}{2} & \quad n=1 \\ 0 & \quad n > 1 \end{cases}\\ \end{align}</math> |Halfgolf gelykgerigte sinus |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A & \quad \text{vir } 0 \le x < D \cdot P \\ 0 & \quad \text{vir } D \cdot P \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & 2AD\\ a_n = & \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\ b_n = & \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\ \end{align}</math> | <math>0 \le D \le 1</math> | |- |<math>s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{-A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{3}\\ a_n = & \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Referensies== {{ + + + + + + + + + + + + + <!-- Table test --> <table> <tr> <th>English</th> <th>Afrikaans</th> </tr> <tr> <td>One</td> <td>Een</td> </tr> <tr> <td>Two</td> <td>Twee</td> </tr> </table> <!-- End of table test --> *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}". ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]). *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}" ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]). Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]''' Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag. ==Plaaslike regering in Engeland== Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement. <center><math>\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}</math></center> <math>arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....</math> <math>\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})</math> == Verwysings== {{verwysings}} ==Willem van Oranje== {{Inligtingskas2 | beeld = WilliamOfOrange1580.jpg | beeldtitel = Willem van Oranje in 1580 | naam = Willem van Oranje | titel = ''Prins van Oranje'' | gebore = 1533 | oorlede = 1584 | vader = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]] | moeder = [[Juliana van Stolberg]] }} <!-- | functie1 = [[Prins van Oranje]] | periode1 = 1544–1584 | voorganger1 = René van Chalon | opvolger1 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] | functie2 = Graaf van Nassau-Oranje | periode2 = 1544–1584 | voorganger2 = | opvolger2 = [[Maurits van Oranje|Maurits]] | functie3 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II) | periode3 = 1559–1567 | voorganger3 = [[Maximiliaan II van Bourgondië]] | opvolger3 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] | functie4 = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II) | periode4 = 1559<ref>{{aut|Paul Delsalle & Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&lpg=PA376&dq=&pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.</ref>/61<ref>{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.</ref> – 1567 | voorganger4 = | opvolger4 = | functie5 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal) | periode5 = 1572–1584 | voorganger5 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573) | opvolger5 = [[Joost de Soete]] (Utrecht)<br />[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland) | functie6 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] <br /> (Staten-Generaal) | periode6 = 1580–1584 | voorganger6 = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581) | opvolger6 = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)<br />[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel) | functie7 = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]<br />[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]] | periode7 = 1551–1584 | voorganger7 = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]] | opvolger7 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] --> <!-- {{Inligtingskas Monarg |naam = Willem van Oranje |titel = Prins van Oranje |beeld = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]] |byskrif = Willem van Oranje in 1580 |bewind = 1544–1584 |kroning = |inhuldiging = |volle naam = |andertitels = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht |doop = |geboortedatum = [[24 April]] [[1533]] |geboorteplek = |sterftedatum = [[10 Julie]] [[1584]] |sterfteplek = [[Delft]] |begraweplek = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]] |voorganger = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] |erfgenaam = <!-- |opvolgertipe = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]] |opvolger = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) <br />2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) <br />3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering |koningin = |gade = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]] |dinastie = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]] |koninklikelofsang = |koninklikeleuse = |vader = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]] |moeder = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]] |kinders = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]<br />[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]<br />[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]<br />[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]<br />[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]] --> }} '''Willem van Oranje''' ... [[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]] ==Subpages== *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]] *[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]] ==IBAN== {| class="wikitable" |- !Script<br>type !Country<br>Latin Script !Country<br>Local script ! IBAN formatting example |- |Arabic |Saudi Arabia |السعودية |<code>SA03 8000 0000 6080 1016 7519</code> |- |Cyrillic |Ukraine |Україна |<code>UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1</code> |- |Greek |Greece||Eλλασ||<code>GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695</code> |- |Hebrew |Israel |יִשְׂרָאֵל |<code>IL62 0108 0000 0009 9999 999</code> |- |Latin |United Kingdom |United Kingdom |<code>GB29 NWBK 6016 1331 9268 19</code> |} [[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]] {| class="wikitable" |- !Year<br>ex NIST || Year<br>ex Vera ||Year <br> Optional || Code || Country || Comments |- |1795 || 1795 || || fr ||[[ France]] || |- |1816 || 1817 || || be || [[Belgium]] || |- |1816 || 1817 || || lu || [[Luxembourg]] || |- |1816 || 1817 || || nl || [[Netherlands]] || |- |1840 || 1843 || || dz || [[Algeria]] || French Colony |} Oorspronklik tekst bevind in *Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx *Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx *Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal. *My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx ==Westminster== {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Parish of Fleet |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3=[[Distrik]] |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]] |onderafdelingnaam3=Hart |onderafdelingnaam4= |coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}} |bevolking_soos_op=30 Junie 2017 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=41233<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |oppervlak_totaal_km2=12.0 |bevolkingsdigtheid_km2=3440 |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= GU51, GU52 |skakelkode=01252 |hoogte_m= |hoogte_voet= | population_ref = (built-up area)<br>21,858 (civil parish) (as at 2011 census)<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]] |post_town= FLEET |postcode_district= GU51, GU52 |postcode_area= GU |dial_code= 01252 |os_grid_reference= SU8054 |london_distance= {{convert|40.3|mi}} |ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]] }} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=City of Westminster |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif= |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël=<!--Arms-westminster-lb.jpg--> |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart= |duimdrukkeretiketposisie= |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[Greater London]] |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum=1 April 1965 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=21.48 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=219600 |bevolkingsdigtheid_km2=10223 |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= |skakelkode=020 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=http://www.Westminster.gov.UK }} ==Weergegewens== Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n gepantserde trein aangeval. <ref>{{en}}{{cite journal |url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_ |pages = 42-72 |journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie |title = Early Pietersburg |first = Stan |last = Kantor |volume = 2 |number = 2}}</ref> ===Kaapstad=== {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> |Jan precipitation mm = 15 |Feb precipitation mm = 17 |Mar precipitation mm = 20 |Apr precipitation mm = 41 |May precipitation mm = 69 |Jun precipitation mm = 93 |Jul precipitation mm = 82 |Aug precipitation mm = 77 |Sep precipitation mm = 40 |Oct precipitation mm = 30 |Nov precipitation mm = 14 |Dec precipitation mm = 17 |year precipitation mm = 515 |unit precipitation days = 0.1 mm | jan_gem=20.4 | jan_gem_ns=15 | feb_gem=20.4 | feb_gem_ns=17 | mrt_gem=19.2 | mrt_gem_ns=20 | apr_gem=16.9 | apr_gem_ns=41 | mei_gem=14.4 | mei_gem_ns=69 | jun_gem=12.5 | jun_gem_ns=93 | jul_gem=11.9 | jul_gem_ns=82 | aug_gem=12.4 | aug_gem_ns=77 | sep_gem=13.7 | sep_gem_ns=40 | okt_gem=15.6 | okt_gem_ns=30 | nov_gem=17.9 | nov_gem_ns=14 | dec_gem=19.5 | dec_gem_ns=17 | jaar_gem=16.2 | jaar_gem_ns=515 | jan_gem_min=15.7 | jan_gem_max=26.1 | feb_gem_min=15.6 | feb_gem_max=26.5 | mrt_gem_min=14.2 | mrt_gem_max=25.4 | apr_gem_min=11.9 | apr_gem_max=23.0 | mei_gem_min=9.4 | mei_gem_max=20.3 | jun_gem_min=7.8 | jun_gem_max=18.1 | jul_gem_min=7.0 | jul_gem_max=17.5 | aug_gem_min=7.5 | aug_gem_max=17.8 | sep_gem_min=8.7 | sep_gem_max=19.2 | okt_gem_min=10.6 | okt_gem_max=21.3 | nov_gem_min=13.2 | nov_gem_max=23.5 | dec_gem_min=14.9 | dec_gem_max=24.9 | jaar_gem_min=11.4 | jaar_gem_max=22.0 | jan_a_min=7.4 | jan_a_max=39.3 | feb_a_min=6.4 | feb_a_max=38.3 | mrt_a_min=4.6 | mrt_a_max=40.7 | apr_a_min=2.4 | apr_a_max=38.6 | mei_a_min=0.9 | mei_a_max=33.5 | jun_a_min=-1.2 | jun_a_max=29.8 | jul_a_min=-1.3 | jul_a_max=29.0 | aug_a_min=-0.4 | aug_a_max=32.0 | sep_a_min=0.2 | sep_a_max=33.1 | okt_a_min=1.0 | okt_a_max=37.2 | nov_a_min=3.9 | nov_a_max=39.9 | dec_a_min=6.2 | dec_a_max=35.4 | jaar_a_min=-1.3 | jaar_a_max=40.7 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 | rdjan = 5.5 | rdfeb = 4.6 | rdmrt = 4.8 | rdapr = 8.3 | rdmei = 11.4 | rdjun = 13.3 | rdjul = 11.8 | rdaug = 13.7 | rdsep = 10.4 | rdokt = 8.7 | rdnov = 4.9 | rddec = 6.2 | lvjan = 71 | lvfeb = 72 | lvmrt = 74 | lvapr = 78 | lvmei = 81 | lvjun = 81 | lvjul = 81 | lvaug = 80 | lvsep = 77 | lvokt = 74 | lvnov = 71 | lvdec = 71 }} === Tallinn === {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Tallinn (1981-2010) |bron = Estonian Weather Service<ref name=temp>{{cite web | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en | title = Climate normals-Temperature | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}</ref> <ref name=precip>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en |title = Climate normals-Precipitation |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=humidity>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en |title = Climate normals-Humidity |publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=sun>{{cite web |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en | title = Climate normals-Sunshine | publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref><!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)<ref name="pogoda"/>--> and Weather Atlas<ref>{{Cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast |last=d.o.o |first=Yu Media Group |website=Weather Atlas |language=en |access-date=2019-07-09}}</ref> ^!-- |Jan precipitation mm = 56 |Feb precipitation mm = 36 |Mar precipitation mm = 37 |Apr precipitation mm = 32 |May precipitation mm = 36 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 84 |Aug precipitation mm = 86 |Sep precipitation mm = 67 |Oct precipitation mm = 78 |Nov precipitation mm = 70 |Dec precipitation mm = 57 |year precipitation mm = 704 --> <!-- min & percipitation done --> | jan_gem= -3.3 | jan_gem_ns=56 | feb_gem= -4.3 | feb_gem_ns=36 | mrt_gem= 1.0 | mrt_gem_ns=37 | apr_gem= 4.5 | apr_gem_ns=32 | mei_gem= 10.1 | mei_gem_ns=36 | jun_gem= 14.1 | jun_gem_ns=64 | jul_gem= 17.2 | jul_gem_ns=84 | aug_gem= 16.0 | aug_gem_ns=86 | sep_gem= 11.3 | sep_gem_ns=67 | okt_gem= 6.5 | okt_gem_ns=78 | nov_gem= 1.3 | nov_gem_ns=70 | dec_gem= -1.9 | dec_gem_ns=57 | jaar_gem= 5.9 | jaar_gem_ns=704 <!-- min & max done --> | jan_gem_min= -5.9 | jan_gem_max= -1.0 | feb_gem_min= -7.1 | feb_gem_max= -1.6 | mrt_gem_min= -4.1 | mrt_gem_max= 2.3 | apr_gem_min= 0.6 | apr_gem_max= 9.2 | mei_gem_min= 5.2 | mei_gem_max= 15.3 | jun_gem_min= 9.5 | jun_gem_max= 18.9 | jul_gem_min= 12.7 | jul_gem_max= 21.9 | aug_gem_min= 12.0 | aug_gem_max= 20.4 | sep_gem_min= 7.6 | sep_gem_max= 15.2 | okt_gem_min= 3.8 | okt_gem_max= 9.5 | nov_gem_min= -0.9 | nov_gem_max= 3.5 | dec_gem_min= -4.3 | dec_gem_max= 0.4 | jaar_gem_min= -2.4 | jaar_gem_max= 9.5 <!-- max & min done --> | jan_a_min= -31.4 | jan_a_max=9.2 | feb_a_min= -28.7 | feb_a_max=10.2 | mrt_a_min= -24.5 | mrt_a_max=15.9 | apr_a_min= -12.0 | apr_a_max=27.2 | mei_a_min= -5.0 | mei_a_max=29.4 | jun_a_min= -0.0 | jun_a_max=30.7 | jul_a_min= 4.0 | jul_a_max=34.3 | aug_a_min= 2.4 | aug_a_max=34.2 | sep_a_min= -4.1 | sep_a_max=28.0 | okt_a_min= -10.5 | okt_a_max=21.8 | nov_a_min= -18.8 | nov_a_max=12.1 | dec_a_min= -24.3 | dec_a_max=10.7 | jaar_a_min=-31.4 | jaar_a_max=34.3 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 <!-- |Jan rain days = 10 |Feb rain days = 8 |Mar rain days = 9 |Apr rain days = 12 |May rain days = 11 |Jun rain days = 13 |Jul rain days = 13 |Aug rain days = 14 |Sep rain days = 17 |Oct rain days = 18 |Nov rain days = 16 |Dec rain days = 12 |year rain days = 153 --> <!-- Rain days done --> | rdjan = 10 | rdfeb = 8 | rdmrt = 9 | rdapr = 12 | rdmei = 11 | rdjun = 13 | rdjul = 13 | rdaug = 14 | rdsep = 17 | rdokt = 18 | rdnov = 16 | rddec = 12 <!-- HumidityDONE --> | lvjan = 88 | lvfeb = 85 | lvmrt = 81 | lvapr = 73 | lvmei = 69 | lvjun = 74 | lvjul = 76 | lvaug = 79 | lvsep = 82 | lvokt = 85 | lvnov = 88 | lvdec = 88 }} ===Perth=== {| class="wikitable" style="width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;" |+ '''Klimaattabel''' |- ! ! Jan ! Feb ! Mar ! Apr ! Mei ! Jun ! Jul ! Aug ! Sep ! Okt ! Nov ! Des ! Jaar |- ! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur |29,7 [[Celsius|°C]] |30,0&nbsp;°C |28,0&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |20,9&nbsp;°C |18,3&nbsp;°C |17,4&nbsp;°C |18,0&nbsp;°C |19,5&nbsp;°C |21,4&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |27,4&nbsp;°C |23,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur |17,9 [[Celsius|°C]] |18,1&nbsp;°C |16,8&nbsp;°C |14,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |10,1&nbsp;°C |9,0&nbsp;°C |9,2&nbsp;°C |10,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |14,0&nbsp;°C |16,3&nbsp;°C |13,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde totale reënval |8,6&nbsp;mm |13,3&nbsp;mm |19,3&nbsp;mm |45,5&nbsp;mm |122,7&nbsp;mm |182,4&nbsp;mm |172,9&nbsp;mm |134,6&nbsp;mm |79,9&nbsp;mm |54,5&nbsp;mm |21,7&nbsp;mm |13,9&nbsp;mm |869,4&nbsp;mm |- ! Gemiddelde aantal reëndae |2,9 |2,7 |4,3 |7,6 |13,8 |17,2 |18,2 |17,2 |14,0 |11,1 |6,5 |4,2 |119,6 |- | colspan="15" style="text-align: center;" | <small>'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]</small> |} ===Jaipur=== *[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics] <!--{{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> --> {{Tabel weergemiddeldes |locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]]) |Jan record high C = 31.7 |Feb record high C = 36.7 |Mar record high C = 42.8 |Apr record high C = 44.9 |May record high C = 48.5 |Jun record high C = 47.2 |Jul record high C = 46.7 |Aug record high C = 41.7 |Sep record high C = 41.7 |Oct record high C = 40.0 |Nov record high C = 36.1 |Dec record high C = 31.3 |year record high C = 48.5 |Jan high C = 22.4 |Feb high C = 25.0 |Mar high C = 31.0 |Apr high C = 37.1 |May high C = 40.3 |Jun high C = 39.3 |Jul high C = 34.1 |Aug high C = 32.4 |Sep high C = 33.8 |Oct high C = 33.6 |Nov high C = 29.2 |Dec high C = 24.4 |year high C = 31.9 |Jan low C = 8.4 |Feb low C = 10.8 |Mar low C = 16.0 |Apr low C = 21.8 |May low C = 25.9 |Jun low C = 27.4 |Jul low C = 25.8 |Aug low C = 24.7 |Sep low C = 23.2 |Oct low C = 19.4 |Nov low C = 13.8 |Dec low C = 9.2 |year low C = 18.8 |Jan record low C = -2.2 |Feb record low C = -2.2 |Mar record low C = 3.3 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 15.6 |Jun record low C = 19.1 |Jul record low C = 20.6 |Aug record low C = 18.9 |Sep record low C = 15.0 |Oct record low C = 11.1 |Nov record low C = 3.3 |Dec record low C = 0.0 |year record low C = -2.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 7.0 |Feb precipitation mm = 10.6 |Mar precipitation mm = 3.1 |Apr precipitation mm = 4.9 |May precipitation mm = 17.9 |Jun precipitation mm = 63.4 |Jul precipitation mm = 223.3 |Aug precipitation mm = 205.9 |Sep precipitation mm = 66.3 |Oct precipitation mm = 25.0 |Nov precipitation mm = 3.9 |Dec precipitation mm = 4.2 |year precipitation mm = 635.4 |Jan rain days = 0.6 |Feb rain days = 1.0 |Mar rain days = 0.4 |Apr rain days = 0.7 |May rain days = 1.4 |Jun rain days = 3.9 |Jul rain days = 11.2 |Aug rain days = 10.0 |Sep rain days = 3.8 |Oct rain days = 1.3 |Nov rain days = 0.4 |Dec rain days = 0.4 |year rain days = 35.2 |source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)<ref name= IMD > {{cite web | url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm | title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000 | publisher = [[India Meteorological Department]] | accessdate = March 25, 2015}}</ref><ref name = IMD2>{{cite web | url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m | format = PDF | title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = March 25, 2014}}</ref> |date=October 2011}} ==Galeries== {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Hampshire |regels=5 |The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang |Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland. |HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] |Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou |The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645 gebly }} {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Exeter |regels=5 |Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. |Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. |Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. |Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. |Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star |Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star |Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star |World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star }} == Die el == 1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&pg=PA320&lpg=PA320&dq=amsterdam+el+duim&source=bl&ots=xtl5ZrknZG&sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&hl=en&sa=X&ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&q=amsterdam%20el%20duim&f=false |title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld |author = Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long |publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman & A. Lozel <!--|edition = 9th (1st edition 1715)--> <!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --> |year = 1780 |location = Rotterdam |language = Nederlands}}</ref> Another book<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&pg=PA326&lpg=PA326&dq=amsterdam+roeden+13&source=bl&ots=dxlRIE2-ZN&sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&hl=en&sa=X&ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&q=amsterdam%20roeden%2013&f=false |title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council |isbn = 0-8156-2646-0 |publisher = The Holland Society of New York |year = 1995 |translator = Gehring, Charles T}}</ref> Another ref<ref>[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]</ref> ANother ref <ref>[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} ==Meter Konvensie == Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].<ref>{{cite web |url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php |title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)'' |language = Frans| |publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens |accessdate = 3 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite book |title = Balances: Instruments, Manufacturers, History |author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne |page = 62 |isbn = 978-3-642-36446-4 |publisher = Springer-Verlag |location = Heidelberg |language = Engels |year = 2014}}</ref> Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was. Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.<ref>{{cite journal | title = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420 | url = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&pg=PA240 | page = 244 | date = 20 Mei 1975 | language = Engels | editor = Page, Chester H; Vigoureux, Paul | publisher = National Bureau of Standards | location = [[Washington, D.C.]] }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/stable/1631432 |title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill |author = Seaman, William H. |journal = Science |volume = New Series 21 |issue = 524 |date = 13 Januarie 1905 |pages = 72-75 |publisher = American Association for the Advancement of Science |langauge = Engels}}</ref> In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.<ref>{{Cite web |url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf |title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions |language = Engels |publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate |location = London}}</ref> == Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) == {{Anker|CGPM}} Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare. Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is. Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018. Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.<ref>{{en}}<cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/ |title = General Conference on Weights and Measures |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan. ==BIPM== As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html |title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/ |title = Member States |publisher = BIPM |date = Januarie 2015 |accessdate = 20 Januarie 2015}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/ |title = Governance |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> ===Verwysings=== {{verwysings}} ==Iets anders== :<math>E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 </math> Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal. Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord "''rechner''" as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.<ref>{{cite web |url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617 |title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance. |date = 27 Juni 2013 |accessdate = 12 Juni 2015 |publisher = [[Europese Kommissie]]}}</ref> www.real.de http://www.rhino-computer.de/ "der Computer Experte aus Deutschland", "Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen" "Gaming PC", "Der kleine Multimedia Rechner". http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat "'n klip" beteken, dus is die Engelse Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas. ==Tugela River== {| class="infobox" cellpadding=1 style="padding:0; text-align:left;" ! colspan="4" style="background:#ccf; text-align:center;" | Astronomical Conversions |- style="background:#ccc;" ! style="text-align:center;" | Quantity ! style="text-align:center;" | Value |- |parsec | style="text-align: center;"| |- |light year |style="text-align: center;" |9.43×10<sup>12</sup>&nbsp;km |- |AU | style="text-align: center;" | |- |Sun diam | style="text-align: center;" | |- |Earth diam | style="text-align: center;" | |- |Moon diam | style="text-align: center;" | |- |Earth's orbit | style="text-align: center;" | |- |Moon's orbit | style="text-align: center;" | |- |10<sup>3</sup> | style="text-align: center;" |thousand |- |10<sup>6</sup> | style="text-align: center;" |million |- |10<sup>9</sup> | style="text-align: center;" |billion |- |10<sup>12</sup> | style="text-align: center;" |trillion |- |mile | | | |- | colspan=4 style="background:#ddd; text-align:center" | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}} |} References<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |first = Charles |last = Griffin |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite journal |journal = Military History Journal |volume = 6 |number = 5 |url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html |title = Col A W Durnford |publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging |accessdate = 3 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Bulpin<ref name=Bulpin/>{{rp|263}} <ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare. Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.<ref>{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Tugelawaterval<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/ |title = Tugela Falls |publisher = World Waterfall Database |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> *Sahlumbe<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community |title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community |publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry) {| class="wikitable sortable" |- !Afstand (km) !Hoogte (m) !Plek |- |0 |3054 |[[Mont-aux-Sources]] |- |1 |2968 |Tugelawaterval (kruin) |- |2 |2020 |[[Tugelawaterval]] (voet) |- |81 |1112 |Bergville (R74 padbrug) |- |111 |1074 |[[Spioenkopdam]] (muur) |- |177 |957 |[[Colenso]] (Bulwerbrug) |- |278 |541 |[[Tugela Ferry]] |- |398 |199 |Jameson's Drift |- |485 |17 |Spoorwegbrug |- |502 |0 |Tugela Mond |} Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.<ref>{{cite book |title = Buller's Campaign |first = Julian |last = Symons |publisher = The Cresent Press |location = London |year = 1963]]}}</ref> ===Brûe=== [[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]] In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling. Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf |title = Town and Regional Planning in Natal |journal = Natalia |volume = 3 |pages 26-30 |year = 1973 |publisher The Natal Society Foundation |first = RA |last = Pistorius}}</ref> Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Die direkte afstande tussen verskei stede is:<ref>Google Earth</ref> *44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m) *45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug) *61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m) *43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m) *72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) *12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m) ====Boloop gebied==== Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.<ref>{{en}}{{cite book |title = Natal and the Zulu Country |edition = 3rd |author = Bulpin, TV |publisher = T.V. Bulpin Publications Ltd |location = Cape Town |language = Engels |page = 248 |year = 1966}}</ref> Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf |title = Early proposed roads in the KwaZulu-Natal Drakensberg |journal = Natalia |volume = 44 |pages 1 |year = 2014 |publisher The Natal Society Foundation |first = Val |last = Ward}}</ref> Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum |title = R E Stevenson Museum |publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd |year = 2015 |accessdate = 17 December 2015}}</ref> Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel. ====Mond gebied==== Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.<ref>{{en}}{{cite web |url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge |title = Tugela Steel Bridge |publisher = Groundspeak |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam "John Ross-brug" te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf |title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal |first = Stephen |last = Gray |publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand |date = 25 April 1988 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&pubtypeid=3 |title = Linking independent timber growers to markets |publisher = NCT Forestry Co-operative Limited |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/ |title = KZN: A Photographic and Historical Record |first = Hugh |last = Bland |date = 18 Desember 2015 |accessdate = 23 desember 2015}}</ref> ====Middelgebied==== Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam "Tugela Ferry".<ref name=Bulpin/> Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf |title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge |date = 10 April 2014 |first = Gavin |last = Anderson |publisher = Kinvig & Associates |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> ===Algemeen=== Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou. Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.<ref name="BI">{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}</ref> *[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954] *[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout] *[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)] *[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields] *[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders] *[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents More about John Ross? Tugela river? - JSTOR] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&stamp=2&imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&p=103351&n=42&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&stamp=2&imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&p=173514&n=83&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881] *[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela] *[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points] == Area of Cap == It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (<math>Q</math>) satisfies the equation :<math>\frac{\pi}{4} <= Q <= \frac{2}{3} </math>. Consider the equation of a circle <math>y^2 + x^2 = r^2</math> which has solution <math> y = \sqrt{r^2 - x^2}</math> Choose two points <math>(-a , h)</math> and <math>(a , h)</math> on the curve. The area of the rectangle is clearly <math>2a(r-h)</math> and the area of the cap is <math>\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah</math> Define <math>u</math> such that <math>u = \frac{x}{r}</math> and <math>b = \frac{a}{r}</math>. The area of the rectangle becomes <math>2b(1-h) = 2b - 2bh</math> and the area of the cap is <math>\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh</math>. The Taylor series of <math>\sqrt{1 + p}</math> is <math>1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots</math> Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh</math> If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of <math>u^4</math>, <math>u^6</math> etc and the area of the cap becomes <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 du - 2bh</math> [[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]] ==Verwysings== {{verwysings}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Reflist|group=Nota}} En ook *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/ ==Verskeie verwysings== *[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] *[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&pg=PA211 - Measure of enlightenment] *[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal] *[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal] *[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities] *[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2] *[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War] [[Category:Contains images from NC Commons]] d8s00ywb1c6w26m3965e9xggv9qavqt 2890908 2890901 2026-04-06T20:22:37Z Martinvl 12559 /* X-straal */ 2890908 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from n .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] <!-- {{NC |File=SI logo full.svg/thumb/left |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} --> <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die Kα- en Kβ-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die Kα-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die Kβ-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Characteristic X-ray emission lines for some common anode materials.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />material !! rowspan= 2 |Atomic<br />number !! colspan=2 |Photon energy [keV] !! colspan=2 |Wavelength [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} === Test template === {{User:Martinvl/Audience}} === Practical example === [[File:Maerklin-Schientypen.jpg|thumb|Selection of model railway tracks]] As 'n modeltreinuitleg gemaak word met behulp van die stukke spoor wat langsaan getoon word, sal die krommingsradius by elke punt óf oneindig wees (op reguit stukke spoor) óf 'n vaste waarde hê (op geboë stukke spoor). Aangesien sentripetale krag 'n funksie van radius is, sal 'n skielike verandering van kromming 'n stapsgewyse verandering in [[Middelpuntsoekende krag|sentripetale krag]] veroorsaak en dus 'n ongemaklike rit. Die oplossing is om die kromme so te ontwerp dat die krommingsradius oneindig is aan die begin van die geboë gedeelte, verminder tot 'n eindige waarde by die middelpunt van die geboë gedeelte en dan in waarde toeneem tot die einde van die gesirkelde gedeelte. === Spoorlys === Die nuwe spoorlyne wat tussen 1 Junie 1902 en 31 Desember 1911 deur CSAR voltooi is:<ref name=SAS1953>{{cite book |language = Engels |title = Jaarverslag |publisher = Suid-Afrikaanse Spoorweë |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> {|class="wikitable" |- !Naam |Gemagtig !Beginpunt !Eindpunt !Openingsdatum<ref group=Nota>Die eerste syfer gee die openingsdatum vir die eerste gedeelte van die spoorlyn en die tweede is die openingsdatum van die hele lyn</ref> !myl:kettings !km |- |Voltooiing van die Johannesburg-Kaapstad-spoorlyn |1904 |[[Klerksdorp]] |Viertien Strome |1904/1907 |142 |228 |- |Voltooiing van die Bloemfontein-Natal-spoorlyn |1901/4 |[[Harrismith]] |[[Sannaspos]] |1902/1907 |231:50 |372.7 |- |Bloemfontein-Kimberly-spoorlyn |1905 |[[Bloemfontein|Hamilton]] |[[Kimberley|Beaconsfield]] |1908 |95:63 |154,1 |} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> =Fourier-reeks== {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series }} [[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]] Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.<ref>Fourier ref</ref> Hy ontwikkel die die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.<ref>{{cite book |title = MαTH βOOK |first = Clifford A |last = Pickover |publisher = Sterling |page = 210 |year = 2009 |language = Engels |isbn = 978-1-4027-8829-1}}</ref> In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode <math>T</math> het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes <math>(T, \frac{T}{3})</math> bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies <math>(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})</math> bymekaar getel is en so voort. ==Vorm== Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf. ===Sinus-kosinus vorm=== Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:<ref>{{cite book |title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables |first = Murray S |last = Spiegel |publisher = Schaum's Outline Series |year = 1968 |pages = 131 - 135 |language = Engels}}</ref> :<math> s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right) </math> waar :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> is die funksie wat benader word. :<math>N</math> N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. :<math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> is 'n stel konstante wat spesifiek is vir <math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math>. Die konstantes <math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> word geëvalueer deur die formules te gebruik: :<math>\begin{align} a_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt] b_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt] \end{align}</math> ===Amplitude-fase vorm of polêre vorm=== Aangesien dat :<math>A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi</math> is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word: :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)</math> waar :<math>A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)</math> :<math>\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}</math>. Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term <math>A_n</math> die amplitude van die <math>n^{de}</math> komponent van die golf en <math>\phi</math> sy faseverskuiwing. ===Eksponensiële vorm=== Volgens [[Euler se formule]] is :<math>\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})</math>. Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word: :<math> s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P} </math> waar :<math>c_n \triangleq \left\{ \begin{array}{lll} A_0/2 &= a_0/2, \quad & n = 0\\ \tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad & n > 0\\ c_{|n|}^*, \quad && n < 0 \end{array} \right\} </math> en :<math>c^*</math> is die komplekse vervoeging van <math>c</math>. ==Konvergensie== Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen. In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as <math>s</math> kontinu is en die afgeleide van <math>s(x)</math> (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van <math>s</math> konvergeer absoluut en eenvormig na <math>s(x)</math>.<ref>{{cite book |last=Tolstov |first=Georgi P. |url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&q=fourier-series+converges+continuous-function&pg=PA82 |title=Fourier Series |language=Engels |publisher=Courier-Dover |year=1976 |isbn=0-486-63317-9}}</ref> As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval <math>[x_0,x_0+P]</math>, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang. == Tabel van algemene Fourier-reekse == Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon. *<math>s(x)</math> dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op <math>0 < x \le P </math>. *<math>a_0, a_n, b_n</math> dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan <math>s(x)</math>. {| class="wikitable" |- ! Tyd domein <br /> <math>s(x)</math> ! Grafiek ! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)<br /> <math>\begin{align}& a_0 \\ & a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ & b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}</math> ! Opmerking ! Verwysing |- |<math>s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{4A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> |Volgolf gelykgerigte sinus |<ref name="Papula">{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}</ref>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) & \quad \text{vir } 0 \le x < P/2 \\ 0 & \quad \text{vir } P/2 \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & \begin{cases} \frac{A}{2} & \quad n=1 \\ 0 & \quad n > 1 \end{cases}\\ \end{align}</math> |Halfgolf gelykgerigte sinus |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A & \quad \text{vir } 0 \le x < D \cdot P \\ 0 & \quad \text{vir } D \cdot P \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & 2AD\\ a_n = & \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\ b_n = & \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\ \end{align}</math> | <math>0 \le D \le 1</math> | |- |<math>s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{-A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{3}\\ a_n = & \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Referensies== {{ + + + + + + + + + + + + + <!-- Table test --> <table> <tr> <th>English</th> <th>Afrikaans</th> </tr> <tr> <td>One</td> <td>Een</td> </tr> <tr> <td>Two</td> <td>Twee</td> </tr> </table> <!-- End of table test --> *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}". ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]). *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}" ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]). Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]''' Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag. ==Plaaslike regering in Engeland== Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement. <center><math>\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}</math></center> <math>arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....</math> <math>\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})</math> == Verwysings== {{verwysings}} ==Willem van Oranje== {{Inligtingskas2 | beeld = WilliamOfOrange1580.jpg | beeldtitel = Willem van Oranje in 1580 | naam = Willem van Oranje | titel = ''Prins van Oranje'' | gebore = 1533 | oorlede = 1584 | vader = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]] | moeder = [[Juliana van Stolberg]] }} <!-- | functie1 = [[Prins van Oranje]] | periode1 = 1544–1584 | voorganger1 = René van Chalon | opvolger1 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] | functie2 = Graaf van Nassau-Oranje | periode2 = 1544–1584 | voorganger2 = | opvolger2 = [[Maurits van Oranje|Maurits]] | functie3 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II) | periode3 = 1559–1567 | voorganger3 = [[Maximiliaan II van Bourgondië]] | opvolger3 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] | functie4 = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II) | periode4 = 1559<ref>{{aut|Paul Delsalle & Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&lpg=PA376&dq=&pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.</ref>/61<ref>{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.</ref> – 1567 | voorganger4 = | opvolger4 = | functie5 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal) | periode5 = 1572–1584 | voorganger5 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573) | opvolger5 = [[Joost de Soete]] (Utrecht)<br />[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland) | functie6 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] <br /> (Staten-Generaal) | periode6 = 1580–1584 | voorganger6 = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581) | opvolger6 = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)<br />[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel) | functie7 = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]<br />[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]] | periode7 = 1551–1584 | voorganger7 = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]] | opvolger7 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] --> <!-- {{Inligtingskas Monarg |naam = Willem van Oranje |titel = Prins van Oranje |beeld = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]] |byskrif = Willem van Oranje in 1580 |bewind = 1544–1584 |kroning = |inhuldiging = |volle naam = |andertitels = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht |doop = |geboortedatum = [[24 April]] [[1533]] |geboorteplek = |sterftedatum = [[10 Julie]] [[1584]] |sterfteplek = [[Delft]] |begraweplek = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]] |voorganger = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] |erfgenaam = <!-- |opvolgertipe = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]] |opvolger = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) <br />2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) <br />3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering |koningin = |gade = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]] |dinastie = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]] |koninklikelofsang = |koninklikeleuse = |vader = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]] |moeder = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]] |kinders = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]<br />[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]<br />[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]<br />[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]<br />[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]] --> }} '''Willem van Oranje''' ... [[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]] ==Subpages== *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]] *[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]] ==IBAN== {| class="wikitable" |- !Script<br>type !Country<br>Latin Script !Country<br>Local script ! IBAN formatting example |- |Arabic |Saudi Arabia |السعودية |<code>SA03 8000 0000 6080 1016 7519</code> |- |Cyrillic |Ukraine |Україна |<code>UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1</code> |- |Greek |Greece||Eλλασ||<code>GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695</code> |- |Hebrew |Israel |יִשְׂרָאֵל |<code>IL62 0108 0000 0009 9999 999</code> |- |Latin |United Kingdom |United Kingdom |<code>GB29 NWBK 6016 1331 9268 19</code> |} [[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]] {| class="wikitable" |- !Year<br>ex NIST || Year<br>ex Vera ||Year <br> Optional || Code || Country || Comments |- |1795 || 1795 || || fr ||[[ France]] || |- |1816 || 1817 || || be || [[Belgium]] || |- |1816 || 1817 || || lu || [[Luxembourg]] || |- |1816 || 1817 || || nl || [[Netherlands]] || |- |1840 || 1843 || || dz || [[Algeria]] || French Colony |} Oorspronklik tekst bevind in *Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx *Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx *Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal. *My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx ==Westminster== {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Parish of Fleet |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3=[[Distrik]] |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]] |onderafdelingnaam3=Hart |onderafdelingnaam4= |coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}} |bevolking_soos_op=30 Junie 2017 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=41233<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |oppervlak_totaal_km2=12.0 |bevolkingsdigtheid_km2=3440 |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= GU51, GU52 |skakelkode=01252 |hoogte_m= |hoogte_voet= | population_ref = (built-up area)<br>21,858 (civil parish) (as at 2011 census)<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]] |post_town= FLEET |postcode_district= GU51, GU52 |postcode_area= GU |dial_code= 01252 |os_grid_reference= SU8054 |london_distance= {{convert|40.3|mi}} |ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]] }} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=City of Westminster |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif= |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël=<!--Arms-westminster-lb.jpg--> |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart= |duimdrukkeretiketposisie= |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[Greater London]] |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum=1 April 1965 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=21.48 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=219600 |bevolkingsdigtheid_km2=10223 |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= |skakelkode=020 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=http://www.Westminster.gov.UK }} ==Weergegewens== Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n gepantserde trein aangeval. <ref>{{en}}{{cite journal |url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_ |pages = 42-72 |journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie |title = Early Pietersburg |first = Stan |last = Kantor |volume = 2 |number = 2}}</ref> ===Kaapstad=== {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> |Jan precipitation mm = 15 |Feb precipitation mm = 17 |Mar precipitation mm = 20 |Apr precipitation mm = 41 |May precipitation mm = 69 |Jun precipitation mm = 93 |Jul precipitation mm = 82 |Aug precipitation mm = 77 |Sep precipitation mm = 40 |Oct precipitation mm = 30 |Nov precipitation mm = 14 |Dec precipitation mm = 17 |year precipitation mm = 515 |unit precipitation days = 0.1 mm | jan_gem=20.4 | jan_gem_ns=15 | feb_gem=20.4 | feb_gem_ns=17 | mrt_gem=19.2 | mrt_gem_ns=20 | apr_gem=16.9 | apr_gem_ns=41 | mei_gem=14.4 | mei_gem_ns=69 | jun_gem=12.5 | jun_gem_ns=93 | jul_gem=11.9 | jul_gem_ns=82 | aug_gem=12.4 | aug_gem_ns=77 | sep_gem=13.7 | sep_gem_ns=40 | okt_gem=15.6 | okt_gem_ns=30 | nov_gem=17.9 | nov_gem_ns=14 | dec_gem=19.5 | dec_gem_ns=17 | jaar_gem=16.2 | jaar_gem_ns=515 | jan_gem_min=15.7 | jan_gem_max=26.1 | feb_gem_min=15.6 | feb_gem_max=26.5 | mrt_gem_min=14.2 | mrt_gem_max=25.4 | apr_gem_min=11.9 | apr_gem_max=23.0 | mei_gem_min=9.4 | mei_gem_max=20.3 | jun_gem_min=7.8 | jun_gem_max=18.1 | jul_gem_min=7.0 | jul_gem_max=17.5 | aug_gem_min=7.5 | aug_gem_max=17.8 | sep_gem_min=8.7 | sep_gem_max=19.2 | okt_gem_min=10.6 | okt_gem_max=21.3 | nov_gem_min=13.2 | nov_gem_max=23.5 | dec_gem_min=14.9 | dec_gem_max=24.9 | jaar_gem_min=11.4 | jaar_gem_max=22.0 | jan_a_min=7.4 | jan_a_max=39.3 | feb_a_min=6.4 | feb_a_max=38.3 | mrt_a_min=4.6 | mrt_a_max=40.7 | apr_a_min=2.4 | apr_a_max=38.6 | mei_a_min=0.9 | mei_a_max=33.5 | jun_a_min=-1.2 | jun_a_max=29.8 | jul_a_min=-1.3 | jul_a_max=29.0 | aug_a_min=-0.4 | aug_a_max=32.0 | sep_a_min=0.2 | sep_a_max=33.1 | okt_a_min=1.0 | okt_a_max=37.2 | nov_a_min=3.9 | nov_a_max=39.9 | dec_a_min=6.2 | dec_a_max=35.4 | jaar_a_min=-1.3 | jaar_a_max=40.7 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 | rdjan = 5.5 | rdfeb = 4.6 | rdmrt = 4.8 | rdapr = 8.3 | rdmei = 11.4 | rdjun = 13.3 | rdjul = 11.8 | rdaug = 13.7 | rdsep = 10.4 | rdokt = 8.7 | rdnov = 4.9 | rddec = 6.2 | lvjan = 71 | lvfeb = 72 | lvmrt = 74 | lvapr = 78 | lvmei = 81 | lvjun = 81 | lvjul = 81 | lvaug = 80 | lvsep = 77 | lvokt = 74 | lvnov = 71 | lvdec = 71 }} === Tallinn === {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Tallinn (1981-2010) |bron = Estonian Weather Service<ref name=temp>{{cite web | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en | title = Climate normals-Temperature | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}</ref> <ref name=precip>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en |title = Climate normals-Precipitation |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=humidity>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en |title = Climate normals-Humidity |publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=sun>{{cite web |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en | title = Climate normals-Sunshine | publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref><!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)<ref name="pogoda"/>--> and Weather Atlas<ref>{{Cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast |last=d.o.o |first=Yu Media Group |website=Weather Atlas |language=en |access-date=2019-07-09}}</ref> ^!-- |Jan precipitation mm = 56 |Feb precipitation mm = 36 |Mar precipitation mm = 37 |Apr precipitation mm = 32 |May precipitation mm = 36 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 84 |Aug precipitation mm = 86 |Sep precipitation mm = 67 |Oct precipitation mm = 78 |Nov precipitation mm = 70 |Dec precipitation mm = 57 |year precipitation mm = 704 --> <!-- min & percipitation done --> | jan_gem= -3.3 | jan_gem_ns=56 | feb_gem= -4.3 | feb_gem_ns=36 | mrt_gem= 1.0 | mrt_gem_ns=37 | apr_gem= 4.5 | apr_gem_ns=32 | mei_gem= 10.1 | mei_gem_ns=36 | jun_gem= 14.1 | jun_gem_ns=64 | jul_gem= 17.2 | jul_gem_ns=84 | aug_gem= 16.0 | aug_gem_ns=86 | sep_gem= 11.3 | sep_gem_ns=67 | okt_gem= 6.5 | okt_gem_ns=78 | nov_gem= 1.3 | nov_gem_ns=70 | dec_gem= -1.9 | dec_gem_ns=57 | jaar_gem= 5.9 | jaar_gem_ns=704 <!-- min & max done --> | jan_gem_min= -5.9 | jan_gem_max= -1.0 | feb_gem_min= -7.1 | feb_gem_max= -1.6 | mrt_gem_min= -4.1 | mrt_gem_max= 2.3 | apr_gem_min= 0.6 | apr_gem_max= 9.2 | mei_gem_min= 5.2 | mei_gem_max= 15.3 | jun_gem_min= 9.5 | jun_gem_max= 18.9 | jul_gem_min= 12.7 | jul_gem_max= 21.9 | aug_gem_min= 12.0 | aug_gem_max= 20.4 | sep_gem_min= 7.6 | sep_gem_max= 15.2 | okt_gem_min= 3.8 | okt_gem_max= 9.5 | nov_gem_min= -0.9 | nov_gem_max= 3.5 | dec_gem_min= -4.3 | dec_gem_max= 0.4 | jaar_gem_min= -2.4 | jaar_gem_max= 9.5 <!-- max & min done --> | jan_a_min= -31.4 | jan_a_max=9.2 | feb_a_min= -28.7 | feb_a_max=10.2 | mrt_a_min= -24.5 | mrt_a_max=15.9 | apr_a_min= -12.0 | apr_a_max=27.2 | mei_a_min= -5.0 | mei_a_max=29.4 | jun_a_min= -0.0 | jun_a_max=30.7 | jul_a_min= 4.0 | jul_a_max=34.3 | aug_a_min= 2.4 | aug_a_max=34.2 | sep_a_min= -4.1 | sep_a_max=28.0 | okt_a_min= -10.5 | okt_a_max=21.8 | nov_a_min= -18.8 | nov_a_max=12.1 | dec_a_min= -24.3 | dec_a_max=10.7 | jaar_a_min=-31.4 | jaar_a_max=34.3 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 <!-- |Jan rain days = 10 |Feb rain days = 8 |Mar rain days = 9 |Apr rain days = 12 |May rain days = 11 |Jun rain days = 13 |Jul rain days = 13 |Aug rain days = 14 |Sep rain days = 17 |Oct rain days = 18 |Nov rain days = 16 |Dec rain days = 12 |year rain days = 153 --> <!-- Rain days done --> | rdjan = 10 | rdfeb = 8 | rdmrt = 9 | rdapr = 12 | rdmei = 11 | rdjun = 13 | rdjul = 13 | rdaug = 14 | rdsep = 17 | rdokt = 18 | rdnov = 16 | rddec = 12 <!-- HumidityDONE --> | lvjan = 88 | lvfeb = 85 | lvmrt = 81 | lvapr = 73 | lvmei = 69 | lvjun = 74 | lvjul = 76 | lvaug = 79 | lvsep = 82 | lvokt = 85 | lvnov = 88 | lvdec = 88 }} ===Perth=== {| class="wikitable" style="width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;" |+ '''Klimaattabel''' |- ! ! Jan ! Feb ! Mar ! Apr ! Mei ! Jun ! Jul ! Aug ! Sep ! Okt ! Nov ! Des ! Jaar |- ! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur |29,7 [[Celsius|°C]] |30,0&nbsp;°C |28,0&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |20,9&nbsp;°C |18,3&nbsp;°C |17,4&nbsp;°C |18,0&nbsp;°C |19,5&nbsp;°C |21,4&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |27,4&nbsp;°C |23,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur |17,9 [[Celsius|°C]] |18,1&nbsp;°C |16,8&nbsp;°C |14,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |10,1&nbsp;°C |9,0&nbsp;°C |9,2&nbsp;°C |10,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |14,0&nbsp;°C |16,3&nbsp;°C |13,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde totale reënval |8,6&nbsp;mm |13,3&nbsp;mm |19,3&nbsp;mm |45,5&nbsp;mm |122,7&nbsp;mm |182,4&nbsp;mm |172,9&nbsp;mm |134,6&nbsp;mm |79,9&nbsp;mm |54,5&nbsp;mm |21,7&nbsp;mm |13,9&nbsp;mm |869,4&nbsp;mm |- ! Gemiddelde aantal reëndae |2,9 |2,7 |4,3 |7,6 |13,8 |17,2 |18,2 |17,2 |14,0 |11,1 |6,5 |4,2 |119,6 |- | colspan="15" style="text-align: center;" | <small>'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]</small> |} ===Jaipur=== *[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics] <!--{{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> --> {{Tabel weergemiddeldes |locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]]) |Jan record high C = 31.7 |Feb record high C = 36.7 |Mar record high C = 42.8 |Apr record high C = 44.9 |May record high C = 48.5 |Jun record high C = 47.2 |Jul record high C = 46.7 |Aug record high C = 41.7 |Sep record high C = 41.7 |Oct record high C = 40.0 |Nov record high C = 36.1 |Dec record high C = 31.3 |year record high C = 48.5 |Jan high C = 22.4 |Feb high C = 25.0 |Mar high C = 31.0 |Apr high C = 37.1 |May high C = 40.3 |Jun high C = 39.3 |Jul high C = 34.1 |Aug high C = 32.4 |Sep high C = 33.8 |Oct high C = 33.6 |Nov high C = 29.2 |Dec high C = 24.4 |year high C = 31.9 |Jan low C = 8.4 |Feb low C = 10.8 |Mar low C = 16.0 |Apr low C = 21.8 |May low C = 25.9 |Jun low C = 27.4 |Jul low C = 25.8 |Aug low C = 24.7 |Sep low C = 23.2 |Oct low C = 19.4 |Nov low C = 13.8 |Dec low C = 9.2 |year low C = 18.8 |Jan record low C = -2.2 |Feb record low C = -2.2 |Mar record low C = 3.3 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 15.6 |Jun record low C = 19.1 |Jul record low C = 20.6 |Aug record low C = 18.9 |Sep record low C = 15.0 |Oct record low C = 11.1 |Nov record low C = 3.3 |Dec record low C = 0.0 |year record low C = -2.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 7.0 |Feb precipitation mm = 10.6 |Mar precipitation mm = 3.1 |Apr precipitation mm = 4.9 |May precipitation mm = 17.9 |Jun precipitation mm = 63.4 |Jul precipitation mm = 223.3 |Aug precipitation mm = 205.9 |Sep precipitation mm = 66.3 |Oct precipitation mm = 25.0 |Nov precipitation mm = 3.9 |Dec precipitation mm = 4.2 |year precipitation mm = 635.4 |Jan rain days = 0.6 |Feb rain days = 1.0 |Mar rain days = 0.4 |Apr rain days = 0.7 |May rain days = 1.4 |Jun rain days = 3.9 |Jul rain days = 11.2 |Aug rain days = 10.0 |Sep rain days = 3.8 |Oct rain days = 1.3 |Nov rain days = 0.4 |Dec rain days = 0.4 |year rain days = 35.2 |source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)<ref name= IMD > {{cite web | url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm | title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000 | publisher = [[India Meteorological Department]] | accessdate = March 25, 2015}}</ref><ref name = IMD2>{{cite web | url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m | format = PDF | title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = March 25, 2014}}</ref> |date=October 2011}} ==Galeries== {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Hampshire |regels=5 |The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang |Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland. |HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] |Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou |The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645 gebly }} {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Exeter |regels=5 |Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. |Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. |Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. |Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. |Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star |Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star |Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star |World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star }} == Die el == 1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&pg=PA320&lpg=PA320&dq=amsterdam+el+duim&source=bl&ots=xtl5ZrknZG&sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&hl=en&sa=X&ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&q=amsterdam%20el%20duim&f=false |title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld |author = Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long |publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman & A. Lozel <!--|edition = 9th (1st edition 1715)--> <!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --> |year = 1780 |location = Rotterdam |language = Nederlands}}</ref> Another book<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&pg=PA326&lpg=PA326&dq=amsterdam+roeden+13&source=bl&ots=dxlRIE2-ZN&sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&hl=en&sa=X&ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&q=amsterdam%20roeden%2013&f=false |title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council |isbn = 0-8156-2646-0 |publisher = The Holland Society of New York |year = 1995 |translator = Gehring, Charles T}}</ref> Another ref<ref>[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]</ref> ANother ref <ref>[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} ==Meter Konvensie == Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].<ref>{{cite web |url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php |title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)'' |language = Frans| |publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens |accessdate = 3 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite book |title = Balances: Instruments, Manufacturers, History |author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne |page = 62 |isbn = 978-3-642-36446-4 |publisher = Springer-Verlag |location = Heidelberg |language = Engels |year = 2014}}</ref> Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was. Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.<ref>{{cite journal | title = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420 | url = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&pg=PA240 | page = 244 | date = 20 Mei 1975 | language = Engels | editor = Page, Chester H; Vigoureux, Paul | publisher = National Bureau of Standards | location = [[Washington, D.C.]] }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/stable/1631432 |title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill |author = Seaman, William H. |journal = Science |volume = New Series 21 |issue = 524 |date = 13 Januarie 1905 |pages = 72-75 |publisher = American Association for the Advancement of Science |langauge = Engels}}</ref> In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.<ref>{{Cite web |url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf |title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions |language = Engels |publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate |location = London}}</ref> == Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) == {{Anker|CGPM}} Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare. Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is. Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018. Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.<ref>{{en}}<cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/ |title = General Conference on Weights and Measures |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan. ==BIPM== As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html |title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/ |title = Member States |publisher = BIPM |date = Januarie 2015 |accessdate = 20 Januarie 2015}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/ |title = Governance |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> ===Verwysings=== {{verwysings}} ==Iets anders== :<math>E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 </math> Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal. Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord "''rechner''" as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.<ref>{{cite web |url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617 |title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance. |date = 27 Juni 2013 |accessdate = 12 Juni 2015 |publisher = [[Europese Kommissie]]}}</ref> www.real.de http://www.rhino-computer.de/ "der Computer Experte aus Deutschland", "Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen" "Gaming PC", "Der kleine Multimedia Rechner". http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat "'n klip" beteken, dus is die Engelse Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas. ==Tugela River== {| class="infobox" cellpadding=1 style="padding:0; text-align:left;" ! colspan="4" style="background:#ccf; text-align:center;" | Astronomical Conversions |- style="background:#ccc;" ! style="text-align:center;" | Quantity ! style="text-align:center;" | Value |- |parsec | style="text-align: center;"| |- |light year |style="text-align: center;" |9.43×10<sup>12</sup>&nbsp;km |- |AU | style="text-align: center;" | |- |Sun diam | style="text-align: center;" | |- |Earth diam | style="text-align: center;" | |- |Moon diam | style="text-align: center;" | |- |Earth's orbit | style="text-align: center;" | |- |Moon's orbit | style="text-align: center;" | |- |10<sup>3</sup> | style="text-align: center;" |thousand |- |10<sup>6</sup> | style="text-align: center;" |million |- |10<sup>9</sup> | style="text-align: center;" |billion |- |10<sup>12</sup> | style="text-align: center;" |trillion |- |mile | | | |- | colspan=4 style="background:#ddd; text-align:center" | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}} |} References<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |first = Charles |last = Griffin |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite journal |journal = Military History Journal |volume = 6 |number = 5 |url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html |title = Col A W Durnford |publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging |accessdate = 3 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Bulpin<ref name=Bulpin/>{{rp|263}} <ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare. Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.<ref>{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Tugelawaterval<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/ |title = Tugela Falls |publisher = World Waterfall Database |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> *Sahlumbe<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community |title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community |publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry) {| class="wikitable sortable" |- !Afstand (km) !Hoogte (m) !Plek |- |0 |3054 |[[Mont-aux-Sources]] |- |1 |2968 |Tugelawaterval (kruin) |- |2 |2020 |[[Tugelawaterval]] (voet) |- |81 |1112 |Bergville (R74 padbrug) |- |111 |1074 |[[Spioenkopdam]] (muur) |- |177 |957 |[[Colenso]] (Bulwerbrug) |- |278 |541 |[[Tugela Ferry]] |- |398 |199 |Jameson's Drift |- |485 |17 |Spoorwegbrug |- |502 |0 |Tugela Mond |} Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.<ref>{{cite book |title = Buller's Campaign |first = Julian |last = Symons |publisher = The Cresent Press |location = London |year = 1963]]}}</ref> ===Brûe=== [[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]] In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling. Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf |title = Town and Regional Planning in Natal |journal = Natalia |volume = 3 |pages 26-30 |year = 1973 |publisher The Natal Society Foundation |first = RA |last = Pistorius}}</ref> Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Die direkte afstande tussen verskei stede is:<ref>Google Earth</ref> *44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m) *45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug) *61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m) *43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m) *72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) *12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m) ====Boloop gebied==== Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.<ref>{{en}}{{cite book |title = Natal and the Zulu Country |edition = 3rd |author = Bulpin, TV |publisher = T.V. Bulpin Publications Ltd |location = Cape Town |language = Engels |page = 248 |year = 1966}}</ref> Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf |title = Early proposed roads in the KwaZulu-Natal Drakensberg |journal = Natalia |volume = 44 |pages 1 |year = 2014 |publisher The Natal Society Foundation |first = Val |last = Ward}}</ref> Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum |title = R E Stevenson Museum |publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd |year = 2015 |accessdate = 17 December 2015}}</ref> Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel. ====Mond gebied==== Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.<ref>{{en}}{{cite web |url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge |title = Tugela Steel Bridge |publisher = Groundspeak |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam "John Ross-brug" te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf |title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal |first = Stephen |last = Gray |publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand |date = 25 April 1988 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&pubtypeid=3 |title = Linking independent timber growers to markets |publisher = NCT Forestry Co-operative Limited |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/ |title = KZN: A Photographic and Historical Record |first = Hugh |last = Bland |date = 18 Desember 2015 |accessdate = 23 desember 2015}}</ref> ====Middelgebied==== Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam "Tugela Ferry".<ref name=Bulpin/> Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf |title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge |date = 10 April 2014 |first = Gavin |last = Anderson |publisher = Kinvig & Associates |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> ===Algemeen=== Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou. Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.<ref name="BI">{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}</ref> *[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954] *[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout] *[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)] *[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields] *[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders] *[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents More about John Ross? Tugela river? - JSTOR] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&stamp=2&imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&p=103351&n=42&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&stamp=2&imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&p=173514&n=83&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881] *[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela] *[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points] == Area of Cap == It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (<math>Q</math>) satisfies the equation :<math>\frac{\pi}{4} <= Q <= \frac{2}{3} </math>. Consider the equation of a circle <math>y^2 + x^2 = r^2</math> which has solution <math> y = \sqrt{r^2 - x^2}</math> Choose two points <math>(-a , h)</math> and <math>(a , h)</math> on the curve. The area of the rectangle is clearly <math>2a(r-h)</math> and the area of the cap is <math>\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah</math> Define <math>u</math> such that <math>u = \frac{x}{r}</math> and <math>b = \frac{a}{r}</math>. The area of the rectangle becomes <math>2b(1-h) = 2b - 2bh</math> and the area of the cap is <math>\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh</math>. The Taylor series of <math>\sqrt{1 + p}</math> is <math>1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots</math> Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh</math> If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of <math>u^4</math>, <math>u^6</math> etc and the area of the cap becomes <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 du - 2bh</math> [[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]] ==Verwysings== {{verwysings}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Reflist|group=Nota}} En ook *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/ ==Verskeie verwysings== *[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] *[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&pg=PA211 - Measure of enlightenment] *[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal] *[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal] *[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities] *[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2] *[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War] [[Category:Contains images from NC Commons]] 3ysqf9msabatf7ei5bfb0rkmuyq7059 2890909 2890908 2026-04-06T20:24:34Z Martinvl 12559 /* Generasie */ 2890909 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from n .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] <!-- {{NC |File=SI logo full.svg/thumb/left |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} --> <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die K<sub>α</sub>- en K<sub>β</sub>-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die K<sub>α</sub>-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die K<sub>β</sub>-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Characteristic X-ray emission lines for some common anode materials.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />material !! rowspan= 2 |Atomic<br />number !! colspan=2 |Photon energy [keV] !! colspan=2 |Wavelength [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} === Test template === {{User:Martinvl/Audience}} === Practical example === [[File:Maerklin-Schientypen.jpg|thumb|Selection of model railway tracks]] As 'n modeltreinuitleg gemaak word met behulp van die stukke spoor wat langsaan getoon word, sal die krommingsradius by elke punt óf oneindig wees (op reguit stukke spoor) óf 'n vaste waarde hê (op geboë stukke spoor). Aangesien sentripetale krag 'n funksie van radius is, sal 'n skielike verandering van kromming 'n stapsgewyse verandering in [[Middelpuntsoekende krag|sentripetale krag]] veroorsaak en dus 'n ongemaklike rit. Die oplossing is om die kromme so te ontwerp dat die krommingsradius oneindig is aan die begin van die geboë gedeelte, verminder tot 'n eindige waarde by die middelpunt van die geboë gedeelte en dan in waarde toeneem tot die einde van die gesirkelde gedeelte. === Spoorlys === Die nuwe spoorlyne wat tussen 1 Junie 1902 en 31 Desember 1911 deur CSAR voltooi is:<ref name=SAS1953>{{cite book |language = Engels |title = Jaarverslag |publisher = Suid-Afrikaanse Spoorweë |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> {|class="wikitable" |- !Naam |Gemagtig !Beginpunt !Eindpunt !Openingsdatum<ref group=Nota>Die eerste syfer gee die openingsdatum vir die eerste gedeelte van die spoorlyn en die tweede is die openingsdatum van die hele lyn</ref> !myl:kettings !km |- |Voltooiing van die Johannesburg-Kaapstad-spoorlyn |1904 |[[Klerksdorp]] |Viertien Strome |1904/1907 |142 |228 |- |Voltooiing van die Bloemfontein-Natal-spoorlyn |1901/4 |[[Harrismith]] |[[Sannaspos]] |1902/1907 |231:50 |372.7 |- |Bloemfontein-Kimberly-spoorlyn |1905 |[[Bloemfontein|Hamilton]] |[[Kimberley|Beaconsfield]] |1908 |95:63 |154,1 |} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> =Fourier-reeks== {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Fourier_series }} [[File:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reeks]] Die '''Fourier-reeks''' is dear [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiede eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdeking in 1807.<ref>Fourier ref</ref> Hy ontwikkel die die konsep oorsprontlik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.<ref>{{cite book |title = MαTH βOOK |first = Clifford A |last = Pickover |publisher = Sterling |page = 210 |year = 2009 |language = Engels |isbn = 978-1-4027-8829-1}}</ref> In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode <math>T</math> het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes <math>(T, \frac{T}{3})</math> bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies <math>(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})</math> bymekaar getel is en so voort. ==Vorm== Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf. ===Sinus-kosinus vorm=== Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:<ref>{{cite book |title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables |first = Murray S |last = Spiegel |publisher = Schaum's Outline Series |year = 1968 |pages = 131 - 135 |language = Engels}}</ref> :<math> s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right) </math> waar :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> is die funksie wat benader word. :<math>N</math> N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. :<math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> is 'n stel konstante wat spesifiek is vir <math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math>. Die konstantes <math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> word geëvalueer deur die formules te gebruik: :<math>\begin{align} a_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt] b_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt] \end{align}</math> ===Amplitude-fase vorm of polêre vorm=== Aangesien dat :<math>A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi</math> is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word: :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)</math> waar :<math>A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)</math> :<math>\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}</math>. Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term <math>A_n</math> die amplitude van die <math>n^{de}</math> komponent van die golf en <math>\phi</math> sy faseverskuiwing. ===Eksponensiële vorm=== Volgens [[Euler se formule]] is :<math>\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})</math>. Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word: :<math> s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P} </math> waar :<math>c_n \triangleq \left\{ \begin{array}{lll} A_0/2 &= a_0/2, \quad & n = 0\\ \tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad & n > 0\\ c_{|n|}^*, \quad && n < 0 \end{array} \right\} </math> en :<math>c^*</math> is die komplekse vervoeging van <math>c</math>. ==Konvergensie== Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen. In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as <math>s</math> kontinu is en die afgeleide van <math>s(x)</math> (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van <math>s</math> konvergeer absoluut en eenvormig na <math>s(x)</math>.<ref>{{cite book |last=Tolstov |first=Georgi P. |url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&q=fourier-series+converges+continuous-function&pg=PA82 |title=Fourier Series |language=Engels |publisher=Courier-Dover |year=1976 |isbn=0-486-63317-9}}</ref> As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval <math>[x_0,x_0+P]</math>, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang. == Tabel van algemene Fourier-reekse == Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon. *<math>s(x)</math> dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op <math>0 < x \le P </math>. *<math>a_0, a_n, b_n</math> dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan <math>s(x)</math>. {| class="wikitable" |- ! Tyd domein <br /> <math>s(x)</math> ! Grafiek ! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)<br /> <math>\begin{align}& a_0 \\ & a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ & b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}</math> ! Opmerking ! Verwysing |- |<math>s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{4A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> |Volgolf gelykgerigte sinus |<ref name="Papula">{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}</ref>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) & \quad \text{vir } 0 \le x < P/2 \\ 0 & \quad \text{vir } P/2 \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & \begin{cases} \frac{A}{2} & \quad n=1 \\ 0 & \quad n > 1 \end{cases}\\ \end{align}</math> |Halfgolf gelykgerigte sinus |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A & \quad \text{vir } 0 \le x < D \cdot P \\ 0 & \quad \text{vir } D \cdot P \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[File:PlotRectangleSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & 2AD\\ a_n = & \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\ b_n = & \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\ \end{align}</math> | <math>0 \le D \le 1</math> | |- |<math>s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{-A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[File:PlotParabolaSignal.svg|250px|center]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{3}\\ a_n = & \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Referensies== {{ + + + + + + + + + + + + + <!-- Table test --> <table> <tr> <th>English</th> <th>Afrikaans</th> </tr> <tr> <td>One</td> <td>Een</td> </tr> <tr> <td>Two</td> <td>Twee</td> </tr> </table> <!-- End of table test --> *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|sup|Harlingen|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}". ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]). *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}" ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]). Sien ook '''[[Gebruiker:Martinvl/New SI]]''' Krag is die resultate van 'n aantal verskillende verskynsels, insluitend [[swaartekrag]] en elektromagnetiesekrag. ==Plaaslike regering in Engeland== Elkeen van die vier lande wat die Vereenigde Koninkryk bestaan het sy eie soort plaaslike regering. Op die hoogste vlak is nege streke (''regions''). Londen is die eenigster streek wat sy eie streeksraad het - Die ander streke word slegs gebruik vir statistiese doeleindes en vir kiesafdelings tydens verkiesings vir die Europese parlement. <center><math>\frac{\Phi_1}{\Phi_2} = \frac{\lambda_1}{\lambda_2}</math></center> <math>arctan(x) = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \frac{x^7}{7} ....</math> <math>\frac{\pi}{4} = 4 \times arctan(\frac{1}{5}) - arctan(\frac{1}{239})</math> == Verwysings== {{verwysings}} ==Willem van Oranje== {{Inligtingskas2 | beeld = WilliamOfOrange1580.jpg | beeldtitel = Willem van Oranje in 1580 | naam = Willem van Oranje | titel = ''Prins van Oranje'' | gebore = 1533 | oorlede = 1584 | vader = [[Willem I van Nassau-Dillenburg|Willem de Rijke]] | moeder = [[Juliana van Stolberg]] }} <!-- | functie1 = [[Prins van Oranje]] | periode1 = 1544–1584 | voorganger1 = René van Chalon | opvolger1 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] | functie2 = Graaf van Nassau-Oranje | periode2 = 1544–1584 | voorganger2 = | opvolger2 = [[Maurits van Oranje|Maurits]] | functie3 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Filips II) | periode3 = 1559–1567 | voorganger3 = [[Maximiliaan II van Bourgondië]] | opvolger3 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] | functie4 = [[Vrijgraafschap Bourgondië|Stadhouder van Franche-Comté]] (Filips II) | periode4 = 1559<ref>{{aut|Paul Delsalle & Laurence Delobette}}, ''[http://books.google.es/books?id=IYD4_xhf2MAC&lpg=PA376&dq=&pg=PA376 La Franche-Comté à la charnière du Moyen Âge et de la Renaissance, 1450-1550]'' (2003) 376.</ref>/61<ref>{{aut|Herman Kaptein}}, ''[http://books.google.es/books?id=txpRRZe7tlcC&pg=PA19 De Beeldenstorm]'' (2002) 19.</ref> – 1567 | voorganger4 = | opvolger4 = | functie5 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht]] (Staten-Generaal) | periode5 = 1572–1584 | voorganger5 = [[Maximiliaan van Hénin-Liétard]] (Filips II, tot 1573) | opvolger5 = [[Joost de Soete]] (Utrecht)<br />[[Maurits van Oranje|Maurits van Nassau]] (tot 1589 alleen in Holland en Zeeland) | functie6 = [[Lijst van stadhouders in de Nederlanden|Stadhouder van Friesland en Overijssel]] <br /> (Staten-Generaal) | periode6 = 1580–1584 | voorganger6 = [[George van Lalaing]] (Filips II, tot 1581) | opvolger6 = [[Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg]] (Friesland)<br />[[Adolf van Nieuwenaar]] (Overijssel) | functie7 = [[Lijst van graven van Buren en Leerdam|Graaf van Buren en Leerdam]]<br />[[Lijst van heren van IJsselstein|Heer van IJsselstein]] | periode7 = 1551–1584 | voorganger7 = [[Anna van Egmond (1533-1558)|Anna van Egmont]] | opvolger7 = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] --> <!-- {{Inligtingskas Monarg |naam = Willem van Oranje |titel = Prins van Oranje |beeld = [[Lêer:WilliamOfOrange1580.jpg|240px]] |byskrif = Willem van Oranje in 1580 |bewind = 1544–1584 |kroning = |inhuldiging = |volle naam = |andertitels = Stadholder (goveneur) van Holland, Zeeland and Utrecht |doop = |geboortedatum = [[24 April]] [[1533]] |geboorteplek = |sterftedatum = [[10 Julie]] [[1584]] |sterfteplek = [[Delft]] |begraweplek = Nieuwe Kerk, [[Delft]], [[Nederland]] |voorganger = [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]] |erfgenaam = <!-- |opvolgertipe = Abdikasie: [[2 Maart]] [[1917]] |opvolger = 1. [[Aleksei Romanof|Tsarewitsj Aleksei]] (eerste abdikasie – die abdikasie is later verander sodat die troon sou gaan na groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]]) <br />2. Groothertog [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|Michail]] (tweede abdikasie – wys die troon van die hand) <br />3. [[Georgi Lwof]], president van die tussentydse regering |koningin = |gade = [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt| Aleksandra Fjodorowna]] |dinastie = [[Huis van Romanof|Holstein-Gottorp-Romanof]] |koninklikelofsang = |koninklikeleuse = |vader = [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]] |moeder = [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]] |kinders = [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]]<br />[[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]]<br />[[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]]<br />[[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]<br />[[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]] --> }} '''Willem van Oranje''' ... [[File:PopulationEngland.svg|thumb|300px|test]] ==Subpages== *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Kaapse maateenhede]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/NGR]] *[[Gebruiker:Martinvl/Sandput/Pretoria Pietersburg Spoorweg]] *[[Gebruiker:Martinvl/Lokomotiefinligtingskas]] ==IBAN== {| class="wikitable" |- !Script<br>type !Country<br>Latin Script !Country<br>Local script ! IBAN formatting example |- |Arabic |Saudi Arabia |السعودية |<code>SA03 8000 0000 6080 1016 7519</code> |- |Cyrillic |Ukraine |Україна |<code>UA21 3223 1300 0002 6007 2335 6600 1</code> |- |Greek |Greece||Eλλασ||<code>GR16 0110 1250 0000 0001 2300 695</code> |- |Hebrew |Israel |יִשְׂרָאֵל |<code>IL62 0108 0000 0009 9999 999</code> |- |Latin |United Kingdom |United Kingdom |<code>GB29 NWBK 6016 1331 9268 19</code> |} [[File:Metrication by year map.svg|thumb|300px|test]] {| class="wikitable" |- !Year<br>ex NIST || Year<br>ex Vera ||Year <br> Optional || Code || Country || Comments |- |1795 || 1795 || || fr ||[[ France]] || |- |1816 || 1817 || || be || [[Belgium]] || |- |1816 || 1817 || || lu || [[Luxembourg]] || |- |1816 || 1817 || || nl || [[Netherlands]] || |- |1840 || 1843 || || dz || [[Algeria]] || French Colony |} Oorspronklik tekst bevind in *Tukkies is die '''X'''xxxx van Xxxxx *Die vader van die eerste Vlietstra was '''X'''xxxx *Toe jy wil verder sturieer nadat jy die skool verlaat het, moet jy jou '''X'''xxxxx behaal. *My oudste niggie se voornaam is '''X'''xxxx ==Westminster== {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Parish of Fleet |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3=[[Distrik]] |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[image:Flag of Hampshire.svg|20px]] [[Hampshire]] |onderafdelingnaam3=Hart |onderafdelingnaam4= |coordinates = {{coord|51.2834|-0.8456|display=inline,title}} |bevolking_soos_op=30 Junie 2017 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=41233<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |oppervlak_totaal_km2=12.0 |bevolkingsdigtheid_km2=3440 |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= GU51, GU52 |skakelkode=01252 |hoogte_m= |hoogte_voet= | population_ref = (built-up area)<br>21,858 (civil parish) (as at 2011 census)<ref>{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadKeyFigures.do?a=7&b=11123487&c=Fleet&d=16&e=62&g=6430254&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1481971039562&enc=1|title=Civil Parish population 2011|accessdate=17 December 2016|publisher=Office for National Statistics |work=Neighbourhood Statistics}}</ref> |constituency_westminster= [[North East Hampshire (UK Parliament constituency)|North East Hampshire]] |post_town= FLEET |postcode_district= GU51, GU52 |postcode_area= GU |dial_code= 01252 |os_grid_reference= SU8054 |london_distance= {{convert|40.3|mi}} |ambulance_service= [[South Central Ambulance Service|South Central]] }} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=City of Westminster |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=LondonWestminster.svg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif= |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël=<!--Arms-westminster-lb.jpg--> |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart= |duimdrukkeretiketposisie= |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land]] |onderafdelingtipe2=[[Graafskap]] |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1={{vlag|Engeland}} |onderafdelingnaam2=[[Greater London]] |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum=1 April 1965 |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=21.48 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|51|16|30|N|0|50|40|W|display=}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=219600 |bevolkingsdigtheid_km2=10223 |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe= |poskode= |skakelkode=020 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=http://www.Westminster.gov.UK }} ==Weergegewens== Nadat die Britse magte Pretoria beset het, het die ZAR se regering hul op spoorwegkoetse gevestig. Die [[Warmbad]]-Pietersburg gedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur hierdie koetse gebruik. Op 1 April is Nylstroom deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Nadat Pietersburg beset is, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperial Military Railways (IMR). Nadat die spoorlyn onder die IMR se beheer gekom het, is ten minste twee aanvalle op treine van die IMR deur Boerkommandos gemaak. Op 4 Julie 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8 km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het 'n Boerekommando onder die bevel van Kapitein Jack Hindon en Kapitein Slegkamp by Haartebeeslaagte, 10,7 km suid van Naaboomsruit 'n gepantserde trein aangeval. <ref>{{en}}{{cite journal |url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_ |pages = 42-72 |journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie |title = Early Pietersburg |first = Stan |last = Kantor |volume = 2 |number = 2}}</ref> ===Kaapstad=== {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> |Jan precipitation mm = 15 |Feb precipitation mm = 17 |Mar precipitation mm = 20 |Apr precipitation mm = 41 |May precipitation mm = 69 |Jun precipitation mm = 93 |Jul precipitation mm = 82 |Aug precipitation mm = 77 |Sep precipitation mm = 40 |Oct precipitation mm = 30 |Nov precipitation mm = 14 |Dec precipitation mm = 17 |year precipitation mm = 515 |unit precipitation days = 0.1 mm | jan_gem=20.4 | jan_gem_ns=15 | feb_gem=20.4 | feb_gem_ns=17 | mrt_gem=19.2 | mrt_gem_ns=20 | apr_gem=16.9 | apr_gem_ns=41 | mei_gem=14.4 | mei_gem_ns=69 | jun_gem=12.5 | jun_gem_ns=93 | jul_gem=11.9 | jul_gem_ns=82 | aug_gem=12.4 | aug_gem_ns=77 | sep_gem=13.7 | sep_gem_ns=40 | okt_gem=15.6 | okt_gem_ns=30 | nov_gem=17.9 | nov_gem_ns=14 | dec_gem=19.5 | dec_gem_ns=17 | jaar_gem=16.2 | jaar_gem_ns=515 | jan_gem_min=15.7 | jan_gem_max=26.1 | feb_gem_min=15.6 | feb_gem_max=26.5 | mrt_gem_min=14.2 | mrt_gem_max=25.4 | apr_gem_min=11.9 | apr_gem_max=23.0 | mei_gem_min=9.4 | mei_gem_max=20.3 | jun_gem_min=7.8 | jun_gem_max=18.1 | jul_gem_min=7.0 | jul_gem_max=17.5 | aug_gem_min=7.5 | aug_gem_max=17.8 | sep_gem_min=8.7 | sep_gem_max=19.2 | okt_gem_min=10.6 | okt_gem_max=21.3 | nov_gem_min=13.2 | nov_gem_max=23.5 | dec_gem_min=14.9 | dec_gem_max=24.9 | jaar_gem_min=11.4 | jaar_gem_max=22.0 | jan_a_min=7.4 | jan_a_max=39.3 | feb_a_min=6.4 | feb_a_max=38.3 | mrt_a_min=4.6 | mrt_a_max=40.7 | apr_a_min=2.4 | apr_a_max=38.6 | mei_a_min=0.9 | mei_a_max=33.5 | jun_a_min=-1.2 | jun_a_max=29.8 | jul_a_min=-1.3 | jul_a_max=29.0 | aug_a_min=-0.4 | aug_a_max=32.0 | sep_a_min=0.2 | sep_a_max=33.1 | okt_a_min=1.0 | okt_a_max=37.2 | nov_a_min=3.9 | nov_a_max=39.9 | dec_a_min=6.2 | dec_a_max=35.4 | jaar_a_min=-1.3 | jaar_a_max=40.7 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 | rdjan = 5.5 | rdfeb = 4.6 | rdmrt = 4.8 | rdapr = 8.3 | rdmei = 11.4 | rdjun = 13.3 | rdjul = 11.8 | rdaug = 13.7 | rdsep = 10.4 | rdokt = 8.7 | rdnov = 4.9 | rddec = 6.2 | lvjan = 71 | lvfeb = 72 | lvmrt = 74 | lvapr = 78 | lvmei = 81 | lvjun = 81 | lvjul = 81 | lvaug = 80 | lvsep = 77 | lvokt = 74 | lvnov = 71 | lvdec = 71 }} === Tallinn === {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Tallinn (1981-2010) |bron = Estonian Weather Service<ref name=temp>{{cite web | url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohutemperatuur/?lang=en | title = Climate normals-Temperature | publisher = Estonian Weather Service|accessdate=24 September 2016}}</ref> <ref name=precip>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/sademed/?lang=en |title = Climate normals-Precipitation |publisher = Estonian Weather Service| accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=humidity>{{cite web |url=http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/ohuniiskus/?lang=en |title = Climate normals-Humidity |publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref> <ref name=sun>{{cite web |url = http://www.ilmateenistus.ee/kliima/kliimanormid/paikesepaiste-kestus/?lang=en | title = Climate normals-Sunshine | publisher = Estonian Weather Service | accessdate = 24 September 2016}}</ref><!--, Pogoda.ru.net (rainy and snowy days)<ref name="pogoda"/>--> and Weather Atlas<ref>{{Cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/estonia/tallinn-climate |title=Tallinn, Estonia – Detailed climate information and monthly weather forecast |last=d.o.o |first=Yu Media Group |website=Weather Atlas |language=en |access-date=2019-07-09}}</ref> ^!-- |Jan precipitation mm = 56 |Feb precipitation mm = 36 |Mar precipitation mm = 37 |Apr precipitation mm = 32 |May precipitation mm = 36 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 84 |Aug precipitation mm = 86 |Sep precipitation mm = 67 |Oct precipitation mm = 78 |Nov precipitation mm = 70 |Dec precipitation mm = 57 |year precipitation mm = 704 --> <!-- min & percipitation done --> | jan_gem= -3.3 | jan_gem_ns=56 | feb_gem= -4.3 | feb_gem_ns=36 | mrt_gem= 1.0 | mrt_gem_ns=37 | apr_gem= 4.5 | apr_gem_ns=32 | mei_gem= 10.1 | mei_gem_ns=36 | jun_gem= 14.1 | jun_gem_ns=64 | jul_gem= 17.2 | jul_gem_ns=84 | aug_gem= 16.0 | aug_gem_ns=86 | sep_gem= 11.3 | sep_gem_ns=67 | okt_gem= 6.5 | okt_gem_ns=78 | nov_gem= 1.3 | nov_gem_ns=70 | dec_gem= -1.9 | dec_gem_ns=57 | jaar_gem= 5.9 | jaar_gem_ns=704 <!-- min & max done --> | jan_gem_min= -5.9 | jan_gem_max= -1.0 | feb_gem_min= -7.1 | feb_gem_max= -1.6 | mrt_gem_min= -4.1 | mrt_gem_max= 2.3 | apr_gem_min= 0.6 | apr_gem_max= 9.2 | mei_gem_min= 5.2 | mei_gem_max= 15.3 | jun_gem_min= 9.5 | jun_gem_max= 18.9 | jul_gem_min= 12.7 | jul_gem_max= 21.9 | aug_gem_min= 12.0 | aug_gem_max= 20.4 | sep_gem_min= 7.6 | sep_gem_max= 15.2 | okt_gem_min= 3.8 | okt_gem_max= 9.5 | nov_gem_min= -0.9 | nov_gem_max= 3.5 | dec_gem_min= -4.3 | dec_gem_max= 0.4 | jaar_gem_min= -2.4 | jaar_gem_max= 9.5 <!-- max & min done --> | jan_a_min= -31.4 | jan_a_max=9.2 | feb_a_min= -28.7 | feb_a_max=10.2 | mrt_a_min= -24.5 | mrt_a_max=15.9 | apr_a_min= -12.0 | apr_a_max=27.2 | mei_a_min= -5.0 | mei_a_max=29.4 | jun_a_min= -0.0 | jun_a_max=30.7 | jul_a_min= 4.0 | jul_a_max=34.3 | aug_a_min= 2.4 | aug_a_max=34.2 | sep_a_min= -4.1 | sep_a_max=28.0 | okt_a_min= -10.5 | okt_a_max=21.8 | nov_a_min= -18.8 | nov_a_max=12.1 | dec_a_min= -24.3 | dec_a_max=10.7 | jaar_a_min=-31.4 | jaar_a_max=34.3 | zujan = 10.9 | zufeb = 10.5 | zumrt = 9.4 | zuapr = 7.8 | zumei = 6.6 | zujun = 5.8 | zujul = 6.2 | zuaug = 6.8 | zusep = 7.5 | zuokt = 9.0 | zunov = 10.3 | zudec = 10.8 <!-- |Jan rain days = 10 |Feb rain days = 8 |Mar rain days = 9 |Apr rain days = 12 |May rain days = 11 |Jun rain days = 13 |Jul rain days = 13 |Aug rain days = 14 |Sep rain days = 17 |Oct rain days = 18 |Nov rain days = 16 |Dec rain days = 12 |year rain days = 153 --> <!-- Rain days done --> | rdjan = 10 | rdfeb = 8 | rdmrt = 9 | rdapr = 12 | rdmei = 11 | rdjun = 13 | rdjul = 13 | rdaug = 14 | rdsep = 17 | rdokt = 18 | rdnov = 16 | rddec = 12 <!-- HumidityDONE --> | lvjan = 88 | lvfeb = 85 | lvmrt = 81 | lvapr = 73 | lvmei = 69 | lvjun = 74 | lvjul = 76 | lvaug = 79 | lvsep = 82 | lvokt = 85 | lvnov = 88 | lvdec = 88 }} ===Perth=== {| class="wikitable" style="width: 75%; margin: 0 auto 0 auto; font-size:80%;" |+ '''Klimaattabel''' |- ! ! Jan ! Feb ! Mar ! Apr ! Mei ! Jun ! Jul ! Aug ! Sep ! Okt ! Nov ! Des ! Jaar |- ! Gemiddelde daaglikse maksimum temperatuur |29,7 [[Celsius|°C]] |30,0&nbsp;°C |28,0&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |20,9&nbsp;°C |18,3&nbsp;°C |17,4&nbsp;°C |18,0&nbsp;°C |19,5&nbsp;°C |21,4&nbsp;°C |24,6&nbsp;°C |27,4&nbsp;°C |23,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde daaglikse minimum temperatuur |17,9 [[Celsius|°C]] |18,1&nbsp;°C |16,8&nbsp;°C |14,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |10,1&nbsp;°C |9,0&nbsp;°C |9,2&nbsp;°C |10,3&nbsp;°C |11,7&nbsp;°C |14,0&nbsp;°C |16,3&nbsp;°C |13,3 [[Celsius|°C]] |- ! Gemiddelde totale reënval |8,6&nbsp;mm |13,3&nbsp;mm |19,3&nbsp;mm |45,5&nbsp;mm |122,7&nbsp;mm |182,4&nbsp;mm |172,9&nbsp;mm |134,6&nbsp;mm |79,9&nbsp;mm |54,5&nbsp;mm |21,7&nbsp;mm |13,9&nbsp;mm |869,4&nbsp;mm |- ! Gemiddelde aantal reëndae |2,9 |2,7 |4,3 |7,6 |13,8 |17,2 |18,2 |17,2 |14,0 |11,1 |6,5 |4,2 |119,6 |- | colspan="15" style="text-align: center;" | <small>'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009034.shtml Australiese Buro van Meteorologie]</small> |} ===Jaipur=== *[http://amssdelhi.gov.in/news_events/Jaipur_climate.pdf Jaipur statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42261.TXT Agra Statistics] *[ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IN/42182.TXT New Delhi statistics] <!--{{Tabel weergemiddeldes |locatie=Kaapstad |bron = [[World Meteorological Organization]]<ref name="WMO">{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/035/c00138.htm | title = World Weather Information Service - Cape Town | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 April 2014}}</ref> [[NOAA]]<ref name="NOAA">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68816.TXT | title = Cape Town/DF Malan Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 8 April 2014}}</ref> --> {{Tabel weergemiddeldes |locatie= Jaipur ([[Jaipur Airport]]) |Jan record high C = 31.7 |Feb record high C = 36.7 |Mar record high C = 42.8 |Apr record high C = 44.9 |May record high C = 48.5 |Jun record high C = 47.2 |Jul record high C = 46.7 |Aug record high C = 41.7 |Sep record high C = 41.7 |Oct record high C = 40.0 |Nov record high C = 36.1 |Dec record high C = 31.3 |year record high C = 48.5 |Jan high C = 22.4 |Feb high C = 25.0 |Mar high C = 31.0 |Apr high C = 37.1 |May high C = 40.3 |Jun high C = 39.3 |Jul high C = 34.1 |Aug high C = 32.4 |Sep high C = 33.8 |Oct high C = 33.6 |Nov high C = 29.2 |Dec high C = 24.4 |year high C = 31.9 |Jan low C = 8.4 |Feb low C = 10.8 |Mar low C = 16.0 |Apr low C = 21.8 |May low C = 25.9 |Jun low C = 27.4 |Jul low C = 25.8 |Aug low C = 24.7 |Sep low C = 23.2 |Oct low C = 19.4 |Nov low C = 13.8 |Dec low C = 9.2 |year low C = 18.8 |Jan record low C = -2.2 |Feb record low C = -2.2 |Mar record low C = 3.3 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 15.6 |Jun record low C = 19.1 |Jul record low C = 20.6 |Aug record low C = 18.9 |Sep record low C = 15.0 |Oct record low C = 11.1 |Nov record low C = 3.3 |Dec record low C = 0.0 |year record low C = -2.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 7.0 |Feb precipitation mm = 10.6 |Mar precipitation mm = 3.1 |Apr precipitation mm = 4.9 |May precipitation mm = 17.9 |Jun precipitation mm = 63.4 |Jul precipitation mm = 223.3 |Aug precipitation mm = 205.9 |Sep precipitation mm = 66.3 |Oct precipitation mm = 25.0 |Nov precipitation mm = 3.9 |Dec precipitation mm = 4.2 |year precipitation mm = 635.4 |Jan rain days = 0.6 |Feb rain days = 1.0 |Mar rain days = 0.4 |Apr rain days = 0.7 |May rain days = 1.4 |Jun rain days = 3.9 |Jul rain days = 11.2 |Aug rain days = 10.0 |Sep rain days = 3.8 |Oct rain days = 1.3 |Nov rain days = 0.4 |Dec rain days = 0.4 |year rain days = 35.2 |source 1 = India Meteorological Department (record high and low up to 2010)<ref name= IMD > {{cite web | url = http://www.imd.gov.in/section/climate/extreme/jaipur2.htm | title = Jaipur Climatological Table Period: 1971–2000 | publisher = [[India Meteorological Department]] | accessdate = March 25, 2015}}</ref><ref name = IMD2>{{cite web | url = http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m | format = PDF | title = Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = March 25, 2014}}</ref> |date=October 2011}} ==Galeries== {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Hampshire |regels=5 |The round table, Great Hall, Winchester Castle - geograph.org.uk - 1540331.jpg|Ronde tafel van [[Koning Arthur]] wat in die groot saal van Winchester Kasteel ophang |Statue d'Alfred le Grand à Winchester.jpg|Standbeeld van [[Koning Alfred]] in WInchester. Koning Alfred was eerste koning van Engeland. |HMS Victory meets HMS Ark Royal, Portsmouth - geograph.org.uk - 772930.jpg|HMS Victory, die vlagskip van Lord Nelson by die slag van Trafalgar (1805) en HMS Ark Royal, 'n moderne vliegdekskip van die [[Royal Navy]] |Defense.gov photo essay 120714-F-RP755-350.jpg|Die ''Red Arrows'' by the Farnborough Lugskou |The Plume of Feathers, Crondall - geograph.org.uk - 384095.jpg|'n Typiese platelandse ''pub'' in Crondall. Volgens legende, het [[Oliver Cromwell]] in hierdie ''pub'' in 1645 gebly }} {{Gallery |titel= Besienswaardighede in Exeter |regels=5 |Section of the old City Wall - geograph.org.uk - 1287323.jpg|Gedeeltes van die [[stadmuur]] dateer terug tot [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]]. |Exeter Cathedral in springtime - geograph.org.uk - 1305085.jpg|Wes-fasade van die [[Katedraal]] en die Katederaalsplein tydens die lente. |Exeter Quay and Colleton Crescent - geograph.org.uk - 376627.jpg|Die Exe rivier en die [[kaai]] met die stadsmuur in die agtergrond. |Exeter Guildhall - Stagecoach 36238 (WA11CGG).jpg|''High Street'' en die ''Guildhall''. Die meeste van die ''Guildhall'' is in die [[middeleeue]] gebou, maar die fasade is in 1593 gebou. |Golden Star, Star Ferry 1.jpg|Golden Star |Shining Star, Star Ferry 1.jpg|Shining Star |Star Ferry. Victoria Harbor. Hong Kong..jpg|Silver Star |World Star, Star Ferry 1.jpg|World Star }} == Die el == 1 el = 26.5 [Amsterdam] duim (check value)<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=mc5eAAAAcAAJ&pg=PA320&lpg=PA320&dq=amsterdam+el+duim&source=bl&ots=xtl5ZrknZG&sig=lPF3CmEZ3XueUNQ-Y2c2lowjg8c&hl=en&sa=X&ei=FOyVVKP7NY33aof4gPgP&ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&q=amsterdam%20el%20duim&f=false |title = De koophandel van Amsterdam, naar alle gewesten der waereld |author = Jacques Le Moine de L'Espine, Isaac Le Long |publisher = J. Bosch, J. Burgvliet, A. Arrenberg, H. Beman & A. Lozel <!--|edition = 9th (1st edition 1715)--> <!-- pounds (based on 800 Hamburg lbs - pg 301-316; voet (based on 800 French feet - pg 321 - 328 --> |year = 1780 |location = Rotterdam |language = Nederlands}}</ref> Another book<ref>{{cite book |url = https://books.google.co.uk/books?id=XsxTtYU7JtQC&pg=PA326&lpg=PA326&dq=amsterdam+roeden+13&source=bl&ots=dxlRIE2-ZN&sig=w8_RhCMHj-bS5MA1BKuju3cCcXw&hl=en&sa=X&ei=usWZVOLmMtPkaNiDgcgC&ved=0CEsQ6AEwBDgK#v=onepage&q=amsterdam%20roeden%2013&f=false |title = Council Minutes, 1655-1656 by New Netherlands Council |isbn = 0-8156-2646-0 |publisher = The Holland Society of New York |year = 1995 |translator = Gehring, Charles T}}</ref> Another ref<ref>[http://www.newnetherlandinstitute.org/research/online-publications/guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures/ guide-to-seventeenth-century-dutch-coins-weights-and-measures ]</ref> ANother ref <ref>[http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/179827/Betalingsverkeer%20ten%20tijde%20van%20de%20geoctrooieerde%20West-Indische%20Compagnie.pdf?sequence=1]</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} ==Meter Konvensie == Die meter is oorspronklik tussen 1792 en 1799 ontwikkel as gelykstaande aan 1/10.000.000 van die afstand tussen die [[Noordpool]] en die [[ewenaar]] op die lengtelyn wat deur Parys loop. Die kilogram is oorspronklik in 1795 ontwikkel as gelykstaande aan die massa van een [[liter]] (1000 [[Kubieke meter|kubieke sentimeter]]) by die [[vriespunt]] van [[ys]].<ref>{{cite web |url= http://aviatechno.free.fr/unites/nouveausys.php |title =La loi du 18 Germinal an 3 ''Die wet van 18 Germinal, jaar 3 (7 April 1795)'' |language = Frans| |publisher = Le CIV (Centre d'Instruction de Vilgénis) – Forum des Anciens |accessdate = 3 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite book |title = Balances: Instruments, Manufacturers, History |author = Robens ,Erich; Jayaweera, Shanath Amarasiri A.;Kiefer, Susanne |page = 62 |isbn = 978-3-642-36446-4 |publisher = Springer-Verlag |location = Heidelberg |language = Engels |year = 2014}}</ref> Destyds was dit geglo dat dit die maksimum [[digtheid]] van water was. Teen die einde van die negentiende eeu het die meeste van die Europese lande afgesien van Rusland en die Verenigde Koninkryk die metrieke stelsel aangeneem. Aan die 1902 [[Rykskonferensie]] [Imperial Conference] het die meeste van die Britse kolonies sy steun vir die metrieke stelsel gegee, maar die Britse Parlement het geweier om die nodige wetgewing in te stem.<ref>{{cite journal | title = The International Bureau of Weights and Measures 1875 - 1975: NBS Special Publication 420 | url = http://books.google.co.uk/books?id=nOG0SxxEu64C&pg=PA240 | page = 244 | date = 20 Mei 1975 | language = Engels | editor = Page, Chester H; Vigoureux, Paul | publisher = National Bureau of Standards | location = [[Washington, D.C.]] }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/stable/1631432 |title = The Discussion in the British Parliament on the Metric Bill |author = Seaman, William H. |journal = Science |volume = New Series 21 |issue = 524 |date = 13 Januarie 1905 |pages = 72-75 |publisher = American Association for the Advancement of Science |langauge = Engels}}</ref> In 1965 het die Brtise ''President of the Board of Trade'' ('n [[Minister|staatsminister]]) aangekondig dat die Vereningde Koninkryk van plan is om die metriese sisteem aan te vaar. Gedeurende die volgende paar jare het die meeste van die [[Britse Statebond]] (en ook Suid Afrika) die Britse voorbeeld gevolg.<ref>{{Cite web |url = http://ukma.org.uk/sites/default/files/met1972.pdf |title = White Paper on Metrication (1972) – Summary and Conclusions |language = Engels |publisher = Department of Trade and Industry - Consumer and Competition Policy Directorate |location = London}}</ref> == Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) == {{Anker|CGPM}} Die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (CGPM) is 'n byeenkoms van al die lede van die BIPM. Dit vind plaas ongeveer elke vier tot ses jare. Die meter konvensie is in 1975 geteken en die eerste CGPM het in 1889 plaasgevind nadat die nuwe kilogram en meter voorwerpe vervaardig is. Die belangrikste byeenkomste is die sesde CGPM (1921) toe die BIPM se mandaat uitgebrei is om ook elektriese metings te dek, die elfde CGPM toe die [[SI-stelsel]] aangeneem is. Die vyf-en-twintigste CGPM het in 2014 plaasgevind en die ses-en-twintigste CGPM vind plaas in 2018. Die byeenkomste vind altyd in [[Sèvres]] (vlakby [[Parys]]) plaas.<ref>{{en}}<cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/ |title = General Conference on Weights and Measures |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Die CPGM stel lede van die CIPM, ontvang verslae van die CIPM en keur die BIPM se begroting aan. ==BIPM== As 'n land 'n lid van die BIPM wil word, moet hy diplomatieke betrekkinge met [[Frankryk]] hê en moet ook 'n nasionale laboratorium besit.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/worldwide-metrology/cgpm/join-member.html |title = Procedure for a State to become a Member of the BIPM |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> Sedert 1999 kon lande wat nie vir volle lidmaatskap kwalifiseer aansoek doen vir geassosieerde lidmaatskap. [[Suid-Afrika]] het die konvensie in 1964 as 'n volle lid ondergeteken en in 2012 het [[Namibië]] die konvensie as 'n assosiaatlid ondergeteken. Op 1 Januarie 2015 bevat die lidmaatskap van die BIPM 55 volle lede en 41 is assosiaatlede.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/member-states/ |title = Member States |publisher = BIPM |date = Januarie 2015 |accessdate = 20 Januarie 2015}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.bipm.org/en/about-us/governance/ |title = Governance |publisher = BIPM |accessdate = 2 Augustus 2016}}</ref> ===Verwysings=== {{verwysings}} ==Iets anders== :<math>E = mc^2 + {p^2 \over 2m} + \cdots \approx mc^2 + {(mv)^2 \over 2m} = mc^2 + {1 \over 2}mv^2 </math> Dit is met die Engelse woorde ''[[wikt:en:compute|compute]]'' en ''[[wikt:en:calculate|calculate]]'' geïllustreer. Albei woorde is in Duits met die woord ''[[wikt:de:berechnen|berechnen]]'' vertaal. Al is die Duitse woord ''[[:de:Rechner|Rechner]]'' 'n suiwer Duitse woord, kan dit nie sonder aanpassing gebruik word om albei ''computer'' en ''calculator'' uit Engels te vertaal nie. Die Duitse oplossing is om the woord "''rechner''" as 'n stamwoord in nuwe woorde soos ''[[:de:Taschenrechner|Taschenrechner]]'' (sakrekenaar) te gebruik, maar volgens die [[Europese Unie]] is die wettige Duitse vertaling vir die Engelse woord ''computer'' ook ''computer''.<ref>{{cite web |url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32013R0617 |title = Commission Regulation (EU) No 617/2013 of 26 June 2013 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for computers and computer servers Text with EEA relevance. |date = 27 Juni 2013 |accessdate = 12 Juni 2015 |publisher = [[Europese Kommissie]]}}</ref> www.real.de http://www.rhino-computer.de/ "der Computer Experte aus Deutschland", "Mit dem Rhino PC Konfigurator erhalten Sie die Möglichkeit Ihren Computer ganz auf Ihre Bedürfnisse abzustimmen" "Gaming PC", "Der kleine Multimedia Rechner". http://iate.europa.eu/SearchByQueryLoad.do?method=load http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/index.html http://www.cse.msu.edu/~cse435/Handouts/Standards/IEEE24765.pdf Die woord ''calculate'' kom van die Latynse woord ''[[''wikt:en:calculus#Latin|calculus]]'' wat "'n klip" beteken, dus is die Engelse Dus kan 'n mens die woorde ''[https://en.wiktionary.org/wiki/calculator calculator]'' en ''[https://en.wiktionary.org/wiki/computer computer]'' nie direk uit Engels na Duits vertaal sonder om die Duite taal aan te pas. ==Tugela River== {| class="infobox" cellpadding=1 style="padding:0; text-align:left;" ! colspan="4" style="background:#ccf; text-align:center;" | Astronomical Conversions |- style="background:#ccc;" ! style="text-align:center;" | Quantity ! style="text-align:center;" | Value |- |parsec | style="text-align: center;"| |- |light year |style="text-align: center;" |9.43×10<sup>12</sup>&nbsp;km |- |AU | style="text-align: center;" | |- |Sun diam | style="text-align: center;" | |- |Earth diam | style="text-align: center;" | |- |Moon diam | style="text-align: center;" | |- |Earth's orbit | style="text-align: center;" | |- |Moon's orbit | style="text-align: center;" | |- |10<sup>3</sup> | style="text-align: center;" |thousand |- |10<sup>6</sup> | style="text-align: center;" |million |- |10<sup>9</sup> | style="text-align: center;" |billion |- |10<sup>12</sup> | style="text-align: center;" |trillion |- |mile | | | |- | colspan=4 style="background:#ddd; text-align:center" | {{navbar|Template:Common metric prefixes|mini=1}} |} References<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |first = Charles |last = Griffin |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite journal |journal = Military History Journal |volume = 6 |number = 5 |url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html |title = Col A W Durnford |publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging |accessdate = 3 Januarie 2016}}</ref><ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Bulpin<ref name=Bulpin/>{{rp|263}} <ref>{{en}}{{cite book |url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180 |title = Impressions of South Africa |first = James |last = Bryce |locatioj = London |publisher = MacMillan |year = 1899}}</ref><ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Poor roads - [http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|Discussion about roads (pg 180)] (1899) Discussion about roads - bridges are rare. Boer commando raid via [http://www.conan-doyle.narod.ru/other/war/conan-doyle-chapter-04.htm Jamesons Drift] to Greytown It took 5 days to ferry across 5,000 men, 384 ox wagons, 3,400 baggage animals and 600 civilian wagoners and drivers. The road ahead was muddy and impeded by steep bank dongas which would have slowed the progress of his column so Pearson split it into two divisions, setting off on the 18th and 19th Jan.<ref>{{cite web |url = http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title = Anglo-Zulu War 1879 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> *Tugelawaterval<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Tugela-Falls-2/ |title = Tugela Falls |publisher = World Waterfall Database |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> *Sahlumbe<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.gov.za/mec-mchunu-handed-over-tugela-river-vehicle-bridge-overjoyed-sahlume-community |title = MEC Mchunu handed over the Tugela River vehicle bridge to an overjoyed Sahlume Community |publisher = Suid-afrikaanseregerings nuusafdeling |accessdate = 2 Januarie 2016}}</ref> (Close to Weenen, 61 km downstream from Colens, 44 km upstream from Tugela Ferry) {| class="wikitable sortable" |- !Afstand (km) !Hoogte (m) !Plek |- |0 |3054 |[[Mont-aux-Sources]] |- |1 |2968 |Tugelawaterval (kruin) |- |2 |2020 |[[Tugelawaterval]] (voet) |- |81 |1112 |Bergville (R74 padbrug) |- |111 |1074 |[[Spioenkopdam]] (muur) |- |177 |957 |[[Colenso]] (Bulwerbrug) |- |278 |541 |[[Tugela Ferry]] |- |398 |199 |Jameson's Drift |- |485 |17 |Spoorwegbrug |- |502 |0 |Tugela Mond |} Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], toe [[Ladysmith]] beleër is, gee die rivier verdediging aan die Boeremagte. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britse magte by [[Slag van Pietershoogte|PietersHill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.<ref>{{cite book |title = Buller's Campaign |first = Julian |last = Symons |publisher = The Cresent Press |location = London |year = 1963]]}}</ref> ===Brûe=== [[Lêer:Bulwer Bridge, Colenso.JPG|duimnael|Die Bulwerbrug, geopen in 1879, was die eerste eerste brug oor die Tugelarivier.]] In 1973, is drie ontwikkelingslinte in Natal geïdentifiseer. Die eerste lint volg die oorsponglikke roet tussen Durban en Newcastle. Die tweede lê tussen Newcastle en Richardsbaai edn die derde volg die Noordskusroet tussen Richardsbaai en Durban. Binne hierdie drie ontwikkelinslinte lê 'n streek met min ontwikkeling. Die Tugela se bolope tussen die Drakensberg en Colenso lê die eerste van hierdie ontwikkelingslinte en sy mondgebied lê in die derde van die ontwikkelingslinte.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf |title = Town and Regional Planning in Natal |journal = Natalia |volume = 3 |pages 26-30 |year = 1973 |publisher The Natal Society Foundation |first = RA |last = Pistorius}}</ref> Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Die direkte afstande tussen verskei stede is:<ref>Google Earth</ref> *44,9 km Mont-aux-Source tot Bergville (1118 m) *45 km Bergville - Colenso (960 m - Bulwer Brug) *61 km Colenso - Tugela Ferry (539 m) *43 km Tugela Ferry - Jameson's Drift (294 m) *72 km Jamesons Drift - Zululand Railway Bridge (16 m) *12 km Zululand Railway Bridge - Indian Oseaan (0 m) ====Boloop gebied==== Die eerste brug oor die Tugela is die Bulwer Brug by Colenso. In vroër jare was daar 'n pont hier en Colenso het die Zoeloe naam ''iSkipeni'' (plek van die boot) gekry.<ref>{{en}}{{cite book |title = Natal and the Zulu Country |edition = 3rd |author = Bulpin, TV |publisher = T.V. Bulpin Publications Ltd |location = Cape Town |language = Engels |page = 248 |year = 1966}}</ref> Hiedie brug is in 1871 voorgestel en is in 1879 geopen om die weg tussen Durban en die diamantvelde in [[Kimberley]] te vermaklik.<ref>{{en}}{{cite journal |url = http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf |title = Early proposed roads in the KwaZulu-Natal Drakensberg |journal = Natalia |volume = 44 |pages 1 |year = 2014 |publisher The Natal Society Foundation |first = Val |last = Ward}}</ref> Hierdie enkelrigting brug het die N3 hoofpad tussen Johannesburg en Durban gedra totdat die Colenso bypass in 1962 geopen is. Die brug staan nog steeds en die vormalige tolhuis is deesdae die Robert E. Stevenson Museum.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nightjartravel.com/cultural/r-e-stevenson-museum |title = R E Stevenson Museum |publisher = Nightjar Travel (Pty) Ltd |year = 2015 |accessdate = 17 December 2015}}</ref> Albei brûe is now deur die dubbelbaan N3 tolwegbrug ongeveer 10&nbsp;km wes van Colenso verplaas. Colenso se spoorwegbrug, ook 'n enkelrigting brug, is in 1886 geopen. In xxxx is die spoorlyn aan albei Boererepublieke geopen. In ongeveer 1955 is die spoorlyn verdubbel en 'n nuwe spoorlynbrug langsaan die ou brug is gebou. Ander brûe is in die twintigste eeu gebou om Ladysmtih met Bergville and Winterton to koppel. ====Mond gebied==== Die mond van die Tugelarivier is ongeveer 350&nbsp;m dus is brugbou daar heelwat duurder as in the omgewing van Colenso. Ook dra die paaie en spoorweë minder vervoer. Op 18 Julie 1902 is die eerste brug oor die Tugelarivier in die kusgebied by Bonds Drift geopen. Hiedie brug is oorsprongklik deur die Zululand Railway Company gebou on Zoeloeland met die Natalkolonie te verbind. In 1904 is die ''Zululand Railway Company'' is deur die Natalse regering gekoop. In ongeveer 1930 is 'n enkelrigting padbrug naby die spoorwegbrug gebou.<ref>{{en}}{{cite web |url = https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge |title = Tugela Steel Bridge |publisher = Groundspeak |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1959 in 'n nuwe tweerigting padbrug oor die Tugelarivier gebou om die N2 kuspad oor die rivier te dra. Hierdie brug kry die naam "John Ross-brug" te ere van Charles Rawden Maclean (bynaam John Ross). In 1828 het Maclean, toe 'n tienerjarige, vanaf Port Natal (Durban) na Delagoabaai geloop om medisyne vir die settlement te kry.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/8718/ISS-164.pdf |title = South African fiction and a case history revised: An account of research into retellings of the John Ross story of early Natal |first = Stephen |last = Gray |publisher = African Studies Institute, University of the Witwatersrand |date = 25 April 1988 |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> In 1987, is die John Ross Bridge tydens 'n vloed weggespoel. Die noordwaartse verkeer is oor die ou padbrug afgelei terwyl die suidewaartse verkeer oor die brug by Tugela Ferry afgelei is.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.nctforest.com/home.php?nav=pubs&pubtypeid=3 |title = Linking independent timber growers to markets |publisher = NCT Forestry Co-operative Limited |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> Die John Ross-brug is in 89 dae herstel.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://kznpr.co.za/uncategorized/kzn-north-coast-bridges/ |title = KZN: A Photographic and Historical Record |first = Hugh |last = Bland |date = 18 Desember 2015 |accessdate = 23 desember 2015}}</ref> ====Middelgebied==== Die middel van die driehoek bevat die heuwelagtige Tugelavalei en sy omgewing. In hiedie stuk van die rivier is daar net twee enkelbaan brûe, 'n brug by [[Tugela Ferry]] en 'n brug by Jamesons Drift. Die pad oor die Jameseons Drift brug is nog steed 'n stofpad. Vanaf voor die Zoeloe oorlog van 1879 is daar 'n ferry by Smits Drift. Hierdie plek kry die naam "Tugela Ferry".<ref name=Bulpin/> Tussen 1918 en 1937 is die ferry met 'n enkelrigting 166&nbsp;m lank brug verplaas. In 2014 is dir voorgestel om 'n nuwe dubbelrigting brug lanksaan die huidige brug te bou.<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.sahra.org.za/sahris/sites/default/files/heritagereports/2015-06-30%20-%20Annexure%20D3%20Heritage%20impact%20assessment%20report%20Rev%201%20RK_0.pdf |title = Desktop Heritage Survey for the proposed Tugel Ferry Bridge |date = 10 April 2014 |first = Gavin |last = Anderson |publisher = Kinvig & Associates |accessdate = 23 Desember 2015}}</ref> ===Algemeen=== Die Tugelarivier vloei deur bergagtige gebied en het drie oorgangstreke. Die grootse oorgangstreek is die streek tussen sy bron en Colenso. Colenso le ongeveer 100&nbsp;km van die rivierbron af en deesdae is daar heelwat bruê in hierdie gebied, meestal te doen met vervoer tussen Durban en die Witwatersrand. Die eerste kruisingsplek was die Kommandodrif. Hy is in 1855 na Colenso hernoem. Hiedie drif is in 1879 deur die eenrigting Bulwerbrug vervang. In 1885 is 'n spoorwegbrug ook in Colenso gebou. Seerdat 1885 is hiedie bruê met groter bruê vervang. Terseldertyd is ander brue stroomop van Clenso gebou. Die tweede kruisingstreek is by Tugela Ferry, ongeveer halfpad tussen die rivier se bron en sy mond.<ref name="BI">{{citation |author=Helmut Kahnt |title=BI-Lexikon Alte Maße, Münzen und Gewichte |publisher=VEB Bibliographisches Institut |location=Leipzig |year=1986 |pages=380}}</ref> *[http://www.safrika.org/Pics/Natal-map-01.gif Map 1954] *[https://pathfinda.com/en/tugela/324 Check thi sout] *[https://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?wp=GC1764H&title=tugela-steel-bridge (Bonds drift)] *[http://natalia.org.za/Files/44/Natalia%20No%2044.pdf Route to the diamopnd fields] *[https://eprints.soas.ac.uk/12772/1/Whelan_3281.pdf ferries operated by traders] *[https://www.jstor.org/stable/pdf/3819797.pdf?seq=1#page_scan_tab_contents More about John Ross? Tugela river? - JSTOR] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-restoration-of-catewayo-the-military-escort-crossing-the-tug-79309491.html?pv=1&stamp=2&imageid=B1E4CFCD-7740-4F82-ACFE-68EF105CA3E3&p=103351&n=42&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d British army crossing 1883] *[http://www.alamy.com/stock-photo-the-rebellion-in-the-transvaal-south-africa-1881-tugela-ferry-on-77309672.html?pv=1&stamp=2&imageid=22D55E08-3A23-4138-86E7-62A0C2F02543&p=173514&n=83&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26sortby%3d2%26qt%3dtugela%26qt_raw%3dtugela%26qn%3d%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26aoa%3d1%26creative%3d%26videos%3d%26nu%3d%26ccc%3d%26bespoke%3d%26apalib%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26ot%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26archive%3d1%26name%3d%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26userid%3d%26id%3d%26a%3d%26xstx%3d0%26cbstore%3d0%26lightbox%3d%26resultview%3dsortbyPopular%26gname%3d%26gtype%3d%26apalic%3d%26tbar%3d1%26pc%3d%26simid%3d%26cap%3d1%26customgeoip%3d%26vd%3d0%26cid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26t%3d0%26edoptin%3d Tugela ferry 1881] *[http://www.natalia.org.za/Files/3/Natalia%20v03%20article%20p27-31%20C.pdf No development along Tugela] *[https://archive.org/stream/natalillustrated00harr#page/172/mode/2up Implies only two good crossing points] == Area of Cap == It is required to demonstrate that if a rectangle is constructed around a segment using the chord length as one side of the rectangle and the height of the segment as the height of the rectangle, then the ratio of the area of the segment to the area of the rectangle (<math>Q</math>) satisfies the equation :<math>\frac{\pi}{4} <= Q <= \frac{2}{3} </math>. Consider the equation of a circle <math>y^2 + x^2 = r^2</math> which has solution <math> y = \sqrt{r^2 - x^2}</math> Choose two points <math>(-a , h)</math> and <math>(a , h)</math> on the curve. The area of the rectangle is clearly <math>2a(r-h)</math> and the area of the cap is <math>\int_{-a}^{a}\sqrt{r^2 - x^2} dx - 2ah</math> Define <math>u</math> such that <math>u = \frac{x}{r}</math> and <math>b = \frac{a}{r}</math>. The area of the rectangle becomes <math>2b(1-h) = 2b - 2bh</math> and the area of the cap is <math>\int_{-b}^{b}\sqrt{1 - u^2} du - 2bh</math>. The Taylor series of <math>\sqrt{1 + p}</math> is <math>1 + \frac{1}{2}p - \frac{1}{2 \cdot 4} p^2 + \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}p^3 - \cdots</math> Expanding the integrand as a Taylor series give the area of the cap as <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 - \frac{1}{2 \cdot 4} u^4 - \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4 \cdot 6}u^6 - \cdots du - 2bh</math> If we let u become vanishingly small, we can neglect all powers of <math>u^4</math>, <math>u^6</math> etc and the area of the cap becomes <math>\int_{-b}^{b}1 - \frac{1}{2}u^2 du - 2bh</math> [[Lêer:Vertrag_von_Verdun_en.svg||duimnael|250px|Vertrag von Verdun (847)]] ==Verwysings== {{verwysings}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Reflist|group=Nota}} En ook *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-jan-brand/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-j-h-de-la-rey/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/profiel-cr-de-wet/ *http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/biografiese-profiele/cp-hoogenhout-1843-1922/ ==Verskeie verwysings== *[https://books.google.co.uk/books?id=2x4bIdTkcEAC&pg=PA225 Mathematicians of the French Revolution] *[https://books.google.co.uk/books?id=gzTcvJSAIvwC&pg=PA211 - Measure of enlightenment] *[http://www.jstor.org/stable/41135030?seq=17#page_scan_tab_contents On the Metric System of Weights and Measures, and its proposed Adoption in this Country (UK) - 1864] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Borgato.pdf Metrication in Italy]] *[http://www.2iceshs.cyfronet.pl/2ICESHS_Proceedings/Chapter_16/R-8_Paixao_Jorge.pdf Metrication in Portugal] *[https://repositorio.ipcb.pt/bitstream/10400.11/1440/1/Particularities.pdf More metrication in Portugal] *[http://iupap.org/wp-content/uploads/2014/05/A4.pdf Symbols for quantities] *[https://books.google.co.uk/books?id=qkY4AAAAMAAJ Principals of Commercial science 1831/2] *[http://www.ajol.info/index.php/smsajms/article/viewFile/143746/133458 Railways during the Boer War] [[Category:Contains images from NC Commons]] 93v3una37m39s8qpmmelv0ttghw9jjl Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe 0 90763 2890837 2855479 2026-04-06T18:37:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890837 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Dallas/Fort Worth<br />Internasionale Lughawe | image = | image-width = | image2 = Dallas - Fort Worth International Airport.jpg | image2-width = 250 | IATA = DFW | ICAO = KDFW | FAA = DFW | type = Openbaar | owner = Stad [[Dallas]] en Stad Fort Worth | operator = DFW Airport Board | city-served = Dallas–Fort Worth | location = Coppell, Euless, Grapevine, en Irving | hub = <div> * [[American Airlines]] * [[UPS Airlines]] </div> |focus_city = <div> * Spirit Airlines * Sun Country Airlines </div> | elevation-f = 607 | elevation-m = 185 | coordinates = {{Koördinate|32|53|49|N|97|02|17|W|type:airport_region:Texas|aansig=inlyn,titel}} | coordinates_region = US-TX | website = [http://www.dfwairport.com/ www.dfwairport.com] | image_map = | image_mapsize = | image_map_caption = | pushpin_map = VSA Texas | pushpin_label = DFW | pushpin_map_caption = <center>Ligging in Texas</center> | metric-elev = yes | metric-rwy = yes | r1-number = 13L/31R | r1-length-f = 9 000 | r1-length-m = 2 743 | r1-surface = Beton | r2-number = 13R/31L | r2-length-f = 9 300 | r2-length-m = 2 835 | r2-surface = Beton | r3-number = 17L/35R | r3-length-f = 8 500 | r3-length-m = 2 591 | r3-surface = Beton | r4-number = 17C/35C | r4-length-f = 13 400 | r4-length-m = 4 084 | r4-surface = Teer | r5-number = 17R/35L | r5-length-f = 13 400 | r5-length-m = 4 084 | r5-surface = Beton | r6-number = 18L/36R | r6-length-f = 13 401 | r6-length-m = 4 085 | r6-surface = Beton | r7-number = 18R/36L | r7-length-f = 13 400 | r7-length-m = 4 085 | r7-surface = Teer | h1-number = H1 | h1-length-f = 158 | h1-length-m = 48 | h1-surface = Beton | stat-year = 2024 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 87,817,864 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 743&nbsp;203 | stat3-header = Vrag (metrieke ton) | stat3-data = 818&nbsp;484 | stat4-header = Ekonomiese impak (2016) | stat4-data = VS$ 37 miljard<ref name="DFW_ESI">{{cite news |url=http://www.fortworthbusiness.com/news/briefs/in-flight-the-economic-impact-of-dfw-airport/article_2c7549b6-fdd8-11e5-8f3f-cb90db2b2afe.html |title=In flight: The economic impact of DFW Airport |last=Perryman |first=M. Ray |date=9 April 2016 |work=Fort Worth Business Journal |access-date=2 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121845/http://www.fortworthbusiness.com/news/briefs/in-flight-the-economic-impact-of-dfw-airport/article_2c7549b6-fdd8-11e5-8f3f-cb90db2b2afe.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | footnotes = Bron: Internasionale Lughaweraad<ref name="aci.aero">http://www.aci.aero/News/Releases/Most-Recent/2014/03/31/Preliminary-World-Airport-Traffic-and-Rankings-2013--High-Growth-Dubai-Moves-Up-to-7th-Busiest-Airport-</ref> }} '''Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe''' ([[IATA]]: '''DFW''', [[ICAO]]: '''KDFW''', [[FAA]]: '''DFW''') is ’n groot [[Amerikaanse]] [[lughawe]] wat die stede [[Dallas]] en [[Fort Worth]] bedien. Dit is die primêre [[internasionale lughawe]] in diens van die Dallas-Fort Worth Metropleks in die [[VSA-deelstaat|Amerikaanse deelstaat]] [[Texas]]. Dit is ook die grootste sentrum vir die redery [[American Airlines]], met sy hoofkwartier naby dié lughawe.<ref name="HAT">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Dallas/Fort Worth het 'n totale oppervlakte van 69,63&nbsp;km<sup>2</sup> (17,2 hektaar),<ref>{{cite web |title=DFW Airport Fast Facts |url=http://www.dfwairport.com/visitor/P1_009559.php |work=Dallas/Fort Worth International Airport |access-date=6 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150712183001/https://www.dfwairport.com/visitor/P1_009559.php |archive-date=12 Julie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat dit die grootste lughawe in Texas en die tweede grootste in die [[Verenigde State van Amerika]] (na [[Denver Internasionale Lughawe]]) maak. Dit is die derde besigste lughawe in die wêreld<ref name="aci.aero" /> volgens lugbewegings, en die negende besigste lughawe in die wêreld volgens passasiersverkeer. Dit is die tiende besigste internasionale poort in die VSA en die tweede besigste in Texas (na [[George Bush Interkontinentale Lughawe|Houston-George Bush Interkontinentaal]]).<ref>{{cite web |title=T-100 International Segment Data, Special Calculation, September 2010 |url=http://www.bts.gov/publications/pocket_guide_to_transportation/2011/html/table_03_08.html |work=Bureau of Transportation Statistics |access-date=6 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129144624/https://www.bts.gov/publications/pocket_guide_to_transportation/2011/html/table_03_08.html |archive-date=29 November 2017 |url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> Dallas/Fort Worth is naby die stede van Irving, Euless, Wingerd en Coppell geleë, tussen die groot stede van Dallas en Fort Worth. Dit het sy eie ZIP-[[poskode]] ("DFW Lughawe, TX"), sowel as sy eie [[polisie]], brandweer en mediese nooddienste.<ref>{{cite web |title=Contact Us |url=http://www.dfwairport.com/contact/ |work=Dallas/Fort Worth International Airport |access-date=6 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121851/https://www.dfwairport.com/contact/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die lede van die lughawe se raad van direkteure word aangestel deur die eienaarstede van Dallas en Fort Worth, met 'n nie-stemgeregtigde lid verkies uit die lughawe se vier naburige stede op 'n roterende basis. == Geskiedenis == Reeds voordat die gebied 'n lughawe gehad het, in 1927, het Dallas 'n gesamentlike lughawe met Fort Worth voorgestel. Fort Worth het die aanbod van die hand gewys en dus het elke stad sy eie lughawe, Love Field en Meacham Field, geopen, wat elkeen geskeduleerde lugdiens gebied het. In 1940 het die Civil Aeronautics Administration VS$ 1&nbsp;900&nbsp;000 geoormerk vir die bou van 'n Dallas/Fort Worth-streeklughawe. [[American Airlines]] en Braniff Airways het 'n ooreenkoms met die stad Arlington aangegaan om 'n lughawe daar te bou, maar die regerings van Dallas en Fort Worth het nie saamgestem oor die konstruksie daarvan nie en die projek is in 1942 laat vaar. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Fort Worth die terrein geannekseer en dit ontwikkel tot Amon Carter Field met die hulp van [[American Airlines]].<ref>{{cite web|title=Texas – Northeast Fort Worth Area|first=Paul|last=Freeman|url=http://www.airfields-freeman.com/TX/Airfields_TX_FtWorth_NE.htm|work=Abandoned & Little-Known Airfields|date=January 27, 2012|access-date=July 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120716181909/http://www.airfields-freeman.com/TX/Airfields_TX_FtWorth_NE.htm|archive-date=July 16, 2012|url-status=live}}</ref> In 1953 het Fort Worth sy kommersiële vlugte van Meacham Field na die nuwe lughawe oorgeplaas. In 1960 het Fort Worth Amon Carter Field gekoop en dit herdoop tot Greater Southwest International Airport (GSW) in 'n poging om met Dallas se lughawe mee te ding, maar GSW se verkeer het bly afneem relatief tot Dallas Love Field. Teen die middel van die 1960's het Fort Worth 1% van Texas-lugverkeer gekry, terwyl Dallas 49% gekry het, wat gelei het tot die feitlike verlaat van GSW. Die gesamentlike lughawevoorstel is in 1961 hersien nadat die Federal Aviation Administration (FAA) geweier het om meer geld in aparte Dallas- en Fort Worth-lughawens te belê. Terwyl lugdiensdiens by beide GSW en Meacham skerp afgeneem het, was Dallas Love Field oorlaai en het nie meer ruimte gehad om uit te brei nie. Na 'n bevel van die federale regering in 1964 dat dit eensydig 'n terrein sou kies as die stede nie tot 'n ooreenkoms kon kom nie, het amptenare van die twee stede uiteindelik ooreengekom op 'n ligging vir 'n nuwe streeklughawe wat noord van die amper verlate GSW was en amper ewe ver van die twee middestad af. Die grond is in 1966 deur die stede gekoop en bouwerk het in 1969 begin. Kiesers het na die stembus in stede regoor die Dallas–Fort Worth-metroplek gegaan om die nuwe Noord-Texas-streeklughawe goed te keur, wat vernoem is na die Noord-Texas-kommissie wat instrumenteel was in die totstandkoming van die streeklughawe. Die Noord-Texas-kommissie het die Noord-Texas-lughawekommissie gevorm om toesig te hou oor die beplanning en konstruksie van die reuse-lughawe. Gebiedskiesers het die lughawe-referendum goedgekeur en die nuwe Noord-Texas-streeklughawe sou 'n werklikheid word. Baie Dallas-inwoners was egter tevrede met Love Field, en 'n poging om 'n onafhanklike Dallas Fort Worth Regional Airport Authority te stig - ondanks sterk steun van die Dallas Chamber of Commerce en Dallas se burgemeester J. Erik Jonsson - het misluk toe Dallas-kiesers die voorstel met 'n smal marge verwerp het. Na verdere onderhandeling het die stede eerder 'n aangestelde lughaweraad gestig wat uit sewe lede van Dallas en vier van Fort Worth bestaan het en kon alle bestaande lugrederye by Love, GSW en Meacham oorreed om na die nuwe streeklughawe te verskuif. Onder die oorspronklike 1967-lughawe-ontwerp sou DFW piervormige terminale loodreg op 'n sentrale snelweg hê. In 1968 is die ontwerp hersien om voorsiening te maak vir halfsirkelvormige terminale,<ref name="slotboom">{{cite book |last=Slotboom |first=Oscar |title=Dallas–Fort Worth Freeways: Texas-Sized Ambition |url=http://oscarmail.net/dfwfreeways-book/pdf/Dallas-Fort-Worth-Freeways-book-10-extract-parkway-concorde-20130712.pdf |date=2013 |isbn=978-0-9741605-0-4 |access-date=December 6, 2013 |df=mdy-all |archive-date=11 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131211071013/http://oscarmail.net/dfwfreeways-book/pdf/Dallas-Fort-Worth-Freeways-book-10-extract-parkway-concorde-20130712.pdf |url-status=dead }}</ref> wat gedien het om laai- en aflaaigebiede van die sentrale snelweg te isoleer, en om bykomende parkeerplek in die middel van elke halfsirkel te voorsien. Die plan het dertien sulke terminale voorgestel, maar slegs vier is aanvanklik gebou.<ref>{{cite web|title=NEVER BUILT: A visionary plan to rebuild DFW - Part 1|url=https://www.airporthistory.org/dfw-rebuild-1.html|access-date=2021-11-30|website=A VISUAL HISTORY OF THE WORLD'S GREAT AIRPORTS|language=en}}</ref> == Fotogalery == <gallery> Lêer:Dallas-Fort Worth Terminal A.jpg|Terminaal A. Lêer:Dallas 7.JPG|Binne-in Terminaal D. Lêer:Skylinkaerial.jpg|Lugfoto van Terminaal E. Lêer:McDonnell Douglas DC-8-71, Delta Air Lines AN0147042.jpg|'n Vliegtuig van [[Delta Air Lines]] by die lughawe in [[1988]]. </gallery> == Statistiek == === Topbestemmings === {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |+'''Besigste binnelandse roetes vanaf DFW (Januarie 2024 – Desember 2024)''' <ref>{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=QSj&Nv42146_anzr=Qnyyn5/S146%20j146u,%20gk:%20Qnyyn5/S146%20j146u%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPgf|title=RITA – BTS – Transtats|publisher=Bureau of Transportation Statistics|access-date=March 17, 2025}}</ref> ! Rang ! Stad ! Passasiers ! Rederye |- | 1 |[[Los Angeles Internasionale Lughawe|Los Angeles, Kalifornië]] | 1 137 000 | American, Delta, Frontier, Spirit |- | 2 |[[Harry Reid Internasionale Lughawe|Las Vegas, Nevada]] | 993 000 | American, Frontier, Spirit, Sun Country |- | 3 |[[Hartsfield-Jackson Atlanta Internasionale Lughawe|Atlanta, Georgia]] | 966 000 | American, Delta, Frontier, Spirit |- | 4 |[[O'Hare Internasionale Lughawe|Chicago–O'Hare, Illinois]] | 933 000 | American, Frontier, Spirit, United |- | 5 |[[Denver Internasionale Lughawe|Denver, Colorado]] | 916 000 | American, Frontier, United |- | 6 |[[LaGuardia-lughawe|New York–LaGuardia, New York]] | 851 000 | American, Delta, Frontier, Spirit |- | 7 |[[Phoenix Sky Harbor Internasionale Lughawe|Phoenix–Sky Harbor, Arizona]] | 847 000 | American, Frontier, Spirit |- | 8 |[[Orlando Internasionale Lughawe|Orlando, Florida]] | 812 000 | American, Frontier, Spirit |- | 9 |[[Miami Internasionale Lughawe|Miami, Florida]] | 800 000 | American, Frontier, Spirit |- | 10 |[[Seattle-Tacoma Internasionale Lughawe|Seattle/Tacoma, Washington]] | 779000 | Alaska, American, Frontier |} {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |+'''Besigste internasionale reutes vanaf DFW (Oktober 2022 – September 2023)'''<ref>{{Cite web|url=https://data.transportation.gov/Aviation/International_Report_Passengers/xgub-n9bw|title=International_Report_Passengers|date=2019|website=[[United States Department of Transportation]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719031853/https://data.transportation.gov/Aviation/International_Report_Passengers/xgub-n9bw|archive-date=July 19, 2019|access-date=April 14, 2024}}</ref> !Rang !Lughawe !Passasiers !Rederye |- |1 |[[Cancún Internasionale Lughawe|Cancún, Meksiko]] |1 140 840 |American, Frontier, Spirit, Sun Country |- |2 |[[Lughawe Londen-Heathrow|London–Heathrow, Verenigde Koninkryk]] |820 315 |American, British Airways |- |3 |[[Meksikostad Internasionale Lughawe|Meksikostad, Meksiko]] |542 978 |Aeroméxico, American, VivaAerobus, Volaris |- |4 |[[Los Cabos Internasionale Lughawe|San José del Cabo, Meksiko]] |467 080 |American, Spirit, Sun Country |- |5 |[[Miguel Hidalgo y Costilla Guadalajara Internasionale Lughawe|Guadalajara, Meksiko]] |398 701 |American, Volaris |- |6 |[[Monterrey Internasionale Lughawe|Monterrey, Meksiko]] |352 359 |American, VivaAerobus |- |7 |[[Licenciado Gustavo Díaz Ordaz Internasionale Lughawe|Puerto Vallarta, Meksiko]] |342 246 |American, Sun Country |- |8 |[[Toronto Pearson Internasionale Lughawe|Toronto–Pearson, Kanada]] |341 884 |Air Canada, American |- |9 |[[Lughawe Parys-Charles de Gaulle|Parys–Charles de Gaulle, Frankryk]] |317 401 |Air France, American |- |10 |[[Incheon Internasionale Lughawe|Seoul–Incheon, Suid-Korea]] |281 009 |American, Korean Air |- |11 |[[Adolfo Suárez Madrid–Barajas Lughawe|Madrid, Spanje]] |275 376 |American, Iberia |- |12 |[[Lughawe Frankfurt|Frankfurt, Duitsland]] |260 355 |American, Lufthansa |- |13 |[[Vancouver Internasionale Lughawe|Vancouver, Kanada]] |230 783 |American |- |14 |[[Hamad Internasionale Lughawe|Doha, Katar]] |213 189 |Qatar Airways |- |15 |[[Tokio-Haneda Internasionale Lughawe|Tokio–Haneda, Japan]] |212 848 |American, Japan Airlines |- |16 |[[Bajío International Airport|León/Del Bajío, Meksiko]] |212 008 |American, VivaAerobus |- |17 |[[Querétaro Intercontinental Airport|Querétaro, Meksiko]] |207 516 |American |- |18 |[[Doebai Internasionale Lughawe|Doebai, Verenigde Arabiese Emirate]] |191 566 |Emirates |- |19 |[[São Paulo Guarulhos Internasionale Lughawe|São Paulo–Guarulhos, Brasilië]] |180 406 |American |- |20 |[[Calgary Internasionale Lughawe|Calgary, Kanada]] |177 825 |American |} === Lugdiensmarkaandeel === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" width="align=" |+'''Grootste lugdienste by DFW<br /> (April 2023 - Maart 2024)''' <ref name="transtats.bts.gov">{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E|title=Dallas/Fort Worth, TX: Dallas/Fort Worth International (DFW)|website=Bureau of Transportation Statistics|publisher=U.S. Department of Transportation|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525054818/https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1|archive-date=May 25, 2017|access-date=March 2, 2024}}</ref> ! Rang ! Lugdiens ! Passasiers ! Aandeel |- | 1 | [[American Airlines|Amerikaanse Lugdiens]] | 47 684 000 | 68.73% |- | 2 | Envoy Air | 7 163 000 | 10.32% |- | 3 | [[Spirit Airlines]] | 3 048 000 | 4.39% |- | 4 | [[Delta Air Lines]] | 2 722 000 | 3.92% |- | 5 | [[SkyWest Airlines]] | 2 429 000 | 3.50% |- | | Ander | 6 335 000 | 9.13% |- |} {| class="wikitable" |+'''Jaarlikse passasiersverkeer (op+af) by DFW, 1994–tans'''<ref name="statistics">{{Cite web|url=https://www.dfwairport.com/business/about/stats/|title=dfwairport.com – Traffic Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308000232/https://www.dfwairport.com/stats/|archive-date=March 8, 2016|access-date=February 20, 2025}}</ref> !Year !Passengers !Year !Passengers !Year !Passengers !Jaar !Passasiers |- |1994 |52,642,225 |2004 |59,446,078 |2014 |63,522,823 |2024 |'''87,817,864''' |- |1995 |56,490,845 |2005 |59,176,265 |2015 |65,512,163 |2025 | |- |1996 |58,034,503 |2006 |60,226,829 |2016 |65,670,697 |2026 | |- |1997 |60,488,713 |2007 |59,786,476 |2017 |67,092,194 |2027 | |- |1998 |60,313,000 |2008 |57,093,187 |2018 |69,112,607 |2028 | |- |1999 |60,112,998 |2009 |56,030,457 |2019 |75,066,956 |2029 | |- |2000 |60,687,181 |2010 |56,905,600 |2020 |39,364,990 |2030 | |- |2001 |55,141,763 |2011 |57,806,918 |2021 |62,465,756 |2031 | |- |2002 |52,829,750 |2012 |58,590,633 |2022 |73,362,946 |2032 | |- |2003 |53,252,205 |2013 |60,436,739 |2023 |81,764,044 |2033 | |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Dallas/Fort Worth International Airport}} {{Normdata}} [[Kategorie:Dallas]] [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde State van Amerika]] hmghsf6cs506z2knf2cn7zom8yjt3bt Cantal 0 93006 2890670 2202421 2026-04-06T14:35:35Z Jcb 223 2890670 wikitext text/x-wiki {{Franse département | logo= [[Lêer:Blason département fr Cantal.svg|150px]]| département=Cantal (15) | gewes=[[Auvergne-Rhône-Alpes]] | Prefektuur=[[Aurillac]] | Onderprefekture=[[Mauriac]]<br />[[Saint-Flour]] | bevolking= 150 778 | DatBev=1999 | digtheid=26 | opvl=5 726 | arr=3 | canton=27 | mun=260 | president=[[Vincent Descoeur]] (UMP) | ligging=[[Lêer:Cantal-Position.svg|Ligging van Cantal Frankryk|250px]] }} '''Cantal''' (uitgespreek ''​[kɑ̃.tal]'') (15) is 'n [[Frankryk|Franse]] [[département]] van die [[Franse geweste|gewes]] [[Auvergne-Rhône-Alpes]]. Sy prefektuur (hoofstad) is [[Aurillac]]. <!--- == Geskiedenis == == Geografies == == Beleid == == Klimaat == ---> == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.cantal.gouv.fr/ Die webwerf van die Prefektuur] {{Frankryk-geo-saadjie}} {{Départements van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Departemente in Auvergne-Rhône-Alpes]] 7v5u4dcr0adx7cpog3zrd74r7id1hpk Charente-Maritime 0 93007 2890672 1868794 2026-04-06T14:36:20Z Jcb 223 /* Eksterne skakels */ 2890672 wikitext text/x-wiki {{Franse département | logo= [[Lêer:Blason département fr Charente-Maritime.svg|150px]]| département=Charente-Maritime (17) | gewes=[[Nieu-Akwitanië]] | Prefektuur=[[La Rochelle]] | Onderprefekture=[[Jonzac]]<br />[[Rochefort]]<br />[[Saintes]]<br />[[Saint-Jean-d'Angély]] | bevolking= 605 410 | DatBev=2007 | digtheid=88 | opvl=6 864 | arr=5 | canton=51 | mun=472 | president=[[Dominique Bussereau]] (UMP) | ligging=[[Lêer:Charente-Maritime-Position.svg|Ligging van Charente-Maritime Frankryk|250px]] }} '''Charente-Maritime''' (uitgespreek ''​[ʃa.ʁɑ̃t ma.ʁi.tim]'') (17) is 'n [[Frankryk|Franse]] [[département]] van die [[Franse geweste|gewes]] [[Nieu-Akwitanië]]. Sy prefektuur (hoofstad) is [[La Rochelle]]. <!--- == Geskiedenis == == Geografies == == Beleid == == Klimaat == ---> == Eksterne skakels == * [https://la.charente-maritime.fr/ Die webwerf van die departement] * {{fr}} [http://www.myhomein-iledere.com/ Nuus Charente Maritime] * {{en}} [http://www.france-atlantic.com/ Amptelike Toerisme Gids van Charente-Maritime] * {{fr}} [http://www.en-charente-maritime.com/ Amptelike Toerisme Gids van Charente-Maritime] * {{fr}} [http://ubacto.com/ Charente Maritime Nuus] * {{fr}} [http://www.zoo-palmyre.fr/ Zoo de la Palmyre] * {{fr}} [http://www.ile-oleron-marennes.com/ Ile d'Oléron] * {{fr}} [http://www.ile-de-reve.fr/ Ile de ré] * {{fr}} [http://www.ile-de-re-camping.com/ Tourisme Ile de re] {{Frankryk-geo-saadjie}} {{Départements van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Departemente in Nieu-Akwitanië]] ibk5r96ng8kmyu2pxzxyanaak72thaq 2890691 2890672 2026-04-06T16:12:08Z Oesjaar 7467 Wysiging deur [[Special:Contributions/Jcb|Jcb]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Rooiratel|Rooiratel]] 1868794 wikitext text/x-wiki {{Franse département | logo= [[Lêer:Blason département fr Charente-Maritime.svg|150px]]| département=Charente-Maritime (17) | gewes=[[Nieu-Akwitanië]] | Prefektuur=[[La Rochelle]] | Onderprefekture=[[Jonzac]]<br />[[Rochefort]]<br />[[Saintes]]<br />[[Saint-Jean-d'Angély]] | bevolking= 605 410 | DatBev=2007 | digtheid=88 | opvl=6 864 | arr=5 | canton=51 | mun=472 | president=[[Dominique Bussereau]] (UMP) | ligging=[[Lêer:Charente-Maritime-Position.svg|Ligging van Charente-Maritime Frankryk|250px]] }} '''Charente-Maritime''' (uitgespreek ''​[ʃa.ʁɑ̃t ma.ʁi.tim]'') (17) is 'n [[Frankryk|Franse]] [[département]] van die [[Franse geweste|gewes]] [[Nieu-Akwitanië]]. Sy prefektuur (hoofstad) is [[La Rochelle]]. <!--- == Geskiedenis == == Geografies == == Beleid == == Klimaat == ---> == Eksterne skakels == * [https://la.charente-maritime.fr/ Die webwerf van die departement] * [https://www.france-pub.com/region/charentemaritime.php france-pub.com/{{PAGENAME}}] * {{fr}} [http://www.myhomein-iledere.com/ Nuus Charente Maritime] * {{en}} [http://www.france-atlantic.com/ Amptelike Toerisme Gids van Charente-Maritime] * {{fr}} [http://www.en-charente-maritime.com/ Amptelike Toerisme Gids van Charente-Maritime] * {{fr}} [http://ubacto.com/ Charente Maritime Nuus] * {{fr}} [http://www.zoo-palmyre.fr/ Zoo de la Palmyre] * {{fr}} [http://www.ile-oleron-marennes.com/ Ile d'Oléron] * {{fr}} [http://www.ile-de-reve.fr/ Ile de ré] * {{fr}} [http://www.ile-de-re-camping.com/ Tourisme Ile de re] {{Frankryk-geo-saadjie}} {{Départements van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Departemente in Nieu-Akwitanië]] g52uqwe91zjji2tds5syt5rb548497f 2890869 2890691 2026-04-06T19:15:03Z Jcb 223 2890869 wikitext text/x-wiki {{Franse département | logo= [[Lêer:Blason département fr Charente-Maritime.svg|150px]]| département=Charente-Maritime (17) | gewes=[[Nieu-Akwitanië]] | Prefektuur=[[La Rochelle]] | Onderprefekture=[[Jonzac]]<br />[[Rochefort]]<br />[[Saintes]]<br />[[Saint-Jean-d'Angély]] | bevolking= 605 410 | DatBev=2007 | digtheid=88 | opvl=6 864 | arr=5 | canton=51 | mun=472 | president=[[Dominique Bussereau]] (UMP) | ligging=[[Lêer:Charente-Maritime-Position.svg|Ligging van Charente-Maritime Frankryk|250px]] }} '''Charente-Maritime''' (uitgespreek ''​[ʃa.ʁɑ̃t ma.ʁi.tim]'') (17) is 'n [[Frankryk|Franse]] [[département]] van die [[Franse geweste|gewes]] [[Nieu-Akwitanië]]. Sy prefektuur (hoofstad) is [[La Rochelle]]. <!--- == Geskiedenis == == Geografies == == Beleid == == Klimaat == ---> == Eksterne skakels == * [https://la.charente-maritime.fr/ Die webwerf van die departement] * [https://www.france-pub.com/region/charentemaritime.php france-pub.com/Charente-Maritime] * {{fr}} [http://www.myhomein-iledere.com/ Nuus Charente Maritime] * {{en}} [http://www.france-atlantic.com/ Amptelike Toerisme Gids van Charente-Maritime] * {{fr}} [http://www.en-charente-maritime.com/ Amptelike Toerisme Gids van Charente-Maritime] * {{fr}} [http://ubacto.com/ Charente Maritime Nuus] * {{fr}} [http://www.zoo-palmyre.fr/ Zoo de la Palmyre] * {{fr}} [http://www.ile-oleron-marennes.com/ Ile d'Oléron] * {{fr}} [http://www.ile-de-reve.fr/ Ile de ré] * {{fr}} [http://www.ile-de-re-camping.com/ Tourisme Ile de re] {{Frankryk-geo-saadjie}} {{Départements van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Departemente in Nieu-Akwitanië]] 0fzi8vmihjxtoe9848tekyii3m66wv5 X-straal 0 95450 2890911 2884157 2026-04-06T20:25:28Z Martinvl 12559 /* Notas */ 2890911 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Radiografía pulmones Francisca Lorca.cropped.jpg|duimnael|300px|'n X-straalfoto van 'n persoon se longe.]] '''X-strale''' of '''x-strale''' is [[elektromagnetiese straling|elektromagnetiese strale]] soortgelyk aan radio-, hitte- en ligstrale. Hulle het egter baie korter [[golflengte]]s en kan deur liggame of voorwerpe dring wat opaak (ligondeurdringbaar) is. X-strale dek die volgende gedeelte van die [[elektromagnetiese spektrum]]: 30&nbsp;EHz – 30&nbsp;PHz<ref group=Nota>1 EHz = 10<sup>18</sup> Hz en 1 PHz = 10<sup>15</sup> Hz</ref> en golflengtes van 0,01&nbsp;nm – 10&nbsp;nm. Hulle het ’n energie van tussen 124&nbsp;[[elektronvolt|eV]] en 124&nbsp;keV. Die term '''röntgenstrale''', wat soms daarvoor gebruik word, is genoem na [[Wilhelm Röntgen]],<ref>{{cite web |title=X-Rays |url=http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |publisher=Nasa |access-date=7 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041433/http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |archive-date=18 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat gewoonlik die krediet daarvoor kry dat hy dit ontdek het; hy het dit "X-strale" genoem om ’n onbekende soort straal aan te dui.<ref name="squires">Novelline, Robert (1997). ''Squire's Fundamentals of Radiology''. Harvard University Press. 5de uitg. {{ISBN|0-674-83339-2}}.</ref> == Gebruike == X-strale met ’n hoë [[foton]]energie (bo 5-10&nbsp;keV; ’n golflengte onder 0,2-0,1&nbsp;nm) word "harde X-strale" genoem, en dié met ’n lae energie "sagte X-strale".<ref name="Attwood">{{Cite book |author= David Attwood |title= Soft X-rays and extreme ultraviolet radiation |publisher= Cambridge University |year= 1999 |isbn= 978-0-521-65214-8 |url= http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |page= 2 |access-date= 16 November 2016 |archive-date= 12 April 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110412200619/http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |url-status= dead }}</ref> Vanweë die deurdringingsvermoë van harde X-strale word hulle algemeen gebruik om die binnekant van voorwerpe te sien, byvoorbeeld in mediese [[radiografie]] en [[lughawe]]sekuriteit. Die term "X-straal" word algemeen gebruik vir ’n radiografiese beeld asook vir die metode self. Omdat die golflengtes van harde X-strale soortgelyk is aan die grootte van [[Atoom|atome]], is hulle ook nuttig in die bepaling van kristalstrukture. Daarteenoor word sagte X-strale maklik in die lug geabsorbeer.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/ffast/ffast.pl?Formula=H2O&gtype=5&range=S&lower=0.300&upper=2.00&density=1.00 |title=Physics.nist.gov |publisher=Physics.nist.gov |accessdate=2011-11-08}}</ref> ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die K<sub>α</sub>- en K<sub>β</sub>-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die K<sub>α</sub>-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die K<sub>β</sub>-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Characteristic X-ray emission lines for some common anode materials.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />material !! rowspan= 2 |Atomic<br />number !! colspan=2 |Photon energy [keV] !! colspan=2 |Wavelength [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} === Test template === {{User:Martinvl/Audience}} === Practical example === [[File:Maerklin-Schientypen.jpg|thumb|Selection of model railway tracks]] As 'n modeltreinuitleg gemaak word met behulp van die stukke spoor wat langsaan getoon word, sal die krommingsradius by elke punt óf oneindig wees (op reguit stukke spoor) óf 'n vaste waarde hê (op geboë stukke spoor). Aangesien sentripetale krag 'n funksie van radius is, sal 'n skielike verandering van kromming 'n stapsgewyse verandering in [[Middelpuntsoekende krag|sentripetale krag]] veroorsaak en dus 'n ongemaklike rit. Die oplossing is om die kromme so te ontwerp dat die krommingsradius oneindig is aan die begin van die geboë gedeelte, verminder tot 'n eindige waarde by die middelpunt van die geboë gedeelte en dan in waarde toeneem tot die einde van die gesirkelde gedeelte. === Spoorlys === Die nuwe spoorlyne wat tussen 1 Junie 1902 en 31 Desember 1911 deur CSAR voltooi is:<ref name=SAS1953>{{cite book |language = Engels |title = Jaarverslag |publisher = Suid-Afrikaanse Spoorweë |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> {|class="wikitable" |- !Naam |Gemagtig !Beginpunt !Eindpunt !Openingsdatum<ref group=Nota>Die eerste syfer gee die openingsdatum vir die eerste gedeelte van die spoorlyn en die tweede is die openingsdatum van die hele lyn</ref> !myl:kettings !km |- |Voltooiing van die Johannesburg-Kaapstad-spoorlyn |1904 |[[Klerksdorp]] |Viertien Strome |1904/1907 |142 |228 |- |Voltooiing van die Bloemfontein-Natal-spoorlyn |1901/4 |[[Harrismith]] |[[Sannaspos]] |1902/1907 |231:50 |372.7 |- |Bloemfontein-Kimberly-spoorlyn |1905 |[[Bloemfontein|Hamilton]] |[[Kimberley|Beaconsfield]] |1908 |95:63 |154,1 |} == Notas == <references group=Nota/> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Dokter in die huis'', dr. [[Jan van Elfen]], 1993 {{ISBN|0 624 03234 5}} == Eksterne skakels == * [http://www.rtstudents.com/x-rays/broken-humerus-xray.htm Radiografie: ’n gebreekte humerus] * [https://web.archive.org/web/20070810063814/http://www.iuk.edu/~koalhe/img/Equipment/xray.jpg Foto van ’n X-straalmasjien] * [http://www.x-raysafety.com/ X-straalveiligheid] * [http://www.ionactive.co.uk/multi-media_video.html?m=4 ’n X-straalbuis-demonstrasie (animasie)] * [https://web.archive.org/web/20100729022133/http://rad.usuhs.mil/rad/home/whatis.html "What is Radiology?"], ’n eenvoudige les * [http://www.xtal.iqfr.csic.es/Cristalografia/index-en.html X-strale en kristalle] *{{Commons-kategorie inlyn|X-ray}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:X-ray|Engelse Wikipedia]] {{Elektromagnetiese spektrum}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Mediese prosedures]] [[Kategorie:Straling]] [[Kategorie:Radiologie]] cpwjljy3dmtp4y6ijamvfwf1x7e0la1 2890919 2890911 2026-04-06T20:30:07Z Martinvl 12559 Vertaaling 2890919 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Radiografía pulmones Francisca Lorca.cropped.jpg|duimnael|300px|'n X-straalfoto van 'n persoon se longe.]] '''X-strale''' of '''x-strale''' is [[elektromagnetiese straling|elektromagnetiese strale]] soortgelyk aan radio-, hitte- en ligstrale. Hulle het egter baie korter [[golflengte]]s en kan deur liggame of voorwerpe dring wat opaak (ligondeurdringbaar) is. X-strale dek die volgende gedeelte van die [[elektromagnetiese spektrum]]: 30&nbsp;EHz – 30&nbsp;PHz<ref group=Nota>1 EHz = 10<sup>18</sup> Hz en 1 PHz = 10<sup>15</sup> Hz</ref> en golflengtes van 0,01&nbsp;nm – 10&nbsp;nm. Hulle het ’n energie van tussen 124&nbsp;[[elektronvolt|eV]] en 124&nbsp;keV. Die term '''röntgenstrale''', wat soms daarvoor gebruik word, is genoem na [[Wilhelm Röntgen]],<ref>{{cite web |title=X-Rays |url=http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |publisher=Nasa |access-date=7 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041433/http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |archive-date=18 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat gewoonlik die krediet daarvoor kry dat hy dit ontdek het; hy het dit "X-strale" genoem om ’n onbekende soort straal aan te dui.<ref name="squires">Novelline, Robert (1997). ''Squire's Fundamentals of Radiology''. Harvard University Press. 5de uitg. {{ISBN|0-674-83339-2}}.</ref> == Gebruike == X-strale met ’n hoë [[foton]]energie (bo 5-10&nbsp;keV; ’n golflengte onder 0,2-0,1&nbsp;nm) word "harde X-strale" genoem, en dié met ’n lae energie "sagte X-strale".<ref name="Attwood">{{Cite book |author= David Attwood |title= Soft X-rays and extreme ultraviolet radiation |publisher= Cambridge University |year= 1999 |isbn= 978-0-521-65214-8 |url= http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |page= 2 |access-date= 16 November 2016 |archive-date= 12 April 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110412200619/http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |url-status= dead }}</ref> Vanweë die deurdringingsvermoë van harde X-strale word hulle algemeen gebruik om die binnekant van voorwerpe te sien, byvoorbeeld in mediese [[radiografie]] en [[lughawe]]sekuriteit. Die term "X-straal" word algemeen gebruik vir ’n radiografiese beeld asook vir die metode self. Omdat die golflengtes van harde X-strale soortgelyk is aan die grootte van [[Atoom|atome]], is hulle ook nuttig in die bepaling van kristalstrukture. Daarteenoor word sagte X-strale maklik in die lug geabsorbeer.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/ffast/ffast.pl?Formula=H2O&gtype=5&range=S&lower=0.300&upper=2.00&density=1.00 |title=Physics.nist.gov |publisher=Physics.nist.gov |accessdate=2011-11-08}}</ref> ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die K<sub>α</sub>- en K<sub>β</sub>-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die K<sub>α</sub>-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die K<sub>β</sub>-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Kenmerkende X-straal-emissielyne vir sommige algemene anodemateriale.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />materiaal !! rowspan= 2 |Atoom-<br />getal !! colspan=2 |Foton energie [keV] !! colspan=2 |golflengte [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} === Test template === {{User:Martinvl/Audience}} === Practical example === [[File:Maerklin-Schientypen.jpg|thumb|Selection of model railway tracks]] As 'n modeltreinuitleg gemaak word met behulp van die stukke spoor wat langsaan getoon word, sal die krommingsradius by elke punt óf oneindig wees (op reguit stukke spoor) óf 'n vaste waarde hê (op geboë stukke spoor). Aangesien sentripetale krag 'n funksie van radius is, sal 'n skielike verandering van kromming 'n stapsgewyse verandering in [[Middelpuntsoekende krag|sentripetale krag]] veroorsaak en dus 'n ongemaklike rit. Die oplossing is om die kromme so te ontwerp dat die krommingsradius oneindig is aan die begin van die geboë gedeelte, verminder tot 'n eindige waarde by die middelpunt van die geboë gedeelte en dan in waarde toeneem tot die einde van die gesirkelde gedeelte. === Spoorlys === Die nuwe spoorlyne wat tussen 1 Junie 1902 en 31 Desember 1911 deur CSAR voltooi is:<ref name=SAS1953>{{cite book |language = Engels |title = Jaarverslag |publisher = Suid-Afrikaanse Spoorweë |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> {|class="wikitable" |- !Naam |Gemagtig !Beginpunt !Eindpunt !Openingsdatum<ref group=Nota>Die eerste syfer gee die openingsdatum vir die eerste gedeelte van die spoorlyn en die tweede is die openingsdatum van die hele lyn</ref> !myl:kettings !km |- |Voltooiing van die Johannesburg-Kaapstad-spoorlyn |1904 |[[Klerksdorp]] |Viertien Strome |1904/1907 |142 |228 |- |Voltooiing van die Bloemfontein-Natal-spoorlyn |1901/4 |[[Harrismith]] |[[Sannaspos]] |1902/1907 |231:50 |372.7 |- |Bloemfontein-Kimberly-spoorlyn |1905 |[[Bloemfontein|Hamilton]] |[[Kimberley|Beaconsfield]] |1908 |95:63 |154,1 |} == Notas == <references group=Nota/> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Dokter in die huis'', dr. [[Jan van Elfen]], 1993 {{ISBN|0 624 03234 5}} == Eksterne skakels == * [http://www.rtstudents.com/x-rays/broken-humerus-xray.htm Radiografie: ’n gebreekte humerus] * [https://web.archive.org/web/20070810063814/http://www.iuk.edu/~koalhe/img/Equipment/xray.jpg Foto van ’n X-straalmasjien] * [http://www.x-raysafety.com/ X-straalveiligheid] * [http://www.ionactive.co.uk/multi-media_video.html?m=4 ’n X-straalbuis-demonstrasie (animasie)] * [https://web.archive.org/web/20100729022133/http://rad.usuhs.mil/rad/home/whatis.html "What is Radiology?"], ’n eenvoudige les * [http://www.xtal.iqfr.csic.es/Cristalografia/index-en.html X-strale en kristalle] *{{Commons-kategorie inlyn|X-ray}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:X-ray|Engelse Wikipedia]] {{Elektromagnetiese spektrum}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Mediese prosedures]] [[Kategorie:Straling]] [[Kategorie:Radiologie]] 2xcy571gmgggszg4k85duyqj11iu8ub 2890920 2890919 2026-04-06T20:30:49Z Martinvl 12559 /* Test template */ Verwyder onkruid 2890920 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Radiografía pulmones Francisca Lorca.cropped.jpg|duimnael|300px|'n X-straalfoto van 'n persoon se longe.]] '''X-strale''' of '''x-strale''' is [[elektromagnetiese straling|elektromagnetiese strale]] soortgelyk aan radio-, hitte- en ligstrale. Hulle het egter baie korter [[golflengte]]s en kan deur liggame of voorwerpe dring wat opaak (ligondeurdringbaar) is. X-strale dek die volgende gedeelte van die [[elektromagnetiese spektrum]]: 30&nbsp;EHz – 30&nbsp;PHz<ref group=Nota>1 EHz = 10<sup>18</sup> Hz en 1 PHz = 10<sup>15</sup> Hz</ref> en golflengtes van 0,01&nbsp;nm – 10&nbsp;nm. Hulle het ’n energie van tussen 124&nbsp;[[elektronvolt|eV]] en 124&nbsp;keV. Die term '''röntgenstrale''', wat soms daarvoor gebruik word, is genoem na [[Wilhelm Röntgen]],<ref>{{cite web |title=X-Rays |url=http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |publisher=Nasa |access-date=7 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041433/http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |archive-date=18 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat gewoonlik die krediet daarvoor kry dat hy dit ontdek het; hy het dit "X-strale" genoem om ’n onbekende soort straal aan te dui.<ref name="squires">Novelline, Robert (1997). ''Squire's Fundamentals of Radiology''. Harvard University Press. 5de uitg. {{ISBN|0-674-83339-2}}.</ref> == Gebruike == X-strale met ’n hoë [[foton]]energie (bo 5-10&nbsp;keV; ’n golflengte onder 0,2-0,1&nbsp;nm) word "harde X-strale" genoem, en dié met ’n lae energie "sagte X-strale".<ref name="Attwood">{{Cite book |author= David Attwood |title= Soft X-rays and extreme ultraviolet radiation |publisher= Cambridge University |year= 1999 |isbn= 978-0-521-65214-8 |url= http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |page= 2 |access-date= 16 November 2016 |archive-date= 12 April 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110412200619/http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |url-status= dead }}</ref> Vanweë die deurdringingsvermoë van harde X-strale word hulle algemeen gebruik om die binnekant van voorwerpe te sien, byvoorbeeld in mediese [[radiografie]] en [[lughawe]]sekuriteit. Die term "X-straal" word algemeen gebruik vir ’n radiografiese beeld asook vir die metode self. Omdat die golflengtes van harde X-strale soortgelyk is aan die grootte van [[Atoom|atome]], is hulle ook nuttig in die bepaling van kristalstrukture. Daarteenoor word sagte X-strale maklik in die lug geabsorbeer.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/ffast/ffast.pl?Formula=H2O&gtype=5&range=S&lower=0.300&upper=2.00&density=1.00 |title=Physics.nist.gov |publisher=Physics.nist.gov |accessdate=2011-11-08}}</ref> ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die K<sub>α</sub>- en K<sub>β</sub>-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die K<sub>α</sub>-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die K<sub>β</sub>-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Kenmerkende X-straal-emissielyne vir sommige algemene anodemateriale.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />materiaal !! rowspan= 2 |Atoom-<br />getal !! colspan=2 |Foton energie [keV] !! colspan=2 |golflengte [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} === Practical example === [[File:Maerklin-Schientypen.jpg|thumb|Selection of model railway tracks]] As 'n modeltreinuitleg gemaak word met behulp van die stukke spoor wat langsaan getoon word, sal die krommingsradius by elke punt óf oneindig wees (op reguit stukke spoor) óf 'n vaste waarde hê (op geboë stukke spoor). Aangesien sentripetale krag 'n funksie van radius is, sal 'n skielike verandering van kromming 'n stapsgewyse verandering in [[Middelpuntsoekende krag|sentripetale krag]] veroorsaak en dus 'n ongemaklike rit. Die oplossing is om die kromme so te ontwerp dat die krommingsradius oneindig is aan die begin van die geboë gedeelte, verminder tot 'n eindige waarde by die middelpunt van die geboë gedeelte en dan in waarde toeneem tot die einde van die gesirkelde gedeelte. === Spoorlys === Die nuwe spoorlyne wat tussen 1 Junie 1902 en 31 Desember 1911 deur CSAR voltooi is:<ref name=SAS1953>{{cite book |language = Engels |title = Jaarverslag |publisher = Suid-Afrikaanse Spoorweë |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> {|class="wikitable" |- !Naam |Gemagtig !Beginpunt !Eindpunt !Openingsdatum<ref group=Nota>Die eerste syfer gee die openingsdatum vir die eerste gedeelte van die spoorlyn en die tweede is die openingsdatum van die hele lyn</ref> !myl:kettings !km |- |Voltooiing van die Johannesburg-Kaapstad-spoorlyn |1904 |[[Klerksdorp]] |Viertien Strome |1904/1907 |142 |228 |- |Voltooiing van die Bloemfontein-Natal-spoorlyn |1901/4 |[[Harrismith]] |[[Sannaspos]] |1902/1907 |231:50 |372.7 |- |Bloemfontein-Kimberly-spoorlyn |1905 |[[Bloemfontein|Hamilton]] |[[Kimberley|Beaconsfield]] |1908 |95:63 |154,1 |} == Notas == <references group=Nota/> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Dokter in die huis'', dr. [[Jan van Elfen]], 1993 {{ISBN|0 624 03234 5}} == Eksterne skakels == * [http://www.rtstudents.com/x-rays/broken-humerus-xray.htm Radiografie: ’n gebreekte humerus] * [https://web.archive.org/web/20070810063814/http://www.iuk.edu/~koalhe/img/Equipment/xray.jpg Foto van ’n X-straalmasjien] * [http://www.x-raysafety.com/ X-straalveiligheid] * [http://www.ionactive.co.uk/multi-media_video.html?m=4 ’n X-straalbuis-demonstrasie (animasie)] * [https://web.archive.org/web/20100729022133/http://rad.usuhs.mil/rad/home/whatis.html "What is Radiology?"], ’n eenvoudige les * [http://www.xtal.iqfr.csic.es/Cristalografia/index-en.html X-strale en kristalle] *{{Commons-kategorie inlyn|X-ray}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:X-ray|Engelse Wikipedia]] {{Elektromagnetiese spektrum}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Mediese prosedures]] [[Kategorie:Straling]] [[Kategorie:Radiologie]] g79m9ew7nw51piuu8no9pjq5f6026el 2890922 2890920 2026-04-06T20:31:17Z Martinvl 12559 /* Practical example */ Verwyder onkruid 2890922 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Radiografía pulmones Francisca Lorca.cropped.jpg|duimnael|300px|'n X-straalfoto van 'n persoon se longe.]] '''X-strale''' of '''x-strale''' is [[elektromagnetiese straling|elektromagnetiese strale]] soortgelyk aan radio-, hitte- en ligstrale. Hulle het egter baie korter [[golflengte]]s en kan deur liggame of voorwerpe dring wat opaak (ligondeurdringbaar) is. X-strale dek die volgende gedeelte van die [[elektromagnetiese spektrum]]: 30&nbsp;EHz – 30&nbsp;PHz<ref group=Nota>1 EHz = 10<sup>18</sup> Hz en 1 PHz = 10<sup>15</sup> Hz</ref> en golflengtes van 0,01&nbsp;nm – 10&nbsp;nm. Hulle het ’n energie van tussen 124&nbsp;[[elektronvolt|eV]] en 124&nbsp;keV. Die term '''röntgenstrale''', wat soms daarvoor gebruik word, is genoem na [[Wilhelm Röntgen]],<ref>{{cite web |title=X-Rays |url=http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |publisher=Nasa |access-date=7 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041433/http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |archive-date=18 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat gewoonlik die krediet daarvoor kry dat hy dit ontdek het; hy het dit "X-strale" genoem om ’n onbekende soort straal aan te dui.<ref name="squires">Novelline, Robert (1997). ''Squire's Fundamentals of Radiology''. Harvard University Press. 5de uitg. {{ISBN|0-674-83339-2}}.</ref> == Gebruike == X-strale met ’n hoë [[foton]]energie (bo 5-10&nbsp;keV; ’n golflengte onder 0,2-0,1&nbsp;nm) word "harde X-strale" genoem, en dié met ’n lae energie "sagte X-strale".<ref name="Attwood">{{Cite book |author= David Attwood |title= Soft X-rays and extreme ultraviolet radiation |publisher= Cambridge University |year= 1999 |isbn= 978-0-521-65214-8 |url= http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |page= 2 |access-date= 16 November 2016 |archive-date= 12 April 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110412200619/http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |url-status= dead }}</ref> Vanweë die deurdringingsvermoë van harde X-strale word hulle algemeen gebruik om die binnekant van voorwerpe te sien, byvoorbeeld in mediese [[radiografie]] en [[lughawe]]sekuriteit. Die term "X-straal" word algemeen gebruik vir ’n radiografiese beeld asook vir die metode self. Omdat die golflengtes van harde X-strale soortgelyk is aan die grootte van [[Atoom|atome]], is hulle ook nuttig in die bepaling van kristalstrukture. Daarteenoor word sagte X-strale maklik in die lug geabsorbeer.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/ffast/ffast.pl?Formula=H2O&gtype=5&range=S&lower=0.300&upper=2.00&density=1.00 |title=Physics.nist.gov |publisher=Physics.nist.gov |accessdate=2011-11-08}}</ref> ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die K<sub>α</sub>- en K<sub>β</sub>-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die K<sub>α</sub>-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die K<sub>β</sub>-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Kenmerkende X-straal-emissielyne vir sommige algemene anodemateriale.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />materiaal !! rowspan= 2 |Atoom-<br />getal !! colspan=2 |Foton energie [keV] !! colspan=2 |golflengte [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} === Spoorlys === Die nuwe spoorlyne wat tussen 1 Junie 1902 en 31 Desember 1911 deur CSAR voltooi is:<ref name=SAS1953>{{cite book |language = Engels |title = Jaarverslag |publisher = Suid-Afrikaanse Spoorweë |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> {|class="wikitable" |- !Naam |Gemagtig !Beginpunt !Eindpunt !Openingsdatum<ref group=Nota>Die eerste syfer gee die openingsdatum vir die eerste gedeelte van die spoorlyn en die tweede is die openingsdatum van die hele lyn</ref> !myl:kettings !km |- |Voltooiing van die Johannesburg-Kaapstad-spoorlyn |1904 |[[Klerksdorp]] |Viertien Strome |1904/1907 |142 |228 |- |Voltooiing van die Bloemfontein-Natal-spoorlyn |1901/4 |[[Harrismith]] |[[Sannaspos]] |1902/1907 |231:50 |372.7 |- |Bloemfontein-Kimberly-spoorlyn |1905 |[[Bloemfontein|Hamilton]] |[[Kimberley|Beaconsfield]] |1908 |95:63 |154,1 |} == Notas == <references group=Nota/> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Dokter in die huis'', dr. [[Jan van Elfen]], 1993 {{ISBN|0 624 03234 5}} == Eksterne skakels == * [http://www.rtstudents.com/x-rays/broken-humerus-xray.htm Radiografie: ’n gebreekte humerus] * [https://web.archive.org/web/20070810063814/http://www.iuk.edu/~koalhe/img/Equipment/xray.jpg Foto van ’n X-straalmasjien] * [http://www.x-raysafety.com/ X-straalveiligheid] * [http://www.ionactive.co.uk/multi-media_video.html?m=4 ’n X-straalbuis-demonstrasie (animasie)] * [https://web.archive.org/web/20100729022133/http://rad.usuhs.mil/rad/home/whatis.html "What is Radiology?"], ’n eenvoudige les * [http://www.xtal.iqfr.csic.es/Cristalografia/index-en.html X-strale en kristalle] *{{Commons-kategorie inlyn|X-ray}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:X-ray|Engelse Wikipedia]] {{Elektromagnetiese spektrum}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Mediese prosedures]] [[Kategorie:Straling]] [[Kategorie:Radiologie]] fdlbl9qd6bv5nhupeb2zs74lb7wy2ij 2890923 2890922 2026-04-06T20:31:41Z Martinvl 12559 /* Spoorlys */ Verwyder onkruid 2890923 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Radiografía pulmones Francisca Lorca.cropped.jpg|duimnael|300px|'n X-straalfoto van 'n persoon se longe.]] '''X-strale''' of '''x-strale''' is [[elektromagnetiese straling|elektromagnetiese strale]] soortgelyk aan radio-, hitte- en ligstrale. Hulle het egter baie korter [[golflengte]]s en kan deur liggame of voorwerpe dring wat opaak (ligondeurdringbaar) is. X-strale dek die volgende gedeelte van die [[elektromagnetiese spektrum]]: 30&nbsp;EHz – 30&nbsp;PHz<ref group=Nota>1 EHz = 10<sup>18</sup> Hz en 1 PHz = 10<sup>15</sup> Hz</ref> en golflengtes van 0,01&nbsp;nm – 10&nbsp;nm. Hulle het ’n energie van tussen 124&nbsp;[[elektronvolt|eV]] en 124&nbsp;keV. Die term '''röntgenstrale''', wat soms daarvoor gebruik word, is genoem na [[Wilhelm Röntgen]],<ref>{{cite web |title=X-Rays |url=http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |publisher=Nasa |access-date=7 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041433/http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |archive-date=18 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat gewoonlik die krediet daarvoor kry dat hy dit ontdek het; hy het dit "X-strale" genoem om ’n onbekende soort straal aan te dui.<ref name="squires">Novelline, Robert (1997). ''Squire's Fundamentals of Radiology''. Harvard University Press. 5de uitg. {{ISBN|0-674-83339-2}}.</ref> == Gebruike == X-strale met ’n hoë [[foton]]energie (bo 5-10&nbsp;keV; ’n golflengte onder 0,2-0,1&nbsp;nm) word "harde X-strale" genoem, en dié met ’n lae energie "sagte X-strale".<ref name="Attwood">{{Cite book |author= David Attwood |title= Soft X-rays and extreme ultraviolet radiation |publisher= Cambridge University |year= 1999 |isbn= 978-0-521-65214-8 |url= http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |page= 2 |access-date= 16 November 2016 |archive-date= 12 April 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110412200619/http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |url-status= dead }}</ref> Vanweë die deurdringingsvermoë van harde X-strale word hulle algemeen gebruik om die binnekant van voorwerpe te sien, byvoorbeeld in mediese [[radiografie]] en [[lughawe]]sekuriteit. Die term "X-straal" word algemeen gebruik vir ’n radiografiese beeld asook vir die metode self. Omdat die golflengtes van harde X-strale soortgelyk is aan die grootte van [[Atoom|atome]], is hulle ook nuttig in die bepaling van kristalstrukture. Daarteenoor word sagte X-strale maklik in die lug geabsorbeer.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/ffast/ffast.pl?Formula=H2O&gtype=5&range=S&lower=0.300&upper=2.00&density=1.00 |title=Physics.nist.gov |publisher=Physics.nist.gov |accessdate=2011-11-08}}</ref> ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die K<sub>α</sub>- en K<sub>β</sub>-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die K<sub>α</sub>-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die K<sub>β</sub>-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Kenmerkende X-straal-emissielyne vir sommige algemene anodemateriale.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />materiaal !! rowspan= 2 |Atoom-<br />getal !! colspan=2 |Foton energie [keV] !! colspan=2 |golflengte [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} == Notas == <references group=Nota/> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Dokter in die huis'', dr. [[Jan van Elfen]], 1993 {{ISBN|0 624 03234 5}} == Eksterne skakels == * [http://www.rtstudents.com/x-rays/broken-humerus-xray.htm Radiografie: ’n gebreekte humerus] * [https://web.archive.org/web/20070810063814/http://www.iuk.edu/~koalhe/img/Equipment/xray.jpg Foto van ’n X-straalmasjien] * [http://www.x-raysafety.com/ X-straalveiligheid] * [http://www.ionactive.co.uk/multi-media_video.html?m=4 ’n X-straalbuis-demonstrasie (animasie)] * [https://web.archive.org/web/20100729022133/http://rad.usuhs.mil/rad/home/whatis.html "What is Radiology?"], ’n eenvoudige les * [http://www.xtal.iqfr.csic.es/Cristalografia/index-en.html X-strale en kristalle] *{{Commons-kategorie inlyn|X-ray}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:X-ray|Engelse Wikipedia]] {{Elektromagnetiese spektrum}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Mediese prosedures]] [[Kategorie:Straling]] [[Kategorie:Radiologie]] 51e3pgonoqpvfcolg5z69ppg79emtx2 2890924 2890923 2026-04-06T20:32:23Z Martinvl 12559 verwyder leeg reels 2890924 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Radiografía pulmones Francisca Lorca.cropped.jpg|duimnael|300px|'n X-straalfoto van 'n persoon se longe.]] '''X-strale''' of '''x-strale''' is [[elektromagnetiese straling|elektromagnetiese strale]] soortgelyk aan radio-, hitte- en ligstrale. Hulle het egter baie korter [[golflengte]]s en kan deur liggame of voorwerpe dring wat opaak (ligondeurdringbaar) is. X-strale dek die volgende gedeelte van die [[elektromagnetiese spektrum]]: 30&nbsp;EHz – 30&nbsp;PHz<ref group=Nota>1 EHz = 10<sup>18</sup> Hz en 1 PHz = 10<sup>15</sup> Hz</ref> en golflengtes van 0,01&nbsp;nm – 10&nbsp;nm. Hulle het ’n energie van tussen 124&nbsp;[[elektronvolt|eV]] en 124&nbsp;keV. Die term '''röntgenstrale''', wat soms daarvoor gebruik word, is genoem na [[Wilhelm Röntgen]],<ref>{{cite web |title=X-Rays |url=http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |publisher=Nasa |access-date=7 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041433/http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |archive-date=18 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat gewoonlik die krediet daarvoor kry dat hy dit ontdek het; hy het dit "X-strale" genoem om ’n onbekende soort straal aan te dui.<ref name="squires">Novelline, Robert (1997). ''Squire's Fundamentals of Radiology''. Harvard University Press. 5de uitg. {{ISBN|0-674-83339-2}}.</ref> == Gebruike == X-strale met ’n hoë [[foton]]energie (bo 5-10&nbsp;keV; ’n golflengte onder 0,2-0,1&nbsp;nm) word "harde X-strale" genoem, en dié met ’n lae energie "sagte X-strale".<ref name="Attwood">{{Cite book |author= David Attwood |title= Soft X-rays and extreme ultraviolet radiation |publisher= Cambridge University |year= 1999 |isbn= 978-0-521-65214-8 |url= http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |page= 2 |access-date= 16 November 2016 |archive-date= 12 April 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110412200619/http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |url-status= dead }}</ref> Vanweë die deurdringingsvermoë van harde X-strale word hulle algemeen gebruik om die binnekant van voorwerpe te sien, byvoorbeeld in mediese [[radiografie]] en [[lughawe]]sekuriteit. Die term "X-straal" word algemeen gebruik vir ’n radiografiese beeld asook vir die metode self. Omdat die golflengtes van harde X-strale soortgelyk is aan die grootte van [[Atoom|atome]], is hulle ook nuttig in die bepaling van kristalstrukture. Daarteenoor word sagte X-strale maklik in die lug geabsorbeer.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/ffast/ffast.pl?Formula=H2O&gtype=5&range=S&lower=0.300&upper=2.00&density=1.00 |title=Physics.nist.gov |publisher=Physics.nist.gov |accessdate=2011-11-08}}</ref> ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die K<sub>α</sub>- en K<sub>β</sub>-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die K<sub>α</sub>-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die K<sub>β</sub>-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Kenmerkende X-straal-emissielyne vir sommige algemene anodemateriale.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />materiaal !! rowspan= 2 |Atoom-<br />getal !! colspan=2 |Foton energie [keV] !! colspan=2 |golflengte [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} == Notas == <references group=Nota/> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Dokter in die huis'', dr. [[Jan van Elfen]], 1993 {{ISBN|0 624 03234 5}} == Eksterne skakels == * [http://www.rtstudents.com/x-rays/broken-humerus-xray.htm Radiografie: ’n gebreekte humerus] * [https://web.archive.org/web/20070810063814/http://www.iuk.edu/~koalhe/img/Equipment/xray.jpg Foto van ’n X-straalmasjien] * [http://www.x-raysafety.com/ X-straalveiligheid] * [http://www.ionactive.co.uk/multi-media_video.html?m=4 ’n X-straalbuis-demonstrasie (animasie)] * [https://web.archive.org/web/20100729022133/http://rad.usuhs.mil/rad/home/whatis.html "What is Radiology?"], ’n eenvoudige les * [http://www.xtal.iqfr.csic.es/Cristalografia/index-en.html X-strale en kristalle] *{{Commons-kategorie inlyn|X-ray}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:X-ray|Engelse Wikipedia]] {{Elektromagnetiese spektrum}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Mediese prosedures]] [[Kategorie:Straling]] [[Kategorie:Radiologie]] rt4bu29vjyillozar9fm4puz2u5n0aw 2890938 2890924 2026-04-06T20:58:51Z Martinvl 12559 /* Generasie */ 2890938 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Radiografía pulmones Francisca Lorca.cropped.jpg|duimnael|300px|'n X-straalfoto van 'n persoon se longe.]] '''X-strale''' of '''x-strale''' is [[elektromagnetiese straling|elektromagnetiese strale]] soortgelyk aan radio-, hitte- en ligstrale. Hulle het egter baie korter [[golflengte]]s en kan deur liggame of voorwerpe dring wat opaak (ligondeurdringbaar) is. X-strale dek die volgende gedeelte van die [[elektromagnetiese spektrum]]: 30&nbsp;EHz – 30&nbsp;PHz<ref group=Nota>1 EHz = 10<sup>18</sup> Hz en 1 PHz = 10<sup>15</sup> Hz</ref> en golflengtes van 0,01&nbsp;nm – 10&nbsp;nm. Hulle het ’n energie van tussen 124&nbsp;[[elektronvolt|eV]] en 124&nbsp;keV. Die term '''röntgenstrale''', wat soms daarvoor gebruik word, is genoem na [[Wilhelm Röntgen]],<ref>{{cite web |title=X-Rays |url=http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |publisher=Nasa |access-date=7 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041433/http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |archive-date=18 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat gewoonlik die krediet daarvoor kry dat hy dit ontdek het; hy het dit "X-strale" genoem om ’n onbekende soort straal aan te dui.<ref name="squires">Novelline, Robert (1997). ''Squire's Fundamentals of Radiology''. Harvard University Press. 5de uitg. {{ISBN|0-674-83339-2}}.</ref> == Gebruike == X-strale met ’n hoë [[foton]]energie (bo 5-10&nbsp;keV; ’n golflengte onder 0,2-0,1&nbsp;nm) word "harde X-strale" genoem, en dié met ’n lae energie "sagte X-strale".<ref name="Attwood">{{Cite book |author= David Attwood |title= Soft X-rays and extreme ultraviolet radiation |publisher= Cambridge University |year= 1999 |isbn= 978-0-521-65214-8 |url= http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |page= 2 |access-date= 16 November 2016 |archive-date= 12 April 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110412200619/http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |url-status= dead }}</ref> Vanweë die deurdringingsvermoë van harde X-strale word hulle algemeen gebruik om die binnekant van voorwerpe te sien, byvoorbeeld in mediese [[radiografie]] en [[lughawe]]sekuriteit. Die term "X-straal" word algemeen gebruik vir ’n radiografiese beeld asook vir die metode self. Omdat die golflengtes van harde X-strale soortgelyk is aan die grootte van [[Atoom|atome]], is hulle ook nuttig in die bepaling van kristalstrukture. Daarteenoor word sagte X-strale maklik in die lug geabsorbeer.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/ffast/ffast.pl?Formula=H2O&gtype=5&range=S&lower=0.300&upper=2.00&density=1.00 |title=Physics.nist.gov |publisher=Physics.nist.gov |accessdate=2011-11-08}}</ref> ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die twee is verwant deur <math>1 eV = 1,602176634 \times 10^{-19} J</math><ref>{{cite web |title = 2022 CODATA Value: electron volt |website = The NIST Reference on Constants, Units, and Uncertainty. |publisher = NIST |date = Mei 2024 |access-date = 2026-04-06 |url = https://physics.nist.gov/cgi-bin/cuu/Value?evj|search_for=electron+volt |language = Engels}}</ref>. Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die K<sub>α</sub>- en K<sub>β</sub>-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die K<sub>α</sub>-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die K<sub>β</sub>-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Kenmerkende X-straal-emissielyne vir sommige algemene anodemateriale.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />materiaal !! rowspan= 2 |Atoom-<br />getal !! colspan=2 |Foton energie [keV] !! colspan=2 |golflengte [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} == Notas == <references group=Nota/> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Dokter in die huis'', dr. [[Jan van Elfen]], 1993 {{ISBN|0 624 03234 5}} == Eksterne skakels == * [http://www.rtstudents.com/x-rays/broken-humerus-xray.htm Radiografie: ’n gebreekte humerus] * [https://web.archive.org/web/20070810063814/http://www.iuk.edu/~koalhe/img/Equipment/xray.jpg Foto van ’n X-straalmasjien] * [http://www.x-raysafety.com/ X-straalveiligheid] * [http://www.ionactive.co.uk/multi-media_video.html?m=4 ’n X-straalbuis-demonstrasie (animasie)] * [https://web.archive.org/web/20100729022133/http://rad.usuhs.mil/rad/home/whatis.html "What is Radiology?"], ’n eenvoudige les * [http://www.xtal.iqfr.csic.es/Cristalografia/index-en.html X-strale en kristalle] *{{Commons-kategorie inlyn|X-ray}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:X-ray|Engelse Wikipedia]] {{Elektromagnetiese spektrum}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Mediese prosedures]] [[Kategorie:Straling]] [[Kategorie:Radiologie]] 3rrx9xqe2y31ygxfbv1wz69kxq1oznu 2890940 2890938 2026-04-06T21:10:05Z Martinvl 12559 /* Generasie */ 2890940 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Radiografía pulmones Francisca Lorca.cropped.jpg|duimnael|300px|'n X-straalfoto van 'n persoon se longe.]] '''X-strale''' of '''x-strale''' is [[elektromagnetiese straling|elektromagnetiese strale]] soortgelyk aan radio-, hitte- en ligstrale. Hulle het egter baie korter [[golflengte]]s en kan deur liggame of voorwerpe dring wat opaak (ligondeurdringbaar) is. X-strale dek die volgende gedeelte van die [[elektromagnetiese spektrum]]: 30&nbsp;EHz – 30&nbsp;PHz<ref group=Nota>1 EHz = 10<sup>18</sup> Hz en 1 PHz = 10<sup>15</sup> Hz</ref> en golflengtes van 0,01&nbsp;nm – 10&nbsp;nm. Hulle het ’n energie van tussen 124&nbsp;[[elektronvolt|eV]] en 124&nbsp;keV. Die term '''röntgenstrale''', wat soms daarvoor gebruik word, is genoem na [[Wilhelm Röntgen]],<ref>{{cite web |title=X-Rays |url=http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |publisher=Nasa |access-date=7 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041433/http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |archive-date=18 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat gewoonlik die krediet daarvoor kry dat hy dit ontdek het; hy het dit "X-strale" genoem om ’n onbekende soort straal aan te dui.<ref name="squires">Novelline, Robert (1997). ''Squire's Fundamentals of Radiology''. Harvard University Press. 5de uitg. {{ISBN|0-674-83339-2}}.</ref> == Gebruike == X-strale met ’n hoë [[foton]]energie (bo 5-10&nbsp;keV; ’n golflengte onder 0,2-0,1&nbsp;nm) word "harde X-strale" genoem, en dié met ’n lae energie "sagte X-strale".<ref name="Attwood">{{Cite book |author= David Attwood |title= Soft X-rays and extreme ultraviolet radiation |publisher= Cambridge University |year= 1999 |isbn= 978-0-521-65214-8 |url= http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |page= 2 |access-date= 16 November 2016 |archive-date= 12 April 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110412200619/http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |url-status= dead }}</ref> Vanweë die deurdringingsvermoë van harde X-strale word hulle algemeen gebruik om die binnekant van voorwerpe te sien, byvoorbeeld in mediese [[radiografie]] en [[lughawe]]sekuriteit. Die term "X-straal" word algemeen gebruik vir ’n radiografiese beeld asook vir die metode self. Omdat die golflengtes van harde X-strale soortgelyk is aan die grootte van [[Atoom|atome]], is hulle ook nuttig in die bepaling van kristalstrukture. Daarteenoor word sagte X-strale maklik in die lug geabsorbeer.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/ffast/ffast.pl?Formula=H2O&gtype=5&range=S&lower=0.300&upper=2.00&density=1.00 |title=Physics.nist.gov |publisher=Physics.nist.gov |accessdate=2011-11-08}}</ref> ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]] :<math>c</math> is die [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math> is die [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math> is die aantal protone in die kern :<math>n</math> is die getal van die laer energievlak :<math>m</math> is die getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die twee is verwant deur <math>1 eV = 1,602176634 \times 10^{-19} J</math><ref>{{cite web |title = 2022 CODATA Value: electron volt |website = The NIST Reference on Constants, Units, and Uncertainty. |publisher = NIST |date = Mei 2024 |access-date = 2026-04-06 |url = https://physics.nist.gov/cgi-bin/cuu/Value?evj |language = Engels}}</ref>. Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die K<sub>α</sub>- en K<sub>β</sub>-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die K<sub>α</sub>-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die K<sub>β</sub>-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Kenmerkende X-straal-emissielyne vir sommige algemene anodemateriale.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />materiaal !! rowspan= 2 |Atoom-<br />getal !! colspan=2 |Foton energie [keV] !! colspan=2 |golflengte [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} == Notas == <references group=Nota/> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Dokter in die huis'', dr. [[Jan van Elfen]], 1993 {{ISBN|0 624 03234 5}} == Eksterne skakels == * [http://www.rtstudents.com/x-rays/broken-humerus-xray.htm Radiografie: ’n gebreekte humerus] * [https://web.archive.org/web/20070810063814/http://www.iuk.edu/~koalhe/img/Equipment/xray.jpg Foto van ’n X-straalmasjien] * [http://www.x-raysafety.com/ X-straalveiligheid] * [http://www.ionactive.co.uk/multi-media_video.html?m=4 ’n X-straalbuis-demonstrasie (animasie)] * [https://web.archive.org/web/20100729022133/http://rad.usuhs.mil/rad/home/whatis.html "What is Radiology?"], ’n eenvoudige les * [http://www.xtal.iqfr.csic.es/Cristalografia/index-en.html X-strale en kristalle] *{{Commons-kategorie inlyn|X-ray}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:X-ray|Engelse Wikipedia]] {{Elektromagnetiese spektrum}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Mediese prosedures]] [[Kategorie:Straling]] [[Kategorie:Radiologie]] meo2z5ac2tjdjae8qtfm9op2ogomep7 2890942 2890940 2026-04-06T21:12:14Z Martinvl 12559 /* Generasie */ 2890942 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Radiografía pulmones Francisca Lorca.cropped.jpg|duimnael|300px|'n X-straalfoto van 'n persoon se longe.]] '''X-strale''' of '''x-strale''' is [[elektromagnetiese straling|elektromagnetiese strale]] soortgelyk aan radio-, hitte- en ligstrale. Hulle het egter baie korter [[golflengte]]s en kan deur liggame of voorwerpe dring wat opaak (ligondeurdringbaar) is. X-strale dek die volgende gedeelte van die [[elektromagnetiese spektrum]]: 30&nbsp;EHz – 30&nbsp;PHz<ref group=Nota>1 EHz = 10<sup>18</sup> Hz en 1 PHz = 10<sup>15</sup> Hz</ref> en golflengtes van 0,01&nbsp;nm – 10&nbsp;nm. Hulle het ’n energie van tussen 124&nbsp;[[elektronvolt|eV]] en 124&nbsp;keV. Die term '''röntgenstrale''', wat soms daarvoor gebruik word, is genoem na [[Wilhelm Röntgen]],<ref>{{cite web |title=X-Rays |url=http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |publisher=Nasa |access-date=7 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041433/http://missionscience.nasa.gov/ems/11_xrays.html |archive-date=18 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat gewoonlik die krediet daarvoor kry dat hy dit ontdek het; hy het dit "X-strale" genoem om ’n onbekende soort straal aan te dui.<ref name="squires">Novelline, Robert (1997). ''Squire's Fundamentals of Radiology''. Harvard University Press. 5de uitg. {{ISBN|0-674-83339-2}}.</ref> == Gebruike == X-strale met ’n hoë [[foton]]energie (bo 5-10&nbsp;keV; ’n golflengte onder 0,2-0,1&nbsp;nm) word "harde X-strale" genoem, en dié met ’n lae energie "sagte X-strale".<ref name="Attwood">{{Cite book |author= David Attwood |title= Soft X-rays and extreme ultraviolet radiation |publisher= Cambridge University |year= 1999 |isbn= 978-0-521-65214-8 |url= http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |page= 2 |access-date= 16 November 2016 |archive-date= 12 April 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110412200619/http://ast.coe.berkeley.edu/sxreuv/ |url-status= dead }}</ref> Vanweë die deurdringingsvermoë van harde X-strale word hulle algemeen gebruik om die binnekant van voorwerpe te sien, byvoorbeeld in mediese [[radiografie]] en [[lughawe]]sekuriteit. Die term "X-straal" word algemeen gebruik vir ’n radiografiese beeld asook vir die metode self. Omdat die golflengtes van harde X-strale soortgelyk is aan die grootte van [[Atoom|atome]], is hulle ook nuttig in die bepaling van kristalstrukture. Daarteenoor word sagte X-strale maklik in die lug geabsorbeer.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/ffast/ffast.pl?Formula=H2O&gtype=5&range=S&lower=0.300&upper=2.00&density=1.00 |title=Physics.nist.gov |publisher=Physics.nist.gov |accessdate=2011-11-08}}</ref> ==Generasie== [[File:Bohr atom model.svg|thumb|Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..]] Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die [[SI-stelsel]] gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee: : <math>E_n = h c R_{\infty}( \frac{Z^2}{n^2} - \frac{Z^2}{m^2} )</math> waar :<math>h</math>: [[konstante van Planck]] :<math>c</math>: [[ligsnelheid]] :<math> R_{\infty}</math>: [[Konstante van Rydberg]] :<math>Z</math>: Aantal protone in die kern :<math>n</math>: Getal van die laer energievlak :<math>m</math>: Getal van die hoër energievlak. [[File:Mo and Cu X-Ray spectra.svg|thumb|X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from ]] Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die twee is verwant deur <math>1 eV = 1,602176634 \times 10^{-19} J</math><ref>{{cite web |title = 2022 CODATA Value: electron volt |website = The NIST Reference on Constants, Units, and Uncertainty. |publisher = NIST |date = Mei 2024 |access-date = 2026-04-06 |url = https://physics.nist.gov/cgi-bin/cuu/Value?evj |language = Engels}}</ref>. Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die K<sub>α</sub>- en K<sub>β</sub>-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil (<math>n=1</math>). Die K<sub>α</sub>-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil (<math>m=2</math>), terwyl die K<sub>β</sub>-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil (<math>m=3</math>). {|class="wikitable" |+ Kenmerkende X-straal-emissielyne vir sommige algemene anodemateriale.<ref>{{Cite web |url=http://physics.nist.gov/PhysRefData/XrayTrans/Html/search.html |title=X-ray Transition Energies Database |publisher=NIST Physical Measurement Laboratory |date= 9 December 2011 |access-date=19 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf |title=X-Ray Data Booklet Table 1-3 |publisher=Center for X-ray Optics and Advanced Light Source, Lawrence Berkeley National Laboratory |date= 1 October 2009 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423224919/http://xdb.lbl.gov/Section1/Table_1-3.pdf | archive-date=23 April 2009}}</ref> ! rowspan= 2 |Anode<br />materiaal !! rowspan= 2 |Atoom-<br />getal !! colspan=2 |Foton energie [keV] !! colspan=2 |golflengte [nm] |- ! [[K-alpha|K<sub>α1</sub>]] !! K<sub>β1</sub> !! K<sub>α1</sub> !! K<sub>β1</sub> |- ! [[tungsten|W]] |74 ||59.3 ||67.2 ||0.0209 ||0.0184 |- ! [[molybdenum|Mo]] |42 ||17.5 ||19.6 ||0.0709 ||0.0632 |- ! [[copper|Cu]] |29 ||8.05 ||8.91 ||0.154 ||0.139 |- ! [[silver|Ag]] |47 ||22.2 ||24.9 ||0.0559 ||0.0497 |- ! [[gallium|Ga]] |31 ||9.25 ||10.26 ||0.134 ||0.121 |- ! [[indium|In]] |49 ||24.2 ||27.3 ||0.0512 ||0.0455 |- ! [[aluminium|Al]] |13 ||1.4867 ||1.5574 ||0.8340 ||0.7961 |} == Notas == <references group=Nota/> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Dokter in die huis'', dr. [[Jan van Elfen]], 1993 {{ISBN|0 624 03234 5}} == Eksterne skakels == * [http://www.rtstudents.com/x-rays/broken-humerus-xray.htm Radiografie: ’n gebreekte humerus] * [https://web.archive.org/web/20070810063814/http://www.iuk.edu/~koalhe/img/Equipment/xray.jpg Foto van ’n X-straalmasjien] * [http://www.x-raysafety.com/ X-straalveiligheid] * [http://www.ionactive.co.uk/multi-media_video.html?m=4 ’n X-straalbuis-demonstrasie (animasie)] * [https://web.archive.org/web/20100729022133/http://rad.usuhs.mil/rad/home/whatis.html "What is Radiology?"], ’n eenvoudige les * [http://www.xtal.iqfr.csic.es/Cristalografia/index-en.html X-strale en kristalle] *{{Commons-kategorie inlyn|X-ray}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:X-ray|Engelse Wikipedia]] {{Elektromagnetiese spektrum}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Mediese prosedures]] [[Kategorie:Straling]] [[Kategorie:Radiologie]] gyx80pemxqmpuz90805hdtcvebmnjmm Predikante van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika 0 96778 2890769 2881360 2026-04-06T17:56:08Z Morne 672 /* In die bediening */ 2890769 wikitext text/x-wiki 'n Lys van alle '''predikante van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]]''' wat in die kerk gedien het van die stigting daarvan in 1859 tot die hede. Die gemeentename en jaartalle ná elke predikant se naam dui op die gemeente(s) wat hy bedien het en die tydperk wat hy in elke gemeente gestaan het. Onder afgestorwe predikante dui die simbool † voor die laaste datum by elke predikant telkens sy sterfdatum aan. == In die bediening == [[Lêer:Gereformeerde predikante omstreeks 1905.jpg|duimnael|regs|320px|'n Groep predikante vroeg in die 20ste eeu. Agter: [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Middel: [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snyman. Voor: [[Willem Johannes de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[Totius|J.D. du Toit]] en [[G.H.J. Kruger]].]] [[Lêer:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|320px|regs|Op dié foto wat in 1933 in [[Bloemfontein]] van die adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling geneem is, verskyn ses Gereformeerde predikante of teoloë (aangedui met 'n asterisk). Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel*, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]]* (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]*, [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]*, dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]]*, [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], [[Totius]]*, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers.]] [[Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|duimnael|regs|320px|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. [[Totius|J.D. du Toit]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], A. Duvenage, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], H.S. van Jaarsveld, H.J.R. du Plessis, [[J.H. Kruger]].]] [[Lêer:Ds AA Venter Klerksdorp.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1935–1951, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1951–1975.]] [[Beeld:Ds Johannes Beijer.jpg|regs|duimnael|160px|Ds. [[Johannes Beijer]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]], 1862-1869.]] [[Lêer:Ds Lammert Stavast.jpg|150px|regs|duimnael|Ds. Lammert Stavast, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1957–1960, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1960–1963, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]] 1969–1972, [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]] 1972–1974, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]]/[[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] met evangelisasie-opdrag 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] met evangelisasie-opdrag 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]] 1981–1982, [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]]/[[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 1982–1983, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 1983–1986, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]]/[[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] 1986–1991, [[Gereformeerde kerk Jeffreysbaai|Jeffreysbaai]] 1991–1996 (hulpdienspredikant).]] [[Lêer:Ds Dirk Postma.jpg|regs|180px|duimnael|Ds. [[Dirk Postma]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]], 1859–1866, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]], 1866–1879.]] [[Lêer:Jan Lion Cachet.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Jan Lion Cachet]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1868–1869, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1869–1875, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1875–1883, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1883–1894.]] [[Lêer:Ds Isak David Kruger.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Izak Krüger|Izak David Krüger]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1911–1916, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1916–1923, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1923–1930, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1930–1945, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1949–1954.]] [[Lêer:Ds MPA Coetsee sr..jpg|duimnael|regs|150px|Ds. M.P.A. Coetsee sr., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1869–1889, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]-Wakkerstroom 1889–1903.]] [[Lêer:Ds CJH Vorster.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. Casper Jan Hendrik Vorster, [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]] 1880–1882, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1882–1894, [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]] 1894–1897, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1897–1899.]] [[Lêer:Ds HJ Boshoff.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. H.J. Boshoff, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1952–1955, [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 1955–1967, Sendeling [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]]-kombinasie 1967–1975, [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]]/[[Gereformeerde kerk Brandfort|Brandfort]] 1975–1985. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1985. †1990-05-02.]] [[Lêer:Dr en mev WJ van der Merwe.jpg|duimnael|regs|240px|Dr. en mev. W.J. van der Merwe, [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1934–1942, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1945–1975.]] [[Lêer:Ds Stephanus Postma.jpg|duimnael|150px|regs|Ds. [[Stephanus Postma]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1898-†1904-02-08.]] [[Lêer:Ds Pieter Biewenga.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Pieter Biewenga]], [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]] 1903–1906, [[Gereformeerde kerk Que|Que]] 1906–1926. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1928. †1955-03-15 .]] [[Lêer:Ds PJH Viljoen.jpg|duimnael|150px|regs|Ds. [[Petrus Viljoen|P.J. Viljoen]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1869–1879.]] [[Lêer:Dr JA Schutte.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. J.A. Schutte, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1941–1950, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1950–1977.]] [[Lêer:Ds C Hattingh.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. Christiaan Hattingh, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1953–1966, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1966–1969, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1969–1986. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1986. †2001-08-01.]] [[Lêer:Ds NH van der Walt.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[N.H. van der Walt|Nicolaas Hendrik van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]]-kombinasie 1908–1925, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]]-kombinasie 1925–1947.]] [[Lêer:Dr PJ Coetzee.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. Petrus Johannes Coetzee, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1945–1952, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1952–1958, redakteur van ''[[Die Kerkblad]]'' 1958–1963, redakteur Calvinistiese Stigting 1963–1965, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Wes|Klerksdorp-Wes]] 1965–1970.]] [[Lêer:Dr en mev JJ van der Walt.jpg|duimnael|regs|200px|Dr. Jan Jacobus A. van der Walt en sy eggenote, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 1952–1957, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1957–1958, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1958–1966, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1966–1975, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1975–1976, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1976–1988.]] [[Lêer:Ds PW Bingle die oue.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Pieter Bingle|Pieter Willem Bingle]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1910–1921, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1921-†1923-03-08.]] [[Lêer:Ds BR Krüger.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. B.R. Krüger, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1939–1956, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1956-†1973-05-31.]] [[Lêer:Ds W Venter.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. Willem Venter, [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1964–1989. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1989. †2004-07-09.]] [[Lêer:Ds TN Venter.jpg|duimnael|150px|Ds. Tjaart Nicolaas Venter, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1907–1925, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1945–1947.]] [[Lêer:Ds PW Buys.jpg|regs|150px|duimnael|Dr. [[P.W. Buys|Pieter Willem Buys]], [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1953–1966, [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] 1966–1973, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1973–1988.]] [[Lêer:Ds Jan hendrik Boneschans.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Jan Boneschans|Jan Hendrik Boneschans]], [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1915–1917, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]]-kombinasie 1917–1919, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1919–1923, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1923–1926, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]]-kombinasie 1926–1928, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1928–1946, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1946–1948, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1948–1953, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1953–1955.]] [[Lêer:Ds Derk Rumpff.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Derk Rumpff]], [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]]-kombinasie 1910–1913, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1913–1914, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1914–1920, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1920–1922, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1922–1941.]] [[Lêer:Ds Benonie Duvenage.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. [[Benoon Duvenage|Benonie Duvenage]], [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] 1958–1967, professor [[PU vir CHO]] 1967–1988, [[Gereformeerde kerk Sasolburg-Grootfontein|Sasolburg-Grootfontein]] 1988–1992.]] [[Lêer:Dr JP Jooste.jpg|regs|150px|duimnael|Dr. [[Joseph Petrus Jooste]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1928–1931, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1931–1942, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1942–1946. Professor aan die Teologiese Skool 1946–1970.]] [[Lêer:Dr BR Kruger.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. B.R. Kruger, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1939–1956, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1956–1973.]] [[Lêer:Ds GHJ Kruger GKSA.jpg|duimnael|150px|regs|Ds. [[Gerrit Kruger|G.H.J. Kruger]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1949–1951, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1951–1958, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1958–1969, [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]] 1969–1977, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1977–1989. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1989. †2013-06-25.]] [[Lêer:Ds MPA Coetsee jr.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. M.P.A. Coetsee jr., [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1874–1883, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1883–1892.]] [[Lêer:Ds JC Kruger.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. J.C. Kruger, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1948–1949, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]] 1949–1966.]] [[Lêer:Dr PJS de Klerk.jpg|regs|150px|duimnael|Dr. [[Philippus de Klerk|Philippus Jacobus Stephanus de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1924–1927, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1927–1930, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1930–1949.]] [[Lêer:Ds LP Vorster.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Louis Vorster|Louis Petrus Vorster]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1884–1893, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1893–1905, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1905–1920, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1922–1929.]] [[Lêer:Dirk Postma.jpg|duimnael|150px|regs|Ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1905–1906, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1906-†1940-12-29.]] [[Lêer:Ds JW Jansen van Ryssen.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Johan van Ryssen|Johan Wilhelm Jansen van Ryssen]], [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1937–1945, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1945–1948, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1953–1960, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1960–1968, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1968–1977.]] [[Lêer:Dr SP van der Walt.jpg|regs|150px|duimnael|Dr. [[Sarel van der Walt|Sarel Petrus van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1932–1946, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1946–1950, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1950–1953, professor Teologiese Skool 1953–1973. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1973, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1976–1983.]] [[Lêer:Prof SJ van der Walt.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Stephanus van der Walt|Stephanus Johannes van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1930–1941, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1941–1946, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1952–1961.]] [[Lêer:Prof GCP van der Vyver.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1943–1946, [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1955–1970. Professor Teologiese Skool Potchefstroom 1971–1975 (sy dood).]] [[Lêer:Ds DNG Kotze.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[David Kotzé|David Nicolaas Gerhardus Kotze]], [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1915–1921, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1921–1946, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1946–1951, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1955–1960.]] [[Lêer:Ds AL Aucamp.jpg|regs|150px|duimnael|Ds. [[Abraham Aucamp|Abraham Liebrecht Aucamp]], [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret]] 1933–1937, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1937–1942, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]]-kombinasie 1942–1948, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1948–1961.]] [[Lêer:Ds ASE Yssel.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. A.S.E. Yssel, [[Gereformeerde kerk Parys|Vredefort]] 1918–1921, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1921–1948, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1948–1958.]] [[Lêer:Ds W Postma.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Willem Postma]], [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1897–1903, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1903–1913. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1913–1914, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1914–1915, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1915-†1920-12-13.]] [[Lêer:Ds HJR du Plessis.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. H.J.R. du Plessis, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Erasmus]] 1907–1953.]] [[Lêer:Ds Simon van der Bijl.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. S.J. van der Bijl, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]] 1961–1967, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1967–1973, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1973–2000.]] [[Lêer:Ds JV Coetzee.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[J.V. Coetzee|Jan Viljoen Coetzee]], [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1916–1918, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1918–1925, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1925–1930, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1930-†1952-12-26.]] [[Lêer:Di TT Spoelstra en JV Coetsee Johannesburg 1926.jpg|duimnael|regs|200px|Di. [[J.V. Coetzee]] en [[T.T. Spoelstra]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1925–1927, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1927–1941, Sekretaris-penningmeester van die Administratiewe Buro 1941–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1950–1958, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1958–1965.]] [[Lêer:Ds WJ de Klerk jonk.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1903–1904, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1904–1907, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1907–1911, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1911–1923, registrateur [[PU vir CHO]] 1923–1928, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1928–1943.]] [[Lêer:Totius.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. J.D. du Toit, oftewel [[Totius]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911, professor Teologiese Skool 1911–1949.]] [[Lêer:Ds Martinus Pelser.jpg|regs|duimnael|150px|Ds. [[Maarten Pelser]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1876–1877, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1877–1892, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1892–1897, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1897-†1902-06-07.]] [[Lêer:Ds HS van Jaarsveld.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. Hendrik Stephanus van Jaarsveld, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1918–1922, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1922–1924, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1924–1946, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1946–1952.]] [[Lêer:Ds en mev ZC Grobler.jpg|regs|duimnael|230px|Ds. en mev. Zacharias Christiaan Grobler, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1949–1952, [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1954–1979.]] [[Lêer:Ds J Beyer.jpg|regs|duimnael|150px|Ds. [[Johannes Beijer|J. Beyer]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1862–1869.]] [[Lêer:Ds MJ Booyens.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. M.J. Booyens, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1948–1950, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] 1958–1964, Pretoria-[[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1964–1966, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1966–1977, [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 1977–1985. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1985. †2002-11-17.]] [[Lêer:Ds HB Venter.jpg|duimnael|150px|regs|Ds. [[Hendrik Venter|H.B. Venter]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1880–1888.]] [[Lêer:Ds SD Venter.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. S.D. Venter, Heidelberg ([[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]]) 1866–1877.]] [[Lêer:Ds FW Buytendach.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. F.W. Buytendach, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1949, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1955–1989.]] [[Lêer:Ds PHS Snyman, Heidelberg, Gereformeerde Kerk.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[P.S. Snyman]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1890–1891, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1891-†1900-01-17.]] [[Lêer:Ds en mev W Venter.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. en mev. W. Venter, [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1964–1989. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1989.]] [[Lêer:Ds WJ Snyman.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. W.J. Snyman, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1877–1913.]] [[Lêer:Ds JA du Plessis.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Jacobus du Plessis|Du Plessis, Jacobus Albertus]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1903–1914, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1914–1921, professor Teologiese Skool 1921–1935.]] [[Lêer:Ds HVF Kruger.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]]-kombinasie 1931–1935, [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]-kombinasie 1935–1937, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1937–1942, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]] 1949–1975.]] # Modise, Motsitsi Abel, Dobsonville 1979–1982, Diepkloof 1983, Kwa-Thema/Ratanda/Tsakane. # Ligege, Ndanganeni Norman, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1981–1989, SAOK 1989–1996, De Hoop 1996. # Heystek, Pieter Hendrik, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] 1983–1985, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1985–1988, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Magalieskruin|Pretoria-Magalieskruin]] 1989–1999, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Montanapoort|Pretoria-Montanapoort]] 1999. # Van Helden, Maarten, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]] 1984–1988, [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 1988–1997, [[Gereformeerde kerk Centurion|Verwoerdburg-Noord]] 1998–1999, [[Gereformeerde kerk Centurion|Centurion]] 1999. # Van Wyk, Rodney Peter, Hons.-B.A., M.Phil., [[Gereformeerde kerk Grassy Park|Grassy Park]] 1984. # Lartz, Deon, Th.B., M.A., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] 1986–1994, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1994–1998, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 2002. # Swanepoel, Christoffel Bernardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 1986–2002, [[Gereformeerde kerk Nylstroom|Nylstroom]] 2002–2009, [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Lyttelton]] 2009. # Van Rhyn, Hercules Philippus Malan, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 1987–1998, [[Gereformeerde kerk Wilropark|Wilropark]] 1998–2004, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 2010. # Venter, Piet, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1987–1990, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1990–2007, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 2007. # Lion-Cachet, Jan, Th.B., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1988–1996, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1996–2002, Reformed Church of Wellington in Nieu-Seeland 2002–2006, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 2007. # Vermeulen, Petrus Johannes, M.A., Th.B., Th.D., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 1988–2001, [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 2005. # [[Gerhardus Stephanus Kruger|Kruger, Gerhardus Stephanus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1988–1997, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1997–2000, [[Gereformeerde kerk Centurion|Centurion]] [[29 Julie]] [[2000]]–2024, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] [[14 April]] [[2024]]. # Dreyer, Frederik Marthinus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] 1988. # Steyn, Abel Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop-Sabie]] 1988–1999, [[Gereformeerde kerk Wondersig|Wondersig]] 1999–2001, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 2001. # Van der Walt, Stephen Francois Flemming, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]] 1989–1998, [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstwon]]/[[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]]/[[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]]/[[Gereformeerde kerk Kathu|Kathu]] 2005. # De Beer, Edmund Johannes, B.A., Th.B., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1989. # Van der Vyver, Lodewicus du Plessis, Hons.-B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 1989–2002, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 2002. # Van Wyk, Pieter, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1989–2000, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 2000–2009, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 2009. # Modise, Paul Mahlose, Kagiso 1989. # Myburgh, André Johan, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 1990–2000, [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 2000–2009, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 2009. # Pelser, Abraham Liebrecht, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 1990–2000, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 2000–2009, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 2009. # Meijer, Gerard Johannes, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] 1990–1998, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 1998–2008, [[Gereformeerde kerk Oos-Moot|Oos-Moot]] 2008. # Fleischmann, Johan Petrus, B.A., UDK, Th.B., M.B.A., [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]]/[[Gereformeerde kerk Vleuels|Vleuels]] 1990–2008, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 2008. # Van Rooy, Henri Charles, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1990–1997, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 2002–2007, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2008. # Briel, Hendrik Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]]/[[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]/[[Gereformeerde kerk Jacobsdal|Jacobsdal]] 1991–1995, [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1995–2004, [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 2004–2006, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] 2006–2020, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] [[26 Januarie]] [[2020]]. # Jansen, Carl Albert, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk Welkom-Noord|Welkom-Noord]] 1999–2006, [[Gereformeerde kerk Secunda|Secunda]] 2006. # Venter, Sarel Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 1999–2006, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 2006. # Nel, Elias Paulus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1991–1996, [[Gereformeerde kerk Brackenhof|Brackenhof]] 1996. # Lubbinge, Paul, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 1991–1999, Christelijke Gereformeerde Kerk Delfzijl, Nederland 1999–2005, [[Gereformeerde kerk Mosselbaai|Mosselbaai]] 2005. # Sithole, Jabulani Paulos, Kwa-Mashu/KwaMncane 1991. # Van der Schyff, Stephanus Petrus, B.A., Th.B., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 1992–1999, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1999–2003, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Mooirivier|Potchefstroom-Mooirivier]] 2003–2009, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2009. # Botha, Willem Jacobus, B.A., Th.B., M.A., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear-Elliot|Maclear-Elliot]] 1992–1999, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 2000–2008, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 2008. # Berg, Adderus Fenmo, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1992–1997, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1997–2001, [[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] 2001–2011, [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 2011. # Rheeder, Adriaan Louis, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1992–2006, [[Gereformeerde kerk Wesrand|Wesrand]] 2006–2011, Fakulteit Teologie Potchefstroom 2011. # Stavast, Hendrik Lammert (Henk), B.A., Th.B., (NDK), [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1992–1997, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Rooiwal|Pretoria-Rooiwal]] 1997–2001, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 2002–2008, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 2009–[[23 Februarie]] [[2020]], [[Gereformeerde kerk Nylstroom|Nylstroom]]. # Scheepers, Lucas Cornelius, B.Agric., Th.B., [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Biermanskool]] 1993–1998, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1998. # Boy, Neville, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Chinhoyi|Chinhoyi]] 1993–1999, [[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1999–2008, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] 2008. # Venter, Petrus Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 1993–1999, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Biermanskool]]/[[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1999–2002, [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 2002–2009, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 2009–2019, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 2019. # Mbatha, Mbongeni Samuel, Nqutu 1993. # Ntuli, Stevenson Jabulani, Nqutu 1993. # Phungula, Siphosethu Zibona, Ndaleni 1993. # Van Schaik, Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]/[[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 1994–1999, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] 1999–2005, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Noord|Kemptonpark-Noord]] 2005–2011, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2011. # Van der Walt, Johannes Gideon Lessing, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1994–2000, [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] 2000–2008, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Vleuels]] 2008–2009, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 2009. # Schutte, Hendrik Willem, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] 1995–2001, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 2001–2007, [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]]/[[Gereformeerde kerk Strydenburg|Strydenburg]]/[[Gereformeerde kerk Oranjerivier|Oranjerivier]] 2007–2010, [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Wesrand|Wesrand]] 2012. # Coetzee, Gideon Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1995–2003, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 2007–2012, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]]/[[Gereformeerde kerk Vrede|Vrede]] 2012. # Pretorius, Jacob, B.Iuris, Th.B., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1995–1998, [[Gereformeerde kerk Bergbron|Bergbron]] 1998–2001, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 2001. # Pelele, Ezekiel Ditswalemang, B.A., Uitkyk 1995. # Mtshayisa, Velile Elliot, B.A., Th.B., M.Th., M.A., Tlokwe Botshabelo/Boskop/Kokosi 1996–2013, Tlokwe Botshabelo 2014. # Smit, Stephanus Johannes Marthinus Swanepoel, B.Sc. (Hons.-Veekunde), B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1997–1999, [[Gereformeerde kerk Oos-Moot|Oos-Moot]] 1999–2007, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 2008–2013, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 2014–2023, [[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]]/[[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]] [[30 Julie]] [[2023]] # Vrey, Coenraad Christoffel Andries, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]]/Lyciumville 1997–2000, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 2000–2006, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noordoos|Rustenburg-Noordoos]] 2006–2011, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] 2011. # Booyens, Daniël Jan Andries, BLC, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1997–2001, [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 2001–2006, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] 2006–2009, [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 2009–2014, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 2014. # Van Vuuren, Thomas Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1997–1999, [[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 1999–2004, [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 2004. # Letebele, Masilo Johannes, B.A.-Hons., Th.B., Thabong/Meloding/Phomolong 1997. # Van Heyningen, Cornelius Johannes, B.Sc.Agric., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 1998–2000, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2000–2009, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 2009. # Briel, Stephanus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Bergbron|Bergbron]] 2002. # Viljoen, Werner, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]]/[[Gereformeerde kerk Philippolis|Philippolis]] 1998–2001, Christian Reformed Church of St. Mary's ([[Sydney]], [[Australië]]) 2001–2012, [[Gereformeerde kerk Vaalpark|Vaalpark]] 2012–2016, [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] 2016. # Kayayan, Eric, B.A., Th.B., M.-Frans, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2002. # Muzenda, Piniel, Hons.-B.A., Th.B., Gweru/Karoi 1998–2006, Musina Nancefield 2006. # Mashau, Thinandavha Derrick, B.A., M.A., Ph.D., De Hoop 1998–1999, Trans-Letaba 1999–2002, dosent Noordwes Universiteit 2001–2003, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2003–2013, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2013–2014, New Life City Church 2014. # Bain, Ronald Alexander, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]/[[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 1999–2003, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 2007, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 2016–2020, [[Gereformeerde kerk Oranjerivier|Oranjerivier]] [[1 Februarie]] [[2020]]. # Tredoux, Alwyn Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1999–2001, [[Gereformeerde kerk Vaalpark|Vaalpark]] 2001–2011, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Noord|Kemptonpark-Noord]] 2012. # Kurpershoek, Pieter Willem, B.Sc., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1999–2003, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 2007, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] [[15 Oktober]] [[2023]]. # Smit, Erasmus Johannes, Hons.-B.A., Th.B., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Randfontein-Noord|Randfontein-Noord]] 1999–2001, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 2002–2007, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Suid|Vanderbijlpark-Suid]] 2007–2009, Vanderbijlpark-Trinitas 2009–2013, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 2013. # Oosthuizen, Ockert Almero, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Secunda-Oos|Secunda-Oos]] 1999–2005, [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] 2005–2009, [[Gereformeerde kerk Windhoek-Suid|Windhoek-Suid]] 2010–2015, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 2015. # De Bruyn, Albertus Stefanus Andries, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear-Elliot|Maclear-Elliot]] 2000–2005, [[Gereformeerde kerk Wilropark|Wilropark]] 2005. # Vorster, Nicolaas, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] 2000–2009, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 2009–2011, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]]/Fakulteit Teologie Potchefstroom 2011. # Aucamp, Johannes Petrus du Plessis, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2000. # Erasmus, Jan Andries, Hons.-B.A., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Windhoek-Suid|Windhoek-Suid]] 2000–2003, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 2003–2008, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 2008–2026, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Die Bult|Potchefstroom-Die Bult]] [[17 Januarie]] [[2026]]. # Mqokelo, Piet Boy, B.A., Th.B., Tshing 2000–2018, Ikageng Bophirima 2018. # D'Assonville, Victor Edouard (jr.), B.A., Hons.-B.A., Th.B., Th.M., Dr. Theol. (Duitsland), [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]]/[[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 2001–2008, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 2008–2020 (met opdrag KO, art 7), [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 2020 (met opdrag KO, art 7). # Du Plessis, Alwyn Nicolaas, B.A., Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]]/[[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] 2001–2007, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 2007–2014, [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] 2014. # Semenya, Kwena David, B.A., Th.B., M.A., Ph.D., Knapdaar 2001–2005, [[Gereformeerde Kerk Atteridgeville|Atteridgeville]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2007–2018, Diepsloot [[18 November]] [[2018]]. # Rankhotha, Victor Adam, B.A., Hons.-B.A., Th.B., Phahameng/Emmanuel/Botshabelo/Thaba-Nchu 2001. # Sekhaulelo, Motshine Amos, B.A., Th.B., M.A., Meadowlands 2001–2008, Mmakau 2008. # Molokwane, Mosiwa Martin, B.A., Th.B., Tembisa 2001. # Grové, Petrus Johannes, B.A., Hons.-Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 2002–2003, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 2004–2010, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] (as sendeling) 2010. # Temba, Jabulani Emmanuel, B.A., Th.B., Kutloanong 2002. # Nagel, Cornelius Johannes, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 2003–2006, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 2006–2009, [[Gereformeerde kerk Nylstroom|Nylstroom]] 2009–2014, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 2014. # De Jager, Andries Petrus, B.A., Th.B., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 2007–2011, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Noord|Klerksdorp-Noord]] 2012. # Muhadi, Manda Nathaniel, B.A., Th.B., Metsi-a-Matala 2003–2004, Middle Letaba 2004. # Phetoane, Solomon Tshikare Matlho, Itsoseng 2003. # Zaca, AB, Mid-Illovo 2003. # Van Rooy, Petrus Cornelius, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 2004–2008, [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 2008–2012, [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 2012. # Erasmus, Matthys Jakobus, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Pretoria-Wonderboom-Suid]] 2004–2011, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 2012. # Makhobozi, Edwin Mmoi, B.A., Ikageng 2004–2006, [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffeldoorns]] 2006–2011, Dube/Tlhadi 2011. # Dhlamini, Gift Jan, B.A. Th.B., Khunwana 2004. # [[Hendrik Stoltz|Stoltz, Hendrik Jacobus]], B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 2005–2008, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 2008–2013, [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 2013. # Venter, Henning Vorster, B.A., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] [[24 Januarie]] [[2005]]–2007, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 2007–2011, [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 2011, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 2016. # [[Heinrich Zwemstra|Zwemstra, Heinrich Martin]], B.Sc., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., Ph.D., Vereeniging '95 2005–2008, Zambië 2008–2011 (sendingopdrag), [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 2012–2017, [[Gereformeerde kerk Walvisbaai]] 2017. # Struwig, Ockert Jacobus, B.Sc., Hons.-B.Sc., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 2005–2008, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 2008–2012, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 2013. # De Bruyn, Paul Jacobus, B.A., B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 2007–2011, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 2012–2017, [[Gereformeerde kerk Windhoek-Suid|Windhoek-Suid]] 2018. # Saaiman, De Wet, B.A., Hons.-B.A., M.Div., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 2005–2008, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 2008–2011, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 2012. # Dreyer, Thomas Frederick, B.A., Th.B., Hons.-B.Th., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2007–2023, Cross Culture Church (Randburg) [[26 November]] [[2023]]. # Makungo, Ntshengedzeni Robert, SPTD, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] (met sendingopdrag) 2005–2008, Trans-Letaba 2008. # De Kock, Henning Kruger, B.A., Th.B., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] (met opdrag bediening in [[Londen]]) 2005–2024, Cross Culture Church [[4 Augustus]] [[2024]]. # Masase, P Thomas, B.A., Th.B., Promosa 2005–2014, Boskop 2014. # Van Wyk, Griffel, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 2006–2007, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2007–2014, Vanderbijlpark-Trinitas 2014–2016, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 2017. # Potgieter, Jasper Dreyer, B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 2006–2008, [[Gereformeerde kerk Rooihuiskraal|Rooihuiskraal]] 2008-2016, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 2016. # Hlela, Philemon Thulani, Th.B., Imbumbulu/Umlazi 2006. # Jooste, Christiaan, B.Th., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]]/[[Gereformeerde kerk Eloffsdal|Eloffsdal]] 2007–2009, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 2009-2016, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 2016–2024, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] [[14 September]] [[2024]]. # Le Cornu, Slabbert, B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 2007. # Hobyane, Risimati Synod, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., D.Litt., Promosa/Lektor Teologiese Skool 2007–2014, Promosa/Professor Teologiese Skool 2014. # Cilliers, Pierre, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]] 2007–2013, [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]]/[[Gereformeerde kerk Duineveld|Duineveld]] 2013–2015, [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Duineveld|Duineveld]] 2015. # Kumar, Rajesh, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2008 met opdrag sendingwerk in Indië. # Van Jaarsveld, Leon Petrus, B.A., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]]/[[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]]/[[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 2008–2010, [[Gereformeerde kerk Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] 2010–2013, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 2013. # Zwemstra, Dinant Gerrit, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] 2008–2010, [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] 2010–2015, [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 2015. # Van Dyk, Jacobus Cornelius, B Com (Rek.), B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 2008. # Motloung, Patrick Bulang, B.Th., Ekwandeni 2008. # Mdluli, Mvaleliso George, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., Sharpeville/Sebokeng/Zamdela 2008–2012, Diepkloof 2012. # Rossouw, Andries Jacobus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 2009–2019, [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] [[19 September]] [[2019]], [[Gereformeerde kerk Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]] [[5 Oktober]] [[2024]]. # Venter, Lourens Johannes Erasmus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 2009–2014, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 2014–2020, [[Gereformeerde kerk Centurion|Centurion]] [[19 Januarie]] [[2020]]. # Gouws, Pieter Retief, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] 2009–2012, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 2012, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 2016–2018 (ná inlywing), [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] [[29 Julie]] [[2018]]–22023, [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] [[29 Julie]] [[2023]] # Van der Waal, Willem Maasjan, B.Th., Hons.-B.A. (Grieks), Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 2009. # Fourie, Reynold Benjamin, B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 2009–2011, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 2012. # Dykstra, Dirk Jacob, B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]]/[[Gereformeerde kerk Bloemburg|Bloemburg]] 2009–2013, [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 2013–2025, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] [[10 Mei]] [[2025]]. # De Vries, Brian, BB.A. (Western Michigan University), M.Div., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2009–2013, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 2013–2019, Grace Reformed Church Northern Pretoria [[4 Mei]] [[2019]]. # Jansen van Vuuren, Riaan, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 2009–[[20 Januarie]] [[2019]], [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]], [[2 Februarie]] [[2019]] – hede. # Swanepoel, Jacobus Stephanus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 2009. # Moletsane, Tshidiso Maferika, B.Th., Hons.-B.A., Boichoko 2009–2013, [[Gereformeerde kerk Sanveld|Sanveld]] 2013. # Moncho, Oageng Lazarus, B.Th., Hons.-B.A., Itsoseng Bokone 2009, Ikageng 2016. # Ndou, Livhuwani Peter, B.Th., Makwarela 2010. # Steyn, Willem Jacobus, B.Sc.-Arch., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]]/[[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Die Bult|Potchefstroom-Die Bult]] 2012. # Steyn, Karel Petrus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 2012–2017, [[Gereformeerde kerk Vredenburg/Saldanha|Vredenburg/Saldanha]] 2017–2022, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] [[3 September]] [[2022]]. # Kotzee, Dirk, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Sanveld|Sanveld]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 2012–2015, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant|Pretoria-Alkantrant]] November 2015–2024, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]]/[[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] [[2 Desember]] [[2023]]. # Niemann, Gerhardus Johannes, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] 2010. # Jobse, Wilhan, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear-Elliot|Maclear-Elliot]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Jeffreysbaai|Jeffreysbaai]] 2013. # Khumalo, B.W., iSandlwana 2010. # Mathebula, P.L., Huhudi/Bontleng 2010–2018, Itsoseng Bokone 2018. # Potgieter, Frederick Johannes, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 2011–2015, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 2015. # Robinson, Cobus-Brahm, LL.B., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 2011–2014, [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]]/[[Gereformeerde kerk Hentiesbaai|Hentiesbaai]] 2014–2017, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 2017–2024, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] [[27 Januarie]] [[2024]]. # De Bruyn, Johannes Jacobus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 2011–2017, [[Gereformeerde kerk George|George]] 2017. # Pelser, Hendrik Frederik Riekert, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 2012–2018, [[Gereformeerde kerk Kempton Park|Kempton Park]], Januarie 2019. # Van Rensburg, Frederik Jakobus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noordoos|Rustenburg-Noordoos]] 2012. # Pienaar, Nikolaas, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 2012-2017, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 2018–2023, [[Gereformeerde kerk Hermanus|Hermanus]] [[3 September]] [[2023]]. # Lee, Johannes Lodewikus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] 2012-2015, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 2015–2018, [[Gereformeerde kerk Brits|Brits]] 2018–2025, [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] [[9 Augustus]] [[2025]]. # Van Rhyn, Gerhardus Petrus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2012–2018, [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 2018–2025, [[Gereformeerde kerk Brits|Brits]] [[6 Desember]] [[2025]]. # Linde, Stephanus Johannes Lourens, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Pretoria-Wonderboom-Suid]] 2012–2026, [[Gereformeerde kerk Kameeldrift|Kameeldrift]] [[24 Januarie]] [[2026]]. # Nkoana, Herens Mohlehli, B.A., B.Th., Ramotse 2012. # Lee, Sarel Johannes Barend, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]]/[[Gereformeerde kerk Tweespruit|Tweespruit]] 2012–2013, [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 2014–2018, [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 2018, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] [[28 Februarie]] [[2026]]. # Le Roux, Pieter Gerhardus Pretorius, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 2013-2016, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 2016. # Pretorius, Rynhardt Jacobus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffeldoorns]] 2013–2019, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] [[20 Januarie]] [[2019]]. # Mathundela, Chaka Class, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Daveyton 2013. # Moruri, Tebogo Victor, B.Th., Hons.-B.A., Jouberton 2013. # Potgieter, Izak Daniël De Vries, B.A., B.Th., B.Th.Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2014. # Le Roux, Marco Herman, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] 2014–2019, [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]]/[[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 2019. # De Bruyn, Dirk Jacobus, B.A., B.Th., B.Th.Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear-Elliot|Maclear-Elliot]] 2014–2016, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, Kaap]] 2016–2023, [[Gereformeerde kerk George|George]] [[29 Oktober]] [[2022]]. # Dednam, Antonie Johannes, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]]/[[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]] 2015–2018, [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 2018–2023, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] [[6 Mei]] [[2023]]. # Pretorius, Franscois Renier, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 2015–2025, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] [[5 Oktober]] [[2024]]. # Tredoux, Jacques Gideon, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 2015, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2018. # Botha, Christiaan, B.Th., M.Div., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Nylstroom|Nylstroom]] 2015–2019, [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] 2019, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] [[27 Julie]] [[2024]]. # Van Jaarsveld, Ernst Jacobus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] 2015–2021, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]], [[26 September]] [[2021]]. # Mbonani, Johannes, Olieven Christian Church 2015. # Mdonga, Malwande, New Life City Church 2015. # Meijer, Gerben Paul, B.A. (Antieke tale), Predikants Master (Theologische Universiteit, Kampen), [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]]/[[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 2015–2020, [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] [[18 Januarie]] [[2020]]–2025, [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] [[10 Mei]] [[2025]]. # Van der Walt, Barend Aucamp, B.A., B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 2016. # Boersema, Guido Marnix, B.A., B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]] [[14 Februarie]] [[2016]]–2024, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Meintjeskop|Pretoria-Meintjeskop]], [[20 Julie]] [[2024]]. # Van 't Zand, Zander, B.A., B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Middelburg-Noord|Middelburg-Noord]] 2016–2021, [[Gereformeerde kerk Kameeldrift|Kameeldrift]] 2021–2024, [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] [[24 November]] [[2024]]. # Britz, Rudolph Marthinus, B.A., B.A (Hons.), B.Th., L.Th., D.Th., Diploma Hoër Onderwys, [[Gereformeerde kerk Bloemburg|Bloemburg]] 2016–2019. # Sefadi, Lerato Josef, B.A., B.Th., M.Th., Dobsonville 2016. # Janse van Rensburg, Reghard, B.A. (Hons.), [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]]/[[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 2016–2019, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] [[10 Augustus]] [[2019]]–2024, [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] [[4 Augustus]] [[2024]]. # Lee, Frederik Gerhardus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 2016–2024, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant|Pretoria-Alkantrant]] [[28 Januarie]] [[2024]]. # Brotherton, Werner, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 2016–2024, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] [[21 Januarie]] [[2024]]. # Cronje, Jaco, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 2016–2021, [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] [[9 Oktober]] [[2021]]. # Ehlers, Jan Gerhardus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 2017. # Mushayabasa, Paul, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Songozwi 2017. # Floor, Leendert Marcel, B.Ing. Meganiese Ingenieurswese, B.Ing.-Hons., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] [[5 Februarie]] [[2017]]–2024 [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]], [[7 April]] [[2024]]. # Venter, Petrus Frederik, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Vanderbijlpark-Trinitas 2017 (gebore [[28 Desember]] # Burger, Andries Jacobus, B.Ing, [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 2017. # Hattingh, Petrus Johannes, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] [[18 Junie]] [[2017]]–[[18 April]] [[2021]], [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Trinitas|Vanderbijlpark-Trinitas]] [[6 Junie]] [[2021]]. # Dunn, Johan, B.Sc., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 2017–2024, [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]], [[4 Augustus]] [[2024]]. # Vogt, Ernest John, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] 2017–2024, [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Hartbeespoort]] [[16 Maart]] [[2024]]. # Zulu, Benjamin Charless, B.Th., B.Th.-Hons. M.Div., [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 2017. # Venter, Gert Abraham, B.Soc.Sc., Sacrae Theologiae, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 2018. # Maritz, Daniël Jacobus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2018. # Myburgh, Lukas Daniël, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 2018–2024, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] [[3 Februarie]] [[2024]]. # De Villiers, Stephanus Albertus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 2018–2023, [[Gereformeerde kerk Randburg]] [[17 April]] [[2023]]. # Van Jaarsveld, Johannes Petrus Lodewikus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]]/[[Gereformeerde kerk Magaliesburg|Magaliesburg]] 2018. # Henning, Jacobus Andriaans Gerhardus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 2018–2021, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] [[13 Maart]] [[2021]]. # Kim, Sang Eun, B.Th., [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 2018. # Smit, Pieter Wouter, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 2018–2024, [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] [[12 Oktober]] [[2024]]. # Hibbert, Josef Nienaber, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 2018. # Lemmer, Charl Jacob, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffeldoorns]] [[27 Januarie]] [[2019]]–2024, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] [[3 Februarie]] [[2024]]. # Stavast, Harmannus Marten (Herman), B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] [[23 Februarie]] [[2019]]. # Janse van Rensburg, Gerhard, B.A. Th.B., [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] [[2019]]. # Pelser, H.F.R. (Riekert), [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 2012–2019, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]], [[12 Januarie]] [[2019]]. # Van Rensburg, Gerhard Janse van, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] [[16 Maart]] [[2019]]. # Coetzee, Hermanus Jacobus (Herman), B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] [[25 Mei]] [[2019]], [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] [[31 Augustus]] [[2024]]. # Mienie, Johannes Diederick (Juan), Dipl. Sacrae Theol., B.Th.-Hons., M.A., D.Th., [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] [[14 Julie]] [[2019]]. # Potgieter, Johannes Cornelius (JC), B.A.-Hons. (Cantab.), M.A. (Cantab.), B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Tshwane|Tshwane]] [[29 September]] [[2019]]. # Verryn, David Hendrik, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] [[12 Januarie]] [[2020]] - [[12 Januarie]] [[2025]], [[Gereformeerde kerk Groblersdal]], [[19 Januarie]] [[2025]]. # Meijer, M.D. (Dirk), [[Gereformeerde kerk Bloemburg|Bloemburg]] [[25 Januarie]] [[2020]]. # Kruger, Thinus, [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] [[25 Januarie]] [[2020]]. # Boersema, Reinhart, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] [[1 Februarie]] [[2020]]–2024, [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] [[2 Julie]] [[2024]]. # Steyn, Ruan, Gereformeerde Gemeenskapskerk Oshakati [[18 Julie]] [[2020]]. # Van Schaik, Johannes, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] [[23 Augustus]] [[2020]]–2024, [[Gereformeerde kerk Plettenbergbaai/Knysna|Plettenbergbaai/Knysna]] 2024. # Andersen, Hans Christiaan, [[Gereformeerde kerk Rooihuiskraal|Rooihuiskraal]] [[10 April]] [[2021]]. # Hattingh, Philip, [[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]]/[[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]], [[29 Mei]] [[2021]]–2025, [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] [[18 Januarie]] [[2025]]. # Linde, Jacobus Albertus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]], [[12 Junie]] [[2021]]. # Van der Westhuizen, Izak Johannes, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] [[19 Junie]] [[2021]]. # Venter, Erasmus Albertus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] [[7 Mei]] [[2022]], [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffelsdoorns]] [[8 Junie]] [[2024]]. # Kuhn, Jacques Hendrik, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] [[21 Augustus]] [[2022]]. # Mahlangu, Mduduzi Elias, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Idwala Lensindiso 2022. # Van der Westhuizen, Albertus Petrus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] [[8 Januarie]] [[2023]]. # Noah, Kim, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] (opdrag: evangelisasie Engelssprekende studente), [[27 Junie]] [[2021]]. # Willemse, Matteus Johannes, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vredenburg/Saldanha|Vredenburg/Saldanha]], [[25 Februarie]] [[2023]]. # Janse van Vuuren, Willem Joseph, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, Kaap]] [[18 Maart]] [[2023]]. # Nagel, Izak de Villiers, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] [[25 Maart]] [[2023]]. # Van Staden, Floris, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Hons. (Grieks), [[Gereformeerde kerk Stilbaai|Stilbaai]] [[1 April]] [[2023]]. # Buys, Nardus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] [[6 Mei]] [[2023]]. # Van der Westhuizen, Sybrand Barend, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] [[19 Augustus]] [[2023]]. # Letebele, M. David, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Ikageng (met sendingopdrag) [[14 Oktober]] [[2023]]. # Coetzee, Jandré [[Gereformeerde kerk Kleinmond|Kleinmond]] [[3 Februarie]] [[2024]]. # Deysel, Frikkie, B.Div., B.Div.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] [[10 Februarie]] [[2024]]. # Van Heerden, Willem Hermanus, B.Div., B.Div.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] [[24 Februarie]] [[2024]]. # Magayisa, Desmond [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] (opdrag: sending en kerkstigting) [[10 Maart]] [[2024]]. # Wepener, Philip [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]]/[[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] [[17 Maart]] [[2024]]. # Swanepoel, Christiaan, B.Div., B.Div.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] [[20 April]] [[2024]]. # Matrose, Xolisa, Kanyamazane, [[13 Julie]] [[2024]]. # Boersema, Marten, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] [[24 Augustus]] [[2024]]. # De Waal, Johann, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]], [[19 Januarie]] [[2025]]. # De Bruyn, Theuns, [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] [[25 Januarie]] [[2025]]. # Wattel, Riaan, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] [[8 Februarie]] [[2025]]. # Venter, Quintin, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] [[31 Mei]] [[2025]]. # Buys, Schalk, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] [[26 Julie]] [[2025]]. # Van Heerden, Alistair, [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] [[29 November]] [[2025]]. == Emeriti == # Smit, Daniël Willem Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1982–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. # Gerber, Jacobus Marthinus, B.A., Th.D., [[NG gemeente Tarkastad|Tarkastad]] (NG) 1958–1961, [[NG gemeente Stilfontein-Sentraal|Stilfontein-Sentraal]] (NG) 1961–1967, Welkom (NG) 1967–1972, Bethlehem-Oos (NG) 1972–1975, direkteur Vereniging vir Christelike Hoër Onderwys, [[NG gemeente Bloemfontein|Bloemfontein]] (NG) 1976–1985, [[NG gemeente Coligny-Oos|Coligny-Oos]] (NG) 1985–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. # [[Jacobus van Rooy|Van Rooy, Jacobus Albertus]], B.A., Th.D., Sendeling Siloam 1957–1963, sendeling [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1963–1966, Christelijke Gereformeerde Kerken, [[Nederland]] 1966–1975, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1975–1994, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1995–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. # Van Dalsen, Hubrecht Anthonie, B.A., D.Th., [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Vanjaarsveld]] 1957–1959, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Vanjaarsveld]]/[[Gereformeerde kerk Usakos|Usakos]] 1959–1960, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Outjo-Wes]]/[[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] 1961–1964, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 1964–1971, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1971–1972, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Brandfort|Brandfort]] 1972–1973, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1973–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. # Du Plessis, Jansen van Vuuren, M.A., Th.M., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]]-kombinasie 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1965–1970, [[Gereformeerde kerk Welkom-Noord|Welkom-Noord]] 1970–1999. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1999. # Serobatse, Thobatsi Onismus, Ikageng (Potchefstroom) 1976–1999. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1999. # Mohloki, JM, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1964–1966, Khutsong 1966–1968, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1968–1972, Kagiso 1972–1975, Tladi 1976–1977, Jouberton 1977–1999. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1999. # Droomer, Nardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1960–1963, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1963–1968, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1968–1973, [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] 1973–1983, [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] 1983–2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2000. # Coetsee, Daniël Christiaan, B.A., Th.B., sendeling [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1960–1969, [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 1969–1976, evangelisasie-opdrag [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] 1976–2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2000. # Pretorius, Egbertus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafeking]] 1973–1975, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1975–1980, polisiekapelaan [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1981–1990, polisie-kapelaan [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1990–1997, polisiekapelaan [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 1997–2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2000. # Lessing, Francois Jacobus Du Toit, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1962–1966, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1966–1973, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 1973–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001. # Badenhorst, Lourens Jurie, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]]/[[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]/[[Gereformeerde kerk Jacobsdal|Jacobsdal]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Oos|Rustenburg-Oos]] 1985–1993, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noordoos|Rustenburg-Noordoos]] 1994–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001. (bedien [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] en [[Gereformeerde kerk Philippolis|Philippolis]] (bedieningsooreenkoms) 2013-hede as emeritus-predikant) # Dijkstra, Hessel, B.A., Th.M., Drs. Theol., [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1967–1971, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]]/[[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 1971–1975, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1975–2002. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2002. # [[Amie van Wyk|Van Wyk, Jan Harm]], Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1965–1973, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]]/[[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 1973–1981, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1981–1994, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1995–2002. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2002. # Denkema, Francois (Faan), (gebore [[12 Augustus]]) B.A., Th.M., (gebore [[12 Augustus]]) sendeling [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] 1965–1975, [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]]/[[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 1975–1981, sendeling [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 1981–1986, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1987–2002. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2002. # De Bruyn, Frans Roelof Petrus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1964–1967, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Zastron|Zastron]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Wes|Klerksdorp-Wes]] 1971–1995, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1995–2003. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2003. # Smit, Erasmus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]]/[[Gereformeerde kerk Waterval-Boven|Waterval-Boven]] 1969–1972, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Suid|Vanderbijlpark-Suid]] 1972–1977, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Magalieskruin|Pretoria-Magalieskruin]] 1977–2003. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2003. # Kirsten, Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mosselbaai|Mosselbaai]] 1988–1996. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2003. # De Beer, Pieter Gert Wessel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1980–1983, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1983–1989, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1989–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. # Postma, Ferdinand, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1972–1974, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1974–1979, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 1979–1990, [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 1990–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. # Steyn, Diederick Johannes Schutte, D.Litt. et Phil., Th.B., [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] 1972–1977, [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]] 1977–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. # Vorster, Roelof Louis, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1979–1981, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1985–1994, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1994–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. # Ligthelm, Gysbertus Johannes, Hons.-B.A., T.H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]] 1983–2001, [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]]/[[Gereformeerde kerk Kathu|Kathu]] 2001–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005. # Botha, Gabriël Nicolaas Venter, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] 1965–1968, sendeling [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 1968–1991, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 1991–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005. # Heystek, Nicolaas Philippus (Klasie), B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Clanwilliam|Clanwilliam]]/[[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] 1967–1972, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 1972–1977, [[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]] 1977–1987, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 1987–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005. # Bekker, Izak Lukas, Th.B., M.Phil., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Chinhoyi|Sinoia]] 1973–1977, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1977–1985, [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1986–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005. # Du Plessis, Pieter Johannes Lodewyk, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] 1966–1970, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1970–1981, [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] 1981–1998, [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]]/[[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 1998–1999, [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 1999–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005. # Kruger, Petrus Paulus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1970–1974, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1974–1982, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1982–1991, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 1991–2006. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2006. # Laubscher, Nicolaas Gerhardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 1967–1973, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1973–1977, [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffeldoorns]] 1977–2006. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2006. # Van der Walt, Francois, Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] 1967–1970, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1970–1977, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 1978–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007. # Le Roux, Johann, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1980–1983, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1983–1988, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1988–1995, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1995–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007. # Venter, Jacobus Daniël, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1972–1977, [[Gereformeerde kerk Kathu|Sishen]] 1977–1984, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 1984–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007. # Klopper, Andries Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1969–1975, [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]] 1975–1981, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1981–1986, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1987–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007. # Van der Walt, Pieter Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1969–1975, [[Gereformeerde kerk Durban-Wes|Durban-Wes]] 1975–1982, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1982–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. # Saayman, Willem Jacobus Kruger, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] 1978–1981, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1981–1997, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg-Melville]] 1997–2003, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2003–2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2009. # Cooke, Marthinus Edmund, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 2006–2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2009. # Van Tonder, Jacobus Machiel, B.A., Th.B., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1982–1984, [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] 1984–1990, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] 1990–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. # Grové, Andreas Hendrik, Hons.-B.Sc., Th.B., M.A., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Secunda-Oos|Secunda-Oos]] 1981–1990, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Noord|Klerksdorp-Noord]] 1990–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. # De Klerk, Barend Jacobus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1970–1975, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 1975–1981, Direkteur Studenteburo PU vir CHO 1981–1984, [[Gereformeerde kerk Randburg-Oos|Randburg-Oos]] 1984–1987, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1987–1997, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1998–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. # Botha, Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]]/[[Gereformeerde kerk Estcourt|Estcourt]] 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1977–1985, [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1985–1992, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1992–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011. # Mafojane, Makateng Jacob, Katlehong 1980–1982, Khutsong 1983–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011. # Du Plessis, Marthinus Johannes, D.Litt., Th.D., [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1973–1975, [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 1975–1978, [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1978–1981, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1981–1986, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]] 1986–1999, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] 1999–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011. # Van der Walt, Petrus Jacobus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]/[[Gereformeerde kerk Jamestown|Jamestown]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]]/[[Gereformeerde kerk Tweespruit|Tweespruit]] 1981–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011. # Coetzee, Carel Frederick Christoffel, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1972–1976, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]]/[[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] 1976–1982, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1982–2003, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2003–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011. # Vorster, Jacobus Marthinupiets, Th.B., D.Phil., Th.D., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1975–1978, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1978–1990, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1990–1994, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1995–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011. # Aucamp, Roelof Grove, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 1971–1973, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1973–2012. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2012. # Buys, Philippus Jacobus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1973–1976, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1976–1989, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1989–1993, sendeling KwaNdebele 1993–2012. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2012. # Schalekamp, McDonald Etienne, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1978–1981, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 1981–1987, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Mooirivier|Potchefstroom-Mooirivier]] 1987–2002, [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 2003–2012, [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 2012. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2012. # Wijnbeek, Dirk Hendrik Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1971–1975, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Margate]] 1975–1977, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1977–1983, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1983–2012. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2012. # Du Plessis, Jan Barend, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1977–1982, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]/[[Gereformeerde kerk Jamestown|Jamestown]]/[[Gereformeerde kerk Indwe|Indwe]]/[[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 1985–2000, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 2001–2008, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 2008–2013. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013. # Oostruis, Shadrack Leepile, Moshaweng 1995–2013. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013. # Lourens, Pieter Kruger, B.A., M.Th., Ph.D. [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]] 1984–2008, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]]/[[Gereformeerde kerk Brandfort|Brandfort]] 2008–2013. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013. # Stemmer, Gohetameng Henry, Khuma. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013. # Morweng, Gaopalelwe Simon, Kraaipan 1999–2013. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013. # Janse van Rensburg, Karel Anton, B.A., Th.M., sendeling [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1976–1981, kapelaan [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1981–1990, kapelaan [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1990–2004, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 2004–2005, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 2005–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. # Du Preez, Jan Adriaan, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 2008–2009, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 2009–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. # Van der Merwe, Sarel Jacobus, B.A., Th.B., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]] 1975–1978, sendeling [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Duineveld|Duineveld]] 1982–2008, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]] 2008–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. # Van der Walt, Sarel Jacobus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]]/[[Gereformeerde kerk George|George]] 1975–1977, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 1978–2003, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 2003–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. # Van Rooy, Herculaas Frederik, M.A., Th.B., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1977–1980, professor [[PU vir CHO]] 1980–1983, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1983–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. # Van Schaik, Leonardus Hieronimus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Springs-Oos|Springs-Oos]] 1976–2013, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 2013–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. # Labuscagne, Gert Christoffel Petrus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 1980–1983, [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] 1983–2009, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Vleuels]] 2009–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015. # Lekgetho, Philip Motshologi, Madibogo 1991–2010, Boikhutso 2011–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015. # Semenya, Cypril P, Tembisa 1978–1980, Tembisa-Wes 1980–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015. # Kruger, Stephanus Francois, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Middelburg-Noord|Middelburg-Noord]] 1982. Geëmeriteer 2015. # Mahure, Tsietsi George, Lothlakane 1996. Geëmeriteer 2016. # Schutte, Johan Ali, LL.B., Th.B., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1983–1989, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1989–2002, [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] 2002. Geëmeriteer 2015. # Cloete, Jacobus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Noord|Klerksdorp-Noord]] 1981–1989, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1989–1995, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1995–2013, [[Gereformeerde kerk Hermanus|Hermanus]] 2013. Geëmeriteer 2016. # Cilliers, Sarel Arnoldus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]]/[[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Witbank-Suid|Witbank-Suid]] 1982–1986, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1986–1997, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1998. Geëmeriteer 2016. # Rasenyalo, Masike Joseph, Khunwana 1991–1993, Ebenhaeser 1994-2016. Geëmeriteer 2016. # Coetzee, Petrus Albertus, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1979–1983, [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 1983–1992, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Suidkus]] 1992–2003, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 2003. Geëmeriteer 2016. # Cilliers, Jacobus Hermanus, B.A., Th.B., kapelaan [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1978–1989, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1990–2007 (2002-2007 in kombinasie met [[Gereformeerde kerk Vrede|Vrede]]), [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 2007. Geëmeriteer 2016. # Fanoy, Pieter, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]/[[Gereformeerde kerk Jamestown|Jamestown]]/[[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]/[[Gereformeerde kerk Indwe|Indwe]] 1985–1995, [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 1995–2010, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 2010. Geëmeriteer 2016. # De Klerk, Theunis Christiaan, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1985–1989, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1990–1998, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] 1998–2005, [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] 2005. Geëmeriteer 2016. # Jordaan, Gert Johannes Cornelis, Th.B., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]]/[[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] 1982–1986, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 1986–1988, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1989. Geëmeriteer 2016 # Krüger, Petrus Paulus, M.A., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] 1979-1982, [[Gereformeerde kerk Brackenhurst|Brackenhurst]] 1982-1996, [[Gereformeerde kerk Brackenhof|Brackenhof]] 1996-2000, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 2000-2016. Geëmeriteer 2016. # Janse van Rensburg, Johan Jacob, B.A. Hons., M.A., Th.D., D.Litt. (Honoris Causa), [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1981–1983, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 1983–2016. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. # Fourie, Matthys Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kriel|Kriel]] 1989–1999, [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1999–2003, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 2003–2016. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2016. # De Kock, Servaas Daniël, B.A., H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1987–1991, [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 1991–2005, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] 2005-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017. # Smidt, Marthinus Johannes, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1978–2006, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 2006-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017 # Van der Merwe, Willem Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1985–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001–2006, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear-Elliot|Maclear-Elliot]] 2006–2009, [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 2009-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] Junie [[2017]]. # Kruger, Lourens Marthinus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1980–1986, [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]] 1986–1990, [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]]/[[Gereformeerde kerk Jeffreysbaai|Jeffreysbaai]] 1990–1993, [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]] 1994-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017. # Magome, Matthewis Matee, Matsau 1994-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017 # Nagel, Cornelius Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Stoffberg|Stoffberg]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1981–1986, [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 1986–1992, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1992–2006, [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 2006-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017. # [[Callie Opperman|Opperman, Wilhelm Carl]], B.A., B.A.-Hons., Th.B., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1979–1983, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1983–1986, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1986–1989, [[Gereformeerde kerk Windhoek-Suid|Windhoek-Suid]] 1989-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[15 Oktober]] [[2017]]. # Venter, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1988–2001, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 2001-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017. # Zulu, Charles, Lusaka (herstig) 2003-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017. # Breed, Casper Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kameeldrift|Kameeldrift]] 1978–1986, [[Gereformeerde kerk Secunda|Secunda]] 1986-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018. # Van der Walt, Nicolaas Jakobus, B.A., Th.B., sendeling [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Brits|Brits]] 1982-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018. # Miskin, Arthur Gordon, B.Sc., M.B.Ch.B, M.Med. O&G, FCOG, M.Div. (Puritan Reformed Theol. Seminary, Grand Rapids), [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2009-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018. # Mouton, Jacobus Frederik, B.A., B.A.-Hons., B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Mooirivier|Potchefstroom-Mooirivier]] 2010-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018. # Tiemensma, Eduard Jacob, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1979–1990, [[Gereformeerde kerk Secunda-Oos|Secunda-Oos]] 1990–1999, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]] 1999-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018. # Bogaards, Arie Hendrik (Attie), M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] 1984–1986, [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]] 1986–2004, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Rooiwal|Pretoria-Rooiwal]] 2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[20 Junie]] [[2019]]. # De Kock, Daniël Jacobus, B.A., Th.B., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1983–1987, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 1988–2005, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 2005–2019. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[20 Junie]] [[2019]]. # Breed, Douw Gerbrand, B.A., Th.B., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 1982–1987, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] Tvl. 1987–1995, [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] 1995–2019. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] November [[2020]]. (Afskeidspreek gelewer [[24 November]] [[2019]].) # Bakker, Daniël Jakob, B.A., MWIV, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Witbank-Oos|Witbank-Oos]] 1984–1989, [[Gereformeerde kerk Witbank-Suidoos|Witbank-Suidoos]] 1989, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1989–2019. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2019]]. (Lewer afskeidspreek op [[24 November]] [[2019]].) # Van den Berg, Paul Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1985–1990, polisiekapelaan [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1990–2006, polisiekapelaan [[Gereformeerde kerk Centurion|Centurion]] 2006–2019. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2019]]. (Lewer afskeidspreek op [[24 November]] [[2019]].) # Venter, Jacobus Johannes, B.A., Th.B., sendeling [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] 1986–1997, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1997–2020. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] einde Desember [[2019]]. (Lewer afskeidspreek op [[3 November]] [[2019]].) # Schutte, Hermanus Gerhardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbiljpark-Oos]] 1998–2001, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Oos|Krugersdorp-Oos]] 2001–2009, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Suidkus]] 2009–2020. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[31 Januarie]] [[2020]]. # De Kock, Jacobus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1985–1990, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1990–1992, [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 1992–2002. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 2007–2011, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]]/[[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 2011–2014, [[Gereformeerde kerk Oranjerivier|Oranjerivier]] 2014. (emeriteer op [[24 Februarie]] [[2020]]) # Malan, Jan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear|Maclear]] 1980–1983, [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]]/[[Gereformeerde kerk Strydenburg|Strydenburg]] 1983–2006, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 2006–2008, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[Februarie]] [[2020]]. # Opperman, Gustav, Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]]/[[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] 2005–2012, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 2012–2020. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] einde [[April]] [[2020]]. # Pansegrouw, Dirk, B.Com., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 1993–1998, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1998–2001, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 2001–2010, [[Gereformeerde kerk Hoëveld|Hoëveld]] 2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[Mei]] [[2020]]. (Afskeidspreek [[24 Mei]] [[2020]]) # Van Wyk, Hendrik Francois, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]] 1985–1993, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1993–2004, [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]]/[[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]] 2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[31 Desember]] [[2020]]. # Hibbert, Simon, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]]/[[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]/[[Gereformeerde kerk Jacobsdal|Jacobsdal]] 1985–1990, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] (sendeling) 1991–2021. # Naude, Emile, B.A., B.D., M.Th., [[Gereformeerde kerk Eden|Eden]] 2009–2015, [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 2015–2020, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 2020–2021. (Afskeidspreek [[28 Maart]] [[2021]]) # Van 't Zand, Dirk, B.Sc., H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1986–2007, [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 2007–2021. (Afskeidspreek [[18 April]] [[2021]]) # Malan, Cornelius Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1974–1976, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1976–1981, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1981–1998, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]], 2015–2021. [[Emeritaat|Emeriteer]] 2021. # Aucamp, Casperus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1978–1984, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] 1985–1999, [[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]]/[[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 2005, [[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]] 2018–2021. [[Emeritaat|Emeriteer]] Junie 2021. # Van der Walt, Johann George, B.Com., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 2010–2013, [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 2013–2021. [[Emeritaat|Emeriteer]] Julie 2021. # Stavast, Arie Harm, B.A., H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1989–1997, [[Gereformeerde kerk Mosselbaai|Mosselbaai]] 1997–2004, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]/[[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 2004–2006, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]/[[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]]/[[Gereformeerde kerk Bloemburg|Bloemburg]] 2006–2007, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 2008–2021. (Emeriteer [[31 Augustus]] [[2021]]) # Verhoef, Gabriël Cornelis, B.A., Th.B., M.A., [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1985–1992, [[Gereformeerde kerk Sasolburg-Grootfontein|Sasolburg-Grootfontein]] 1992–1994, [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] 1994–2002, [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 2002–2021. # Erasmus, Jacobus Johannes Jurgens, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 1987–1992, [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]]/[[Gereformeerde kerk Vrede|Vrede]] 1992–2001, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 2001–2008, [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 2008–2022. (Emeriteer [[30 April]] [[2022]]) # Potgieter, Theunis Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1987–1998, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1998–2008, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 2008–2022. (Emeriteer [[31 Mei]] [[2022]]) # Van den Berg, Petrus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 1986–1997, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 1997–1999, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 2007–2010, [[Gereformeerde kerk Midrand|Midrand]] 2010. (Emeriteer [[30 Junie]] [[2022]]) # Kruger, Abraham Pretorius, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1985–1989, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1989–1998, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 2002–2007, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 2007, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 2016–2022. (Emeriteer [[31 Augustus]] [[2022]]) # Funeka, Mfulathelwa Moment, Mid-Illovo 1986, Idwala Lensindiso. (Emeriteer Sondag [[24 September]] [[2022]]) # Nel, Petrus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] 1984–1990, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 1990–2005, [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 2005–2023. (Emeriteer [[31 Mei]] [[2023]]) # Venter, Archibald, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] 1991–2000, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 2000–2023. (Emeriteer Junie 2023) # Van der Merwe, Rudolph Marthinus, B.A., Th.B., Th.M., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1987–2000, [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 2000–2006, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 2006–2011, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 2011–2023. (Emeriteer [[29 Oktober]] [[2023]]) # Van der Walt, Jan Pelser, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 1987–1989, [[Gereformeerde kerk Birchleigh|Birchleigh]] 1989–1990, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1991–1998, [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 1998–2006, [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]]/[[Gereformeerde kerk Agulhas|Agulhas]] 2006–2007, [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 2007–2015, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 2015–2023. (Afskeidspreek [[19 November]] [[2023]]) # Franck, Jules Edgard, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Biermanskool]] 1986–1992, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]]/[[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] 1992–2000, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 2001–2010, [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]]/[[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] 2010–2013, [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] 2013–2023. (Emeriteer [[10 Desember]] [[2023]]) # Van der Walt, Abraham Barend, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1988–2000, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]]/[[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 2001–2002, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 2002–2004, [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]]/[[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 2009-2018, [[Gereformeerde kerk Eden|Eden]], [[8 Desember]] [[2018]]–2023. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2023]]) # Smit, Barend Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1985–1986, [[Gereformeerde kerk Eloffsdal|Eloffsdal]] 1986–1998, [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] 1999–2004, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 2004–2010, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Meintjeskop|Pretoria-Meintjeskop]] 2010–2024. (Emeriteer [[31 Maart]] [[2024]]) # Roets, Cornelius Johannes Christiaan, B.A., Th.B., B.Sc. (Cou), [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1987–1996, [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 1996–2004, [[Gereformeerde kerk Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] 2009–2024. (Emeriteer [[31 Maart]] [[2024]]) # De Beer, Hendrik Johannes Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1986–1990, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1990–1999, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Meintjeskop|Pretoria-Meintjeskop]] 1999–2010, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 2010–2024. (Emeriteer [[31 Mei]] [[2024]]) # Erasmus, Lourens Jacobus, B.A., B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 2005–2008, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 2008–2010, [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 2010–2024. (Emeriteer [[31 Mei]] [[2024]]) # Vermaak, Salmon Pieter Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1988–2008, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 2008–2024. (Emeriteer [[31 Julie]] [[2024]]) # Krüger, Abraham Jacobus, Th.B., M.A., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1989–2002, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni 2002]]–2024. (Emeriteer [[31 Augustus]] [[2024]]) # Kruger, Michael Andries Frans, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Centurion|Verwoerdburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 1989–1991, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1999–2008, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 2008–2024 (Emeriteer [[22 September]] [[2024]]) # Vergeer, Willem Cornelis, Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Randfontein-Noord|Randfontein-Noord]] 1988–1999, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 1999–2007, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 2007–2024 (Emeriteer [[29 September]] [[2024]]) # Aucamp, Johannes Louis, Hons.-B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Clanwilliam|Clanwilliam]] 1991–2000, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 2000–2008, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 2008–2024 (Emeriteer [[29 September]] [[2024]]) # Hattingh, Hermanus Bernardus, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1987–1989, [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] 1992–2005, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 2006., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1987–1989, [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] 1992–2005, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 2006–2024 (Emeriteer [[30 September]] [[2024]]) # Van der Schyff, Jan Louis, B.A., Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] 1987–2001, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 2001–2006, [[Gereformeerde kerk Welkom-Noord|Welkom-Noord]] 2006, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 2018–2024 (Emeriteer [[17 November]] [[2024]]) # Du Plessis, Lourens Stephanus Daniël, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1986–1991, [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1999–2003, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 2007–2024. (Emeriteer [[17 November]] [[2024]]) # Fatuse, James Vubunzima, Ph.D., iBhayi 2005–2024. (Emeriteer [[30 November]] [[2024]]) # Putter, Christiaan Johannes Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1990–2003, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 2003–2006, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 2006–2024. (Emeriteer [[1 Desember]] [[2024]]) # Van Vuuren, Christoffel Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]]/[[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1987–1992, [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 1992–2006, [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 2006–2025. (Emeriteer [[9 Februarie]] [[2025]]) # Coetzee, Hendrik Stephanus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1987–1990, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 1990–1999, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 2000–2011, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Die Bult|Potchefstroom-Die Bult]] 2012–2026. (Emeriteer [[31 Oktober]] [[2025]]) # Reinecke, Hendrik, B.A., Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk George|George]] 1999–2012, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 2012. (Emeriteer [[30 November]] [[2025]]) # Kingma, Brant Reinder, B.A., Hons.-B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1987–1990, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1990–2000, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 2000. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2025]]) # Viljoen, Francois Petrus, M.A., Th.D., sendeling [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1988–1990, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1990–1994, [[Gereformeerde kerk George|George]] 1994–1998, professor Teologiese Skool 1998. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2025]]) # Stoker, Hendrik Gerhardus, M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 1988–1995, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1995–1999, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 1999–2011, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 2011–2012, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]]/Professor Teologiese Skool Potchefstroom 2012. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2025]]) # Jansen van Nieuwenhuizen, Petrus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 1989–1993, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1993. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2025]]) == Medies onbekwame predikante == # Malan, Daniël Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]]/[[Gereformeerde kerk Steynsrus|Steynsrus]] 1986–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001. # Venter, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 1984–1997. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1997. [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 2000–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. # De Villiers, Izak Jacobus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] 1983–1986, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 1986–1990, [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1990–1993. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1993–1997, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Noord|Kemptonpark-Noord]] 1997–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. # Erasmus, Daniël Pieter Jacobus, B.A., Th.B, (N.D.K.), [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1992–1997, [[Gereformeerde kerk Jeffreysbaai|Jeffreysbaai]] 1997–2012. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2012. # Krüger, Hendrik Johannes Jakob, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Lyttelton]] 1986–2009, [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] 2009–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015. [[25 Oktober]] [[2024]] emeriteringsouderdom. # Van Wyk, Gert Jacobus, Hons. B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] 1982–1986, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1987–2016. # Buys, Louis Johannes, B.A., (Hons.-Psig.), Th.B., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1995–1999, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1999–2011, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 2011. # Grobler, Johannes Hendrik, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] 1993–1996, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1996–2001, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 2001–2005, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 2005–2013, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]]/[[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 2014. Siekte-emeritaat [[30 Junie]] [[2025]] == Afgestorwe predikante == # [[Dirk Postma|Postma, Dirk]], [[Nederland]] 1840–1859. Suid-Afrika, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]], 1859–1866, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]], 1866–1879, professor Teologiese Skool 1879-†[[28 Desember]] [[1890]]. # [[Johannes de Ridder|De Ridder, Johannes]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]], 1880–1896, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] †[[30 Oktober]] [[1896]]. # [[C.J.H. Vorster|Vorster, Casper Jan Hendrik]], [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]] 1880–1882, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1882–1894, [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]] 1894–1897, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1897–1899; † [[20 Mei]] [[1899]]. # [[P.S. Snyman|Snyman, Philippus Stefanus]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1890–1891, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1891-†[[17 Januarie]] [[1900]]. # [[Maarten Pelser|Pelser, Maarten]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1876–1877, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1877–1892, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1892–1897, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1897-†[[7 Junie]] [[1902]]. # [[Stephanus Postma|Postma, Stephanus]], B.A., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1898-†[[8 Februarie]] [[1904]]. # [[Jan Krüger|Krüger, Jan Christoffel]], [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1898-†[[26 Junie]] [[1905]]. # [[A.A.J. de Klerk Coetsee|Coetsee, Abraham Adriaan Jacobus de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1869–1872, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1872–1903. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[26 April]] [[1906]]. # [[Petrus Viljoen|Viljoen, Petrus Jacobus Johannes]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1869–1879. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[1 November]] [[1906]]. # Coetsee, Maarten Petrus Albertus, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1869–1889, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]-Wakkerstroom 1889–1903. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[3 Oktober]] [[1907]]. # Maury, Johann Leopold, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1877–1903. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[9 Augustus]] [[1911]]. # [[Jan Lion Cachet|Lion-Cachet, Jan]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1868–1869, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1869–1875, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1875–1883, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1883–1894, professor Teologiese Skool 1894–1911. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. [[21 September]] [[1912]]. # Snyman, Willem Jacobus, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1877–1913. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[2 April]] [[1915]]. # [[Flippie Snyman|Snyman, Philippus Christoffel]], Th.D., [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1902-†[[9 Mei]] [[1915]]. # [[Louw du Plessis|Du Plessis, Lodewicus Johannes]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1872–1880, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1880–1896, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1896–1912. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[25 Desember]] [[1918]]. # [[Petrus Postma|Postma, Petrus]], B.A., [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1880–1882, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1882–1904, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1904–1906, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1906–1919. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[4 Oktober]] [[1919]]. # [[Willem Postma|Postma, Willem]], [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1897–1903, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1903–1913. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1913–1914, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1914–1915, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1915-†[[13 Desember]] [[1920]]. # [[Johannes Petrus van der Walt|Van der Walt, Johannes Petrus]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1909-†[[2 Augustus]] [[1922]]. # [[Pieter Bingle|Bingle, Pieter Willem]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1910–1921, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1921-†[[8 Maart]] [[1923]]. # [[Pieter Bos|Bos, Pieter]], Uniondale 1910-†[[21 September]] [[1923]]. # [[Martinus Postma|Postma, Martinus]], M.A., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1890–1897, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1897–1904, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1904–1906, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1909-†[[26 Julie]] [[1926]]. # [[Taetse Hamersma|Hamersma, Taetse]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1893–1922, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1922-†[[9 Junie]] [[1932]]. # [[Jan du Plessis|Du Plessis, Jan Barend]], M.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]]-kombinasie 1931-†[[25 Februarie]] [[1934]]. # [[Louis Vorster|Vorster, Louis Petrus]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1884–1893, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1893–1905, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1905–1920, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1922–1929. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[16 September]] [[1934]]. # [[Jacobus du Plessis|Du Plessis, Jacobus Albertus]], B.A., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1903–1914, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1914–1921, professor Teologiese Skool 1921-†[[28 Februarie]] [[1935]]. # [[Hendrikus Pasch|Pasch, Hendricus Philippus Josephus]], [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]] 1908–1911, [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1911–1920, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1920–1927, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1927-†[[15 September]] [[1936]]. # [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Postma, Dirk]], B.A., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1905–1906, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1906-†[[29 Desember]] [[1940]]. # [[Dirk du Plessis|Du Plessis, Dirk Postma]], [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1909–1913, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1913–1920, [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1920-†[[11 Julie]] [[1941]]. # [[Willem Johannes de Klerk|De Klerk, Willem Johannes]], [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1903–1904, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1904–1907, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1907–1911, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1911–1923, registrateur PUK 1923–1928, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1928–1943. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[26 September]] [[1943]]. # [[Derk Rumpff|Rumpff, Derk]], [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]]-kombinasie 1910–1913, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1913–1914, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1914–1920, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1920–1922, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1922–1941. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[23 November]] [[1944]]. # Snyman, Francois Petrus Jacobus, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]/[[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]/[[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]]-kombinasie 1912–1926, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1926-†[[16 Augustus]] [[1945]]. # [[Jopie Erasmus|Erasmus, Jopie Fourie]], B.A., Sendeling Siloam 1942-†[[27 Junie]] [[1946]]. # Venter, Ernst Lodewyk Johannes, Th.D., [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1918–1920, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1921-†[[3 Mei]] [[1947]]. # [[Pieter Snyman|Snyman, Pieter Gert Wessel]], M.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1931–1944, [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] (Enkeldoorn) 1944-†[[8 Februarie]] [[1948]]. # [[N.H. van der Walt|Van der Walt, Nicolaas Hendrik]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]].-kombinasie 1908–1925, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]]-kombinasie 1925–1947. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[19 Februarie]] [[1948]]. # [[Nicolaas Snyman|Snyman, Nicolaas Tjaart]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]]-kombinasie 1937–1939, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]]-kombinasie 1939–1943, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]]-kombinasie 1943–1946, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1946–1948, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1948–1949, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1949-†[[1 Julie]] [[1951]]. # [[W.J. Postma|Postma, Willem Jacobus]], [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]-kombinasie, 1927–1929, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]]. 1929–1947, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1947–1951, evangelisasiepredikant [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1951. †[[4 Julie]] [[1952]]. # [[J.V. Coetzee|Coetzee, Jan Viljoen]], [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1916–1918, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1918–1925, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1925–1930, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1930-†[[26 Desember]] [[1952]]. # [[Barend de Klerk|De Klerk, Barend Jacobus]], M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]-kombinasie 1931–1939, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1939–1944, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]]-kombinasie 1944–1945, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1945–1952, professor Teologiese Skool 1952-†[[21 April]] [[1953]]. # [[Totius|Du Toit, Jacob Daniël]], D.Theol., D.D., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911, professor Teologiese Skool 1911–1949. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[1 Julie]] [[1953]]. # Van Jaarsveld, Hendrik Stephanus, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1918–1922, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1922–1924, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1924–1946, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1946–1952. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[17 Oktober]] [[1953]]. # [[Pieter Biewenga|Biewenga, Pieter]], [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]] 1903–1906, [[Gereformeerde kerk Que|Que]] 1906–1926. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1928. †[[15 Maart]] [[1955]] # [[J.G.H. van der Walt|Van der Walt, Johannes Gerrit Hendrik]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1899–1904, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1904–1939. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[6 Februarie]] [[1956]]. # [[G.H.J. Kruger|Kruger, Gert Hendrik Jacobus]], [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]-kombinasie 1903–1905, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1905–1926, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1926–1949. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[19 Februarie]] [[1957]]. # Venter, Tjaart Nicolaas, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1907–1925, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1945–1947. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[23 September]] [[1958]]. # De Klerk, Barend Johannes, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]]-kombinasie 1917–1940, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1940–1947, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1947–1957. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[20 Januarie]] [[1959]]. # [[Gerrit Pasch|Pasch, Gerhardus Bartholomeus Schutteus]], B.A., [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1950-†[[9 Februarie]] [[1960]]. # [[Abraham Aucamp|Aucamp, Abraham Liebrecht]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret]] 1933–1937, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1937–1942, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]]-kombinasie 1942–1948, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1948–1961. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[6 Junie]] [[1961]]. # [[Koos van Rooy|Van Rooy, Jacobus Albertus]], [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1895–1898, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] en [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1898–1905, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1905–1931. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. Sekretaris-penningmeester van die Administratiewe Buro 1931–1941. †[[11 Augustus]] [[1962]]. # Van der Walt, Louis Stefanus, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1932–1936, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]]/[[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1936–1941, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1941–1946, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1955. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. Bybelgenootskap 1955–1962. †[[3 September]] [[1962]]. # [[Johannes Christiaan van der Walt|Van der Walt, Johannes Christiaan]], [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1916–1919, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]], 1919–1924, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1926–1945, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]/[[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1955–1959. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[7 September]] [[1962]]. # [[J.H. Kruger|Kruger, Jan Hendrik]], [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1907–1911, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1911–1952. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[3 September]] [[1963]]. # [[H.J.R. du Plessis|Du Plessis, Hendrik Jacob Roedolf]], [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Erasmus]] 1907–1953. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[11 Februarie]] [[1964]]. # [[Hendrik Johannes Venter|Venter, Hendrik Johannes]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1923–1960. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[18 Mei]] [[1964]]. # Venter, Jurie Johannes Stefanus, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1941–1943, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]]-kombinasie 1943–1945, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1953–1963. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[13 Julie]] [[1965]]. # [[Izak Krüger|Krüger, Izak David]], Teol. Drs., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1911–1916, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1916–1923, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1923–1930, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1930–1945, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1949–1954. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[6 Augustus]] [[1965]]. # Yssel, Abraham Stephanus Erasmus, [[Gereformeerde kerk Parys|Vredefort]] 1918–1921, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1921–1948, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1948–1958. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[11 Oktober]] [[1965]]. # [[Christian Malan|Malan, Christian Ernst Gerhardus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 1936–1943, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1943–1948, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1951 †[[23 Maart]] [[1966]]. # Aucamp, Johannes Louis, B.A., Th.B., Sendeling [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1959-† [[28 Mei]] [[1966]]. # [[Jan Boneschans|Boneschans, Jan Hendrik]], [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1915–1917, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]]-kombinasie 1917–1919, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1919–1923, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1923–1926, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]]-kombinasie 1926–1928, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1928–1946, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1946–1948, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1948–1953, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1953–1955. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[3 Augustus]] [[1967]]. # Duvenage, Abraham, M.A., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1924–1926, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1926–1943, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]]/[[Gereformeerde kerk Eloffsdal|Eloffsdal]] 1943–1949, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1949–1952, [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] 1953–1964. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[7 September]] [[1967]]. # [[Douw Venter|Venter, Douw Gerbrand]], [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1918–1920, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]]-kombinasie 1920–1924, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1924–1947, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1947–1952, redakteur ''[[Die Kerkblad]]'' 1953–1958. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[27 Augustus]] [[1968]]. # Snyman, Johan Thomas Cornelius, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 1958–1961, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 1961–1965, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1965-† [[11 September]] [[1969]]. # Booysen, James John Herman, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1931–1950, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]] 1950-† [[20 September]] [[1969]]. # [[Philippus de Klerk|De Klerk, Philippus Jacobus Stephanus]], B.A., D.Theol., [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1924–1927, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1927–1930, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1930–1949, professor Teologiese Skool 1949–1961. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[28 Augustus]] [[1971]]. # Boneschans, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]] 1964–1965, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 1965–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] [[1969]]-† [[27 Oktober]] [[1971]]. # [[Hugo du Plessis|Du Plessis, Hugo]], M.A., Sendeling Siloam 1928–1950, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1950–1955, dosent [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1956–1959, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 1959-† [[28 Desember]] [[1971]]. # Postma, Martinus, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1933–1942, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1942–1946, [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1946–[[1970]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[6 Februarie]] [[1972]]. # [[Barend Krüger|Krüger, Barend Roedolf]], B.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1939–1956, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1956-†[[1973]] [[31 Mei]]. # Steyn, Tjaart, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1956–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] [[1970]]-† [[6 Oktober]] [[1973]]. # Norval, Ernst Jacobus Gustavus, B.D., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1958-† [[1 November]] [[1974]]. # [[Herculaas Kruger|Kruger, Herculaas Frederik Venter]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]]-kombinasie 1931–1935, [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]-kombinasie 1935–1937, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1937–1942, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]] 1949-† [[29 Augustus]] [[1975]]. # [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, Gert Christoffel Petrus]], B.A., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1943–1946, [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1955–[[1970]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1971]]-† [[2 September]] [[1975]]. # [[Izak van der Walt|Van der Walt, Izak Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1941–1945, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1945–1951, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]-[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] 1955–[[1969]]. † [[8 Desember]] [[1975]]. # Van der Walt, Gert Louis, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Delarey|Delarey]] 1955-† [[14 April]] [[1976]]. # [[Pietertjie van der Walt|Van der Walt, Pieter Willem]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Brits|Brits]] 1938–[[1969]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[18 Junie]] [[1977]]. # [[Peet Malan|Malan, Petrus Jacobus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] 1961–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] [[1966]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] [[1977]]-† [[5 Julie]] [[1977]]. # [[Rudolf van Wyk|Van Wyk, Rudolf Stephanus Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]-kombinasie 1938–1942, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 1954–[[1971]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[26 Julie]] [[1978]]. # [[Klaas van Wyk de Vries|Van Wyk de Vries, Klaas Speleveld]], B.A., M.Div., D.D., [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1952–1955, sekretaris van die deputate vir katkisasie 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1958-† [[10 Oktober]] [[1978]]. # [[Hennie Venter|Venter, Hendrik Johannes Stephanus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 1964–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] [[1967]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] [[1975]]-† [[23 Desember]] [[1978]]. # Du Plessis, Willem Johannes Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1957–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] [[1967]]–[[1970]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] [[1972]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] [[1977]]-† [[28 Desember]] [[1979]]. # [[Willem Snyman|Snyman, Willem Jacobus]], B.A., Drs. Theol., [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1925–1927, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1927–1944, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1944–1946, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1946–[[1970]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[6 Junie]] [[1981]]. # Grobler, Nicolaas Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 1959–1965, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1965–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] [[1970]]–[[1977]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1977]]. † [[9 Augustus]] [[1981]]. # [[Jacobus van Rooy|Van Rooy, Jacs]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]-kombinasie 1928–1942, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1942–1946, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1946–1950, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1950–1957, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1957–1964. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1964. Bybelgenootskap 1964–[[1967]]. † [[14 September]] [[1981]]. # Du Toit, Stephanus, M.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1930–1936, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1936–[[1970]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[2 Februarie]] [[1982]]. # [[Koos du Plooy|Du Plooy, Jacobus Stephanus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Suid|Vanderbijlpark-Suid]] 1963–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] [[1966]]-† [[14 Oktober]] [[1982]]. # [[Lourens van der Vyver|Van der Vyver, Lourens Stephanus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1956–1960, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1965–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] Kapelaan [[1969]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] [[1974]]-† [[12 Februarie]] [[1983]]. # [[Willie Maritz|Maritz, Willem Johannes]], B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1958–1961, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1961–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] [[1967]]-† [[12 Augustus]] [[1983]]. # Du Plessis, Willem Jacobus Ignatius Michael (Naas), B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1956–1965, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1965–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] [[1971]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Randburg-Oos|Randburg-Oos]] [[1977]]-† [[15 Augustus]] [[1983]]. # [[Petrus Pelser|Pelser, Petrus Jacobus]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1956–1961, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1961–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] [[1967]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] [[1976]]-† [[24 Maart]] [[1984]]. # [[David Kotzé|Kotzé, David Nicolaas Gerhardus]], [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1915–1921, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1921–1946, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1946–1951, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1955–1960. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1960. † [[2 April]] [[1984]]. # Kroeze, Jan Hendrik, D.Theol., predikant van GKN op uitnodiging opgetree in GKSA tot en met afsterwe † [[5 November]] [[1984]]. # De Wet, Petrus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Pretoria-Suid]] 1954–1956, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1956–1964, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1964–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] [[1971]]-† [[24 Maart]] [[1985]]. # [[Dirk van der Walt|Van der Walt, Dirk Jacobus]], B.A., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 1956–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg-Mayfair]] [[1966]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[5 November]] [[1985]]. # [[Willem Venter|Venter, Willem Frederick]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]]/[[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1930–1938, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1938–1946, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1949–[[1966]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1966]]. † [[18 November]] [[1985]]. # [[Izak Lessing|Lessing, Izak Jacobus]], M.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]-kombinasie 1942–1948. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1948. Administratiewe Buro 1948. Afgetree [[1977]]. † [[12 Julie]] [[1986]]. # [[Pieter van Schalkwyk|Van Schalkwyk, Pieter]], Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] [[1974]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] [[1977]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] [[1981]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] [[1986]]-† [[10 April]] [[1987]]. # [[Stephanus van der Walt|Van der Walt, Stephanus Johannes]], B.A., M.Div., D.D., [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1930–1941, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1941–1946, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1952–1961, professor Teologiese Skool 1961–[[1970]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1970]]. † [[18 April]] [[1987]]. # [[Johan van Ryssen|Van Ryssen, Johan Wilhelm Jansen]], B.A., Theol Drs, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1937–1945, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1945–1948, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1953–1960, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1960–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] [[1968]]–[[1977]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1977]]. † [[12 Augustus]] [[1987]]. # [[T.T. Spoelstra|Spoelstra, Tjibbe Thomas]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1925–1927, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1927–1941, Sekretaris-penningmeester van die Administratiewe Buro 1941–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1950–1958, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1958–1965. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1965. † [[28 Augustus]] [[1987]]. # Van der Merwe, Johannes Lodewikus, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1930–1939, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]]-kombinasie 1939–1944, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1944–1947, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1947–1958, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1958–[[1966]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1966]]. † [[22 Desember]] [[1987]]. # Pelser, Andries Johannes, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1949–1952, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1952–1957, [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Lyttelton]] 1957–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[22 Januarie]] [[1989]]. # [[Ammi Venter|Venter, Abraham Adriaan]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1935–1951, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1951–[[1975]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1975]]. † [[28 Februarie]] [[1990]]. # [[Petrus de Klerk|De Klerk, Petrus Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]]-kombinasie 1930–1941, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]]-[[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1941–1945, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1945–[[1968]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1968]]. † [[20 Maart]] [[1990]]. # [[Wikus Vorster|Vorster, Johannes Lodewikus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1935–1938, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1939–1942, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]-kombinasie 1942–1944, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1944–1948, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1948–1953, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1958–[[1973]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1973]]. † [[2 Mei]] [[1990]]. # [[Hendrik-Jan Boshoff|Boshoff, Hendrik Jan]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1952–1955, [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 1955–[[1967]], Sendeling [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]]-kombinasie [[1967]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]]/[[Gereformeerde kerk Brandfort|Brandfort]] [[1975]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[2 Mei]] [[1990]]. # Coetzee, Hendrik Bernardus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] [[1983]]–[[1989]], [[Gereformeerde kerk Durban-Wes|Durban-Wes]] [[1989]]–[[1990]], [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] [[1990]]-† [[27 Julie]] [[1990]]. # Venter, Jan Hendrik, B.Com., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1953–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] [[1966]]–[[1984]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[18 Mei]] [[1991]]. # Labuschagne, Frans Jakob, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] [[1966]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] [[1974]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] [[1980]]–[[1988]], [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] [[1988]]-† [[12 Junie]] [[1992]]. # Erasmus, Johannes Jacobus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] [[1973]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] [[1981]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[19 Junie]] [[1992]]. # [[Jan du Plooy|Du Plooy, Jan Frederick]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1933–1936, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1937–1943, [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] 1943–1958, [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1958–[[1974]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1974]]. † [[28 November]] [[1992]]. # Snyman, Johannes Lodewikus Jakobus, M.Sc., Th.B., [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1962–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] [[1966]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] [[1975]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[18 Januarie]] [[1993]]. # [[Sarel van der Walt|Van der Walt, Sarel Petrus]], B.D., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1932–1946, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1946–1950, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1950–1953, professor Teologiese Skool 1953–[[1973]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1973]], [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] [[1976]]–[[1983]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1983]]. † [[8 Oktober]] [[1994]]. # [[Petrus Venter|Venter, Petrus Johannes]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1942–1944, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1944–1949, [[Gereformeerde kerk Harare|Enkeldoorn, S.R.]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1954–1957, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1957–[[1979]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1979]]. † [[1 Desember]] [[1994]]. # [[Jan de Bruin|De Bruin, Johannes Lodewickus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]]-kombinasie 1935–1943, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1943–1949, [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1949–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]] [[1971]]–[[1977]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1977]]. † [[25 Januarie]] [[1995]]. # [[Joseph Petrus Jooste|Jooste, Joseph Petrus]], B.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1928–1931, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1931–1942, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1942–1946, professor Teologiese Skool 1946–[[1970]], emeritus professor [[1971]]. † [[17 Augustus]] [[1995]]. # Van der Walt, Hendrik Willem, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]] [[1994]]–[[1995]]. † [[18 Desember]] [[1995]]. # [[Alwyn Smit|Smit, Alwyn Schalk]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] 1958–[[1994]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1994]]. † [[26 Julie]] [[1996]]. # Steenkamp, Willem Frederik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1959–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Noord|Kemptonpark-Noord]] [[1966]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] [[1974]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] [[1981]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] [[1985]]–[[1988]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1988]]. † [[2 November]] [[1996]]. # Van der Merwe, Wynand Jacobs, B.A., M.Div., Th.D., [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1934–1942, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1945–[[1975]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1975]]. † [[22 November]] [[1996]]. # Charlies, Nyama Jack, Karoi [[1977]]-† [[11 Januarie]] [[1997]]. # Enslin, Pieter Jacobus Johannes Stephanus, Th.B., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 1963–1965, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1965–[[1966]], sendeling [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] [[1966]]–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Springs-Oos|Springs-Oos]] [[1968]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Centurion|Verwoerdburg-Noord]] [[1976]]-† [[28 April]] [[1997]]. # [[Lou van Wyk|Van Wyk, Lourens Andries Stephanus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 1962–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Lusaka|Lusaka]] [[1966]]–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]]/[[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]] [[1967]]–[[1972]], [[Gereformeerde kerk Andeon|Pretoria-Booysens]] [[1972]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] [[1977]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[18 Junie]] [[1997]]. # [[Naas van der Walt|Van der Walt, Ignatius Johannes]], M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1951–1958, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1958–[[1967]], sendeling Potchefstroom-kombinasie [[1967]]–[[1977]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1978]]–[[1986]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1986]]. † [[28 Junie]] [[1997]]. # Du Plessis, Wynand Petrus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]] [[1982]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]]/[[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] [[1986]]–[[1992]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] [[1992]]-† [[28 Julie]] [[1997]]. # [[Hendrik du Plessis|Du Plessis, Hendrik Lourens Marthinus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1952–1955, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] [[1966]]–[[1973]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1973]]. † [[1 September]] [[1997]]. # [[Dems van der Merwe|Van der Merwe, Daniël Charl Stephanus]], Th.D., Drs. Phil., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1941–1944, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]]-kombinasie 1944–1950, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1950–1957, sendeling [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1957–[[1967]], professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] [[1967]]–[[1972]], Teologiese Skool Potchefstroom [[1972]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] [[1978]]–[[1982]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1982]]. † [[10 November]] [[1997]]. # [[Nicolas Malan|Malan, Nicolas Johannes]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1955–1963 (1956-1957 in kombinasie met [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]], [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1963–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] [[1967]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] [[1976]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[29 Januarie]] [[1998]]. # [[Jan Schutte|Schutte, Jan Albert]], B.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1941–1950, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1950–[[1977]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1977]]. † [[26 Februarie]] [[1998]]. # [[Walter Meyer|Meyer, Ernst Walter]], B.Com., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1959–1965, [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]]/[[Gereformeerde kerk Goedgegun|Goedgegund]] 1965–[[1968]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1968]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] [[1977]]–[[1981]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1981]]. † [[3 Augustus]] [[1998]]. # [[G.P. Scheepers|Scheepers, Gideon Petrus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]]/[[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1948–1952, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]]/[[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1954–1961, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1961–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] [[1969]]–[[1984]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1984]]. † [[31 Augustus]] [[1998]]. # Vermeulen, Andries Johannes Roos, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1957–1964, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]] 1964–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] [[1969]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] [[1974]]–[[1987]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1987]]. † [[14 Desember]] [[1998]]. # Van der Walt, Jan Jacobus, B.A., B.D., Th.D., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 1952–1957, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1957–1958, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] [[1966]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] [[1975]]–[[1976]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1976]]–[[1988]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1988]]. † [[12 Februarie]] [[1999]]. # Somerai, Pagiel Tirivashe, B.A., Th.B., Suid-Zimbabwe [[1984]]. † [[26 Mei]] [[1999]]. # Du Plooy, Jan Louis, Hons.-B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] [[1984]]–[[1991]], [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] [[1991]]–[[1998]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] [[1998]]-† [[15 Julie]] [[1999]]. # [[P.W. Buys|Buys, Pieter Willem]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1953–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] [[1966]]–[[1973]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1973]]–[[1988]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1988]]. †[[27 November]] [[1999]]. # Van der Westhuizen, Philippus Jacobus Wilhelmus Schutte, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] sendeling [[1967]]–[[1978]]. Losgemaak [[1978]]–[[1987]], [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] [[1988]]-† [[9 Januarie]] [[2000]]. # Kruger, Tjaart Jan Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1959–1963, [[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] [[1972]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] [[1975]]–[[1982]], [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] [[1982]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[20 Oktober]] [[2000]]. # [[Dion Kempff|Kempff, Dionysius]], M.A., D.Theol., [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1957–1963, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 1963. Redakteur ''[[Die Kerkblad]]'' 1964–[[1987]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1987]]. † [[12 Desember]] [[2000]]. # [[G.P.L. van der Linde|Van der Linde, Gerhardus Philippus Leonardus]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1958–[[1975]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1976]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[6 Maart]] [[2001]]. # Venter, Andries Gerhardus Schutte, B.A., Th.D., D.Litt. et Phil., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]] [[1971]]–[[1973]], [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] [[1973]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] [[1978]]–[[1987]], [[Gereformeerde kerk Randburg-Oos|Randburg-Oos]] [[1987]]- [[29 April]] [[2001]]. # [[Kosie de Klerk|De Klerk, Jacobus Johannes]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] [[1968]]–[[1970]], [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] [[1970]]–[[1973]], [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] [[1973]]–[[1998]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1998]]. † [[17 Junie]] [[2001]]. # [[Hennie Krüger|Krüger, Hendrik Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1951–1954, [[Gereformeerde kerk Bulawayo|Bulawayo]]/[[Gereformeerde kerk Gwelo-Gatooma|Gwelo-Gatooma]] 1954–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Clanwilliam|Clanwilliam]] [[1976]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] [[1986]]–[[1990]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[23 Junie]] [[2001]]. # [[Chris Hattingh|Hattingh, Christiaan]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1953–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] [[1966]]–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] [[1969]]–[[1986]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1986]]. † [[1 Augustus]] [[2001]]. # Buytendach, Frederick Wilhelm, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1949, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1955–[[1989]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1989]]. † [[21 Desember]] [[2001]]. # Lombard, Barend Jacobs, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1952–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]] [[1966]]–[[1986]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1986]]. † [[1 Junie]] [[2002]]. # Van der Walt, Josef Cornelis, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1965–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] [[1967]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] [[1971]]–[[2002]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2002]]. † [[3 Oktober]] [[2002]]. # Coetzee, Johannes Christiaan, Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1964–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] [[1968]]–[[1970]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1971]]–[[1998]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1998]]. † [[10 Oktober]] [[2002]]. # Booyens, Matthys Jacobus, B.Com., B.D., [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1948–1950, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] 1958–1964, Pretoria-[[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1964–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] [[1966]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] [[1977]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[17 November]] [[2002]]. # [[Gert Bester|Bester, Gert Barend Cornelius]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1965–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Durban-Wes|Durban-Wes]] [[1968]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] [[1975]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] [[1980]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] [[1987]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[14 Desember]] [[2002]]. # Vorster, Stephanus Christiaan, Hons.-B.A., Th.B., kapelaan [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] [[1990]]–[[1997]], kapelaan [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] [[1997]]–[[1999]], [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] [[1999]]-† [[11 Mei]] [[2003]]. # Vogel, Gert Marthinus, B.Com., UDK, Th.B., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] (sendeling) [[1991]]–[[1997]], [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]]/Vereeniging '95 [[1997]], Vereeniging '95 [[1998]]-† [[12 Desember]] [[2003]]. # Postma, Dirk, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1960–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] [[1966]]–[[1972]], [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] [[1972]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] [[1981]]–[[1988]], [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] [[1988]]–[[1996]], [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] [[1996]]–[[1999]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1999]]. † [[3 Januarie]] [[2004]]. # [[Dewald de Beer|De Beer, Dewald Lambertus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] [[1974]], [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] [[1974]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafeking]]/[[Gereformeerde kerk Goeie Hoop|Goeie Hoop]] [[1976]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]] [[1980]]–[[1989]], [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]]/[[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]] [[1989]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]. † [[28 Februarie]] [[2004]]. # [[Willie Venter|Venter, Willem]], B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]]/[[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1964–[[1989]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1989]]. † [[9 Julie]] [[2004]]. # Roos, Gerhardus Jacobus van Staden, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 1964–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] [[1966]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] [[1975]]–[[1992]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1992]]. † [[22 Julie]] [[2004]]. # Van der Walt, Hendrik Jacob, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] (vir bearbeiding van verspreidwonende lidmate) 1959–1960, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1960–1962, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1962–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] [[1966]]–[[1972]], [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] [[1973]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] [[1976]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] [[1986]]–[[1987]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] [[1987]]–[[1992]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1992]]. †[[2004]] # Rule, Petrus Cornelius, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1957–[[1986]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1986]]. † [[6 September]] [[2004]]. # [[Hein Kruger|Kruger, Hendrik Gerhardus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 1960–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] [[1967]]–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Brits|Brits]] [[1969]]–[[1992]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1992]]. † [[27 Desember]] [[2004]]. # [[P.W.A. Mulder|Mulder, Pieter Willem Adriaan]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] [[1970]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] [[1974]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] [[1977]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] [[1985]]–[[2003]], [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] [[2003]]-† [[4 Mei]] [[2005]]. # [[Schalk Buys|Buys, Schalk Petrus Bernardus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]1960-1965, [[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] 1965–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] [[1968]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] [[1975]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. † [[24 Junie]] [[2005]]. # [[Jan Coetzee|Coetzee, Johannes Petrus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1955–1963, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Meintjeskop|Pretoria-Meintjeskop]] 1963–[[1999]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1999]]. † [[24 Julie]] [[2005]]. # [[Dirkie van der Walt|Van der Walt, Dirk Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]]-kombinasie 1939–1942, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]/[[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom]] 1942–1944, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1944–1947, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1947–1951, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Pretoria-Suid]] Veldprediker 1955, [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] kapelaan 1956–[[1979]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1979]]. † [[3 September]] [[2005]]. # Postma, Johannes, B.D., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1945–1946, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1949–1956, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1956–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] [[1969]]–[[1984]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1984]]. † [[4 Desember]] [[2005]]. # [[Louis Kruger|Kruger, Louis Stephanus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1951–1954, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1954–1958, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1958–1962. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1962. † [[11 Januarie]] [[2006]]. # Van der Walt, Marthinus Wessel, B.A., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] [[1966]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] [[1971]]–[[1988]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1988]]. † [[6 Februarie]] [[2006]]. # Venter, Roelof Vorster, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 1960–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] [[1966]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] [[1971]]–[[1992]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1992]]. † [[15 Februarie]] [[2006]]. # [[Drikus Buys|Buys, Gert Hendrikus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lusaka|Lusaka]] 1958–1960, [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 1965–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] [[1970]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] [[1975]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[4 Maart]] [[2006]]. # Coetzee, Jan Hendrik, B.A., [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1958–1960, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1961–1963, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1963–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] [[1972]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]] [[1976]]–[[1984]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1984]]. † [[3 September]] [[2006]]. # [[Henk Denkema|Denkema, Hendrik]], B.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Westonaria|Westonaria]] 1962–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] [[1967]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] [[1981]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Oos|Krugersdorp-Oos]] [[1985]]–[[2000]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2000]]. † [[9 Maart]] [[2007]]. # Vermeulen, Hendrik Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] [[1986]]–[[1989]], [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] [[1989]]-† [[17 April]] [[2007]]. # [[Pierre Louw|Louw, Pieter Joachim Wilhelm]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1954–1957, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg-Mayfair]] 1957–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] [[1966]]–[[1973]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1973]]. † [[5 Mei]] [[2007]]. # Buys, Pieter Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]] (1962-1963) 1962–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] [[1967]]–[[1973]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1973]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Eloffsdal|Pretoria-Eloffsdal]] [[1977]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[1 Junie]] [[2007]]. # Van Tonder, Jacobus Machiel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] [[1989]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[6 Januarie]] [[2008]]. # [[Thos Liebenberg|Liebenberg, Thomas Arnoldus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1965–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] [[1971]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. † [[5 Februarie]] [[2008]]. # Minnaar, Izak Christoffel Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]]/[[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]] 1959–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] [[1966]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]]/[[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] [[1971]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Delarey|Delarey]] [[1977]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[31 Maart]] [[2008]]. # Coetzee, Petrus Johannes, B.D., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1945–1952, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1952–1958, Redakteur van ''[[Die Kerkblad]]'' 1958–1963, redakteur Calvinistiese Stigting 1963–1965, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Wes|Klerksdorp-Wes]] 1965–[[1970]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1970]]–[[1980]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1980]]. † [[20 April]] [[2008]]. # Van der Bijl, Simon Jan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]] 1961–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] [[1967]]–[[1973]], [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] [[1973]]–[[2000]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2000]]. † [[12 Mei]] [[2008]]. # [[Blackie Kruger|Kruger, Philippus Cornelius]], M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1955–1957, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1957–1961, [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1961–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] [[1967]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] [[1975]]–[[1994]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1994]]. † [[26 Julie]] [[2008]]. # Buys, Louis Johannes, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret 1949–1952]], [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1952–1955, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1959–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] [[1970]]–[[1987]]. † [[31 Julie]] [[2008]]. # [[Peet Steyn|Steyn, Petrus Jacobus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]]/[[Gereformeerde kerk Goedgegun|Goedgegun]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1962–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Westonaria|Westonaria]] [[1967]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. † [[3 Desember]] [[2008]]. # Hattingh, Christiaan, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] [[1977]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] [[1981]]–[[1987]], [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] [[1987]]–[[2001]], [[Gereformeerde kerk Randburg-Oos|Randburg-Oos]] [[2001]]–[[2003]], [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] [[2003]]–[[2007]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2007]]. † [[16 April]] [[2009]]. # Kruger, Christiaan, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] [[1980]]–[[1983]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]]/[[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] [[1983]]–[[1989]], [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] [[1989]]-† [[8 Julie]] [[2009]]. # De Bruyn, Frans Roelof Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1958–1964, [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 1964–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Noord|Kemptonpark-Noord]] [[1974]]–[[1995]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1995]]. † [[4 Augustus]] [[2009]]. # [[Abie Helberg|Helberg, Abraham Nicolas]], M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1960–1962, [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1962–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] [[1966]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] [[1974]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] [[1981]]–[[1990]], [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]/[[Gereformeerde kerk Jamestown|Jamestown]]/[[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] [[1995]]–[[1998]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]]/[[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] [[1998]]–[[2000]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2000]]. † [[24 Augustus]] [[2009]]. # Venter, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] [[1984]]–[[1997]], [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. †Onbekend. # Kuperus, Willem Leendert, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1961–1964, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] as sendeling te Siloam 1964–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] [[1970]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] [[1976]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. † [[3 September]] [[2009]]. # Ligthelm, Johan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1954–1958, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] [[1966]]–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Witbank-Suid|Witbank-Suid]] [[1970]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]] [[1981]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[28 September]] [[2009]]. # Krüger, Theron, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]]/[[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] [[1978]]–[[1982]], [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] [[1982]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] [[1984]]–[[2007]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2007]]. † [[11 November]] [[2009]]. # [[Braam le Roux|Le Roux, Abraham Hercules]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] [[1981]]–[[1982]], sendeling [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] [[1982]]–[[1991]], [[Gereformeerde kerk D'Kar|D'Kar]] [[1992]]–[[1994]]. Gereformeerde Kerk Botswana. † [[18 November]] [[2009]]. # [[Schalk Duvenage|Duvenage, Schalk Carel Willem]], Th.D., D.Litt. et Phil., D.Phil., [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1943–1946, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1946–1950, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] 1958–[[1967]], professor [[PU vir CHO]] [[1968]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]]/[[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] [[1978]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] [[1980]]–[[1983]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1983]]. † [[3 Januarie]] [[2010]]. # [[Daan Fouché|Fouché, Daniël Rudolph]], D.Litt., Th.D., THOD, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] [[1972]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]] [[1975]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]] [[1980]]–[[1983]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] [[1980]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] [[1985]]–[[1996]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1996]]. † [[21 Februarie]] [[2010]]. # [[Herman Grobler|Grobler, Hermanus Marthinus]], B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] [[1969]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] [[1974]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] [[1984]]–[[1999]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1999]]. † [[4 April]] [[2010]]. # [[Ewert Snyman|Snyman, Ewert Frederik Johannes]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] [[1970]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]] [[1974]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[5 Junie]] [[2010]]. # Smit, Cornelis Johannes, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] [[1972]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] [[1975]]–[[1979]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] [[1979]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] [[1986]]–[[1995]], [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] [[1996]]-† [[9 April]] [[2011]]. # Mandiwana, Thambatshira Alfred, Nzhelele [[1978]], Meadowlands [[1979]]. † [[24 Mei]] [[2011]]. # Odendaal, Pieter Abraham, Hons.-B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] [[1985]]–[[1991]], [[Gereformeerde kerk Evander|Evander]]/[[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] [[1992]]–[[1993]], [[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] [[1994]]–[[2001]], [[Gereformeerde kerk Kriel|Kriel]]/[[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] [[2001]]–[[2005]], [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] /Qwa-Qwa [[2006]]-† [[1 Junie]] [[2011]]. # Smit, Cornelius Hermanus, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]] 1958–1965, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] [[1966]]–[[1990]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1990]]. † [[10 Junie]] [[2011]]. # [[Benoon Duvenage|Duvenage, Benonie]], Th.D., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] 1958–[[1967]], professor [[PU vir CHO]] [[1967]]–[[1988]], [[Gereformeerde kerk Sasolburg-Grootfontein|Sasolburg-Grootfontein]] [[1988]]–[[1992]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1992]]. † [[19 Julie]] [[2011]]. # Van Deventer, Frederik Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] [[1967]]–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] [[1970]]–[[1973]], [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] [[1973]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]. † [[17 September]] [[2011]]. # Schulze, Ludolf Ferdinand, B.Mus., U.O.D., Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1959–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] [[1969]]–[[1971]], professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] [[1971]]–[[1980]], professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] [[1980]]–[[1994]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1994]]. † [[3 Oktober]] [[2011]]. # Schutte, Jan Harm, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] [[1972]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[24 Januarie]] [[2012]]. # Minnaar, Andries Stephanus Lourens, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1956–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]] [[1966]]–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] [[1970]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[26 Februarie]] [[2012]]. # Van der Bijl, Hinne, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] 1962–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] [[1969]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. † [[12 April]] [[2012]] # Venter, Jacob, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 1961–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] [[1967]]–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] [[1969]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]. †[[17 Junie]] [[2012]]. # Venter, Willem, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] [[1972]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Oos|Rustenburg-Oos]] [[1976]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] [[1984]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]. † [[26 Junie]] [[2012]]. # Van der Walt, Adriaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]]/[[Gereformeerde kerk Koppies|Koppies]] 1965–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] [[1967]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Stoffberg|Stoffberg]] [[1984]]–[[1993]], [[Gereformeerde kerk Stoffberg|Stoffberg]]/[[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]] [[1993]]–[[1996]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1996]]. † [[13 Julie]] [[2012]]. # Vorster, Nikolaas, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] [[1967]]–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] [[1969]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] [[1971]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] kapelaandiens [[1977]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] [[1980]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] [[1984]]–[[1996]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1996]]. †[[4 Augustus]] [[2012]]. # Viljoen, Johannes Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] [[1967]]–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] [[1970]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]]/[[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] [[1974]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] [[1978]]–[[2000]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2000]]. †[[6 Augustus]] [[2012]]. # [[Philippus Snyman|Snyman, Philippus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1954–1955, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] 1955–1960, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1960–1964, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1964–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] [[1970]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] [[1976]]–[[1984]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1984]]. [[1 September]] [[2012]]. # Van der Walt, Jacobus Philippus Benjamin, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] [[1971]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]] [[1981]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Kathu|Kathu]] [[1985]]–[[2000]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] [[2000]]–[[2002]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2002]]. † [[12 November]] [[2012]]. # Coetzee, Louis Johannes Jacobus, B.A., D.Min., [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]]/[[Gereformeerde kerk Magaliesburg|Magaliesburg]] [[1981]]–[[2003]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2003]]. † [[2 Januarie]] [[2013]]. # [[Jan Carel Erasmus|Erasmus, Jan Carel]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]] [[1972]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] [[1974]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] [[1978]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] [[1984]]–[[2010]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2010]]. †[[5 Maart]] [[2013]]. # [[Johan Breedt|Breedt, Johannes Jacobus]], Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]]-[[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] [[1969]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] [[1975]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] [[1981]]–[[1999]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1999]]. † [[31 Maart]] [[2013]]. # Coetzee, Johannes Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] 1965–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] [[1971]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] [[1981]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. †[[6 Junie]] [[2013]]. # [[Gerrit Kruger|Kruger, Gerrit Hendrik Jacobus]], Hons.-B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1949–1951, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1951–1958, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1958–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]] [[1969]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] [[1977]]–[[1989]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1989]]. †[[25 Junie]] [[2013]]. # [[Fires van Vuuren|Janse Van Vuuren, Cornelius Marthinus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 1954–1964, [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1964–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. †[[17 Julie]] [[2013]]. # [[Landman Vogel|Vogel, Landman van der Merwe]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] [[1977]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] [[1984]]–[[1997]], [[Gereformeerde kerk Nylstroom|Nylstroom]] [[1997]]–[[2002]], [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] [[2002]]–[[2006]], [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]]/[[Gereformeerde kerk Hentiesbaai|Hentiesbaai]], [[2006]]-†[[22 Julie]] [[2013]]. # Kruger, Markus Petrus, B.A., Th.M., Ph.D. [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] 1963–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] [[1966]]–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]] [[1968]]–[[1975]], sendeling De Hoop [[1975]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]. †[[29 Augustus]] [[2013]]. # Van der Merwe, Carel Nicolaas, B.A., Th.M., Ph.D., Ph.D. (Kerk- en Dogmageskiedenis), [[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]] [[1969]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] [[1971]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] [[1975]]–[[1982]], [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] [[1982]]–[[2002]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2002]]. †[[24 September]] [[2013]]. # Stoltz, Daniël Cias Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]] [[1973]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Kriel|Kriel]] [[1979]]–[[1982]], [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] [[1983]]–[[1989]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1989]]. †[[30 Oktober]] [[2013]]. # [[Krüger van Niekerk|Van Niekerk, Krüger]], B.A., H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] [[1972]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Pretoria-Wonderboom-Suid]] [[1976]]–[[2003]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2003]]. † [[2 Maart]] [[2014]]. # De Klerk, Philippus Jacobus Stephanus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]] 1959–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] [[1966]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] [[1971]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]]/[[Gereformeerde kerk Estcourt|Estcourt]] [[1978]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. †[[17 Mei]] [[2014]]. # Kits, Jelte, B.Com., Th.B., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]] [[1973]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] [[1976]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]]/[[Gereformeerde kerk Waterval-Boven|Waterval-Boven]] [[1978]]–[[2000]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2000]]. † [[29 Julie]] [[2014]]. # Ras, Jan Louis, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1964–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] [[1967]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] [[1971]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] [[1976]]–[[2003]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2003]]. †[[17 November]] [[2014]]. # Louw, Hermanus Albertus, M.A., B.D., Sendeling De Hoop 1949–1951, Siloam 1951–1956, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]] 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1962–[[1968]], sendeling [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] [[1968]]–[[1987]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1987]]. †[[26 November]] [[2014]]. # Venter, Maarten Petrus Albertus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] [[1999]]–[[2003]], [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] [[2003]]–[[2006]], [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] [[2006]]–[[2008]], [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] [[2008]]–[[2011]], [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] [[2011]]–2012, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 2013-† [[10 Maart]] [[2015]]. # De Klerk, Pieter Bouman, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1957–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]]/[[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] [[1966]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]] [[1974]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] [[1977]]–[[1988]], [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] [[1988]]–[[1998]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1998]]. † [[9 April]] [[2015]]. # Venter, Mechiêl, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1954–1958, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1958–1961, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 1961–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] [[1978]]–[[1994]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1994]]. †[[2 Junie]] [[2015]]. # [[Lammert Stavast|Stavast, Lammert Hendrik]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1957–1960, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1960–1963, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1963–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]] [[1969]]–[[1972]], [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]] [[1972]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]]/[[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] met evangelisasie-opdrag [[1974]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] met evangelisasie-opdrag [[1977]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]] [[1981]]–[[1982]], [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]]/[[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] [[1982]]–[[1983]], [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] [[1983]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]]/[[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] [[1986]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. †[[23 Junie]] [[2015]]. # [[Abraham Coetsee|Coetsee, Abraham Jacobus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1957–1961, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1961–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] [[1968]]–[[1994]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1994]]. †[[26 Julie]] [[2015]]. # [[Pieter du Plessis|Du Plessis, Pieter Gert Wessel]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1956–1961, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1961–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Rooiwal|Pretoria-Rooiwal]] [[1975]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. †[[29 Julie]] [[2015]]. # [[Deon du Plessis|Du Plessis, Gideon]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] [[1966]]–[[1973]], [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] [[1973]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Wilropark|Wilropark]] [[1981]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. †[[19 Augustus]] [[2015]]. # Aucamp, Lourens Daniël, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]]/[[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] [[1967]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] [[1971]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]] [[1975]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] [[1980]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Magalieskruin|Pretoria-Magalieskruin]] [[1985]]–[[1989]], [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] [[1989]]–[[2005]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2005]]. † [[5 September]] [[2015]]. # De Bruyn, Paulus Jacobus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 1964–1970, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1970–1988, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1989–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. † [[11 November]] [[2015]]. # Linde, Philippus Jacobus Wilhelmus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 1961–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] [[1966]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] [[1971]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] [[1976]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] [[1984]]–[[1999]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1999]]. †[[24 November]] [[2015]]. # Duvenage, Abraham Petrus Carolus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1962–1971, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1971–1981, [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] 1981–1999. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1999. †[[8 Januarie]] [[2016]]. # De Wet, Friedrich Wilhelm, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] [[1990]]–[[1998]], [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] [[1998]]–[[2004]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[2005]]-†[[20 Januarie]] [[2016]]. # [[Herman Venter|Venter, Hermanus Johannes]], B.A., H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 1999–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. †[[8 Maart]] [[2016]]. # Kruger, Mechiel Andries, Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]]-Ghanzi 1963–1968, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] sending onder Boesmans 1963–1966, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1968–1971, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1971–1974, Christelijk Gereformeerde Kerk Leeuwarden as sendeling te Sibasa 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] as sendeling 1977–1978, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1978–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. †[[6 Mei]] [[2016]]. # Vogel, Willem, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] [[1982]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] [[1985]]–[[2004]], [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] [[2004]]–†[[28 Junie]] [[2016]]. # Mokhele, T.M., Bontleng/Pampierstad 1980, †[[25 Augustus]] [[2016]]. # Van Vuuren, Christoffel Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1961–1966, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1966–1969, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1969–1976, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 1976–2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2000. †[[22 September]] [[2016]]. # [[Paul Opperman|Opperman, Paul Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Lusaka|Lusaka]]/[[Gereformeerde kerk Koperstreek|Nkana]], [[Noord-Rhodesië]], 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1962–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] [[1967]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] [[1974]]–[[1988]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1988]]. † [[12 Oktober]] [[2016]]. # Tsotetsi, Boy Raphael, Tshiawelo 1974–1979, Moroka 1979–1982, Daveyton 1983–2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2009. † [[14 Desember]] [[2016]]. # Baloyi, Leonard Ponani, B.Th., Hons.-B.Th., Meadowlands 2008. † [[16 Desember]] [[2016]]. # Prinsloo, Hendrik Petrus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 1975–1977, [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] 1977–1984, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] 1984–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. † [[11 Januarie]] [[2017]]. # Mulder, Andries Hermanus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] [[1969]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] [[1971]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] [[1977]]–[[1983]], [[Gereformeerde kerk Randfontein-Noord|Randfontein-Noord]] [[1983]]–[[1988]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] [[1988]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]–†[[28 April]] [[2017]]. # Mulder, Arnoldus Henderikus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 1974–1986, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1986–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. †[[4 Julie]] [[2017]]. # Mosimanekgosi, Molatlhegi Joseph, Agisanang 1999–2013. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013. # Van der Walt, Johannes Hendrik Snyman, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Danville-Wespark]] 1961–1966, sendeling De Hoop 1966–1974, Siloam 1974–1980, sendeling [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1980–1997. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1997. †[[30 September]] [[2017]]. # Grobler, Zacharias Christiaan, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1949–1952, [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1954–1979. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1979. † [[24 Desember]] [[2017]]. # Nkulu, Daniel Mwepu, B.A., Th.D., Église de la bonne nouvelle 1997. †[[19 Februarie]] [[2018]]. # [[Jan Venter|Venter, Jan Louis]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] 1973–1976, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1976–1980, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1980–1984, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 1984–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[4 Maart]] [[2018]]. # De Villiers, Hendrik Tjaart, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 1973, [[Gereformeerde kerk Waterval-Boven|Waterval-Boven]] 1974–1975, [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]]/[[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1975–1981, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1981–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. † [[20 Maart]] [[2018]]. (Gebore [[16 Junie]] [[1947]].) # Howell, Jacobus Hercules, B.Rek., Th.B., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] 1991–1997, [[Gereformeerde kerk Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] 1998–2004, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 2004–2013, [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] 2013. † [[2 April]] [[2018]]. (Gebore [[8 Julie]] [[1962]].) # Geertsema, Paul Geert, B.Sc. Ing., M.B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1996–2004, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] 2009–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. † [[1 Junie]] [[2018]] # Kruger, Johannes Jacob de Wet, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 1963–1966, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1966–1970, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 1970–1983, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 1983–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. † [[10 Junie]] [[2018]]. # [[Frans Lion-Cachet|Lion-Cachet, Francois Nicholas]], M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1956–1963, [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] 1963–1967, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1967–1970, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1970–1996. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1996. † [[14 Junie]] [[2018]]. # Du Plooy, Jacobus Stephanus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]] 1964–1976, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1976–1982, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 1982–1995. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1995. † [[5 Augustus]] [[2018]]. # Van der Walt, Pieter Gert Lodewyk, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]] 1959–1965, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1965–1970, Carletonville-Oos 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 1976–1990. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1990. † [[12 Augustus]] [[2018]]. # Heystek, Andries Stefanus (Fanus), B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1974–1981, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 1981–1987, [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 1988–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005. † [[15 November]] [[2018]]. (Gebore [[15 Februarie]] [[1934]].) # Van der Walt, Tjaart, B.A., D.Theol., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1962–1968, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1969–1977, PU vir CHO, Potchefstroom 1977, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 1996–2002. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2002. † [[22 Februarie]] [[2019]]. # Prinsloo, Barend Daniël Cornelius, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]] 1960–1963, [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1969–1975, [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1975–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. † [[16 Maart]] [[2019]]. # Helberg, Jacob Lewis, M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1954–1958, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1958–1961, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1961–1970, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1971–1993. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1993. † [[15 Julie]] [[2019]]. (Gebore op [[4 Desember]] [[1928]].) # Myburg, Andries, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1961–1964, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1964–1967, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1967–1975, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 1975–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001. † [[6 November]] [[2019]]. # Fourie, Barend Christiaan Greyling, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Kameeldrift|Kameeldrift]] 1986. † [[1 Junie]] [[2020]]. # [[Pieter Willem Bingle|Bingle, Pieter Willem]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 1964–1968, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1968–1973, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1973–2006. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2006. † [[28 Junie]] [[2020]]. # [[Wouter ten Haaf|Ten Haaf, Wouter]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eloffsdal|Pretoria-Eloffsdal]] 1974–1976, [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1976–1979, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]]/[[Gereformeerde kerk Vredenburg/Saldanha|Vredenburg/Saldanha]] 1979–1982, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1982–1992. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1992. † [[25 Julie]] [[2020]] # Moshapo, Seforalo Peter Matsie, De Hoop 1963–1969, Tshitandani 1969–1973, Nzehele 1973–1978, Mahwelereng 1979–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. † [[26 Julie]] [[2020]] # Van der Walt, Pieter Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 1978–1980, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1980–1989, [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]] 1989. † [[29 Julie]] [[2020]] # Coetsee, Christiaan De Wet, B.A, Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant|Alkantrant]]/[[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 1994–1996, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant]] 1996–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005. † [[2 Augustus]] [[2020]] # Du Plessis, Roelof Jacobus Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1968–1970, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1976–1982, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1982–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007. † [[13 Augustus]] [[2020]] # Floor, Lambertus, Th.D., Sendeling vir die Christelijke Gereformeerde Kerk (Nederland) 1961–1964, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1965–1977, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 1978–1988. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1988. † [[6 Oktober]] [[2020]] # Van der Walt, Philippus Johannes Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 1960–1963, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1969-1973,[[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1973–1984, [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] 1984–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. † [[2 November]] [[2020]] # Pelser, Abraham Zacharias, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1958–1964, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1964–1970, [[Gereformeerde kerk Oos-Moot|Oos-Moot]] 1970–1999. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1999. † [[6 November]] [[2020]] # Du Plessis, Pieter, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 1964–1969, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1969–1983, [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 1983–1990, [[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1993–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. † [[24 November]] [[2020]] # Van Dyk, Frans Johannes, B.A., Th.B., M.B.A., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1981–1985, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1999–2006, [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 2006-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017. † [[4 Januarie]] [[2021]] # Zaca, AB, Mid-Illovo 2003. † [[6 Januarie]] [[2021]] # Hendricks, Marthinus Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]] 1977–1983, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]]/[[Gereformeerde kerk Vredenburg/Saldanha|Vredenburg/Saldanha]] 1983–1985, [[Gereformeerde kerk Paarl]] 1985–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. † [[23 Januarie]] [[2021]] # Grobler, Charl Stephanus, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1976–1983, [[Gereformeerde kerk Kriel|Kriel]] 1983–1989, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 1989–1997, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 1997–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[2 Februarie]] [[2021]] # [[Kiepie Jaftha|Jaftha, Cupido David]], B.A., Th.B., Lyciumville (sendeling) 1977–1987, Heidedal/Bronville 1987–1994, Heidedal 1994–[[8 Desember]] [[2019]]. † [[2 Maart]] [[2021]]. # Coetzee, Dawid Francois, Hons.-B.A., T.H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1984–1991, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1991–2006, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 2006–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015. † [[16 Maart]] [[2021]] # Jooste, Jacobus Andries, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1962–1967, [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] 1967–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. † [[17 Maart]] [[2021]] # Du Plessis, Alwyn Johannes, B.A., Th.B., Steynsburg 1958–1961, Virginia 1961–1964, Bellville 1964–1974, Potchefstroom-Noord 1974–1987, Stellenbosch 1987–1997. Geëmeriteer 1997. † [[10 Junie]] [[2021]] # [[Cassie Venter|Venter, Casper Jan Hendrik]], Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1965–1968, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1968–1972, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 1972–1981, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]]/[[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 1981–1982, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 1982–1985, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1985–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005. † [[15 Junie]] [[2021]] # De Vos, Wouter, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1966–1969, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1969–1992. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1992. † [[26 Junie]] [[2021]] # [[Jerry Hope|Hope, James Jerry Luckyboy]], B.A., M.A., D.Litt. et Phil., LL.B., Newclare 1972–1977, Eldoradopark/Reigerpark 1977–1998, [[Die Bybels Gereformeerde Kerk]] 1998–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[28 Junie]] [[2021]] # Bingle, Johannes Petrus, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1976-1979, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1979- 1984, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1984-2000, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 2000-2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. † [[31 Julie]] [[2021]] # Van der Walt, Benoni, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 1969–1977, Kapelaan [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1977–1995, [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1995–1997. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1997. † [[15 Augustus]] [[2021]] # [[Dirk Laufs|Laufs, Dirk]], B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1972–1975, [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1975–1976, [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1976–1977, [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]] 1977–1982, [[Gereformeerde kerk Durban-Wes|Durban-Wes]] 1982–1989, [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] 1989–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. † [[22 November]] [[2021]] # Buys, Johannes Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] 1967–1971, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]]/[[Gereformeerde kerk George|George]] 1971–1974, [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 1974–1983, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear|Maclear]] 1983–1991, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1991–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. † [[22 November]] [[2021]] # Ligthelm, Nicolaas Willem, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] 1977–1979, [[Gereformeerde kerk Secunda|Secunda]] 1979–1986, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant|Pretoria-Alkantrant]] 1986–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. † [[28 Desember]] [[2021]] # Van Bemmel, Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1986–1988, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Noord|Vanderbijlpark-Noord]] 1988–2000, Vanderbijl 2001–2009, Vanderbijlpark-Trinitas 2009–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. † [[11 Januarie]] [[2022]] # Malan, Christiaan Jacobus, Th.B., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1958–1964, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1964–1966, [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 1966–1974, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1974–1978, [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] 1978–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. † [[10 Junie]] [[2022]] # Kruger, Petrus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Koperstreek|Koperstreek]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Zastron|Zastron]] 1965–1968, [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]] 1968–1982, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1982–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001. † [[18 Julie]] [[2022]] # Van Blerk, Petrus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Birchleigh|Birchleigh]] 1991–2000, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 2000–2005, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 2007–2015, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2015. † [[29 Oktober]] [[2022]] # Hattingh, Gerhardus Arnoldus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lusaka|Lusaka]] 1961–1964, [[Gereformeerde kerk Andeon|Pretoria-Booysens]] 1964–1967, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 1967–1974, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1974–1986, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1986–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001. † [[3 Januarie]] [[2023]] # Spoelstra, Bouke, Th.M., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] 1957–1964, [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] 1964–1970, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1970–1988, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 1989–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. † [[26 Julie]] [[2023]] # Van der Merwe, Lodewikus Johannes, B.A., Th.B., POS, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1962–1968, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1968–1971, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1971–1983, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1983–1993. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1993. † [[5 Augustus]] [[2023]] # Coetzer, Andries Lodewikus, Hons.-B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1966–1968, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafeking]] 1968–1972, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1972–1976, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 1976–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005 † [[4 September]] [[2023]] # Aucamp, Marius, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]] 1967–1970, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]] 1970–1974, kapelaan [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1974–1979, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 1979–1985, [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] 2001–2003, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 2003–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[23 Oktober]] [[2023]] # Marais, Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]] 1972–1976, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1976–1981, [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 1982–2006. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2006. † [[31 Desember]] [[2023]] # Companie, Benjamin, Lyciumville 1972–1980, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]]/Westdene 1980–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. † [[11 Januarie]] [[2024]] # Smit, Petrus Albertus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1959–1961, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1961–1965, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1965–1971, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 1971–1981, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1981–1997. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1997. † [[8 Maart]] [[2024]] # [[Louis Botha (predikant)|Botha, Louis Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1944–1946, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]-kombinasie 1949–1954, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1954–1956, sendeling Thabong (Welkom) 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1958–1959, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1959–1989. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1990. (Gebore [[14 Oktober]] [[1919]]) † [[14 Mei]] [[2024]] # Du Plooy, Andries Le Roux, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1970–1975, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant|Pretoria-Alkantrant]] 1975–1986, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1986–2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2009. † [[19 Mei]] [[2024]] # Lindhout, Anthonie, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 1974–1976, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1976–1984, [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 1984–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. † [[12 Julie]] [[2024]] # Visser, Jan, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1959–1969, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1974–1980, [[Gereformeerde kerk Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] 1980–1997. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1997. † [[29 Oktober]] [[2024]] # Breed, Gert, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1981–1984, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1985–1995, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 1995–2001, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2001–2010, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2011–2020. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2020]]) † [[29 September]] [[2024]] # Kruger, Dirk Frederik Christiaan, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 2013–2019, [[Gereformeerde kerk Vaalpark|Vaalpark]] 2019-2025. Geëmeriteer [[19 Januarie]] [[2025]]. † [[17 Februarie]] [[2025]] # Van der Walt, Louis Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1969–1975, [[Gereformeerde kerk Kathu|Sishen]] 1975–1977, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Suid|Vanderbijlpark-Suld]] 1977–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007. † [[9 April]] [[2025]] # Van der Walt, Hendrik Bernardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1964-1967, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Suid|Vanderbijlpark-Suid]] 1967–1971, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1971–1980, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 1980–1985, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 1985–2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2000. † [[21 April]] [[2025]] # Du Plessis, Marthinus Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 1974–1984, [[Gereformeerde kerk Sasolburg-Grootfontein|Sasolburg-Grootfontein]] 1984–1985. [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 2001–2004. Christian Reformed Church Wonga Park, Melbourne, Australië 2005–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015. † [[11 Mei]] [[2025]] # Mentjies, Sebenzani Petrus, Monyakeng (Wesselsbron)/Phahameng (Bultfontein) 2009. † [[16 Junie]] [[2025]] # Kruger, Izak Jacobus Vorster, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1977–1983, [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 1983–1986, [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 1986–2000, [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] 2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[13 Julie]] [[2025]] # Jordaan, Johan Henry, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1998–2008, Vereeniging '95 2008–2014, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 2014-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017. † [[9 September]] [[2025]] # Harris, Martin Peter, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 1971–1982, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1982–1986, [[Gereformeerde kerk Witbank-Suid|Witbank-Suid]] 1986–1989, [[Gereformeerde kerk Witbank-Suidoos|Witbank-Suidoos]] 1989–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. † [[23 Oktober]] [[2025]] # Snyman, Sarel Daniël, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] 1980–1983, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1983–1988, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1989–1995, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1995–2004, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Magalieskruin|Pretoria-Magalieskruin]] 2004-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018. † [[27 Oktober]] [[2025]] # Venter, Petrus Albertus, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1965–1969, [[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1971–1981, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1981–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[19 Desember]] [[2025]] == 'n Tyd lank in die bediening == # [[Johannes Beijer|Beijer, Johannes]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1862–1869. †1876-03-01. # [[Nicolaas Swart|Swart, Nicolaas Jacob Reinier]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1866–1872. †1892-02.20. # [[Sarel Venter|Venter, Sarel Daniël]], Heidelberg ([[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]]) 1866–1877. # Venter, Jan Sarel Louis, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1872–1880. # Coetsee jr., Maarten Petrus Albertus, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1874–1883, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1883–1892. †1901-11-18. # [[Hendrik Venter|Venter, Hendrik Bernardus]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1880–1888. # [[Dirk Postma jr.|Postma, Dirk (D-Sn)]], [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]] 1884–1888, St. Januario, [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]], Angola 1889–1890, [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]/[[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1891–1894, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1894–1897, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1897–1905. †1919-09-07. # [[Sietse Los|Los, Sietse Oene]], [Dr.], Hilversum, [[Nederland]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1908–1914, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1914–1920. †1944-10-18. # [[Charles du Toit|Du Toit, Charl Wynand Markelbach]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1917–1920, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1920–1925, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1925–1929, L.V. 1929. # Postma, Ammi, M.A., [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]/[[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]] 1928–1940, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1940–1944, professor Potchefstroomse Universiteit 1973. †1973-08-06. # [[C.J.H. de Wet|De Wet, Casparus Jan Hendrik]] (dr), [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1917–1923, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1923–1925, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1925–1946. †1959-10-18. # Van den Berg, Jacobus Petrus, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]]-kombinasie 1930–1936, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1936–1946, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1946–1948. # Delport, Petrus Jacobus Johannes, [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1937–1954. †1984-09-20. # Van der Merwe, Christiaan Dirk Jacobus, B.A., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1953–1954, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 1954–1960. # De Wet, Johannes Marthinus, M.A., B.D., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1931–1939, [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1939–1946, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1946–1950, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1952–1957, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]]-kombinasie 1957–1960. †1986-09-17. # Malan, Daniël Francois, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1947–1949, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafeking]] 1959–1961. †1967-11-10. (Oorgekom uit die NG Kerk. Gebore [[16 Maart]] [[1921]]. Sendeling van die NG Kerk te Mochudi; in 1946 oorgekom na die Gereformeerde Kerk.) # Taljaard, Daniël Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1960–1963. # Van der Vinne, Jacob Albert Hendrik, [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1957–1960, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 1960–1962, [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1962–1963. Predikant in [[Nederland]]. # Du Plessis, Jan Barend, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1959–1961, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 1961–1963. # Coetzee, Petrus Johannes, Hons.-B.A., Th.B., Sendingleraar [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]], [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] en [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1962–1966. †2005-08-11. # Smit, Erasmus Johannes, Th.B., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]]-kombinasie 1965–1966, professor aan [[PU vir CHO]]. # Kruger, Johannes Christiaan, B.A., B.D., D.D., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1948–1949, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]] 1949–1966. †1998-06-02. # [[Sarel Jacobus du Plessis|Du Plessis, Sarel Jacobus]], D.D., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1946–1947, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]]/[[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1947–1953, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1953–1958. Professor aan [[PU vir CHO]] 1972. †1972-08-11. # Venter, Jacobus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koperstreek|Nkana]] 1958–1961, Paul Kruger Kinderhuis 1961–1963, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1963–1966. # Booyens, Johannes Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg-Mayfair]] 1954–1957, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1957–1961, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1961–1966. # [[Willem de Klerk|De Klerk, Willem Johannes]], Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1957–1963, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1963–1967. Professor aan PU vir CHO 1967–1973. †2009-08-07. # Maas, Samuel, Groenwater/[[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1967. # Matthysen, Jakobus William, Benoni, Newclare en Boksburg 1967. # Van der Westhuizen, Willem Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]] 1960–1964, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1964–1968. †1998-06-01. # Pelser, Hendrik Stephanus, B.D., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 1950–1955, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1955–1960, [[Gereformeerde kerk Andeon|Pretoria-Booysens]] 1960–1963. †1985-02-25. # Opperman, Johannes Marthinus, M.A., B.D., Chubut Argentinië 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1959–1968, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1968–1971, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1971–1974. †1979-04-28. # Du Plessis, Dawid Gerhardus Cornelius, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1963–1964, [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]] 1964–1967, [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]]/[[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] 1967–1974. # Geertsema, Paul Geert, B.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1955–1956, sendeling [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1959–1963, Ref. Church of Perth (Australië) 1963–1967, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1967–1970, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] sendeling 1970–1974. †1986-04-28. # Van der Walt, Andries Gustaaf Petrus, Th.B., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1965–1968, [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]] 1968–1974, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Margate]] 1974. Dosent [[PU vir CHO]]. †1988-09-30. # Lourens, Matthys Johannes, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]/[[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]] 1970–1972, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1972–1975. # Britz, Johannes Christoffel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 1961–1963, sendeling [[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]] 1963–1965, [[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]] 1966–1969, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1971–1975. # Snyman, Philippus Christoffel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Goeie Hoop|Goeie Hoop]] 1956–1957, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1957–1960, sendeling [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1960–1967, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 1969–1975. †1993-08-22. # Van den Berg, Adriaan Stephanus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]] 1968–1970, [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1970–1976. # Venter, Jurie Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]]/[[Gereformeerde kerk Estcourt|Estcourt]] 1967–1970, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1970–1972, [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]]/[[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1972–1976, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1976–1979. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]) # Kruger, Gert Lodewikus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1965–1968, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] 1968–1980. † 16 Oktober 2023. # Van der Schyff, Jan Adriaan Venter, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1962–1964, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1964–1966, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1966–1970, [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 1970–1974, [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1974–1978, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1978–1981. # Hutcheons, Marthinus Jacobus van Dyk, [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 1970–1972, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1972–1975, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1975–1981. # Van Jaarsveld, Andries Sarel Marthinus, [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1971–1975, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1975–1978, [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 1978–1981. # Earle, Johannes Matthys, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]]/[[Gereformeerde kerk Strydenburg|Strydenburg]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 1982. # Nel, Christi Albertus, Promosa 1982. # Van der Walt, Stephanus Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1981–1982. # Lotter, George Adrian, B.A., Th.B., CCEF, D.Min., Th.D., [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 1978–1983. Dosent [[PU vir CHO]]. # Putter, Christiaan Johannes Jacobus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]]/[[Gereformeerde kerk Koppies|Koppies]] 1968–1970, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Outjo-Wes]] 1970–1982, [[Gereformeerde kerk Stoffberg|Stoffberg]] 1982–1983. # Cloete, Hendrik Bernardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1979–1983, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Noord|Vereeniging-Noord]] 1983. # Welding, Jozua Francois, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1966–1969, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]]-Ghanzi 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 1977–1983, [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 1983–1984. # Van der Walt, Marthienus Frederik, Hons.-B.A., Th.B., M.A., [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1973–1976, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1976–1980, [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 1980–1984. # De Leeuw, Aubrey George, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1962–1968, [[Gereformeerde kerk Grassy Park|Grassy Park]] 1969–1984. # Lessing, Johannes Christiaan, M.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 1954–1958, [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 1958–1960, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] 1960–1967, [[Gereformeerde kerk Oos-Moot|Oos-Moot]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1969–1973, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Rooiwal|Pretoria-Rooiwal]] 1973–1974, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1979–1980. †1987-08-10. (5-2-1927 - 10-8-1987) # Maré, Roelof, B.Com., Th.B., [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] 1977–1982, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1985. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]) # Mouw, Evert Gerrit, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]] 1982–1986. # Van der Westhuizen, Stephanus Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] 1973–1976, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1976–1986. # Venter, Herman Johannes Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]] 1976–1982, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 1985–1987. # Coetzee, Carel Nicolaas, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1976–1984, [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 1984–1987. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]) # Van der Berg, Willem Nicolaas, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]]/[[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1982–1987. # Van der Walt, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1957–1959, Sendeling [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1959–1963, [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] 1971–1976, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1976–1978, [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 1978–1987. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]) (†[[5 Januarie]] [[November]] [[2013]]) # Wever, Tjitte, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 1981–1985, [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1985–1987. # Dreyer, Thomas Frederik, B.Juris., Th.B., [[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 1981–1983, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1983–1987. # Yssel, Andries Gerhardus Christiaan, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1962–1968, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1968–1988. (†[[19 November]] [[1990]]) # Van der Merwe, Wynand Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1964–1966, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1967–1968, [[Gereformeerde kerk Andeon|Pretoria-Booysens]] 1968–1971, [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] 1972–1976, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1976–1988. # De Groot, Menno Pieter, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]] 1984–1988. # Kruger, Jan Adriaan, Hons.-B.A., Th.B. [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1973–1975, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 1975–1979, [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] 1979–1981, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1981–1988. # Smit, Gert, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1974–1976, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1976–1988. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]; † [[6 September]] [[2020]] aan Covid-19) # Boshoff, Marthinus Christoffel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]]/[[Gereformeerde kerk Chinhoyi|Sinoia]] 1979–1982, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1982–1983, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]]/[[Gereformeerde kerk Steynsrus|Steynsrus]] 1983–1985, [[Gereformeerde kerk Sasolburg-Grootfontein|Sasolburg-Grootfontein]] 1985–1988. # Venter, Zacharias Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1981–1989. # Venter, Jacobus Johannes, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 1975–1980, [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] 1980–1982, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]]/[[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]] 1982–1989. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]) (Oorlede [[15 Desember]] [[2021]].) # [[Theuns Eloff|Eloff, Theunis]], B.Jur., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1983–1989. # De Villiers, Philippus Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1984–1989. # Kruger, Gert Daniël, B.Com., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1977–1980, sendeling [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1980–1989. # De Jager, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1988–1990. # Viljoen, Ernst Moller, M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1981–1985, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1985–1990. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]) # Scheepers, Gideon Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1989–1990. # Aucamp, Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 1982–1991. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]) # Minnie, Francois Gysbertus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] 1988–1991. # Wylie, lan David, Th.B., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1974–1980, Good News Community 1980–1991. # Postma, Dirk Jan van Rooy, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Suidkus|Suidkus]] 1986–1991. # [[V.E. d'Assonville|D'Assonville, Victor Edouard]], Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1954–1961, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1961–1965, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1965–1970, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1970–1971, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 1971–1974, [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] 1974–1978, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1978–1992. # Venter, Tjaard Machiel, B.Juris, Th.B., [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]]/[[Gereformeerde kerk Goeie Hoop|Goeie Hoop]] 1980–1982, sendeling [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] 1985–1992. # Van der Merwe, Jacobus Lukas Marthinus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1991–1993. # Combrink, Jan Jacob, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1974–1977, [[Gereformeerde kerk George|George]]/[[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk George|George]] 1981–1994. # Smith, Gerhard, B.A., Th.B.,[[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1993–1994. # Schalekamp, Marius, B.A., D.Min., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1977–1978, [[Gereformeerde kerk Bulawayo|Bulawayo]]/[[Gereformeerde kerk Gwelo-Gatooma|Gatooma-Gwelo]] (later Suid-Zimbabwe) 1979–1983, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1983–1993, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1993–1994. # Van Deventer, Hendrik Johannes Marthinus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1994. Dosent Vaaldriehoek PU. # Steyn, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 1987–1988, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1988–1995. # Haasbroek, Stephanus Martinus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] 1985–1993, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noordoos|Rustenburg-Noordoos]] 1994–1995. # Monacks, Clive Patrick Boetie, B.A., Riverlea-Noordgesig 1984–1992, Newclare 1992–1995. # Rabali, Tshitangoni Christopher, Potchefstroom (sendeling) 1981–1984, Ga-Rankuwa 1984–1995, Dosent Noordwes Universiteit (Vaaldriehoekkampus) 1995. # Van der Linde, Johannes Lodewicus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1984–1988, [[Gereformeerde kerk Oshakati|Oshakati]] 1988–1989, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]]/[[Gereformeerde kerk Rundu|Rundu]] 1989–1993, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1993–1995, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1996–1997. # Van der Walt, Marthinus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 1984–1986, [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] 1987–1988, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] (sendeling) 1988–1991, [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] 1991–1998. # Van der Walt, Johannes Petrus Lodewikus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]]/[[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 1970–1974, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1974–1979, [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] 1979–1983, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1983–1989, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1989–1998. Oorlede [[13 Junie]] [[2024]] # De Jager, Johannes Jacobus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]] 1964–1968, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]]/[[Gereformeerde kerk George|George]] 1968–1970, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1976–1984, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 1984–1987, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1987–1998. # Engelbrecht, Willem Gerhardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1997–1999. # Prinsloo, Wilhelm Francois, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] 1995–1999. # Van der Merwe, Coert Grobbelaar, B.Sc., Th.B., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Oos|Krugersdorp-Oos]] 1979–1984, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Noord|Vereeniging-Noord]] 1984–1995, Vereeniging '95 1995–1999. # Fourie, Willem Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1985–1987, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1987–2000. # Venter, Lodewikus Johannes, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1998–2000. # [[Johan Myburg|Myburg, Johannes Lodewikus]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1984–2000. # Van Voore, Jaftha William, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] (evangelisering in Eersterus en omgewing) 1995–2001. # Kruger, Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Oos|Krugersdorp-Oos]] 1997–2001. # Dyers, Sam, B.A., Th.B., Riverlea-Noordgesig 1992–2001. # Olivier, Hendrik Willem, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]]/[[Gereformeerde kerk Goeie Hoop|Goeie Hoop]] 1983–2001. # Kruger, Gert Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]]/[[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]/[[Gereformeerde kerk Jacobsdal|Jacobsdal]] 1995–1999, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 2000–2001. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]) # Viljoen, Johannes Joost, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]] 1994–1998, [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]]/[[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1998–2000, [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]] 2000–2001. # Oostenbrink, Johann Wilhelm, Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Delarey|Delarey]] 1990–1998, [[Gereformeerde kerk Bergbron|Bergbron]] 1998–2002. # Meyer, Lukas Marten, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]]/[[Gereformeerde kerk Windhoek-Suid|Windhoek-Suid]] 2003–2004. # Serfontein, Dawid Edmund, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 2000–2004. # Combrink, Vorster, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1977–1982, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1982–1987, [[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]] 1987–2005. # Prinsloo, Hendrik Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] 1989–2001, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 2001–2006. # Pieterse, Wilhelmus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1999–2002, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 2002–2004, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 2004–2006. # Van Dyk, Philippus Daniël, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 1988–1992, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1992–2001, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Mpumalanga]] 2001–2006. # Eloff, Johannes Marthinus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1997–2000, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 2001–2007. # Venter, Jan Daniël Philippus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] 2001–2003, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Suidkus]] 2003–2008. # Van der Klashorst, Renier Johannes, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] 2005–2008. # Grobler, Paul Johannes, B.Th., Hons.-B.Th., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 2008–2009. # Nel, Pieter Andreas, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]] 1996–2001, [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 2001–2002, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] 2005–2009. (16 Jan 1964 - † [[3 Februarie]] [[20026]]) # Ramalisa, Muthupei Richard, B.A., Th.B., M.Th., Ikageng Bophirima 2004–2010. # Kruger, Leon, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] 1996–2002, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 2002–2009, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 2009–2010. Presbyterian Church Australia, Albany. # Baloyi, Magezi Elijah, B.Th., Ph.D., Malamulele 1999–2010. # Galetlhobogwe, Aubuti France, Batho-Batho 1999–2010. # Snyman, Willem Marthinus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Rooiwal|Pretoria-Rooiwal]] 1993–1996, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]]/[[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 1996–1998, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1998–2006, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]]/[[Gereformeerde kerk Namib-Kus|Namib-Kus]] 2006–2011. # Aucamp, Jan Christoffel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Outjo-Wes]] 1983–1985, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1985–1994, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1994–2005, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 2005–2011. # Grönum, Nicolaas Johannes, B.A., Th.B., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 2002–2004, [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 2005–2012. # Momberg, Hendrik Lodewyk Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1989–1995, [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] 1995–1998, [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] 1998–2012. # Nthangeni, Thinavhuyo Christopher, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M Div, M.Th., Songozwi 2011–2012. # Mulaudzi, Muneri Leonard, B.A., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., Trans-Letaba 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] (Missionêre opdrag) 2007–2011, Dobsonville 2011–2013. # Correia, Derick Victor, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 2010–2013. # Ramantswana, Hulisani, B.A., Th.B., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., Tshikwelo 2004–2013. # Kruger, Joseph Johannes Fritz, [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 1998–2003. # Prinsloo, Daniël Petrus, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]]/[[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]] 2002–2003, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Biermanskool]]/[[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 2003–2014. # Enslin, Gert Botha, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vredenburg/Saldanha|Vredenburg/Saldanha]] 1985–1988, [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1988–1990, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1990–1997, [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] 1997–2001. # Le Roux, Jacobus Petrus, B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]]/[[Gereformeerde kerk Strydenburg|Strydenburg]]/[[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]]/[[Gereformeerde kerk Oranjerivier|Oranjerivier]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]]/[[Gereformeerde kerk Khomas-Hoogland|Khomas Hoogland]]/[[Gereformeerde kerk Namib-Kus|Namib Kus]] 2013. # Van Niekerk, Rudolph Leon, Hons.-B.A., Th.B., M.A., D. Litt. et Phil., [[Gereformeerde kerk Vaalpark|Vaalpark]] 1992–2001, [[Gereformeerde kerk Bergbron|Bergbron]] 2001–2015. # Erasmus, Marthinus Johannes Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Lyttelton]] 2000–2003, [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 2003–2008, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 2008–2011, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 2011–2015, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Biermanskool]] 2015. # Berg, Jan Albert, B.A., Th.B., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] 2003–2017. # Coetsee, Human Beukes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Delarey|Delarey]] 1993–1998, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 1998–2008, [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 2008–2012, [[Gereformeerde kerk George|George]] 2012–2017. # [[Hannes Noëth|Noëth, Johannes Georg]], B.A., Th.B., Th.B.-Hons., Th.M., [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 2000–2006, [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 2006–2009, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 2010–2013, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 2014-2017. # Buys, Roelof Pierre, B.Th., Hons.-B.Th., [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 2008–2013, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 2013–2017. # Leuschner, Frederick Wilhelm, B.Com., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]]/[[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 2002–2003, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 2003–2018. # Mulder, Johan Frederik Kelber, B.A. (Tale), H.O.D., Hons. B.A., B.A., Hons. (Teol.), M.A. (Teol,), [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]]/[[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 2013-2018. # Murambadoro, Nobington, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 2013–30 November [[2016]]. # Coetzer, Jan-Louis, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 2015–2019. # Diphoko, Thapelo Petrus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde Kerk Atteridgeville|Atteridgeville]] 2008–2019. # Kotze, Willem Gysberth McDonald, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 1986–1988, [[Gereformeerde kerk Rooihuiskraal|Rooihuiskraal]] 1988–2020. # Muswubi, Takalani Aaron, B.A., Th.B., M.Th., De Hoop/[[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1993–1998, Tshiawelo 2001–2004, Good News Community Church 2010–2011, Good News Community Church/lektor Fakulteit Teologie 2011. Verlaat bediening in 2020. # Scholtz, Izak Human, B.A., B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] 2015. Verlaat bediening in 2021 # Erasmus, Gert Jacobus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 2009–2012, [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 2012–2018, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Magalieskruin|Pretoria-Magalieskruin]] 2018. Verlaat die bediening in Oktober 2021. # Kruger, Jacobus Petrus, B.A., Hons.-Th.B., M.A., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 2002. Verlaat die bediening in Januarie 2022. # Malan, Daniël Jacobus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 2017–2022. # Buys, Abraham Lodewikus Adriaan, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1993–2001, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 2001–2010, [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 2010. Verlaat die bediening op 31 Augustus 2022. # Mohotsi, Kabelo Vitallis, B.A., B.Th., M.Th., Kanyamazane 2016. Verlaat die bediening in 2023. # Van der Merwe, Gideon Johannes Jakobus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 2012–2018, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] [[9 Maart]] [[2018]]. Verlaat die bediening in April 2023. # Jooste, Simon Nicolas, B.Sc. M.B.A., M.Div., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] (opdrag kerkplanting) 2014–2019, Southern Suburbs [[6 Oktober]] [[2019]]. Verlaat die bediening in 2023 toe sy gemeente die kerkverband verlaat. Skrywe aan Klassis Boland op 12 September. # Nkili, Mvula Jafta, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Ikageng 2012–2014, Khutsong 2014. Verlaat bediening op [[23 Julie]] [[2023]]. # Van den Heever, Werner, B.A., Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 2000–2002, [[Gereformeerde kerk Randfontein-Noord|Randfontein-Noord]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2005–2012, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 2012–2016, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 2016 – Julie 2023. # Oosthuizen, Georg Diederik (Orrie), Dipl. Is-Eng., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]], [[12 Januarie]] [[2019]]. # De Beer, Christiaan, B.Th., Hons.-B.A., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Hoëveld|Hoëveld]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 2012–2015, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2014–2024. # Lourens, Matthys Johannes, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 2013-2016, [[Gereformeerde kerk Vaalpark|Vaalpark]] 2016-2018, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]]/[[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] [[9 Desember]] [[2018]]-2024. (Oorgegaan na die NG Gemeente Barberton) == Predikante in diens van kerke met ekumeniese eenheid == # Du Plessis, Hendrik Johannes Marthinus, Hons.-B.A., Th.B., sendeling [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1990–1998. Gereformeerde Kerk Botswana. # Jansen, Andre, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 1992–2000. Christelijke Gereformeerde Kerk Aalsmeer, [[Nederland]]. # Van Blerk, Jan Abraham Theron, Hons.-B.A., Th.B, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1992–2000, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 2000–2002. Presbyterian Church of America, Tennesee. # Van 't Zand, Jan Douwe, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Randburg-Oos|Randburg-Oos]] 1992–1999, [[Gereformeerde kerk Midrand|Midrand]] 1999–2003. Christelijke Gereformeerde Kerke Wildervank-Veendam en Zuidlaren, [[Nederland]]. # Kruger, Joseph Johannes Fritz, B.A., Th.B., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 1998–2003. Nederlands Gereformeerde Kerk Leerdam ([[Nederland]]) met sendingopdrag na die Gereformeerde Kerk Nqutu, [[Vryheid, KwaZulu-Natal]] 2003–2011, Nederlands Gereformeerde Kerk/Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt Zaandam 2011. # Nel, Lourens Andries Stephanus, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 2003–2006, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 2006–2008, [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 2008–2012. Christian Reformed Church of Langwarren in [[Melbourne]], [[Australië]]. == Professore Teologiese Skool == # Coetsee, Albert Johannes, B.A. B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 2012. # Ferreira, Ignatius Wilhelm, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 1988-1998, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1998-2002, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2002-2014, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 2014. # Fick, Paul Hendrik, Hons.-B.A., H.O.D.(G.), Th.B., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 1990–1995, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1995–1999, [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 1999–2007, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2007–2012, Studentedekaan NWU 2012. # Goede, Hendrik, B.Com., LLB, B.Th., Hons.-B.Th., B.A.-Hons., M.A., M.Div., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 2008–2014, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 2014–2015, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 2015. # Hobyane, Risimati Synod, B.Th., Hons.B.Th., M.Div., M.Th., D.Litt, Promosa/lektor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 2007-2014, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2014. # Kruger, Ferdinand Petrus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Witbank-Suidoos|Witbank-Suidoos]] 1991-1994, [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 1994-2000, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] 2000–2004, [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 2009-2014, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 2014. # Letšosa, Rantoa Simon, B.A., Th.B., Th.M., Ph.D., Boskop/Kokosi 2000, dosent Noordwes Universiteit, Fakulteit Teologie 2001–2005, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2006. # Moretsi, Lekgetho Haartlas, B.A., B.Th., Hons.-B.A. (Semitiese tale), Hons.-B.A. (Teologie), M.Th., Diepkloof 1999–2009, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2010. # Muller, Daniel Francois, Hons.-B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 1995–1999, [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1999–2006, [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffeldoorns]] 2006–2012, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2012. # Smit, Johannes, B.A., Th.B., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 2007–2009, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2010. # Van der Walt, Petrus Christoffel, B.A., U.D.K., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]]/[[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1990–1998, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1998–2005, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 2005–2010, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2011. # Van der Walt, Sarel Petrus, B.Com., Th.B., Hons.-B.A. (Grieks), Hons.-B.A. (Teologie), Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]]/[[Gereformeerde kerk Philippolis|Philippolis]] 2003–2005, [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]] 2007–2009, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 2009–2011, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Noord|Klerksdorp-Noord]] 2011, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2012. == Galery: Individuele predikante == <gallery mode="packed" heights="180px"> Lêer:Ds Wikus Vorster.jpg|Ds. [[Wikus Vorster|Johannes Lodewikus Vorster]], [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1935–1938, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1939–1942, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]-kombinasie 1942–1944, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1944–1948, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1948–1953, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1958–1973. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1973. †1990-05-02. Beeld:Ds WJ Maritz, Gereformeerde predikant van Salisbury van 23 Febr 1958 tot 12 Febr 1961, oorlede 12 Aug 1983.jpg|Ds. [[Willie Maritz|Willem Johannes Maritz]], [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1958–1961, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1961–1967, [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] 1967-†1983-08-12. Beeld:Ds PGW SNyman, 1929.jpg|Ds. [[Pieter Snyman|Snyman, Pieter Gert Wessel]], [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1931–1944, [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] (Enkeldoorn) 1944-†1948-02-08. Beeld:Ds Braam le Roux.jpg|Ds. [[Braam le Roux]], [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1981–1982, sendeling [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1982–1991, [[Gereformeerde kerk D'Kar|D'Kar]] 1992–1994. Gereformeerde Kerk Botswana. †2009-11-24. Lêer:Prof SJ van der Walt.jpg|Prof. dr. [[Stephanus van der Walt|Stephanus Johannes van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1930–1941, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1941–1946, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1952–1961, professor Teologiese Skool 1961–1970. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1970. †1987-04-17. Beeld:Ds WF Venter.jpg|Ds. [[Willem Venter|Willem Frederick Venter]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]]/[[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1930–1938, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1938–1946, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1949–1966. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1966. †1985-11-18. Lêer:Ds IJ van der Walt.jpg|Ds. [[Izak van der Walt|Izak Jacobus van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1941–1945, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1945–1951, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] 1955–1969. †1975-12-08. Beeld:Ds GBS Pasch.jpg|[[Gerrit Pasch|Pasch, Gerhardus Bartholomeus Schutteus]], [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1950-†1960-02-09. Beeld:Zak en Tanya Scholtz.jpg|Ds. Zak en mev. Tanya Scholtz, [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] 2015-2022. Lêer:Ds JP van den Berg.jpg|Ds. Jacobus Petrus van den Berg, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]]-kombinasie 1930–1936, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1936–1946, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1946–1948. Beeld:Ds KAJ van Rensburg en gesin, Gereformeerde kerk Durban.jpg|Ds. K.A. Janse van Rensburg, sendeling [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1976–1981, kapelaan [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1981–1990, kapelaan [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1990–2004, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 2004–2005, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 2005–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. Lêer:Ds Ammi Postma.jpg|Prof. Ammi Postma, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]-kombinasie 1928–1940, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1940–1944, professor Potchefstroomse Universiteit 1973. †1973-08-06. Beeld:Ds GP Scheepers.jpg|Ds. G.P. Scheepers, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]]/[[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1948–1952, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]]/[[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1954–1961, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1961–1969, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] 1969–1984. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1984. †1998-08-31. Lêer:Ds BJ de Klerk.jpg|Prof. dr. [[Barend de Klerk|Barend Jacobus de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]-kombinasie 1931–1939, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1939–1944, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]]-kombinasie 1944–1945, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1945–1952, professor Teologiese Skool 1952-†1953-04-21. Lêer:Ds JP van der Walt.jpg|Ds. [[Johannes Petrus van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]], 1909-†1922-08-02. Lêer:Ds HA Louw.jpg|Ds. Hermanus Albertus Louw, sendeling De Hoop 1949–1951, Siloam 1951–1956, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]] 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1962–1968, sendeling [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1968–1987. Lêer:Ds NJ Malan.jpg|Ds. Nicolas Johannes Malan, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1955–1963, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1963–1967, [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1967–1976, [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1976–1985. Lêer:Ds FN Lion Cachet.jpg|Dr. [[Frans Lion-Cachet|Francois Nicholas Lion-Cachet]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1956–1963, [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] 1963–1967, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1967–1970, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1970–1996. Lêer:Ds T Steyn.jpg|Ds. Tjaart Steyn, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1956–1970, [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] 1970-†1973-10-06. Lêer:Ds NJ Grobler.jpg|Ds. Nicolaas Johannes Grobler, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 1959–1965, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1965–1970, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1970–1977. Lêer:Ds JA Jooste.jpg|Ds. Jacobus Andries Jooste, [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1962–1967, [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] 1967–1994. Lêer:Ds PC Kruger kleur.jpg|Ds. Philippus Cornelius Kruger, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1955–1957, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1957–1961, [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1961–1967, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1967–1975, [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 1975–1994. Lêer:Ds LS van der Vyver.jpg|Ds. [[Lourens van der Vyver|Lourens Stephanus van der Vyver]], [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1956–1960, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1965–1969, [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] Kapelaan 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 1974-†1983-02-12. Lêer:Ds PJ Pelser.jpg|Dr. [[Petrus Pelser|Petrus Jacobus Pelser]], [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1956–1961, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1961–1967, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 1967–1976, [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] 1976-†1984-03-24. Lêer:Ds J Visser GKSA.jpg|Dr. Jan Visser, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1959–1969, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1974–1980, [[Gereformeerde kerk Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] 1980–1997. Lêer:Ds ASL Minnaar.jpg|Ds. Andries Stephanus Lourens Minnaar, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1956–1966, [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]] 1966–1970, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] 1970–1991. Lêer:Ds FRP der Bruyn.jpg|Dr. Frans Roelof Petrus de Bruyn, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1964–1967, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Zastron|Zastron]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Wes|Klerksdorp-Wes]] 1971–1995, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1995–2003. Lêer:Ds WJJ du Plessis GKSA.jpg|Ds. Willem Johannes Jacobus du Plessis, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1957–1967, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] 1967–1970. Lêer:Ds PC Snyman 1958.jpg|Ds. Philippus Christoffel Snyman, [[Gereformeerde kerk Goeie Hoop|Goeie Hoop]] 1956–1957, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1957–1960, sendeling [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1960–1967, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 1969–1975. Lêer:Ds AJ Coetzee.jpg|Ds. Abraham Jacobus Coetsee, [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1957–1961, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1961–1968, [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 1968–1994. Lêer:Ds JH van der Walt.jpg|Ds. Jan Hendrik van der Walt, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1957–1959, Sendeling [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1959–1963, [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] 1971–1976, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1976–1978, [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 1978–1987. Lêer:Ds PB de Klerk.jpg|Ds. Pieter Bouman de Klerk, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1957–1966, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]]/[[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 1966–1974, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]] 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1977–1988, [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1988–1998. Lêer:Ds JH Coetzee.jpg|Ds. Jan Hendrik Coetzee, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1958–1960, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1961–1963, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1963–1971, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1972–1975, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]] 1976–1984. Lêer:Ds JLJ Lood Snyman.jpg|Ds. Johannes Lodewikus Jakobus Snyman, [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1962–1966, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 1966–1975, [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] 1975–1991. Lêer:Ds JJ De Wet Kruger.jpg|Ds. Johannes Jacob De Wet Kruger, [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 1963–1966, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1966–1970, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 1970–1983, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 1983–1998. Lêer:Ds JJ Venter.jpg|Ds. Jacobus Johannes Venter, [[Gereformeerde kerk Koperstreek|Nkana]] 1958–1961, Paul Kruger Kinderhuis 1961–1963, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1963–1966. Lêer:Ds Drikus Buys.jpg|Ds. [[Drikus Buys|Gert Hendrikus Buys]], [[Gereformeerde kerk Lusaka|Lusaka]] 1958–1960, [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 1965–1970, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1970–1975, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1975–1993. Lêer:Ds AZ Pelser.jpg|Ds. Abraham Zacharias Pelser, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1958–1964, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1964–1970, [[Gereformeerde kerk Oos-Moot|Oos-Moot]] 1970–1999. Lêer:Ds AJR Vermeulen.jpg|Ds. Andries Johannes Roos Vermeulen, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1957–1964, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]] 1964–1969, [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] 1974–1987. Lêer:Ds Hendrik du Plessis.jpg|Ds. [[Hendrik du Plessis]], [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1952–1955, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 1958–1966, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1966–1973. Lêer:Ds en mev BJ de Klerk.jpg|Ds. en mev. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]] en hul dogter, Dordrecht-kombinasie 1931–1939, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1939–1944, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]]-kombinasie 1944–1945, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1945–1952, professor Teologiese Skool 1952-†1953-04-21. Lêer:Ds P Postma.jpg|Ds. [[Petrus Postma]], [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1880–1882, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1882–1904, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1904–1906, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1906–1919. Lêer:Dr Flippie Snyman.jpg|Dr. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1902-†1915-05-09. Lêer:Prof JA du Plessis.jpg|Ds. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1903–1914, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1914–1921, professor Teologiese Skool 1921-†1935-02-28. Lêer:Ds SJ du Plessis.jpg|Dr. [[Sarel Jacobus du Plessis]], [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1946–1947, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1947–1953, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1953–1958. Professor aan [[PU vir CHO]] 1972. †1972-08-11. Lêer:Ds JH Kruger.jpg|Ds. [[J.H. Kruger|Jan Hendrik Kruger]], [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1907–1911, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1911–1952. Lêer:Dr CJH de Wet.jpg|Dr. [[Casparus de Wet]], [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1917–1923, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1923–1925, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1925–1946. Lêer:Ds Dirk Postma jr Steynsburg.jpg|Ds. [[Dirk Postma jr.]], [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]] 1884–1888, St. Januario, [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]], Angola 1889–1890, [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]-[[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1891–1894, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1894–1897, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1897–1905. Lêer:Ds Douw Venter.jpg|Ds. [[Douw Venter]], [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1918–1920, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]]-kombinasie 1920–1924, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1924–1947, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1947–1952, redakteur ''[[Die Kerkblad]]'' 1953–1958. Lêer:Ds LJ du Plessis.jpg|Ds. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1872–1880, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1880–1896, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1896–1912. Lêer:Ds JC van der Walt.jpg|Ds. Johannes Christiaan van der Walt, [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1916–1919, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1919–1924, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1926–1945, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1955–1959. Lêer:Ds KS Van Wyk de Vries.jpg|Dr. [[Klaas van Wyk de Vries|Klaas Speleveld van Wyk de Vries]], [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]]/[[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1952–1955, sekretaris van die deputate vir katkisasie 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1958-†1978-10-10. Lêer:Ds CE Malan.jpg|Ds. [[Christian Malan|Christian Ernst Gerhardus Malan]], [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 1936–1943, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1943–1948, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1951-†1966-03-23. Lêer:Ds GHJ Kruger.jpg|Ds. [[G.H.J. Kruger]], [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]-kombinasie 1903–1905, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1905–1926, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1926–1949. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †1957-02-19. Lêer:Ds PJ de Klerk.jpg|Ds. [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]]-kombinasie 1930–1941, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]]-[[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1941–1945, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1945–1968. Lêer:Ds IJ lessing.jpg|Ds. [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]-kombinasie 1942–1948. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1948. Administratiewe Buro 1948–1977. Lêer:Prof WJ Snyman.jpg|Prof. [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1925–1927, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1927–1944, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1944–1946, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1946–1970. Lêer:Ds Philippus Snyman.jpg|Ds. [[Philippus Snyman]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1954–1955, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] 1955–1960, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1960–1964, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1964–1970, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1976–1984. Lêer:Ds MW van der Walt.jpg|Ds. M.W. van der Walt, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1950-1953, [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] 1958–1966, [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1966–1971, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 1971–1988. Lêer:Ds DF Malan GKSA.jpg|Ds. Daniël Francois Malan, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1947–1949, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafeking]] 1959–1961. †1967-11-10. Lêer:Ds Dirk Wijnbeek.jpg|Ds. Dirk Wijnbeek, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1971–1975, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Margate]] 1975–1977, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1977–1983, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1983–2012. Lêer:Ds AAJ De Klerk Coetsee.jpg|Ds. [[A.A.J. de Klerk Coetsee]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1869–1872, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1872–1903. Lêer:Ds Taetse Hamersma.jpg|Ds. [[Taetse Hamersma]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1893–1922, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1922-†1932-06-09. Lêer:Ds JL Vorster.jpg|Ds. Johannes Lodewikus Vorster, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1935–1938, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1939–1942, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]-kombinasie 1942–1944, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos 1944–1948]], [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1948–1953, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1958–1973. Lêer:Dr en mev Johannes Postma.jpg|Dr. en mev. Johannes Postma, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1945–1946, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1949–1956, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1956–1969, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1969–1984. Lêer:Ds Willem de Klerk.jpg|Ds. [[Willem de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1957–1963, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1963–1967. Professor aan [[PU vir CHO]] 1967–1973. Lêer:Ds WJ van der Merwe en gesin.jpg|Dr. W.J. van der Merwe en sy gesin, [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1934–1942, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1945–1975. Lêer:Ds LJ Botha.jpg|Ds. Louis Jacobus Botha, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1944–1946, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]-kombinasie 1949–1954, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1954–1956, sendeling Thabong (Welkom) 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1958–1959, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1959–1989. Lêer:Ds AJ du Plessis.jpg|Ds. Alwyn Johannes du Plessis, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1958–1961, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1961–1964, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] 1964–1974, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1974–1987, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 1987–1997. Lêer:Dr en mev D Kempff.jpg|Dr. en mev. [[Dion Kempff]], [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1957–1963, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 1963. Redakteur ''[[Die Kerkblad]]'' 1964–1987. Lêer:Ds FJ Labuschagne.jpg|Ds. F.J. Labuschagne, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1958–1966, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1966–1974, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1974–1980, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1980–1988, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1988–1992. Lêer:Ds JGH van der Walt.jpg|Ds. Johannes Gerrit Hendrik van der Walt, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1899–1904, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1904–1939. Lêer:Prof Stephanus du Toit.jpg|Dr. [[Stephanus du Toit]], [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1930–1936, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1936–1970. Lêer:Ds Jansen Van Vuuren du Plessis.jpg|Ds. Jansen Vuuren du Plessis, [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]]-kombinasie 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1965–1970, [[Gereformeerde kerk Welkom-Noord|Welkom-Noord]] 1970–1999. </gallery> == Galery: Groepfoto's van predikante == <gallery mode="packed" heights="185px"> Beeld:Gereformeerde_predikante_omstreeks_1890.jpg|'n Groep predikante op die Algemene Sinode te Rustenburg, '''1891'''.Voor van links: J.L. Maury, [[Johannes de Ridder]], M.P.A. Coetsee (sr.), prof. [[Jan Lion Cachet|J. Lion Cachet]], [[A.A.J. de Klerk Coetsee]], M.P.A. Coetsee (jr.). Agter: [[Louis Vorster|L.P. Vorster]], W.J. Snyman, [[P.S. Snyman]], [[Maarten Pelser|M. Pelser]], [[Petrus Postma|P. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], [[Dirk Postma jr.|D. Postma]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, gebou te Burgersdorp, 1897.jpg|Die Algemene Vergadering gehou te [[Burgersdorp]], '''1897'''. Eerste ry: (vyfde van links) prof. [[Stephanus Postma]], (sewende van links) ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], ds. [[Taetse Hamersma]], ds. [[P.S. Snyman]], ds. [[Louis Vorster|L.J. Vorster]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], J.L. Maury, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], (moontlik [[Petrus Viljoen]]), prof. [[Jan Lion Cachet]], ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], [[Maarten Pelser]], M.P.A. Coetsee sr., [[Petrus Postma]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snyman. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|'''1904''': Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Totius]], [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], April '''1904''', waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]]. Beeld:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die OVS op Ladybrand in 1905.jpg|'''1905''': Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die OVS op Ladybrand. In die twee ry sit vanaf derde van links: ds. J.C. Kruger, onbekend, [[Louw du Plessis]], [[Willem Postma]] en [[Jacobus du Plessis]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Pretoria, 1907.jpg|'''1907''': Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting te [[Pretoria]]. Voorste ry (derde van links) T.N. Venter. Tweede ry (van links): [[J.H. Kruger]], [[Jacobus du Plessis]], [[Koos van Rooy]], [[Willem Postma]], ses kerkraadslede, [[J.G.H. van der Walt]], T.N. van der Walt. Derde ry: Vyf kerkraadslede, [[Martinus Postma]], [[Louis Vorster]], [[Willem Johannes de Klerk]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], W.J. Snyman, [[Louw du Plessis]], [[Taetse Hamersma]]. Vierde ry: Twee kerkraadslede, [[H.J.R. du Plessis]]. Lêer:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerke in die OVS, 1908, Reddersburg.jpg|Algemene vergadering van die Gereformeerde Kerk in die OVS, '''1908''', in sitting te [[Reddersburg]]. Tweede ry: (van derde links) [[Willem Postma]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]]. Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], '''1910'''. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]]. Lêer:Vergadering van die Klassis Kaapkolonie van die Gereformeerde Kerk op Molteno, omstreeks 1910.jpg|Die Klassis Kaapkolonie se vergadering op [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]], tussen 1907 en '''1911'''. Voor van links: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], [[J.H. Kruger]], [[J.G.H. van der Walt]] en [[G.H.J. Kruger]]. Middel: Di. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], Taetse Hammersma, [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] en [[Louw du Plessis]]. Agter: Di. W.J. Snyman, [[Hendrikus Pasch]], [[Pieter Biewenga]] en dr. [[Flippie Snyman|P.J. Snyman]]. Lêer:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die Kaapprovinsie, Barkly-Oos, 1911.jpg|Die Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die Kaapprovinsie, gehou in '''1911''' te [[Barkly-Oos]]: Eerste ry: Izak van Heerden, onbekend (of andersom), ds [[J.G.H. van der Walt]], ds. [[G.H.J. Kruger]], ds. [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], onbekend. Tweede ry: Ds. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], ds. [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], ds. [[J.H. Kruger]], ds. W.J. Snyman, onbekend, ds. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]]. Derde ry: Nick van der Walt, ds. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], onder andere (nie in regte volgorde) I.J. Aucamp, D. Lessing, M. Neser. Vierde ry: G.C. Coetsee (onbekend watter plek). Beeld:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerke in die OVS, 1912.jpg|'''1912''': Afgevaardigdes na die Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerke in die OVS. Voor: Onbekend, [[Willem Johannes de Klerk]], [[Andries Henning|A.G. Henning]], [[Willem Postma]], [[Louw du Plessis]], [[Koos van Rooy]], [[Hendrikus Pasch]], T.N. Venter, [[Pieter Bingle]], onbekend. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk op Steynsburg, 1913.jpg|Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting te [[Steynsburg]], '''1913''': Eerste ry: Onbekend, [[J.H. Kruger]], F.P.J. Snyman. Tweede ry: T.N. Venter, onbekend, [[J.G.H. van der Walt]], [[G.H.J. Kruger]], [[Totius]], [[H.J.R. du Plessis]], onbekend, onbekend, [[Jacobus du Plessis]], onbekend, [[Izak Krüger]], onbekend, onbekend, H.C. van Rooy, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]]. Derde ry: Onbekend, [[Hendrikus Pasch]], [[N.H. van der Walt]], [[Pieter Bingle]], [[Taetse Hamersma]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[Petrus Postma]], [[Louis Vorster]], onbekend, [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], W.L. Steenkamp, onbekend (of dié twee andersom), W.J. Snyman, drie onbekend. Vierde ry: [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] (agtste van links), prof. [[Sietse Los]] (11de van links, skuins agter man voor hom), [[Derk Rumpff]] (derde van regs), [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]] (regs). Beeld:Gereformeerde Kerk se Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie te Venterstad, omstreeks 1913.jpg| Die Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie te [[Venterstad]], omstreeks '''1913'''. Die agterste twee rye is blykbaar die [[Gereformeerde kerk Venterstad]] se kerkraad. Voor sit van links: Di. [[Taetse Hamersma]], [[G.H.J. Kruger]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]] en [[Derk Rumpff]]. Lêer:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk gehou op Aliwal-Noord, 1917.jpg|Algemene Vergadering gehou te [[Aliwal-Noord]], '''1917''', geneem in ’n tuin op die dorp. Voor: Onbekend, prop. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], oudl. J.L. Hatting, onbekend (of andersom), ds. [[J.H. Kruger]], ds. [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], ds. F.P.J. Snyman. Tweede ry: N.F. Alberts, J.H. Kruger en twee onbekende kerkraadslede (volgorde van dié vir onbekend), ds. [[J.G.H. van der Walt]], ds. [[G.H.J. Kruger]] (res onbekend). Derde en vierde ry (saam gereken): (vierde van links) ds. [[Derk Rumpff]], (sewende van links) ds. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] en sy vader, [[Martinus Postma]], (heel regs) [[Taetse Hamersma]]. Beeld:GK Postmasburg KR 1918.jpg|Die kerkraad van [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] en besoekende predikante, onder andere dr. [[Casparus de Wet]] (eerste ry, tweede van links), [[J.G.H. van der Walt]] (eerste ry, vierde van links) en in die tweede ry vanaf vierde van links: [[Pieter Bingle]], [[Taetse Hamersma]], [[Martinus Postma]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] en [[J.H. Kruger]], in '''1918'''. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|'''1924''':Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. [[Totius|J.D. du Toit]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], A. Duvenage, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Beeld:Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika se Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie, 1926.jpg|Die Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie in sitting te [[Aliwal-Noord]], '''1926'''. In die middelste ry sit van links: P.J du Plessis, ds. [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], dr. E.L.J. Venter, ds. [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], ds. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], ds. [[J.G.H. van der Walt]], ds. [[Douw Venter|D.G. Venter]], ds. [[H.S. van Jaarsveld]], W. Buys en J.A. Venter. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Reddersburg, 1927.jpg|'''1927''': Die Algemene Sinode van die GKSA op [[Reddersburg]]. Eerste ry: [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], prof. [[Casparus de Wet| C.J.H. de Wet]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Louis Vorster|L.P Vorster]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Tweede ry: [[H.S. van Jaarsveld]], H. Venter, F.P.J. Snyman, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[Izak Krüger|I.D Krüger]], [[H.J.R. du Plessis]]. Derde ry: [[J.V. Coetzee]], [[G.H.J. Kruger]], E.L.J. Venter, [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], A.S.E Yssel, [[David Kotzé|D.N. Kotze]]. Vierde ry: [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[T.T. Spoelstra]], [[W.J. Postma]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Abraham Duvenage|A. Duvenage]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Burgersdorp, 1930.jpg|'''1930''': Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting op [[Burgersdorp]]. Eerste ry: S. van der Walt, [[Jacs van Rooy]]. Tweede ry: Dr. E. Venter, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[J.G.H. van der Walt]], [[G.H.J. Kruger]], [[W.J. Postma]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Abraham Duvenage|A. Duvenage]]. Derde ry: [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]], [[N.H. van der Walt]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[J.V. Coetzee]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[H.S. van Jaarsveld]] en [[Douw Venter|D.G. Venter]]. Vierde ry: H. du Plessis, A.S.E. Yssel, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], A. Postma, [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[T.T. Spoelstra]], F.P.J. Snyman, dr. [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, Pretoria, 1933.jpg|'''1933''': Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting [[Pretoria]], afgeneem op die trap van die [[Uniegebou]]. Eerste ry: A. Postma, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]], [[Derk Rumpff]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], prof. [[J. Chris Coetzee|J.C. Coetzee]], [[T.T. Spoelstra]], A.S.E. Yssel, [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[W.J. Postma]], J.P. van den Berg, I.J. van der Walt. Tweede ry: [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], J.M. de Wet. Tweede ry: [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], B. de Klerk, [[Stephanus van der Walt|S.J. van der Walt]], L.S. van der Walt, [[Jan Schutte|J. Schutte]], [[N.H. van der Walt]], E.I.J. Venter, [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[J.V. Coetzee]]. Vierde ry: J. van Rooy, [[Abraham Aucamp|A. Aucamp]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vyfde ry: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[J.H. Kruger]], [[G.H.J. Kruger]], [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], [[Jan du Plessis|J.B. du Plessis]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], F.P.J. Snyman. Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van '''1939''' voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. [[Totius|J.D. Du Toit]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Krüger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], J.L. Vorster, [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], D.J. van der Walt. Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], D.J. van der Walt, [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. [[Totius| J.D. du Toit]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: [[Dems van der Merwe|D.C.S. van der Merwe]], [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]].Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika op Potchefstroom, 31 Januarie 1964.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Potchefstroom]], afgeneem op [[31 Januarie]] [[1964]]. </gallery> == Bronne == * {{af}} Vogel, ds. Willem (red.). 2013. ''Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2014''. Potchefstroom: Administratiewe Buro. * {{af}} Vogel, ds. Willem (red.). 2014. ''Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2015''. Potchefstroom: Administratiewe Buro. * {{af}} Vogel, ds. Willem (red.). 2015. ''Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016''. Potchefstroom: Administratiewe Buro. {{GKSA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|*]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] 2yg0kfbqvzk7hrrtvfstk2f7rsbsgaf NG gemeente Villieria 0 101556 2890847 2667006 2026-04-06T18:48:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890847 wikitext text/x-wiki [[Lêer:NG kerk Villiera, Annemarie Dreyer.jpg|duimnael|regs|300px|Die kerkgebou.]] [[Beeld:Ds HJC Reyneke.jpg|duimnael|links|160px|Ds. H.J.C. Reyneke was net leraar van Villieria van 1949 tot 1951 waarna hy die [[NG gemeente Pierneef|dogtergemeente Pierneef]] se eerste leraar geword het.]] [[Beeld:Ds GFK Carstens.jpg|duimnael|170px|regs|160px|Ds. G.F.K. Carstens, leraar van 1951 tot 1953, waarna Rietfontein-Noord, wat waarskynlik 'n dogtergemeente van Villieria is.]] [[Beeld:Ds WJ Lubbe Eloffsdal.jpg|duimnael|links|160px|Ds. W.J. Lubbe, leraar van 1952 tot 1955.]] [[Beeld:Ds WM Strydom.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. W.M. Strydom, medeleraar van 1954 tot 1956, waarna leraar van [[NG gemeente Kameeldrif|Kameeldrif]].]] [[Beeld:Ds PN de Lange.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. P.N. de Lange, die gemeente se leraar omstreeks 1957.]] [[Beeld:Ds JJ Loots.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. J.J. Loots, leraar van 1956 tot 1958 en daarna eerste leraar van die dogtergemeente Villieria-Oos.]] Die '''NG gemeente Villieria''' is ’n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in [[Pretoria]]. == Stigting == Die gemeente is op [[22 Januarie]] [[1944]] van die [[NG gemeente Eloffsdal|gemeente Eloffsdal]] met 'n ledetal van ongeveer 1&nbsp;000 afgestig. Die jaar 1944 was 'n tydperk van geweldige uitbreidings in die getal NG gemeentes in die destydse Transvaal. In dieselfde jaar is in en om [[Johannesburg]] die [[NG gemeente Bezuidenhoutsvallei]], [[NG gemeente Kriel]] (Maraisburg), [[NG gemeente Randburg|NG gemeente Ferndale]] (later [[Randburg]]) en [[NG gemeente Parkhurst]] afgestig. In [[Pretoria]] is ook Onderstepoort, [[NG gemeente Quaggapoort|Quaggapoort]] en [[NG gemeente Lyttelton|Lyttelton]] afgestig en elders in die provinsie [[Krugersdorp]]-Noord, Sanddrif, [[Rustenburg]]-Oos, Bremersdorp, Albertyn en Vereeniging-Wes. Ds. L.L.N. Botha is op [[10 Februarie]] [[1945]] as eerste leraar van die gemeente bevestig. Heersende [[Tweede Wêreldoorlog|oorlogsomstandighede]] het die uitbreiding sodanig gestrem dat die leraar meer as 'n jaar in 'n tydelike pastorie gehuisves moes word alvorens die permanente een voltooi en bewoon kon word, terwyl die kerksaal wat tot beskikking van die gemeente was en wat slegs akkommodasie vir ongeveer 250 lidmate gebied het, weens gebrek aan die nodige boupermit, nie vergroot kon word nie. == Kerkbou == Agttien maande ná die stigting van die gemeente is die kerkboufonds van stapel gestuur en twee jaar later is 'n aanvang gemaak, met die bou van die kerk. Desember 1948 was 'n groot maand vir hierdie gemeente, want toe is die hoeksteen van die nuwe kerkgebou gelê, is 'n medeleraar beroep en is 'n aanvang gemaak met die bou van 'n tweede pastorie. Laasgemelde is einde Maart 1949 voltooi en 'n week later is die medeleraar, naamlik ds. H.J.C. Reyneke, in die gemeente ontvang en bevestig. Vyf maande later is die kerk gebou en teen die einde van daardie jaar die vergrote en verboude kerksaal ingewy. == Afstigtings == Die verstedeliking van die Afrikanervolk het hom in hierdie gemeente besonder laat geld en die uitbreiding was fenomenaal sodat die ledetal ná twee jaar byna verdubbel het, met die gevolg dat afstigting onvermydelik was. In Augustus 1946 het die eerste afstigting, naamlik die [[NG gemeente Derdepoort|gemeente Derdepoort]], met 750 lidmate plaasgevind. Op [[30 September]] [[1950]] is die gemeente Pierneef met 'n ledetal van 425 afgestig en kort daarna het die medeleraar, ds. Reyneke, die beroep daarheen aangeneem. In 1951 berig ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'': “In sy korte bestaan van slegs sewe jaar het die gemeente sodanig uitgebrei dat twee gemeentes afgestig en 'n bouprogram van ongeveer £36 000 uitgevoer is.” Gedurende Mei 1951 het die kerkraad besluit om weer 'n medeleraar te beroep en is ook op 'n verdere bouprogram ten bedrae van ongeveer £12 000 besluit in daardie gedeeltes waar toekomstige afstigtings moet plaasvind. Op [[24 Augustus]] [[1951]] is ds. G.F.K. Carstens as medeleraar ontvang en bevestig. Destyds was die gemeente se kerkraad seker een van die grootste in die land: in 1951 het dit uit 102 lede bestaan, terwyl dit voor die jongste afstigting 116 was. Die medewerker skryf in ''Ons gemeentelike feesalbum'': “Om so 'n groot kerkraad op volle sterkte te hou, is voorwaar nie 'n gemaklike taak nie, in besonder waar dit stedelike gebiede geld waar lidmate kom en gaan; dog in hierdie geval moet met dankbaarheid teenoor die Meester gekonstateer word dat daar altyd manne gevind kon word wat na vore gekom het in antwoord op die roepstem van die gemeente om ons Here Jesus hier te dien.” == Die volgende leraars het by die gemeente diens gedoen. == * ''L.L.N. Botha: Februarie 1945 tot November 1951.'' * ''HJ.C. Reyneke: April 1949 tot Desember 1950.'' * ''G.F.K. Carstens: Augustus 1951 tot Augustus 1952.'' ''4. W J. Lubbe: Oktober 1952 tot Februarie 1955.'' ''5. W.M. Strydom: Maart 1954 tot Augustus 1956.'' ''6. P.N.V. de Lange: Julie 1955 tot Maart 1958.'' ''7. JJ.G. Loots: Desember 1956 totJanuarie 1958.'' ''8. P. Rossouw: Mei 1958 tot Desember 1961.'' ''9. R.B. Murray: Desember 1962 tot Julie 1971.'' ''10. A.S. Burden: September 1971 tot Maart 1975. (Oorlede'' ''parkering bekom is, intussen gebruik is vir die oprig- in diens)'' ''11. J.C. Carstens: Februarie 1972 tot Augustus 1979.'' ''12. C. v.d. Merwe. du Toit: Januarie 1975 tot April 1979.'' ''13. J.A. du Randt: Augustus 1979 tot Augustus 1983.'' ''14. G. J. Cloete: Augustus 1976 tot Desember 1991.'' ''15. J.L.C. Pienaar: Desember 1983 tot Mei 1985.'' ''16. CJ. Swarts: Januarie 1986 tot Junie 1988'' ''17. J J. Gerber: September 1988 tot Oktober 1969'' ''18. J. Olivier: Julie 1992 tot Januarie 2003'' ''19. J.A. Cronje: Oktober 1992 tot Augustus 1996 (tentmakerleraar).'' ''20. E.D. Botha: Junie 1993 tot Desember 2000 (polisiekapelaan).'' ''21. B. Powell: Maart 1997 tot Maart 2006'' ''22. J. Strydom: Oktober 2001'' ''23. R. Rheeder: Julie 2003'' ''24. P.W. Van Deventer: Junie 2005 tot Februarie 2012'' ''25. F.F. Du Toit:'' ''26. J. Slabbert: Januarie 2022'' == Kort oorsig van ontstaan van gemeente == '''Die ou saaltjie''' Dat die ou saaltjie 'n besondere plek in die harte van veral die ouer lidmate inneem, is verstaanbaar want die saaltjie was nog altyd ten nouste met die verhaal van die gemeente verweef. Hier het alles begin en vir baie jare was die saaltjie die middelpunt van die gemeentelike aktiwiteite. Korn ons volg die verhaal daar van die beginjare af. '''Skenking van grond''' In die dertigerjare is die Villieria-gebied as een van die buitewyke van die gemeente Eloff sdal bedien. Vir baie inwoners van hierdie wyk was dit uiters moeilik om kerk- en biduurbyeenkomste by te woon, wat verstaanbaar is as in gedagte gehou word dat vervoermiddels eintlik in daardie tyd 'n rariteit was. Die gedagte het toe by 'n sekere diaken Louw Badenhorst opgekom om 'n stuk grond aan die gemeente Eloffsdal te skenk vir die doel om 'n saal in hierdie afgelee wyk op te rig. Die verdere inisiatief het van die susters van hierdie wyk uitgegaan wat as 'n biduurgroepie geld vir die bo van 'n saaltjie begin insamel het. '''Bloekompale en bokseile''' 'n Paar maande na die aanvanklike skenking deur br. Badenhorst, skenk br. Jan Morgan 'n aantal bloekompale waarmee die eerste sogenaamde tabemakel opgerig is. Gehuurde spoorwegseile is oor die stellasie getrek wanneer die tabemakel vir funksies gebruik is. Ongeveer 'n jaar later word die ingesamelde bedrag van R500 aan die Kerkraad van Eloffsdal aangebied met die versoek om 'n verdere R500 byte voeg en dan 'n kerksaal in Villieria te laat bou. Aan hierdie versoek word gehoor gegee en op 27 Julie 1934 le ds. Bennie Swart van die gemeente Eloffsdal die hoeksteen van hierdie eerste saaltjie. '''Afstigting''' Die bou van hierdie eerste saaltjie was die eerste tree in die rigting van die stigting van 'n eie gemeente. Hierdie ideaal word dan ook op die aand van 22 Januarie 1944 'n werklikheid tydens die afstigtingsvergadering. 'n Merkwaardige waameming is dat daar tydens hierdie af stigtingsvergadering net 130 lede uit 'n moontlike 1050 lidmate teenwoordig was. === '''Wyle prof. H.D.A. du Toit''' === 'n Interessante stukkie geskiedenis is dat wyle prof. H.D.A. du Toit die voorsitter van die Ringskommissie was wat die afstigting waargeneem het. Destyds was hy studenteleraar van die gemeente Pretoria-Oos. === Eerste kerkraad === Die heel eerste kerkraad van die gemeente het uit die volgende broers bestaan: Ouderlinge LJ.S. Bezuidenhout, P.A.W. Harmse, M.H. Kapp, A.Z.A. Labuschagne, C.A. Luus, AJ. Meyer, JJ. Morgan, P. Mouton, GJ. Olivier, J.F. Stigling, W J. van Eeden, A.W.L. van Zyl en G.C. Venter. Diakens H.H. Brummer, G.M. Butler, J.H. du Plessis, S. Farrell, A.G.Joubert, A.W. Korf, C.R. Kruger, W .H. Liebenberg, J.E. Steyn, D. van der Merwe en C. Wabeke. Die ander ampsdraers was diaken W.B. Danzfuss (kassier), W J. Coetzer (koster) en mev J .J. Morgan (orreliste). === Bruidskat === As bruidskat het die nuwe gemeente R2 000,00 en die saaltjie van die moedergemeente ontvang. Spoedig was die saaltjie, met sitplek vir 100 mense, ontoereikend omrede die geweldige groei wat hier in die Moot plaasgevind het en is planne beraam om dit te vergroot sodat sitplek aan 200 mense gebied kon word. Die beoogde vergroting kry in Mei 1944 egter 'n terugslag toe die boukontroleur 'n boupermit weier. Die destydse boukommissie laat horn egter nie onderkry nie en koop intussen erwe nommers 1509, 1510 en 1511 onmiddellik ten noorde van die saaltjie vir die totale bedrag van R22 000,00 en die moontlikheid van 'n eie kerkgebou word ondersoek. Intussen word die beoogde vergroting van die saaltjie agterwee gehou. ==== Deur bou-inspekteur betrap ==== Hoewel die vergroting uitgestel is, word daar planne beraam om die saaltjie darem so effens op te knap. Soos maar altyd by sulke beplannings, is daar ook nou die aantal gewillige broers om die werk te onderneem. Blykbaar was die bouers van destyds ook reeds deur wetgewing tot 'n rustydjie verplig want op die kerkraadsvergadering van 13 Januarie 1947 word berig dat br. Du Toit deur inspekteurs van die vakunie betrap is terwyl hy met herstelwerk aan die saaltjie besig was en die werk moes gevolglik staak. == Bronne == * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952. * Slabbert, ds. J. (samesteller), [https://www.ngv.co.za/events/80-jaar-viering/ ''80 Jarige Feesviering''], NGK Villieria, 2024. {{DEFAULTSORT:Villieria, NG gemeente}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Groot-Pretoria]] sumh57wzv04lneqpog4hdrd0d6ttvt3 2890848 2890847 2026-04-06T18:48:46Z Oesjaar 7467 /* Wyle prof. H.D.A. du Toit */ verbeter 2890848 wikitext text/x-wiki [[Lêer:NG kerk Villiera, Annemarie Dreyer.jpg|duimnael|regs|300px|Die kerkgebou.]] [[Beeld:Ds HJC Reyneke.jpg|duimnael|links|160px|Ds. H.J.C. Reyneke was net leraar van Villieria van 1949 tot 1951 waarna hy die [[NG gemeente Pierneef|dogtergemeente Pierneef]] se eerste leraar geword het.]] [[Beeld:Ds GFK Carstens.jpg|duimnael|170px|regs|160px|Ds. G.F.K. Carstens, leraar van 1951 tot 1953, waarna Rietfontein-Noord, wat waarskynlik 'n dogtergemeente van Villieria is.]] [[Beeld:Ds WJ Lubbe Eloffsdal.jpg|duimnael|links|160px|Ds. W.J. Lubbe, leraar van 1952 tot 1955.]] [[Beeld:Ds WM Strydom.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. W.M. Strydom, medeleraar van 1954 tot 1956, waarna leraar van [[NG gemeente Kameeldrif|Kameeldrif]].]] [[Beeld:Ds PN de Lange.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. P.N. de Lange, die gemeente se leraar omstreeks 1957.]] [[Beeld:Ds JJ Loots.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. J.J. Loots, leraar van 1956 tot 1958 en daarna eerste leraar van die dogtergemeente Villieria-Oos.]] Die '''NG gemeente Villieria''' is ’n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in [[Pretoria]]. == Stigting == Die gemeente is op [[22 Januarie]] [[1944]] van die [[NG gemeente Eloffsdal|gemeente Eloffsdal]] met 'n ledetal van ongeveer 1&nbsp;000 afgestig. Die jaar 1944 was 'n tydperk van geweldige uitbreidings in die getal NG gemeentes in die destydse Transvaal. In dieselfde jaar is in en om [[Johannesburg]] die [[NG gemeente Bezuidenhoutsvallei]], [[NG gemeente Kriel]] (Maraisburg), [[NG gemeente Randburg|NG gemeente Ferndale]] (later [[Randburg]]) en [[NG gemeente Parkhurst]] afgestig. In [[Pretoria]] is ook Onderstepoort, [[NG gemeente Quaggapoort|Quaggapoort]] en [[NG gemeente Lyttelton|Lyttelton]] afgestig en elders in die provinsie [[Krugersdorp]]-Noord, Sanddrif, [[Rustenburg]]-Oos, Bremersdorp, Albertyn en Vereeniging-Wes. Ds. L.L.N. Botha is op [[10 Februarie]] [[1945]] as eerste leraar van die gemeente bevestig. Heersende [[Tweede Wêreldoorlog|oorlogsomstandighede]] het die uitbreiding sodanig gestrem dat die leraar meer as 'n jaar in 'n tydelike pastorie gehuisves moes word alvorens die permanente een voltooi en bewoon kon word, terwyl die kerksaal wat tot beskikking van die gemeente was en wat slegs akkommodasie vir ongeveer 250 lidmate gebied het, weens gebrek aan die nodige boupermit, nie vergroot kon word nie. == Kerkbou == Agttien maande ná die stigting van die gemeente is die kerkboufonds van stapel gestuur en twee jaar later is 'n aanvang gemaak, met die bou van die kerk. Desember 1948 was 'n groot maand vir hierdie gemeente, want toe is die hoeksteen van die nuwe kerkgebou gelê, is 'n medeleraar beroep en is 'n aanvang gemaak met die bou van 'n tweede pastorie. Laasgemelde is einde Maart 1949 voltooi en 'n week later is die medeleraar, naamlik ds. H.J.C. Reyneke, in die gemeente ontvang en bevestig. Vyf maande later is die kerk gebou en teen die einde van daardie jaar die vergrote en verboude kerksaal ingewy. == Afstigtings == Die verstedeliking van die Afrikanervolk het hom in hierdie gemeente besonder laat geld en die uitbreiding was fenomenaal sodat die ledetal ná twee jaar byna verdubbel het, met die gevolg dat afstigting onvermydelik was. In Augustus 1946 het die eerste afstigting, naamlik die [[NG gemeente Derdepoort|gemeente Derdepoort]], met 750 lidmate plaasgevind. Op [[30 September]] [[1950]] is die gemeente Pierneef met 'n ledetal van 425 afgestig en kort daarna het die medeleraar, ds. Reyneke, die beroep daarheen aangeneem. In 1951 berig ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'': “In sy korte bestaan van slegs sewe jaar het die gemeente sodanig uitgebrei dat twee gemeentes afgestig en 'n bouprogram van ongeveer £36 000 uitgevoer is.” Gedurende Mei 1951 het die kerkraad besluit om weer 'n medeleraar te beroep en is ook op 'n verdere bouprogram ten bedrae van ongeveer £12 000 besluit in daardie gedeeltes waar toekomstige afstigtings moet plaasvind. Op [[24 Augustus]] [[1951]] is ds. G.F.K. Carstens as medeleraar ontvang en bevestig. Destyds was die gemeente se kerkraad seker een van die grootste in die land: in 1951 het dit uit 102 lede bestaan, terwyl dit voor die jongste afstigting 116 was. Die medewerker skryf in ''Ons gemeentelike feesalbum'': “Om so 'n groot kerkraad op volle sterkte te hou, is voorwaar nie 'n gemaklike taak nie, in besonder waar dit stedelike gebiede geld waar lidmate kom en gaan; dog in hierdie geval moet met dankbaarheid teenoor die Meester gekonstateer word dat daar altyd manne gevind kon word wat na vore gekom het in antwoord op die roepstem van die gemeente om ons Here Jesus hier te dien.” == Die volgende leraars het by die gemeente diens gedoen. == * ''L.L.N. Botha: Februarie 1945 tot November 1951.'' * ''HJ.C. Reyneke: April 1949 tot Desember 1950.'' * ''G.F.K. Carstens: Augustus 1951 tot Augustus 1952.'' ''4. W J. Lubbe: Oktober 1952 tot Februarie 1955.'' ''5. W.M. Strydom: Maart 1954 tot Augustus 1956.'' ''6. P.N.V. de Lange: Julie 1955 tot Maart 1958.'' ''7. JJ.G. Loots: Desember 1956 totJanuarie 1958.'' ''8. P. Rossouw: Mei 1958 tot Desember 1961.'' ''9. R.B. Murray: Desember 1962 tot Julie 1971.'' ''10. A.S. Burden: September 1971 tot Maart 1975. (Oorlede'' ''parkering bekom is, intussen gebruik is vir die oprig- in diens)'' ''11. J.C. Carstens: Februarie 1972 tot Augustus 1979.'' ''12. C. v.d. Merwe. du Toit: Januarie 1975 tot April 1979.'' ''13. J.A. du Randt: Augustus 1979 tot Augustus 1983.'' ''14. G. J. Cloete: Augustus 1976 tot Desember 1991.'' ''15. J.L.C. Pienaar: Desember 1983 tot Mei 1985.'' ''16. CJ. Swarts: Januarie 1986 tot Junie 1988'' ''17. J J. Gerber: September 1988 tot Oktober 1969'' ''18. J. Olivier: Julie 1992 tot Januarie 2003'' ''19. J.A. Cronje: Oktober 1992 tot Augustus 1996 (tentmakerleraar).'' ''20. E.D. Botha: Junie 1993 tot Desember 2000 (polisiekapelaan).'' ''21. B. Powell: Maart 1997 tot Maart 2006'' ''22. J. Strydom: Oktober 2001'' ''23. R. Rheeder: Julie 2003'' ''24. P.W. Van Deventer: Junie 2005 tot Februarie 2012'' ''25. F.F. Du Toit:'' ''26. J. Slabbert: Januarie 2022'' == Kort oorsig van ontstaan van gemeente == '''Die ou saaltjie''' Dat die ou saaltjie 'n besondere plek in die harte van veral die ouer lidmate inneem, is verstaanbaar want die saaltjie was nog altyd ten nouste met die verhaal van die gemeente verweef. Hier het alles begin en vir baie jare was die saaltjie die middelpunt van die gemeentelike aktiwiteite. Korn ons volg die verhaal daar van die beginjare af. '''Skenking van grond''' In die dertigerjare is die Villieria-gebied as een van die buitewyke van die gemeente Eloff sdal bedien. Vir baie inwoners van hierdie wyk was dit uiters moeilik om kerk- en biduurbyeenkomste by te woon, wat verstaanbaar is as in gedagte gehou word dat vervoermiddels eintlik in daardie tyd 'n rariteit was. Die gedagte het toe by 'n sekere diaken Louw Badenhorst opgekom om 'n stuk grond aan die gemeente Eloffsdal te skenk vir die doel om 'n saal in hierdie afgelee wyk op te rig. Die verdere inisiatief het van die susters van hierdie wyk uitgegaan wat as 'n biduurgroepie geld vir die bo van 'n saaltjie begin insamel het. '''Bloekompale en bokseile''' 'n Paar maande na die aanvanklike skenking deur br. Badenhorst, skenk br. Jan Morgan 'n aantal bloekompale waarmee die eerste sogenaamde tabemakel opgerig is. Gehuurde spoorwegseile is oor die stellasie getrek wanneer die tabemakel vir funksies gebruik is. Ongeveer 'n jaar later word die ingesamelde bedrag van R500 aan die Kerkraad van Eloffsdal aangebied met die versoek om 'n verdere R500 byte voeg en dan 'n kerksaal in Villieria te laat bou. Aan hierdie versoek word gehoor gegee en op 27 Julie 1934 le ds. Bennie Swart van die gemeente Eloffsdal die hoeksteen van hierdie eerste saaltjie. '''Afstigting''' Die bou van hierdie eerste saaltjie was die eerste tree in die rigting van die stigting van 'n eie gemeente. Hierdie ideaal word dan ook op die aand van 22 Januarie 1944 'n werklikheid tydens die afstigtingsvergadering. 'n Merkwaardige waameming is dat daar tydens hierdie af stigtingsvergadering net 130 lede uit 'n moontlike 1050 lidmate teenwoordig was. === Wyle prof. H.D.A. du Toit === 'n Interessante stukkie geskiedenis is dat wyle prof. H.D.A. du Toit die voorsitter van die Ringskommissie was wat die afstigting waargeneem het. Destyds was hy studenteleraar van die gemeente Pretoria-Oos. === Eerste kerkraad === Die heel eerste kerkraad van die gemeente het uit die volgende broers bestaan: Ouderlinge LJ.S. Bezuidenhout, P.A.W. Harmse, M.H. Kapp, A.Z.A. Labuschagne, C.A. Luus, AJ. Meyer, JJ. Morgan, P. Mouton, GJ. Olivier, J.F. Stigling, W J. van Eeden, A.W.L. van Zyl en G.C. Venter. Diakens H.H. Brummer, G.M. Butler, J.H. du Plessis, S. Farrell, A.G.Joubert, A.W. Korf, C.R. Kruger, W .H. Liebenberg, J.E. Steyn, D. van der Merwe en C. Wabeke. Die ander ampsdraers was diaken W.B. Danzfuss (kassier), W J. Coetzer (koster) en mev J .J. Morgan (orreliste). === Bruidskat === As bruidskat het die nuwe gemeente R2 000,00 en die saaltjie van die moedergemeente ontvang. Spoedig was die saaltjie, met sitplek vir 100 mense, ontoereikend omrede die geweldige groei wat hier in die Moot plaasgevind het en is planne beraam om dit te vergroot sodat sitplek aan 200 mense gebied kon word. Die beoogde vergroting kry in Mei 1944 egter 'n terugslag toe die boukontroleur 'n boupermit weier. Die destydse boukommissie laat horn egter nie onderkry nie en koop intussen erwe nommers 1509, 1510 en 1511 onmiddellik ten noorde van die saaltjie vir die totale bedrag van R22 000,00 en die moontlikheid van 'n eie kerkgebou word ondersoek. Intussen word die beoogde vergroting van die saaltjie agterwee gehou. ==== Deur bou-inspekteur betrap ==== Hoewel die vergroting uitgestel is, word daar planne beraam om die saaltjie darem so effens op te knap. Soos maar altyd by sulke beplannings, is daar ook nou die aantal gewillige broers om die werk te onderneem. Blykbaar was die bouers van destyds ook reeds deur wetgewing tot 'n rustydjie verplig want op die kerkraadsvergadering van 13 Januarie 1947 word berig dat br. Du Toit deur inspekteurs van die vakunie betrap is terwyl hy met herstelwerk aan die saaltjie besig was en die werk moes gevolglik staak. == Bronne == * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952. * Slabbert, ds. J. (samesteller), [https://www.ngv.co.za/events/80-jaar-viering/ ''80 Jarige Feesviering''], NGK Villieria, 2024. {{DEFAULTSORT:Villieria, NG gemeente}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Groot-Pretoria]] g27vhd7n556jd1c8mnrnfj67ty8b7q7 Pirow Bekker 0 109638 2890794 2871106 2026-04-06T18:04:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890794 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Skrywer | Naam = Pirow Bekker | Beeld = Pirow Bekker 1968.jpg | Beeldbeskrywing = Pirow Bekker, omstreeks 1968. | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Petrus Jakobus Bekker | Skrywersnaam = Pirow Bekker | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1935|12|9}} | Geboorteplek = [[Smithfield]] | Sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1935|12|9|2025|7|30}} | Sterfteplek = [[Pretoria]] | Beroep = Onderwyser, boer | Alma_mater = [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]]<br />[[Universiteit Stellenbosch]]<br />[[Randse Afrikaanse Universiteit]] | Genre = | Beweging = | Werke = ''Die klip sing'' | Eggenoot = Annetjie Bosman | Familie = | Toekennings = Artesprys (1991) }} '''Pirow Bekker''' ([[9 Desember]] [[1935]] – [[30 Julie]] [[2025]]) was 'n [[Afrikaanse digter]] en [[skrywer]] van [[roman]]s en [[kortverhaal|kortverhale]].<ref>[[Kannemeyer, J.C.]] ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. [[Human & Rousseau]]. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005.</ref><ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160402204618/http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html |date= 2 April 2016 }}</ref> Hy was 'n hoof van die dokumentasiesentrum van die Instituut vir Taal, Lettere en Vertolkende Kunste van die [[RGN]]. Later boer en skryf hy. Die digbundel ''Stillerlewe'' (2002) word as ’n hoogtepunt van sy werk beskou.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === Petrus Jakobus Bekker is op [[9 Desember]] [[1935]] in [[Smithfield]] gebore.<ref name=":0">Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Bekker,_Pirow_(Petrus_Jakobus){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sy jeugjare bring hy deur op die plaas Suidoostebank naby [[Reddersburg]] in die Suidoos-Vrystaat. Hy spandeer ook ongeveer twee jaar op die plase Draaifontein en Klipfontein naby die [[Winterberge]] in die [[Oos-Kaap]], waar sy pa ernstig siek word.<ref>[[Cloete, T.T.]] (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe, 1980.</ref> Kort voor sy pa se dood verhuis hulle terug na die [[Vrystaat]], waar hy in [[1953]] op Smithfield matrikuleer met onderskeidings in drie vakke. Vanaf 1954 studeer hy verder aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] in [[Bloemfontein]], waar hy die [[B.A.-graad]] in [[1956]] behaal.<ref name=":0" /> In hierdie tyd is hy universiteitskorrespondent vir ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' en werk gedurende vakansies voltyds by hierdie koerant. Sy inkomste stel hom in staat om 'n draagbare Olivetti-[[tikmasjien]] te kan bekostig, wat sy produktiwiteit verder verhoog.<ref>NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/Authors/191 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160407021824/http://www.nb.co.za/Authors/191 |date= 7 April 2016 }}</ref> === Loopbaan === Ná sy universiteitstudies gee hy 'n kort rukkie op [[Dewetsdorp]] onderwys, maar keer dan as hoofsubredakteur terug na ''Die Volksblad''.<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Pirow_Bekker</ref> In 1961 verwerf hy met deeltydse studie aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat die B.A. Honneurs-graad en in 1962 die M.A.-graad (albei met lof) en word daarna aangestel as tydelike lektor in Afrikaans en Nederlands aan dieselfde universiteit. Hy gee ook tydelik klas aan die [[Bloemfonteinse Normaalkollege|Bloemfonteinse Onderwyskollege]] en die Departement Opvoedkunde van die [[Universiteit van Stellenbosch]], waarna hy in 1964 lektor in die Departement Opvoedkunde word aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]]. Omdat hierdie universiteit geen kursus in Afrikaanse prosa aangebied het nie, moet hy binne ses maande een van die begin af saamstel. In 1967 word hy bevorder tot senior lektor in Afrikaans en Nederlands. Hy promoveer met 'n D.Litt. et Phil.-graad in 1968 aan die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] met 'n studie oor ''Die titel in die poësie'', wat later gepubliseer word, en is hiermee ook die eerste student om 'n graad in die lettere en wysbegeerte aan hierdie universiteit te verwerf. Vanaf 1972 is hy verbonde aan die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]] as hoof van die dokumentasiesentrum en dan word hy vanaf 1979 voltydse boer en skrywer, wat in Pretoria woon. In 2008 is hy een van die aanbieders van die ''Volksblad''-Kunstefees se slypskool vir voornemende digters.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2.'' Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1983.</ref> === Persoonlike lewe === Hy was getroud met Annetjie Bosman, 'n onderwyseres van die Noordwes-Kaap, en hulle het twee seuns en 'n dogter, Anke. Na sy aftrede vestig hy en sy vrou hulle op [[Boggomsbaai]] naby [[Mosselbaai]] in die Suid-Kaap, maar keer mettertyd terug na Pretoria.<ref>Versindaba: http://versindaba.co.za/gedigte/pirow-bekker/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160805155321/http://versindaba.co.za/gedigte/pirow-bekker/ |date= 5 Augustus 2016 }}</ref><ref>Protea Boekhuis: http://www.proteaboekhuis.com/site.php/protea-outeurs-authors-pirow-bekker {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409105502/http://www.proteaboekhuis.com/site.php/protea-outeurs-authors-pirow-bekker |date= 9 April 2016 }}</ref> == Skryfwerk == === Poësie === Reeds op skool skryf hy gedigte (onder andere oor 'n treurwilg ten tyde van sy pa se siekte) en sy onderwyser laat hom toe om partykeer in stede van 'n opstel 'n storie te skryf. In hierdie tyd durf hy ook 'n speurverhaal aan. Hy debuteer as digter in tydskrifte soos ''Standpunte'' en voor sy eerste volwaardige publikasie word sy gedig ''Peins oor 'n plakkaat'' in [[1965]] deur [[D.J. Opperman]] in ''Stiebeuel 2'' opgeneem. Sy gedigte wat in ''Die klip sing'',<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 61, Oktober 1965.</ref><ref>Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk. Elsiesrivier. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1966.</ref> ''Toekomstige betrekkinge'', ''Definisies deur die bloed'' en ''Eskarp'' gebundel word, maak indruk deur die satiriese inslag met aktuele toespelings en sy suiwer gebruik van die woord, waarmee hy ook geykte idiome vernuwe. Sy debuut is met ''Die klip sing'', waarin hy 'n hele aantal vernuftige gedigte bundel, hoewel die kwaliteit van die gedigte baie ongelyk is. Die titelgedig verklaar die tema, naamlik om dooie dinge soos die klip te vat en te gooi, sodat hulle sing in die vlug en sodoende lewe verkry. So maak hy poësie uit harde en dor dinge.<ref>Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) Digters en digkuns. Perskor-Uitgewers. Kaapstad. Vyfde uitgawe. Sewende druk, 2007.</ref> ''Toekomstige betrekkinge''<ref>Brink, André P. Rapport, 15 Februarie 1976.</ref> se titel verwys na die kosmiese toekoms en stel die bestaan in hierdie vervlietende tyd teenoor die groter duur van die aarde, waarmee ons in die dood een word.<ref>Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1976.</ref> Hoewel die tydelike klein en eenvoudig is, verkry dit kosmiese krag in die uitreik na iets of iemand anderkant die omringende realiteit.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 16 no. 2, Junie 1976.</ref> Hierdie jukstaposisies word verkry deur knap hantering van die taal.<ref>Johl, Johann. Standpunte. Nuwe reeks 125 Oktober, 1976.</ref> 'n Beduidende aantal van die gedigte is satiries van aard, waar die valse, opgesmukte en onnatuurlike blootgestel word, terwyl in ander verse juis voorkeur gegee word aan die eenvoudige en natuurlike dinge. In ''Definisies deur die bloed''<ref>Brink, André P. Rapport, 27 Augustus 1978,</ref> verwys die titel na die lang epies-dramatiese gedig in dertien dele ''Vir die mense van Kanete'', wat die tweede helfte van die bundel beslaan.<ref>[[Brink, André P.]] ''Tweede Voorlopige Rapport.'' Human & Rousseau Kaapstad, Pretoria en Johannesburg, Eerste uitgawe 1980.</ref> Hierin word die alledaagse lewe herdefinieer en die bestaan teruggevoer na sy wortels diep in die aarde en word die mens as’t ware gedefinieer deur die bloed en nie die woord nie.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979.</ref> Die gedig het as basis die volksverhaal van Kanete se mense wat bedreig word met ondergang na die uitwissing van hulle magiese slang (behalwe vir sy oog) waaruit hulle mag, genesing en wysheid geput het.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 19 no. 3, September 1979.</ref> 'n Naamlose held uit hulle midde word gevra om 'n nuwe slang te gaan soek. Sy reis deur die land bring hom in aanraking met baie plekke, mense en dinge, maar hy behaal nie fisieke oorwinning in sy soektog soos in die normale heldelied nie. Eerder word hy afgestroop en uiteindelik triomfantelik weer deel van die aarde in 'n ander lewende vorm. Die eerste afdeling van die bundel (''Vaar-lands'') bevat gedigte oor die land en natuur. Dwarsdeur die bundel is die betrokkenheid met die land en 'n gerigtheid op die mense duidelik. Hierdie bundel is baie soberder van toonaard as die voriges, wat as 'n wins in Bekker se poësie gereken kan word. ''Eskarp''<ref>Brink, André P. Rapport, 26 Julie 1987.</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 28 no. 3, September 1988.</ref><ref>Van der Lugt, Pieter. Die Burger, 21 Mei 1987.</ref> se titel verwys na 'n platorand wat 'n breër uitsig bied, asook 'n afgrond, wat beter insig en onbekende gebied impliseer. Dit kan ook die militêre betekenis van 'n vesting inhou, 'n soort beskerming teen bedreigende magte. Temas in die bundel sluit in die liefde, die geskiedenis en die politiek, waarin die gedagtes van verweer en verset prominent is. Daar is twee afdelings in die bundel. In ''Parawe onder weerlig'' dui die samehangende titel reeds die verset teen dreigende magte deur middel van paraaf of die skrif aan, sodat die digkuns self as skans opgewerp word teen die aanslae. ''Skarp'' sit hierdie verweer voort, maar dan met groter beklemtoning van nederlaag in die stryd. ''Aftelling vir 'n challenger'' se agtergrond is die Amerikaanse ruimtetuig wat in 1986 kort na lansering ontplof, met almal aan boord wat gedood word. Die gedig beskryf, met knap gebruik van meerdere lae van betekenis in die woorde wat gebruik word, die intensiewe voorbereiding vir so 'n reis en die aandag wat aan selfs die kleinste detail gegee word, wat dan simbolies gekontrasteer word met die uitkoms. Die gedigte in Bekker se eerste bundels gaan nog soms mank aan oordaad, iets wat in latere bundels oorkom word. Latere bundels behou die knap woordgebruik sonder om bloot vernuftig te wees. Die gedigte getuig van diepe besinning en insig en het 'n ryk, aardse tekstuur, is ryk aan betekenis en met 'n breë verwysingsveld.  In ''Rasuur''<ref>Cloete, T.T. Insig, September 1993.</ref> dui die naam op afgeskaafde plekke op 'n perkament, of 'n merk waar 'n woord uitgekrap is.<ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 34 no. 3, September 1994.</ref> Daar is dus sprake van dubbelskryf, veral waar na historiese persone en geskrifte verwys word, waardeur intertekstuele en historiese betekenisse by die woorde van die gedig betrek word.<ref>Hambidge, Joan. Die Burger, 28 September 1993.</ref> Daar is veral 'n sterk bundel eenheid deur die variasies waarmee die son uitgebeeld en beskryf word, terwyl die dood (en die siekte kanker) 'n deurlopende tema in die bundel is. Die bundel is inderdaad 'n verslag van 'n siektegeskiedenis, wat egter gedepersonaliseer word en objektief beskryf word.<ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 26 September 1993.</ref> Al hierdie interafhanklike variasies word aan die einde in ''Namiddag van 'n son'' saamgetrek wanneer die son gaan slaap en nooit weer opkom nie, waarna die nuwe wêreld aanbreek.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998.</ref> Ander voortreflike gedigte sluit in ''Spoke'' met sy volkse inslag, ''Debutant op Sandy Bay'' waarin die sonaanbidding en naaktheid tot ontmaagding lei en ''Staatsie'', waarin die verteller verkies om sy gestorwe vader as energieke landbouer te sien eerder as in 'n lykswa. Die voorblad van die bundel sluit by die son-tema aan. Die volgende drie bundels kan beskou word as 'n drieluik, waarin veral die ouderdom en naderende dood sentrale temas is. In ''Stillerlewe''<ref>Cloete, T.T. Beeld, 10 Maart 2003.</ref> handel die gedigte hoofsaaklik oor die stiller ouderdom en die lewe wat finaal verbygaan. Die titel kan ook verwys na aktuele gebeure wat in die gedig vasgevang of gestol word en so 'n nuwe lewe aanneem.<ref>Pieterse, H.J. Insig, Maart 2003.</ref> Die uitkyk op die dood is oorwegend somber en uitsigloos, swaarmoedig, ongelukkig en selfs honend, maar in ander gevalle meer humoristies en ruimhartig. 'n Wye spektrum van figure word betrek met die bespreking van die uiteinde, soos [[Toetankamen]], [[Elvis Presley]], [[Muhammad Ali]], [[Jack the Ripper]] en ander, waardeur die perspektief telkens verander. Die verse handel toenemend oor die ouderdom en die naderende dood, soos ''Ouman in tehuis'', waarin die aftakeling van die mens beskryf word; en ''Verlore seun'', met sy verlange na 'n hemelse Vader waar die spreker eindelik permanent tuis kan wees. Die oorhoofse onderwerp word ook weergegee met diere en plante as onderwerp. ''Boggomsbaai-blues'' met sy makabere sienings is 'n welkome afwisseling van die somber toonaard van die bundel. ''Van roes en amarant''<ref>Bezuidenhout, Zandra. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009.</ref><ref>Bezuidenhout, Zandra http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_2/22%20Web%20Bezuidenhout%20resensie%2003.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801111137/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_2/22%20Web%20Bezuidenhout%20resensie%2003.pdf |date= 1 Augustus 2019 }}</ref> is stewig geanker in die werklikheid en stel die alledaagse soms in 'n verrassende lig. Die titel verwys na die roes (wat geleidelike aftakeling meebring) en amarant ('n plantgenus wat in antieke tye as onsterflik beskou is en die blom se persrooi skakering wat nooit verdof nie). So word die oorheersende tema van sterfte en aftakeling wat in wese vervleg is met onsterflikheid, reeds deur die titel ingelei. Die bundel behandel weereens bekende temas uit sy werk, insluitende veral die agteruitgang meegebring deur die ouderdom en die naderende dood, sonder dat dit ooit selfbejammerend word. Die dood bring ook die einde aan menslike verbintenisse, wat vergestalt word in 'n aantal liefdesverse aan die lewensmaat. ''Atlas teen die vergeetrivier''<ref>Lourens, Amanda. Rapport, 5 Januarie 2014.</ref> se titel ontgin die betekenis van 'n atlas as 'n versameling kaarte en die assosiasie met plek en reis, maar verwys veral na die digter se versugting om soos die mitiese Atlas die aarde op sy skouer te lig en oor die “vergeetrivier” te dra en so nie in die vergetelheid versink nie.<ref>Smith, Susan. Beeld, 20 Januarie 2014.</ref> Die reis neem die digter oor die Leterivier, een van vyf riviere van Hades, die onderwêreld of die vergetelheid, wat volgens die mitologie elkeen wat daarvan drink, van sy aardse bestaan sal laat vergeet. Die bundel word in ses afdelings verdeel, met ''Die aard van brûe'' die eerste afdeling. Soos die titel aandui, speel brugbou en die verbinding en oorgang tussen hierdie lewe en 'n volgende asook tussen diverse objekte 'n belangrike rol in hierdie afdeling. Die afdeling ''Verbrande hebbelikhede'' (waar die titel ook die brand van brûe suggereer) bevat satiriese gedigte oor die aktuele werklikheid en menslike gewoontes, waar ''Klimmers'' die politiek en maghebbers opstuur, ''Gholfsekuriteitsoord'' die mens se onnadenkende omgang met die natuur as tema het en ''Woordskroot'' en ''Woordweë'' kommentaar lewer oor woordgebruik. ''Lyfdrif'' is die derde afdeling met gedigte oor die moderne mens in sy sosiale omgewing en die passies wat hom dryf. ''Skuifmeul'' belig oordadige eetgewoontes, met ''Vaste bagasie'', ''Tru-evolusie'' en ''Lyfspel'' wat beïndruk met knap taalgebruik. ''Die wêreld het nog te veel oor vir jou''  is 'n afdeling met liefdesgedigte, met ''Ingewing'' 'n hoogtepunt. Die vyfde afdeling is ''Ruigtelied'', met gedigte oor die natuur, terwyl die slotafdeling (''Vlugbrug'') besin oor ouderdom en die naderende dood. Verder is daar ook gedigte oor die ouderdom en oor die verlange van ouers na hul kinders in die vreemde, terwyl intertekstualiteit regdeur die bundel bewerkstellig word met verwysings na digters soos [[Ingrid Jonker]], [[N.P. van Wyk Louw]], [[D.J. Opperman]], [[Elisabeth Eybers]], [[Boerneef]] en [[D.F. Malherbe]]. ==== Versamelbundels, samesteller en kinderverse ==== ''Hadihie hadida'' bevat kinderverse. Van sy gedigte word opgeneem in verskeie versamelbundels, onder andere ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''’n Rooie met ratte, Pa'', ''Goudaar'', ''Miskien sal ek die wingerd prys'', ''Voorspraak'' en ''Nuwe klein verseboek'', terwyl sy verse ook in tydskrifte soos ''Standpunte'' verskyn. Verder is hy die samesteller van die versamelbundel ''Digters op die toring'', wat gedigte van die digters uit die twintigerjare saambundel. === Kortverhale === Aanvanklik publiseer Bekker enkele kortverhale in tydskrifte soos ''[[Die Huisgenoot]]'', ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'', terwyl hy later ook etlike bydraes maak in ''Rapport-Tydskrif''. Sy kortverhale word gebundel in ''Die peerboom en ander verhale'', ''Vangs'', ''Trap sag terwyl jy hardloop'',<ref>Pienaar, Hansie. Beeld, 5 April 1982.</ref> ''Lag byvoorbeeld'',<ref>Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/12/10/2/18.html</ref> ''Voordat berge gebore word''<ref>Aucamp, Hennie. ''Dagblad.'' HAUM-Literêr Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe. Eerste Druk, 1987.</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 4, November 1986.</ref> en ''Toorop-stories'',<ref>Meihuizen, Elsa. Beeld, 21 November 2005.</ref> waarin veral die jeugwêreld en ontwikkeling tot volwassenheid aan die bod kom''.'' ''Die peerboom en ander verhale''<ref>Brink, André P. Rapport, 27 Julie 1975.</ref> is sy prosadebuut, waarin die wêreld van die seun herskep word, met sy idealistiese drome gekontrasteer met die harde, ongenaakbare werklikheid van dood, hartseer en pyn.<ref>Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1976.</ref> In ''Die waterwyser'' word die kind-verteller bewus van die bonatuurlike magte van die waterwyser wat die plaas besoek en versterk die ou man se Bybelse profetiese voorkoms die simboliek.<ref>Eksteen, Louis. Standpunte. Nuwe reeks 126, Desember 1976.</ref> Die verteller en sy broertjie steel die profeet se geweer, maar word dan deur 'n storm in die veld oorval. In die donderweer sien die verteller die bonatuurlike ingryping van die profeet. Die titelverhaal, ten spyte van sy sterk simboliese godsdienstige onderbou, word bederf deurdat die verhaal nie konsekwent deur die kinderperspektief weergegee word nie. ''Vangs''<ref>Brink, André P. Rapport, 9 Oktober 1977.</ref> bundel, soos die titel aandui, verhale oor die mens as gevangene (ruimtelik, emosioneel en binne 'n situasie) en as vanger en die karakters leef dus in 'n wêreld vol angs.<ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau. Kaapstad, Pretoria en Johannesburg. Eerste uitgawe, 1980.</ref> 'n Besondere hoogtepunt is die verhaal ''Die wagters,'' waar twee seuns 'n skaapvanger-jakkals vastrek en hom dan uit wraak vir al die gevange skape lewendig afslag, sodat hy rooi van die bloed wegwaggel.<ref>Heese, Marie. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 2, Mei 1979.</ref> Hierin vermeng Bekker dan die magte van goed en kwaad en vervaag die skeidslyn tussen reddende en vernietigende, skuldige en onskuldige.<ref>Swanepoel, Eduan. Insig, Desember 1990 / Januarie 1991.</ref> Hierdie element van wreedheid word in ander verhale herhaal, maar in sekere verhale word 'n sin vir die komiese ook tentoongestel. In ''Die ontslag'' skep 'n personeelbeampte 'n fiktiewe vroulike personeellid wie se geld hy trek. Hy moet egter op 'n manier van haar ontslae raak, want sy gesondheid is besig om in te gee en as hy nie werk nie, gaan hulle die bedrog agterkom. Dan besef hy dat sy nie nou al hoef te bedank nie, want sy hoef slegs 24 uur kennis te gee. ''Trap sag terwyl jy hardloop''<ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982.</ref> bevat meestal kortverhale wat vir koerante geskryf is en dus binne beperkte ruimte tot 'n klimaks moet kom, wat veroorsaak dat die verhale baie keer anekdoties voorkom, eerder as om te verdig tot werklike kortverhaal.<ref>Steenberg, Elsabe. ''’Trap sag terwyl jy hardloop’ van Pirow Bekker.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 2, Mei 1984.</ref> Ten spyte hiervan slaag sommige om met 'n kinkel aan die einde die betekenis te verdiep, soos in die titelverhaal. Die titel is kenmerkend van die aard van die verhale, aangesien die karakters deurgaans met die lewe stry en dus versigtig moet wees, maar tog ook in 'n wedloop is om te kan oorleef. In ''Lag byvoorbeeld''<ref>Gouws, Tom. Insig, Maart 1993.</ref> sluit Bekker tematies steeds aan by sy vorige werk, met die inisiasieproses van seuns wat ingelyf word in die manswêreld as vername gegewe. Hoewel steeds geplant in die lokaal realisme, word 'n besondere effek bereik deur 'n nuwe inslaghoek en aanwending van geestigheid en die absurde.<ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 22 November 1992.</ref> Die verhale strek oor 'n hele lewe, van die kind se ontwaking, sy bewustheid van die omgewing, sy seksuele drange, die liefdestryd en die aftakeling van die ouderdom.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998.</ref> Hoogtepunte in hierdie bundel is onder andere ''Die strik'' ('n hedendaagse weergawe van die Abraham en Isak-verhaal) en ''Die invloed'' (waar twee jong mense met bloed vir hulle liefde betaal). ''Pienkes'' is 'n puik illustrasie van 'n verhaal wat deur 'n kind se oë gesien word, eerder as dié van die karakter wat die fokus van die gebeure is, maar desnieteenstaande baie meer onthul as wat andersins die geval sou wees. ''Die basviool'' gee die droomwêreld van 'n kind en sy eerste kennismaking met 'n orkes weer. Hierdie bundel word in 1993 genomineer vir die Rapportprys. Die kortverhale in ''Voordat berge gebore word'' is tematies verbind deur die verkenning en beskrywing van die kinderwêreld en sluit in hierdie opsig ten nouste aan by ''Die peerboom en ander verhale.'' Bekker beeld die kind se ervaring van die grond, die elemente en diere uit, asook sy stryd teen gesagsfigure, wat hy op 'n manier moet behaag en oorwin. Ook die donker kant van die kind se psige kry aandag, soos sy ingebore wreedheid. Dit is 'n groot sterkpunt dat die skrywer nooit grootmens perspektiewe aan sy kinders opdring nie. Sy gebruik van simboliek en ironie is besondere sterkpunte, soos in ''Die glasvreter'', waar die pa weens oorlogstrauma straf begin drink het en sy verhouding met sy dogtertjie skade ly. Die simbool van hulle vorige kameraderie is 'n glasdierasie genaamd Datter, wat in 'n steenoond gevorm is. Die dogtertjie wil 'n nuwe Datter maak om die verhouding te probeer herstel, maar gebruik as basis dieselfde soort bruin drankbottel wat haar pa se alkoholisme onderstreep. Binne die bottel sit sy glasstukke, wat simbolies word van die verwagtings en behoeftes wat sy nog nie kan verwoord nie. Aangrypend is ''Die middernagfees'', waar 'n seuntjie en sy ouma moet skei. Hy gaan kosskool toe en sy gaan ouetehuis toe en hulle hou 'n middernagfees, maar neem terselfdertyd afskeid van 'n tradisionele leefwyse en leefruimte wat nooit weer dieselfde sal wees nie. ''Toorop-stories'' is stories vertel deur Willem Toorop oor die Molopo en sy mense, waar die eienaardighede van 'n streek goed gedokumenteer word. Elkeen van die stories begin met die stelling van 'n lewenswaarheid wat dan deur die verloop van die verhaal bevestig, weerspreek of aangepas word. Deur die gespreksvormige verteltegniek word spanning geskep deur die vertelling op afdraaipaadjies te neem en ander maniere van uitstel te gebruik. Die verhale eindig gewoonlik met 'n kinkel in die slot, waarin die noodlot of die onverklaarbare 'n beduidende rol speel. ==== Versamelbundels ==== Sy kortverhale en sketse word in talle versamelbundels opgeneem, waaronder ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'', ''Vertellers'', ''Op Afrikaanse werf'', ''Liefde loop ver'', ''Borde borde boordevol'', ''Vuurslag'', ''Uit die kontreie vandaan'', ''Stad en stedelig'' en ''Steekbaard''. Die kortverhaal ''Boodskap van 'n duif'' word deur [[Hennie Aucamp]] in ''Bolder'' opgeneem. Hierin kom besoek 'n klomp tantes vir Annette omdat hulle die noodberig oor die radio gehoor het en haar wil bystaan, maar nie een het die moed om haar te vertel wat hulle weet nie. Wanneer die duif aan die einde daar aankom met die nuus van haar man se dood aan sy poot vasgemaak, het hulle reeds vertrek en is sy alleen. Die kortverhaal ''Die tongblaar'' word in die versamelbundel ''Om lief te hê'' opgeneem, wat 'n keur bevat van die mooiste liefdesverhale wat in ''[[Sarie]]'' verskyn het. Self is hy samesteller van die versamelbundel ''Om laaste te kan lag'', waarin hy kortverhale van hoofsaaklik prominente skrywers opneem. === Romans === Bekker skryf ook die romans ''Die sentrum'',<ref>Brink, André P. Rapport, 21 Augustus 1977.</ref><ref>Lätti, Mari. Beeld, 5 September 1977.</ref> ''Manna Kommering'', ''Witsalpeter''<ref>Brink, André P. Rapport, 1 April 1984.</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 2, Mei 1984.</ref> en ''Die mikstuur van Mooies'',<ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 20 Oktober 1996.</ref><ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998.</ref> wat telkens van die tegniek gebruik maak om die hede<ref>Visagie, Andries. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1998.</ref> teen die verlede af te speel, met dramatiese gevolg.<ref>Wybenga, Gretel. Beeld, 6 Januarie 1997.</ref> ''Die sentrum'' vertel die verhaal van die hoof van 'n bewaarsentrum wat na 'n liefdesteleurstelling haar aandag wy aan die opbou van die sentrum. Die probleemseun van haar gewese geliefde en sy vrou beland dan in die bewaarsentrum en sy word gedwing om haar lewe weer in oënskou te neem. ''Manna Kommering''<ref>Van Zyl, Wium. Beeld, 19 Januarie 1981.</ref> plaas die gebeure hoofsaaklik binne die herinneringe van 'n plattelandse seunswêreld. Die bokser Herman Combrinck (die Manna Kommering van die titel) keer terug na sy kinderdorp om te oefen vir 'n nuwe geveg. Dit word dan ook 'n reis deur sy verlede, waar hy as stigter en leier van die Mannabende gestaan het. By 'n reünie van die bende daag slegs die swart lid, Bekeni, op. Die ontstaan van die bende en hulle ervarings word herleef, met die voorval waardeur Sysie as gevolg van sy nalatigheid ontman word inbegrepe. Hy erken dat die bende slegte dinge gedoen het, maar hy het ook vir Jan Rheebok uit die vuur gered. Die vervlegting van bose en goeie, skuld en onskuld word 'n kernmotief van die boek, waarin ook die rassekwessie aangespreek word, veral die feit dat na die dood daar geen verskil is tussen die beendere nie. ''Witsalpeter'' is 'n satiriese roman wat in die vorm van die outydse ridderroman en in parodie van [[Don Quijote]] 'n soektog na die historiese ou [[Boerperd]] (simbool van die [[Afrikaner]]) in [[Namibië]] op tou sit. In Deel 1 van die boek gaan die tronkbewaarder Rassie Erasmus per trein Namibië toe, waar hy op die reis omring is deur troepe en offisiere en 'n stoere Boervrou en haar beskermling Tief. Hulle beleef buitensporige dinge en die leër word satiries uitmekaar getrek. In Deel 2 loop Rassie inderdaad sy perd raak, hoogs swanger, en veg dan teen tyd en ook teen die leër en die media om die vonds van [[Walvisbaai]] verskeep te kry na Suid-Afrika. ''Die mikstuur van Mooies'' is 'n satire op verstokte denke in die politiek, die oorgevoeligheid en agterdog aan verskillende kante van die kleurlyn en die hoogheilige joernalistieke optrede en houding. Dit is die lewensverhaal van 'n plattelandse seun, Moorrees MacAteer of te wel die Mooies Mikstuur van die titel, wie se vel met ouderdom verdonker. In apartheid Suid-Afrika word hy dan op skool geviktimiseer. As vaardige joernalis slaag hy om 'n vooraanstaande politikus, Riël Schouwenburg, by 'n seksskandaal met 'n swart vrou te betrek. Hierdie gebeurtenis het egter ook groot nadelige gevolge vir hom, aangesien dit sy verhouding met Schouwenburg se dogter, Helena, vertroebel. Beide Riël en Mooies word geïntimideer deur 'n regse weerstandsgroep en op geheimsinnige wyse word Mooies dan een aand by die Schouwenburgs se huis doodgeskiet. Bekker maak hier van die interessante verteltegniek gebruik waar Riël Schouwenburg die nagelate manuskrip van Moorrees MacAteer beoordeel en dan deur interpolasies verdere kommentaar op die gebeure lewer. === Ander prosa === ''Die liefdeskronieke van Basilika'',<ref>De Vries, Abraham. Beeld, 9 Februarie 1976.</ref><ref>Eksteen, Louis. Standpunte. Nuwe reeks 126, Desember 1976.</ref> wat die avonture van 'n kat beskryf, is 'n ligte boek met vele kwinkslae. Die wyfiekat Basilika word deur 'n gesin in 'n woonstel op die agtiende verdieping aangeneem en deur die vermensliking van die katkroniek onthul die skrywer ook baie van die menslike gesinslewe. In sy gepubliseerde proefskrif, ''Die titel in die poësie'', ondersoek Bekker die verskillende soorte titels, subtitels, motto's en dies meer na en ontleed hy die verhouding tussen titel en inhoud van die gedig of groter eenheid (soos siklus en bundel). Hy skryf ook 'n blokboek oor ''Die kwatryn''. === Drama === Ook op die gebied van die drama lewer Bekker 'n bydrae. Die radiodrama ''Herberg by die brug'' ontvang in [[1991]] 'n Artesprys as die beste radiodramateks, terwyl ''Dis die haan'' in [[1992]] oor [[Radio Sonder Grense|Radiosondergrense]] uitgesaai word. Die radiodrama ''Die vertoning moet voortgaan'' word vir die eerste keer in [[1988]] deur Radio Suid-Afrika uitgesaai en dit word daarna opgeneem in [[P.J. du Toit]] se versamelbundel ''Drie… twee… een''. ''Hitlers slaap ook'' word opgeneem in die versamelbundel ''Die kleiner kosmos'', onder redaksie van [[P.P.B. Breytenbach]] en [[Temple Hauptfleisch]]. Dit is 'n stuk met duister intrige, waarin die absurde, magiese en nie-realistiese alles 'n rol speel binne 'n moontlike werklikheid. Hierin dros die dienspligtige Dolf Tribelhorn uit die weermag. Troos is 'n jong meisie wat hierdie aand Dolf se pa en dié se tweede vrou se kinders oppas. Sy verwag haar kêrel Victor, wat lid is van 'n motorfietsbende. Die weermaghoofkwartier bel Troos en waarsku haar dat Dolf gedros het. Wanneer Dolf by sy pa se huis aankom, vind hy vir Troos alleen daar. Hy vertel haar sy fantasie oor 'n man wat die politieke gemors kan kom opruim, waarna die karakters almal die fantasma uitspeel. Dolf hou Troos as gyselaar aan om die vrylating van ene Banier te bewerkstellig, waarna Victor as Banier verskyn en vrygelaat word. Nie-realistiese elemente word binne die realistiese uitgebeeld om die gedagtewêreld van die karakters hoorbaar te maak vir die gehoor. Die eenbedryf ''Die kampeerder'' verskyn in die versamelbundel ''Voetlig 2'' Professor Janecke en sy dogter Anina is op 'n eiland, waar die professor navorsing oor die plante doen. Hier kry hulle vir Butch en Klem, twee dwelmsmokkelaars wat die eiland gebruik vir die verbouing van dagga. Die eenbedryf ''Die dieper ruimte'' word opgeneem in [[Temple Hauptfleisch]] se versamelbundel ''Die magiese kring'' en word in [[1989]] bekroon as een van die wenners in 'n landswye toneelskryfwedstryd wat deur die Hoërskool Citrusdal uitgeskryf word in die 150ste bestaansjaar van die Kaaplandse Onderwysdepartement. ''Die boelie'' word opgeneem in die versamelbundel ''Die spieël en die weerkaatsing'' onder redaksie van Temple Hauptfleisch. Hierin word die tipiese boelie Hugo 'n les geleer, met die boodskap dat een boelie gewoonlik deur 'n volgende vervang word. == Publikasies <ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n82-207850/</ref><ref>Google Books: https://www.google.co.za/search?tbo=p&tbm=bks&q=inauthor:%22Pirow+Bekker%22</ref> == '''1965''' * ''Die klip sing'' '''1970''' * ''Die titel in die poësie'' '''1974''' * ''Die kwatryn'' '''1975''' * ''Die peerboom en ander verhale'' * ''Toekomstige betrekkinge'' * ''Die liefdeskronieke van Basilika'' '''1977''' * ''Die sentrum'' * ''Vangs'' * ''Hadihie hadida'' '''1978''' * ''Definisies deur die bloed'' '''1980''' * ''Manna Kommering'' '''1981''' * ''Trap sag terwyl jy hardloop'' '''1982''' * ''Lag byvoorbeeld''<ref>Kloppers, Albert. ''Om laaste te kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 4, November 1987.</ref> '''1983''' * ''Witsalpeter'' '''1985''' * ''Voordat berge gebore word'' '''1987''' * ''Eskarp'' '''1993''' * ''Rasuur'' '''1996''' * ''Die mikstuur van Mooies'' '''2002''' * ''Stillerlewe'' '''2005''' * ''Toorop-stories'' '''2008''' * ''Van roes en amarant'' '''2013''' * ''Atlas teen die vergeetrivier'' '''2017''' * ''Voor ek my kom kry'' '''2021''' * ''Beurtelinge – 'n Romoir''<ref>https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/boek-van-die-maand-pirow-bekker-se-beurtelinge/</ref> '''2022''' * ''Rakelinks'' '''<u>Samesteller en redakteur</u>''' * '''1970''' – ''Digters op die toring'' * '''1984''' – ''Om laaste te kan lag'' == Bronnelys == * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980 * Breytenbach, P.P.B. en Hauptfleisch, Temple (samestellers) ''Die kleiner kosmos.'' Academica Pretoria,Kaapstad en Johannesburg Tweede druk 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom'' Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * Du Toit, P.J. en Hauptfleisch, Temple. ''Voetlig 2.'' De Jager-HAUM Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1983 * Grobler, Hilda. ''Bolder.'' Blokboeke 57 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988 * Hauptfleisch, Temple. ''Die magiese kring.'' Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe Derde druk 1995 * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Schwerdtfeger, A en Snyman, N.J. ''Op Afrikaanse werf''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Tweede uitgawe 1988 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 * Aucamp, Hennie. ''Die intensiteit van die kortverhaal''. Standpunte. Nuwe reeks 171, Junie 1984 * Erasmus, Elfra. ''Skryf is harde, maar lekker werk.'' Beeld, 10 Desember 1992. * Kloppers, A. ''By die lees van ‘Verlore paradyse.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 4, November 1991 * Pieterse, Henning. ''Vyf verhale uit ‘My mense’ saamgestel'' deur P.J. du Toit. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 2, Mei 1989 * Smith, M.E. ''’Om laaste kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 2, Mei 1987 * Van der Merwe, Catrien. ''Kantaantekeninge by ‘Die invloed’.'' Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 30 no.3, Augustus 1992 * Van Deventer, Susanne. ''Verbeelde werklikheid en kontras in vier verhale uit ‘Verlore paradyse’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31 no. 1, Februarie 1993 * Van Zyl, Wium. ''Van ‘Djokjakarta’ tot ‘Die ballade van die onwaarskynlike seun’''. Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 28 no. 3, Augustus 1990 * LitNet: http://www.litnet.co.za/search/?q=pirow+bekker == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bekker, Pirow}} [[Kategorie:Geboortes in 1935]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaners]] i1r0laxyrn0bj7t5rw33qwfdy219iq7 Jan Groenewald 0 115269 2890772 2687903 2026-04-06T17:57:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890772 wikitext text/x-wiki '''Jan Groenewald''' (31 Januare 1946 - 20 Julie 2024<ref>{{Cite web |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/stemme/huldeblyke/jan-groenewald-stout-maar-nie-gemeen-slim-maar-nie-verwaand-nie-20240728 |title=Jan Groenewald: Stout, maar nie gemeen; slim, maar nie verwaand nie |lang=af |website=www.netwerk24.com |date=28 Julie 2024 }}</ref>) was ’n [[akteur]], televisieredakteur en [[dramaturg]]. Hy en sy vennoot het Foxwood House, 'n boetiekhotel en teater in Houghton in [[Johannesburg]] bedryf. == Lewe en werk == Jan Groenewald was ’n vryskutakteur en [[skrywer]]. Tydens sy jeugjare was hy ’n Suid-Transvaalse atleet. Hy is versot op reis en onderneem verskeie oorsese reise deur [[Europa]], die Amerikas en die Ooste om mense van alle kulture te leer ken. As akteur neem hy deel aan ’n paar amateuraanbiedings, waarna hy ondervinding opdoen in toneelstukke met ’n sterk sosiale inhoud vir die Nasionale Raad vir Kindersorg. Hy word later ’n televisieredakteur en skryf onder andere die reeks “''Avenues''” vir die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]]. In 1996 onderneem hy ’n reis na [[Los Angeles]] om vas te stel waarom party akteurs daarin slaag om ’n sukses te maak in Hollywood en ander misluk. Hy koop in 1990 saam met Pieter de Vos ’n geskiedkundige huis in Vyfde Straat, Houghton, wat deur David Fleming, ’n vennoot in Herbert Baker se argitekfirma, ontwerp is. Hulle omskep die eiendom in die boetiekhotel Foxwood House met konferensiefasiliteite asook ’n honderdsitplekteater, waar daar gereeld opvoerings gehou word. Terselfdertyd stig hulle Foxwood Television, ’n televisieproduksiemaatskappy, wat veral dokumentêre en ander aktuele televisiefilms vervaardig. Een van die bekendste produksies van hierdie maatskappy is “''Raakpraat met Sandra''”, waar die bekende aktrise [[Sandra Prinsloo]] onderhoude voer met bekende Afrikaanse glanspersoonlikhede, wat op [[SABC2]] uitgesaai is. “''African diaries''” is ’n dokumentêre reeks oor wildplase en toeristefasiliteite in sommige van die wildste plekke in [[Afrika]]. Hulle vervaardig ook die mini dokumentêre reeks van vier episodes oor “''The heart is beautiful''”, wat die spannende verhaal vertel van ’n gesin waar die twee kinders aan ’n seldsame hartkwaal ly en slegs deur hartoorplantings gered kan word. So ’n oorplanting is egter afhanklik van ’n geskikte skenker wat op die regte tyd te sterwe kom. Hierdie reeks word op M-Net uitgesaai en word ook verkoop aan buitelandse senders. In 2009 ken die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ’n Spesiale Erepenning aan hom en Pieter de Vos toe vir hierdie program. In 2009 is hulle die enigste Suid-Afrikaanse span wat by die [[Oscar]]-toekennings in Los Angeles volmag kry om op die rooi tapyt onderhoude met filmsterre direk uit te saai. Hulle reeks oor opkomende sterre, “''Boulevard of dreams''”, word wêreldwyd verkoop. In 2014 word die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns se eerste [[Deleen Bekkerprys vir die beste rolprentdraaiboek in Afrikaans|Deleen Bekker-prys]] vir die beste dokumentêre televisiedraaiboek aan hom en Pieter de Vos toegeken vir “''Formidabele vroue – Emily Hobhouse''”. Vanaf 2014 bied Foxwood House ’n jaarlikse kunstefees aan, waar hy betrokke is as akteur (onder andere in 2015 in “''Pruimboom''”) en as regisseur, onder andere in 2015 in Deborah Steinmair se drama “''Plant vir my ’n boom, André''”. == Skryfwerk == Sy drama<ref>Du Toit, Peter: “Eastern Province Herald”. 4 Julie 1991</ref> “''Die wildeman''” word in 1980 vir die eerste keer opgevoer en word opgeneem in die versamelbundel <ref>De Koker, Ben: “[[Die Burger]]”. 31 Oktober 1985</ref>“''Rostrum''”. Dit beeld ’n psigiater (Leon Joubert) se stryd uit om ’n wildeman wat onder diere in die Okavango groot geword het, op te voed om normaal in die samelewing te funksioneer. Hy hou die wildeman in ’n hok aan en bestudeer sy gedrag. Die stuk het ’n kern van rou seksualiteit wat sterk Freudiaans ingeklee is. Leon se vrou Maria is seksueel aangetrokke tot die wildeman, terwyl Leon homoseksuele neigings het.<ref>Reinecke, A.L.: “[[Die Transvaler]]”. 11 Maart 1982</ref> “''My engel''” word in 1982 in die Arenateater in [[Rosebank]] opgevoer en het as tema ’n jong man wat probeer om alles vir almal te wees. Later haal die verskillende beelde wat hy van homself skilder hom in, maar hy bly voorgee en lewe in sy eie fantasiewêreld. In 1986 voer [[KRUIK]] “''Kavango''” op, wat handel oor ’n wildevrou wat uit die Okavango na die beskawing gebring word. In sy eie Foxwood-teater word sy drama “''’n Tyd om lief te hê''” in 2009 opgevoer, waarin hy self die hoofrol vertolk. Hierdie drama handel oor die nasleep van die [[Anglo-Boereoorlog]], waar die boodskap is dat liefde party keer groter pyn kan toedien as oorlog.<ref>Steinmair, Deborah: “[[Beeld]]”. 1 Augustus 2012</ref> “''Daar was ’n tyd''” het ’n soortgelyke tema en word die eerste keer in 2012 in die Foxwood-teater opgevoer. Josef Hofmeyr is die seun van 'n [[bywoner]], wat ’n joiner was in die Anglo-Boereoorlog en Anna is ’n plaasmeisie. Hulle liefde kom onder sterk druk van die gemeenskap in die maande direk na die oorlog. Die eenmansvertoning se vertelling word visueel aangevul deur film en in musiek. “''Blou-Blou''” is ’n drama oor die lewe van die akteur [[Erik Holm (akteur)|Erik Holm]], wat hy saam met Holm skryf. Holm breek sy nek en word verlam wanneer hy in Augustus 2007 voor ’n vertoning van die drama “''Fiela se kind''” by die Lake Umuzi winkelsentrum in [[Secunda]] in ’n vlak poel water induik om ’n bal te gaan haal. Die drama is in multimedia-formaat, met Holm wat voor op die verhoog in sy rolstoel sit en praat. Beelde uit sy lewe word dan op ’n skerm agter hom geprojekteer, met onder andere onderhoude met sy ouers. Daar is ook beelde van hemelliggame, [[dolfyn]]e en meerminne, wat die vervreemding wat hy van sy eie [[lyf]] ondervind, uitbeeld. Hierdie stuk debuteer in 2015 in [[Stellenbosch]] by die Woordfees en word daarna op verskeie plekke opgevoer, ook by [[Aardklop]] en by Groenewald se Foxwood-teater in Houghton. Die eenmanstuk<ref>Opperman, A.J.: “Beeld”. 25 November 2015</ref> “''Pruimboom''”, waarin hy die hoofrol speel, debuteer in 2015 by die Foxwood-fees. Dit het kindermolestering en vergelding as tema. ’n Ou man wat as kind gemolesteer is, lê op sterwe. Hy neem sy lewe in gedagtevlugte in oënskou, maar dit is nie duidelik wat feit en wat fantasie is nie. Eindelik blyk dit tog dat deur die herlewing daar vir die ou man ’n mate van berusting en heling kom. Naas dramas skryf hy ook radiovervolgverhale soos “''Anna van Geuwelkranz''” en “''Langs weë van verlange''”. Van sy kortverhale word in tydskrifte gepubliseer. == Eerbewyse == In 2009 ken die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns ’n Spesiale Erepenning aan hom en Pieter de Vos toe vir die televisieprogram “The heart is beautiful”. In 2014 word die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns se eerste Deleen Bekker-prys vir die beste dokumentêre televisie-draaiboek aan hom en Pieter de Vos toegeken vir “Formidabele vroue – Emily Hobhouse”. == Bronnelys == === Boeke === * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 === Tydskrifte en koerante === * Coetzee, Terésa “Die storiehuis van twee storiemanne” “Rapport” 2 Augustus 2009 * Opperman, A.J. “2de Foxwood-fees fokus vanjaar op veral nuwe werk” “Beeld” 27 Augustus 2015 === Internet === * Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Jan_Groenewald * Groenewald, Jan: http://archive.is/Jm9PW * Die Hoorn: http://www.diehoorn.co.za/2014/05/29/drie-bekroon-deur-akademie/#.VrOKZDFumM8{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Media update: http://www.mediaupdate.co.za/media/59575/jan-groenewalds-daar-was-n-tyd-is-back-at-houghtons-foxwood-theatre * Meyer, Burger Maroela Media: http://maroelamedia.co.za/vermaak/teater/video-foxwood-kunstefees-begin-op-monumentale-noot/ * Opperman, A.J. Netwerk24: http://www.netwerk24.com/Stemme/Profiele/aj-opperman-gesels-met-jan-groenewald-20151205 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115194044/http://www.netwerk24.com/Stemme/Profiele/aj-opperman-gesels-met-jan-groenewald-20151205 |date=15 November 2016 }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Groenewald, Jan}} [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] m668ctbttfedxunj7v4bi6sy1a2skjs Maurice Ravel 0 122188 2890836 2872484 2026-04-06T18:35:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890836 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Maurice Ravel | beeld = Maurice Ravel 1925.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = klassiek | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = [[7 Maart]] [[1875]] | geboorteplek = Ciboure, [[Frankryk]] | oorsprong = <!-- Slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil --> | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1875|3|7|1937|12|28}} | sterfplek = | genre = | beroep = Komponis, pianis, orkesleier | instrument = | jare_aktief = | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Joseph Maurice Ravel''' ([[Frans]]: [ʒɔzɛf mɔʁis ʁavɛl]; [[7 Maart]] [[1875]] – [[28 Desember]] [[1937]]) was 'n [[Frankryk|Franse]] komponis, pianis, en orkesleier. Hoewel Maurice Ravel se naam meestal saam met die van [[Claude Debussy|Debussy]] genoem word, was hy tog 'n selfstandige figuur wat die Franse musiek met werke van groot oorspronklikheid verryk het, veral deur sy besondere orkestrasievermoë. Maurice-Joseph Ravel is op [[7 Maart]] [[1875]] in [[Ciboure]] ([[Suid-Frankryk]]) as die seun van 'n Switserse vader en ʼn Baskiese moeder gebore. Dit was ʼn kunssinnige gesin en die jong Ravel se musiektalente is deur sy vader aangemoedig en deur sy moeder se Spaanse agtergrond beïnvloed. In [[1889]], toe hy 14 jaar oud was, het sy formele musiekopleiding aan die Paryse Konservatorium begin. Gedurende die jare wat hy daar gestudeer het, het hy van sy bekendste werke gekomponeer, byvoorbeeld die ''Pavane pour une'' ''infante défunte'' ("Pavane vir ʼn ontslape prinses") en die Sonatine vir klavier. Hierdie vroeë komposisies van die jong Ravel toon buitengewone volwassenheid en afgerondheid. Toe sy derde poging ter verowering van die gesogte Prix de Rome misluk het (omdat sekere jurielede sy musiek as te "gevorderd" beskou het), het dit 'n skandaal tot gevolg gehad waardeur die direkteur van die konservatorium gedwing is om te bedank. Hy is opgevolg deur die komponis [[Gabriel Fauré]] ([[1845]]- [[1924]]), onder wie Ravel komposisie gestudeer het. Afgesien van Fauré se invloed, het Ravel ook in die musiek van [[Camille Saint-Saëns|Saint-Saëns]], [[Chabrier]], Debussy, Satie en van die Russiese meesters belang gestel. Sy klavierwerk ''Jeux d'eau'' ("Fonteine"; [[1901]]) en die Strykkwartet ([[1903]]) het wye belangstelling geniet. ''Shéhérazade'' ([[1903]]), ʼn liedersiklus vir sopraan en orkes, ''Histoires naturelles'' ([[1907]]), 'n liedersiklus met klavierbegeleiding, en ''L'Heure espagnole'' ("Die Spaanse uur"; [[1907]]), 'n komiese opera, lewer almal bewys van Ravel se gewaagde hantering van die stem, onder meer deur die sogenaamde quasi parlando (kwasi-praatstyl), en van die harmoniese gewaagdheid wat so kenmerkend vir sy werk is. Sy tweede opera, ''L 'Enfant et les'' ''sortilèges'' ("Die kind en die betowerings"; [[1925]]) toon sy vermoë om die towerwêreld van die kind op die verhoog weer te gee. Ander verhoogwerke is sy ballet ''Daphnis et Chloé'', wat hy in [[1912]] vir Diaghilef se Ballet Russes voltooi het; ''La Valse'' ([[1920]]); en die hipnotiese ''Bolero'' ([[1928]]). Laasgenoemde orkeswerk met sy porsende ritme groei van 'n nederige pianissimo tot 'n oorweldigende crescendo en is tegelyk 'n strawwe toets vir orkestrale beheer en 'n eenvoudig en boeiende eerste kennismaking met die klassieke musiek vir die jong luisteraar. Afgesien van werke vir klavier soos die vierhandige klaviersuite vir kinders, ''Ma Mere l’Oye'' ("Moeder Gans-suite"; [[1908]]), waarin Ravel ʼn weergalose sprokieswêreld skep; die drieledige klaviersuite, Gaspard ''de la nuit'' ("Gaspard van die nag"; [[1908]]), 'n sintese van virtuositeit en verbeeldingskrag; en die ''Valses'' ''nobles et sentimentales'' ("Edel en sentimentele walse"; [[1910]]), waarvan die dissonante tydens die première groot vermaak verskaf het, het Ravel ook twee klavierkonserte ([[1931]]) gekomponeer. Die Klavierkonsert in ''D-majeur vir die linkerhand'' het hy gekomponeer vir die pianis Paul Wittgenstein ([[1887]]-[[1961]]), wat sy regterarm in die [[Eerste Wêreldoorlog]] verloor het. (Hierdie pianis was ook die inspirasie vir klavierwerke vir die linkerhand deur [[Richard Strauss]] en [[Benjamin Britten]].) Ravel is nooit getroud nie en moes vir 'n tyd lank as ambulansbestuurder in die [[Eerste Wêreldoorlog]] diens doen. In [[1928]] het hy [[Kanada]] en die [[VSA]] besoek, asook [[Engeland]], waar hy 'n eredoktorsgraad in die musiek van die Universiteit van Oxford ontvang het. Ravel het nooit juis goeie gesondheid geniet nie. Na hy in [[1932]] in ʼn motorongeluk 'n skedelbesering opgedoen het, het hy die laaste 5 jaar van sy lewe aan 'n vorm van verlamming gely. Hy het sy spraak verloor en dit later selfs onmoontlik gevind om sy naam te teken. Hoewel sy musikale verbeelding onaangetas gebly het, het hy na sy laaste voltooide werk, die liedersiklus ''Don Quichotte à Dulcinée''  ([[1932]]), geen verdere komposisies gelewer nie. 'n Operasie om ʼn obstruksie te verwyder in 'n bloedvat wat die brein voed, het misluk en Ravel is 'n week daarna, op [[28 Desember]] [[1937]], in [[Parys]] oorlede. Ravel was een van die oorspronklikste komponiste van die 20 eeu. Hy was 'n voortreflike vakman wat volmaaktheid van styl en musikale vorm nagestreef het. Liriese begaafdheid en ryke harmoniese skakering kenmerk sy werk, asook die gebruik van [[Middeleeue|Middeleeuse]] toonlere (in die "Habernera" uit die ''Rhapsodie espagnole'') en die pentatoniese toonleer (in ''Ma Mere l’Oye''). Bitonaliteit (die kombinering van 2 verskillende toonaarde) was ook nie vreemd aan hom nie. Sy onoortreflike vermos as orkestreerder en sy uitbuiting van die tegniese moontlikhede van musiekinstrumente word opvallend getoon in sy orkestrasie van [[Moessorgski]] se ''Skilderye by 'n uitstalling''. Verskeie van sy eie klavierwerke het hy met soveel welslae georkestreer dat etlikes, soos ''Menuet'' ''antique'' en ''Le tombeau de Couperin'' ("Die grafkelder van Couperin"), as orkeswerke beter bekend is. == Lewe en loopbaan == [[Lêer:Ravel-and-parents.jpg|alt=head-and=shoulder shots of bearded man, youngish woman and small child|duimnael| Joseph Ravel (1875), Marie Delouart (1870) en Maurice Ravel van vier (1879)]] Ravel is gebore in die Baskiese dorpie Ciboure, Frankryk, naby Biarritz, 18 kilometer (11 myl) van die Spaanse grens. Sy vader, Pierre-Joseph Ravel, was ’n opgevoede en suksesvolle ingenieur, uitvinder en vervaardiger, gebore in Versoix naby die Frans-Swits grens. Sy moeder, Marie, gebore Delouart, was Baskies maar het in Madrid grootgeword. In 19de eeuse terme het Joseph onder sy status getrou – Marie was buitenechtelik en amper ongelees – maar die huwelik was ’n gelukkige een. Sommige van Joseph se uitvindings was suksesvol, insluitend ’n vroeë interne verbrandingsmotor en ’n berugte sirkusmasjien, die "Whirlwind of Death", ’n motorlus wat ’n groot aantrekkingskrag was totdat ’n fatale ongeluk by Barnum and Bailey se Sirkus in 1903 plaasgevind het. Albei van Ravel se ouers was Rooms-Katolieke; Marie was ook iets van ’n vrydenker, ’n eienskap wat deur haar ouer seun geërf is. Hy is ses dae nadat hy gebore is, gedoop in die Ciboure-parochiekerk. Die familie het drie maande later na Parys verhuis, en daar is ’n jonger seun, Édouard, gebore. (Hy was naby aan sy vader, wie se beroep in ingenieurswese hy uiteindelik gevolg het.) Maurice was veral toegewyd aan hul moeder; haar Baskies-Spaanse erfenis was ’n sterk invloed op sy lewe en musiek. Onder sy vroegste herinneringe was volksliedjies wat sy ma vir hom gesing het. Die huisgesin was nie ryk nie, maar die familie was gemaklik, en die twee seuns het gelukkige kindertyd beleef. Ravel senior het dit geniet om sy seuns na fabrieke te neem om die nuutste meganiese toestelle te sien, maar hy het ook ’n groot belangstelling in musiek en kultuur in die algemeen gehad. In sy latere lewe het Ravel onthou, "Deur my kinderjare was ek sensitief vir musiek. My vader, baie beter opgelei in hierdie kuns as wat meeste amateurs is, het geweet hoe om my smaak te ontwikkel en my entoesiasme op ’n vroeë ouderdom te stimuleer." Daar is geen rekord dat Ravel enige formele algemene onderwys in sy vroeë jare ontvang het nie; sy biograaf Roger Nichols stel voor dat die seun hoofsaaklik deur sy vader opgevoed mag wees. Toe hy sewe jaar oud was, het Ravel pianolesse begin by Henri Ghys, ’n vriend van Emmanuel Chabrier; vyf jaar later, in 1887, het hy begin studeer harmonie, kontraspunt en komposisie by Charles-René, ’n leerling van Léo Delibes. Sonder om ’n kindergeenie te wees, was hy ’n baie musikale seun. Charles-René het gevind dat Ravel se besef van musiek vir hom natuurlik was "en nie, soos in die geval van so baie ander, die resultaat van inspanning nie." Ravel se vroegste bekende komposisies dateer uit hierdie periode: variasies op ’n koral van Schumann, variasies op ’n tema van Grieg en ’n enkele beweging van ’n klaviersonate. Hulle oorleef net in fragmentêre vorm. In 1888 het Ravel die jong pianis Ricardo Viñes ontmoet, wat nie net ’n lewenslange vriend geword het nie, maar ook een van die voorste interprete van sy werke, en ’n belangrike skakel tussen Ravel en Spaanse musiek. Die twee het ’n waardering vir Wagner, Russiese musiek, en die geskrifte van Poe, Baudelaire en Mallarmé gedeel. By die Exposition Universelle in Parys in 1889, was Ravel diep beïndruk deur die nuwe Russiese werke wat deur Nikolai Rimsky-Korsakov gedirigeer is. Hierdie musiek het ’n blywende invloed gehad op sowel Ravel as sy ouer tydgenoot Claude Debussy, net soos die eksotiese klank van die Javaanse gamelan, wat ook tydens die Expositie gehoor is. Émile Decombes het in 1889 as Ravel se pianonderwyser oorgeneem; in dieselfde jaar het Ravel sy vroegste openbare optrede gegee. Op veertienjarige ouderdom het hy deelgeneem aan ’n konsert by die Salle Érard saam met ander leerders van Decombes, insluitend Reynaldo Hahn en Alfred Cortot. === Parys Konservatorium === Met die aanmoediging van sy ouers het Ravel aansoek gedoen om toelating tot Frankryk se belangrikste musiekkollege, die Conservatoire de Paris. In November 1889, deur musiek van Chopin te speel, het hy die eksamen vir toelating tot die voorbereidingsklavierklas onder leiding van Eugène Anthiome geslaag. Ravel het die eerste prys in die Conservatoire se klavierkompetisie in 1891 gewen, maar andersins het hy nie uitgestaan as ’n student nie. Nietemin was hierdie jare ’n tyd van aansienlike vooruitgang in sy ontwikkeling as komponis. Die musiekoloog Arbie Orenstein skryf dat die 1890’s vir Ravel ’n periode was "van enorme groei ... van adolessensie na volwassenheid." [[Lêer:Classe_Bériot_1895.jpg|alt=outdoor group photograph of a small class of students with their professor|links|duimnael| Klavierklas van Charles de Bériot in 1895, met Ravel aan die linkerkant]] In 1891 het Ravel na die klasse van Charles-Wilfrid de Bériot, vir klavier, en Émile Pessard, vir harmonie, gevorder. Hy het soliede, maar onopmerklike vordering gemaak, met besondere aanmoediging van Bériot, maar, in die woorde van die musiekoloog Barbara L. Kelly, was hy "net leerbaar op sy eie terme." Sy latere onderwyser Gabriel Fauré het dit verstaan, maar dit was nie algemeen aanvaarbaar vir die konserwatiewe fakulteit van die Conservatoire van die 1890’s nie. Ravel is in 1895 geskop, nadat hy nie meer pryse gewen het nie. Sy vroegste werke wat in volle vorm oorleef, kom uit hierdie studentedae: ''Sérénade grotesque'', vir klavier, en ''"Ballade de la Reine morte d'aimer"'', ’n mélodie wat ’n gedig van Roland de Marès op muziek sit (albei 1893). Ravel was nooit so ywerige ’n student van die klavier soos sy kollegas, soos Viñes en Cortot, was. Dit was duidelik dat hy as pianis nooit op hulle vlak sou wees nie, en sy oorheersende ambisie was om ’n komponis te wees. Vanaf hierdie punt het hy hom op komposisie gefokus. Sy werke uit hierdie periode sluit die liedjies ''"Un grand sommeil noir"'' en ''"D'Anne jouant de l'espinette"'' op woorde van Paul Verlaine en Clément Marot in, en die klavierewerke ''Menuet antique'' en ''Habanera'' (vir vier hande), waarvan laasgenoemde uiteindelik in die ''Rapsodie espagnole'' opgeneem is. Rondom hierdie tyd het Joseph Ravel sy seun aan Erik Satie voorgestel, wat sy brood as ’n kafé-pianis verdien het. Ravel was een van die eerste musikante – Debussy was ’n ander – wat Satie se oorspronklikheid en talent erken het. Satie se konstante eksperimente in musiekvorm was ’n inspirasie vir Ravel, wat dit as "van onskatbare waarde" beskou het. [[Lêer:Fauré-by-Eugéne-Pirou.jpg|alt=portrait of middle-aged man with white hair and moustache|duimnael| [[Gabriel Fauré]], Ravel se onderwyser en ondersteuner]] In 1897 is Ravel weer toegelaat tot die Conservatoire, waar hy komposisie by Fauré studeer het, en privaatlesse in kontraspunt by André Gedalge geneem het. Beide hierdie onderwysers, veral Fauré, het hom hoog aangeslaan en was sleutelfigure in sy ontwikkeling as komponis. Soos Ravel se kursus vorder het, het Fauré verslag gelewer van "’n duidelike wins in volwassenheid... ’n betrokke rykdom van verbeelding." Ravel se posisie by die Conservatoire is egter ondermyn deur die vyandigheid van die Direkteur, Théodore Dubois, wat die jong man se musikale en politieke progressiewe uitkyk betreur het. Gevolglik, volgens ’n medestudent, Michel-Dimitri Calvocoressi, was hy "’n gemerkte man, teen wie alle wapens goed was." Hy het ’n paar aansienlike werke geskryf terwyl hy by Fauré studeer het, insluitend die overture ''Shéhérazade'' en ’n enkele beweging van ’n vioolsonate, maar hy het geen pryse gewen nie, en is dus weer in 1900 geskop. As ’n voormalige student was hy toegelaat om Fauré se klasse by te woon as ’n nie-deelnemende "auditeur" totdat hy uiteindelik die Conservatoire in 1903 verlaat het. == Sien ook == * [[Lys van komponiste]] == Eksterne skakels == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409648}}, volume 23, bl. 165 {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ravel, Maurice}} [[Kategorie:Franse komponiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1875]] [[Kategorie:Sterftes in 1937]] qvzfk5wi4xk3tp54mbramd41nf4mq9v Gouritsrivierbrug 0 125269 2890756 2860371 2026-04-06T17:44:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890756 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Gouritz River Bridges2.jpg|duimnael|regs|280px|Gouritsrivierbrug vanuit die kloof gesien.]] Die bekendste '''Gouritsrivierbrug''' is 'n padbrug oor die [[N2]]-nasionale pad tussen [[Albertinia]] en [[Mosselbaai]]. ==Huidige N2-brug== Hierdie brug is 34&nbsp;km wes van Mosselbaai by 34° 11′ 9.7″ suid en 21° 45′ 11″ oos. Die konstruksiewerksaamhede het in 1972 begin en die brug is sedert 1978 in gebruik. Dit is 210&nbsp;m lank, 14&nbsp;m breed, 61&nbsp;m bo die rivierbedding en van gewapende beton gebou. Siviele ingenieursfirmas Freeman Fox en Liebenberg & Stander was verantwoordelik vir die ontwerp en die firma Concor (Murray & Roberts) vir die bou. ==Eerste padbrug== [[Lêer:Bridge Gouritsrivier.JPG|duimnael|links|350px|Die drielingbrûe oor die Gouritsrivier naby Albertinia, v.l.n.r. spoor, ou (1892) en nuwe (1978). Foto: Kol André Kritzinger]] Totdat die eerste brug oor die Gouritsrivier in Maart 1892 op hierdie punt geopen is, was die kloof van die rivier 'n groot hindernis vir die vervoer met ossewaens ooswaarts. Hierdie eerste brug is deur sir Benjamin Baker ontwerp en lyk baie soos die Firth Bridge in Skotland wat ook deur Baker ontwerp is. Die Gouritsbrug is in Engeland deur die maatskappy Andrew Handyside vervaardig. Met sy lengte van 214,8 m en 60,8 m bo die rivierbedding was hierdie staalbrug jare lank die langste en hoogste brug in Afrika. Hierdie smal brug dateer uit die tyd van voor motorvoertuie. Vanaf 22 Januarie 1906 tot 1931 het ook die trein oor die brug geloop. Na 1931 tot 1977 was dit weer slegs 'n padbrug en vir 'n aantal jare daarna het rekspronggeesdriftiges die brug gebruik. Hierna is die brug permanent gesluit. In 1942 is die padoppervlak geteer. ==Spoorbrug== Wet 2 van 1903 van die [[Kaapkolonie]] het toestemming aan die spoorwegmaatskappy verleen om die padbrug te gebruik teen £500 p.j. plus die helfte van die instandhoudingskoste van die brug. Verdere bepalings het gelui dat ‘n trein slegs teen 8 myl per uur oor die brug mag beweeg, nie mag rem of stop op die brug nie, nie agteruit mag ry nie en dat slegs een [[lokomotief]] op die brug mag wees. Maar treine en lokomotiewe het swaarder geword en daar is toe besluit om 'n afsonderlike treinbrug te bou. 'n Nuwe brug is slegs 49&nbsp;m stroomop van die padbrug opgerig en 'n spoorverlegging van slegs 'n kilometer was daarvoor nodig. Twee ander moontlike roetes is ondersoek waar daar geen groot brug nodig sou wees nie, maar dan moes die spoor oor 'n baie groot afstand verlê word. Die nuwe brug is ontwerp deur C.V. von Abo, vervaardig deur die ''Tees Side Bridge Co. of England'' en in 1930-1931 opgerig onder toesig van N. Prettijohn (wat ook betrokke was by die bou van die spoorlyn na [[Knysna]]). Die brug is 62,5 m bo die rivierbedding en was op daardie tydstip die hoogste spoorbrug op [[Kaapspoor]] in die land. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is op 4 Augustus 1942 'n poging aangewend om die brug op te blaas. Die vermoedelike daders was lede van die [[Ossewabrandwag]], maar niemand is ooit in hegtenis geneem nie. Die goederetrein wat hulle wou opblaas, was toevallig gans te vroeg voor sy beplande tyd. ==Ander rivieroorgange== Daar is 'n paar ander brûe en enkele driwwe om die Gourits mee oor te steek. Die meeste driwwe is egter op privaateiendom. *Op 'n swak grondpad in die [[Klein-Karoo]] tussen [[Volmoed]] via Paardebond en [[Van Wyksdorp]] is daar 'n rivieroorgang by 33° 46′ 59″ suid en 21° 44′ 10″ oos. *Die John Muller-brug op die [[R327 (Suid-Afrika)|R327]]-pad tussen [[Herbertsdale]] en Van Wyksdorp is 'n laagwaterbrug by 33° 54′ 32″ suid en 21° 39′ 11″ oos. *Net suid van die Gouritspoort, 5 km wes van Herbertsdale en 32 km van Albertinia is daar 'n brug met 'n normale padwydte by 33° 58′ 49″ suid en 21° 39′ 13″ oos (waar die teer- en die grondpad bymekaar aansluit). *Net noord van die [[Du Plessispas]] op die pad na Buysplaas en Cooper is die Outeniquadrif by ongeveer 34° 5′ suid en 21° 47′ oos. *Blandsdrif by Buysplaas *By Johnsonspos en Voëlvlei tussen [[Vleesbaai]] en Gouritsmond is daar 'n smal brug oor die rivier by 34° 16′ 54″ suid en 21° 49′ 40″ oos. ==Eksterne skakels== *[https://www.flickr.com/photos/hilton-t/3812395920/ ’n Foto van die ou Gouritsrivierbrug (gebou in 1892), waar slegs rekspronge tans plaasvind.] ==Bibliografie== *Boonzaaier, Boon: ''Spore oor die veld – 'n spoorwegsafari deur Suider-Afrika''. Warmbad, 2008. {{ISBN|978-0-620-41712-9}} *Burman, Jose: ''Early railways at the Cape''. Kaapstad: [[Human & Rousseau]], 1984. {{ISBN|0-7981-1760-5}} *structurae.net *theheritageportal.co.za [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] r5n45eg50ciu2ena0o2ovwsh6nve755 Charente 0 131337 2890671 2578967 2026-04-06T14:36:05Z Jcb 223 2890671 wikitext text/x-wiki {{Franse département | département=Charente (16) | logo= [[Beeld:Blason département fr Charente.svg|100px]] | gewes= [[Nieu-Akwitanië]] | Prefektuur= [[Angoulême]] | Onderprefekture= | bevolking= 351,718 | DatBev= 2020 | digtheid = {{formatnum:{{ #expr: ( 351718 / 5956 ) round 0 }}}} | opvl = 5956 | arr=3 | canton=19 | mun=383 | president=[[Michel Boutant]] | ligging=[[Beeld:Charente departement locator map.svg|300px]] }} '''Charente''' is sedert [[1790]] 'n [[département]] in [[Nieu-Akwitanië]], [[Frankryk]], met ongeveer 353 613 inwoners. Die [[hoofstad]] ([[prefektuur]]) is [[Angoulême]]. == Eksterne skakels == * [https://www.lacharente.fr/ amptelike webwerf van die departement] {{Saadjie}} {{Départements van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Departemente in Nieu-Akwitanië]] 9hrusz4vgq7kqf80gr8tbncmaggbi0w Corse-du-Sud 0 131339 2890679 2578972 2026-04-06T15:26:31Z Jcb 223 2890679 wikitext text/x-wiki {{Franse département | logo=[[Beeld:Coat of Arms of Corsica.svg|100px]] | département=Corse-du-Sud (2A) | gewes=[[Korsika]] | Prefektuur=[[Ajaccio]] | Onderprefekture = | bevolking=160,814 | DatBev=2020 | digtheid = {{formatnum:{{ #expr: ( 160814 / 4014 ) round 0 }}}} | opvl = 4,014 | arr=2 | canton=11 | mun=124 | president=[[Pierre-Jean Luciani]] | ligging=[[Beeld:Département 2A in France 2016.svg|300px]] }} '''Corse-du-Sud''' (''Suid-Korsika''; Korsikaans: ''Pumonte'' of ''Corsica suttana'') is sedert [[1976]] 'n [[département]] op die eiland van [[Korsika]], [[Frankryk]], met ongeveer 155,361 inwoners. Die hoofstad (prefektuur) is [[Ajaccio]]. == Eksterne skakels == * [http://www.corsedusud.fr/ amptelike webwerf vir die departement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171111192124/http://www.corsedusud.fr/ |date=11 November 2017 }} {{Saadjie}} {{Départements van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Korsika]] 8run91u0ssgbuuloiuoxqm67nalmpsz Haute-Corse 0 131340 2890680 2578974 2026-04-06T15:26:37Z Jcb 223 2890680 wikitext text/x-wiki {{Franse département | logo=[[Beeld:Coat of Arms of Corsica.svg|100px]] | département=Haute-Corse (2B) | gewes=[[Korsika]] | Prefektuur=[[Bastia]] | Onderprefekture =Bastia, Calvi, Corte | bevolking=182,887 | DatBev=2020 | digtheid = {{formatnum:{{ #expr: ( 182887 / 4666 ) round 0 }}}} | opvl = 4666 | arr=3 | canton=15 | mun=236 | president=[[François Orlandi]] | ligging=[[Beeld:Haute-Corse-Position.svg|300px]] }} '''Haute-Corse''' (Korsikaans: ''Cismonte'') is 'n [[département]] op die eiland van [[Korsika]], [[Frankryk]], met ongeveer 174,993 inwoners. Die hoofstad (prefektuur) is [[Bastia]]. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.haute-corse.fr/site/ amptelike webwerf vir die departement] {{Saadjie}} {{Départements van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Departemente van Frankryk]] [[Kategorie:Korsika]] 74qkfxo0yn2khb6t0m7qdhpxpy526pi Cher (département) 0 131389 2890678 2578969 2026-04-06T15:26:24Z Jcb 223 2890678 wikitext text/x-wiki {{Franse département | logo=[[Beeld:Blason département fr Cher.svg|100px]] | département=Cher (18) | gewes=[[Centre-Val de Loire]] | Prefektuur=[[Bourges]] | Onderprefekture = Bourges, Saint-Amand-Montrond, Vierzon | bevolking=300,933 | DatBev=2020 | digtheid = {{formatnum:{{ #expr: ( 300933 / 7235 ) round 0 }}}} | opvl = 7235 | arr=3 | canton=19 | mun=290 | president=[[Alain Rafesthain]] | ligging=[[Beeld:Département 18 in France 2016.svg|300px]] }} '''Cher''' is sedert [[1790]] 'n [[département]] in [[Centre-Val de Loire]], [[Frankryk]], met ongeveer 308,992 inwoners. Die hoofstad (prefektuur) is [[Bourges]]. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Cher (department)}} * [https://www.departement18.fr/ amptelike webwerf van die departement] {{Saadjie}} {{Départements van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Departemente in Centre-Val de Loire]] r5rhyukz17yvunjeet07c52iaatokqc Militêre strategie 0 134647 2890931 2886201 2026-04-06T20:39:36Z Sobaka 328 skakel 2890931 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Battle of Franklin, November 30, 1864.jpg|duimnael|Slag van Franklin, 30 November 1864, [[Amerikaanse Burgeroorlog]].]] '''Militêre strategie''' is die versamelnaam vir die voorbereiding vir [[oorlog]]svoering. [[Strategie]], afgelei van die Griekse woord ''[[strategos]]'', is gesien as "die kuns van die generaal". Die vader van die moderne strategiese studie, [[Carl von Clausewitz]], het militêre strategie gedefinieer as "die gebruik van gevegte met die doel om die oorlog te wen." Militêre strategie is deel van 'n drie-eenheid van "kuns" of "wetenskap" in die [[krygskunde]], saam met taktiek, die uitvoering van planne en die manoeuvrering van eenhede in die geveg en logistiek, die onderhouding van 'n krygsmag. == Grondslae van militêre strategie == Strategie en taktiek is nou met mekaar verbind. Oorspronklik, in die terminologie van die vroeë 19de eeu, word die woord "strategie" gebruik vir die manier waarop 'n weermag voor die veldslag en na afloop manoeuvreer, terwyl "taktiek" die uitvoering van die geveg self aandui. Teen die einde van die 19de eeu het die nasionale leërs so groot geword dat die werklike onderskeid tussen maneuver en geveg steeds meer begin vervaag het - daar was nie langer meer sprake van 'n relatief klein leër wat in 'n wye landskap rondtrek op soek na die vyand nie - sodat daar geen rede meer was om tussen taktiek en strategie in hierdie sin nog 'n begripsmatige onderskeid te maak nie. Ondertussen het die woorde egter al verskillende ander betekenisse gekry. Een daarvan dui op 'n vlakonderskeid aan: die taktiese vlak hou die konkrete gevegshandelinge in; die strategiese vlak die beleidsbeslissinge. Daartussen lê dan die operasionale vlak: die manoeuvreer met leëreenhede. Die meer gebruikelike betekenis was egter 'n onderskeid tussen 'n algemene metode van oorlogvoering - dit noem mens as die taktiek - en die konkrete plan: die strategie. Die begrippe "beleids besluit op die hoogste vlak" en "konkrete plan" sluit mekaar egter nie uit nie; dikwels word met "strategie" 'n kombinasie van beide bedoel. In sy suiwerste vorm gaan strategie alleen oor militêre sake. In vroeëre gemeenskappe was die [[koning]] of politieke leier ook meestal die militêre leier. Indien nie, was die afstand tussen beide leiers klein. Na mate die leër professioneel geword het, het dit nodig geword om te onderskei tussen die politieke en die militêre leier. Soos die Franse staatsman Georges Clemenceau het gesê: “Oorlog is te belangrik om alleen aan soldate oor te laat.” Hieruit volg die konsep van die groot strategie (''grand strategy''), wat die beheer van alle middele van die hele staat ten behoewe van die oorlogsvoering insluit. In die konteks van 'n groot strategie word die militêre komponent gereduseer tot 'n operasionele strategie: die aanstuur van groot militêre eenhede soos leërkorpse en afdelings. Fundamenteel in groot strategie is diplomasie waardeur 'n staat alliansies kan aangaan of ander state kan oorreed tot bepaalde gedrag, sonder gebruik van geweld. 'n Ander element van groot strategie is hoe om die vrede te bewaar na 'n oorlog. Soos Clausewitz het gesê: 'n suksesvolle militêre strategie is 'n middel tot 'n doel, nie 'n doel in sigself nie. Daar is baie voorbeelde wat in die geskiedenis waarna 'n oorwinning op die slagveld nie aanleiding gee tot 'n langdurige vrede nie, byvoorbeeld die [[Vrede van Versailles]] ([[1919]]). Die strategie moet hom aanpas by veranderinge in die taktiek as gevolg van tegnologiese ontwikkelinge. 'n Suksesvolle strategie wat op 'n bepaalde oorlogsomstandigheid effektief gewees het, bly dikwels populêr, ook nadat nuwe ontwikkelings op die gebied van bewapening verandering noodsaaklik gemaak het. 'n Voorbeeld hiervan is dit na die [[Eerste Wereldoorlog]] tot [[1940]] toe die Franse leër vashou aan 'n defensiewe strategie (soos geimplimenteer in die [[Maginotlinie]]) wat egter deur die Duitse [[blitzkrieg]] in die Slag om Frankryk verslaan word. Strategie moet ook kan aanpas by 'n ongelykheid in die militêre vermoëns tussen twee strydende partye. [[Guerilla-oorlogvoering]] is 'n opsie waarin meestal ongereguleerde vegters probeer om 'n staande gewapende mag te ontwrig en uit te put, terwyl die verskil in vuurkrag die direkte konfrontasie van daardie vegters verhoed. 'n Sentrale leerstelling in guerrilla-doktrine is die bereiking van 'n tydelike en plaaslike meerderwaardigheid teen 'n vyand wat baie beter is in terme van mannekrag en vuurkrag. So word byvoorbeeld, vyandverbindings ontwrig deur konvooie in 'n hinderlaag te lei en aanvalle word uitgevoer op geïsoleerde militêre poste. Hulle val aan en verdwyn dan klaarblyklik na niks voordat vyandversterkings op die slagveld kom. 'n Voorwaarde vir 'n suksesvolle guerrilla-optrede is 'n moeilike terrein met heuwels, digte woude of moerasse met 'n swak padnetwerk. Guerrilla-aksies is een van die oudste vorme van [[asimmetriese oorlogvoering]]. == Ontwikkeling van die militêre strategie == === Militêre strategie in die antieke tye === [[Lêer:Alexander the Great mosaic.jpg|duimnael|Alexander die Grote]] Die beginsels van militêre strategie is vir die eerste op skrif gestel rondom [[500 v.C.]] deur [[Sun Tzu]] en denkers uit [[Sparta]]. Die veltogte van [[Alexander die Grote]], [[Hannibal]], [[Julius Caesar]] en veral [[Kores die Grote]] gee aanleiding tot strategiese beplanning en beweging. [[Alfred Thayer Mahan]] beskryf in die voorwoord van ''The Influence of Sea Power upon History'' hoe die [[Romeinse Ryk | Romeine]] effektief hul seemag inspan om die kommunikasie van Hannibal met [[Kartago]] te belemmer; en hom so via 'n maritieme strategie te verslaan, wat hulle nie in kon slaag nie. === Djengis Khan en die Mongole === Die [[Mongoolse Ryk | Mongole]] het hul strategie gebaseer op hul besonderse beheersing van die [[perd]]. [[Djengis Khan]] het die diverse stamme verenig, waarna hulle bewapen met pyl-en-boog 'n groot deel van [[Eurasië]] oorneem. Die sukses van hierdie strategie, was gebaseer op die taktiek van die maneuver, terreur en verrassing waarvan die doel was om die moraal van die te onderwerpte bevolking te breek. Die leër leef van plundering en trek verder voor die land uitgeput raak. === Militêre strategie na die Middeleeue === In [[1520]] behandel [[Niccolò Machiavelli]] se ''Dell'arte della guerra'' (Die kuns van die oorlogvoering) die verhouding tussen politieke en militêre sake, soos die ontwikkeling van 'n groot strategie. In die [[Dertigjarige Oorlog]] het koning [[Gustav II Adolf]] van Swede 'n gevorderde operasionele strategie gebruik wat tot oorwinning in die gebied van die [[Heilige Romeinse Ryk]] gelei het. Pas in die 18de eeu word militêre strategie 'n onderwerp vir ernstige studie. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] (1756-1763) het [[Frederik II van Pruise | Frederik die Grote]] 'n strategie van uitputting geïmproviseer om die vyand buite te hou en sy Pruisiese troepe te spaar. Van alle kante beleer deur [[Frankryk]], [[Oostenryk]], [[Rusland]] en [[Swede]] weet hy hoe om sy sentrale posisie uit te buit om sy leër langs interne lyne te plaas en te konsentreer teen altyd steeds een teenstander. Frederik se optrede lei tot groot belangstelling in "geometriese strategie" met klem op maneuver, terrein en die besit van strategiese posisies. === Napoleon se strategie === [[Lêer:Napoleons retreat from Moscow by Adolph Northen.jpg|duimnael|Napoleon se terugval in Rusland]] Die [[Franse Revolusie]] en die [[Napoleontiese Oorloë]] wat gevolg het, veroorsaak 'n [[revolusie]] in militêre strategie, waarvan die gevolge voelbaar bly tot in die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Met die koms van goedkoop [[vuurwapen]]s en die dienspligtige soldaat het die leërs tot massale formasies gegroei. [[Napoleon]] van Frankryk het hierdie ontwikkeling gebruik vir 'n brute maar effektiewe "strategie van vernietiging" wat niks van die wiskundige perfektheid van die geometriese strategie aangespreek het nie. Napoleon het sonder uitsondering besluit in die veldslag, met as enige doel om sy vyand ten volle te vernietig, wat hy deurgaans bereik het deur middel van superieure maneuver. As nie net die militêre, maar ook politieke leier het hy hom besig gehou met sowel die groot strategie as met die operasionele strategie en gebruik gemaak van politieke en ekonomiese maatreëls. Napoleon is verslaan toe sy teenstanders sy metodes oorgeneem het. Napoleon se praktiese strategiese suksesse inspireer nuwe studie in militêre strategie. Die twee belangrikste studente van sy werk was [[Carl von Clausewitz]], 'n Pruis met 'n agtergrond in [[filosofie]], en [[Antoine-Henri Jomini]], wat een van Napoleon se stafoffisiere was. Clausewitz se ''[[Vom Kriege]]'' is die standaardwerk vir strategie. Dit behandel sowel politieke as militêre leierskap. Sy mees bekende uitspraak hieruit lui: "Oorlog is nie alleen 'n politieke handeling nie, maar ook 'n politieke instrument: oorlog is die voortsetting van die politiek met toevoeging van 'n ander middel." (naamlik: geweld) Clausewitz verwerp "geometrie" as onbelangrik in strategie. In plaas daarvan het hy geglo in die vernietiging van die wil van die teenstander om verder te veg. Daarvoor moes die ''Schwerpunkt'' (swaarpunt) van die vyand aangepak word: wat die vyand tot vrede sou aanpor. In sommige gevalle kon hierdie ''Schwerpunk'' die vernietiging van die leër wees, soms die lamlê van handel en [[ekonomie]], soms die val van 'n belangrike stad. In teenstelling met Clausewitz behandel Antoine-Henri Jomini veral operasionele strategie, beplanning en inligting, die voer van 'n veldtog, en "generaalskap" in plaas van "staatsmanskap". Hy het veronderstel dat die oorwinning bereik kon word deur die gebied van die vyand te beset in plaas van die wil van die vyand te breek. === Strategie en die [[Industriële Revolusie]] === Die evolusie van die militêre strategie gaan voort gedurende die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] (1861-1865). Die [[geweer]] vervang die musket. Spoorweë vervoer troepe vinnig oor groot afstande, terwyl die [[telegraaf]] kommunikasie oor afstand versnel. [[Stoom]] maak 'n einde aan die militêre nut van die seilskip vir oorlogvoering op see. Daar was nog ruimte vir triomfe deur 'n maneuver-strategie soos generaal Grant William T. Sherman se “mars na die see” in [[1864]], maar hierdie was afhanklik van die bereidheid van die vyand om nie in te grawe nie. Teen die einde van die Amerikaanse Burgeroorlog het die loopgrawe aan die noordelike en suidelike fronte tot Eerste Wêreldoorlog-standaarde gegroei, veral by die beleg van stede soos Vicksburg en Petersburg. Maar hierdie lesse is weer vergeet toe in Europese oorloë soos die Prussiese-Oostenrykse oorlog ([[1866]]) en die [[Frans-Duitse Oorlog]] (1870-1871) maneuvrering tot oorwinning gelei het. Voor die Eerste Wêreldoorlog was die invloedrykste strateë twee Pruisiese generaals: [[Helmuth von Moltke die Ouere|Helmuth von Moltke (die Ouere)]] en [[Alfred von Schlieffen]]. Onder Von Moltke het die Pruisiesse leër die oorloë van 1866 en 1870-1871, respektiewelik teen Oostenryk en Frankryk. Von Moltke gebruik die spoorweg en telegraaf effektiewelik. Hy delegeer die bevelvoering na laer bevelvoerders wat ter plaatse was en vaardig geskikte riglyne uit, geen spesifieke bevele nie, omdat hy geweet het: "Geen oorlogsplan oorleef die eerste kontak met die vyand nie." Veldmaarskalk von Schlieffen lei die Duitse Generale Staf in die aanloop na die Eerste Wêreldoorlog. Sy oplossing vir Duitsland se strategiese probleem dat die land aan twee fronte moes veg, teen Frankryk en Rusland, was die Schlieffen-plan. Volgend die plan word in die ooste verdedig, terwyl in die weste met 'n omsirkel beweging soos tydens die Slag van Cannae. die Franse troepe ingesluit en vernietig sou word. Terwyl die industrialisering groot veranderinge veroorsaak in maritieme tegnologie vernuwe 'n enkele Amerikaanse strateeg, [[Alfred Thayer Mahan]], se hoog persoonlike studie die maritieme strategie. Mahan propageer die opbou van 'n groot [[vloot]], gerig op beheersing van die [[see]] en die handelsroetes, in teenstelling met die fortifikasie van die kus. Sy teorieë het groot invloed op die maritieme wapenwedloop tussen veral Engeland en Duitsland tussen [[1898]] en [[1914]]. === Strategie in die Eerste Wêreldoorlog === Aan die begin van die Eerste Wêreldoorlog word strategie gedomineer deur die offensiewe gedagte goed wat sedert 1870 in die mode was, ondanks die onlangse ervarings van die [[Tweede Vryheidsoorlog |Tweede Boereoorlog]] (1899-1902) en die [[Russies-Japannese Oorlog]] (1904-1905), waar die masiengeweer sy verdedigende krag laat blyk het. Teen die einde van 1914 was die Weselike Front vasgevang in 'n loopgraafoorlog waarvolgens elke moontlikheid tot maneuver verlore was. Op ander fronte was nog wel ruimte vir maneuver. So het die Engelse offisier [[T. E. Lawrence]] met Arabiese ongereelde troepe in 'n guerrilla-veldtog wat dit vir die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] moeilik gemaak het. Op groter skaal as ooit word alle middele van die staat aangewend ten behoewe van oorlog, in die groot strategie van 'n koalisie van state: die ''Entente'' versus die Sentrale moondhede. Gemeenskappe en ekonomie is gemobiliseerd vir die totale oorlog. Duitsland val die ekonomie van die vyand aan deur U-bote in te span teen handelsvaartuie. Eenheid van bevel is nodig toe die bondgenote begin saam te werk tydens offensiewe en by die verdediging. Die ''Entente'' aanvaar Maarskalk Ferdinand Foch as opperste bevelvoerder. === Ontwikkeling tussen die Wêreldoorloë === [[Lêer:Heinz Guderian.jpg|duimnael|Heinz Guderian]] Na die Eerste Wêreldoorlog het twee tegnologiese vernuwings, die [[vliegtuig]] en die [[tenk]], voorwerpe van [[strategiese studies]] geword. Die leidende teoretikus van die lugmag was die Italiaanse generaal Giulio Douhet, wat glo dat toekomstige oorloë gewen of verloor sou word in die lug. In die besonder glo Douhet in strategiese bombardemente om die ekonomie en die wil van die vyand om voort te veg, te breek. Die Britse historikus [[B. H. Liddell Hart | Basil Henry Liddell Hart]] was een van die mees prominente voorvegters vir meganisasie en motorisering van die weermag in Groot-Brittanje. In Duitsland het [[Hans von Seeckt]] studiegroepe gestig om uit die Eerste Wêreldoorlog te leer. Hulle sien die groot strategiese waarde van die mobiliteit, vuurkrag en beskerming gebied deur die pantservoertuig. Verbeteringe op die gebied van radio en vervoer maak dit ook moontlik om nog meer groter leërgroepe effektief te verskuif en te lei. Die vermoë van hierdie nuwe taktieke om groot strategiese resultate te behaal, word egter deur die politiek nie omgereken in 'n konkrete strategie nie: Die [[Drievoudige Entente]], [[Adolf Hitler]], of [[Josef Stalin]] het einde jare dertig nie 'n groot strategie ontwikkel om hierdie militêre potensiaal uit te buit nie. Die innoverende Duitse generaal [[Heinz Guderian]] het ondanks sy boek ''Achtung: Panzer!'' ([[1937]]) skaars invloed op die beleid van Duitsland. Pas in Mei / Junie 1940 het hy tydens ''Fall Gelb'' en ''Fall Rot'' bewys waartoe die taktiek van die [[blitzkrieg]] in staat was. Die onder Duitse amptenare geldende ''Auftragstaktik'' dra by tot die sukses daarvan. ''Auftragstaktik'' verwys na die taktiek waarvolgens die bevelvoerder sy voorneme gegee het en die diskresie onderneem om doelwitte te bereik, binne die perke wat bepaal is deur die opleiding van 'n elite-offisierkorps. Dit het operasionele besluite voorspelbaar gemaak vir ander bevelvoerders. === Strategie in die [[Tweede Wêreldoorlog]] === Die sukses in Frankryk het bygedra tot die besluit om die [[Sowjetunie]] binne te val. Dit is 'n klassieke voorbeeld van hoe taktiese mag, 'n strategiese swakheid kan wees, want in teenstelling met Duitsland se taktiese oorgewig was die strategiese posisie van die land so sleg dat dit die oorlog uiteindelik moes verloor. Die grondstofvoorsiening en die industriële produksie was eenvoudig onvoldoende, en die Weselike front, met [[Engeland]], was nog nie afgesluit nie. 'n Vernuwing, veral deurgevoer deur die Britte, was dit op strategiese vlak van toepassing van misleiding waarvolgens die vyand vir die gek gehou word. Baie belangrik was ook die gebruik van die afluistering en ontsyfer van die kommunikasie van die vyand, watter inligting daarna op strategiese vlak gebruik word. Die Britse program om die Duitse [[Enigma-masjien]] (kodeermasjien) te kraak heet Ultra, die Amerikaanse program om die Japannese kodes te breek heet Magic. Die beslissing van die geallieerde leiers [[Winston Churchill]] en [[Franklin D. Roosevelt]] om hulle in 1942 te verbind tot onvoorwaardelike oorgawe van die vyand word deur hedendaagse strateë gekritiseer as die "weggee" van strategiese opsies, wat die oorlog sou verleng het. Eenheid van bevel is vanaf 'n vroeë oomblik ingevoer met die aanstelling van generaal [[Dwight Eisenhower]] as opperste bevelvoerder in (Weselike) Europa. In die [[Stille Oseaan]] het die Amerikaners teen die Japannese 'n strategie van eilandspronge gebruik: die Amerikaners het slegs enkele [[eiland]]e aangeval en die garnisoene op ander eilande aan hul lot oorgedra, in die verwagting dat hulle as "dor blaar" sou “opdroog”. Die baie effektiewe [[duikboot]]-veldtog van die Verenigde State Vloot teen die Japannese handelskepe het daarvoor gesorg dat die voorsiening van die oorgeslaande eilande minimaal was. === Strategie en die kernwapen === [[Lêer:Operation Crossroads Baker Edit.jpg|duimnael|'n Kernwapen toets deur die Amerikaanse weermag in die [[Bikini-ringeiland|Bikini Atoll]], [[Mikronesië]], op [[25 Julie]] [[1946]].]] Die ontploffing van die eerste [[kernwapen]] in [[Hiroshima]] (''[[Little Boy]]'') op [[6 Augustus]] [[1945]] veroorsaak 'n revolusie in die strategiese denke. Die Amerikaners het die monopolie op die kernwapen tot [[1949]], die jaar waarin die Russe hul eerste suksesvolle kerntoets gedoen het. Vir die eerste keer ontstaan die moontlikheid dat nie net een van die strydende partye, maar beide vernietig kan word in die geweld van 'n oorlog. Die vernietigende vermoë van veral die in [[1954]] ontwikkelde [[waterstofbom]] maak dit ook waarskynlik dat 'n toekomstige kernoorlog van baie kort duur sou wees. Diverse strategieë met betrekking tot die gebruik van kernwapens het die daglig gesien, maar tydens die grootste deel van die [[Koue Oorlog]] berus die wêreld in die bestaan van die dreigement van [[wedersydse versekerde vernietiging]] (''mutually assured destruction''). 'n Belangrike gevolg van die dreigement van kernwapens was die behoefte van die supermoonthede om oorloë nie bo die vlak van 'n plaaslike konflik te laat eskaleer nie. Dus, hoewel hier en daar in die wêreld gewapende konflikte tussen Oosterse en Westerse bondgenote was het die omvang van hierdie oorloë plaaslik gebly. Gedurende die Koue Oorlog was daar in [[Sentraal-Europa]] sprake van 'n groot opbou van (veral) konvensionele wapens langs die Oosgrens van [[Wes-Duitsland]] (die [[Ystergordyn]]). Die [[NAVO]]-lande was getalsgewys in die minderheid, maar het die voordeel van die verdediger en 'n seker tegnologiese oorgewig gehad en vertrou daarop om 'n moontlike Derde Wêreldoorlog te kan deurstaan. Die Warskoupak was dit hiermee eens en meen net met kernwapens 'n beslissende deurbraak te kan forseer. === Strategie na de Koue Oorlog === [[Lêer:September 11 2001 just collapsed.jpg|duimnael|11 September 2001 aanval op [[New York Stad|New York]].]] Na die Koue Oorlog val die Sowjetunie weg as die belangrikste teenstander van die Verenigde State vir vestiging van hegemonie oor die hele wêreld. Ondertussen is die [[Volksrepubliek China]] aan die opkom as nasie wat in die 21ste eeu 'n globale hoofrol wil speel. Alhoewel Amerika nie meer, soos in 1945–1949, die monopolie op kernwapens het nie, word die VSA nou nog gesien as 'n [[groot moondheid]] wat 'n stap bo die ander is in terme van (militêre) mag. Dit is Amerika wat in die laaste instansie dikwels die beslissende plek moet gee om verandering te bereik, of dit nou gaan om ex-[[Joegoslawië]] of die konflik tussen die [[Palestyne]] en [[Israel]]. Die VSA beskik steeds oor 'n magsprojekteerende vermoë om prakties enige plek in die wêreld militêr te kan ingryp. Na [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]] het die Verenigde State die vermoë tot wêreldwye optrede gebruik in die oorlog teen die [[terrorisme]] in [[Afghanistan]] en [[Irak]] te maak. Hierdie "oorlog" is 'n tipiese voorbeeld van [[asimmetriese oorlogvoering]], waar die Amerikaners te staan kom teen 'n teenstander wat informele taktieke aanwend en gevolglik 'n beslissende militêre oorwinning vir die VSA laat ontwyk. == Sien ook == * [[Onbeperkte oorlogvoering (boek)]] == Bibliografie == * Carpenter, Stanley D. M., ''Military Leadership in the British Civil Wars, 1642-1651'': The Genius of This Age, Routledge, 2005. * Chaliand, Gérard, ''The Art of War in World History: From Antiquity to the Nuclear Age'', University of California Press, 1994. * Gartner, Scott Sigmund, ''Strategic Assessment in War,'' Yale University Press, 1999. * Heuser, Beatrice, ''The Evolution of Strategy: Thinking War from Antiquity to the Present'' (Cambridge University Press, 2010), {{ISBN|978-0-521-19968-1}}. * Matloff, Maurice, (ed.), ''American Military History: 1775-1902'', volume 1, Combined Books, 1996. * May, Timothy. ''The Mongol Art of War: Chinggis Khan and the Mongol Military System.'' Barnsley, UK: Pen & Sword, 2007. {{ISBN|978-1844154760}}. * Wilden, Anthony, ''Man and Woman, War and Peace: The Strategist's Companion'', Routledge, 1987. == Verdere leeswerk == * Black, Jeremy, ''Introduction to Global Military History: 1775 to the present day'', Routledge Press, 2005. * D'Aguilar, G.C., ''Napoleon's Military Maxims, free ebook, Napoleon's Military Maxims''. * Freedman, Lawrence. ''Strategy: A History'' (2013) * Holt, Thaddeus, ''The Deceivers: Allied Military Deception in the Second World War,'' Simon and Schuster, June, 2004, hardcover, 1184 pages, {{ISBN|0-7432-5042-7}}. * Tomes, Robert R., ''US Defense Strategy from Vietnam to Operation Iraqi Freedom: Military Innovation and the New American Way of War, 1973–2003'', Routledge Press, 2007. == Bron == * Hierdie artikel is vertaal vanuit die Nederlandse Wikipedia == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Military science}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Strategie]] bbhkaz5321av8vka8bi7sub6daly5qd 2890932 2890931 2026-04-06T20:40:13Z Sobaka 328 /* Bron */ 2890932 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Battle of Franklin, November 30, 1864.jpg|duimnael|Slag van Franklin, 30 November 1864, [[Amerikaanse Burgeroorlog]].]] '''Militêre strategie''' is die versamelnaam vir die voorbereiding vir [[oorlog]]svoering. [[Strategie]], afgelei van die Griekse woord ''[[strategos]]'', is gesien as "die kuns van die generaal". Die vader van die moderne strategiese studie, [[Carl von Clausewitz]], het militêre strategie gedefinieer as "die gebruik van gevegte met die doel om die oorlog te wen." Militêre strategie is deel van 'n drie-eenheid van "kuns" of "wetenskap" in die [[krygskunde]], saam met taktiek, die uitvoering van planne en die manoeuvrering van eenhede in die geveg en logistiek, die onderhouding van 'n krygsmag. == Grondslae van militêre strategie == Strategie en taktiek is nou met mekaar verbind. Oorspronklik, in die terminologie van die vroeë 19de eeu, word die woord "strategie" gebruik vir die manier waarop 'n weermag voor die veldslag en na afloop manoeuvreer, terwyl "taktiek" die uitvoering van die geveg self aandui. Teen die einde van die 19de eeu het die nasionale leërs so groot geword dat die werklike onderskeid tussen maneuver en geveg steeds meer begin vervaag het - daar was nie langer meer sprake van 'n relatief klein leër wat in 'n wye landskap rondtrek op soek na die vyand nie - sodat daar geen rede meer was om tussen taktiek en strategie in hierdie sin nog 'n begripsmatige onderskeid te maak nie. Ondertussen het die woorde egter al verskillende ander betekenisse gekry. Een daarvan dui op 'n vlakonderskeid aan: die taktiese vlak hou die konkrete gevegshandelinge in; die strategiese vlak die beleidsbeslissinge. Daartussen lê dan die operasionale vlak: die manoeuvreer met leëreenhede. Die meer gebruikelike betekenis was egter 'n onderskeid tussen 'n algemene metode van oorlogvoering - dit noem mens as die taktiek - en die konkrete plan: die strategie. Die begrippe "beleids besluit op die hoogste vlak" en "konkrete plan" sluit mekaar egter nie uit nie; dikwels word met "strategie" 'n kombinasie van beide bedoel. In sy suiwerste vorm gaan strategie alleen oor militêre sake. In vroeëre gemeenskappe was die [[koning]] of politieke leier ook meestal die militêre leier. Indien nie, was die afstand tussen beide leiers klein. Na mate die leër professioneel geword het, het dit nodig geword om te onderskei tussen die politieke en die militêre leier. Soos die Franse staatsman Georges Clemenceau het gesê: “Oorlog is te belangrik om alleen aan soldate oor te laat.” Hieruit volg die konsep van die groot strategie (''grand strategy''), wat die beheer van alle middele van die hele staat ten behoewe van die oorlogsvoering insluit. In die konteks van 'n groot strategie word die militêre komponent gereduseer tot 'n operasionele strategie: die aanstuur van groot militêre eenhede soos leërkorpse en afdelings. Fundamenteel in groot strategie is diplomasie waardeur 'n staat alliansies kan aangaan of ander state kan oorreed tot bepaalde gedrag, sonder gebruik van geweld. 'n Ander element van groot strategie is hoe om die vrede te bewaar na 'n oorlog. Soos Clausewitz het gesê: 'n suksesvolle militêre strategie is 'n middel tot 'n doel, nie 'n doel in sigself nie. Daar is baie voorbeelde wat in die geskiedenis waarna 'n oorwinning op die slagveld nie aanleiding gee tot 'n langdurige vrede nie, byvoorbeeld die [[Vrede van Versailles]] ([[1919]]). Die strategie moet hom aanpas by veranderinge in die taktiek as gevolg van tegnologiese ontwikkelinge. 'n Suksesvolle strategie wat op 'n bepaalde oorlogsomstandigheid effektief gewees het, bly dikwels populêr, ook nadat nuwe ontwikkelings op die gebied van bewapening verandering noodsaaklik gemaak het. 'n Voorbeeld hiervan is dit na die [[Eerste Wereldoorlog]] tot [[1940]] toe die Franse leër vashou aan 'n defensiewe strategie (soos geimplimenteer in die [[Maginotlinie]]) wat egter deur die Duitse [[blitzkrieg]] in die Slag om Frankryk verslaan word. Strategie moet ook kan aanpas by 'n ongelykheid in die militêre vermoëns tussen twee strydende partye. [[Guerilla-oorlogvoering]] is 'n opsie waarin meestal ongereguleerde vegters probeer om 'n staande gewapende mag te ontwrig en uit te put, terwyl die verskil in vuurkrag die direkte konfrontasie van daardie vegters verhoed. 'n Sentrale leerstelling in guerrilla-doktrine is die bereiking van 'n tydelike en plaaslike meerderwaardigheid teen 'n vyand wat baie beter is in terme van mannekrag en vuurkrag. So word byvoorbeeld, vyandverbindings ontwrig deur konvooie in 'n hinderlaag te lei en aanvalle word uitgevoer op geïsoleerde militêre poste. Hulle val aan en verdwyn dan klaarblyklik na niks voordat vyandversterkings op die slagveld kom. 'n Voorwaarde vir 'n suksesvolle guerrilla-optrede is 'n moeilike terrein met heuwels, digte woude of moerasse met 'n swak padnetwerk. Guerrilla-aksies is een van die oudste vorme van [[asimmetriese oorlogvoering]]. == Ontwikkeling van die militêre strategie == === Militêre strategie in die antieke tye === [[Lêer:Alexander the Great mosaic.jpg|duimnael|Alexander die Grote]] Die beginsels van militêre strategie is vir die eerste op skrif gestel rondom [[500 v.C.]] deur [[Sun Tzu]] en denkers uit [[Sparta]]. Die veltogte van [[Alexander die Grote]], [[Hannibal]], [[Julius Caesar]] en veral [[Kores die Grote]] gee aanleiding tot strategiese beplanning en beweging. [[Alfred Thayer Mahan]] beskryf in die voorwoord van ''The Influence of Sea Power upon History'' hoe die [[Romeinse Ryk | Romeine]] effektief hul seemag inspan om die kommunikasie van Hannibal met [[Kartago]] te belemmer; en hom so via 'n maritieme strategie te verslaan, wat hulle nie in kon slaag nie. === Djengis Khan en die Mongole === Die [[Mongoolse Ryk | Mongole]] het hul strategie gebaseer op hul besonderse beheersing van die [[perd]]. [[Djengis Khan]] het die diverse stamme verenig, waarna hulle bewapen met pyl-en-boog 'n groot deel van [[Eurasië]] oorneem. Die sukses van hierdie strategie, was gebaseer op die taktiek van die maneuver, terreur en verrassing waarvan die doel was om die moraal van die te onderwerpte bevolking te breek. Die leër leef van plundering en trek verder voor die land uitgeput raak. === Militêre strategie na die Middeleeue === In [[1520]] behandel [[Niccolò Machiavelli]] se ''Dell'arte della guerra'' (Die kuns van die oorlogvoering) die verhouding tussen politieke en militêre sake, soos die ontwikkeling van 'n groot strategie. In die [[Dertigjarige Oorlog]] het koning [[Gustav II Adolf]] van Swede 'n gevorderde operasionele strategie gebruik wat tot oorwinning in die gebied van die [[Heilige Romeinse Ryk]] gelei het. Pas in die 18de eeu word militêre strategie 'n onderwerp vir ernstige studie. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] (1756-1763) het [[Frederik II van Pruise | Frederik die Grote]] 'n strategie van uitputting geïmproviseer om die vyand buite te hou en sy Pruisiese troepe te spaar. Van alle kante beleer deur [[Frankryk]], [[Oostenryk]], [[Rusland]] en [[Swede]] weet hy hoe om sy sentrale posisie uit te buit om sy leër langs interne lyne te plaas en te konsentreer teen altyd steeds een teenstander. Frederik se optrede lei tot groot belangstelling in "geometriese strategie" met klem op maneuver, terrein en die besit van strategiese posisies. === Napoleon se strategie === [[Lêer:Napoleons retreat from Moscow by Adolph Northen.jpg|duimnael|Napoleon se terugval in Rusland]] Die [[Franse Revolusie]] en die [[Napoleontiese Oorloë]] wat gevolg het, veroorsaak 'n [[revolusie]] in militêre strategie, waarvan die gevolge voelbaar bly tot in die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Met die koms van goedkoop [[vuurwapen]]s en die dienspligtige soldaat het die leërs tot massale formasies gegroei. [[Napoleon]] van Frankryk het hierdie ontwikkeling gebruik vir 'n brute maar effektiewe "strategie van vernietiging" wat niks van die wiskundige perfektheid van die geometriese strategie aangespreek het nie. Napoleon het sonder uitsondering besluit in die veldslag, met as enige doel om sy vyand ten volle te vernietig, wat hy deurgaans bereik het deur middel van superieure maneuver. As nie net die militêre, maar ook politieke leier het hy hom besig gehou met sowel die groot strategie as met die operasionele strategie en gebruik gemaak van politieke en ekonomiese maatreëls. Napoleon is verslaan toe sy teenstanders sy metodes oorgeneem het. Napoleon se praktiese strategiese suksesse inspireer nuwe studie in militêre strategie. Die twee belangrikste studente van sy werk was [[Carl von Clausewitz]], 'n Pruis met 'n agtergrond in [[filosofie]], en [[Antoine-Henri Jomini]], wat een van Napoleon se stafoffisiere was. Clausewitz se ''[[Vom Kriege]]'' is die standaardwerk vir strategie. Dit behandel sowel politieke as militêre leierskap. Sy mees bekende uitspraak hieruit lui: "Oorlog is nie alleen 'n politieke handeling nie, maar ook 'n politieke instrument: oorlog is die voortsetting van die politiek met toevoeging van 'n ander middel." (naamlik: geweld) Clausewitz verwerp "geometrie" as onbelangrik in strategie. In plaas daarvan het hy geglo in die vernietiging van die wil van die teenstander om verder te veg. Daarvoor moes die ''Schwerpunkt'' (swaarpunt) van die vyand aangepak word: wat die vyand tot vrede sou aanpor. In sommige gevalle kon hierdie ''Schwerpunk'' die vernietiging van die leër wees, soms die lamlê van handel en [[ekonomie]], soms die val van 'n belangrike stad. In teenstelling met Clausewitz behandel Antoine-Henri Jomini veral operasionele strategie, beplanning en inligting, die voer van 'n veldtog, en "generaalskap" in plaas van "staatsmanskap". Hy het veronderstel dat die oorwinning bereik kon word deur die gebied van die vyand te beset in plaas van die wil van die vyand te breek. === Strategie en die [[Industriële Revolusie]] === Die evolusie van die militêre strategie gaan voort gedurende die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] (1861-1865). Die [[geweer]] vervang die musket. Spoorweë vervoer troepe vinnig oor groot afstande, terwyl die [[telegraaf]] kommunikasie oor afstand versnel. [[Stoom]] maak 'n einde aan die militêre nut van die seilskip vir oorlogvoering op see. Daar was nog ruimte vir triomfe deur 'n maneuver-strategie soos generaal Grant William T. Sherman se “mars na die see” in [[1864]], maar hierdie was afhanklik van die bereidheid van die vyand om nie in te grawe nie. Teen die einde van die Amerikaanse Burgeroorlog het die loopgrawe aan die noordelike en suidelike fronte tot Eerste Wêreldoorlog-standaarde gegroei, veral by die beleg van stede soos Vicksburg en Petersburg. Maar hierdie lesse is weer vergeet toe in Europese oorloë soos die Prussiese-Oostenrykse oorlog ([[1866]]) en die [[Frans-Duitse Oorlog]] (1870-1871) maneuvrering tot oorwinning gelei het. Voor die Eerste Wêreldoorlog was die invloedrykste strateë twee Pruisiese generaals: [[Helmuth von Moltke die Ouere|Helmuth von Moltke (die Ouere)]] en [[Alfred von Schlieffen]]. Onder Von Moltke het die Pruisiesse leër die oorloë van 1866 en 1870-1871, respektiewelik teen Oostenryk en Frankryk. Von Moltke gebruik die spoorweg en telegraaf effektiewelik. Hy delegeer die bevelvoering na laer bevelvoerders wat ter plaatse was en vaardig geskikte riglyne uit, geen spesifieke bevele nie, omdat hy geweet het: "Geen oorlogsplan oorleef die eerste kontak met die vyand nie." Veldmaarskalk von Schlieffen lei die Duitse Generale Staf in die aanloop na die Eerste Wêreldoorlog. Sy oplossing vir Duitsland se strategiese probleem dat die land aan twee fronte moes veg, teen Frankryk en Rusland, was die Schlieffen-plan. Volgend die plan word in die ooste verdedig, terwyl in die weste met 'n omsirkel beweging soos tydens die Slag van Cannae. die Franse troepe ingesluit en vernietig sou word. Terwyl die industrialisering groot veranderinge veroorsaak in maritieme tegnologie vernuwe 'n enkele Amerikaanse strateeg, [[Alfred Thayer Mahan]], se hoog persoonlike studie die maritieme strategie. Mahan propageer die opbou van 'n groot [[vloot]], gerig op beheersing van die [[see]] en die handelsroetes, in teenstelling met die fortifikasie van die kus. Sy teorieë het groot invloed op die maritieme wapenwedloop tussen veral Engeland en Duitsland tussen [[1898]] en [[1914]]. === Strategie in die Eerste Wêreldoorlog === Aan die begin van die Eerste Wêreldoorlog word strategie gedomineer deur die offensiewe gedagte goed wat sedert 1870 in die mode was, ondanks die onlangse ervarings van die [[Tweede Vryheidsoorlog |Tweede Boereoorlog]] (1899-1902) en die [[Russies-Japannese Oorlog]] (1904-1905), waar die masiengeweer sy verdedigende krag laat blyk het. Teen die einde van 1914 was die Weselike Front vasgevang in 'n loopgraafoorlog waarvolgens elke moontlikheid tot maneuver verlore was. Op ander fronte was nog wel ruimte vir maneuver. So het die Engelse offisier [[T. E. Lawrence]] met Arabiese ongereelde troepe in 'n guerrilla-veldtog wat dit vir die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] moeilik gemaak het. Op groter skaal as ooit word alle middele van die staat aangewend ten behoewe van oorlog, in die groot strategie van 'n koalisie van state: die ''Entente'' versus die Sentrale moondhede. Gemeenskappe en ekonomie is gemobiliseerd vir die totale oorlog. Duitsland val die ekonomie van die vyand aan deur U-bote in te span teen handelsvaartuie. Eenheid van bevel is nodig toe die bondgenote begin saam te werk tydens offensiewe en by die verdediging. Die ''Entente'' aanvaar Maarskalk Ferdinand Foch as opperste bevelvoerder. === Ontwikkeling tussen die Wêreldoorloë === [[Lêer:Heinz Guderian.jpg|duimnael|Heinz Guderian]] Na die Eerste Wêreldoorlog het twee tegnologiese vernuwings, die [[vliegtuig]] en die [[tenk]], voorwerpe van [[strategiese studies]] geword. Die leidende teoretikus van die lugmag was die Italiaanse generaal Giulio Douhet, wat glo dat toekomstige oorloë gewen of verloor sou word in die lug. In die besonder glo Douhet in strategiese bombardemente om die ekonomie en die wil van die vyand om voort te veg, te breek. Die Britse historikus [[B. H. Liddell Hart | Basil Henry Liddell Hart]] was een van die mees prominente voorvegters vir meganisasie en motorisering van die weermag in Groot-Brittanje. In Duitsland het [[Hans von Seeckt]] studiegroepe gestig om uit die Eerste Wêreldoorlog te leer. Hulle sien die groot strategiese waarde van die mobiliteit, vuurkrag en beskerming gebied deur die pantservoertuig. Verbeteringe op die gebied van radio en vervoer maak dit ook moontlik om nog meer groter leërgroepe effektief te verskuif en te lei. Die vermoë van hierdie nuwe taktieke om groot strategiese resultate te behaal, word egter deur die politiek nie omgereken in 'n konkrete strategie nie: Die [[Drievoudige Entente]], [[Adolf Hitler]], of [[Josef Stalin]] het einde jare dertig nie 'n groot strategie ontwikkel om hierdie militêre potensiaal uit te buit nie. Die innoverende Duitse generaal [[Heinz Guderian]] het ondanks sy boek ''Achtung: Panzer!'' ([[1937]]) skaars invloed op die beleid van Duitsland. Pas in Mei / Junie 1940 het hy tydens ''Fall Gelb'' en ''Fall Rot'' bewys waartoe die taktiek van die [[blitzkrieg]] in staat was. Die onder Duitse amptenare geldende ''Auftragstaktik'' dra by tot die sukses daarvan. ''Auftragstaktik'' verwys na die taktiek waarvolgens die bevelvoerder sy voorneme gegee het en die diskresie onderneem om doelwitte te bereik, binne die perke wat bepaal is deur die opleiding van 'n elite-offisierkorps. Dit het operasionele besluite voorspelbaar gemaak vir ander bevelvoerders. === Strategie in die [[Tweede Wêreldoorlog]] === Die sukses in Frankryk het bygedra tot die besluit om die [[Sowjetunie]] binne te val. Dit is 'n klassieke voorbeeld van hoe taktiese mag, 'n strategiese swakheid kan wees, want in teenstelling met Duitsland se taktiese oorgewig was die strategiese posisie van die land so sleg dat dit die oorlog uiteindelik moes verloor. Die grondstofvoorsiening en die industriële produksie was eenvoudig onvoldoende, en die Weselike front, met [[Engeland]], was nog nie afgesluit nie. 'n Vernuwing, veral deurgevoer deur die Britte, was dit op strategiese vlak van toepassing van misleiding waarvolgens die vyand vir die gek gehou word. Baie belangrik was ook die gebruik van die afluistering en ontsyfer van die kommunikasie van die vyand, watter inligting daarna op strategiese vlak gebruik word. Die Britse program om die Duitse [[Enigma-masjien]] (kodeermasjien) te kraak heet Ultra, die Amerikaanse program om die Japannese kodes te breek heet Magic. Die beslissing van die geallieerde leiers [[Winston Churchill]] en [[Franklin D. Roosevelt]] om hulle in 1942 te verbind tot onvoorwaardelike oorgawe van die vyand word deur hedendaagse strateë gekritiseer as die "weggee" van strategiese opsies, wat die oorlog sou verleng het. Eenheid van bevel is vanaf 'n vroeë oomblik ingevoer met die aanstelling van generaal [[Dwight Eisenhower]] as opperste bevelvoerder in (Weselike) Europa. In die [[Stille Oseaan]] het die Amerikaners teen die Japannese 'n strategie van eilandspronge gebruik: die Amerikaners het slegs enkele [[eiland]]e aangeval en die garnisoene op ander eilande aan hul lot oorgedra, in die verwagting dat hulle as "dor blaar" sou “opdroog”. Die baie effektiewe [[duikboot]]-veldtog van die Verenigde State Vloot teen die Japannese handelskepe het daarvoor gesorg dat die voorsiening van die oorgeslaande eilande minimaal was. === Strategie en die kernwapen === [[Lêer:Operation Crossroads Baker Edit.jpg|duimnael|'n Kernwapen toets deur die Amerikaanse weermag in die [[Bikini-ringeiland|Bikini Atoll]], [[Mikronesië]], op [[25 Julie]] [[1946]].]] Die ontploffing van die eerste [[kernwapen]] in [[Hiroshima]] (''[[Little Boy]]'') op [[6 Augustus]] [[1945]] veroorsaak 'n revolusie in die strategiese denke. Die Amerikaners het die monopolie op die kernwapen tot [[1949]], die jaar waarin die Russe hul eerste suksesvolle kerntoets gedoen het. Vir die eerste keer ontstaan die moontlikheid dat nie net een van die strydende partye, maar beide vernietig kan word in die geweld van 'n oorlog. Die vernietigende vermoë van veral die in [[1954]] ontwikkelde [[waterstofbom]] maak dit ook waarskynlik dat 'n toekomstige kernoorlog van baie kort duur sou wees. Diverse strategieë met betrekking tot die gebruik van kernwapens het die daglig gesien, maar tydens die grootste deel van die [[Koue Oorlog]] berus die wêreld in die bestaan van die dreigement van [[wedersydse versekerde vernietiging]] (''mutually assured destruction''). 'n Belangrike gevolg van die dreigement van kernwapens was die behoefte van die supermoonthede om oorloë nie bo die vlak van 'n plaaslike konflik te laat eskaleer nie. Dus, hoewel hier en daar in die wêreld gewapende konflikte tussen Oosterse en Westerse bondgenote was het die omvang van hierdie oorloë plaaslik gebly. Gedurende die Koue Oorlog was daar in [[Sentraal-Europa]] sprake van 'n groot opbou van (veral) konvensionele wapens langs die Oosgrens van [[Wes-Duitsland]] (die [[Ystergordyn]]). Die [[NAVO]]-lande was getalsgewys in die minderheid, maar het die voordeel van die verdediger en 'n seker tegnologiese oorgewig gehad en vertrou daarop om 'n moontlike Derde Wêreldoorlog te kan deurstaan. Die Warskoupak was dit hiermee eens en meen net met kernwapens 'n beslissende deurbraak te kan forseer. === Strategie na de Koue Oorlog === [[Lêer:September 11 2001 just collapsed.jpg|duimnael|11 September 2001 aanval op [[New York Stad|New York]].]] Na die Koue Oorlog val die Sowjetunie weg as die belangrikste teenstander van die Verenigde State vir vestiging van hegemonie oor die hele wêreld. Ondertussen is die [[Volksrepubliek China]] aan die opkom as nasie wat in die 21ste eeu 'n globale hoofrol wil speel. Alhoewel Amerika nie meer, soos in 1945–1949, die monopolie op kernwapens het nie, word die VSA nou nog gesien as 'n [[groot moondheid]] wat 'n stap bo die ander is in terme van (militêre) mag. Dit is Amerika wat in die laaste instansie dikwels die beslissende plek moet gee om verandering te bereik, of dit nou gaan om ex-[[Joegoslawië]] of die konflik tussen die [[Palestyne]] en [[Israel]]. Die VSA beskik steeds oor 'n magsprojekteerende vermoë om prakties enige plek in die wêreld militêr te kan ingryp. Na [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]] het die Verenigde State die vermoë tot wêreldwye optrede gebruik in die oorlog teen die [[terrorisme]] in [[Afghanistan]] en [[Irak]] te maak. Hierdie "oorlog" is 'n tipiese voorbeeld van [[asimmetriese oorlogvoering]], waar die Amerikaners te staan kom teen 'n teenstander wat informele taktieke aanwend en gevolglik 'n beslissende militêre oorwinning vir die VSA laat ontwyk. == Sien ook == * [[Onbeperkte oorlogvoering (boek)]] == Bibliografie == * Carpenter, Stanley D. M., ''Military Leadership in the British Civil Wars, 1642-1651'': The Genius of This Age, Routledge, 2005. * Chaliand, Gérard, ''The Art of War in World History: From Antiquity to the Nuclear Age'', University of California Press, 1994. * Gartner, Scott Sigmund, ''Strategic Assessment in War,'' Yale University Press, 1999. * Heuser, Beatrice, ''The Evolution of Strategy: Thinking War from Antiquity to the Present'' (Cambridge University Press, 2010), {{ISBN|978-0-521-19968-1}}. * Matloff, Maurice, (ed.), ''American Military History: 1775-1902'', volume 1, Combined Books, 1996. * May, Timothy. ''The Mongol Art of War: Chinggis Khan and the Mongol Military System.'' Barnsley, UK: Pen & Sword, 2007. {{ISBN|978-1844154760}}. * Wilden, Anthony, ''Man and Woman, War and Peace: The Strategist's Companion'', Routledge, 1987. == Verdere leeswerk == * Black, Jeremy, ''Introduction to Global Military History: 1775 to the present day'', Routledge Press, 2005. * D'Aguilar, G.C., ''Napoleon's Military Maxims, free ebook, Napoleon's Military Maxims''. * Freedman, Lawrence. ''Strategy: A History'' (2013) * Holt, Thaddeus, ''The Deceivers: Allied Military Deception in the Second World War,'' Simon and Schuster, June, 2004, hardcover, 1184 pages, {{ISBN|0-7432-5042-7}}. * Tomes, Robert R., ''US Defense Strategy from Vietnam to Operation Iraqi Freedom: Military Innovation and the New American Way of War, 1973–2003'', Routledge Press, 2007. == Nota == * Hierdie artikel is vertaal vanuit die Nederlandse Wikipedia == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Military science}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Strategie]] clzcx5badv9cky5n60g11551fvpn0g2 Gebruikerbespreking:Yunsu11 3 140487 2890642 1687772 2026-04-06T12:50:42Z Civvì 77069 Civvì het bladsy [[Gebruikerbespreking:Francesco Miracapillo]] na [[Gebruikerbespreking:Yunsu11]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Francesco Miracapillo|Francesco Miracapillo]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/Yunsu11|Yunsu11]]" 1687772 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy jou kiekies wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} --[[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 20:57, 8 Julie 2018 (UTC) hps4jxvdqt8jpptdkoxtsde7vk8r30l Ritme 0 219317 2891008 2630991 2026-04-07T08:19:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891008 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Phenakistoscope_3g07690b.gif|duimnael|Ritme, 'n volgorde wat in tyd herhaal, verskyn in dans: 'n vroeë bewegende foto vertoon die wals.]] '''Ritme''' (van die griekse ῥυθμός<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>, ''rhythmos'', "enige gereelde herhalende beweging, [[simmetrie]]" ({{harv|Liddell and Scott|1996}}) oor die algemeen beteken 'n "[[beweging]] gekenmerk deur gereguleerde opvolging van sterk en swak elemente, of van die teenoorgestelde of ander omstandighede" ({{harv|Anon.|1971|loc=2537}}. Hierdie algemene betekenis van gereelde herhaling of patroon in tyd kan van toepassing wees op 'n wye verskeidenheid van sikliese natuurlike verskynsels met 'n [[Frekwensie|periodisiteit]] of [[frekwensie]] van enigiets van mikrosekondes na 'n paar sekondes (soos met die riff in 'n rock musiek lied); na 'n paar minute of ure, of, op die uiterste, selfs oor baie jare. In die uitvoerende kunste, is ritme die tydsberekening van die gebeure op 'n menslike skaal; van [[Musiek|musikale klanke en stiltes]] wat voorkom met verloop van tyd, van die stappe van 'n dans, of die meter van gesproke [[taal]] en poësie. In sommige uitvoerende kunste, soos [[Hip-hop|hip hop musiek]], is die ritmiese lewering van die lirieke een van die belangrikste elemente van die styl. Ritme kan ook verwys na die visuele aanbieding, as "snel beweging deur die ruimte" (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Jirousek|1995}} en 'n gemeenskaplike taal van die [[Patroon (vorm)|patroon]] verenig ritme met meetkunde. Ritme en meter het onlangs 'n belangrike area van navorsing geraak onder musiekgeleerdes. Onlangse werk in hierdie gebiede sluit boeke in deur Maury {{harvtxt|Yeston|1976}}, Fred Lerdahl en Ray Jackendoff ({{harv|Lerdahl and Jackendoff|1983}}, Jonathan Kramer, Christopher Hasty (1997), Godfried {{harvtxt|Toussaint|2005}}, William Rothstein( 1989), Joel Lester ({{harv|Lester|1986}}, en Guerino Mazzola. In die ''Thinking and Destiny,'' definieer [Harold W. Percival] ritme as die karakter en betekenis van die gedagte uitgespreek deur die meet of beweging in klank of vorm, of deur middel van skriftelike tekens of woorde (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Percival|1946|loc=1006}}. == Antropologie == [[Lêer:Traditional_indonesian_instruments02.jpg|duimnael|300x300px|Perkussie-instrumente het duidelik gedefinieerde klanke wat die skepping en die persepsie van komplekse ritmes ondersteun]] In sy tv-reeks ''How Music Works, ''bied [[Howard Goodall]] teorieë dat die mens se ritme herinner aan die reëlmaat waarmee ons loop en ons hartklop (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Goodall|2006|loc=0:03:10}}. Ander navorsing dui daarop dat dit nie verband hou met die hartklop direk nie, maar eerder die spoed van emosionele invloed, wat ook hartklop beïnvloed. Ander navorsers impliseer dat aangesien sekere funksies van die menslike musiek wydverspreid is, dit "redelik is om te vermoed dat die klop-gebaseerde ritmiese verwerking antieke evolusionêre wortels het" ({{harv|Patel|2014|loc=1}}. Justin London skryf dat musikale meter "behels ons aanvanklike persepsie sowel as die daaropvolgende afwagting van 'n reeks slae wat ons abstrakte van die ritmiese oppervlak van musiek soos dit in tyd ontvou" ({{harv|London|2004|loc=4}}. Die "persepsie" en "abstraksie" van ritmiese maatreël is die fondament van mens se instinktiewe musikale deelname, soos wanneer ons 'n reeks identiese klok slae verdeel in "tick-tock-tick-tock" ({{harvnb|Scholes|1977b}}; {{harvnb|Scholes|1977c}}). [[Lêer:Characteristic_rock_drum_pattern.png|duimnael|'n Eenvoudige [quadr]duple drom patroon, lê 'n grondslag van tydsduur algemeen in populêre musiek: <span class="fn">[[File:Loudspeaker.svg|skakel=File:Simple_duple_drum_pattern.mid|11x11px]]&nbsp;[[Media:Simple duple drum pattern.mid|Speel]]</span>&#x20;<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>.]] Joseph Jordania het onlangs voorgestel dat die sin van ritm<span style="background-color: rgb(254, 246, 231);">e</span> ontwikkel is in die vroeë stadiums van die [[Hominidae|hominied]] evolusie deur die kragte van [[natuurlike seleksie]] (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Jordania|2011|pg.99-101}}. Baie van die diere loop ritmies en hoor die klanke van die hartklop in die baarmoeder, maar net die mens het die vermoë om betrokke te wees (entrained) in ritmies gekoördineerde vokalisasie en ander aktiwiteite. Volgens Jordania, is die ontwikkeling van die gevoel van ritme sentraal om die spesifieke neurologiese toestand van stryd beswyming te bereik en van kardinale belang vir die ontwikkeling van die effektiewe verdediging stelsel van die vroeë hominiede. Ritmiese oorlogskrete, ritmiese dromme deur [[Sjamanisme|toordokters]], ritmiese geboor van die soldate en die kontemporêre professionele gevegsmagte wat luister na die swaar ritmiese rock musiek ({{harv|Pieslak|2009|loc={{Page needed|date=April 2016}}}} almal maak gebruik van ritme om menslike individue te verenig in 'n gedeelde kollektiewe identiteit waar lede van die groep die belange van die groep bo hul individuele belange en veiligheid plaas. Sommige papegaaie ken ritme (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Anon.|2009}}. Neuroloog [[Oliver Sacks]] het bepaal dat sjimpansees en ander diere geen soortgelyke waardering van ritme toon nie, maar tog dat die menslike affiniteit vir ritme fondamenteel is, sodat 'n persoon nie sy sin vir ritme kan verloor nie (bv. deur 'n beroerte). "Daar is nie 'n enkele verslag van 'n dier wat opgelei is om te tik, pik, of beweeg in sinchronie met 'n ouditiewe slag" ({{harvnb|Patel|2006}}, aangehaal in {{harvnb|Sacks|2007|loc=239–40}}, wat sê, "Daar is geen twyfel dat baie troeteldier liefhebbers sal verskil hiervan nie, en inderdaad baie diere, van Lippizaner perde van die Spaanse ryskool in Wene tot sirkus diere, verskyn om te "dans" op die maat van musiek. Dit is nie duidelik of hulle dit doen of reageer op subtiele visuele of tasbare leidrade van die mense rondom hulle." nie.) Menslike ritmiese kunste is tot 'n mate moontlik en gewortel in die hofmakery ritueel ({{harv|Mithen|2005|loc={{Page needed|date=July 2014}}}}. [[Lêer:Compound_triple_drum_pattern.png|regs|duimnael|Saamgestelde trippel drom patroon: verdeel drie slae in drie. <span class="fn">[[File:Loudspeaker.svg|skakel=File:Compound_triple_drum_pattern.mid|11x11px]]&nbsp;</span><div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{Audio|Compound triple drum pattern.mid|Play}} Bevat herhaling op drie vlakke.]] Die vestiging van 'n basiese slag vereis die persepsie van 'n gereelde volgorde van die verskillende korte duur slae en, as 'n subjektiewe persepsie van hardheid met betrekking tot die agtergrond geraas vlakke, moet 'n slag verval in stilte voor die volgende plaasvind om baie duidelik te kan wees. Om hierdie rede, leen die vinnige verbygaande klanke van die perkussie-instrumente hulself tot die definisie van ritme. Musikale kulture wat staatmaak op sodanige instrumente mag multi-laag poliritme en gelyktydige ritmes ontwikkel in meer as 'n eenmalige voorteken, die sogenaamde polymeter. So is die kruis-ritmes van die Sub-Sahara-Afrika en die ineen ''kotekan'' ritmes van die ''[[gamelan]]''. Vir meer inligting oor die ritme in Indiese musiek sien Tala (musiek). Vir ander Asiatiese benaderings tot ritme, sien Ritme in persiese musiek, Ritme in die Arabiese musiek en ''Usul''—Ritme in die Turkse musiek en Dumbek ritmes. == Terminologie == === Pols, klop en te meet === ''(Sien belangrikste artikels; [//en.wikipedia.org/wiki/Pulse_(music) Pols (musiek)], [//en.wikipedia.org/wiki/Beat_(music) Klop (musiek)])'' [[Lêer:Metric_levels.svg|regs|duimnael|250x250px|Metrieke vlakke: slagvlak getoon in die middel met afdeling vlakke bo en verskeie vlakke hieronder.]] Die meeste musiek, dans en mondelingse poësie vestig en handhaaf 'n onderliggende "metrieke vlak", 'n basiese eenheid van tyd wat mag hoorbaar of geïmpliseer wees, die pols van '' > '' van die mensural vlak (Berry 1987, 349<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>; {{harvnb|Lerdahl and Jackendoff|1983}}; {{harvnb|Fitch and Rosenfeld|2007|loc=44}}), of ''klopvlak'', soms bekend as die slag. Dit bestaan uit 'n (herhaling) reeks van identiese tog duidelike [[Frekwensie|periodieke]] kort [[Stimulus|stimuli]] beskou as punte van tyd ({{harv|Winold|1975|loc=213}}. Die "klop" pols is nie noodwendig die vinnigste of die stadigste komponent van die ritme nie, maar die een wat beskou word as fondamenteel: dit het 'n tempo wat luisteraars hul voete laat tik of laat dans ({{harv|Handel|1989}}. Tans word dit die meeste aangewys as 'n kwartnoot of kwartaal nota in die wes-notasie (sien tyd handtekening). Vinniger vlakke is ''afdeling vlakke'', en stadiger vlakke is ''verskeie vlakke'' ({{harv|Winold|1975|loc=213}}. Maury Yeston verduidelik dat "Ritmes van die herhaling" ontstaan uit die interaksie van twee vlakke van beweging, die vinniger toon die verskaffing van die slag en die stadiger toon wat die slae van herhalende groepe organiseer ({{harv|Yeston|1976|loc=50–52}}. "Sodra 'n metrieke hiërargie gevestig is, handhaaf ons as luistereraars die organisasie so lank as wat minimale bewyse teenwoordig is" ({{harv|Lester|1986|loc=77}}. === Eenheid en gebaar === [[Lêer:Rhythmic_units.png|duimnael|Ritmiese eenhede: afdeling vlak hierbo getoon en ritmiese eenhede hieronder getoon <span class="fn">[[File:Loudspeaker.svg|skakel=File:Rhythmic_units.mid|11x11px]]&nbsp;[[Media:Rhythmic units.mid|Speel]]</span>&#x20;<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>.]] 'n [ Voortdurende patroon] wat sinchroniseer met 'n slag of slae op die onderliggende metrieke vlak word 'n ''ritmiese eenheid'' genoem. Dit kan geklassifiseer word as; ''metrieke''—selfs patrone, soos bestendige agtste note of slae —''intrametries''—bevestig patrone, soos gestippelde agtste-sestiende note en swaai patrone—''contrametries''—nie-bevestig, of gesinkopeerde patrone en ''extrametries''—onreëlmatige patrone, soos sesling. 'n Ritmiese gebaar is enige voortdurende patroon wat, in teenstelling met die ritmiese eenheid, nie 'n tydperk gelykstaande aan 'n slag of slae op 'n onderliggende metrieke vlak beset nie. Dit kan beskryf word volgens die begin en einde of deur die ritmiese eenhede wat dit bevat. Wanneer dit met 'n sterk slag begin is dit ''teties'' en op 'n swak slag, ''anacrustic'' en diegene wat begin na 'n rus of vasgebinde noot 'n''aanvanklike res''. Eindpunte op 'n sterk slag is ''sterk'', 'n swak slag, ''swak'' en dié wat eindig op 'n sterk of swak slag is ''optimisties'' (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Winold|1975|loc=239}}. === Afwisseling en herhaling === Ritme is gekenmerk deur die gereguleerde opvolging van die teenoorgestelde elemente, die dinamika van die sterk en swak slag, die gespeelde slag en die onhoorbare maar geïmpliseerde [ rustende slag], die lang en kort note. Ons moet ritme verwag sowel as waarneem. Dit hang af van die herhaling van 'n patroon wat kort genoeg is om te onthou. Die afwisseling van die sterk en swak slag is wesenlik tot die antieke taal van die poësie, dans en musiek. Die algemene poëtiese term "voet" verwys, soos in dans, tot die [ lig en tik] van die voet in die tyd. Musikante praat van 'n opgewekte en 'n neerslag en van die "aan" en "af" slag. Hierdie kontraste fasiliteer natuurlik 'n dubbele hiërargie van ritme en is afhanklik van die herhaling van patrone van duur, aksent en die res vorm 'n "pols-groep" wat ooreenstem met die poëtiese voet. Normaalweg sal sulke pols-groepe gedefinieer word deur die neem van die mees geaksensueerde slag as die eerste en tel van die slae tot die volgende aksent ({{harvnb|MacPherson|1930|loc=5}}<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harvnb|MacPherson|1930|loc=5}}; {{harvnb|Scholes|1977b}}). 'n Ritme wat 'n ander slag aksensueer en die neerslagt de-beklemtoon soos wat dit vasgestel is, of aanvaar die melodie van 'n voorafgaande ritme, word 'n gesinkopeerde ritme genoem. Gewoonlik kan selfs die mees komplekse meters afgebreek word in 'n ketting van duple en drie slae ({{harvnb|MacPherson|1930|loc=5}}<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harvnb|MacPherson|1930|loc=5}}; {{harvnb|Scholes|1977b}}) óf deur byvoeging of verdeling. Volgens Pierre Boulez, is slag strukture buite vier in westerse musiek, "eenvoudig nie natuurlik nie" ({{harv|Slatkin|n.d.|loc=at 5:05}}. === Tempo en duur === ''(Sien belangrikste artikels; [//en.wikipedia.org/wiki/Duration_(music) Duur (musiek)], [//en.wikipedia.org/wiki/Tempo Tempo])'' Die tempo van die stuk is die spoed of frekwensie van die tactus '' > '', 'n maatstaf van hoe vinnig die slag vloei. Dit is dikwels gemeet in slae per minuut' (bpm): 60&#x20;bpm beteken 'n spoed van een slag per sekonde, 'n frekwensie van 1&#x20;Hz. 'n Ritmiese eenheid is 'n voortdurende patroon met 'n tydperk gelykstaande aan 'n slag of verskeie slae (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Winold|1975|loc=237}}. Die duur van enige sodanige eenheid is omgekeerd verwant aan die tempo. Musikale klank kan ontleed word op vyf verskillende tydskale, wat Moravscik gereël het in volgorde van toenemende duur (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Moravcsik|2002|loc=114}}. * Superkort: 'n enkele siklus van 'n hoorbare golf, ongeveer <span class="frac nowrap"><sup>1</sup>&#x2044;<sub>30</sub></span>–<span class="frac nowrap"><sup>1</sup>&#x2044;<sub>10,000</sub></span> sekonde (30-10,000&#x20;Hz of meer as 1800&#x20;bpm). Hierdie, alhoewel ritmies in die natuur, word nie beskou as aparte gebeure nie, maar as deurlopende [[Toonhoogte|musikale toonhoogte]]. * Kort: aan die einde van die tweede een (1&#x20;Hz, 60&#x20;bpm, 10-100,000 klank siklusse). Musikale tempo is oor die algemeen in die reeks van 40 tot 240 slae per minuut. 'n Deurlopende slag kan nie beskou word as 'n musikale slag as dit is vinniger as 8-10 per sekonde (8-10&#x20;Hz, 480-600&#x20;bpm) of stadiger as 1 per 1.5–2 sekondes (0.6–0.5&#x20;Hz, 40-30&#x20;bpm) is nie. 'n Te vinnige slag word 'n dreuning, te stadig 'n opeenvolging van klanke wat ongekonnekteerd voorkom ({{harvnb|Fraisse|1956}}{{Page needed|date=July 2014}}; {{harvnb|Woodrow|1951}}{{Page needed|date=July 2014}} beide aangehaal in {{harvnb|Covaciu-Pogorilowski|n.d.}}). Hierdie tydraam stem rofweg ooreen met die menslike hart koers en die duur van 'n enkele stap, lettergreep of ritmiese gebaar. * Medium: ≥ paar sekondes, Hierdie mediaan durational vlak "definieer ritme in musiek" ({{harv|Moravcsik|2002|loc=114}} soos dit die definisie van 'n ritmiese eenheid toelaat, is die rangskikking van 'n algehele volgorde van geaksentueerde, ongeaksensueerde en stil of "rus" slae in die [[Sel (musiek)|selle]] van 'n ''maatreël'' wat aanleiding kan gee tot die "kortste verstaanbare en self-bestaande musikale eenheid" ({{harv|Scholes|1977c}}, 'n ''motief'' of ''figuur''. Dit kan verder georganiseer word deur herhaling en variasie in 'n definitiewe ''frase'' wat 'n hele genre van musiek, dans of poesië kan karakteriseer en wat beskou kan word as die fundamentele formele eenheid van musiek ({{harvnb|MacPherson|1930}}, {{Page needed|date=July 2014}}). * Lank: ≥ baie sekondes of 'n minuut wat ooreenstem met 'n deurlopende eenheid wat "bestaan uit musikale frases" ({{harv|Moravcsik|2002|loc=114}}—wat 'n melodie, 'n formele afdeling, 'n poëtiese strofe of 'n kenmerkende volgorde van die dans bewegings en stappe kan maak. Die tydelike reëlmaat van musikale organisasie sluit die mees basiese vlakke van musikale vorm in ({{harv|MacPherson|1930|loc=3}}. * Baie lank: ≥ minute of baie ure van musikale komposisies of onderafdelings van komposisies. Curtis Roads (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Roads|2001}} neem 'n wyer uitkyk deur die onderskeidende nege tydskale, dié keer in volgorde van verminderde duur. Die eerste twee, die oneindige en die supra musikale, sluit natuurlike periodicities van maande, jare, dekades, eeue en groter, terwyl die laaste drie, die voorbeeld en subvoorbeeld, wat tred hou met digitale en elektroniese pryse "te kort om behoorlik aangeteken of waargeneem te word", gemeet in miljoenste van sekondes (micro), en uiteindelik die infinitesimale of oneindig kort, is weer in die ekstra-musikale domein. Roads se Makro-vlak, wat "algehele musikale argitektuur of vorm" rofweg ooreenstem met Moravcsik se "baie lang" - afdeling, terwyl sy Meso-vlak, die vlak van "afdelings van die vorm" insluitend bewegings, afdelings, frases sekondes of minute neem, is ook soortgelyk aan Moravcsik se "lang" kategorie. Die paaie se Klank voorwerp ({{harvnb|Schaeffer|1959}}; {{harvnb|Schaeffer|1977}}): "'n basiese eenheid van die musikale struktuur" en 'n veralgemening van kennis (Xenakis se mini strukturele tyd skaal); fraksie van 'n sekonde tot 'n paar sekondes, en sy Microsound (sien korrel sintese) tot op die drumpel van ouditiewe persepsie; duisende tot miljoenstes van sekondes, is vergelykbaar met Moravcsik se "kort" en "superkort" vlakke van duur. === Metrieke struktuur === ''(Sien hoofartikels; Meter (musiek), [[Maatstreep|Bar (musiek)]], Meter (poësie))'' [[Lêer:Claves-detail.gif|links|duimnael|300x300px|Notasie van 'n clave ritmiese patroon: Elke sel van die rooster stem ooreen met 'n vaste tyd met 'n resolusie fyn genoeg om die tydsberekening van die patroon vas te vang, wat getel kan word as twee reëls van vier slae in verdelende (metriese of simmetriese) ritme en elke klop verdeel in twee selle. Die eerste reël van die patroon kan ook bygetel word ( in gemete of asimmetriese ritme) as '''3 + 3 + 2'''<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>.]] Die studie van ritme, stres en [[toonhoogte]] in die [[Spraak|toespraak]] genoem prosodie (sien ook: prosodie (musiek)): dit is 'n onderwerp in [[Taalwetenskappe|taalkunde]] en poësie, wat beteken die aantal lyne in 'n [[Gedig|vers]], die aantal lettergrepe in elke reël en die uiteensetting van dié lettergrepe as lank of kort, geaksensueer of ongeaksensueer. Musiek het die term geërf, "meter of meter" van die terminologie van poësie ({{harvnb|Scholes|1977b}}<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>; {{harvnb|Scholes|1977c}}; {{harvnb|Latham|2002}}). Die metrieke struktuur van musiek sluit meter, tempo en al die ander ritmiese aspekte in wat 'n temporale reëlmaat produseer teen die voorgrond besonderhede of deurlopende patrone van die musiek wat geprojekteer word ({{harvnb|Winold|1975|loc=209-10}}<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harvnb|Winold|1975|loc=209-10}}). Die terminologie van westerse musiek is uiters vaag in hierdie gebied ({{harv|Scholes|1977b}}. {{harvnb|MacPherson|1930|loc=3}} verkies om te praat van "tyd" en "ritmiese vorm", Imogen Holst ({{harv|Holst|1963|loc=17}} van "gemete ritme". Dansmusiek het onmiddellik herkenbare patrone van slae gebou op 'n kenmerkende tempo en meting. Die Imperial Vereniging van Onderwysers van Dans definieer die tango, byvoorbeeld, as om gedans te word in <span style="font-family: 'Georgia Pro', Georgia, 'DejaVu Serif', Times, 'Times New Roman', serif;"><span style="display:inline-block;margin-bottom:-0.3em;vertical-align:-0.4em;line-height:0.85em;font-size:80%;text-align:center"><sup style="font-size:inherit;line-height:inherit;vertical-align:baseline">'''2'''</sup><br /><br /><sub style="font-size:inherit;line-height:inherit;vertical-align:baseline">'''4'''</sub></span></span><div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div> tyd met ongeveer 66 slae per minuut. Die basiese stadige vorentoe of agteruit stap, blywend vir een slag, word "stadig genoem", sodat 'n volledige "regs–links" step gelyk aan een <span style="font-family: 'Georgia Pro', Georgia, 'DejaVu Serif', Times, 'Times New Roman', serif;"><span style="display:inline-block;margin-bottom:-0.3em;vertical-align:-0.4em;line-height:0.85em;font-size:80%;text-align:center"><sup style="font-size:inherit;line-height:inherit;vertical-align:baseline">'''2'''</sup><br /><br /><sub style="font-size:inherit;line-height:inherit;vertical-align:baseline">'''4'''</sub></span></span> meet is ({{harv|Imperial Society of Teachers of Dancing|1977|loc={{Page needed|date=July 2014}}}} (''Sien [[Dans|Ritme en dans]]''). [[Lêer:Clavepattern.svg|regs|duimnael|300x300px|Notasie van drie maatreëls van'n clave patroon voorafgegaan deur een maat van bestendige kwartaal notas. Hierdie patroon is opgemerk in dubbel die tyd in verhouding tot die een hierbo, in een in plaas van twee vier-klop maatreëls <span class="fn">[[File:Loudspeaker.svg|skakel=File:Clave_pattern.ogg|11x11px]]&nbsp;[[Media:Clave pattern.ogg|Vier slae gevolg deur drie Clave patrone]]</span>&#x20;<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>.]] Die algemene klassifikasie van ''metriese ritme'', ''gemeet ritme'' en ''vrye ritme'' mag onderskei word (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Cooper|1973|loc=30}}. Metriese of verdelende ritme, by verre die algemeenste in Westerse musiek, bereken elke tyd waarde as 'n meervoudige of fraksie van die slag. Normale aksente kom weer gereeld voor en verskaf sistematiese groepering (maatreëls). Gemete ritme (toegevoegde ritme) bereken ook elke keer waarde as 'n meervoudige of fraksie van 'n bepaalde tyd-eenheid, maar die aksente herhaal nie gereeld binne die siklus nie. Vrye ritme is waar daar nie ({{harv|Cooper|1973|loc=30}}, soos in die Christelike gesange waar daar 'n basiese slag, maar 'n vryer ritme is, soos die ritme van prosa in vergelyking met dié van verse ({{harv|Scholes|1977c}}. ''Sien Gratis tyd (musiek)''. Ten slotte is sommige musiek, soos grafiese werke sedert die 1950's en nie-Europese musiek soos Honkyoku repertoire vir die shakuhachi, beskou as ''ametric'' (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Karpinski|2000|loc=19}}. ''Senza misura'' is 'n Italiaanse musikale term vir "sonder meter", wat beteken om te speel sonder 'n slag en met behulp van tyd te meet hoe lank dit sal neem om die reël te speel ({{harvnb|Forney and Machlis|2007}}{{Page needed|date=December 2009}}). == Saamgestelde ritme == [[Lêer:Bach,_Sinfonia_in_F_minor_BWV_795,_mm._1-3a_composite_rhythm.png|regs|duimnael|350x350px|[[Johann Sebastian Bach|Bach]]<nowiki/>se ''Sinfonia in F mineur,'' BWV 795, mm. 1-3 <span class="fn">[[File:Loudspeaker.svg|skakel=File:Bach,_Sinfonia_in_F_minor_BWV_795,_mm._1-3a.mid|11x11px]]&nbsp;[[Media:Bach, Sinfonia in F minor BWV 795, mm. 1-3a.mid|Speel die oorspronklike]]</span>&#x20;<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div> <span class="fn">[[File:Loudspeaker.svg|skakel=File:Bach,_Sinfonia_in_F_minor_BWV_795,_mm._1-3a_composite_rhythm.mid|11x11px]]&nbsp;[[Media:Bach, Sinfonia in F minor BWV 795, mm. 1-3a composite rhythm.mid|Speel met saamgestelde]]</span>&#x20;.]] 'n ''Saamgestelde ritme'' is die duur en patrone (ritme) geproduseer deur die samevoeging van al die klinkende dele van musikale tekstuur. In die musiek van die [[Tydperk van Westerse klassieke harmonie|algemene praktyk tydperk]], het die saamgestelde ritme gewoonlik die meter bevestig, wat dikwels in metrieke of selfs-noot patrone identies is aan die pols op 'n spesifieke metrieke vlak. White definieer ''saamgestelde ritme'' as, "die gevolglike algehele ritmiese artikulasie tussen al die stemme van 'n kontrapuntale tekstuur" (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|White|1976|loc=136.}}. Hierdie konsep is gelyktydig gedefinieer as "aanval punt ritme" deur Maury Yeston in 1976 as "die uiterste ritmiese voorgrond van 'n samestelling – die absolute oppervlak van geartikuleerde beweging" ({{harv|Yeston|1976|loc=41-42}}. == Ritme notasie == Wêreldwyd is daar is baie verskillende benaderings tot die verbygang van ritmiese frases en patrone, soos wat hulle bestaan in die tradisionele musiek, van geslag tot geslag. == Opvoedkundige literatuur/Gevorderde opleidingskursusse == In die wes-akademiese wêreld is verskeie skole en opleidingskursusse sedert die 1960's ontwikkel volgens die nasionale tradisie en opvoedkundige beleid. Onder die metodes en leerprogramme vir musiek kolleges, universiteite en conservatoires wat werksaam is op 'n internasionale skaal, is dit merkbaar om van die volgende boeke notisie te neem: * ''Maat en Ritme'', deur Horst F. Van Der (1963), gepubliseer deur Broekmans & Van Poppel, {{ISBN|9789491906008}}9789491906008. 'n Versameling van gegradeerde oefeninge in twee volumes, van basiese tot gevorderde vlak. * ''Die Kunst des Rhythmus'', deur Peter Giger (1993), gepubliseer deur [https://de.schott-music.com/shop/die-kunst-des-rhythmus.html Schott], {{ISBN|978-3-7957-1862-6}}978-3-7957-1862-6. 'n Teoretiese benadering tot die westerse en nie-westerse ritmes. * ''Rhythm to go'', deur John Palmer (2013), gepubliseer deur die [https://web.archive.org/web/20161229164625/https://visionedition.com/index.php/en/rhythm-to-go Vision Edition] en versprei deur [http://composersedition.com/john-palmer-rhythm-to-go CE Boeke], ISMN 979-0-9002315-1-2. 'n Fast-track versameling van gegradeerde oefeninge van basiese tot gevorderde vlak verdeel in vier afdelings en met inbegrip van 'n addisionele hoofstuk met ritmiese strukture wat gebruik word in kontemporêre musiek. === Afrikaanse musiek === [[Lêer:Diffa_Niger_Griot_DSC_0177.jpg|regs|duimnael|256x256px|'n Griot voer op in Diffa, Niger, Wes-Afrika. Die Griot is die speel van'n Ngoni of Xalam.]] In die Griot tradisie van Afrika, is alles wat verband hou met musiek reeds mondelings oorgedra. Babatunde Olatunji (1927-2003) het 'n eenvoudige reeks gesproke klanke vir die onderrig van die ritmes van die handdrom ontwikkel, met behulp van ses vokale klanke, "Goon, Doon, Gaan, Doen, Pa, Ta", die drie basiese klanke op die drom, elkeen gespeel met óf die linker-of die regterkant.{{Citation needed|date=September 2016}} Die debat oor die toepaslikheid van die personeel notasie vir Afrikaanse musiek is 'n onderwerp van besondere belang vir buitestaanders, terwyl die Afrikaanse geleerdes van Kyagambiddwa tot Kongo, vir die grootste deel, die konvensies en beperkings van balknotasie aanvaar en transkripsies saamgestel het om bespreking en debatering moontlik te maak.({{harv|Agawu|2003|loc=52}}. John Miller {{harvnb|Chernoff|1979}}<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div> het aangevoer dat die Wes-Afrikaanse musiek gebaseer is op die spanning tussen ritme, poliritmes geskep deur die gelyktydige klinkende van twee of meer verskillende ritmes, oor die algemeen een dominante ritme interaksie met een of meer onafhanklike meedingende ritmes. Hierdie staan mekaar teen of komplimenteer mekaar en die dominante ritme. Morele waardes underpin die grondslag van 'n musikale stelsel wat gebaseer is op die herhaling van relatief eenvoudige patrone wat ontmoet by verre kruis-ritmiese tussenposes en op die roep-en-antwoord-vorm. Kollektiewe uitsprake soos spreuke of afstammelinge verskyn óf in frases vertaal in "drum praat" of in die woorde van die liedjies. Mense verwag musikante te stimuleer deelname deur te reageer op mense wat dans. Waardering van die musikante is wat verband hou met die effektiwiteit van die handhawing van hul gemeenskap waardes ({{harv|Chernoff|1979|}}{{Page needed|date=July 2014}}. === Indiese musiek === Indiese musiek is ook mondelings oorgedra. Tabla spelers sal leer om komplekse ritme patrone en frases te praat voordat hulle dit probeer speel. Sheila Chandra, 'n Engelse pop sanger van Indiese afkoms, het vertonings gelewer, gebaseer op die sing van hierdie patrone. In Indiese Klassieke musiek, is die Tala'n samestelling van die ritmiese patroon waaroor die hele stuk gestruktureer is. === Westerse musiek === In die 20ste eeu, het komponiste soos [[Igor Strawinski|Igor Stravinsky]], [[Béla Bartók]], [[Philip Glass]], en Steve Reich meer ritmies komplekse musiek geskryf met behulp van odd meters, en tegnieke soos uitfaseer en die toevoeging van ritme. Op dieselfde tyd, het moderniste soos Olivier Messiaen en sy leerlinge verhoogde kompleksiteit gebruik om die sin van 'n gereelde slag te ontwrig en lei uiteindelik tot die wydverspreide gebruik van irrasionele ritmes in die Nuwe Kompleksiteit. Hierdie gebruik kan verduidelik word deur 'n opmerking vanJohn Cage waar hy daarop wys dat gereelde ritmes klanke veroorsaak om gehoor te word as 'n groep eerder as individueel; die onreëlmatige ritmes onderstreep die vinnig veranderende toon verhoudings wat andersins gesubsumeer sou wees in irrelevante ritmiese groeperings (<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>{{harv|Sandow|2004|loc=257}}. LaMonte Young het ook musiek geskryf waar 'n gereelde slag afwesig is, omdat die musiek bestaan uit 'n lang volgehoue toon (drones). In die 1930's het Henry Cowell musiek geskryf waar verskeie gelyktydige periodieke ritmes ingesluit was en tesame met Leon Thérémin het hul die Rhythmicon bedink, wat die eerste elektroniese ritme masjien was om dit uit te voer. Net so het Conlon Nancarrow geskryf vir die speler klavier. == Linguistiek == In [[Taalwetenskappe|linguistiek]], is ritme of isochrony een van drie aspekte van prosodie, tesame met stres en intonasie. Tale kan geklassifiseer word volgens of hu lettergreep-spoed, mora-spoed of stres-spoed. Sprekers van lettergreep-spoed tale soos Spaans en [[Kantonees]], sit ongeveer gelyke tyd op elke lettergreep; in teenstelling, het sprekers van stres-spoed tale soos Engels en [[Mandaryns|Mandaryns Chinees]] sit gelyke tydsverloop tussen beklemtoonde lettergrepe, met die tydsberekening van die onbeklemtoonde lettergrepe tussen-in wat aangepas word om die stres tydsberekening te akkommodeer. {{harvnb|Narmour|1977}}<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div> (aangehaal in {{harvnb|Winold|1975}}, {{Page needed|date=July 2014}}) beskryf drie kategorieë prosodiese reëls wat ritmiese opeenvolgings wat toevoeg (dieselfde duur word herhaal), kumulatiewe (kort-lank), of countercumulative (lank-kort), skep. Vermeerdering hou verband met die sluiting of ontspanning, countercumulation met spanning, terwyl die toevoegevoegde ritmes oop en herhalend is. Richard Middleton het uitgewys dat dié metode kan nie rekenskap gee vir sinkopasie nie en stel die konsep van transformasie voor ({{harvnb|Middleton|1990}}, {{Page needed|date=July 2014}}). == In populêre kultuur == In die dag-tot-dag, figuurlike taal, is daar verskeie nie-musiek verwante gebruike van die woord "ritme". Soos byvoorbeeld, kan 'n persoon die ritme van 'n werksdag in 'n sekere maatskappy of beroep, of die ritme van die lewe in 'n sekere land of streek, beskryf. In hierdie konteks, word die betekenis van ritme dikwels verwar met die konsep van "tempo", met mense wat verkeerdelik verwys na 'n sekere ritme as "stadig" of "vinnig". Spoed (tempo) kan nie 'n spesifikasie vir 'n sekere ritme wees nie, want die dieselfde ritme kan voorkom op enige tyd. 'n Sekere tempo vergelyk met ander tempo deur die verskil in spoed, terwyl 'n sekere ritme vergelyk met ander ritmes deur die verskil in struktuur. == Bronnelys == * {{wikicite|ref={{harvid|Agawu|2003}}|reference=Agawu, Kofi. 2003. ''Representing African Music: Postcolonial Notes, Queries, Positions''. New York: Routledge.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Anon.|1971}}|reference=Anon. ''The Compact Edition of the Oxford English Dictionary II''. Oxford and New York: Oxford University Press, 1971.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Anon.|2009}}|reference=April 30, 2009. "[http://www.world-science.net/othernews/090430_rhythm.htm Parrots have got rhythm, studies find]", ''World-Science.net''.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Berry|1987}}|reference=Berry, Wallace (1987). ''Structural Functions in Music'', second edition. New York: Dover Publications. {{ISBN|978-0-486-25384-8}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Berry|1987}}|reference=Berry, Wallace (1987). ''Structural Functions in Music'', second edition. New York: Dover Publications. {{ISBN|978-0-486-25384-8}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Chernoff|1979}}|reference=Chernoff, John Miller (1979). ''African Rhythm and African Sensibility: Aesthetic and Social Action in African Musical Idioms''. Chicago: The University of Chicago Press.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Cooper|1973}}|reference=Cooper, Paul (1973). ''Perspectives in Music Theory: An Historical-Analytical Approach''. New York: Dodd, Mead. {{ISBN|0-396-06752-2}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Cooper|1973}}|reference=Cooper, Paul (1973). ''Perspectives in Music Theory: An Historical-Analytical Approach''. New York: Dodd, Mead. {{ISBN|0-396-06752-2}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Covaciu-Pogorilowski|n.d.}}|reference=Covaciu-Pogorilowski, Andrei. n.d. "[http://www.zeuxilogy.home.ro/media/manifesto.pdf Musical Time Theory and A Manifesto]". Self-published online (accessed 1 August 2014).}} * {{wikicite|ref={{harvid|Fitch and Rosenfeld|2007}}|reference=Fitch, W. Tecumseh, and Andrew J. Rosenfeld (2007). "Perception and Production of Syncopated Rhythms". ''Music Perception'', Vol. 25, Issue 1, pp. 43–58. ISSN 0730-7829.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Fraisse|1956}}|reference=Fraisse, Paul (1956). ''Les Structures Rhythmiques'', with a preface by A. Michotte. Studia Psychologica. Louvain: Publications Universitaires; Paris and Brussels: Édition Erasme; Antwerp and Amsterdam: Standaard Boekhandel.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Forney and Machlis|2007}}|reference=Forney, Kristine, and Joseph Machlis. 2007. ''The Enjoyment of Music'', tenth edition. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-17423-6}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Forney and Machlis|2007}}|reference=Forney, Kristine, and Joseph Machlis. 2007. ''The Enjoyment of Music'', tenth edition. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-17423-6}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Goodall|2006}}|reference=Goodall, Howard (presenter). 2006. ''[http://www.channel4.com/programmes/how-music-works-with-howard-goodall How Music Works with Howard Goodall]'', produced by David Jeffcock. Television series, 4 episodes. Episode 2: "Rhythm" (Saturday 25 November, 6:20–7:20pm). Tiger Aspect Productions for Channel 4 Television Corporation.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Hasty|1997}}|reference=Hasty, Christopher (1997). ''Meter as Rhythm''. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-510066-2}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Hasty|1997}}|reference=Hasty, Christopher (1997). ''Meter as Rhythm''. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-510066-2}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Holst|1963}}|reference=Holst, Imogen. ''An ABC of Music: A Short Practical Guide to the Basic Essentials of Rudiments, Harmony, and Form''. Oxford and New York: Oxford University Press, 1963.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Imperial Society of Teachers of Dancing|1977}}|reference=The Imperial Society of Teachers of Dancing (1977). ''Ballroom Dancing''. Sevenoaks, Kent: Hodder and Stoughton; New York: David McKay Co.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Jirousek|1995}}|reference=Jirousek, Charlotte. 1995. "[http://char.txa.cornell.edu/language/principl/rhythm/rhythm.htm Rhythm]". In ''An Interactive Textbook'', Ithaca: Cornell University website (accessed 24 July 2014).}} * {{wikicite|ref={{harvid|Jordania|2011}}|reference=[[Joseph Jordania|Jordania, Joseph]]. 2011. ''[[Why do People Sing? Music in Human Evolution]]''. Tbilisi: Logos, International Research Center for Traditional Polyphony; Melbourne: The University of Melbourne, Institute of Classical Philology, Bizantyne {{sic}} and Modern Greek Studies.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Karpinski|2000}}|reference=Karpinski, Gary S. ''Aural Skills Acquisition: The Development of Listening, Reading, and Performing Skills in College-Level Musicians''. Oxford and New York: Oxford University Press, 2000. {{ISBN|978-0-19-511785-1}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Karpinski|2000}}|reference=Karpinski, Gary S. ''Aural Skills Acquisition: The Development of Listening, Reading, and Performing Skills in College-Level Musicians''. Oxford and New York: Oxford University Press, 2000. {{ISBN|978-0-19-511785-1}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Latham|2002}}|reference=Latham, Alison. 2002. "Metre", ''The Oxford Companion to Music'', edited by Alison Latham. Oxford and New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-866212-2}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Latham|2002}}|reference=Latham, Alison. 2002. "Metre", ''The Oxford Companion to Music'', edited by Alison Latham. Oxford and New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-866212-2}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Lerdahl and Jackendoff|1983}}|reference=Lerdahl, Fred, and Ray Jackendoff. 1983. ''A Generative Theory of Tonal Music''. The MIT Press Series on Cognitive Theory and Mental Representation. Cambridge: MIT Press. {{ISBN|978-0-262-12094-4}}; {{ISBN|978-0-262-62107-6}}; {{ISBN|978-0-262-62049-9}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Lerdahl and Jackendoff|1983}}|reference=Lerdahl, Fred, and Ray Jackendoff. 1983. ''A Generative Theory of Tonal Music''. The MIT Press Series on Cognitive Theory and Mental Representation. Cambridge: MIT Press. {{ISBN|978-0-262-12094-4}}; {{ISBN|978-0-262-62107-6}}; {{ISBN|978-0-262-62049-9}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Lerdahl and Jackendoff|1983}}|reference=Lerdahl, Fred, and Ray Jackendoff. 1983. ''A Generative Theory of Tonal Music''. The MIT Press Series on Cognitive Theory and Mental Representation. Cambridge: MIT Press. {{ISBN|978-0-262-12094-4}}; {{ISBN|978-0-262-62107-6}}; {{ISBN|978-0-262-62049-9}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Lerdahl and Jackendoff|1983}}|reference=Lerdahl, Fred, and Ray Jackendoff. 1983. ''A Generative Theory of Tonal Music''. The MIT Press Series on Cognitive Theory and Mental Representation. Cambridge: MIT Press. {{ISBN|978-0-262-12094-4}}; {{ISBN|978-0-262-62107-6}}; {{ISBN|978-0-262-62049-9}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Lester|1986}}|reference=Lester, Joel. ''The Rhythms of Tonal Music''. Hillsdale, NY: Pendragon Press, 1986. {{ISBN|978-0-8093-1282-5}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Lester|1986}}|reference=Lester, Joel. ''The Rhythms of Tonal Music''. Hillsdale, NY: Pendragon Press, 1986. {{ISBN|978-0-8093-1282-5}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Liddell and Scott|1996}}|reference=Liddell, Henry George, and Robert Scott. "[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dr%28uqmo%2Fs ῥυθμός]", in ''A Greek-English Lexicon'', revised edition, combining the text of the ninth edition with an extensively revised and expanded Supplement. Oxford and New York: Oxford University Press, 1996. Online, Perseus Project}} * {{wikicite|ref={{harvid|London|2004}}|reference=London, Justin (2004). ''Hearing in Time: Psychological Aspects of Musical Meter''. Oxford and New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-516081-9}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|London|2004}}|reference=London, Justin (2004). ''Hearing in Time: Psychological Aspects of Musical Meter''. Oxford and New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-516081-9}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|MacPherson|1930}}|reference=MacPherson, Stewart, ''Form in Music'', London: Joseph Williams, 1930.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Middleton|1990}}|reference=[[Richard Middleton (musicologist)|Middleton, Richard]] (1990). ''Studying Popular Music''. Philadelphia: Open University Press. {{ISBN|0-335-15275-9}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Middleton|1990}}|reference=[[Richard Middleton (musicologist)|Middleton, Richard]] (1990). ''Studying Popular Music''. Philadelphia: Open University Press. {{ISBN|0-335-15275-9}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Mithen|2005}}|reference={{cite book |last=Mithen |first=Steven |authorlink=Steven Mithen |year=2005 |title=The Singing Neanderthals: The Origins of Music, Language, Mind and Body. |publisher=London: Weidenfeld & Nicolson. |isbn=0-297-64317-7 |url=http://www.epjournal.net/filestore/ep03375380.pdf |access-date= 2 November 2018 |archive-date= 9 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109021714/http://www.epjournal.net/filestore/ep03375380.pdf |url-status=dead }}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles> * {{wikicite|ref={{harvid|Moravcsik|2002}}|reference=Moravcsik, Michael J. (2002). ''Musical Sound: An Introduction to the Physics of Music''. New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers. {{ISBN|978-0-306-46710-3}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Moravcsik|2002}}|reference=Moravcsik, Michael J. (2002). ''Musical Sound: An Introduction to the Physics of Music''. New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers. {{ISBN|978-0-306-46710-3}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Narmour|1977}}|reference=Narmour, Eugene. ''Beyond Schenkerism: The Need for Alternatives in Music Analysis''. Chicago and London: University of Chicago Press, 1977. Phoenix paperback edition 1980. {{ISBN|978-0-226-56847-8}} (cloth); {{ISBN|978-0-226-56848-5}} (paperback).}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Narmour|1977}}|reference=Narmour, Eugene. ''Beyond Schenkerism: The Need for Alternatives in Music Analysis''. Chicago and London: University of Chicago Press, 1977. Phoenix paperback edition 1980. {{ISBN|978-0-226-56847-8}} (cloth); {{ISBN|978-0-226-56848-5}} (paperback).}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Narmour|1977}}|reference=Narmour, Eugene. ''Beyond Schenkerism: The Need for Alternatives in Music Analysis''. Chicago and London: University of Chicago Press, 1977. Phoenix paperback edition 1980. {{ISBN|978-0-226-56847-8}} (cloth); {{ISBN|978-0-226-56848-5}} (paperback).}} * {{cite journal|last=Patel|first=Aniruddh D.|year=2006|title=Musical Rhythm, Linguistic Rhythm, and Human Evolution|journal=Music Perception|location=Berkeley, California|publisher=University of California Press|volume=24|issue=1|pages=99–104|issn=0730-7829|doi=10.1525/mp.2006.24.1.99|ref=harv}} * {{wikicite|ref={{harvid|Patel|2014}}|reference={{cite journal |last=Patel |first=Aniruddh D. |title=The Evolutionary Biology of Musical Rhythm: Was Darwin Wrong? |journal=PLoS Biol |date=2014 |volume=12 |issue=3 (25 March ) |doi=10.1371/journal.pbio.1001821 |page=e1001821}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles> * {{cite book|last=Percival|first=Harold W.|year=1946|title=Thinking and Destiny|publisher=The Word Foundation, Inc.|isbn=978-0-911650-06-8|ref=harv}} * {{wikicite|ref={{harvid|Pieslak|2009}}|reference=Pieslak, Jonathan (2009). ''Sound Targets: American Soldiers and Music in the Iraq War''. Bloomington and London: Indiana University Press.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Roads|2001}}|reference=Roads, Curtis (2001). ''Microsound''. Cambridge, MA: MIT Press. {{ISBN|978-0-262-18215-7}}; {{ISBN|978-0-262-68154-4}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Roads|2001}}|reference=Roads, Curtis (2001). ''Microsound''. Cambridge, MA: MIT Press. {{ISBN|978-0-262-18215-7}}; {{ISBN|978-0-262-68154-4}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Roads|2001}}|reference=Roads, Curtis (2001). ''Microsound''. Cambridge, MA: MIT Press. {{ISBN|978-0-262-18215-7}}; {{ISBN|978-0-262-68154-4}}}} * {{wikicite|ref={{harvid|Rothstein|1989}}|reference=Rothstein, William (1989). ''Phrase Rhythm in Tonal Music''. New York: Schirmer Books. {{ISBN|9780028721910}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Rothstein|1989}}|reference=Rothstein, William (1989). ''Phrase Rhythm in Tonal Music''. New York: Schirmer Books. {{ISBN|9780028721910}}.}} * {{cite book|last=Sacks|first=Oliver|authorlink=Oliver Sacks|title=Musicophilia, Tales of Music and the Brain|year=2007|publisher=Alfred A. Knopf|location=New York and Toronto|isbn=978-1-4000-4081-0|chapter=Keeping Time: Rhythm and Movement|ref=harv}}{{Page needed|date=July 2014}} * {{wikicite|ref={{harvid|Sandow|2004}}|reference=Sandow, Greg (2004). "A Fine Madness". In ''The Pleasure of Modernist Music: Listening, Meaning, Intention, Ideology'', edited by Arved Mark Ashby, 253–58. {{ISBN|1-58046-143-3}}. Reprinted from ''The Village Voice'' (16 March 1982).}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Sandow|2004}}|reference=Sandow, Greg (2004). "A Fine Madness". In ''The Pleasure of Modernist Music: Listening, Meaning, Intention, Ideology'', edited by Arved Mark Ashby, 253–58. {{ISBN|1-58046-143-3}}. Reprinted from ''The Village Voice'' (16 March 1982).}} * {{wikicite|ref={{harvid|Scholes|1977a}}|reference=Scholes, Percy (1977a). "Form", in ''The Oxford Companion to Music'', 6th corrected reprint of the 10th ed. (1970), revised and reset, edited by John Owen Ward. London and New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-311306-6}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Scholes|1977a}}|reference=Scholes, Percy (1977a). "Form", in ''The Oxford Companion to Music'', 6th corrected reprint of the 10th ed. (1970), revised and reset, edited by John Owen Ward. London and New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-311306-6}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Scholes|1977b}}|reference=Scholes, Percy (1977b). "Metre", in ''The Oxford Companion to Music'', 6th corrected reprint of the 10th ed. (1970), revised and reset, edited by John Owen Ward. London and New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-311306-6}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Scholes|1977b}}|reference=Scholes, Percy (1977b). "Metre", in ''The Oxford Companion to Music'', 6th corrected reprint of the 10th ed. (1970), revised and reset, edited by John Owen Ward. London and New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-311306-6}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Scholes|1977c}}|reference=Scholes, Percy (1977c). "Rhythm", in ''The Oxford Companion to Music'', 6th corrected reprint of the 10th ed. (1970), revised and reset, edited by John Owen Ward. London and New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-311306-6}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Scholes|1977c}}|reference=Scholes, Percy (1977c). "Rhythm", in ''The Oxford Companion to Music'', 6th corrected reprint of the 10th ed. (1970), revised and reset, edited by John Owen Ward. London and New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-311306-6}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Slatkin|n.d.}}|reference=Slatkin, Leonard. n.d. "[https://web.archive.org/web/20080216021405/http://www.bbc.co.uk/radio3/discoveringmusic/ram/cdm0401slat1of4.ram Discovering Music: Rhythm] with [[Leonard Slatkin]]"}}. * {{wikicite|ref={{harvid|Toussaint|2005}}|reference=Toussaint, Godfried T., “The Geometry of Musical Rhythm,” In J. Akiyama, M. Kano, and X. Tan, editors, ''Proceedings of the Japan Conference on Discrete and Computational Geometry'', Vol. 3742, Lecture Notes in Computer Science, Springer, Berlin/Heidelberg, 2005, pp.&nbsp;198–212.}} * {{wikicite|ref={{harvid|White|1976}}|reference=White, John D. (1976). ''The Analysis of Music''. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall. {{ISBN|0-13-033233-X}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|White|1976}}|reference=White, John D. (1976). ''The Analysis of Music''. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall. {{ISBN|0-13-033233-X}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Winold|1975}}|reference=Winold, Allen (1975). "Rhythm in Twentieth-Century Music". In ''Aspects of Twentieth-Century Music'', edited by Gary Wittlich, pp. 208-269. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall. {{ISBN|0-13-049346-5}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Winold|1975}}|reference=Winold, Allen (1975). "Rhythm in Twentieth-Century Music". In ''Aspects of Twentieth-Century Music'', edited by Gary Wittlich, pp. 208-269. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall. {{ISBN|0-13-049346-5}}.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Woodrow|1951}}|reference=Woodrow, Herbert. "Time Perception". In ''A Handbook of Experimental Psychology'', edited by Stanley Smith Stevens,{{Page needed|date=July 2014}}. New York: Wiley, 1951.}} * {{wikicite|ref={{harvid|Yeston|1976}}|reference=Yeston, Maury. 1976. ''The Stratification of Musical Rhythm''. New Haven and London: Yale University Press. {{ISBN|0-300-01884-3}}.}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css" />{{wikicite|ref={{harvid|Yeston|1976}}|reference=Yeston, Maury. 1976. ''The Stratification of Musical Rhythm''. New Haven and London: Yale University Press. {{ISBN|0-300-01884-3}}.}} == Verdere leesstof == * Honing, H (2002) [ "Structure and interpretation of rhythm and timing".] Tijdschrift voor Muziektheorie [Dutch Journal of Music Theory]. 7. (3): 227-232. Archived from [ the original] on 2012-12-08. * Humble, M. (2002). [https://www.scribd.com/doc/25227226/The-Development-of-Rhythmic-Organization-in-Indian-Classical-Music The Development of Rhythmic Organization in Indian Classical Music] , MA verhandeling, Skool vir Oosterse en Afrika-Studies, Universiteit van Londen. * Lewis, Andrew (2005). ''Rhythm —What it is and How to Improve Your Sense of it''. San Francisco: [http://rhythmsource.com/dev/books/ RhythmSource] Pers. {{ISBN|978-0-9754667-0-4}}978-0-9754667-0-4. * Williams, C. F. A., ''The Aristoxenian Theory of Musical Rhythm'', (Cambridge Biblioteek Versameling—Musiek), Cambridge University Pers; eerste uitgawe, 2009. * Mazzola, Guerino (2017). ''The Topos of Music, Vol. Ek''. Heidelberg: Springer. {{ISBN|978-3-319-64364-9}}978-3-319-64364-9. == Eksterne skakels == * [https://archive.org/stream/rhythmofproseexp00pattiala/rhythmofproseexp00pattiala_djvu.txt 'Ritme van Prosa', William Morrison Patterson ,Columbia University Press 1917] * [http://www.melodyhound.com/query_by_tapping.0.html Melodyhound het'n "Navraag deur die Afluister van" soek wat gebruikers toelaat om te identifiseer musiek gebaseer op die ritme] * [http://www.signosemio.com/semiotics-of-rhythm.asp Louis Hébert, "'n Bietjie Semiotiek van Ritme. Elemente van Rhythmology", in ''Signo''] {{Normdata}} [[Kategorie:Artikels wat Ancient Greektalige teks bevat]] 1mmovwmx1en5do4tmdaokxfmq9y2ntd Konflik (proses) 0 220579 2890860 2484835 2026-04-06T19:00:47Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Verbeter 2890860 wikitext text/x-wiki : ''Vir ander vorme van konflik, sien konflik (dubbelsinnig).'' '''Konflik''' verwys na 'n vorm van wrywing of die ontstaan van onmin binne 'n groep wanneer die oortuigings of optrede van een of meer lede van die groep óf teengestaan word of onaanvaarbaar is vir een of meer lede van 'n ander groep. Konflik kan ontstaan tussen lede van dieselfde groep, bekend as intragroup konflik of dit kan plaasvind tussen lede van twee of meer groepe en kan geweld, interpersoonlike onmin konflik insluit. Konflik in groepe loop dikwels 'n spesifieke roete. ''Roetine groep interaksie'' word eerste ontwrig deur die ''aanvanklike konflik'' wat dikwels veroorsaak word deur verskillende menings, verskille tussen lede of gebrekkige hulpbronne. Op hierdie punt, is die groep nie meer verenig nie en mag verdeel word in koalisies. Hierdie tydperk van ''konflik eskalasie'' in sommige gevalle gaan die weg na 'n ''konflik resolusie stadium'', waarna die groep uiteindelik kan terugkeer na ''roetine-groep-interaksie'' == Definisies == M. Ajit merk daar is geen enkele universele aanvaarde definisie van konflik nie. Hy wys daarop dat een saak van twis is of die konflik 'n situasie of 'n tipe [[gedrag]] is. Met verwysing na 'n oorsig van die definisies van organisatoriese konflik in 1990 deur Robert A. Baron, merk Rakhim die volgende gemeenskaplike elemente in die definisies van konflik: * daar is erkende teenstrydige belange tussen die partye in 'n nul-som situasie; * daar moet geloof aan beide kante wees dat die ander een optree of sal optree teen hulle; * hierdie geloof is geneig om geregverdig te word deur die aksies wat geneem is; * konflik is 'n proses wat ontwikkel het uit vorige interaksies; Gebou daarop dat die voorgestelde definisie van konflik deur Rakhim "'n interaktiewe proses gemanifesteer is in onverenigbaarheid, meningsverskil of onenigheid binne of tussen sosiale entiteite." Rakhim merk ook dat konflik beperk kan word tot een individu wat in stryd is binne homself (die intrapersoonlike konflik). In 'n ander definisie van konflik, definieer Michael Nicholson dit as 'n aktiwiteit wat plaasvind wanneer die bewuste wesens (individue of groepe) onderling teenstryding optree met betrekking tot hul wil, behoeftes of verpligtinge. Konflik is 'n eskalasie van 'n meningsverskil, wat die algemene voorvereiste is, en word gekenmerk deur die bestaan van konflik gedrag, wat aktief in die mens is en wat probeer om mekaar skade te berokken. Rakhim lys sommige manifestasies van konflik gedrag, wat begin met onenigheid en gevolg deur verbale mishandeling en inmenging. Konflik kan voorkom tussen individue, groepe en organisasies; voorbeelde sluit in twis tussen individue, arbeid stakings, mededingende sport of [[Oorlog|gewapende konflikte]]. == Die rol van emosie in inter-groep verhoudings == 'n Kernspeler in inter-groep verhoudings en konflik is die kollektiewe sentiment wat 'n persoon se eie groep (in-groep) voel teenoor 'n ander groep (uit-groep). Hierdie inter-groep emosies is gewoonlik negatief, en wissel in intensiteit van gevoelens van ongemak wanneer interaksie met 'n lid van 'n sekere ander groep te vol haat is vir 'n ander groep en sy lede. Byvoorbeeld, in [https://oxford.academia.edu/MichaelFischer Fischer se] organisatoriese navorsing by die [[Universiteit van Oxford]], was inter-groep konflik so "verhit" dat dit wedersyds vernietigend was en gelei het tot organisatoriese ineenstorting.<ref>{{cite journal |last=Fischer |first=Michael D. |title=Organizational Turbulence, Trouble and Trauma: Theorizing the Collapse of a Mental Health Setting |journal= Organization Studies|date=28 September 2012|volume=33|issue=9|pages=1153–1173|doi=10.1177/0170840612448155}}</ref><ref>{{cite journal |last=Fischer|first=Michael Daniel|author2=Ferlie, Ewan|title=Resisting hybridisation between modes of clinical risk management: Contradiction, contest, and the production of intractable conflict|journal=Accounting, Organizations and Society|date=1 January 2013 |volume=38 |issue=1|pages=30–49|doi=10.1016/j.aos.2012.11.002}}</ref> Uit-groep-gerigte emosies kan beide verbaal en nie-verbaal uitgedruk word en volgens die stereotipe inhoudsmodel word dit bepaal deur twee dimensies: die vermeende warmte (Hoe vriendelik en opreg is die ander groep?) en bevoegdheid van die ander groep (Hoe ervare is die ander groep?). Afhangende van die vermeende graad van warmte en bevoegdheid, voorspel die stereotipe inhoudsmodel vier basiese emosies wat gerig kan wees op die uit-groep (Forsyth, 2006). # '''Afguns'''- Resultate wanneer die uit-groep beskou word om hoë bevoegdheid te hê, maar 'n lae warmte (klein hut, Visvang & Glick, 2007). Jaloerse groepe is gewoonlik jaloers op 'n ander groep se simboliese en tasbare prestasies en beskou die groep as kompetisie (Forsyth, 2006). # '''Minagting'''- Die uit-groep word as laag beskou in beide bevoegdheid en warmte (klein hut, Visvang & Glick, 2007). Volgens Forsyth, is minagting een van die mees algemene intergroep emosies. In hierdie situasie, word die uit-groep verantwoordelik gehou vir sy eie mislukkings. In-lede van die groep is ook van mening dat hul konflik met die uit-groep nooit opgelos kan word nie (Forsyth, 2006). # '''Jammer'''- Uit-groepe wat aangesien word deur die in-groep om te hoog te wees in warmte, maar laag in bevoegdheid word bejammer (klein hut, Visvang & Glick, 2007). Gewoonlik is groepe wat bejammer word laer in status as die in-groep, en word nie geglo om verantwoordelik te wees vir hul mislukkings nie (Forsyth, 2006). # '''Bewondering'''- Bewondering vind plaas wanneer 'n buite-groep aangesien word om hoog te wees in beide warmte en bevoegdheid, maar bewondering is baie skaars, omdat hierdie twee toestande selde ontmoet (klein hut, Visvang & Glick, 2007). Bewondering vir die uit-groep kom meer algemeen voor wanneer 'n lid van die in-groep kan trots wees op die prestasies van die uit-groep en wanneer die uit-groep se prestasies nie inmeng met die in-groep nie (Forsyth, 2006). == Tipes == Konflik word selde gesien as konstruktief; egter, in sekere kontekste (soos die kompetisie in sport), kan matige vlakke van konflik gesien word as wedersyds voordelig, die fasilitering van begrip, verdraagsaamheid, om te leer en doeltreffendheid. Sophia Jowett onderskei tussen die inhoud van die konflik, waar individue verskil oor hoe om 'n sekere kwessie te hanteer en relasionele konflik, waar individue verskil oor mekaar en oplet dat die konfliks inhoud voordelig kan wees, die motivering en stimulerende bespreking kan vermeerder terwyl die relasionele konflikte prestasie, lojaliteit, tevredenheid en toewyding verminder en veroorsaak dat individue geïrriteerd, negatief en verdag is. Irving Janis het voorgestel dat konflik voordelig is in groepe en komitees om die fout te verhoed van wat die "groep dink".<ref name="Janis1971">{{cite journal|last=Janis|first=I. L.|title=Groupthink|journal=Psychology Today|date=November 1971|volume=5|issue=6|pages=43–46, 74–76}}</ref> Jehn en Mannix stel die volgende drie tipes konflik voor: verhouding, taak en die proses. Verhoudingskonflik spruit uit interpersoonlike onverenigbaarheid; taak konflik hou verband met verskillende standpunte en menings oor 'n spesifieke taak, en die proses van konflik verwys na die meningsverskil oor die groep se benadering tot die taak, sy metodes en sy groep proses. Hulle merk dat hoewel verhoudingskonflik en die proses van konflik skadelik is, taakkonflik voordelig is, want dit moedig diversiteit van menings aan, alhoewel sorg geneem moet word sodat dit nie ontwikkel in die proses of verhoudingskonflik nie. Taakkonflik hou verband met twee interafhanklike en voordelige effekte. Die eerste is die gehalte van 'n groepsbesluit. Taak konflik moedig groter kognitiewe begrip aan van die probleem wat bespreek word. Dit lei tot beter besluitneming vir die groepe wat gebruik maak van taak konflik. Die tweede is effektiewe aanvaarding van die groep om besluite te neem. Taak konflik kan lei tot verhoogde tevredenheid met die groep besluit en 'n begeerte om te bly in die groep.<ref>{{cite web|url= http://fagbokforlaget.no/boker/downloadpsykorg/KAP13/artikler/Toppledelse%20og%20konflikt.pdf|title=Archived copy|accessdate=2014-12-01 |url-status=dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20140124011117/http://fagbokforlaget.no/boker/downloadpsykorg/KAP13/artikler/Toppledelse%20og%20konflikt.pdf|archivedate=2014-01-24 |df=}}CS1 maint: Archived copy as title ([//en.wikipedia.org/wiki/Category:CS1_maint:_Archived_copy_as_title link]) </ref> Amazon en Sapienza op sy beurt onderskei tussen die affektiewe en kognitiewe konflik, waar kognitiewe konflik taak-georiënteerd is en ontstaan as gevolg van verskille in perspektief of oordeel, en affektiewe konflik is emosioneel en spruit uit persoonlike verskille en geskille. == Vyf oortuigings wat groepe in die rigting van konflik dryf == Roy Eidelson en Judy Eidelson (2003) ondersoek 'n paar van die belangrike rolle wat geloof kan speel om konflik tussen groepe te veroorsaak of bedwing. Op die basis van 'n oorsig van relevante literatuur, staan vyf geloof domeine uit as veral opmerklik: Meerderwaardigheid, onreg, kwesbaarheid, wantroue en hulpeloosheid.<ref>{{cite journal|last=Eidelson|first=Roy, J|author2=Eidelson, Judy I|title=Dangerous ideas: Five beliefs that propel groups toward conflict|journal=American Psychologist|year=2003|volume=58|issue=3|pages=182–192|doi=10.1037/0003-066X.58.3.182}}</ref> 1. Superioriteit : '''Individuele-vlak kern van geloof:''' Hierdie kern van geloof wentel om 'n persoon se blywende oortuiging dat hy of sy beter is as ander mense op belangrike maniere. Die groepering van houdings wat algemeen geassosieer word met geloof sluit in om spesiaal te voel, verdienstelikheid en geregtigheid. : '''Groep-vlak wêreldbeskouing:''' Baie van hierdie elemente is ook teenwoordig in die meerderwaardige [[wêreldbeskouing]] by die groep vlak. Hierdie wêreldbeskouing sluit gedeelde oortuigings van morele meerderwaardigheid, gekosenheid, geregtigheid en bestemming. Verskeie gesamentlike werke van die komitees van die Amerikaanse Sielkundige Vereniging identifiseer "geloof in die meerderwaardigheid van een groep se kulturele erfenis (geskiedenis, waardes, taal, tradisies, kuns en kunsvlyt, ens.) oor ander s'n as 'n kenmerk van die verskynsel genaamd, e''tnosentriese monokulturalisme''.<ref>{{cite journal|last=Sue|first=Derald Wing|author2=Bingham, Rosie P. |author3= Porché-Burke, Lisa|author4=Vasquez, Melba|title=The diversification of psychology: A multicultural revolution|journal=American Psychologist |year=1999|volume=54|issue=12|pages=1061–1069|doi=10.1037/0003-066X.54.12.1061}}</ref> : '''Individuele-vlak kern van geloof:''' Die vermeende mishandeling deur ander of deur die wêreld in die algemeen. Hierdie ingesteldheid kan lei dat die individu iets identifiseer as onregverdig wat bloot rampspoedig is en  daardeur onvanpas betrokke raak in die vergeldingsaksies. : '''Groep-vlak wêreldbeskouing:''' Die onregverdige wêreldbeskouing weerspieël die in-groepe se oortuiging dat dit beduidende en wettige griewe teen 'n ander groep is. Hierdie ingesteldheid kan kragtige en geweldadige kollektiewe opstandigheid mobiliseer, veral omdat gedeelde persepsies van onregverdigheid tipies die indentifisering en getrouheid van individue verhoog teenoor hul groep. Verder is hierdie aanslae van mishandeling veral algemeen oor kulturele verdeeldheid omdat verskillende kulture geneig is om verskillende definisies vir wat 'n vorm van geregtigheid is en verskillende norme vir hoe dit bereik moet word. 3. Kwesbaarheid : '''Individuele-vlak kern van die geloof:''' Die kwesbare kern van geloof wentel om 'n persoon se oortuiging dat hy of sy  voortdurend in die skadu van leed leef. Kwesbaarheid behels 'n persoon se persepsie van hom-of haarself onderhewig aan interne of eksterne gevare waar beheer ontbreek, of is onvoldoende om 'n gevoel van veiligheid aan hom of haar te verskaf. : '''Groep-vlak wêreldbeskouing:''' Belangrike parallelle met hierdie individuele-vlak kern van geloof is teenwoordig in 'n kollektiewe kwesbare wêreldbeskouing wat weer wydverspreid blyk te wees onder etniese groepe. Vrese oor die toekoms is die mees algemene oorsaak van etniese konflikte en produseer dikwels geweld. Die kwesbare wêreldbeskouing is katastrofiese denke in wat 'n groep se  ergste geval scenario's neem op die onverbiddelike logika van die onafwendbaarheid. 4. Wantroue : '''Individuele-vlak kern van geloof:''' Hierdie kern van die geloof fokus op die vermeende vyandigheid en skadelike bedoeling van die ander. Die kritieke rol wat gespeel word deur die kwessies van vertroue in individuele sielkundige ontwikkeling is lank reeds erken. Die verwagting dat ander sal seermaak, misbruik, verneder, oneerlik wees, lieg of voordeel trek, behels gewoonlik die persepsie dat die skade opsetlik is of die gevolg van ongeregverdigde en uiterste nalatigheid. Mense wat konsekwent die ergste oor die bedoelings van ander aanvaar, voorkom in werklikheid dat ander samewerkende verhoudings ontwikkel. : '''Groep-vlak wêreldbeskouing:''' As 'n uitbreiding van hierdie individuele-vlak kern van geloof tot groter groepe, fokus die wantroue wêreldbeskouing spesifiek op die persepsies van groepe en wentel om die oortuigings dat die ander onbetroubaar is vestig skadelike bedoelings teenoor die in-groep. 5. Hulpeloosheid : '''Individuele-vlak kern van geloof:''' Die oortuiging dat selfs noukeurig beplande en uitgevoerde optrede sal misluk om die gewenste uitkomste te produseer. In sommige gevalle, mag die individu hom-of haarself sien as ontbreking aan die vermoë wat nodig is om 'n doel te bereik. Ongeag die mate van hulpeloosheid van 'n saak se verwronge persepsie of objektiewe werklikheid, hierdie kern van die geloof is geneig tot self-voortsetting, want dit verminder motivering. : '''Groep-vlak wêreldbeskouing:''' Die hulpelose wêreldbeskouing beskryf 'n kollektiewe ingesteldheid van magteloosheid en afhanklikheid. Die mate waarin 'n groep homself beskou as hulpeloos weerspieël assessering van nie net sy vermoëns nie, maar ook van die vraag of die omgewing ryk of arm is vir geleenthede vir groepsvooruitgang. == Konflik eskalasie == Hoewel die betrokke partye kan hoop om vinnig 'n oplossing vir hul geskil te bereik, kan sielkundige en interpersoonlike faktore hul pogings bemoeilik om konflik te beheer en in hierdie geval kan konflik-eskalasie plaasvind. 'n Aantal faktore, insluitende 'n  groter verbintenis tot die mens se posisie, die gebruik van meer invloed taktiek en die vorming van koalisies dryf die eskalasie van konflik.<ref>Forsyth, D.R. (2010). ''Group Dynamics'' (5th Edition). Belmont, CA: Wadsworth.</ref> === Onsekerheid en verbintenis === Soos konflik eskaleer, word groeplede se twyfel en onsekerhede vervang met 'n vaste verbintenis tot hul posisie. Mense rasionaliseer hul keuses sodra hulle hulle gemaak het: hulle soek na inligting wat hul menings ondersteun, verwerp inligting wat nie hul menings ondersteun nie en raak meer verskans in hul oorspronklike posisie (sien ook bevestigende vooroordeel).<ref>Ross, L., & Ward, A. (1995). Naïve Realism in Everyday Life: Implications of Social Conflict and Misunderstanding. In T. Brown, E.S. Reed, & E. Turiel (Eds.), ''Values and Knowledge'' (pp. 103-135). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.</ref> Daarbenewens, glo mense dat wanneer hulle  hulle verbind tot 'n posisie in die openbaar, moet hulle daarby hou. Soms mag hulle die tekortkominge van hul standpunte besef, maar hulle sal voortgaan om te argumenteer met hul opponente se standpunte om gesig te koop.<ref>Wilson, D. C. (1992). ''A Strategy of Change''. London: Routledge.</ref> Ten slotte, as die teenstanders te straf argumenteer, mag reaktansie voorkom en kan lede van die groep hul selfs meer tot die posisie verbind.<ref>Brehm, S. S., & Brehm, J. W. (1981). ''Psychological Reactance: A Theory of Freedom and Control''. Academic Press.</ref><ref>Curhan, J.R., Neale, M.A., & Ross, L. (2004). Dynamic valuation: Preference changes in the context of face-to-face negotiations. ''Journal of Experimental Social Psychology, 40,'' 142-151.</ref> === Persepsie en wanpersepsie === Individue se reaksies tot die konflik word gevorm deur hul persepsie van die situasie en die mense in die situasie. Tydens konflik, is teenstanders se afleidings oor mekaar se sterkpunte, houdings, waardes en persoonlike eienskappe is geneig om grootliks verdraai te word. === Foutiewe toeskrywing=== Tydens die konflik, verduidelik mense hul teenstanders se optrede in maniere wat die probleem vererger. 'n Fondamentele erkennings fout kom voor wanneer 'n mens aanvaar dat dit die teenstanders se gedrag was wat veroorsaak word deur persoonlike (dispositioneel) eerder as situasionele (omgewings) faktore.<ref>Ross, L. (1977). The intuitive psychologist and his shortcomings: Distortions in the attribution process. In L. Berkowitz (Ed.), ''Advances in experimental social psychology'' (vol. 10). New York: Academic Press.</ref> Wanneer konflik vir 'n rukkie voortduur, kan teenstanders besluit dat hierdie konflik onregeerbaar is. Mense verwag gewoonlik onregeerbare konflikte is lank, intense en baie moeilik om te los.<ref>Bar-Tal, D. (2007). ''Living with the conflict: Socio-psychological analysis of the Israeli-Jewish society.'' Jerusalem: Carmel. (in Hebrew).</ref> === Misverstane motiverings === Tydens konflik raak teenstanders dikwels wantrouig in mekaar en wonder of hul samewerkende motiverings vervang is deur kompeterende motiverings. Hierdie verlies van vertroue maak dit moeilik om terug te keer na 'n samewerkende verhouding. Mense met mededingende SVOs is die meeste verkeerd in hul persepsie van die teenstanders se motivering. Hulle dink dikwels dat ander kompeteer met hulle wanneer daar in werklikheid geen kompetisie aan die gang is nie.<ref>Sattler, D. N., & Kerr, N. L. (1991). Might versus morality explored: Motivational and cognitive bases for social motives. ''Journal of Personality and Social Psychology, 60'', 756–765.</ref> Die deelnemers is ook meer bevooroordeeld in hul soeke na inligting wat hul vermoedens bevestig dat die ander met hulle kompeteer.<ref>Van Kleef, G. A., & De Dreu, C. K. W. (2002). Social value orientation and impression formation: A test of two competing hypotheses about information search in negotiation. ''International Journal of Conflict Management, 13'', 59-77.</ref> Hulle is ook geneig om doelbewus hul bedoelings te verdraai, soms beweer om meer koöperatief georiënteerd te wees as wat hulle eintlik is.<ref>Steinel, W., and De Dreu, C. K. W. (2004). Social motives and strategic misrepresentation in social decision making. ''Journal of Personality and Social Psychology, 86,'' 419–434.</ref> === Sagte en harde taktiek === Mense gebruik sagte taktiek aan die begin van die konflik, maar as dit eskaleer, word taktiek sterker en harder. Om hierdie verskynsel te demonstreer, het Mikolic, Parker, en Pruitt (1997)<ref>Mikolic, J. M., Parker, J. C., & Pruitt, D. G. (1997). Escalation in response to persistent annoyance: Groups versus individuals and gender effects. ''Journal of Personality and Social Psychology, 72,'' 151-163.</ref> 'n gesimuleerde konflik situasie geskep deur 'n "verjaarsdag kaart fabriek" te skep met 'n studie waar deelnemers 'n klein bedrag betaal is vir elke kaart wat hulle vervaardig met behulp van papier, gekleurde merkers en linte. Dit het goed gegaan totdat navorsers se konfederale wat aangestel is en homself as 'n ander deelnemer voorgestel het, begin het om produksie materiaal op te gaar.Aanvanklik het lede van die groep probeer om die probleem op te los met stellings en versoeke. Toe dié metodes misluk, het hulle verskuif na eise en klagtes gevolg deur dreigemente, misbruik en woede. Hoewel harde taktiek die teenstander kan oorweldig, versterk dit gewoonlik konflik. Morton Deutsch en Robert Krauss (1960)<ref>Deutsch, M., & Krauss, R.M. (1960). The effect of threat upon interpersonal bargaining. ''Journal of Abnormal and Social Psychology, 61,'' 181-189.</ref> het 'n vragmotor speletjie eksperiment gedoen om te toon dat die vermoë om te dreig konflik vererger. Hulle het ook vasgestel dat die stigting van 'n kommunikasie-skakel nie altyd help om die geskil op te los nie.<ref>Krauss, R. M., & Morsella, E. (2000/2007). Communication and conflict. In M. Deutsch & P. T. Coleman (Eds.), ''The Handbook of Conflict Resolution: Theory and Practice'' (pp. 131-143). San Francisco, CA: Jossey-Bass.</ref> As een party die ander dreig, sal die bedreigde party die beste vaar as dit nie kan reageer met 'n teendreigement nie.<ref>Borah, L.A., Jr. (1963). The effects of threat in bargaining: Critical and experimental analysis. ''Journal of Abnormal and Social Psychology, 66,'' 37-44.</ref><ref>Gallo, P. S. (1966). Effects of increased incentives upon the use of threat in bargaining. ''Journal of Personality and Social Psychology, 4,'' 14-20.</ref> Ewe kragtige teenstanders kan egter leer om te verhoed dat hul krag gebruik as die vrees vir vergelding te hoog is.<ref>Lawler, E. J., Ford, R. S., & Blegen, M. A. (1988). Coercive capability in conflict: A test of bilateral deterrence versus conflict spiral theory. ''Social Psychology Quarterly, 51''(2), 93–107.</ref> === Wederkerigheid en opwaartse spiraal konflik === In baie gevalle word opwaartse konflik spirale onderhou deur die norme van wederkerigheid: as een groep of persoon die ander kritiseer, sal die gekritiseerde persoon of groep dit regverdig deur dieselfde te doen. In konflik situasies volg  teenstanders dikwels die norm van ruwe wederkerigheid, m.a.w. hulle gee te veel (overmatching) of te min (undermatching) in ruil. By lae vlakke van konflik, overmatch teenstanders hul dreigemente, terwyl op hoë vlakke van konflik, word dreigemente undermatch. Overmatching kan dien as 'n sterk waarskuwing, terwyl undermatching kan gebruik word om versoenende boodskappe te stuur.<ref>Youngs, G. A., Jr. (1986). Patterns of threat and punishment reciprocity in a conflict setting. ''Journal of Personality & Social Psychology, 51'', 541-546.</ref> === Paar en baie === Wanneer konflikte uitbreek, gebruik groepslede koalisies om magsbalans te skuif in hul guns en dit is tipies vir veelparty konflikte om te verminder tot twee-party blokke met verloop van tyd. Koalisies dra by tot konflik omdat hulle meer lede van die groep betrek in die konflik. Individue in koalisies werk nie net om hul eie uitkoms te verseker nie, maar ook om die uitkoms van nie-koalisie lede te vererger. Diegene wat uitgesluit is uit die koalisie reageer met vyandigheid en probeer om krag te herwin deur die vorming van hul eie koalisie. Dus moet koalisies voortdurend in stand gehou word deur middel van strategiese bedinging en onderhandeling.<ref>Mannix, E. A. (1993). Organizations as resource dilemmas: The effects of power balance on coalition formation in small groups. ''Organizational Behavior and Human Decision Processes, 55,'' 1–22.</ref> === Irritasie en woede === Dit is oor die algemeen moeilik vir die meeste mense om kalm te bly in 'n konflik situasie.'n Toename in negatiewe emosies (d. w. s woede) vererger egter net die aanvanklike konflik. Wanneer lede van die groep begin om hul posisies koel en kalm te bespreek en hulself daartoe verbind om hul te verbind aan hul posisies, vervang emosionele uitdrukking dikwels logiese bespreking.<ref>De Dreu, C. K. W., Beersma, B., Steinel, W., & Van Kleef, G. A. (2007). The psychology of negotiation: Principles and basic processes. In A. W. Kruglanski & E. T. Higgins (Eds.), ''Social Psychology: Handbook of Basic Principles'' (2nd ed. pp. 608–629). New York: Guilford.</ref> Woede is ook aansteeklik: wanneer 'n lid van die groep onderhandel met iemand wat kwaad is, word hulle kwaad vir hulself.<ref>Van Kleef, G. A., De Dreu, C. K. W., & Manstead, A. S. R. (2004). The interpersonal effects of emotions in negotiations: A motivated information processing approach. ''Journal of Personality and Social Psychology, 87, ''510-528.</ref> == Konflik resolusie == Nicholson dui daarop dat konflik opgelos is wanneer die teenstrydigheid tussen wense en aksie van die partye opgelos is. Onderhandeling is 'n belangrike deel van konflik resolusie en enige ontwerp van 'n proses wat probeer om positiewe konflik te inkorporeer van die begin af moet versigtig wees dat dit nie ontaard in negatiewe tipe konflik nie. === Konflik bemiddeling === Konflik is 'n sosiale proses wat vererger wanneer individuele lede van 'n groep kante kies in 'n debat. Een van die metodes om konflik op te los, is bemiddeling van die dispuut deur 'n lid van die groep wat nie tans betrokke is by die geskil nie. Meer spesifiek, 'n bemiddelaar is gedefinieer as 'n persoon wat probeer om konflik op te los tussen die twee lede van die groep deur in te gryp in hierdie konflik. Eenvoudig gestel, die bemiddelaar kan beskou word as 'n onpartydige gids wat die geskil deur middel van 'n proses van die ontwikkeling van 'n oplossing vir 'n meningsverskil neem (Forsyth, 2006). Hoewel die neiging sal wees dat lede van die groep wat onbetrokke in die geskil is onbetrokke bly, in sommige gevalle mag die intensiteit van die konflik styg tot die punt waar bemiddeling onvermydelik is. Derde party konflik bemiddeling open die geleenthede vir kommunikasie tussen lede van die groep in die konflik situasie. Dit laat lede hul menings uitspreek en versoek 'n verduideliking van ander lede se standpunte terwyl die bemiddelaar optree as 'n vorm van beskerming teen enige verleentheid wat die disputant kan ervaar. Dit kan gedoen word deur 'n positiewe lig op die versoening wat gemaak is tydens die mediasieproses te werp. Byvoorbeeld, as daar geonderhandel was dat twee kassiere naweke wat hul werk sal roteer, kan die bemiddelaar hulle daarop wys dat elke werker nou 'n naweek afkry elke twee weke (Forsyth, 2006). Die bemiddelaar kan ook hulp aanbied in die verfyning van oplossings en die maak van teenoffers tussen die lede, die aanpassing van die tyd en plek van vergaderings, sodat hulle wedersyds bevredigend is vir beide partye (Forsyth, 2006). Volgens Forsyth (2006), is daar drie groot bemiddelings benaderings: Inkwisitoriese proses - in hierdie proses vra die bemiddelaar elkeen van die disputants 'n reeks vrae, oorweeg beide stelle terugvoering en kies dan 'n stel verpligte oplossings vir die lede. Die inkwisitoriese proses is die minder gewilde benadering tot bemiddeling. Arbitrasie - Hier behels bemiddeling dat die twee disputants hul argumente aan die bemiddelaar verduidelik, wat 'n oplossing skep gebaseer op die argumente wat voorgelê is. Arbitrasie is die beste vir lae intensiteit konflik, maar is die beste styl van algehele bemiddeling. Moot - Die moot benadering behels 'n oop gesprek tussen die disputants en die bemiddelaar oor die probleme en moontlike oplossings. In die moot benadering, kan die bemiddelaar nie 'n verpligte oplossing impose nie. Na arbitrasie, is moot die mees gewenste bemiddelingstyl. In praktyk is konflik resolusie dikwels verweef met daaglikse aktiwiteite, soos in organisasies, werkplekke en instellings. Die personeel en inwoners in 'n jeug sorg omgewing, byvoorbeeld, verweef alledaagse bekommernisse (etes, lesse, pouses, vergaderings of ander gesamentlike projekte) met interpersoonlike geskille.<ref>http://jce.sagepub.com/content/40/1/39.short{{Dooie skakel|date=Januarie 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Wästerfors, David (2011) "Disputes and Going Concerns" ''Journal of Contemporary Ethnography'' (40) 1: 39-70</ref> == Sien ook == * Konflik teorieë * Konsensus besluitneming * Vrede en konflik studies * Sosiale konflik * Sosiologie van vrede, oorlog, en sosiale konflik * [[Oorlog|Militêre konflik]] == Verwysings == {{reflist|2|refs=<ref name="jm">{{cite journal|last=Jehn|first=K. A.|author2=Mannix, E. A.|title=The dynamic nature of conflict: A longitudinal study.|journal=Academy of Management Journal|date=1 April 2001|volume=44|issue=2|pages=238–251|doi=10.2307/3069453}}</ref> <ref name="Jowett2007">{{cite book|author=Sophia Jowett|title=Social Psychology in Sport|url=https://books.google.com/books?id=t6sx0cj3GUoC&pg=PA34|accessdate=11 October 2012|year=2007|publisher=Human Kinetics|isbn=978-0-7360-5780-6|page=34}}</ref> <ref name="MurphySaal1990">{{cite book|author=Robert A. Baron|chapter=Conflict in Organizations|editor=Kevin R. Murphy|editor2=Frank E. Saal|title=Psychology in Organizations: integrating Science and Practice|url=https://books.google.com/books?id=DKeJ4lRA6YcC&pg=PA197|accessdate=11 October 2012|date=1 July 1990|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-8058-0477-5|pages=197–216}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="Nicholson1992-11">{{cite book|author=Michael Nicholson|title=Rationality and the Analysis of International Conflict|url=https://books.google.com/books?id=y9w4TF_GItoC&pg=PA11|accessdate=11 October 2012|date=27 March 1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-39810-7|page=11}}</ref> <ref name="Nicholson1992-12-13">{{cite book|author=Michael Nicholson|title=Rationality and the Analysis of International Conflict|url=https://books.google.com/books?id=y9w4TF_GItoC&pg=PA12|accessdate=11 October 2012|date=27 March 1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-39810-7|pages=12–13}}</ref> <ref name="Nicholson1992-13">{{cite book|author=Michael Nicholson|title=Rationality and the Analysis of International Conflict|url=https://books.google.com/books?id=y9w4TF_GItoC&pg=PA13|accessdate=11 October 2012|date=27 March 1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-39810-7|page=13}}</ref> <ref name="Rahim2010-15">{{cite book|author=M. Afzalur Rahim|title=Managing Conflict in Organizations|url=https://books.google.com/books?id=qauUlGypkhEC&pg=PA15|accessdate=11 October 2012|date=31 October 2010|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-1456-0|page=15}}</ref> <ref name="Rahim2010-16">{{cite book|author=M. Afzalur Rahim|title=Managing Conflict in Organizations|url=https://books.google.com/books?id=qauUlGypkhEC&pg=PA16|accessdate=11 October 2012|date=31 October 2010|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-1456-0|page=16}}</ref> <ref name="Rahim2010-17">{{cite book|author=M. Afzalur Rahim|title=Managing Conflict in Organizations|url=https://books.google.com/books?id=qauUlGypkhEC&pg=PA17|accessdate=11 October 2012|date=31 October 2010|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-1456-0|page=17}}</ref> <ref name="The Effects of Top Management Team Size and interaction Norms on Cognitive and Affective Conflict">{{cite journal|last=Amason|first=A. C.|author2=Sapienza, H. J.|title=The Effects of Top Management Team Size and interaction Norms on Cognitive and Affective Conflict|journal=Journal of Management|date=1 August 1997|volume=23|issue=4|pages=495–516|doi=10.1177/014920639702300401}} </ref> Cuddy, A. J. C., Fiske, S. T. & Glick, P. (2007). The BIAS Map: Behaviors from intergroup affect and stereotypes. Journal of Personality and Social Psychology,92, 631-648. Forsyth, D. R. (2006). Conflict. In Forsyth, D. R., Group Dynamics (5th Ed.) (P. 378-407) Belmont: CA, Wadsworth, Cengage Learning. Forsyth, D. R. (2006). Intergroup relations. In Forsyth, D. R., Group Dynamics (5th Ed.) (P. 410-441) Belmont: CA, Wadsworth, Cengage Learning.}} [[Kategorie:CS1 maint: Archived copy as title]] 1c4thon71do6bhekzzg0g01h5402eqk Toksikologie 0 220632 2890699 2444226 2026-04-06T16:54:56Z Jcb 223 2890699 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Toxicology Research at FDA (NCTR 1193) (6009043040).jpg|duimnael|regs|255px|<center> Toksikologie </center>]] '''Toksikologie''' is ’n dissipline wat die nadelige uitwerking van chemiese stowwe op lewende [[organisme]]s bestudeer<ref>{{cite web |url=http://www.toxicologysource.com/whatistoxicology.html |title=What is Toxicology |last=Schrager |first=TF |date=4 Oktober 2006 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070310233247/http://www.toxicologysource.com/whatistoxicology.html |archivedate=10 Maart 2007 }}</ref> en die praktyk om blootstelling aan giftige stowwe te diagnoseer en behandel. Dit oorvleuel met [[biologie]], [[chemie]], [[farmakologie]] en [[medisyne]]. Faktore wat chemiese [[giftigheid]] beïnvloed, sluit in die dosis, manier van blootstelling, [[spesie]], ouderdom, [[geslag]] en omgewing. '''Toksikoloë''' is kenners op die gebied van gif en vergifting. ==Geskiedenis== [[Beeld:Mathieu Joseph Bonaventure Orfila.jpg|duimnael|160px|links|’n Litografie van Mathieu Orfila.]] Dioscorides, ’n Griekse geneeskundige aan die hof van die [[Romeinse Ryk|Romeinse]] keiser [[Nero]], het die eerste poging aangewend om plante volgens hul giftige en terapeutiese waarde te klassifiseer.<ref>{{cite book|last=Hodgson |first=Ernest |year=2010 |title=A Textbook of Modern Toxicology |publisher=John Wiley and Sons |page=10 |isbn=978-0-470-46206-5}}</ref> Ibn Wahshiyya, ’n [[Arabië|Arabiese]] [[Alchemie|alchemis]] en toksiloog, het in die 9de of 10de eeu die ''Boek oor Gifstowwe'' geskryf.<ref>{{cite book|last=Levey |first=Martin |year=1966 |title=Medieval Arabic Toxicology: The Book on Poisons of ibn Wahshiyya and its Relation to Early Native American and Greek Texts}}</ref> Dit is in 1360 opgevolg deur die geskrif ''Khagendra Mani Darpana''.<ref>{{cite journal|title=Taxonomical outlines of bio-diversity of Karnataka in a 14th century Kannada toxicology text Khagendra Mani Darpana|first1=Sathyanarayana|last1=Bhat|first2=Kumaraswamy|last2=Udupa|date=1 Augustus 2013|journal=Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine|volume=3|issue=8|pages=668–672 |doi=10.1016/S2221-1691(13)60134-3|pmid=23905027|pmc=3703563}}</ref> Die [[Spanje|Spaanse]] toksikoloog Mathieu Orfila word beskou as die moderne vader van toksikologie; hy het die vakgebied in 1813 die eerste keer formeel benader in sy ''Traité des poisons'', ook genoem ''Toxicologie générale''.<ref>{{cite web |url=https://www.nlm.nih.gov/visibleproofs/galleries/biographies/orfila.html |publisher=U.S. National Library of Medicine |title=Biography of Mathieu Joseph Bonaventure Orfila (1787–1853) |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190409151026/https://www.nlm.nih.gov/visibleproofs/galleries/biographies/orfila.html |archive-date=9 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[België|Belgiese]] chemis Jean Stas was in 1850 die eerste persoon wat plantgifstowwe suksesvol van [[mens]]like weefsel geïsoleer het. So het hy [[nikotien]] as ’n gifstof geïdentifiseer in die bekende Bocarmé-moordsaak en daarmee getuienis verskaf wat gelei het tot die skuldigbevinding van graaf Hippolyte Visart de Bocarmé aan die moord op sy swaer.<ref>{{cite journal|last=Wennig|first=Robert|date=April 2009|title=Back to the roots of modern analytical toxicology: Jean Servais Stas and the Bocarmé murder case|journal=Drug Testing and Analysis|volume=1|issue=4|pages=153–155|pmid = 20355192|doi = 10.1002/dta.32 | oclc =| id = | url = | language = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote =}}</ref> Theophrastus Phillipus Auroleus Bombastus von Hohenheim (1493-1541; ook bekend as [[Paracelsus]] vanweë sy geloof dat hy die gelyke of meerdere was van [[Aulus Cornelius Celsus|Celsus]], ’n Romeinse geneeskundige uit die 1ste eeu) word ook beskou as ’n vader van toksikologie.<ref>{{cite web |url=http://www.mindfully.org/Pesticide/Paracelsus-Dose-ToxicologyOct01.htm |title=Paracelsus Dose Response in the Handbook of Pesticide Toxicology William C Krieger / Academic Press |access-date= 5 November 2018 |archive-date=18 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818083849/http://www.mindfully.org/Pesticide/Paracelsus-Dose-ToxicologyOct01.htm |url-status=dead }}</ref> Hy kry krediet vir die klassieke toksikologiese spreekwoord ''Alle Dinge sind Gift und nichts ist ohne Gift; allein die Dosis macht, dass ein Ding kein Gift ist.'' Dit kan vertaal word as "Alle dinge is gif en niks is sonder gif nie; net die dosis maak dat iets nie giftig is nie." Dit word dikwels verkort tot "Die dosis maak die gif", of in [[Latyn]]: "Sola dosis facit venenum."<ref name=Ottoboni>{{cite book| last = Ottoboni |first=M. Alice | title = The dose makes the poison : a plain-language guide to toxicology | publisher = Van Nostrand Reinhold | location = New York, N.Y | year = 1991 | isbn = 978-0-442-00660-0 | edition = 2de }}</ref>{{rp|30}} ==Basiese beginsels== Die doel van die bepaling van giftigheid is om die nadelige uitwerking van ’n stof te identifiseer.<ref>{{cite book | author=Committee on Risk Assessment of Hazardous Air Pollutants, Commission on Life Sciences, National Research Council |title= Science and judgement in risk assessment |publisher=The National Academic Press |location= |year=1994|page=56 |isbn= 978-0-309-07490-2}}</ref> Faktore wat chemiese giftigheid bepaal, is:<ref name=Ottoboni/> *Dosis **Beide enkele, lang blootstellings en aanhoudende, kort blootstellings word bestudeer. *Roete van blootstelling **Ingestie, inaseming of velabsorpsie *Ander faktore **Spesie **Ouderdom **Geslag **Gesondheid **Omgewing **Individuele eienskappe == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Eksterne skakels== * [http://sis.nlm.nih.gov/enviro/toxtutor.html National Library of Medicine se "Toxicology Tutor"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160520221533/https://sis.nlm.nih.gov/enviro/toxtutor.html |date=20 Mei 2016 }} verskaf basiese inligting oor toksikologie. * [http://toxipedia.org/ Toxipedia] * [http://www.infotox.com/ Information Toxicology International] * [http://www.toxicology.org/index.asp Society of Toxicology] *{{Commons-kategorie inlyn|Toxicology}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Toxicology|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Gespesialiseerde geneeskunde]] h5jtoxq1wk6cyhewfooekq19fqw7bx5 Megan Fox 0 221260 2890676 2888435 2026-04-06T15:04:36Z ~2026-21210-24 205826 Megan fox 2890676 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Megan Fox | Beeld = Megan Fox 2014.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{GDEO|1986|5|16|df=y}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 3 | Skool = | Universiteit = | Beroep = [[Aktrise]] en vervaardiger | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 1083271 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Megan Fox''' (gebore 16 Mei [[1986]]) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[aktrise]] en vervaardiger. Sy is bekend vir haar ''Teenage Mutant Ninja Turtles'' (2014), en ''Teenage Mutant Ninja Turtle Megan fox’s April. o” Neil == Filmografie == === Rolprente === * 2004: ''Confessions of a Teenage Drama Queen'' * 2007: ''Transformers'' * 2008: ''How to Lose Friends & Alienate People'' * 2009: ''Jennifer's Body'' * 2009: ''Transformers: Revenge of the Fallen'' * 2010: ''Jonah Hex'' * 2010: ''Passion Play'' * 2011: ''Na Nai'a: Legend of the Dolphins'' * 2014: ''Teenage Mutant Ninja Turtles'' * 2016: ''Teenage Mutant Ninja Turtles: Out of the Shadows'' * 2018: ''Zeroville'' * 2019: ''Naya Legend of the Golden Dolphin'' * ''Fathom'' * ''Shadow Girl'' * ''Think Like a Dog'' * ''Jangsa-ri 9.15'' === Televisiereekse === * 1999: ''Leitura Dinâmica'' * 2002: ''Ocean Ave.'' * 2003: ''Hope & Faith'' * 2011: ''New Girl'' * 2012: ''Face to Face with 'Weird Al' Yankovic'' === Televisierolprente === * 2004: ''Crimes of Fashion'' === Video's === * 2009: ''A Day with Bay: Tokyo'' * 2010: ''Hot for Teachers'' * 2010: ''Eminem Featuring Rihanna: Love the Way You Lie'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|1083271|Megan Fox}} * {{Twitter|meganfox|Megan Fox}} * {{Facebook|MeganFox|Megan Fox}} * {{Instagram|the_native_tiger|Megan Fox}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fox, Megan}} [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Lewende mense]] 1h4m0nu11bw7o7bgowgsixul7490odo Bespreking:Megan Fox 1 222205 2890674 2890022 2026-04-06T14:56:56Z ~2026-21210-24 205826 /* Megan fox */ nuwe afdeling 2890674 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Megan fox == April o” Neil [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-21210-24|&#126;2026-21210-24]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-21210-24|talk]]) 14:56, 6 April 2026 (UTC) rdnx0wtm2lzy3qb3cxfzu29gkczeqii 2890675 2890674 2026-04-06T14:58:27Z ~2026-21210-24 205826 Rol weergawe [[Special:Diff/2890674|2890674]] deur [[Special:Contributions/~2026-21210-24|~2026-21210-24]] ([[User talk:~2026-21210-24|bespreek]]) terug. 2890675 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 2890677 2890675 2026-04-06T15:05:57Z ~2026-21210-24 205826 /* Megan fox */ nuwe afdeling 2890677 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Megan fox == April o” Neil [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-21210-24|&#126;2026-21210-24]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-21210-24|talk]]) 15:05, 6 April 2026 (UTC) mqadu2vcll4usqxhxdvn9vcy5bqvy71 2890690 2890677 2026-04-06T16:11:38Z Sobaka 328 Wysigings deur [[Special:Contributions/~2026-21210-24|~2026-21210-24]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Tanbiruzzaman|Tanbiruzzaman]] 2888594 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv Watersuiwering 0 235451 2890823 2688980 2026-04-06T18:18:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890823 wikitext text/x-wiki [[Lêer:DEAD BIRD IN POLLUTED WATER - NARA - 546241.tif|duimnael|Besoedelde water kom wêreldwyd voor en al hoe meer suiwering word vereis.]] '''Watersuiwering''' omvat verskeie prosesse om gevaarlike en ander ongewenste stowwe uit besoedelde waterbronne te verwyder. Skoon water is noodsaaklik vir lewe. Ongelukkig kom water wel op meer as 70% van die aarde se oppervlakte voor – in die [[Oseaan|oseane]], mere, damme, [[rivier]]e, onder die grond en selfs die lug wat ons inasem bevat water – maar is dikwels besoedel. Slegs sowat 3% van die aarde se water is vars en hiervan is een kwart in werklikheid in vloeistofvorm beskikbaar, terwyl die ander veel groter deel in [[gletser]]-ys vasgevang is. Dit beteken dat minder as 1% van die totale water toeganklik en geskik is vir verbruik. == Besoedelingsprobleem == Die feit dat die wêreldbevolking jaarliks toeneem, dat meer en meer voedsel vir hulle verbou moet word en dat die groeiende hoeveelheid nywerhede water vir produksieprosesse benodig, plaas druk op die hoeveelheid beskikbare water, wat nooit verhoog nie: die watermolekules van elke glas water wat verbruik word, is al male sonder tal oor die eeue gebruik. Nie alleen benodig al dié mense water en voedsel nie maar is die agteruitgang van beskikbare water hul voorland. Dié groeiende getal mense, voedselverbouing en nywerhede is gesamentlik vir die deurlopende agteruitgang van water verantwoordelik: varswater en selfs seewater word deur mense- en diere-afval, chemikalieë en swaarmetale besoedel. Die gehalte van water neem dus af en die behoefte aan watersuiwering neem dienooreenkomstig toe. Mens en dier het water nodig wat gesuiwer is van onder meer bakterieë en gifstowwe. Die agteruitgang van water-ekostelsels is die volgende groot bedreiging vir watersekerheid. Die besoedeling en versouting van waterbronne neem toe, met druk op voedselproduksie, duurder voedsel wat daaruit spruit en uiteindelik politieke druk en maatskaplike onrus. Voorspellings dat oorloë in die toekoms toenemend om water kan gaan, word gereeld gehoor. == Watersuiwering-oplossings == Verskeie oplossings is oor die jare ontwikkel en verfyn om water te suiwer. Die verwagting is dat nuwe suiweringsmetodes ook in die toekoms in gebruik geneem sal word en dat die bestuur van skaars waterbronne as prioriteit sal toeneem. Die lys van watersuiwering-oplossings sluit onder meer die volgende in: * Chemiese behandeling. Die rouwater word in ’n doelgemaakte kom gepomp en ondergaan dan verskeie chemiese behandelings. Ontsmettingstowwe soos jodium, [[chloordioksied]] en suiwerende osoon word in die korrekte verhoudings toegevoeg om bakterieë en ander organismes te dood. [[Lêer:Irkhaya Farms center-pivot irrigation.jpg|duimnael|Boere word ook al hoe meer genoop om besproeiingswater op plase te behandel.]] * Behandeling van besproeiingswater. * Filtrering. Onbehandelde of rouwater word in ’n waterbehandelingsaanleg deur middel van verskeie filters van allerhande ongewensthede, insluitend plante en plastiek, gesuiwer. Sekondêr gesuiwerde riooluitvloeisel – ekstra sandfiltrering en chlorering word ingespan – word deur instellings soos [[Sappi]], [[Mondi]] en [[Sasol]] vir verkoeling gebruik. * Ontsouting. * Biologiese behandeling. * Watersuiweraars. Dit behels die gebruik van toestelle wat water behandel om ongewensthede soos siekteveroorsakende organismes en chemikalieë te suiwer. * Atmosferiese water-opwekking. Nuwe tegnologie sorg vir die voorsiening van suiwer water. In Suid-Afrika is byvoorbeeld onlangs eenhede bekend gestel wat die vog in die lug (verkieslik 30%-90% humiditeit) doeltreffend in suiwer water omskakel. Dit kan vir huishoudings en selfs vir nywerheidsgebruik aangewend word, waar eenhede vir tot 10 000 liter water per dag kan sorg. * Die ontsmetting van huishoudelike reënwater. Die Waternavorsingskommissie (WNK) maan in ’n artikel dat die keuse van geskikte waterbehandelingstelsels vir die behandeling van huishoudelike afvalwater belangrik is. Die bekendste metodes is chloor-ontsmetting, sonkrag-ontsmetting (algemeen bekend as Sodis), ultraviolet-ontsmetting en ook kook van water. Filtrering kan geïnkorporeer word. * Sodis-behandeling, waar water van ses tot agt ure aan sonlig blootgestel word en van die patogene onaktief raak danksy die hitte en bestraling, werk nie so goed wanneer dit lank bewolk of reënerig is nie. * Watersagmaking. Dit is ’n proses wat water van minerale suiwer, soos kalsium en magnesium. In huise kan water sag gemaak word deur onder meer seoliet te gebruik. * Sedimentasie. Dit is ’n proses wat stowwe onversteurd toelaat om af te sak, soos koffiemoer in ’n dompelaar afsak. Die nadeel is dat dit baie langer kan neem vir klein deeltjies om na die bodem af te sak. * Membraantegnologie. Hier steun die suiweringsproses op adsorpsie, wat die hegting is van een stof aan die oppervlak van ’n ander. [[Lêer:Vetiveria zizanioides0.jpg|duimnael|Kuskusgras (Vetiver grass in Engels) is een van die moontlike oplossings vir die biologiese suiwering van water.]] * Fito-remediëring (die gesondmaking deur sekere plante). * Belugting. Water kan aan suurstof in die lug blootgestel word voor of ná filtrering, wat onaangename reuke kan verwyder. * Die verwydering van indringerplante. Navorsing van die WNK dui daarop dat damme, soos die Bergrivierdam en De Hoop-dam, tot sowat die helfte van hul vloei van opvangwater kan verloor oor ’n tydperk van 45 jaar weens indringerplante wat onverhinderd vermeerder. Dié plante besoedel ook damme en moet deurlopend en doelgerig verwyder word. * Bestuursoplossings. * Ander oplossings, soos die groeiende samewerking tussen verskillende lande om groeiende waterprobleme te probeer oplos. Die Verenigde Nasies is gemoeid met sulke inisiatiewe en streeksorganisasies raak al hoe meer betrokke by aksies om [[waterbesoedeling]] te halt en om te keer. Gerigte navorsing is een van die bene van verskeie programme, wat die antibesoedelingsgroep die International Commission for the Protection of the Danube River insluit. Die netwerk maak onder meer voorsiening vir vroeë waarskuwing vir olierampe en ander besoedelingsknelpunte. Die onderwerpe biologiese behandeling, behandeling van besproeiingswater, ontsouting en bestuursoplossings verdien meer aandag. == Biologiese behandeling == Volgens ’n artikel in die tydskrif ''Agri'' is van die afvalwaterstelsels in Suid-Afrika swak ontwerp, en word ewe swak onderhou en bestuur. Nuwe, aanvullende behandelingsmetodes is gevolglik iets om te ondersoek. So is daar eenvoudige biologiese beheermaatreëls om afvalwater te behandel. Een daarvan is kuskusgras (''Chrysopogon zizanioides'', Vetiver grass in Engels genoem), wat oorspronklik van [[Indië]] kom, wat in ’n Wêreldbank-navorsingsprojek as ’n suiweraar ontdek is. Dié gras se digte wortelstelsel help om afvalwater met 99% van [[stikstof]] te suiwer, 85% van [[fosfor]] en ook van ander stowwe te suiwer. Die stowwe word in die plant geberg of verdamp. In [[Australië]] is ’n insiggewende projek in Toogoolawah, in die suidooste van [[Queensland]], in 2004 aangepak om die suiweringseienskappe van ''Chrysopogon zizanioides'' te bevestig.  [[Stikstofsiklus#Anaërobiese_ammoniumoksidasie|Anaërobiese ammoniumoksidasie]] is 'n bakteriële proses wat 'n belangrike rol in die watersuiwering speel. <ref>{{cite book|authors=Tazdaït, Djaber and Salah-Tazdaït, Rym|title= "5 Ammonia-oxidizing bacteria: their biochemistry and molecular biology"l In: Anaerobic Ammonium Oxidation: For Industrial Wastewater Treatment|editors=Maulin P. Shah|place=Berlin, Boston |publisher=De Gruyter|year=2023|pages=65-82|doi=10.1515/9783110780093-005}}</ref> == Behandeling van besproeiingswater == Die WNK maan dat hul eie en ander navorsing bevestig het dat die mikrobiologiese besmetting van Suid-Afrikaanse riviere dikwels bo nasionale en internasionale riglyne is. Boere is afhanklik van dié rivierwater vir besproeiing en moontlike gesondheidsrisiko’s vir hulle, hul werkers en uiteindelik die verbruikers van die voedsel wat hulle produseer is ’n groeiende bekommernis. Die ideaal is dat die besoedeling van riviere en gevolglik besproeiingswater voorkom word, maar intussen is die kostedoeltreffende behandeling van water op plase nodig vir voedselsekerheid. Dit vereis meganiese, chemiese en fotochemiese (ultraklank en ultraviolet) oplossings om die hoë vlakke van potensieel gevaarlike patogeniese mikro-organismes in besproeiingswater te verlaag. Ongelukkig moet die vermoë van bakterieë om by omgewingstres aan te pas, ook nooit onderskat word nie en boere sal uiteraard hul strategie van tyd tot tyd moet aanpas. == Ontsouting == Die oseane kan ’n onbeperkte watervoorraad voorsien, maar bestaande ontsoutingstegnieke is nog nie koste- en energie-doeltreffend genoeg om dit ’n aantreklike oplossing te ag nie. Gelukkig is daar verskeie instellings in Suid-Afrika en in die buiteland betrokke om ontsouting ’n aantreklike opsie te maak. Suiwering met behulp van sonpanele geniet toenemende aandag. Ontsoutingsprosesse sluit in distillering deur verdamping en daarna kondensasie; elektrodialise deur middel van membrane en elektriese strome; bevriesing en ioonwisseling. Sondistilleringstelsels word ook toenemend op afgeleë plase en gebiede gebruik. [[Lêer:Wonthaggi desalination plant DSC 6476.JPG|duimnael|'n Ontsoutingsaanleg kan vir heelwat varswater sorg.]] Die herhaaldelike droogtes in Suid-Afrika laat ook boere met nuwe belangstelling na ontsoutingstegnieke kyk. Die toenemende versouting van vars water is nog ’n rede om in die toekoms in ontsoutingsaanlegte te belê. Versoutingsknelpunte is ook reeds geïdentifiseer en strategieë bedink om die groeiende versoutingsprobleme hok te slaan. Dit kan verwag word dat nywerhede toenemend verantwoordelik gehou sal word vir versouting en ontsouting sal moet verseker wanneer ontsouting kostedoeltreffend gedoen kan word. Ontsouting is ’n gegewe: Suid-Afrika is een van die waterarmste lande en dit is ’n uitstekende wateroplossing om soutwater te ontsout of andersins brak water te behandel. Israel is een van die lande wat ontsouting lankal benut om vars water te verseker: Nie alleen het dié land net een groot varswaterbron nie, die Meer van Galilea, maar is ondergrondse water weens die baie opgeloste minerale nie drinkbaar nie. Ontsoute seewater maak gevolglik reeds twee derdes van Israel se varswatervoorraad uit. Ander lande is ook aan die voorpunt van ontsoutingstegnieke: Die reuse-ontsoutingsaanleg in Al Jubayl in [[Saoedi-Arabië]] het ’n aantal jare gelede reeds die produksie van 950 miljoen liter water per dag verbygesteek. == Bestuursoplossings == Die agteruitgang van watergehalte, die toename van vraag na water en gebrekkige bestuur van skaars waterbronne dra alles by tot druk op nasionale regerings en gebiedsregerings om water na behore te bestuur. Daarom word van geïntegreerde bestuur as oplossing gepraat: alle waterbronne (grondwater, riviere, damme ens.) moet bestuur word as deel van ’n geïntegreerde stelsel, waar alle sektore moet saamwerk om waterkwantiteit en –kwaliteit te verseker. Die maksimum toelaatbare perke vir totale opgeloste stowwe (TOS’e) in drinkwater in Suid-Afrika is byvoorbeeld in SABS-spesifikasies neergelê. Behoorlike optrede om betrokke partye die perke te laat gehoorsaam, bestaan wel. Ongelukkig word daar nie met ’n streng genoeg hand opgetree wanneer oortree word nie, volgens bewaringskundiges. In ’n bewaringsartikel oor die voorkomendebestuursbeginsel word beklemtoon dat die algemene veronderstellling in lande is dat ontwikkeling voorkeur verdien, maar dat onsekerheid of onkunde oor die uitwerking van besoedelende stowwe oor die omgewing nie ’n verskoning is om nie na behore op te tree nie. Die voorkomendebeginsel skuif die ewewig dus weg van monitering, voorkoming en beheer van onseker gevolge na verstandige vooruitsiendheid. == Sien ook == * [[Waterbesoedeling]] == Bronne == * Backeberg, Gerhard. ''On-farm treatment of irrigation water to reduce microbial contamination''. Artikel in ''Agri'', Desember 2016/November 2017 * Departement en Waterwese-navorsingspan. ''Bestuur van die waterhulpbronne van die Republiek van Suid-Afrika''. Department van Waterwese en Sanitasie. 1986. ISBN 0 621 11003 55 * Lindeque, Lehman. ''Vetiver solution simple and effective''. Artikel in ''Agri'' , Augustus/September 2017 * Lindeque, Lehman. ''Visvang in ’n mariene-bewaringsgebied en die voorkomende beginsel''. Artikel in ''Agri,'' Desember 2015/Januarie 2016 * Mntambo, SA, Mdluli, PS, Mahlambi, MM, Onwubu, SC & Nxumalo, NL. ''Synthesis and characterisation of ultrafiltration membranes functionlised with C18 as a modifier for adsorption capabilities of polyaromatic hydrocarbons''. Artikel in ''Water SA Vol. 45 No.1'', Januarie 2019 * Paneel redakteurs. ''New Standard Encyclopedia Vol 19''. Ferguson Publishing Company. 1999. <nowiki>ISBN 0-87392-103-8</nowiki> * Paneel redakteurs. ''The World Book Encyclopedia. World Book 21''. World Book. 2009. <nowiki>ISBN 978-0-7166-0110-4</nowiki> * Paneel redakteurs. ''Webster’s New World Encyclopedia''. Prentice Hall. 1992. <nowiki>ISBN 0-13-947482-X</nowiki> * Paneel redakteurs. ''Wêreldspektrum''. Ensiklopedie Afrikana. 1983. <nowiki>ISBN 0 908409 70 2</nowiki> * Preston, IR, Le Maitre, DC, Blignaut, JN, Louw, L & Palmer, CG. ''Impact of invasive alien plants on provision in selected catchments''. Artikel in ''Water SA Vol. 44 No.4,'' Oktober 2018 * Smith, Gregory. ''Water security an impeding threat''. Artikel in ''Agri, Oktober/November 2017'' * Talisa Water. ''Atmospheric water generators latest in water producing technology''. Artikel in ''Agri,'' Oktober/November 2016 * Waternavorsingskommissie-navorsing. ''Household rainwater disinfection options''. Web-artikel: <nowiki>http://www.wrc.org.za/news/household-rainwater-disinfection-options/</nowiki>. Besigtig op 31 Januarie 2019 * Verdoorn, Gerhard. ''Wat as die water opraak?'' Artikel in ''Agri,'' Februarie/Maart 2018. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commons|Water_purification}} {{Normdata}} [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Industriële waterbehandeling]] piv632okci58o3q2l2lw6t8wyiw1oqb Brown-universiteit 0 243245 2891016 2853264 2026-04-07T08:35:12Z Sobaka 328 /* Noemenswaardige alumni */ skakel 2891016 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Brown's University Hall in 2007.jpg|duimnael|University Hall, Brown-universiteit se oudste gebou, is in 1770 opgerig en is 'n nasionale gedenkwaardigheid]] [[Lêer:Das östliche Eingangstor der Brown University.jpg|duimnael|Soldiers Memorial Gate (1921) het geruime tyd gedien as die oostelike grens van die kampus]] [[Lêer:The_iconic_Van_Wickle_Gates_at_Brown_University,_one_of_America's_prestigious_"Ivy_League"_colleges,_in_Providence,_the_capital_of,_and_largest_city_in,_Rhode_Island.jpg|duimnael|Die Van Wickle Gates staan op die hoogte van College Hill]] [[Lêer:John_Hay_Library_(Brown).jpg|duimnael|Die John Hay-biblioteek is die tuiste van skaars boekversamelings asook die universiteitsargiewe]] '''Brown-universiteit''' is 'n privaat [[Ivy League]]-navorsingsuniversiteit in [[Providence]], Rhode Island. Dit is gestig in 1764 as die "College in the English Colony of Rhode Island and Providence Plantations". Dit is die sewende oudste instituut van hoër onderwys in die [[Verenigde State van Amerika]], en een van die nege koloniale kolleges wat geoktrooieer was voor die Amerikaanse Revolusie.<ref>"Encyclopedia Brunoniana | Bicentennial celebration". Brown University. Opgespoor op 9 Julie 2009.</ref> By die universiteit se stigting was dit die eerste kollege in die VSA om studente te aanvaar, nieteenstaande hul religieuse affiliasie.<ref>Bronson (1914), bl. 30.</ref> Die universiteit se ingenieursprogram is opgerig in 1847. Dit is een van die vroegste VSA institute wat doktorale grade toegeken het in die laat 19de eeu, met die toevoeging van meesters- en doktorale studies in 1887.<ref>Bronson, Walter C., The History of Brown University. Providence: Gepubliseer deur die Universiteit, 1914, bladsye 407-408</ref> In 1969 het Brown Universiteit 'n nuwe kurrikulum aangeneem wat na verwys word as die "Brown Kurrikulum", na 'n tydperk van volgehoue studentepetisies. Die "nuwe kurrikulum" het die vereiste van verpligte "algemene opvoeding" geskrap, en studente die "argitekte van hul eie sillabus" gemaak en hul ook toegelaat om enige kursus te neem van bevredigende of onopgeneemde geen-krediet, vir 'n graadstudie.<ref>"Encyclopedia Brunoniana | Curriculum". Brown University. Opgespoor op 27 Desember 2014</ref> In 1971 is Brown Universiteit se "coordinate women's institution", Pembroke Kollege, ten volle geïntegreer in die universiteit, en Pembroke Kampus se slaapsale en klaskamers dienooreenkomstig deur die hele Brown Universiteit gebruik. Voorgraadse toelatings is hoogs selektief, met 'n aanvaardingskoers van slegs 7.2% vir die 2022 klas.<ref>"University admits record low 7.2 percent of applicants to Class of 2022". Brown University. Opgespoor op 28 Maart 2018.</ref> Die universiteit behels die Kollege, die Nagraadse Skool, die Alpert Mediese Skool, die Ingenieursskool, die Skool van Openbare Gesondheid, en die Skool van Professionele Studies (welke die IE Brown Executive [[MBA]] program insluit). Brown Universiteit se internasionale programme word georganiseer deur die Watson Instituut vir Internasionale en Openbare Aangeleenthede, en die university is op akademiese vlak geaffilieer met die Mariene Biologiese Laboratorium en die Rhode Island Ontwerpersskool. Die Brown/RISD "Dual Degree Programme", wat aangebied word in samewerking met die Rhode Island Ontwerpersskool, is 'n vyfjaar kursus wat grade toeken van beide institute. Brown Universiteit se hoofkampus is geleë in die College Hill Historiese Distrik in the stad van [[Providence]], [[Rhode Island]]. Die universiteit se buurt is 'n federaal gelyste argitekturele distrik met 'n digte konsentrasie van geboue uit die koloniale era. Benefit Street, op die westerse rand van die kampus, bevat "een van die fynste en mees samehangende versamelings van gerestoureerde sewentiende- en agtiende-eeuse geboue in die Verenigde State.<ref>"Providence, Rhode Island - Neighborhood Services - College Hill". City of Providence. Opgespoor op 8 Oktober 2014.</ref> Daar is reeds agt Nobel-pryswenners geaffilieer met Brown Universiteit as alumni, fakulteitslede of navorsers. Bykomend hiertoe, sluit Brown Universiteit se fakulteit en alumni vyf "National Humanities" Medaljewenners<ref>"Awards & Honors: National Humanities Medals". Ge-argiveer van die oorspronklike op 15 Maart 2015. Opgespoor op 15 Desember 2014.</ref> in, en tien "National Medal of Science laureates". Ander noemenswaardige alumni sluit in agt miljardêrs<ref>"The 20 Universities That Have Produced the Most Billionaires". Business Insider. 7 September 2014. Opgespoor op 26 Julie 2015.</ref>, 'n regter van die Hooggeregshof van die VSA, vier VSA Sekretarisse van Staat en ander kabinetslede, 54 lede van die VSA kongres, 56 Rhodes Scholar ontvangers, 52 Gates Cambridge Scholar ontvangers<ref>"Colleges and Universities with U.S. Rhodes Scholarship Winners | The Rhodes Scholarships". www.rhodesscholar.org. Opgespoor 2016-08-06.</ref>, 49 Marshall Scholar ontvangers<ref>Statistics". www.marshallscholarship.org.</ref><ref>"Class of 2015 graduate awarded prestigious Marshall Scholarship". Opgespoor 2017-12-05</ref>, 14 MacArthur Genius Fellows,<ref>"Brown eighth on list for producing most MacArthur Fellows". Opgespoor 2016-08-06.</ref> 21 Pulitzer pryswenners, verskeie koninklikes en adellikes, sowel as leiers en uitvinders van Fortune 500 maatskappy.<ref>"Prominent Brown Alumni". Brownbears.com. Ge-argiveer van die oorspronklike op 25 Mei 2016. Opgespoor op 12 Junie 2016.</ref> == Noemenswaardige alumni == * [[Dara Khosrowshahi]], [[HUB]] van [[Uber]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://www.brown.edu/}} {{Coord|41.8262|-71.4032|region:US_type:edu|display=title}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rhode Island]] [[Kategorie:Amerikaanse universiteite]] olwxqwdywfsg2lwlvui8yhkyg0hbwhh Indies-Pakistanse Oorlog van 1965 0 250435 2891002 2770079 2026-04-07T08:13:35Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2891002 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik |konflik = Indies-Pakistanse Oorlog van 1965 |deelvan = die [[Koue Oorlog]] |beeld = [[Lêer:Kashmir region 2004.jpg|300px]] |byskrif = Politiese kaart van Kasjmir in 2004 |datum = Augustus – [[23 September]] [[1965]] |plek = '''Westelike Front''' * Indies-Pakistanse grens ** [[Arabiese See]] '''Oostelike Front''' * Indies-Oos-Pakistanse grens |gebied = |resultaat = Onbeslis * [[Verenigde Nasies]] se mandaat van skietstilstand * Albei kante beweer oorwinning * Geen permanente territoriale veranderinge nie (Tasjkent-verklaring) |party1 = {{vlagland|Indië}} |party2 = {{vlagland|Pakistan}} |party3 = |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Indië}} Sarvepalli Radhakrishnan<br />{{vlagikoon|Indië}} Lal Bahadur Shastri<br />{{vlagikoon|Indië|weermag}} J.N. Chaudhuri<br />{{vlagikoon|Indië|weermag}} Harbaksh Singh<br />{{vlagikoon|Indië|weermag}} P.O. Dunn<br />{{vlagikoon|Indië|weermag}} Joginder Dhillon<br />{{vlagikoon|Indië|weermag}} Kashmir Katoch<br />{{vlagikoon|Indië|lugmag}} Arjan Singh Aulakh<br />{{vlagikoon|Indië|vloot}} Bhaskar Soman |aanvoerder2 = {{vlagikoon|Pakistan}} Ayub Khan<br />{{vlagikoon|Pakistan|weermag}} Musa Khan Hazara<br />{{vlagikoon|Pakistan|weermag}} Bakhtiar Rana<br />{{vlagikoon|Pakistan|weermag}} Attiqur Rahman<br />{{vlagikoon|Pakistan|weermag}} A.H. Malik<br />{{vlagikoon|Pakistan|weermag}} Yahya Khan<br />{{vlagikoon|Pakistan|lugmag}} Nur Khan<br />{{vlagikoon|Pakistan|vloot}} A.R. Khan<br />{{vlagikoon|Pakistan|vloot}} S.M. Ahsan<br />{{vlagikoon|Pakistan|vloot}} S.M. Anwar |aanvoerder3 = |sterkte1 = '''700&nbsp;000 Infanteriste''' (hele weermag)<ref name="Chapter 1 official history" /><br /> '''700+ vegvliegtuie'''{{sfn|T. V. Paul|1994|p=107}}<br /> '''720 pantsers'''<ref name="Chapter 1 official history">{{cite web |last=Rakshak |first=Bharat |title=Page 15 |url=http://www.bharat-rakshak.com/LAND-FORCES/Army/History/1965War/PDF/1965Chapter01.pdf |website=Official History |publisher=Times of India |access-date=14 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929075706/http://www.bharat-rakshak.com/LAND-FORCES/Army/History/1965War/PDF/1965Chapter01.pdf |archive-date=29 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * 186 [[Olifanttenk]]s<ref name="War Despatches" /> * 346 M4 Sherman<ref name="Chapter 1 official history" /> * 90 [[AMX-13 (tenk)|AMX-13]]<ref name="Chapter 1 official history" /><ref name="War Despatches" /> * 90 PT-76<ref name="Chapter 1 official history" /> '''628 Artillerie'''<ref name="War Despatches">{{en}} {{cite book|last=SIngh|first=Lt.Gen Harbaksh|title=War Despatches|year=1991|publisher=Lancer International|location=Nieu-Delhi|isbn=978-81-7062-117-1|page=7}}</ref> * 66x 3.7"How<ref name="War Despatches" /> * 450x 25pdr<ref name="War Despatches" /> * 96x 5.5"<ref name="War Despatches" /> * 16x 7.2"<ref name="War Despatches" /> '''Effektiewe krag langs die Wes-Pakistanse grens'''<ref name="Chapter 1 official history" /> * 9 Infanterie-afdelings (4 onder-krag) * 3 Gepantserde brigades |sterkte2 = '''260&nbsp;000 Infanteriste''' (hele weermag)<ref name="Chapter 1 official history" /><br /> '''280 vegvliegtuie'''{{sfn|T. V. Paul|1994|p=107}}<br /> '''756 pantsers'''<ref name="War Despatches" /> * 352 Pattons<ref name="War Despatches" /> * 308 Shermans<ref name="War Despatches" /> * 96 Chaffees<ref name="War Despatches" /> '''552 Artillerie'''<ref name="War Despatches" /> * 72x105mm How<ref name="War Despatches" /> * 234X25pdr<ref name="War Despatches" /> * 126x155mm How<ref name="War Despatches" /> * 48x8" How<ref name="War Despatches" /> * 72x3.7" How<ref name="War Despatches" /> * POK Lt Btys<ref name="War Despatches" /> '''Effektiewe krag langs die Wes-Pakistanse grens'''<ref name="Chapter 1 official history" /> * 6 Infanterie-afdelings * 2 Gepantserde brigades |sterkte3 = |ongevalle1 = '''Neutrale bewerings'''<ref name="Encyclopedia of the developing world">{{en}} {{cite book|author = Thomas M. Leonard | title = Encyclopedia of the developing world|url=https://books.google.com/books?id=pWRjGZ9H7hYC&pg=PA806|accessdate=14 April 2011 | year=2006|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-97663-3|pages=806–}}</ref><ref name="Indo-Pakistan Wars">{{en}} {{cite web |title=Indo-Pakistan Wars |url=http://uk.encarta.msn.com/encyclopedia_781531179/indo-pakistan_wars.html |website= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090508073809/http://uk.encarta.msn.com/encyclopedia_781531179/Indo-Pakistan_Wars.html |archivedate=8 Mei 2009 |url-status=dead }}</ref> * 3&nbsp;000 gesneuweldes<ref name="Encyclopedia of the developing world" /> * 150<ref>{{en}} {{cite book|last=Tucker|first=Spencer|title=Tanks: An Illustrated History of Their Impact|url=https://books.google.com/books?id=N481TmqiSiUC&pg=PA172|year=2004|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-995-9|page=172}}</ref>–190 panters<ref name="Encyclopedia of the developing world" /> * 60–75 vegvliegtuie<ref name="Encyclopedia of the developing world" /> * 540&nbsp;km² (210&nbsp;myl²) se verlore gebied (veral in [[Kasjmir]]){{sfn|Praagh, The Greater Game|2003|p-294}}{{sfn|Jamal, Shadow War|2009|p=86}} '''Indiese bewerings''' * 35<ref name="Van Creveld, 2012, pp. 286–287">Van Creveld, 2012, bl. 286–287.</ref>–59 vegvliegtuie<ref name="Official History of IAF in 65 War">{{cite web |url=http://www.bharat-rakshak.com/LAND-FORCES/Army/History/1965War/PDF/1965Chapter09.pdf |title=Official History of IAF in 65 War |access-date=27 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927185827/http://www.bharat-rakshak.com/LAND-FORCES/Army/History/1965War/PDF/1965Chapter09.pdf |archive-date=27 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens is volgens Indiese bronne 13 IAF-vegvliegtuie in ongelukke verlore en 3 Indiese burgerlike vliegtuie afgeskiet.<ref name="bharat-rakshak.com">{{cite web |url=http://www.bharat-rakshak.com/IAF/History/Misc/Loss1965.html |title=Archived copy |publisher=Bharat-Rakshak.com |access-date=11 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507192648/http://www.bharat-rakshak.com/IAF/History/Misc/Loss1965.html |archive-date= 7 Mei 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> * 520&nbsp;km² (200&nbsp;myl²) se verlore gebied<ref name="Nordeen's Indo-Pak 1965 Conflict" /><br /> '''Pakistanse bewerings''' * 8&nbsp;200 gesneuweldes of gevangenes<ref name="Nordeen's Indo-Pak 1965 Conflict">{{en}} {{citation |last=Nordeen |first=Lon O. |title=Air Warfare in the Missile Age |url=https://books.google.com/books?id=1K5qBgAAQBAJ&pg=PT149 |year=1985 |publisher=Smithsonian Institution Press |isbn=978-0-87474-680-8 |pp=149–151}}</ref> * 110<ref name=1965p6>{{en}} [http://pakistaniat.com/2007/09/06/1965-war-a-different-legacy/comment-page-6/ 1965 War: A Different Legacy: ALL THINGS PAKISTAN]. Pakistaniat.com (6 September 1965). Besoek op 14 April 2011.</ref>–113<ref name="Nordeen's Indo-Pak 1965 Conflict" /> vegvliegtuie * 500 pantsers gevat of vernietig<ref name="Nordeen's Indo-Pak 1965 Conflict" /> * 2602,<ref>{{en}} [http://www.pakistanarmy.gov.pk/awpreview/textcontent.aspx?pid=196 1965 War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160107081242/https://www.pakistanarmy.gov.pk/awpreview/textcontent.aspx?pid=196 |date=7 Januarie 2016 }}. Pakistanse Weermag (1 September 2009). Besoek op 14 April 2011.</ref> 2575&nbsp;km²<ref name="Nordeen's Indo-Pak 1965 Conflict" /> se gebied verkry<br />1&nbsp;600&nbsp;myl² volgens Husain Haqqani |ongevalle2 = '''Neutrale bewerings'''<ref name="Encyclopedia of the developing world" /> * 3&nbsp;800 gesneuweldes<ref name="Encyclopedia of the developing world" /> * 200<ref name="Encyclopedia of the developing world" />-300 panters<ref name="S Tucker">{{en}} {{cite book|last=Tucker|first=Spencer|title=Tanks: An Illustrated History of Their Impact|year=2004|page=172|url=https://books.google.com/?id=N481TmqiSiUC&pg=PA172&lpg=PA172&q=pakistan%20tank%20losses%201965|isbn=978-1-57607-995-9}}</ref> * 20 vegvliegtuie<ref name="Encyclopedia of the developing world" /> * Meer as 1&nbsp;840&nbsp;km² (710&nbsp;myl²) se verlore gebied (in Sindh, Lahore, Sialkot en Kashmir){{sfn|Praagh, The Greater Game|2003|p-294}}{{sfn|Jamal, Shadow War|2009|p=86}}<br /> '''Pakistanse bewerings''' * 19 vegvliegtuie<ref name="1965p6" /><br /> '''Indiese bewerings''' * 5&nbsp;259 gesneuweldes of gevangenes<ref name="Nordeen's Indo-Pak 1965 Conflict" /> * 43<ref name="tribune IAF's ground reality">{{en}} [http://www.tribuneindia.com/2007/20070506/spectrum/main1.htm The Sunday Tribune – Spectrum]. Tribuneindia.com. Besoek op 14 April 2011.</ref>−73 vegvliegtuie<ref name="Nordeen's Indo-Pak 1965 Conflict" /> * 471 panters<ref name="Nordeen's Indo-Pak 1965 Conflict" /> * 1&nbsp;735&nbsp;km² (670&nbsp;myl²) se gebied verkry<ref name="Nordeen's Indo-Pak 1965 Conflict" /> |ongevalle3 = |notas = }} Die '''Indies-Pakistanse Oorlog van 1965''' of '''Tweede Kasjmiroorlog''' was die hoogtepunt van 'n klomp skermutselinge wat plaasgevind het tussen April 1965 en September 1965 tussen [[Pakistan]] en [[Indië]]. Die oorlog het begin na Pakistan se Operasie Gibraltar, wat die doelwit gehad het om troepe in Jammu en [[Kasjmir]] te kry om Indiese oorheersing te vermy. Indië het geantwoord met 'n volskaalse militêre aanval op Wes-Pakistan. Die sewentiendaagse oorlog het duisende ongevalle aan beide kante tot gevolg gehad. Dit was die grootste stryd waaraan [[tenk]]s en gepantserde voertuie deelgeneem het sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die oorlog het tot 'n einde gekom nadat die [[Verenigde Nasies]] 'n [[wapenstilstand]] kon bewerkstellig na diplomatieke onderhandelings deur die [[Sowjetunie]] en die [[Verenigde State]] en die daaropvolgende uitreiking van die Tasjkent-verklaring. Die grootste gedeelte van die oorlog is gevoer deur landmagte in die Kasjmir-gebied en op die grens tussen die twee lande. Hierdie oorlog was die grootste versameling van troepe in Kasjmir sedert die verdeling van [[Brits-Indië]] in 1947. Dit is eers weer verbeter in die 2001-2002-skermutseling deur Indië en Pakistan. Baie van die veldslae is geveg deur opponerende [[infanterie]]- en pantsereenhede, ondersteun deur die onderskeie lugmagte en vlote. Baie besonderhede van die oorlog is steeds onbekend. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Indo-Pakistani War of 1965}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Bangladesj]] [[Kategorie:Geskiedenis van Indië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Pakistan]] [[Kategorie:Koue Oorlog]] 4gvqwrsrninntzcew7gbuumzq54kaha Liturgiese jaar 0 253912 2890872 2032612 2026-04-06T19:24:44Z Jcb 223 2890872 wikitext text/x-wiki [[Lêer:BritLibCottonCleoBIXLiturgicalCalOct.jpg|duimnael|Oktobermaand in 'n liturgiese kalender, soos vervaardig vir Abbotsbury Abbey. 13de-eeuse manuskrip (British Library, Cotton MS Cleopatra B IX, folio 59r).]] Die '''liturgiese''' of '''kerklike jaar''' van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is nie gelyk aan die Kalenderjaar nie. Dit word ingedeel in twee kringe rondom die groot feesdae [[Kersfees]] en [[Paasfees]]. Die liturgiese jaar word ingelui met die Kerskring wat begin met die eerste Sondag van [[Advent]] (eintlik die vespers of aandgebed op die vooraand van dié Sondag), die Kersmis insluit en op die vierde Sondag ná [[Driekoningedag]] (Epifanie) eindig. Vervolgens begin die Paaskring wat, na gelang van die gebruikte liturgiese kalender, begin met Septuagesima (70 dae voor [[Paasfees]]) of [[Aswoensdag]]. Hierdie kring eindig 50 dae ná Paasfees met [[Pinkster]]. Die Sondag daarop volg Trinitatis (Drie-eenheid-Sondag) met die aansluitende 27 Sondae ná Trinitatis. Hierdie periode word verder onderverdeel in die somerkring (Trinitatis en die 12 Sondae daarna) en die herfskring (van die 13de tot die 27ste en laatste Sondag ná Trinitatis). Daarmee is die kring van die liturgiese jaar voltooi. == Indeling van die Liturgiese jaar == === Kerskring === Die Kerskring is die eerste periode van die liturgiese jaar. Dit streek van die eerste Sondag van [[Advent]] tot aan die fees van die [[Doop van Jesus]]. ==== Advent ==== [[Advent]] begin op die Sondag wat die naaste aan die fees van die [[Andreas (apostel)|Heilige Andreas]] (30 November) val. Dié Sondag is tussen 27 November en 3 Desember. {{Liturgiese jaar/Advent}} ==== Kerstyd ==== {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|25 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}}}} |{{#time:D j M Y|25 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |Kersmis: Hoogfees van die geboorte van Jesus |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} - {{#ifeq:0|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}}}}|1|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} }}}} days}} |{{#time:D j M Y|31 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#ifeq:0|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}}}}|1|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }}}} days}} |Heilige Familie <br />Sondag vóór die oktaafdag van Kersmis, 30 Desember as Kersmis op 'n Sondag sal val |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|1 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 jan {{#expr:{{#time:Y}}+2-(2*{{#time:z}}<330)}}}} |Hoogfees van [[Maria]] (oktaafdag van Kersmis) |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#time: w|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }} days}} |{{#time:D j M Y|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} - {{#time: w|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }} days}} | [[Driekoningedag]] of Openbaring van die Here<br />[[6 Januarie]], maar word in die liturgie op die Sondag ná 1 Januarie gevier |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#ifexpr:5>{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}}|{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }} |{{#time:w|12 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }}}} days}} |{{#time:D j M Y|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} - {{#ifexpr:5>{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}}}}|{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }} |{{#time:w|12 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }}}} days}} |[[Doop van Jesus]] (1ste Sondag ná 6 Januarie).<br />Indien die Driekoningedag op 7 of 8 Januarie sal val word die Doop van Jesus op die Maandag van 8 of 9 Januarie gevier. |bgcolor=white align=center|wit |} Hiermee eindig die Kerstyd. === Tyd deur die jaar === {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|2 feb {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 feb {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Marialigmis]] of Opdrag van die Here in die tempel (Marialigmis) |bgcolor=white align=center|wit |} In die periode kan die fees van Marialigmis op 'n Sondag val. Dan het dié fees voorrang voor die gewone Sondagliturgie. Die fees sluit al die feeste van die Kerskring af maar is al 'n verwysing na Paasfees. === Paaskring === In die Liturgiese kalender wat gebruik word tydens die gewone vorm van die Romeinse ritus begin die Paaskring met [[Aswoensdag]] en eindig met die Hoogfees [[Pinkster]]. In die kalender wat gebruik word by die buitengewone vorm begin dié kring Septuagesima (70 dae vóór Paasfees) en eindig vóór die eerste Sondag van [[Advent]]. ==== Veertiendaetyd ==== Hierdie periode begin op Aswoensdag, eindig met die Alleluia in die Paasnag en staan voor die Vastyd. Die vroeëre benaming van die 5de Sondag was Passiesondag. Die 6de Sondag in die Veertiendaetyd word nou Palmsondagpassie van die Here genoem en lui tewens die Goeie of Heilige Week in. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -46 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-46 days}}|| [[Aswoensdag]]: (''Miseréris ómnium'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-42 days}}|| 1ste Sondag: (''Invocabit me'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-35 days}}|| 2de Sondag: (''Reminiscere'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-28 days}}|| 3de Sondag: (''Oculi'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-21 days}}|| 4de Sondag: (''Laetare'')||bgcolor=hotpink align=center|pienk |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-14 days}}|| 5de Sondag: (''Júdica'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-7 days}}|| [[Palmsondag]]: (''Púeri Hebreaórum'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -3 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-3 days}}|| [[Wit-Donderdag]]: (''Nos autem'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -2 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-2 days}}|| [[Goeie Vrydag]] ||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -1 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-1 days}}|| [[Heilige Saterdag]]: (''Sabbatum Sanctum'') |} ==== Paastyd ==== Die Paastyd is die tyd wat loop vanaf die vooraand van [[Paasfees]] (Paasaand en -nag) tot en met [[Pinkster]] (50 dae na Paasfees). Die eerste ag dae van Paasfees vorm die Paasoktaaf, waarby elke dag as een Hoogfees van die Here gevier word, en dus die ''Gloria'' en ''Credo'' gesing word. Die Sondag waarmee die oktaaf eindig, word Witte Sondag genoem en is die Sondag van die Goddelike Barmhartigheid. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} }} ||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}}}|| Paassondag (''Resurréxi'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+7 days}}|| Witte Sondag (''Quasi modo geniti'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+14 days}}|| 3de Paassondag (''Misericórdia Dómini'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+21 days}}|| 4de Paassondag (''Jubiláte Deo'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+28 days}}|| 5de Paassondag (''Cantáte Dómino'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+35 days}}|| 6de Paassondag (''Vocem jucundidátis. Rogate'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +39 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+39 days}}|| [[Hemelvaartsdag|Hemelvaart van die Here]] (''Viri Galilaei'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+42 days}}|| 7de Paassondag (''Exaudi, Dómine'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +49 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+49 days}}|| [[Pinkster]] (''Spiritus Dómini'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +56 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+56 days}}|| Trinitatis||bgcolor=white align=center|wit |} Hiermee eindig die Paastyd. === Tyd deur die jaar === {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Johannes die Doper|Sint Jan]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Hervormingsdag]] |bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allerheilige]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allersiele]] |bgcolor=white align=center|wit |} == Kleure van die Liturgiese jaar == [[Lêer:KirchenjahrKatholisch.gif|duimnael|Die Rooms-Katolieke kerkjaar met die liturgiese kleure]] [[Lêer:Kirchenjahrev.svg|duimnael|Die Protestantse kerkjaar met die liturgiese kleure]] Tydens die Liturgiese jaar word verskillende liturgiese kleure gebruik. Elke kleur het sy eie periode in die Liturgiese jaar en sy eie betekenis. === Pienk === * Pienk beteken vreugde voor die komende Kersfees en Paasfees. * Periode: Word gedra op die derde Sondag van [[Advent]] (''Gaudete'') en die vierde Sondag in die Veertiendaetyd (''Laetare''). === Pers === * Pers is die '''kleur van boete en soberheid'''. * Periode: Word gedra in [[Advent]], die tyd vóór Kersmis en die Veertiendaetyd, die tyd vóór [[Paasfees]] en tydens die dienste van die uitvaart en op [[Allersiele]]. Net tydens die uitvaart van kinders wat hul sewende lewensjaar nog nie bereik het nie ("Engelsmis"), word 'n wit kasuifel gebruik. Mens dra ook 'n pers kasuifel tydens die Kruisdae (die drie dae vóór Hemelvaartsdag) en die Quatertemperdae. === Wit === * Wit staan vir '''suiwerheid en geluk'''. * Periode: wit is die kleur wat mens dra op die dae van die Kerstyd (vanaf die Hoogfees van Kersmis, 25 Desember, tot en met die Fees van die Doop van Jesus, die Sondag ná 6 Januarie). Dit word gedra in die hele Paastyd, op [[Hemelvaartsdag]], en op die feeste van die Here wat nie in verband met Sy lyding staan nie. Verder ook op die feeste van Maria, op die Hoogfees van die geboorte van die heilige [[Johannes die Doper]] (24 Junie), sowel as op die Feesdag van die heiligen wat geen [[martelaar]]s is nie, sowel op 27 Desember, die feesdag van die heilige [[Johannes (apostel)|Johannes, apostel en evangelis]] en op Trinitatis (die Sondag ná Pinkster). Dit word ook gedra tydens die uitvaart van kleine kinders. === Groen === * Simbool vir '''verwagting en hoop''' * Periode: Dit word gedra in die tyd deur die jaar, op die Sondae en weekdae buiten die Kers- en Paastyd, Advent en Veertiendaetyd waar geen verpligte gedagtenis van 'n heilige of fees gevier word nie. === Rooi === * Simbool: '''van die liefde''' en van die '''Heilige Gees'''. * Periode: Pinkster, by vieringe van die apostels en evangeliste en martelaars. * By die viering van die Vormsel. * Op die fees van Kruisverheffing (14 September). * Op [[Palmsondag]] en [[Goeie Vrydag]] en in die votiefmis van die lyding van Christus. * Tydens die begrafnis van die [[pous]] of van kardinale word ook rooi gedra. == Rang van die dae in die liturgiese jaar == === Eerste rang === # Dae van die Paastriduum, die lyding, sterf en opstaan van die Here. Die Paastriduum begin op die aand van [[Wit-Donderdag]] en streek tot en met die aand van [[Paasfees|Paassondag]]. # Hoogfeeste [[Kersfees]], [[Driekoningedag]], [[Hemelvaartsdag]] en [[Pinkster]]. #: Sondae van [[Advent]], Veertiendaetyd, die Paastyd en die tweede Sondag van Kersmis. #: [[Aswoensdag]] #: Weekdae van die Goeie of Heilige week van Maandag tot en met Donderdag tot die aand. #: Dae in die oktaaf van Paasfees. # . Hoogfeeste van die [[Jesus van Nasaret|Here]], die Heilige Maagd [[Maria]] en alle [[heilige]]s wat in die algemene kalender staan. #: [[Allersiele]]. # Alle hoogfeeste uit 'n land waarmee een [[heilige]] herdenk word van 'n [[bisdom]], [[parogie]] of instansie of die inwyding van 'n kerk. === Tweede rang === # <li value=5> Feeste van die Here in die algemene kalender.</li> # Ander Sondae in die Kerstyd<ref name="k" /> en alle Sondae in die Veertiendaetyd. # Feeste van die Heilige Maagd [[Maria]] en ander heiliges in die algemene kalender. # Feeste uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Weekdae van Advent van 17 Desember tot en met 24 Desember en die weekdae in die oktaaf van Kersmis.<ref name=k>Die rede hoekom die dae in die Kersoktaaf laer staan as die dae van die Paasoktaaf, is dat daar op bepaalde dae ná Kersmis feeste gevier word wat anders laer in rang sou staan en dus nie gevier kon word nie. En omdat die ag dae voor Kersmis dieselfde rang moet hê staan hulle ook laer. Die Sondae in die Kerstyd staan so laag, omdat byvoorbeeld die Sondag in die Kersoktaaf 'n fees van die Heilige Familie is en byvoorbeeld 1 Januarie op een Sondag kan val. Hierdie dae sou dan nie gevier kon word nie.</ref> Weekdae in die Veertiendaetyd. # Die gewone Sondae in die tyd deur die jaar. === Derde rang === # <li value=11> Verpligte herdenkings in die algemene kalender.</li> # Verpligte herdenkings uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Vrye herdenkings. In die Veertiendaetyd word die verpligte herdenkings vrye herdenkings. # Weekdae in [[Advent]] tot en met 16 Desember. # Weekdae in die Kerstyd van 2 Januarie tot en met die Saterdag ná 6 Januarie. # Weekdae in die Paastyd: van die Maandag ná die Paasoktaaf tot en met die Saterdag voor Pinkster. # Weekdae in die tyd deur die jaar. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Liturgical year|Liturgiese jaar}} * {{nl}} [http://www.katholieknederland.nl/lit_kalender/ Liturgiese kalender] – op www.katholieknederland.nl * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/church-year|title=Church year|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Augustus 2019}} {{Christelike feeste en herdenkings}} {{Normdata}} {{nl-vertaal|Kerkelijk jaar}} [[Kategorie:Christelike feeste en herdenkings| ]] [[Kategorie:Kalenders]] 0rmaspo7jpwdd27ofun4igw5j7wnzf1 2890874 2890872 2026-04-06T19:26:20Z Jcb 223 2890874 wikitext text/x-wiki [[Lêer:BritLibCottonCleoBIXLiturgicalCalOct.jpg|duimnael|Oktobermaand in 'n liturgiese kalender, soos vervaardig vir Abbotsbury Abbey. 13de-eeuse manuskrip (British Library, Cotton MS Cleopatra B IX, folio 59r).]] Die '''liturgiese''' of '''kerklike jaar''' van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is nie gelyk aan die Kalenderjaar nie. Dit word ingedeel in twee kringe rondom die groot feesdae [[Kersfees]] en [[Paasfees]]. Die liturgiese jaar word ingelui met die Kerskring wat begin met die eerste Sondag van [[Advent]] (eintlik die vespers of aandgebed op die vooraand van dié Sondag), die Kersmis insluit en op die vierde Sondag ná [[Driekoningedag]] (Epifanie) eindig. Vervolgens begin die Paaskring wat, na gelang van die gebruikte liturgiese kalender, begin met Septuagesima (70 dae voor [[Paasfees]]) of [[Aswoensdag]]. Hierdie kring eindig 50 dae ná Paasfees met [[Pinkster]]. Die Sondag daarop volg Trinitatis (Drie-eenheid-Sondag) met die aansluitende 27 Sondae ná Trinitatis. Hierdie periode word verder onderverdeel in die somerkring (Trinitatis en die 12 Sondae daarna) en die herfskring (van die 13de tot die 27ste en laatste Sondag ná Trinitatis). Daarmee is die kring van die liturgiese jaar voltooi. == Indeling van die Liturgiese jaar == === Kerskring === Die Kerskring is die eerste periode van die liturgiese jaar. Dit streek van die eerste Sondag van [[Advent]] tot aan die fees van die [[Doop van Jesus]]. ==== Advent ==== [[Advent]] begin op die Sondag wat die naaste aan die fees van die [[Andreas (apostel)|Heilige Andreas]] (30 November) val. Dié Sondag is tussen 27 November en 3 Desember. {{Liturgiese jaar/Advent}} ==== Kerstyd ==== {{Liturgiese jaar/Kerst}} Hiermee eindig die Kerstyd. === Tyd deur die jaar === {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|2 feb {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 feb {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Marialigmis]] of Opdrag van die Here in die tempel (Marialigmis) |bgcolor=white align=center|wit |} In die periode kan die fees van Marialigmis op 'n Sondag val. Dan het dié fees voorrang voor die gewone Sondagliturgie. Die fees sluit al die feeste van die Kerskring af maar is al 'n verwysing na Paasfees. === Paaskring === In die Liturgiese kalender wat gebruik word tydens die gewone vorm van die Romeinse ritus begin die Paaskring met [[Aswoensdag]] en eindig met die Hoogfees [[Pinkster]]. In die kalender wat gebruik word by die buitengewone vorm begin dié kring Septuagesima (70 dae vóór Paasfees) en eindig vóór die eerste Sondag van [[Advent]]. ==== Veertiendaetyd ==== Hierdie periode begin op Aswoensdag, eindig met die Alleluia in die Paasnag en staan voor die Vastyd. Die vroeëre benaming van die 5de Sondag was Passiesondag. Die 6de Sondag in die Veertiendaetyd word nou Palmsondagpassie van die Here genoem en lui tewens die Goeie of Heilige Week in. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -46 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-46 days}}|| [[Aswoensdag]]: (''Miseréris ómnium'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-42 days}}|| 1ste Sondag: (''Invocabit me'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-35 days}}|| 2de Sondag: (''Reminiscere'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-28 days}}|| 3de Sondag: (''Oculi'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-21 days}}|| 4de Sondag: (''Laetare'')||bgcolor=hotpink align=center|pienk |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-14 days}}|| 5de Sondag: (''Júdica'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-7 days}}|| [[Palmsondag]]: (''Púeri Hebreaórum'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -3 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-3 days}}|| [[Wit-Donderdag]]: (''Nos autem'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -2 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-2 days}}|| [[Goeie Vrydag]] ||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -1 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-1 days}}|| [[Heilige Saterdag]]: (''Sabbatum Sanctum'') |} ==== Paastyd ==== Die Paastyd is die tyd wat loop vanaf die vooraand van [[Paasfees]] (Paasaand en -nag) tot en met [[Pinkster]] (50 dae na Paasfees). Die eerste ag dae van Paasfees vorm die Paasoktaaf, waarby elke dag as een Hoogfees van die Here gevier word, en dus die ''Gloria'' en ''Credo'' gesing word. Die Sondag waarmee die oktaaf eindig, word Witte Sondag genoem en is die Sondag van die Goddelike Barmhartigheid. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} }} ||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}}}|| Paassondag (''Resurréxi'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+7 days}}|| Witte Sondag (''Quasi modo geniti'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+14 days}}|| 3de Paassondag (''Misericórdia Dómini'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+21 days}}|| 4de Paassondag (''Jubiláte Deo'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+28 days}}|| 5de Paassondag (''Cantáte Dómino'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+35 days}}|| 6de Paassondag (''Vocem jucundidátis. Rogate'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +39 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+39 days}}|| [[Hemelvaartsdag|Hemelvaart van die Here]] (''Viri Galilaei'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+42 days}}|| 7de Paassondag (''Exaudi, Dómine'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +49 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+49 days}}|| [[Pinkster]] (''Spiritus Dómini'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +56 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+56 days}}|| Trinitatis||bgcolor=white align=center|wit |} Hiermee eindig die Paastyd. === Tyd deur die jaar === {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Johannes die Doper|Sint Jan]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Hervormingsdag]] |bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allerheilige]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allersiele]] |bgcolor=white align=center|wit |} == Kleure van die Liturgiese jaar == [[Lêer:KirchenjahrKatholisch.gif|duimnael|Die Rooms-Katolieke kerkjaar met die liturgiese kleure]] [[Lêer:Kirchenjahrev.svg|duimnael|Die Protestantse kerkjaar met die liturgiese kleure]] Tydens die Liturgiese jaar word verskillende liturgiese kleure gebruik. Elke kleur het sy eie periode in die Liturgiese jaar en sy eie betekenis. === Pienk === * Pienk beteken vreugde voor die komende Kersfees en Paasfees. * Periode: Word gedra op die derde Sondag van [[Advent]] (''Gaudete'') en die vierde Sondag in die Veertiendaetyd (''Laetare''). === Pers === * Pers is die '''kleur van boete en soberheid'''. * Periode: Word gedra in [[Advent]], die tyd vóór Kersmis en die Veertiendaetyd, die tyd vóór [[Paasfees]] en tydens die dienste van die uitvaart en op [[Allersiele]]. Net tydens die uitvaart van kinders wat hul sewende lewensjaar nog nie bereik het nie ("Engelsmis"), word 'n wit kasuifel gebruik. Mens dra ook 'n pers kasuifel tydens die Kruisdae (die drie dae vóór Hemelvaartsdag) en die Quatertemperdae. === Wit === * Wit staan vir '''suiwerheid en geluk'''. * Periode: wit is die kleur wat mens dra op die dae van die Kerstyd (vanaf die Hoogfees van Kersmis, 25 Desember, tot en met die Fees van die Doop van Jesus, die Sondag ná 6 Januarie). Dit word gedra in die hele Paastyd, op [[Hemelvaartsdag]], en op die feeste van die Here wat nie in verband met Sy lyding staan nie. Verder ook op die feeste van Maria, op die Hoogfees van die geboorte van die heilige [[Johannes die Doper]] (24 Junie), sowel as op die Feesdag van die heiligen wat geen [[martelaar]]s is nie, sowel op 27 Desember, die feesdag van die heilige [[Johannes (apostel)|Johannes, apostel en evangelis]] en op Trinitatis (die Sondag ná Pinkster). Dit word ook gedra tydens die uitvaart van kleine kinders. === Groen === * Simbool vir '''verwagting en hoop''' * Periode: Dit word gedra in die tyd deur die jaar, op die Sondae en weekdae buiten die Kers- en Paastyd, Advent en Veertiendaetyd waar geen verpligte gedagtenis van 'n heilige of fees gevier word nie. === Rooi === * Simbool: '''van die liefde''' en van die '''Heilige Gees'''. * Periode: Pinkster, by vieringe van die apostels en evangeliste en martelaars. * By die viering van die Vormsel. * Op die fees van Kruisverheffing (14 September). * Op [[Palmsondag]] en [[Goeie Vrydag]] en in die votiefmis van die lyding van Christus. * Tydens die begrafnis van die [[pous]] of van kardinale word ook rooi gedra. == Rang van die dae in die liturgiese jaar == === Eerste rang === # Dae van die Paastriduum, die lyding, sterf en opstaan van die Here. Die Paastriduum begin op die aand van [[Wit-Donderdag]] en streek tot en met die aand van [[Paasfees|Paassondag]]. # Hoogfeeste [[Kersfees]], [[Driekoningedag]], [[Hemelvaartsdag]] en [[Pinkster]]. #: Sondae van [[Advent]], Veertiendaetyd, die Paastyd en die tweede Sondag van Kersmis. #: [[Aswoensdag]] #: Weekdae van die Goeie of Heilige week van Maandag tot en met Donderdag tot die aand. #: Dae in die oktaaf van Paasfees. # . Hoogfeeste van die [[Jesus van Nasaret|Here]], die Heilige Maagd [[Maria]] en alle [[heilige]]s wat in die algemene kalender staan. #: [[Allersiele]]. # Alle hoogfeeste uit 'n land waarmee een [[heilige]] herdenk word van 'n [[bisdom]], [[parogie]] of instansie of die inwyding van 'n kerk. === Tweede rang === # <li value=5> Feeste van die Here in die algemene kalender.</li> # Ander Sondae in die Kerstyd<ref name="k" /> en alle Sondae in die Veertiendaetyd. # Feeste van die Heilige Maagd [[Maria]] en ander heiliges in die algemene kalender. # Feeste uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Weekdae van Advent van 17 Desember tot en met 24 Desember en die weekdae in die oktaaf van Kersmis.<ref name=k>Die rede hoekom die dae in die Kersoktaaf laer staan as die dae van die Paasoktaaf, is dat daar op bepaalde dae ná Kersmis feeste gevier word wat anders laer in rang sou staan en dus nie gevier kon word nie. En omdat die ag dae voor Kersmis dieselfde rang moet hê staan hulle ook laer. Die Sondae in die Kerstyd staan so laag, omdat byvoorbeeld die Sondag in die Kersoktaaf 'n fees van die Heilige Familie is en byvoorbeeld 1 Januarie op een Sondag kan val. Hierdie dae sou dan nie gevier kon word nie.</ref> Weekdae in die Veertiendaetyd. # Die gewone Sondae in die tyd deur die jaar. === Derde rang === # <li value=11> Verpligte herdenkings in die algemene kalender.</li> # Verpligte herdenkings uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Vrye herdenkings. In die Veertiendaetyd word die verpligte herdenkings vrye herdenkings. # Weekdae in [[Advent]] tot en met 16 Desember. # Weekdae in die Kerstyd van 2 Januarie tot en met die Saterdag ná 6 Januarie. # Weekdae in die Paastyd: van die Maandag ná die Paasoktaaf tot en met die Saterdag voor Pinkster. # Weekdae in die tyd deur die jaar. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Liturgical year|Liturgiese jaar}} * {{nl}} [http://www.katholieknederland.nl/lit_kalender/ Liturgiese kalender] – op www.katholieknederland.nl * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/church-year|title=Church year|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Augustus 2019}} {{Christelike feeste en herdenkings}} {{Normdata}} {{nl-vertaal|Kerkelijk jaar}} [[Kategorie:Christelike feeste en herdenkings| ]] [[Kategorie:Kalenders]] 3dibcf0rmlhva3afe8lvd1rvaeze26n 2890879 2890874 2026-04-06T19:29:28Z Jcb 223 2890879 wikitext text/x-wiki [[Lêer:BritLibCottonCleoBIXLiturgicalCalOct.jpg|duimnael|Oktobermaand in 'n liturgiese kalender, soos vervaardig vir Abbotsbury Abbey. 13de-eeuse manuskrip (British Library, Cotton MS Cleopatra B IX, folio 59r).]] Die '''liturgiese''' of '''kerklike jaar''' van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is nie gelyk aan die Kalenderjaar nie. Dit word ingedeel in twee kringe rondom die groot feesdae [[Kersfees]] en [[Paasfees]]. Die liturgiese jaar word ingelui met die Kerskring wat begin met die eerste Sondag van [[Advent]] (eintlik die vespers of aandgebed op die vooraand van dié Sondag), die Kersmis insluit en op die vierde Sondag ná [[Driekoningedag]] (Epifanie) eindig. Vervolgens begin die Paaskring wat, na gelang van die gebruikte liturgiese kalender, begin met Septuagesima (70 dae voor [[Paasfees]]) of [[Aswoensdag]]. Hierdie kring eindig 50 dae ná Paasfees met [[Pinkster]]. Die Sondag daarop volg Trinitatis (Drie-eenheid-Sondag) met die aansluitende 27 Sondae ná Trinitatis. Hierdie periode word verder onderverdeel in die somerkring (Trinitatis en die 12 Sondae daarna) en die herfskring (van die 13de tot die 27ste en laatste Sondag ná Trinitatis). Daarmee is die kring van die liturgiese jaar voltooi. == Indeling van die Liturgiese jaar == === Kerskring === Die Kerskring is die eerste periode van die liturgiese jaar. Dit streek van die eerste Sondag van [[Advent]] tot aan die fees van die [[Doop van Jesus]]. ==== Advent ==== [[Advent]] begin op die Sondag wat die naaste aan die fees van die [[Andreas (apostel)|Heilige Andreas]] (30 November) val. Dié Sondag is tussen 27 November en 3 Desember. {{Liturgiese jaar/Advent}} ==== Kerstyd ==== {{Liturgiese jaar/Kerst}} Hiermee eindig die Kerstyd. === Tyd deur die jaar === {{Liturgiese jaar/Marialigmis}} In die periode kan die fees van Marialigmis op 'n Sondag val. Dan het dié fees voorrang voor die gewone Sondagliturgie. Die fees sluit al die feeste van die Kerskring af maar is al 'n verwysing na Paasfees. === Paaskring === In die Liturgiese kalender wat gebruik word tydens die gewone vorm van die Romeinse ritus begin die Paaskring met [[Aswoensdag]] en eindig met die Hoogfees [[Pinkster]]. In die kalender wat gebruik word by die buitengewone vorm begin dié kring Septuagesima (70 dae vóór Paasfees) en eindig vóór die eerste Sondag van [[Advent]]. ==== Veertiendaetyd ==== Hierdie periode begin op Aswoensdag, eindig met die Alleluia in die Paasnag en staan voor die Vastyd. Die vroeëre benaming van die 5de Sondag was Passiesondag. Die 6de Sondag in die Veertiendaetyd word nou Palmsondagpassie van die Here genoem en lui tewens die Goeie of Heilige Week in. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -46 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-46 days}}|| [[Aswoensdag]]: (''Miseréris ómnium'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-42 days}}|| 1ste Sondag: (''Invocabit me'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-35 days}}|| 2de Sondag: (''Reminiscere'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-28 days}}|| 3de Sondag: (''Oculi'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-21 days}}|| 4de Sondag: (''Laetare'')||bgcolor=hotpink align=center|pienk |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-14 days}}|| 5de Sondag: (''Júdica'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-7 days}}|| [[Palmsondag]]: (''Púeri Hebreaórum'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -3 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-3 days}}|| [[Wit-Donderdag]]: (''Nos autem'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -2 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-2 days}}|| [[Goeie Vrydag]] ||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -1 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-1 days}}|| [[Heilige Saterdag]]: (''Sabbatum Sanctum'') |} ==== Paastyd ==== Die Paastyd is die tyd wat loop vanaf die vooraand van [[Paasfees]] (Paasaand en -nag) tot en met [[Pinkster]] (50 dae na Paasfees). Die eerste ag dae van Paasfees vorm die Paasoktaaf, waarby elke dag as een Hoogfees van die Here gevier word, en dus die ''Gloria'' en ''Credo'' gesing word. Die Sondag waarmee die oktaaf eindig, word Witte Sondag genoem en is die Sondag van die Goddelike Barmhartigheid. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} }} ||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}}}|| Paassondag (''Resurréxi'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+7 days}}|| Witte Sondag (''Quasi modo geniti'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+14 days}}|| 3de Paassondag (''Misericórdia Dómini'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+21 days}}|| 4de Paassondag (''Jubiláte Deo'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+28 days}}|| 5de Paassondag (''Cantáte Dómino'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+35 days}}|| 6de Paassondag (''Vocem jucundidátis. Rogate'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +39 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+39 days}}|| [[Hemelvaartsdag|Hemelvaart van die Here]] (''Viri Galilaei'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+42 days}}|| 7de Paassondag (''Exaudi, Dómine'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +49 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+49 days}}|| [[Pinkster]] (''Spiritus Dómini'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +56 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+56 days}}|| Trinitatis||bgcolor=white align=center|wit |} Hiermee eindig die Paastyd. === Tyd deur die jaar === {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Johannes die Doper|Sint Jan]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Hervormingsdag]] |bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allerheilige]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allersiele]] |bgcolor=white align=center|wit |} == Kleure van die Liturgiese jaar == [[Lêer:KirchenjahrKatholisch.gif|duimnael|Die Rooms-Katolieke kerkjaar met die liturgiese kleure]] [[Lêer:Kirchenjahrev.svg|duimnael|Die Protestantse kerkjaar met die liturgiese kleure]] Tydens die Liturgiese jaar word verskillende liturgiese kleure gebruik. Elke kleur het sy eie periode in die Liturgiese jaar en sy eie betekenis. === Pienk === * Pienk beteken vreugde voor die komende Kersfees en Paasfees. * Periode: Word gedra op die derde Sondag van [[Advent]] (''Gaudete'') en die vierde Sondag in die Veertiendaetyd (''Laetare''). === Pers === * Pers is die '''kleur van boete en soberheid'''. * Periode: Word gedra in [[Advent]], die tyd vóór Kersmis en die Veertiendaetyd, die tyd vóór [[Paasfees]] en tydens die dienste van die uitvaart en op [[Allersiele]]. Net tydens die uitvaart van kinders wat hul sewende lewensjaar nog nie bereik het nie ("Engelsmis"), word 'n wit kasuifel gebruik. Mens dra ook 'n pers kasuifel tydens die Kruisdae (die drie dae vóór Hemelvaartsdag) en die Quatertemperdae. === Wit === * Wit staan vir '''suiwerheid en geluk'''. * Periode: wit is die kleur wat mens dra op die dae van die Kerstyd (vanaf die Hoogfees van Kersmis, 25 Desember, tot en met die Fees van die Doop van Jesus, die Sondag ná 6 Januarie). Dit word gedra in die hele Paastyd, op [[Hemelvaartsdag]], en op die feeste van die Here wat nie in verband met Sy lyding staan nie. Verder ook op die feeste van Maria, op die Hoogfees van die geboorte van die heilige [[Johannes die Doper]] (24 Junie), sowel as op die Feesdag van die heiligen wat geen [[martelaar]]s is nie, sowel op 27 Desember, die feesdag van die heilige [[Johannes (apostel)|Johannes, apostel en evangelis]] en op Trinitatis (die Sondag ná Pinkster). Dit word ook gedra tydens die uitvaart van kleine kinders. === Groen === * Simbool vir '''verwagting en hoop''' * Periode: Dit word gedra in die tyd deur die jaar, op die Sondae en weekdae buiten die Kers- en Paastyd, Advent en Veertiendaetyd waar geen verpligte gedagtenis van 'n heilige of fees gevier word nie. === Rooi === * Simbool: '''van die liefde''' en van die '''Heilige Gees'''. * Periode: Pinkster, by vieringe van die apostels en evangeliste en martelaars. * By die viering van die Vormsel. * Op die fees van Kruisverheffing (14 September). * Op [[Palmsondag]] en [[Goeie Vrydag]] en in die votiefmis van die lyding van Christus. * Tydens die begrafnis van die [[pous]] of van kardinale word ook rooi gedra. == Rang van die dae in die liturgiese jaar == === Eerste rang === # Dae van die Paastriduum, die lyding, sterf en opstaan van die Here. Die Paastriduum begin op die aand van [[Wit-Donderdag]] en streek tot en met die aand van [[Paasfees|Paassondag]]. # Hoogfeeste [[Kersfees]], [[Driekoningedag]], [[Hemelvaartsdag]] en [[Pinkster]]. #: Sondae van [[Advent]], Veertiendaetyd, die Paastyd en die tweede Sondag van Kersmis. #: [[Aswoensdag]] #: Weekdae van die Goeie of Heilige week van Maandag tot en met Donderdag tot die aand. #: Dae in die oktaaf van Paasfees. # . Hoogfeeste van die [[Jesus van Nasaret|Here]], die Heilige Maagd [[Maria]] en alle [[heilige]]s wat in die algemene kalender staan. #: [[Allersiele]]. # Alle hoogfeeste uit 'n land waarmee een [[heilige]] herdenk word van 'n [[bisdom]], [[parogie]] of instansie of die inwyding van 'n kerk. === Tweede rang === # <li value=5> Feeste van die Here in die algemene kalender.</li> # Ander Sondae in die Kerstyd<ref name="k" /> en alle Sondae in die Veertiendaetyd. # Feeste van die Heilige Maagd [[Maria]] en ander heiliges in die algemene kalender. # Feeste uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Weekdae van Advent van 17 Desember tot en met 24 Desember en die weekdae in die oktaaf van Kersmis.<ref name=k>Die rede hoekom die dae in die Kersoktaaf laer staan as die dae van die Paasoktaaf, is dat daar op bepaalde dae ná Kersmis feeste gevier word wat anders laer in rang sou staan en dus nie gevier kon word nie. En omdat die ag dae voor Kersmis dieselfde rang moet hê staan hulle ook laer. Die Sondae in die Kerstyd staan so laag, omdat byvoorbeeld die Sondag in die Kersoktaaf 'n fees van die Heilige Familie is en byvoorbeeld 1 Januarie op een Sondag kan val. Hierdie dae sou dan nie gevier kon word nie.</ref> Weekdae in die Veertiendaetyd. # Die gewone Sondae in die tyd deur die jaar. === Derde rang === # <li value=11> Verpligte herdenkings in die algemene kalender.</li> # Verpligte herdenkings uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Vrye herdenkings. In die Veertiendaetyd word die verpligte herdenkings vrye herdenkings. # Weekdae in [[Advent]] tot en met 16 Desember. # Weekdae in die Kerstyd van 2 Januarie tot en met die Saterdag ná 6 Januarie. # Weekdae in die Paastyd: van die Maandag ná die Paasoktaaf tot en met die Saterdag voor Pinkster. # Weekdae in die tyd deur die jaar. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Liturgical year|Liturgiese jaar}} * {{nl}} [http://www.katholieknederland.nl/lit_kalender/ Liturgiese kalender] – op www.katholieknederland.nl * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/church-year|title=Church year|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Augustus 2019}} {{Christelike feeste en herdenkings}} {{Normdata}} {{nl-vertaal|Kerkelijk jaar}} [[Kategorie:Christelike feeste en herdenkings| ]] [[Kategorie:Kalenders]] e48hwupmeyxhkhgeeg1k81ez9o7072h 2890884 2890879 2026-04-06T19:30:59Z Jcb 223 /* Veertiendaetyd */ veertien --> veertig 2890884 wikitext text/x-wiki [[Lêer:BritLibCottonCleoBIXLiturgicalCalOct.jpg|duimnael|Oktobermaand in 'n liturgiese kalender, soos vervaardig vir Abbotsbury Abbey. 13de-eeuse manuskrip (British Library, Cotton MS Cleopatra B IX, folio 59r).]] Die '''liturgiese''' of '''kerklike jaar''' van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is nie gelyk aan die Kalenderjaar nie. Dit word ingedeel in twee kringe rondom die groot feesdae [[Kersfees]] en [[Paasfees]]. Die liturgiese jaar word ingelui met die Kerskring wat begin met die eerste Sondag van [[Advent]] (eintlik die vespers of aandgebed op die vooraand van dié Sondag), die Kersmis insluit en op die vierde Sondag ná [[Driekoningedag]] (Epifanie) eindig. Vervolgens begin die Paaskring wat, na gelang van die gebruikte liturgiese kalender, begin met Septuagesima (70 dae voor [[Paasfees]]) of [[Aswoensdag]]. Hierdie kring eindig 50 dae ná Paasfees met [[Pinkster]]. Die Sondag daarop volg Trinitatis (Drie-eenheid-Sondag) met die aansluitende 27 Sondae ná Trinitatis. Hierdie periode word verder onderverdeel in die somerkring (Trinitatis en die 12 Sondae daarna) en die herfskring (van die 13de tot die 27ste en laatste Sondag ná Trinitatis). Daarmee is die kring van die liturgiese jaar voltooi. == Indeling van die Liturgiese jaar == === Kerskring === Die Kerskring is die eerste periode van die liturgiese jaar. Dit streek van die eerste Sondag van [[Advent]] tot aan die fees van die [[Doop van Jesus]]. ==== Advent ==== [[Advent]] begin op die Sondag wat die naaste aan die fees van die [[Andreas (apostel)|Heilige Andreas]] (30 November) val. Dié Sondag is tussen 27 November en 3 Desember. {{Liturgiese jaar/Advent}} ==== Kerstyd ==== {{Liturgiese jaar/Kerst}} Hiermee eindig die Kerstyd. === Tyd deur die jaar === {{Liturgiese jaar/Marialigmis}} In die periode kan die fees van Marialigmis op 'n Sondag val. Dan het dié fees voorrang voor die gewone Sondagliturgie. Die fees sluit al die feeste van die Kerskring af maar is al 'n verwysing na Paasfees. === Paaskring === In die Liturgiese kalender wat gebruik word tydens die gewone vorm van die Romeinse ritus begin die Paaskring met [[Aswoensdag]] en eindig met die Hoogfees [[Pinkster]]. In die kalender wat gebruik word by die buitengewone vorm begin dié kring Septuagesima (70 dae vóór Paasfees) en eindig vóór die eerste Sondag van [[Advent]]. ==== Veertigdaetyd ==== Hierdie periode begin op Aswoensdag, eindig met die Alleluia in die Paasnag en staan voor die Vastyd. Die vroeëre benaming van die 5de Sondag was Passiesondag. Die 6de Sondag in die Veertiendaetyd word nou Palmsondagpassie van die Here genoem en lui tewens die Goeie of Heilige Week in. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -46 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-46 days}}|| [[Aswoensdag]]: (''Miseréris ómnium'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-42 days}}|| 1ste Sondag: (''Invocabit me'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-35 days}}|| 2de Sondag: (''Reminiscere'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-28 days}}|| 3de Sondag: (''Oculi'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-21 days}}|| 4de Sondag: (''Laetare'')||bgcolor=hotpink align=center|pienk |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-14 days}}|| 5de Sondag: (''Júdica'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-7 days}}|| [[Palmsondag]]: (''Púeri Hebreaórum'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -3 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-3 days}}|| [[Wit-Donderdag]]: (''Nos autem'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -2 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-2 days}}|| [[Goeie Vrydag]] ||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -1 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-1 days}}|| [[Heilige Saterdag]]: (''Sabbatum Sanctum'') |} ==== Paastyd ==== Die Paastyd is die tyd wat loop vanaf die vooraand van [[Paasfees]] (Paasaand en -nag) tot en met [[Pinkster]] (50 dae na Paasfees). Die eerste ag dae van Paasfees vorm die Paasoktaaf, waarby elke dag as een Hoogfees van die Here gevier word, en dus die ''Gloria'' en ''Credo'' gesing word. Die Sondag waarmee die oktaaf eindig, word Witte Sondag genoem en is die Sondag van die Goddelike Barmhartigheid. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} }} ||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}}}|| Paassondag (''Resurréxi'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+7 days}}|| Witte Sondag (''Quasi modo geniti'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+14 days}}|| 3de Paassondag (''Misericórdia Dómini'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+21 days}}|| 4de Paassondag (''Jubiláte Deo'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+28 days}}|| 5de Paassondag (''Cantáte Dómino'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+35 days}}|| 6de Paassondag (''Vocem jucundidátis. Rogate'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +39 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+39 days}}|| [[Hemelvaartsdag|Hemelvaart van die Here]] (''Viri Galilaei'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+42 days}}|| 7de Paassondag (''Exaudi, Dómine'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +49 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+49 days}}|| [[Pinkster]] (''Spiritus Dómini'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +56 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+56 days}}|| Trinitatis||bgcolor=white align=center|wit |} Hiermee eindig die Paastyd. === Tyd deur die jaar === {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Johannes die Doper|Sint Jan]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Hervormingsdag]] |bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allerheilige]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allersiele]] |bgcolor=white align=center|wit |} == Kleure van die Liturgiese jaar == [[Lêer:KirchenjahrKatholisch.gif|duimnael|Die Rooms-Katolieke kerkjaar met die liturgiese kleure]] [[Lêer:Kirchenjahrev.svg|duimnael|Die Protestantse kerkjaar met die liturgiese kleure]] Tydens die Liturgiese jaar word verskillende liturgiese kleure gebruik. Elke kleur het sy eie periode in die Liturgiese jaar en sy eie betekenis. === Pienk === * Pienk beteken vreugde voor die komende Kersfees en Paasfees. * Periode: Word gedra op die derde Sondag van [[Advent]] (''Gaudete'') en die vierde Sondag in die Veertiendaetyd (''Laetare''). === Pers === * Pers is die '''kleur van boete en soberheid'''. * Periode: Word gedra in [[Advent]], die tyd vóór Kersmis en die Veertiendaetyd, die tyd vóór [[Paasfees]] en tydens die dienste van die uitvaart en op [[Allersiele]]. Net tydens die uitvaart van kinders wat hul sewende lewensjaar nog nie bereik het nie ("Engelsmis"), word 'n wit kasuifel gebruik. Mens dra ook 'n pers kasuifel tydens die Kruisdae (die drie dae vóór Hemelvaartsdag) en die Quatertemperdae. === Wit === * Wit staan vir '''suiwerheid en geluk'''. * Periode: wit is die kleur wat mens dra op die dae van die Kerstyd (vanaf die Hoogfees van Kersmis, 25 Desember, tot en met die Fees van die Doop van Jesus, die Sondag ná 6 Januarie). Dit word gedra in die hele Paastyd, op [[Hemelvaartsdag]], en op die feeste van die Here wat nie in verband met Sy lyding staan nie. Verder ook op die feeste van Maria, op die Hoogfees van die geboorte van die heilige [[Johannes die Doper]] (24 Junie), sowel as op die Feesdag van die heiligen wat geen [[martelaar]]s is nie, sowel op 27 Desember, die feesdag van die heilige [[Johannes (apostel)|Johannes, apostel en evangelis]] en op Trinitatis (die Sondag ná Pinkster). Dit word ook gedra tydens die uitvaart van kleine kinders. === Groen === * Simbool vir '''verwagting en hoop''' * Periode: Dit word gedra in die tyd deur die jaar, op die Sondae en weekdae buiten die Kers- en Paastyd, Advent en Veertiendaetyd waar geen verpligte gedagtenis van 'n heilige of fees gevier word nie. === Rooi === * Simbool: '''van die liefde''' en van die '''Heilige Gees'''. * Periode: Pinkster, by vieringe van die apostels en evangeliste en martelaars. * By die viering van die Vormsel. * Op die fees van Kruisverheffing (14 September). * Op [[Palmsondag]] en [[Goeie Vrydag]] en in die votiefmis van die lyding van Christus. * Tydens die begrafnis van die [[pous]] of van kardinale word ook rooi gedra. == Rang van die dae in die liturgiese jaar == === Eerste rang === # Dae van die Paastriduum, die lyding, sterf en opstaan van die Here. Die Paastriduum begin op die aand van [[Wit-Donderdag]] en streek tot en met die aand van [[Paasfees|Paassondag]]. # Hoogfeeste [[Kersfees]], [[Driekoningedag]], [[Hemelvaartsdag]] en [[Pinkster]]. #: Sondae van [[Advent]], Veertiendaetyd, die Paastyd en die tweede Sondag van Kersmis. #: [[Aswoensdag]] #: Weekdae van die Goeie of Heilige week van Maandag tot en met Donderdag tot die aand. #: Dae in die oktaaf van Paasfees. # . Hoogfeeste van die [[Jesus van Nasaret|Here]], die Heilige Maagd [[Maria]] en alle [[heilige]]s wat in die algemene kalender staan. #: [[Allersiele]]. # Alle hoogfeeste uit 'n land waarmee een [[heilige]] herdenk word van 'n [[bisdom]], [[parogie]] of instansie of die inwyding van 'n kerk. === Tweede rang === # <li value=5> Feeste van die Here in die algemene kalender.</li> # Ander Sondae in die Kerstyd<ref name="k" /> en alle Sondae in die Veertiendaetyd. # Feeste van die Heilige Maagd [[Maria]] en ander heiliges in die algemene kalender. # Feeste uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Weekdae van Advent van 17 Desember tot en met 24 Desember en die weekdae in die oktaaf van Kersmis.<ref name=k>Die rede hoekom die dae in die Kersoktaaf laer staan as die dae van die Paasoktaaf, is dat daar op bepaalde dae ná Kersmis feeste gevier word wat anders laer in rang sou staan en dus nie gevier kon word nie. En omdat die ag dae voor Kersmis dieselfde rang moet hê staan hulle ook laer. Die Sondae in die Kerstyd staan so laag, omdat byvoorbeeld die Sondag in die Kersoktaaf 'n fees van die Heilige Familie is en byvoorbeeld 1 Januarie op een Sondag kan val. Hierdie dae sou dan nie gevier kon word nie.</ref> Weekdae in die Veertiendaetyd. # Die gewone Sondae in die tyd deur die jaar. === Derde rang === # <li value=11> Verpligte herdenkings in die algemene kalender.</li> # Verpligte herdenkings uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Vrye herdenkings. In die Veertiendaetyd word die verpligte herdenkings vrye herdenkings. # Weekdae in [[Advent]] tot en met 16 Desember. # Weekdae in die Kerstyd van 2 Januarie tot en met die Saterdag ná 6 Januarie. # Weekdae in die Paastyd: van die Maandag ná die Paasoktaaf tot en met die Saterdag voor Pinkster. # Weekdae in die tyd deur die jaar. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Liturgical year|Liturgiese jaar}} * {{nl}} [http://www.katholieknederland.nl/lit_kalender/ Liturgiese kalender] – op www.katholieknederland.nl * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/church-year|title=Church year|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Augustus 2019}} {{Christelike feeste en herdenkings}} {{Normdata}} {{nl-vertaal|Kerkelijk jaar}} [[Kategorie:Christelike feeste en herdenkings| ]] [[Kategorie:Kalenders]] l4ohvngytj3yhlzzbsa8nl138smt87j 2890885 2890884 2026-04-06T19:32:38Z Jcb 223 /* Veertigdaetyd */ 2890885 wikitext text/x-wiki [[Lêer:BritLibCottonCleoBIXLiturgicalCalOct.jpg|duimnael|Oktobermaand in 'n liturgiese kalender, soos vervaardig vir Abbotsbury Abbey. 13de-eeuse manuskrip (British Library, Cotton MS Cleopatra B IX, folio 59r).]] Die '''liturgiese''' of '''kerklike jaar''' van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is nie gelyk aan die Kalenderjaar nie. Dit word ingedeel in twee kringe rondom die groot feesdae [[Kersfees]] en [[Paasfees]]. Die liturgiese jaar word ingelui met die Kerskring wat begin met die eerste Sondag van [[Advent]] (eintlik die vespers of aandgebed op die vooraand van dié Sondag), die Kersmis insluit en op die vierde Sondag ná [[Driekoningedag]] (Epifanie) eindig. Vervolgens begin die Paaskring wat, na gelang van die gebruikte liturgiese kalender, begin met Septuagesima (70 dae voor [[Paasfees]]) of [[Aswoensdag]]. Hierdie kring eindig 50 dae ná Paasfees met [[Pinkster]]. Die Sondag daarop volg Trinitatis (Drie-eenheid-Sondag) met die aansluitende 27 Sondae ná Trinitatis. Hierdie periode word verder onderverdeel in die somerkring (Trinitatis en die 12 Sondae daarna) en die herfskring (van die 13de tot die 27ste en laatste Sondag ná Trinitatis). Daarmee is die kring van die liturgiese jaar voltooi. == Indeling van die Liturgiese jaar == === Kerskring === Die Kerskring is die eerste periode van die liturgiese jaar. Dit streek van die eerste Sondag van [[Advent]] tot aan die fees van die [[Doop van Jesus]]. ==== Advent ==== [[Advent]] begin op die Sondag wat die naaste aan die fees van die [[Andreas (apostel)|Heilige Andreas]] (30 November) val. Dié Sondag is tussen 27 November en 3 Desember. {{Liturgiese jaar/Advent}} ==== Kerstyd ==== {{Liturgiese jaar/Kerst}} Hiermee eindig die Kerstyd. === Tyd deur die jaar === {{Liturgiese jaar/Marialigmis}} In die periode kan die fees van Marialigmis op 'n Sondag val. Dan het dié fees voorrang voor die gewone Sondagliturgie. Die fees sluit al die feeste van die Kerskring af maar is al 'n verwysing na Paasfees. === Paaskring === In die Liturgiese kalender wat gebruik word tydens die gewone vorm van die Romeinse ritus begin die Paaskring met [[Aswoensdag]] en eindig met die Hoogfees [[Pinkster]]. In die kalender wat gebruik word by die buitengewone vorm begin dié kring Septuagesima (70 dae vóór Paasfees) en eindig vóór die eerste Sondag van [[Advent]]. ==== Veertigdaetyd ==== Hierdie periode begin op Aswoensdag, eindig met die Alleluia in die Paasnag en staan voor die Vastyd. Die vroeëre benaming van die 5de Sondag was Passiesondag. Die 6de Sondag in die Veertigdaetyd word nou Palmsondagpassie van die Here genoem en lui tewens die Goeie of Heilige Week in. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -46 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-46 days}}|| [[Aswoensdag]]: (''Miseréris ómnium'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-42 days}}|| 1ste Sondag: (''Invocabit me'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-35 days}}|| 2de Sondag: (''Reminiscere'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-28 days}}|| 3de Sondag: (''Oculi'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-21 days}}|| 4de Sondag: (''Laetare'')||bgcolor=hotpink align=center|pienk |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-14 days}}|| 5de Sondag: (''Júdica'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-7 days}}|| [[Palmsondag]]: (''Púeri Hebreaórum'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -3 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-3 days}}|| [[Wit-Donderdag]]: (''Nos autem'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -2 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-2 days}}|| [[Goeie Vrydag]] ||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -1 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}-1 days}}|| [[Heilige Saterdag]]: (''Sabbatum Sanctum'') |} ==== Paastyd ==== Die Paastyd is die tyd wat loop vanaf die vooraand van [[Paasfees]] (Paasaand en -nag) tot en met [[Pinkster]] (50 dae na Paasfees). Die eerste ag dae van Paasfees vorm die Paasoktaaf, waarby elke dag as een Hoogfees van die Here gevier word, en dus die ''Gloria'' en ''Credo'' gesing word. Die Sondag waarmee die oktaaf eindig, word Witte Sondag genoem en is die Sondag van die Goddelike Barmhartigheid. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} }} ||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}}}|| Paassondag (''Resurréxi'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+7 days}}|| Witte Sondag (''Quasi modo geniti'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+14 days}}|| 3de Paassondag (''Misericórdia Dómini'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+21 days}}|| 4de Paassondag (''Jubiláte Deo'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+28 days}}|| 5de Paassondag (''Cantáte Dómino'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+35 days}}|| 6de Paassondag (''Vocem jucundidátis. Rogate'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +39 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+39 days}}|| [[Hemelvaartsdag|Hemelvaart van die Here]] (''Viri Galilaei'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+42 days}}|| 7de Paassondag (''Exaudi, Dómine'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +49 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+49 days}}|| [[Pinkster]] (''Spiritus Dómini'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +56 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+56 days}}|| Trinitatis||bgcolor=white align=center|wit |} Hiermee eindig die Paastyd. === Tyd deur die jaar === {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Johannes die Doper|Sint Jan]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Hervormingsdag]] |bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allerheilige]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allersiele]] |bgcolor=white align=center|wit |} == Kleure van die Liturgiese jaar == [[Lêer:KirchenjahrKatholisch.gif|duimnael|Die Rooms-Katolieke kerkjaar met die liturgiese kleure]] [[Lêer:Kirchenjahrev.svg|duimnael|Die Protestantse kerkjaar met die liturgiese kleure]] Tydens die Liturgiese jaar word verskillende liturgiese kleure gebruik. Elke kleur het sy eie periode in die Liturgiese jaar en sy eie betekenis. === Pienk === * Pienk beteken vreugde voor die komende Kersfees en Paasfees. * Periode: Word gedra op die derde Sondag van [[Advent]] (''Gaudete'') en die vierde Sondag in die Veertiendaetyd (''Laetare''). === Pers === * Pers is die '''kleur van boete en soberheid'''. * Periode: Word gedra in [[Advent]], die tyd vóór Kersmis en die Veertiendaetyd, die tyd vóór [[Paasfees]] en tydens die dienste van die uitvaart en op [[Allersiele]]. Net tydens die uitvaart van kinders wat hul sewende lewensjaar nog nie bereik het nie ("Engelsmis"), word 'n wit kasuifel gebruik. Mens dra ook 'n pers kasuifel tydens die Kruisdae (die drie dae vóór Hemelvaartsdag) en die Quatertemperdae. === Wit === * Wit staan vir '''suiwerheid en geluk'''. * Periode: wit is die kleur wat mens dra op die dae van die Kerstyd (vanaf die Hoogfees van Kersmis, 25 Desember, tot en met die Fees van die Doop van Jesus, die Sondag ná 6 Januarie). Dit word gedra in die hele Paastyd, op [[Hemelvaartsdag]], en op die feeste van die Here wat nie in verband met Sy lyding staan nie. Verder ook op die feeste van Maria, op die Hoogfees van die geboorte van die heilige [[Johannes die Doper]] (24 Junie), sowel as op die Feesdag van die heiligen wat geen [[martelaar]]s is nie, sowel op 27 Desember, die feesdag van die heilige [[Johannes (apostel)|Johannes, apostel en evangelis]] en op Trinitatis (die Sondag ná Pinkster). Dit word ook gedra tydens die uitvaart van kleine kinders. === Groen === * Simbool vir '''verwagting en hoop''' * Periode: Dit word gedra in die tyd deur die jaar, op die Sondae en weekdae buiten die Kers- en Paastyd, Advent en Veertiendaetyd waar geen verpligte gedagtenis van 'n heilige of fees gevier word nie. === Rooi === * Simbool: '''van die liefde''' en van die '''Heilige Gees'''. * Periode: Pinkster, by vieringe van die apostels en evangeliste en martelaars. * By die viering van die Vormsel. * Op die fees van Kruisverheffing (14 September). * Op [[Palmsondag]] en [[Goeie Vrydag]] en in die votiefmis van die lyding van Christus. * Tydens die begrafnis van die [[pous]] of van kardinale word ook rooi gedra. == Rang van die dae in die liturgiese jaar == === Eerste rang === # Dae van die Paastriduum, die lyding, sterf en opstaan van die Here. Die Paastriduum begin op die aand van [[Wit-Donderdag]] en streek tot en met die aand van [[Paasfees|Paassondag]]. # Hoogfeeste [[Kersfees]], [[Driekoningedag]], [[Hemelvaartsdag]] en [[Pinkster]]. #: Sondae van [[Advent]], Veertiendaetyd, die Paastyd en die tweede Sondag van Kersmis. #: [[Aswoensdag]] #: Weekdae van die Goeie of Heilige week van Maandag tot en met Donderdag tot die aand. #: Dae in die oktaaf van Paasfees. # . Hoogfeeste van die [[Jesus van Nasaret|Here]], die Heilige Maagd [[Maria]] en alle [[heilige]]s wat in die algemene kalender staan. #: [[Allersiele]]. # Alle hoogfeeste uit 'n land waarmee een [[heilige]] herdenk word van 'n [[bisdom]], [[parogie]] of instansie of die inwyding van 'n kerk. === Tweede rang === # <li value=5> Feeste van die Here in die algemene kalender.</li> # Ander Sondae in die Kerstyd<ref name="k" /> en alle Sondae in die Veertiendaetyd. # Feeste van die Heilige Maagd [[Maria]] en ander heiliges in die algemene kalender. # Feeste uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Weekdae van Advent van 17 Desember tot en met 24 Desember en die weekdae in die oktaaf van Kersmis.<ref name=k>Die rede hoekom die dae in die Kersoktaaf laer staan as die dae van die Paasoktaaf, is dat daar op bepaalde dae ná Kersmis feeste gevier word wat anders laer in rang sou staan en dus nie gevier kon word nie. En omdat die ag dae voor Kersmis dieselfde rang moet hê staan hulle ook laer. Die Sondae in die Kerstyd staan so laag, omdat byvoorbeeld die Sondag in die Kersoktaaf 'n fees van die Heilige Familie is en byvoorbeeld 1 Januarie op een Sondag kan val. Hierdie dae sou dan nie gevier kon word nie.</ref> Weekdae in die Veertiendaetyd. # Die gewone Sondae in die tyd deur die jaar. === Derde rang === # <li value=11> Verpligte herdenkings in die algemene kalender.</li> # Verpligte herdenkings uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Vrye herdenkings. In die Veertiendaetyd word die verpligte herdenkings vrye herdenkings. # Weekdae in [[Advent]] tot en met 16 Desember. # Weekdae in die Kerstyd van 2 Januarie tot en met die Saterdag ná 6 Januarie. # Weekdae in die Paastyd: van die Maandag ná die Paasoktaaf tot en met die Saterdag voor Pinkster. # Weekdae in die tyd deur die jaar. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Liturgical year|Liturgiese jaar}} * {{nl}} [http://www.katholieknederland.nl/lit_kalender/ Liturgiese kalender] – op www.katholieknederland.nl * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/church-year|title=Church year|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Augustus 2019}} {{Christelike feeste en herdenkings}} {{Normdata}} {{nl-vertaal|Kerkelijk jaar}} [[Kategorie:Christelike feeste en herdenkings| ]] [[Kategorie:Kalenders]] alv36p83y2muo5c12eoyxz0zu7vmrni 2890904 2890885 2026-04-06T20:18:39Z Jcb 223 /* Veertigdaetyd */ 2890904 wikitext text/x-wiki [[Lêer:BritLibCottonCleoBIXLiturgicalCalOct.jpg|duimnael|Oktobermaand in 'n liturgiese kalender, soos vervaardig vir Abbotsbury Abbey. 13de-eeuse manuskrip (British Library, Cotton MS Cleopatra B IX, folio 59r).]] Die '''liturgiese''' of '''kerklike jaar''' van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is nie gelyk aan die Kalenderjaar nie. Dit word ingedeel in twee kringe rondom die groot feesdae [[Kersfees]] en [[Paasfees]]. Die liturgiese jaar word ingelui met die Kerskring wat begin met die eerste Sondag van [[Advent]] (eintlik die vespers of aandgebed op die vooraand van dié Sondag), die Kersmis insluit en op die vierde Sondag ná [[Driekoningedag]] (Epifanie) eindig. Vervolgens begin die Paaskring wat, na gelang van die gebruikte liturgiese kalender, begin met Septuagesima (70 dae voor [[Paasfees]]) of [[Aswoensdag]]. Hierdie kring eindig 50 dae ná Paasfees met [[Pinkster]]. Die Sondag daarop volg Trinitatis (Drie-eenheid-Sondag) met die aansluitende 27 Sondae ná Trinitatis. Hierdie periode word verder onderverdeel in die somerkring (Trinitatis en die 12 Sondae daarna) en die herfskring (van die 13de tot die 27ste en laatste Sondag ná Trinitatis). Daarmee is die kring van die liturgiese jaar voltooi. == Indeling van die Liturgiese jaar == === Kerskring === Die Kerskring is die eerste periode van die liturgiese jaar. Dit streek van die eerste Sondag van [[Advent]] tot aan die fees van die [[Doop van Jesus]]. ==== Advent ==== [[Advent]] begin op die Sondag wat die naaste aan die fees van die [[Andreas (apostel)|Heilige Andreas]] (30 November) val. Dié Sondag is tussen 27 November en 3 Desember. {{Liturgiese jaar/Advent}} ==== Kerstyd ==== {{Liturgiese jaar/Kerst}} Hiermee eindig die Kerstyd. === Tyd deur die jaar === {{Liturgiese jaar/Marialigmis}} In die periode kan die fees van Marialigmis op 'n Sondag val. Dan het dié fees voorrang voor die gewone Sondagliturgie. Die fees sluit al die feeste van die Kerskring af maar is al 'n verwysing na Paasfees. === Paaskring === In die Liturgiese kalender wat gebruik word tydens die gewone vorm van die Romeinse ritus begin die Paaskring met [[Aswoensdag]] en eindig met die Hoogfees [[Pinkster]]. In die kalender wat gebruik word by die buitengewone vorm begin dié kring Septuagesima (70 dae vóór Paasfees) en eindig vóór die eerste Sondag van [[Advent]]. ==== Veertigdaetyd ==== Hierdie periode begin op Aswoensdag, eindig met die Alleluia in die Paasnag en staan voor die Vastyd. Die vroeëre benaming van die 5de Sondag was Passiesondag. Die 6de Sondag in die Veertigdaetyd word nou Palmsondagpassie van die Here genoem en lui tewens die Goeie of Heilige Week in. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -46 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-46|D j M Y}}|| [[Aswoensdag]]: (''Miseréris ómnium'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -42 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-42|D j M Y}}|| 1ste Sondag: (''Invocabit me'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -35 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-35|D j M Y}}|| 2de Sondag: (''Reminiscere'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -28 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-28|D j M Y}}|| 3de Sondag: (''Oculi'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -21 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-21|D j M Y}}|| 4de Sondag: (''Laetare'')||bgcolor=hotpink align=center|pienk |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -14 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-14|D j M Y}}|| 5de Sondag: (''Júdica'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -7 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-7|D j M Y}}|| [[Palmsondag]]: (''Púeri Hebreaórum'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -3 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-3|D j M Y}}|| [[Wit-Donderdag]]: (''Nos autem'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -2 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-2|D j M Y}}|| [[Goeie Vrydag]] ||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -1 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-1|D j M Y}}|| [[Heilige Saterdag]]: (''Sabbatum Sanctum'') |} ==== Paastyd ==== Die Paastyd is die tyd wat loop vanaf die vooraand van [[Paasfees]] (Paasaand en -nag) tot en met [[Pinkster]] (50 dae na Paasfees). Die eerste ag dae van Paasfees vorm die Paasoktaaf, waarby elke dag as een Hoogfees van die Here gevier word, en dus die ''Gloria'' en ''Credo'' gesing word. Die Sondag waarmee die oktaaf eindig, word Witte Sondag genoem en is die Sondag van die Goddelike Barmhartigheid. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} }} ||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}}}|| Paassondag (''Resurréxi'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+7 days}}|| Witte Sondag (''Quasi modo geniti'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+14 days}}|| 3de Paassondag (''Misericórdia Dómini'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+21 days}}|| 4de Paassondag (''Jubiláte Deo'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+28 days}}|| 5de Paassondag (''Cantáte Dómino'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+35 days}}|| 6de Paassondag (''Vocem jucundidátis. Rogate'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +39 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+39 days}}|| [[Hemelvaartsdag|Hemelvaart van die Here]] (''Viri Galilaei'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+42 days}}|| 7de Paassondag (''Exaudi, Dómine'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +49 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+49 days}}|| [[Pinkster]] (''Spiritus Dómini'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +56 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+56 days}}|| Trinitatis||bgcolor=white align=center|wit |} Hiermee eindig die Paastyd. === Tyd deur die jaar === {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Johannes die Doper|Sint Jan]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Hervormingsdag]] |bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allerheilige]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allersiele]] |bgcolor=white align=center|wit |} == Kleure van die Liturgiese jaar == [[Lêer:KirchenjahrKatholisch.gif|duimnael|Die Rooms-Katolieke kerkjaar met die liturgiese kleure]] [[Lêer:Kirchenjahrev.svg|duimnael|Die Protestantse kerkjaar met die liturgiese kleure]] Tydens die Liturgiese jaar word verskillende liturgiese kleure gebruik. Elke kleur het sy eie periode in die Liturgiese jaar en sy eie betekenis. === Pienk === * Pienk beteken vreugde voor die komende Kersfees en Paasfees. * Periode: Word gedra op die derde Sondag van [[Advent]] (''Gaudete'') en die vierde Sondag in die Veertiendaetyd (''Laetare''). === Pers === * Pers is die '''kleur van boete en soberheid'''. * Periode: Word gedra in [[Advent]], die tyd vóór Kersmis en die Veertiendaetyd, die tyd vóór [[Paasfees]] en tydens die dienste van die uitvaart en op [[Allersiele]]. Net tydens die uitvaart van kinders wat hul sewende lewensjaar nog nie bereik het nie ("Engelsmis"), word 'n wit kasuifel gebruik. Mens dra ook 'n pers kasuifel tydens die Kruisdae (die drie dae vóór Hemelvaartsdag) en die Quatertemperdae. === Wit === * Wit staan vir '''suiwerheid en geluk'''. * Periode: wit is die kleur wat mens dra op die dae van die Kerstyd (vanaf die Hoogfees van Kersmis, 25 Desember, tot en met die Fees van die Doop van Jesus, die Sondag ná 6 Januarie). Dit word gedra in die hele Paastyd, op [[Hemelvaartsdag]], en op die feeste van die Here wat nie in verband met Sy lyding staan nie. Verder ook op die feeste van Maria, op die Hoogfees van die geboorte van die heilige [[Johannes die Doper]] (24 Junie), sowel as op die Feesdag van die heiligen wat geen [[martelaar]]s is nie, sowel op 27 Desember, die feesdag van die heilige [[Johannes (apostel)|Johannes, apostel en evangelis]] en op Trinitatis (die Sondag ná Pinkster). Dit word ook gedra tydens die uitvaart van kleine kinders. === Groen === * Simbool vir '''verwagting en hoop''' * Periode: Dit word gedra in die tyd deur die jaar, op die Sondae en weekdae buiten die Kers- en Paastyd, Advent en Veertiendaetyd waar geen verpligte gedagtenis van 'n heilige of fees gevier word nie. === Rooi === * Simbool: '''van die liefde''' en van die '''Heilige Gees'''. * Periode: Pinkster, by vieringe van die apostels en evangeliste en martelaars. * By die viering van die Vormsel. * Op die fees van Kruisverheffing (14 September). * Op [[Palmsondag]] en [[Goeie Vrydag]] en in die votiefmis van die lyding van Christus. * Tydens die begrafnis van die [[pous]] of van kardinale word ook rooi gedra. == Rang van die dae in die liturgiese jaar == === Eerste rang === # Dae van die Paastriduum, die lyding, sterf en opstaan van die Here. Die Paastriduum begin op die aand van [[Wit-Donderdag]] en streek tot en met die aand van [[Paasfees|Paassondag]]. # Hoogfeeste [[Kersfees]], [[Driekoningedag]], [[Hemelvaartsdag]] en [[Pinkster]]. #: Sondae van [[Advent]], Veertiendaetyd, die Paastyd en die tweede Sondag van Kersmis. #: [[Aswoensdag]] #: Weekdae van die Goeie of Heilige week van Maandag tot en met Donderdag tot die aand. #: Dae in die oktaaf van Paasfees. # . Hoogfeeste van die [[Jesus van Nasaret|Here]], die Heilige Maagd [[Maria]] en alle [[heilige]]s wat in die algemene kalender staan. #: [[Allersiele]]. # Alle hoogfeeste uit 'n land waarmee een [[heilige]] herdenk word van 'n [[bisdom]], [[parogie]] of instansie of die inwyding van 'n kerk. === Tweede rang === # <li value=5> Feeste van die Here in die algemene kalender.</li> # Ander Sondae in die Kerstyd<ref name="k" /> en alle Sondae in die Veertiendaetyd. # Feeste van die Heilige Maagd [[Maria]] en ander heiliges in die algemene kalender. # Feeste uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Weekdae van Advent van 17 Desember tot en met 24 Desember en die weekdae in die oktaaf van Kersmis.<ref name=k>Die rede hoekom die dae in die Kersoktaaf laer staan as die dae van die Paasoktaaf, is dat daar op bepaalde dae ná Kersmis feeste gevier word wat anders laer in rang sou staan en dus nie gevier kon word nie. En omdat die ag dae voor Kersmis dieselfde rang moet hê staan hulle ook laer. Die Sondae in die Kerstyd staan so laag, omdat byvoorbeeld die Sondag in die Kersoktaaf 'n fees van die Heilige Familie is en byvoorbeeld 1 Januarie op een Sondag kan val. Hierdie dae sou dan nie gevier kon word nie.</ref> Weekdae in die Veertiendaetyd. # Die gewone Sondae in die tyd deur die jaar. === Derde rang === # <li value=11> Verpligte herdenkings in die algemene kalender.</li> # Verpligte herdenkings uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Vrye herdenkings. In die Veertiendaetyd word die verpligte herdenkings vrye herdenkings. # Weekdae in [[Advent]] tot en met 16 Desember. # Weekdae in die Kerstyd van 2 Januarie tot en met die Saterdag ná 6 Januarie. # Weekdae in die Paastyd: van die Maandag ná die Paasoktaaf tot en met die Saterdag voor Pinkster. # Weekdae in die tyd deur die jaar. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Liturgical year|Liturgiese jaar}} * {{nl}} [http://www.katholieknederland.nl/lit_kalender/ Liturgiese kalender] – op www.katholieknederland.nl * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/church-year|title=Church year|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Augustus 2019}} {{Christelike feeste en herdenkings}} {{Normdata}} {{nl-vertaal|Kerkelijk jaar}} [[Kategorie:Christelike feeste en herdenkings| ]] [[Kategorie:Kalenders]] to1d9vx16jlyc5vmoiheznvopkmorsa 2890907 2890904 2026-04-06T20:21:30Z Jcb 223 /* Veertigdaetyd */ 2890907 wikitext text/x-wiki [[Lêer:BritLibCottonCleoBIXLiturgicalCalOct.jpg|duimnael|Oktobermaand in 'n liturgiese kalender, soos vervaardig vir Abbotsbury Abbey. 13de-eeuse manuskrip (British Library, Cotton MS Cleopatra B IX, folio 59r).]] Die '''liturgiese''' of '''kerklike jaar''' van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is nie gelyk aan die Kalenderjaar nie. Dit word ingedeel in twee kringe rondom die groot feesdae [[Kersfees]] en [[Paasfees]]. Die liturgiese jaar word ingelui met die Kerskring wat begin met die eerste Sondag van [[Advent]] (eintlik die vespers of aandgebed op die vooraand van dié Sondag), die Kersmis insluit en op die vierde Sondag ná [[Driekoningedag]] (Epifanie) eindig. Vervolgens begin die Paaskring wat, na gelang van die gebruikte liturgiese kalender, begin met Septuagesima (70 dae voor [[Paasfees]]) of [[Aswoensdag]]. Hierdie kring eindig 50 dae ná Paasfees met [[Pinkster]]. Die Sondag daarop volg Trinitatis (Drie-eenheid-Sondag) met die aansluitende 27 Sondae ná Trinitatis. Hierdie periode word verder onderverdeel in die somerkring (Trinitatis en die 12 Sondae daarna) en die herfskring (van die 13de tot die 27ste en laatste Sondag ná Trinitatis). Daarmee is die kring van die liturgiese jaar voltooi. == Indeling van die Liturgiese jaar == === Kerskring === Die Kerskring is die eerste periode van die liturgiese jaar. Dit streek van die eerste Sondag van [[Advent]] tot aan die fees van die [[Doop van Jesus]]. ==== Advent ==== [[Advent]] begin op die Sondag wat die naaste aan die fees van die [[Andreas (apostel)|Heilige Andreas]] (30 November) val. Dié Sondag is tussen 27 November en 3 Desember. {{Liturgiese jaar/Advent}} ==== Kerstyd ==== {{Liturgiese jaar/Kerst}} Hiermee eindig die Kerstyd. === Tyd deur die jaar === {{Liturgiese jaar/Marialigmis}} In die periode kan die fees van Marialigmis op 'n Sondag val. Dan het dié fees voorrang voor die gewone Sondagliturgie. Die fees sluit al die feeste van die Kerskring af maar is al 'n verwysing na Paasfees. === Paaskring === In die Liturgiese kalender wat gebruik word tydens die gewone vorm van die Romeinse ritus begin die Paaskring met [[Aswoensdag]] en eindig met die Hoogfees [[Pinkster]]. In die kalender wat gebruik word by die buitengewone vorm begin dié kring Septuagesima (70 dae vóór Paasfees) en eindig vóór die eerste Sondag van [[Advent]]. ==== Veertigdaetyd ==== Hierdie periode begin op Aswoensdag, eindig met die Alleluia in die Paasnag en staan voor die Vastyd. Die vroeëre benaming van die 5de Sondag was Passiesondag. Die 6de Sondag in die Veertigdaetyd word nou Palmsondagpassie van die Here genoem en lui tewens die Goeie of Heilige Week in. {{Liturgiese jaar/Veertigdaetyd}} ==== Paastyd ==== Die Paastyd is die tyd wat loop vanaf die vooraand van [[Paasfees]] (Paasaand en -nag) tot en met [[Pinkster]] (50 dae na Paasfees). Die eerste ag dae van Paasfees vorm die Paasoktaaf, waarby elke dag as een Hoogfees van die Here gevier word, en dus die ''Gloria'' en ''Credo'' gesing word. Die Sondag waarmee die oktaaf eindig, word Witte Sondag genoem en is die Sondag van die Goddelike Barmhartigheid. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} }} ||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}}}|| Paassondag (''Resurréxi'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +7 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+7 days}}|| Witte Sondag (''Quasi modo geniti'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +14 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+14 days}}|| 3de Paassondag (''Misericórdia Dómini'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +21 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+21 days}}|| 4de Paassondag (''Jubiláte Deo'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +28 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+28 days}}|| 5de Paassondag (''Cantáte Dómino'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +35 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+35 days}}|| 6de Paassondag (''Vocem jucundidátis. Rogate'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +39 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+39 days}}|| [[Hemelvaartsdag|Hemelvaart van die Here]] (''Viri Galilaei'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +42 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+42 days}}|| 7de Paassondag (''Exaudi, Dómine'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +49 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+49 days}}|| [[Pinkster]] (''Spiritus Dómini'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +56 days}}||{{#time:D j M Y|{{Paasdatum|{{#expr:{{#time:Y}}+1}}}}+56 days}}|| Trinitatis||bgcolor=white align=center|wit |} Hiermee eindig die Paastyd. === Tyd deur die jaar === {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Johannes die Doper|Sint Jan]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Hervormingsdag]] |bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allerheilige]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allersiele]] |bgcolor=white align=center|wit |} == Kleure van die Liturgiese jaar == [[Lêer:KirchenjahrKatholisch.gif|duimnael|Die Rooms-Katolieke kerkjaar met die liturgiese kleure]] [[Lêer:Kirchenjahrev.svg|duimnael|Die Protestantse kerkjaar met die liturgiese kleure]] Tydens die Liturgiese jaar word verskillende liturgiese kleure gebruik. Elke kleur het sy eie periode in die Liturgiese jaar en sy eie betekenis. === Pienk === * Pienk beteken vreugde voor die komende Kersfees en Paasfees. * Periode: Word gedra op die derde Sondag van [[Advent]] (''Gaudete'') en die vierde Sondag in die Veertiendaetyd (''Laetare''). === Pers === * Pers is die '''kleur van boete en soberheid'''. * Periode: Word gedra in [[Advent]], die tyd vóór Kersmis en die Veertiendaetyd, die tyd vóór [[Paasfees]] en tydens die dienste van die uitvaart en op [[Allersiele]]. Net tydens die uitvaart van kinders wat hul sewende lewensjaar nog nie bereik het nie ("Engelsmis"), word 'n wit kasuifel gebruik. Mens dra ook 'n pers kasuifel tydens die Kruisdae (die drie dae vóór Hemelvaartsdag) en die Quatertemperdae. === Wit === * Wit staan vir '''suiwerheid en geluk'''. * Periode: wit is die kleur wat mens dra op die dae van die Kerstyd (vanaf die Hoogfees van Kersmis, 25 Desember, tot en met die Fees van die Doop van Jesus, die Sondag ná 6 Januarie). Dit word gedra in die hele Paastyd, op [[Hemelvaartsdag]], en op die feeste van die Here wat nie in verband met Sy lyding staan nie. Verder ook op die feeste van Maria, op die Hoogfees van die geboorte van die heilige [[Johannes die Doper]] (24 Junie), sowel as op die Feesdag van die heiligen wat geen [[martelaar]]s is nie, sowel op 27 Desember, die feesdag van die heilige [[Johannes (apostel)|Johannes, apostel en evangelis]] en op Trinitatis (die Sondag ná Pinkster). Dit word ook gedra tydens die uitvaart van kleine kinders. === Groen === * Simbool vir '''verwagting en hoop''' * Periode: Dit word gedra in die tyd deur die jaar, op die Sondae en weekdae buiten die Kers- en Paastyd, Advent en Veertiendaetyd waar geen verpligte gedagtenis van 'n heilige of fees gevier word nie. === Rooi === * Simbool: '''van die liefde''' en van die '''Heilige Gees'''. * Periode: Pinkster, by vieringe van die apostels en evangeliste en martelaars. * By die viering van die Vormsel. * Op die fees van Kruisverheffing (14 September). * Op [[Palmsondag]] en [[Goeie Vrydag]] en in die votiefmis van die lyding van Christus. * Tydens die begrafnis van die [[pous]] of van kardinale word ook rooi gedra. == Rang van die dae in die liturgiese jaar == === Eerste rang === # Dae van die Paastriduum, die lyding, sterf en opstaan van die Here. Die Paastriduum begin op die aand van [[Wit-Donderdag]] en streek tot en met die aand van [[Paasfees|Paassondag]]. # Hoogfeeste [[Kersfees]], [[Driekoningedag]], [[Hemelvaartsdag]] en [[Pinkster]]. #: Sondae van [[Advent]], Veertiendaetyd, die Paastyd en die tweede Sondag van Kersmis. #: [[Aswoensdag]] #: Weekdae van die Goeie of Heilige week van Maandag tot en met Donderdag tot die aand. #: Dae in die oktaaf van Paasfees. # . Hoogfeeste van die [[Jesus van Nasaret|Here]], die Heilige Maagd [[Maria]] en alle [[heilige]]s wat in die algemene kalender staan. #: [[Allersiele]]. # Alle hoogfeeste uit 'n land waarmee een [[heilige]] herdenk word van 'n [[bisdom]], [[parogie]] of instansie of die inwyding van 'n kerk. === Tweede rang === # <li value=5> Feeste van die Here in die algemene kalender.</li> # Ander Sondae in die Kerstyd<ref name="k" /> en alle Sondae in die Veertiendaetyd. # Feeste van die Heilige Maagd [[Maria]] en ander heiliges in die algemene kalender. # Feeste uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Weekdae van Advent van 17 Desember tot en met 24 Desember en die weekdae in die oktaaf van Kersmis.<ref name=k>Die rede hoekom die dae in die Kersoktaaf laer staan as die dae van die Paasoktaaf, is dat daar op bepaalde dae ná Kersmis feeste gevier word wat anders laer in rang sou staan en dus nie gevier kon word nie. En omdat die ag dae voor Kersmis dieselfde rang moet hê staan hulle ook laer. Die Sondae in die Kerstyd staan so laag, omdat byvoorbeeld die Sondag in die Kersoktaaf 'n fees van die Heilige Familie is en byvoorbeeld 1 Januarie op een Sondag kan val. Hierdie dae sou dan nie gevier kon word nie.</ref> Weekdae in die Veertiendaetyd. # Die gewone Sondae in die tyd deur die jaar. === Derde rang === # <li value=11> Verpligte herdenkings in die algemene kalender.</li> # Verpligte herdenkings uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Vrye herdenkings. In die Veertiendaetyd word die verpligte herdenkings vrye herdenkings. # Weekdae in [[Advent]] tot en met 16 Desember. # Weekdae in die Kerstyd van 2 Januarie tot en met die Saterdag ná 6 Januarie. # Weekdae in die Paastyd: van die Maandag ná die Paasoktaaf tot en met die Saterdag voor Pinkster. # Weekdae in die tyd deur die jaar. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Liturgical year|Liturgiese jaar}} * {{nl}} [http://www.katholieknederland.nl/lit_kalender/ Liturgiese kalender] – op www.katholieknederland.nl * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/church-year|title=Church year|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Augustus 2019}} {{Christelike feeste en herdenkings}} {{Normdata}} {{nl-vertaal|Kerkelijk jaar}} [[Kategorie:Christelike feeste en herdenkings| ]] [[Kategorie:Kalenders]] si17ce2zenfwyjbuqg380ce7xc55yxw 2890910 2890907 2026-04-06T20:25:17Z Jcb 223 /* Paastyd */ 2890910 wikitext text/x-wiki [[Lêer:BritLibCottonCleoBIXLiturgicalCalOct.jpg|duimnael|Oktobermaand in 'n liturgiese kalender, soos vervaardig vir Abbotsbury Abbey. 13de-eeuse manuskrip (British Library, Cotton MS Cleopatra B IX, folio 59r).]] Die '''liturgiese''' of '''kerklike jaar''' van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is nie gelyk aan die Kalenderjaar nie. Dit word ingedeel in twee kringe rondom die groot feesdae [[Kersfees]] en [[Paasfees]]. Die liturgiese jaar word ingelui met die Kerskring wat begin met die eerste Sondag van [[Advent]] (eintlik die vespers of aandgebed op die vooraand van dié Sondag), die Kersmis insluit en op die vierde Sondag ná [[Driekoningedag]] (Epifanie) eindig. Vervolgens begin die Paaskring wat, na gelang van die gebruikte liturgiese kalender, begin met Septuagesima (70 dae voor [[Paasfees]]) of [[Aswoensdag]]. Hierdie kring eindig 50 dae ná Paasfees met [[Pinkster]]. Die Sondag daarop volg Trinitatis (Drie-eenheid-Sondag) met die aansluitende 27 Sondae ná Trinitatis. Hierdie periode word verder onderverdeel in die somerkring (Trinitatis en die 12 Sondae daarna) en die herfskring (van die 13de tot die 27ste en laatste Sondag ná Trinitatis). Daarmee is die kring van die liturgiese jaar voltooi. == Indeling van die Liturgiese jaar == === Kerskring === Die Kerskring is die eerste periode van die liturgiese jaar. Dit streek van die eerste Sondag van [[Advent]] tot aan die fees van die [[Doop van Jesus]]. ==== Advent ==== [[Advent]] begin op die Sondag wat die naaste aan die fees van die [[Andreas (apostel)|Heilige Andreas]] (30 November) val. Dié Sondag is tussen 27 November en 3 Desember. {{Liturgiese jaar/Advent}} ==== Kerstyd ==== {{Liturgiese jaar/Kerst}} Hiermee eindig die Kerstyd. === Tyd deur die jaar === {{Liturgiese jaar/Marialigmis}} In die periode kan die fees van Marialigmis op 'n Sondag val. Dan het dié fees voorrang voor die gewone Sondagliturgie. Die fees sluit al die feeste van die Kerskring af maar is al 'n verwysing na Paasfees. === Paaskring === In die Liturgiese kalender wat gebruik word tydens die gewone vorm van die Romeinse ritus begin die Paaskring met [[Aswoensdag]] en eindig met die Hoogfees [[Pinkster]]. In die kalender wat gebruik word by die buitengewone vorm begin dié kring Septuagesima (70 dae vóór Paasfees) en eindig vóór die eerste Sondag van [[Advent]]. ==== Veertigdaetyd ==== Hierdie periode begin op Aswoensdag, eindig met die Alleluia in die Paasnag en staan voor die Vastyd. Die vroeëre benaming van die 5de Sondag was Passiesondag. Die 6de Sondag in die Veertigdaetyd word nou Palmsondagpassie van die Here genoem en lui tewens die Goeie of Heilige Week in. {{Liturgiese jaar/Veertigdaetyd}} ==== Paastyd ==== Die Paastyd is die tyd wat loop vanaf die vooraand van [[Paasfees]] (Paasaand en -nag) tot en met [[Pinkster]] (50 dae na Paasfees). Die eerste ag dae van Paasfees vorm die Paasoktaaf, waarby elke dag as een Hoogfees van die Here gevier word, en dus die ''Gloria'' en ''Credo'' gesing word. Die Sondag waarmee die oktaaf eindig, word Witte Sondag genoem en is die Sondag van die Goddelike Barmhartigheid. {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} }} ||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+0|D j M Y}}|| Paassondag (''Resurréxi'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +7 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+7|D j M Y}}|| Witte Sondag (''Quasi modo geniti'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +14 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+14|D j M Y}}|| 3de Paassondag (''Misericórdia Dómini'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +21 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+21|D j M Y}}|| 4de Paassondag (''Jubiláte Deo'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +28 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+28|D j M Y}}|| 5de Paassondag (''Cantáte Dómino'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +35 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+35|D j M Y}}|| 6de Paassondag (''Vocem jucundidátis. Rogate'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +39 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+39|D j M Y}}|| [[Hemelvaartsdag|Hemelvaart van die Here]] (''Viri Galilaei'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +42 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+42|D j M Y}}|| 7de Paassondag (''Exaudi, Dómine'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +49 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+49|D j M Y}}|| [[Pinkster]] (''Spiritus Dómini'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +56 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+56|D j M Y}}|| Trinitatis||bgcolor=white align=center|wit |} Hiermee eindig die Paastyd. === Tyd deur die jaar === {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Johannes die Doper|Sint Jan]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Hervormingsdag]] |bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allerheilige]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allersiele]] |bgcolor=white align=center|wit |} == Kleure van die Liturgiese jaar == [[Lêer:KirchenjahrKatholisch.gif|duimnael|Die Rooms-Katolieke kerkjaar met die liturgiese kleure]] [[Lêer:Kirchenjahrev.svg|duimnael|Die Protestantse kerkjaar met die liturgiese kleure]] Tydens die Liturgiese jaar word verskillende liturgiese kleure gebruik. Elke kleur het sy eie periode in die Liturgiese jaar en sy eie betekenis. === Pienk === * Pienk beteken vreugde voor die komende Kersfees en Paasfees. * Periode: Word gedra op die derde Sondag van [[Advent]] (''Gaudete'') en die vierde Sondag in die Veertiendaetyd (''Laetare''). === Pers === * Pers is die '''kleur van boete en soberheid'''. * Periode: Word gedra in [[Advent]], die tyd vóór Kersmis en die Veertiendaetyd, die tyd vóór [[Paasfees]] en tydens die dienste van die uitvaart en op [[Allersiele]]. Net tydens die uitvaart van kinders wat hul sewende lewensjaar nog nie bereik het nie ("Engelsmis"), word 'n wit kasuifel gebruik. Mens dra ook 'n pers kasuifel tydens die Kruisdae (die drie dae vóór Hemelvaartsdag) en die Quatertemperdae. === Wit === * Wit staan vir '''suiwerheid en geluk'''. * Periode: wit is die kleur wat mens dra op die dae van die Kerstyd (vanaf die Hoogfees van Kersmis, 25 Desember, tot en met die Fees van die Doop van Jesus, die Sondag ná 6 Januarie). Dit word gedra in die hele Paastyd, op [[Hemelvaartsdag]], en op die feeste van die Here wat nie in verband met Sy lyding staan nie. Verder ook op die feeste van Maria, op die Hoogfees van die geboorte van die heilige [[Johannes die Doper]] (24 Junie), sowel as op die Feesdag van die heiligen wat geen [[martelaar]]s is nie, sowel op 27 Desember, die feesdag van die heilige [[Johannes (apostel)|Johannes, apostel en evangelis]] en op Trinitatis (die Sondag ná Pinkster). Dit word ook gedra tydens die uitvaart van kleine kinders. === Groen === * Simbool vir '''verwagting en hoop''' * Periode: Dit word gedra in die tyd deur die jaar, op die Sondae en weekdae buiten die Kers- en Paastyd, Advent en Veertiendaetyd waar geen verpligte gedagtenis van 'n heilige of fees gevier word nie. === Rooi === * Simbool: '''van die liefde''' en van die '''Heilige Gees'''. * Periode: Pinkster, by vieringe van die apostels en evangeliste en martelaars. * By die viering van die Vormsel. * Op die fees van Kruisverheffing (14 September). * Op [[Palmsondag]] en [[Goeie Vrydag]] en in die votiefmis van die lyding van Christus. * Tydens die begrafnis van die [[pous]] of van kardinale word ook rooi gedra. == Rang van die dae in die liturgiese jaar == === Eerste rang === # Dae van die Paastriduum, die lyding, sterf en opstaan van die Here. Die Paastriduum begin op die aand van [[Wit-Donderdag]] en streek tot en met die aand van [[Paasfees|Paassondag]]. # Hoogfeeste [[Kersfees]], [[Driekoningedag]], [[Hemelvaartsdag]] en [[Pinkster]]. #: Sondae van [[Advent]], Veertiendaetyd, die Paastyd en die tweede Sondag van Kersmis. #: [[Aswoensdag]] #: Weekdae van die Goeie of Heilige week van Maandag tot en met Donderdag tot die aand. #: Dae in die oktaaf van Paasfees. # . Hoogfeeste van die [[Jesus van Nasaret|Here]], die Heilige Maagd [[Maria]] en alle [[heilige]]s wat in die algemene kalender staan. #: [[Allersiele]]. # Alle hoogfeeste uit 'n land waarmee een [[heilige]] herdenk word van 'n [[bisdom]], [[parogie]] of instansie of die inwyding van 'n kerk. === Tweede rang === # <li value=5> Feeste van die Here in die algemene kalender.</li> # Ander Sondae in die Kerstyd<ref name="k" /> en alle Sondae in die Veertiendaetyd. # Feeste van die Heilige Maagd [[Maria]] en ander heiliges in die algemene kalender. # Feeste uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Weekdae van Advent van 17 Desember tot en met 24 Desember en die weekdae in die oktaaf van Kersmis.<ref name=k>Die rede hoekom die dae in die Kersoktaaf laer staan as die dae van die Paasoktaaf, is dat daar op bepaalde dae ná Kersmis feeste gevier word wat anders laer in rang sou staan en dus nie gevier kon word nie. En omdat die ag dae voor Kersmis dieselfde rang moet hê staan hulle ook laer. Die Sondae in die Kerstyd staan so laag, omdat byvoorbeeld die Sondag in die Kersoktaaf 'n fees van die Heilige Familie is en byvoorbeeld 1 Januarie op een Sondag kan val. Hierdie dae sou dan nie gevier kon word nie.</ref> Weekdae in die Veertiendaetyd. # Die gewone Sondae in die tyd deur die jaar. === Derde rang === # <li value=11> Verpligte herdenkings in die algemene kalender.</li> # Verpligte herdenkings uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Vrye herdenkings. In die Veertiendaetyd word die verpligte herdenkings vrye herdenkings. # Weekdae in [[Advent]] tot en met 16 Desember. # Weekdae in die Kerstyd van 2 Januarie tot en met die Saterdag ná 6 Januarie. # Weekdae in die Paastyd: van die Maandag ná die Paasoktaaf tot en met die Saterdag voor Pinkster. # Weekdae in die tyd deur die jaar. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Liturgical year|Liturgiese jaar}} * {{nl}} [http://www.katholieknederland.nl/lit_kalender/ Liturgiese kalender] – op www.katholieknederland.nl * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/church-year|title=Church year|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Augustus 2019}} {{Christelike feeste en herdenkings}} {{Normdata}} {{nl-vertaal|Kerkelijk jaar}} [[Kategorie:Christelike feeste en herdenkings| ]] [[Kategorie:Kalenders]] g1pes3k4jr406fyurek8gywht34g5ce 2890915 2890910 2026-04-06T20:26:58Z Jcb 223 /* Paastyd */ 2890915 wikitext text/x-wiki [[Lêer:BritLibCottonCleoBIXLiturgicalCalOct.jpg|duimnael|Oktobermaand in 'n liturgiese kalender, soos vervaardig vir Abbotsbury Abbey. 13de-eeuse manuskrip (British Library, Cotton MS Cleopatra B IX, folio 59r).]] Die '''liturgiese''' of '''kerklike jaar''' van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is nie gelyk aan die Kalenderjaar nie. Dit word ingedeel in twee kringe rondom die groot feesdae [[Kersfees]] en [[Paasfees]]. Die liturgiese jaar word ingelui met die Kerskring wat begin met die eerste Sondag van [[Advent]] (eintlik die vespers of aandgebed op die vooraand van dié Sondag), die Kersmis insluit en op die vierde Sondag ná [[Driekoningedag]] (Epifanie) eindig. Vervolgens begin die Paaskring wat, na gelang van die gebruikte liturgiese kalender, begin met Septuagesima (70 dae voor [[Paasfees]]) of [[Aswoensdag]]. Hierdie kring eindig 50 dae ná Paasfees met [[Pinkster]]. Die Sondag daarop volg Trinitatis (Drie-eenheid-Sondag) met die aansluitende 27 Sondae ná Trinitatis. Hierdie periode word verder onderverdeel in die somerkring (Trinitatis en die 12 Sondae daarna) en die herfskring (van die 13de tot die 27ste en laatste Sondag ná Trinitatis). Daarmee is die kring van die liturgiese jaar voltooi. == Indeling van die Liturgiese jaar == === Kerskring === Die Kerskring is die eerste periode van die liturgiese jaar. Dit streek van die eerste Sondag van [[Advent]] tot aan die fees van die [[Doop van Jesus]]. ==== Advent ==== [[Advent]] begin op die Sondag wat die naaste aan die fees van die [[Andreas (apostel)|Heilige Andreas]] (30 November) val. Dié Sondag is tussen 27 November en 3 Desember. {{Liturgiese jaar/Advent}} ==== Kerstyd ==== {{Liturgiese jaar/Kerst}} Hiermee eindig die Kerstyd. === Tyd deur die jaar === {{Liturgiese jaar/Marialigmis}} In die periode kan die fees van Marialigmis op 'n Sondag val. Dan het dié fees voorrang voor die gewone Sondagliturgie. Die fees sluit al die feeste van die Kerskring af maar is al 'n verwysing na Paasfees. === Paaskring === In die Liturgiese kalender wat gebruik word tydens die gewone vorm van die Romeinse ritus begin die Paaskring met [[Aswoensdag]] en eindig met die Hoogfees [[Pinkster]]. In die kalender wat gebruik word by die buitengewone vorm begin dié kring Septuagesima (70 dae vóór Paasfees) en eindig vóór die eerste Sondag van [[Advent]]. ==== Veertigdaetyd ==== Hierdie periode begin op Aswoensdag, eindig met die Alleluia in die Paasnag en staan voor die Vastyd. Die vroeëre benaming van die 5de Sondag was Passiesondag. Die 6de Sondag in die Veertigdaetyd word nou Palmsondagpassie van die Here genoem en lui tewens die Goeie of Heilige Week in. {{Liturgiese jaar/Veertigdaetyd}} ==== Paastyd ==== Die Paastyd is die tyd wat loop vanaf die vooraand van [[Paasfees]] (Paasaand en -nag) tot en met [[Pinkster]] (50 dae na Paasfees). Die eerste ag dae van Paasfees vorm die Paasoktaaf, waarby elke dag as een Hoogfees van die Here gevier word, en dus die ''Gloria'' en ''Credo'' gesing word. Die Sondag waarmee die oktaaf eindig, word Witte Sondag genoem en is die Sondag van die Goddelike Barmhartigheid. {{Liturgiese jaar/Paastyd}} Hiermee eindig die Paastyd. === Tyd deur die jaar === {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Johannes die Doper|Sint Jan]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Hervormingsdag]] |bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allerheilige]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allersiele]] |bgcolor=white align=center|wit |} == Kleure van die Liturgiese jaar == [[Lêer:KirchenjahrKatholisch.gif|duimnael|Die Rooms-Katolieke kerkjaar met die liturgiese kleure]] [[Lêer:Kirchenjahrev.svg|duimnael|Die Protestantse kerkjaar met die liturgiese kleure]] Tydens die Liturgiese jaar word verskillende liturgiese kleure gebruik. Elke kleur het sy eie periode in die Liturgiese jaar en sy eie betekenis. === Pienk === * Pienk beteken vreugde voor die komende Kersfees en Paasfees. * Periode: Word gedra op die derde Sondag van [[Advent]] (''Gaudete'') en die vierde Sondag in die Veertiendaetyd (''Laetare''). === Pers === * Pers is die '''kleur van boete en soberheid'''. * Periode: Word gedra in [[Advent]], die tyd vóór Kersmis en die Veertiendaetyd, die tyd vóór [[Paasfees]] en tydens die dienste van die uitvaart en op [[Allersiele]]. Net tydens die uitvaart van kinders wat hul sewende lewensjaar nog nie bereik het nie ("Engelsmis"), word 'n wit kasuifel gebruik. Mens dra ook 'n pers kasuifel tydens die Kruisdae (die drie dae vóór Hemelvaartsdag) en die Quatertemperdae. === Wit === * Wit staan vir '''suiwerheid en geluk'''. * Periode: wit is die kleur wat mens dra op die dae van die Kerstyd (vanaf die Hoogfees van Kersmis, 25 Desember, tot en met die Fees van die Doop van Jesus, die Sondag ná 6 Januarie). Dit word gedra in die hele Paastyd, op [[Hemelvaartsdag]], en op die feeste van die Here wat nie in verband met Sy lyding staan nie. Verder ook op die feeste van Maria, op die Hoogfees van die geboorte van die heilige [[Johannes die Doper]] (24 Junie), sowel as op die Feesdag van die heiligen wat geen [[martelaar]]s is nie, sowel op 27 Desember, die feesdag van die heilige [[Johannes (apostel)|Johannes, apostel en evangelis]] en op Trinitatis (die Sondag ná Pinkster). Dit word ook gedra tydens die uitvaart van kleine kinders. === Groen === * Simbool vir '''verwagting en hoop''' * Periode: Dit word gedra in die tyd deur die jaar, op die Sondae en weekdae buiten die Kers- en Paastyd, Advent en Veertiendaetyd waar geen verpligte gedagtenis van 'n heilige of fees gevier word nie. === Rooi === * Simbool: '''van die liefde''' en van die '''Heilige Gees'''. * Periode: Pinkster, by vieringe van die apostels en evangeliste en martelaars. * By die viering van die Vormsel. * Op die fees van Kruisverheffing (14 September). * Op [[Palmsondag]] en [[Goeie Vrydag]] en in die votiefmis van die lyding van Christus. * Tydens die begrafnis van die [[pous]] of van kardinale word ook rooi gedra. == Rang van die dae in die liturgiese jaar == === Eerste rang === # Dae van die Paastriduum, die lyding, sterf en opstaan van die Here. Die Paastriduum begin op die aand van [[Wit-Donderdag]] en streek tot en met die aand van [[Paasfees|Paassondag]]. # Hoogfeeste [[Kersfees]], [[Driekoningedag]], [[Hemelvaartsdag]] en [[Pinkster]]. #: Sondae van [[Advent]], Veertiendaetyd, die Paastyd en die tweede Sondag van Kersmis. #: [[Aswoensdag]] #: Weekdae van die Goeie of Heilige week van Maandag tot en met Donderdag tot die aand. #: Dae in die oktaaf van Paasfees. # . Hoogfeeste van die [[Jesus van Nasaret|Here]], die Heilige Maagd [[Maria]] en alle [[heilige]]s wat in die algemene kalender staan. #: [[Allersiele]]. # Alle hoogfeeste uit 'n land waarmee een [[heilige]] herdenk word van 'n [[bisdom]], [[parogie]] of instansie of die inwyding van 'n kerk. === Tweede rang === # <li value=5> Feeste van die Here in die algemene kalender.</li> # Ander Sondae in die Kerstyd<ref name="k" /> en alle Sondae in die Veertiendaetyd. # Feeste van die Heilige Maagd [[Maria]] en ander heiliges in die algemene kalender. # Feeste uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Weekdae van Advent van 17 Desember tot en met 24 Desember en die weekdae in die oktaaf van Kersmis.<ref name=k>Die rede hoekom die dae in die Kersoktaaf laer staan as die dae van die Paasoktaaf, is dat daar op bepaalde dae ná Kersmis feeste gevier word wat anders laer in rang sou staan en dus nie gevier kon word nie. En omdat die ag dae voor Kersmis dieselfde rang moet hê staan hulle ook laer. Die Sondae in die Kerstyd staan so laag, omdat byvoorbeeld die Sondag in die Kersoktaaf 'n fees van die Heilige Familie is en byvoorbeeld 1 Januarie op een Sondag kan val. Hierdie dae sou dan nie gevier kon word nie.</ref> Weekdae in die Veertiendaetyd. # Die gewone Sondae in die tyd deur die jaar. === Derde rang === # <li value=11> Verpligte herdenkings in die algemene kalender.</li> # Verpligte herdenkings uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Vrye herdenkings. In die Veertiendaetyd word die verpligte herdenkings vrye herdenkings. # Weekdae in [[Advent]] tot en met 16 Desember. # Weekdae in die Kerstyd van 2 Januarie tot en met die Saterdag ná 6 Januarie. # Weekdae in die Paastyd: van die Maandag ná die Paasoktaaf tot en met die Saterdag voor Pinkster. # Weekdae in die tyd deur die jaar. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Liturgical year|Liturgiese jaar}} * {{nl}} [http://www.katholieknederland.nl/lit_kalender/ Liturgiese kalender] – op www.katholieknederland.nl * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/church-year|title=Church year|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Augustus 2019}} {{Christelike feeste en herdenkings}} {{Normdata}} {{nl-vertaal|Kerkelijk jaar}} [[Kategorie:Christelike feeste en herdenkings| ]] [[Kategorie:Kalenders]] dllq6t15o5igytcswx8z0dd1tslz7ta 2890917 2890915 2026-04-06T20:28:13Z Jcb 223 /* Tyd deur die jaar */ 2890917 wikitext text/x-wiki [[Lêer:BritLibCottonCleoBIXLiturgicalCalOct.jpg|duimnael|Oktobermaand in 'n liturgiese kalender, soos vervaardig vir Abbotsbury Abbey. 13de-eeuse manuskrip (British Library, Cotton MS Cleopatra B IX, folio 59r).]] Die '''liturgiese''' of '''kerklike jaar''' van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is nie gelyk aan die Kalenderjaar nie. Dit word ingedeel in twee kringe rondom die groot feesdae [[Kersfees]] en [[Paasfees]]. Die liturgiese jaar word ingelui met die Kerskring wat begin met die eerste Sondag van [[Advent]] (eintlik die vespers of aandgebed op die vooraand van dié Sondag), die Kersmis insluit en op die vierde Sondag ná [[Driekoningedag]] (Epifanie) eindig. Vervolgens begin die Paaskring wat, na gelang van die gebruikte liturgiese kalender, begin met Septuagesima (70 dae voor [[Paasfees]]) of [[Aswoensdag]]. Hierdie kring eindig 50 dae ná Paasfees met [[Pinkster]]. Die Sondag daarop volg Trinitatis (Drie-eenheid-Sondag) met die aansluitende 27 Sondae ná Trinitatis. Hierdie periode word verder onderverdeel in die somerkring (Trinitatis en die 12 Sondae daarna) en die herfskring (van die 13de tot die 27ste en laatste Sondag ná Trinitatis). Daarmee is die kring van die liturgiese jaar voltooi. == Indeling van die Liturgiese jaar == === Kerskring === Die Kerskring is die eerste periode van die liturgiese jaar. Dit streek van die eerste Sondag van [[Advent]] tot aan die fees van die [[Doop van Jesus]]. ==== Advent ==== [[Advent]] begin op die Sondag wat die naaste aan die fees van die [[Andreas (apostel)|Heilige Andreas]] (30 November) val. Dié Sondag is tussen 27 November en 3 Desember. {{Liturgiese jaar/Advent}} ==== Kerstyd ==== {{Liturgiese jaar/Kerst}} Hiermee eindig die Kerstyd. === Tyd deur die jaar === {{Liturgiese jaar/Marialigmis}} In die periode kan die fees van Marialigmis op 'n Sondag val. Dan het dié fees voorrang voor die gewone Sondagliturgie. Die fees sluit al die feeste van die Kerskring af maar is al 'n verwysing na Paasfees. === Paaskring === In die Liturgiese kalender wat gebruik word tydens die gewone vorm van die Romeinse ritus begin die Paaskring met [[Aswoensdag]] en eindig met die Hoogfees [[Pinkster]]. In die kalender wat gebruik word by die buitengewone vorm begin dié kring Septuagesima (70 dae vóór Paasfees) en eindig vóór die eerste Sondag van [[Advent]]. ==== Veertigdaetyd ==== Hierdie periode begin op Aswoensdag, eindig met die Alleluia in die Paasnag en staan voor die Vastyd. Die vroeëre benaming van die 5de Sondag was Passiesondag. Die 6de Sondag in die Veertigdaetyd word nou Palmsondagpassie van die Here genoem en lui tewens die Goeie of Heilige Week in. {{Liturgiese jaar/Veertigdaetyd}} ==== Paastyd ==== Die Paastyd is die tyd wat loop vanaf die vooraand van [[Paasfees]] (Paasaand en -nag) tot en met [[Pinkster]] (50 dae na Paasfees). Die eerste ag dae van Paasfees vorm die Paasoktaaf, waarby elke dag as een Hoogfees van die Here gevier word, en dus die ''Gloria'' en ''Credo'' gesing word. Die Sondag waarmee die oktaaf eindig, word Witte Sondag genoem en is die Sondag van die Goddelike Barmhartigheid. {{Liturgiese jaar/Paastyd}} Hiermee eindig die Paastyd. === Tyd deur die jaar === {{Liturgiese jaar/Tyddeurdiejaar}} == Kleure van die Liturgiese jaar == [[Lêer:KirchenjahrKatholisch.gif|duimnael|Die Rooms-Katolieke kerkjaar met die liturgiese kleure]] [[Lêer:Kirchenjahrev.svg|duimnael|Die Protestantse kerkjaar met die liturgiese kleure]] Tydens die Liturgiese jaar word verskillende liturgiese kleure gebruik. Elke kleur het sy eie periode in die Liturgiese jaar en sy eie betekenis. === Pienk === * Pienk beteken vreugde voor die komende Kersfees en Paasfees. * Periode: Word gedra op die derde Sondag van [[Advent]] (''Gaudete'') en die vierde Sondag in die Veertiendaetyd (''Laetare''). === Pers === * Pers is die '''kleur van boete en soberheid'''. * Periode: Word gedra in [[Advent]], die tyd vóór Kersmis en die Veertiendaetyd, die tyd vóór [[Paasfees]] en tydens die dienste van die uitvaart en op [[Allersiele]]. Net tydens die uitvaart van kinders wat hul sewende lewensjaar nog nie bereik het nie ("Engelsmis"), word 'n wit kasuifel gebruik. Mens dra ook 'n pers kasuifel tydens die Kruisdae (die drie dae vóór Hemelvaartsdag) en die Quatertemperdae. === Wit === * Wit staan vir '''suiwerheid en geluk'''. * Periode: wit is die kleur wat mens dra op die dae van die Kerstyd (vanaf die Hoogfees van Kersmis, 25 Desember, tot en met die Fees van die Doop van Jesus, die Sondag ná 6 Januarie). Dit word gedra in die hele Paastyd, op [[Hemelvaartsdag]], en op die feeste van die Here wat nie in verband met Sy lyding staan nie. Verder ook op die feeste van Maria, op die Hoogfees van die geboorte van die heilige [[Johannes die Doper]] (24 Junie), sowel as op die Feesdag van die heiligen wat geen [[martelaar]]s is nie, sowel op 27 Desember, die feesdag van die heilige [[Johannes (apostel)|Johannes, apostel en evangelis]] en op Trinitatis (die Sondag ná Pinkster). Dit word ook gedra tydens die uitvaart van kleine kinders. === Groen === * Simbool vir '''verwagting en hoop''' * Periode: Dit word gedra in die tyd deur die jaar, op die Sondae en weekdae buiten die Kers- en Paastyd, Advent en Veertiendaetyd waar geen verpligte gedagtenis van 'n heilige of fees gevier word nie. === Rooi === * Simbool: '''van die liefde''' en van die '''Heilige Gees'''. * Periode: Pinkster, by vieringe van die apostels en evangeliste en martelaars. * By die viering van die Vormsel. * Op die fees van Kruisverheffing (14 September). * Op [[Palmsondag]] en [[Goeie Vrydag]] en in die votiefmis van die lyding van Christus. * Tydens die begrafnis van die [[pous]] of van kardinale word ook rooi gedra. == Rang van die dae in die liturgiese jaar == === Eerste rang === # Dae van die Paastriduum, die lyding, sterf en opstaan van die Here. Die Paastriduum begin op die aand van [[Wit-Donderdag]] en streek tot en met die aand van [[Paasfees|Paassondag]]. # Hoogfeeste [[Kersfees]], [[Driekoningedag]], [[Hemelvaartsdag]] en [[Pinkster]]. #: Sondae van [[Advent]], Veertiendaetyd, die Paastyd en die tweede Sondag van Kersmis. #: [[Aswoensdag]] #: Weekdae van die Goeie of Heilige week van Maandag tot en met Donderdag tot die aand. #: Dae in die oktaaf van Paasfees. # . Hoogfeeste van die [[Jesus van Nasaret|Here]], die Heilige Maagd [[Maria]] en alle [[heilige]]s wat in die algemene kalender staan. #: [[Allersiele]]. # Alle hoogfeeste uit 'n land waarmee een [[heilige]] herdenk word van 'n [[bisdom]], [[parogie]] of instansie of die inwyding van 'n kerk. === Tweede rang === # <li value=5> Feeste van die Here in die algemene kalender.</li> # Ander Sondae in die Kerstyd<ref name="k" /> en alle Sondae in die Veertiendaetyd. # Feeste van die Heilige Maagd [[Maria]] en ander heiliges in die algemene kalender. # Feeste uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Weekdae van Advent van 17 Desember tot en met 24 Desember en die weekdae in die oktaaf van Kersmis.<ref name=k>Die rede hoekom die dae in die Kersoktaaf laer staan as die dae van die Paasoktaaf, is dat daar op bepaalde dae ná Kersmis feeste gevier word wat anders laer in rang sou staan en dus nie gevier kon word nie. En omdat die ag dae voor Kersmis dieselfde rang moet hê staan hulle ook laer. Die Sondae in die Kerstyd staan so laag, omdat byvoorbeeld die Sondag in die Kersoktaaf 'n fees van die Heilige Familie is en byvoorbeeld 1 Januarie op een Sondag kan val. Hierdie dae sou dan nie gevier kon word nie.</ref> Weekdae in die Veertiendaetyd. # Die gewone Sondae in die tyd deur die jaar. === Derde rang === # <li value=11> Verpligte herdenkings in die algemene kalender.</li> # Verpligte herdenkings uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk. # Vrye herdenkings. In die Veertiendaetyd word die verpligte herdenkings vrye herdenkings. # Weekdae in [[Advent]] tot en met 16 Desember. # Weekdae in die Kerstyd van 2 Januarie tot en met die Saterdag ná 6 Januarie. # Weekdae in die Paastyd: van die Maandag ná die Paasoktaaf tot en met die Saterdag voor Pinkster. # Weekdae in die tyd deur die jaar. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Liturgical year|Liturgiese jaar}} * {{nl}} [http://www.katholieknederland.nl/lit_kalender/ Liturgiese kalender] – op www.katholieknederland.nl * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/church-year|title=Church year|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Augustus 2019}} {{Christelike feeste en herdenkings}} {{Normdata}} {{nl-vertaal|Kerkelijk jaar}} [[Kategorie:Christelike feeste en herdenkings| ]] [[Kategorie:Kalenders]] n7yrvudwvpfqzbupply4o3gibyyam2k München-ooreenkoms 0 259344 2891010 2890564 2026-04-07T08:21:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891010 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-H12751, Godesberg, Vorbereitung Münchener Abkommen.jpg|duimnael|Adolf Hitler vergesel Neville Chamberlain by die Hotel Dreesen na sy motor, na die afhandeling van samesprekings in Godesberg op 23 September 1938.]] Die '''München-ooreenkoms''' was 'n verdrag tussen [[Frankryk]], die [[Verenigde Koninkryk]], [[Nazi-Duitsland]] en [[Italië]] oor die toekoms van [[Tsjeggo-Slowakye]]. Die verdrag is op 30 September 1938 gesluit by die Konferensie van München waar Tsjeggo-Slowakye nie self teenwoordig was nie. Met die verdrag is die aggressiewe anneksasie deur [[Adolf Hitler]] van die Tsjeggiese Sudetenland deur die grootmagte aanvaar. Die verdrag was bedoel om vrede in [[Europa]] te waarborg en is deur die Eerste Minister [[Neville Chamberlain]] van die Verenigde Koninkryk as "vrede in ons tyd" beskou. Chamberlain het verwag dat Hitler se anneksasiehonger met Sudetenland sou eindig. Minder as 'n jaar later het Duitsland [[Pole]] binnegeval, waarmee die [[Tweede Wêreldoorlog]] begin het. == Voorgeskiedenis == Op 12 Maart 1938 het die anneksasie van [[Oostenryk]] deur Duitsland (''[[Anschluss]]'') plaasgevind. Dit was in ooreenkoms met die verwagtinge dat Hitler meer lande wou annekseer totdat alle Duitssprekendes in een staat sou woon. Die volgende teiken om hierdie doel te bereik, was Tsjeggo-Slowakye. Hitler stel eise ten opsigte van die Sudetenland, wat in die grensgebied van [[Boheme|Bohemië]] lê. In die Sudeten-gebied, wat sedert die [[Verdrag van Versailles]] deel was van Tsjeggo-Slowakye, was daar sowat 2,8 miljoen Volksduitsers. Die gebied bevat ook 'n groot deel van die natuurlike hulpbronne van Tsjeggo-Slowakye, die meeste van die industrie en die hoofverdedigingslinies van die Tsjeggo-Slowaakse weermag. Bohemië en [[Morawië]], die latere Tsjeggiese Republiek, was ook deel van die [[Heilige Romeinse Ryk]]. Na aanleiding van Hitler se dreigemente het die Britse, Franse, Italiaanse en Duitse diplomatieke kringe geraadpleeg met die oog daarop om uit die dooie punt te kom en 'n nuwe oorlog te voorkom, deur die sogenaamde [[paaibeleid]]. Op 20 Mei 1938 het Tsjeggo-Slowakye 'n gedeeltelike mobilisering van sy weermag afgekondig. Op 30 Mei het Hitler 'n direktief ingestel wat die militêre operasie ''Fall Grün'' amptelik bevestig het. Op 23 September 1938 het die Tsjegge 'n totale mobilisering van hul weermag aangekondig nadat politieke pogings gedreig het om te misluk en hul intelligensie het op 28 September 1938 'n Duitse aanval verwag. == Na die onderhandelinge == [[Lêer:Munich Agreement Bundesarchiv Bild 183-R69173.jpg|duimnael|Chamberlain, Daladier, Hitler, Mussolini en graaf Galeazzo Ciano]] In die diplomatieke spel wat op die ''Anschluss'' gevolg het, het Frankryk en die Verenigde Koninkryk vir Tsjeggo-Slowakye opgekom. Hulle het Hitler tot onderhandelings gedwing. [[Benito Mussolini]], wat nie 'n [[oorlog]] wou hê nie, het die konferensie voorgestel. Hy het daarin geslaag om die eerste ministers van Frankryk en die Verenigde Koninkryk te oortuig om deel te neem aan 'n konferensie oor Tsjeggo-Slowakye. Uiteindelik het die ''Führer'' toegestem en 'n konferensie is in [[München]] gehou met die verteenwoordiging van die Verenigde Koninkryk, Frankryk, Italië en Duitsland, wat uitgeloop het op die München-ooreenkoms. Die [[Sowjetunie]] en Tsjeggo-Slowakye is nie na die samesprekings genooi nie. Daar is ooreengekom dat Duitsland die Sudetenland, wat op die grens van Tsjeggo-Slowakye met Duitsland geleë was, kon bekom. Die Duitse leër sou op 10 Oktober 1938 die anneksasie / okkupasie van Sudetenland afhandel. In ruil vir Sudetenland het Hitler gesê hy sal afsien van die totale anneksasie van Tsjeggo-Slowakye. Die verdrag is op 29 September 1938 onderteken deur Édouard Daladier, eerste minister van Frankryk, Neville Chamberlain, Britse eerste minister, Benito Mussolini, eerste minister en later diktator van Italië en Adolf Hitler. Tsjeggo-Slowakye is gekonfronteer met 'n ''fait accompli''. President Edvard Beneš word ingelig dat Frankryk hom nie sal ondersteun nie. [[Roemenië]] en [[Joego-Slawië]], bondgenote binne die Klein Entente, het verklaar dat hulle geen verpligtinge teenoor [[Praag]] gehad het nie, omdat hierdie alliansie teen [[Hongarye]] gerig is en nie teen Duitsland nie. Die Sowjetunie kon nie help as Pole en Roemenië die grense gesluit het nie (die Sowjetunie het nie gegrens aan Tsjeggo-Slowakye nie). Die Franse en Brittanje het Tsjeggo-Slowakye in kennis gestel dat hulle nie die land sou ondersteun nie; Tsjeggo-Slowakye sou hulself alleen moet verset teen Duitsland of die verdrag aanvaar. Die Tsjeggo-Slowaakse regering het erken dat die land nie 'n kans teen Duitsland gehad het nie en op 30 September 1938 die verdrag onwillig aanvaar. Sudetenland het op 10 Oktober 1938 in Duitse hande oorgegaan. Op die dag wat Tsjeggo-Slowakye ingestem het tot die verdrag (wat hulle 'n diktaat genoem het), het Chamberlain en Hitler, op Chamberlain se inisiatief, 'n vredesverdrag tussen die Verenigde Koninkryk en Duitsland onderteken. == Nabetragting == === Duitsland === [[Lêer:Münchner Abkommen nl.svg|duimnael|1. Duitsland beset Sudetenland (Oktober 1938).> 2. Pole beset Český Těšín, 'n gebied met 'n Poolse minderheid (Oktober 1938).<br/> 3. Hongarye beset 'n deel van die grensgebiede met Tsjeggo-Slowakye en Subkarpatiese Roethenië (sien 4), wat albei 'n Hongaarse minderheid gehad het. Hongarye beweer dit is in ooreenstemming met die Eerste Weense Diktaat.<br/> 4. Subkarpatiese Roethenië verklaar hulself onafhanklik en noem hulle  van daardie oomblik Karpato-Oekraïne.<br/> 5. In Maart 1939 is die oorblywende gebiede van Tsjeggo-Slowakye ingeneem en satellietstate van Duitsland met die name: Boheme en  Morawiëse Protektoraat.<br/> 6. Duitse satellietstaat die eerste Slowaakse Republiek.]] Met die anneksasie van die Sudetenland het Hitler selfs meer gewild geword as wat hy reeds was. Honderde duisende het hom in Berlyn ingewag om hom toe te juig na die ondertekening. Hitler self was egter ontevrede. Tydens die onderhandelinge was hy gedwing om op te tree soos 'n diplomaat, iets waarvan hy nie gehou het nie. Vir Chamberlain het Hitler net minagting gevoel. Hy het Chamberlain as 'n outydse demokraat beskryf en nie van daardie tyd nie. === Verenigde Koninkryk === Britse premier Chamberlain het triomfantelik teruggekeer. Hy het geglo dat die verdrag vrede in sy dag beteken het ("vrede vir ons tyd"). Die Britse publiek was verlig. Daar was immers oorlog voorspel. [[Winston Churchill]], wat beweer het dat Brittanje 'n onmiskenbare nederlaag gely het sonder dat daar oorlog gevoer was,<ref>{{cite web |url=https://www.nationalchurchillmuseum.org/disaster-of-the-first-magnitude.html |title='Disaster of the first magnitude', 1938 |access-date=25 Maart 2018 |publisher=Speech Winston Churchill (National Churchill Museum) |citaat=we have sustained a defeat without a war, the consequences of which will travel far with us along our road |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419212214/https://www.nationalchurchillmuseum.org/disaster-of-the-first-magnitude.html |archive-date=19 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is bespot. Chamberlain het gedink dat 'n oorlog voorkom is met die verdrag. Volgens Churchill was Europa egter aan die begin van 'n bitter tydperk. Die Weste sou onderwerp word, het Churchill gesê, tensy mense bereid sou wees om te veg vir [[vryheid]]. === Frankryk === Die Franse premier Daladier was meer realisties in dié sin as Chamberlain. Daladier was teen die verdrag maar was gedwing om dit te onderteken. Hy het gedink Hitler wou nie by Sudetenland stop nie. Daladier het in 'n ontmoeting met die Engelse regering in die middel van 1938 gesê dat Hitler se werklike doel nie net is om die Duitssprekende gebiede te beset nie, maar om Europa te oorheers. In Hitler se ambisies het [[Napoleon]] se ambisies voorgekom, het Daladier gesê. Daladier was nie entoesiasties oor die München-ooreenkoms nie, en het in die aanloop van die ooreenkoms gesê: "Nou is dit die beurt van Tsjeggo-Slowakye. Môre sal dit Pole en Roemenië wees. As Duitsland die hulpbronne en geld het wat hulle nodig het, sal hulle na die Weste beweeg. Ons moet alles doen wat moontlik is om oorlog te voorkom , maar dit is slegs moontlik as Engeland en Frankryk saamwerk en albei lande die onafhanklikheid van Tsjeggo-Slowakye beskerm. As ons dit nie doen nie, sal ons uiteindelik in 'n oorlog ingedwing word wat ons met alle mag probeer voorkom."<ref>The Collapse of the Third Republic: An Inquiry into the Fall of France in 1940. William L. Shirer, De Capo Press, 1969, bl 339-340</ref> Daladier is oorreed deur die Britse en sy eie regering om tog met Engeland saam te gaan en die verdrag te onderteken. Die Franse regering het verklaar dat Frankryk nie die finansiële middele gehad het om oorlog te voer nie. Daarbenewens het die Franse nog nie heeltemal van die [[Eerste Wêreldoorlog]] bloedbad herstel nie. Daladier het gedink hy het Tsjeggo-Slowakye in die steek gelaat en die verdrag onder druk en teen sy wil onderteken. In [[Parys]] het Daladier 'n kwaai skare verwag omdat hy die ooreenkoms tussen Tsjeggo-Slowakye en Frankryk oortree het. Die teenoorgestelde was egter die geval: in Parys is hy verwelkom. Tydens sy ontvangs het hy in vertroue aan sy metgeselle gefluister: "Die idiote. Hulle besef nie waarvoor hulle juig nie." === Italië === Mussolini het verlig na [[Rome]] teruggekeer. Sy beeld het verbeter omdat hy die 'suksesvolle' konferensie voorgestel het en met 'n bietjie geluk sou die oorlog nie vir 'n paar jaar uitbreek nie. Mussolini wou nie regtig 'n oorlog hê nie, ten minste nie voor 1943 nie. == Gevolg == Hitler het die Sudetenland beset. Beneš het bedank, deels omdat hy nie meer oor 'n versnipperde republiek wou heers nie, deels omdat hy vir sy lewe gevrees het. Die ou regter Dr. Emil Hácha is aangewys as president, 'n swak en skugter man. Op die aandrang van Duitsland en Hongarye is die land omskep in die Tweede Tsjeggo-Slowaakse Republiek, 'n soort federasie wat uit Tsjeggië, Slowakye en Subkarpate Roethenië bestaan het. Die Slowake, Hongare en Roetheniers doen alles in hul vermoë om die outonomie van Praag te beperk, ondersteun deur Berlyn, Boedapest en Warskou. Die Pole was onvoldoende bewus daarvan dat hulle self die volgende kon wees. Hulle het voordeel getrek uit die swakheid van Tsjeggo-Slowakye en het die betwiste Český Těšín oorgeneem. Hongarye gebruik ook dieselfde swakheid en beset deel van die grensgebiede met Tsjeggo-Slowakye en Subkarpatiese Roethenië. Die geanekseerde dele van Slowakye is bewoon deur 'n meerderheid Hongaarse bevolking. Die Roethenië-gebied het 'n Hongaarse minderheid gehad. Op 14 Maart 1939 het die Eerste Slowaakse Republiek afgestig en die Karpato-Oekraïne het dieselfde gedoen. Op 15 Maart 1939 het Duitsland die res van Tsjeggië beset, wat in die Boheme en Morawiëse Protektoraat omskep is. Met hierdie stap het Duitsland die grense van sy Groter-Duitse ruimte oorgesteek na die ''Lebensraum''-gebied. Frankryk en die Verenigde Koninkryk kon min doen omdat hulle self die grondslag vir die likwidasie met die München-ooreenkoms geskep het. Dit het nog nie Chamberlain se posisie gekos nie. Die uitbreek van die oorlog in September 1939 het ook nie tot sy bedanking gelei nie. Hy is opgevolg deur [[Winston Churchill]] as Britse premier na die Duitse aanval op Frankryk en die [[Benelux]]-lande op 10 Mei 1940. == Verwysings == {{Verwysings}} == Notas == {{nl-vertaal|Verdrag van München}} {{Normdata}} [[Kategorie:München]] [[Kategorie:Nazi-Duitsland]] [[Kategorie:Tsjeggo-Slowakye]] [[Kategorie:Geskiedenis van Frankryk]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Verdrae van die Verenigde Koninkryk]] 6343ok8tprchk07v4ota66g2ldzu7wz H.G. Wells 0 259803 2890830 2890500 2026-04-06T18:26:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890830 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Herbert George Wells | bynaam = | beeld = H.G. Wells by Beresford.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[21 September]] [[1866]] | geboorteplek = [[Verenigde Koninkryk]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1946|8|13|1866|9|21|df=yes}} | sterfteplek = [[Verenigde Koninkryk]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Herbert George Wells'''<ref name="SFE" /><ref name="Parrinder" /> (21 September 1866 – 13 Augustus 1946) was 'n [[Engels]]e skrywer. Hy was produktief in verskeie genres, en het heelwat [[roman]]s, [[kortverhale]], en werke van maatskaplike kommentaar, sowel as [[satire]], [[biografie|biografieë]] en [[Outobiografie|outobiografieë]] geskryf, insluitende twee boeke op rekreasionele oorlogspeletjies. Hy is vandag die beste bekend om sy [[wetenskapsfiksie]] romans en word dikwels as 'n "vader van wetenskapsfiksie" genoem saam met [[Jules Verne]] en Hugo Gernsback.<ref name="0-415-19204-8" /><ref name="0-89370-174-2" /> Gedurende sy eie leeftyd was hy egter prominent as 'n vooruitskouende, selfs byna profetiese maatskaplike kritikus, wat sy aansienlike literêre talente gewy het aan die ontwikkeling van 'n progressiewe visie op 'n globale skaal. Hy het as 'n [[futuris]] 'n aantal utopiese werke geskryf en het die koms van [[vliegtuie]], [[tenk]]s, [[ruimtevaart]], [[Kernwapen|kernwapens]], satelliettelevisie, en iets soortgelyks aan die [[Wêreldwye web]] (WWW) voorsien.<ref name="visionary" /> Wells se wetenskapsfiksie het die verbeeldings gaande gehad met tydspronge, invalle deur buite ruimtelike wesens, onsigbaarheid en biologiese ingenieurswese. [[Brian Aldiss]] het na Wells verwys as die "Shakespeare van wetenskapsfiksie".<ref name="Wagar" /> Wells het sy werk oortuigend oorgebring deur die situering van gemeenplaaslike detail langsaan 'n enkele buitengewone aanname- wat weldra bekend sou word as “Wells’s law” – wat daartoe gelei het dat [[Joseph Conrad]] hom in 1898 geprys het met die volgende uitroeping: "O Realist of the Fantastic!".<ref name="telegraph-3643882" /> Sy mees noemenswaardige wetenskapsfiksie werke sluit ''[[The Time Machine]]'' (1895), ''[[The Island of Doctor Moreau]]'' (1896), ''[[The Invisible Man]]'' (1897), ''[[The War of the Worlds]]'' (1898) en die militêre wetenskapsfiksie boek ''[[The War in the Air]]'' (1907), in. Wells was vier kere genomineer vir die [[Nobelprys vir Literatuur]].<ref name="Nobel nominations" /> Wells se vroegste gespesialiseerde opleiding was in [[biologie]], en sy gedagtes betreffende etiese kwessies het plaasgevind binne 'n spesifieke en fundamentele [[Darwinisme|Darwiniaans]]e raamwerk.<ref name="Philmus-Hughes" /> Wells was ook vanaf sy vroegste dae 'n uitgesproke [[sosialisme|sosialis]], en het dikwels gesimpatiseer (maar nie altyd nie, soos tydens die beginstadium van die [[Eerste Wêreldoorlog]] met [[pasifisme|pasifistiese]] oogpunte en oortuigings. Sy latere werke het in meerderwordende mate polities en [[didaktisme|didakties]] geword, en hy het min wetenskapsfiksie geskryf, terwyl hy soms op amptelike dokumente aangedui het dat sy professie die van 'n joernalis was.<ref name="Brome" /> Romans soos ''[[Kipps]]'' en ''[[The History of Mr Polly]]'', wat laer middelklas lewe uitbeeld, het gelei tot die voorstel dat Wells 'n waardige opvolger tot [[Charles Dickens]] was,<ref name="Brome" /> maar Wells het 'n uitgebreide reeks maatskaplike strata beskryf en het selfs gepoog om in ''[[Tono-Bungay]]'' (1909) 'n diagnose van die [[Engelse samelewing]] as geheel te gee. Wells was 'n [[Suikersiekte|diabeet]], en was in 1934 mede-stigter van die welsynsorganisasie ''Die Diabetiese Genootskap'' (vandag bekend as [[Diabetes UK]]).<ref name="diabetes" /> == Noemenswaardige werke == * ''[[The Outline of History]]'' * ''[[The Country of the Blind]]'' * ''[[The Red Room (kortverhaal)|The Red Room]]'' == Fiksie: == * ''[[The Time Machine]]'' * ''[[The Invisible Man]]'' * ''[[The War of the Worlds]]'' * ''[[The Island of Doctor Moreau]]'' * ''[[The First Men in the Moon]]'' * ''[[The Shape of Things to Come]]'' * ''[[When the Sleeper Wakes]]'' == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/H._G._Wells }} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="SFE"> [http://www.sf-encyclopedia.com/entry/wells_h_g "Wells, H. G."]. Gewysig op 20 Mei 2015. ''The Encyclopedia of Science Fiction'' (sf-encyclopedia.com). Opgespoor 2015-08-22. Inskrywing deur 'JC/BS', John Clute en Brian Stableford.</ref> <ref name="Parrinder">{{cite book |last=Parrinder |first=Patrick |title=''Oxford Dictionary of National Biography'' |date=2004 |publisher=Oxford University Press}}</ref> <ref name="0-415-19204-8">Adam Charles Roberts (2000), [https://books.google.com/books?id=IRw_MIPjnXwC&pg=PA48 "The History of Science Fiction", bladsy 48]. In ''Science Fiction'', Routledge, {{ISBN|0-415-19204-8}}.</ref> <ref name="0-89370-174-2">{{cite book | last= Siegel| first= Mark Richard|year=1988 | title=Hugo Gernsback, Father of Modern Science Fiction: With Essays on [[Frank Herbert]] and [[Bram Stoker]] | publisher=Borgo Pr | location= | isbn=0-89370-174-2}}</ref> <ref name="visionary">{{cite news |title=HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html |publisher=The Independent |date=9 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html |archive-date=18 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Wagar">{{cite book|last1=Wagar|first1=W. Warren|title=H. G. Wells: Traversing Time|date=2004|publisher=Wesleyan University Press|page=7}}</ref> <ref name="telegraph-3643882">{{cite news |title=How Hollywood fell for a British visionary |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3643882/How-Hollywood-fell-for-a-British-visionary.html |access-date=14 Maart 2019 |work=The Telegraph |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214055602/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3643882/How-Hollywood-fell-for-a-British-visionary.html |archive-date=14 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Nobel nominations">[https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=10075 "Nomination Database: Herbert G Wells"]. Nobel Prize.org. Retrieved 19 March 2015.</ref> <ref name="Philmus-Hughes">Robert M. Philmus and David Y. Hughes, ed., ''H. G. Wells: Early Writings in Science and Science Fiction'' (Berkeley, Los Angeles, and London: University of California Press, 1975), bl. 179.</ref> <ref name="Brome">Vincent Brome, ''H. G. Wells: A Biography'' (Londen, New York, en Toronto: Longmans, Green, 1951).</ref> <ref name="diabetes">{{cite web |url=https://www.diabetes.co.uk/celebrities/hg-wells.html |title=H G Wells - Author, Historian, Teacher with Type 2 Diabetes |website=www.diabetes.co.uk |access-date=18 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212195448/https://www.diabetes.co.uk/celebrities/hg-wells.html |archive-date=12 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wells, Herbert George}} [[Kategorie:Geboortes in 1866]] [[Kategorie:Sterftes in 1946]] [[Kategorie:Skrywers]] [[Kategorie:Engelse skrywers]] [[Kategorie:Lyste van outeurs]] 762c4vbv7yxhmzov4cfkmydgjcnw8o2 Diem (kriptogeldeenheid) 0 265993 2891023 2885583 2026-04-07T08:43:43Z Sobaka 328 /* Libra Association */ skakels 2891023 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Diem logo.svg|duimnael|Diem se logo]] '''Diem''' (voorheen bekend as '''Libra''') was 'n toestemming [[blokketting]] [[Kriptogeld|digitale geldeenheid]] wat voorgestel was deur die Amerikaanse sosialemediakonglomeraat [[Facebook]].<ref name="bloomberg">{{Webaanhaling|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-16/bitcoin-drops-below-10-000-again-as-congress-scrutinizes-libra?srnd=premium|titel=Bitcoin Drops Below $10,000 Again as Congress Scrutinizes Libra|werk=Bloomberg.com|toegangsdatum=16 Julie 2019|outeur=Joanna Ossinger|datum=16 Julie 2019}}</ref> Die projek, geldeenheid en transaksies sou bestuur word en oorgelaat word aan die Libra Association, 'n lidmaatskapsorganisasie gestig deur Facebook se filiaal Calibra en 27 ander vanuit die betaling, [[tegnologie]], [[telekommunikasie]], aanlynmark, [[waagkapitaal]] en nie-winsorganisasies, velde. Die [[geldeenheid]] en die netwerk bestaan nie, en slegs eenvoudige eksperimentele [[kode]] is vrygestel. Die bekendstelling van Libra was beplan om in 2020 te wees.<ref name="engadget"/> Die projek het kritiek van regeringsreguleerders in die [[Europese Unie]] (EU), die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], ander lande en onder die algemene publiek oor monetêre soewereiniteit, finansiële stabiliteit, privaatheid en antitrustkwessies ontlok, wat uiteindelik gehelp het om die projek te beëindig.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/technology-60156682 |publisher=BBC |title=Facebook-funded cryptocurrency Diem winds down |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215161912/https://www.bbc.com/news/technology-60156682 |access-date=14 Maart 2022 |archive-date=15 Februarie 2022 |date=1 Februarie 2022 |url-status=live}}</ref> Die Diem-vereniging (oorspronklik die Libra-vereniging) het in Januarie 2022 gesluit en die projek aan Silvergate Bank verkoop. Silvergate het hul Diem-belegging in Januarie 2023 afgeskryf.<ref>{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/facebooks-cryptocurrency-venture-to-wind-down-sell-assets-11643248799 | title=WSJ News Exclusive &#124; Facebook's Cryptocurrency Venture to Wind Down, Sell Assets | newspaper=Wall Street Journal | date=27 Januarie 2022 | last1=Rudegeair | first1=Peter | last2=Hoffman | first2=Liz }}</ref><ref name="seekingalpha.com">{{cite web | url=https://seekingalpha.com/news/3922273-silvergate-cutting-headcount-40-takes-196m-impairment-charge | title=Silvergate stock drops 40% after withdrawals spark cost cuts (NYSE:SI) &#124; Seeking Alpha | date=January 5, 2023 }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-64176446 | title=US bank Silvergate hit with $8bn in crypto withdrawals | work=BBC News | date=6 Januarie, 2023 }}</ref> == Geskiedenis == Facebook se adjunkpresident, David A. Marcus, het in Mei 2018 van Facebook Messenger na 'n nuwe blokketting-afdeling verskuif.<ref>{{cite web |url=https://www.theverge.com/2018/5/8/17332894/facebook-blockchain-group-employee-reshuffle-restructure-david-marcus-kevin-weil |title=Facebook is creating a mysterious blockchain division |last=Liao |first=Shannon |date=8 Mei 2018 |website=The Verge |access-date=21 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621204836/https://www.theverge.com/2018/5/8/17332894/facebook-blockchain-group-employee-reshuffle-restructure-david-marcus-kevin-weil |archive-date=21 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eerste berigte van Facebook wat 'n kriptogeldeenheid beplan, met Marcus in beheer, het 'n paar dae later verskyn.<ref>{{cite web |url=https://www.theverge.com/2018/5/11/17344318/facebook-cryptocurrency-token-blockchain-report-david-marcus |title=Facebook reportedly plans to launch its own cryptocurrency |last=Gartenberg |first=Chaim |date=11 Mei 2018 |website=The Verge |access-date=21 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903025128/https://www.theverge.com/2018/5/11/17344318/facebook-cryptocurrency-token-blockchain-report-david-marcus |archive-date=3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Teen Februarie 2019 was daar meer as 50 ingenieurs wat aan die projek werk.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2019/02/28/technology/cryptocurrency-facebook-telegram.html |title=Facebook and Telegram Are Hoping to Succeed Where Bitcoin Failed |last=Popper |first=Nathaniel |date=28 Februarie 2019 |work=The New York Times |access-date=21 Junie 2019 |last2=Isaac |first2=Mike |issn=0362-4331 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513111204/https://www.nytimes.com/2019/02/28/technology/cryptocurrency-facebook-telegram.html |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Bevestiging dat Facebook werk aan 'n kriptogeldeenheid het eers in Mei 2019 verskyn. Op daardie staduim was dit bekend as "GlobalCoin" of "Facebook Coin".<ref>[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3351630 Social Media Monopolies and Cryptocurrencies: Facebook's Proposed Coin.] Cybersecurity, Privacy, & Networks eJournal. Social Science Research Network. (SSRN). Accessed June 19 2019.</ref> Libra is formeel aangekondig op [[18 Junie]] [[2019]].<ref name="nytimes20190618">{{cite news |last1=Isaac |first1=Mike |last2=Popper |first2=Nathaniel |title=Facebook Plans Global Financial System Based on Cryptocurrency |url=https://www.nytimes.com/2019/06/18/technology/facebook-cryptocurrency-libra.html?action=click&module=Top%20Stories&pgtype=Homepage |accessdate=18 June 2019 |publisher=[[The New York Times]] |date=18 June 2019}}</ref><ref name="techcrunch">{{cite news |last1=Constine |first1=Josh |title=Facebook announces Libra cryptocurrency: All you need to know |url=https://techcrunch.com/2019/06/18/facebook-libra/ |access-date=19 Junie 2019 |publisher=TechCrunch |date=18 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504030550/https://techcrunch.com/2019/06/18/facebook-libra/ |archive-date=4 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Eerste weergawe sou na verwagting in 2020 vrygestel word.<ref name= name-"npr20190618">{{cite web |url=https://www.npr.org/2019/06/18/733701971/facebook-unveils-libra-cryptocurrency-sets-launch-for-2020 |title=Facebook Unveils Libra Cryptocurrency, Sets Launch For 2020 |website=NPR.org |access-date=19 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505222833/https://www.npr.org/2019/06/18/733701971/facebook-unveils-libra-cryptocurrency-sets-launch-for-2020 |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Geldeenheid == Die plan was dat die Librabewys (''token'') ondersteun word deur finansiële bates soos 'n mandjie geldeenhede<ref>{{cite news|newspaper =Financial Times |date=Junie 18, 2019|title=Facebook's Libra currency draws instant response from regulators |authors=Caroline Binham, Chris Giles, and David Keohane |url=https://www.ft.com/content/5535fb3a-91ea-11e9-b7ea-60e35ef678d2}}</ref>, en Amerikaanse tesourie-effekte in 'n poging om onbestendigheid te vermy. Facebook het aangekondig dat elkeen van die vennote 'n aanvanklike VSA $ 10 miljoen sal inspuit, dus Libra het volle bate steun op die dag wat dit geloods word.<ref name=Fortune2019-06-18B>{{cite news |url = http://fortune.com/2019/06/17/facebook-project-libra-cryptocurrency-fb-coin/ |title = Facebook Announces Project Libra, Its Wildly Ambitious Plan to Bring Cryptocurrency to the Masses |work = Fortune magazine |author = Jeff John Roberts |date = 2019-06-18 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20190619143203/http://fortune.com/2019/06/17/facebook-project-libra-cryptocurrency-fb-coin/ |archivedate = 2019-06-19 |accessdate = 2019-06-19 |url-status = dead |quote = Die Libra-blokketting – soos ander blokkettings – sal 'n peutervaste rekord van transaksies op die netwerk verskaf. Maar, anders as Bitcoin en ander openbare blokkettings, sal slegs gemagtigde liggame – in hierdie geval, stigtingslede – toegelaat word om 'n nodus te bedryf. }}</ref> Libra-diensvennote, binne die Libra Association, sal nuwe Libra-geldeenhede op grond van die vraag skep.<ref name=Fortune2019-06-18C>{{cite news |url = http://fortune.com/2019/06/17/facebook-cryptocurrency-libra-privacy/ |title = Facebook Cryptocurrency: Calibra’s Privacy Implications |work = Fortune magazine |author = Robert Hackett |date = 2019-06-18 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20190619153745/http://fortune.com/2019/06/17/facebook-cryptocurrency-libra-privacy/ |archivedate = 2019-06-19 |accessdate = 2019-06-19 |url-status = dead |quote = Mense wat Calibra gebruik, sal natuurlik Facebook se interne brandmure en sekuriteitsmaatreëls moet vertrou. En daar is baie data hier waartoe hackers en snuffelaars dalk toegang wil hê. Om te voldoen aan standaard "ken-jou-kliënt"- en "anti-geldwassery"-wette, sal Calibra mense se identiteite deur 'n deeglike proses moet verifieer, deur regeringsuitgereikte ID's en ander persoonlike besonderhede en dokumentasie in te samel. Dit sal Calibra se plig wees om hierdie data vertroulik en veilig te hou. }}</ref> Libra-geldeenhede sou afgetree word sodra hulle vir konvensionele geldeenheid geruil word. Aanvanklike versoening van transaksies sou by elke diensvennoot uitgevoer word, en die blokketting se verspreide [[grootboek]] sou gebruik word vir versoening tussen diensvennote.<ref name="Fortune2019-06-18C" /> Die bedoeling is om te voorkom dat almal, behalwe lede van die Libra Association, probeer om data uit die verspreide grootboek te versamel en te ontleed. In teenstelling met kriptogeld soos [[bitcoin]] wat toestemminglose blokkettings gebruik, sou Libra nie gedesentraliseer wees nie, en vertroue in die Libra Association sou dien as 'n ''de facto'' sentrale bank.<ref>{{cite web |url=https://www.theverge.com/2019/6/18/18683867/facebook-cryptocurrency-libra-calibra-trust-banking |title=Facebook’s cryptocurrency has a trust problem |first=Russell |last=Brandom |date=Junie 18, 2019 |website=The Verge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019213648/https://www.theverge.com/2019/6/18/18683867/facebook-cryptocurrency-libra-calibra-trust-banking |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Implementering == === Blokkettingkonsensus === Libra sou nie staatmaak op die skep van eenhede deur dit te myn nie soos met [[bitcoin]] nie.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/technology-48667525 |title=Why Facebook wants to be money's future |first=Rory |last=Cellan-Jones |date=Junie 18, 2019 |website=[[BBC News]]<!-- |via=www.bbc.co.uk--> |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307011823/https://www.bbc.com/news/technology-48667525 |archive-date=7 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>. Slegs lede van die Libra Association sou transaksies met die toestemming van die blokketting kon verwerk. Libra het gehoop om binne vyf jaar oor te skakel na 'n toestemmingsvrye bewys-van-aandeel (''proof of stake'') stelsel.<ref name="techcrunch"/> Alhoewel hul eie materiaal erken dat daar op daardie staduim "...geen oplossing bestaan wat dit op die skaal, stabiliteit en sekuriteit kan lewer as wat nodig is om miljarde mense en transaksies oor die wêreld deur 'n toestemminglose netwerk te ondersteun nie."<ref>{{cite web |url=https://libra.org/en-US/white-paper/ |title=Libra White Paper &#124; Blockchain, Association, Reserve |website=Libra.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516050147/https://libra.org/en-US/white-paper/ |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=elaineou/> === Sagteware === Libra se bronkode is in Rust geskryf en gepubliseer as oop bron onder die Apache Lisensie met die bekendstelling op 18 Junie 2019. Elaine Ou, 'n opinieskrywer by Bloomberg News, het probeer om die publieke kode vir Libra op te stel en te gebruik. Soos voorsien, het die sagteware min gedoen en kon bloot valse munte in 'n beursie plaas. Byna al die funksies soos in die witskrif gestel word nie in die kode geïmplementeer nie, insluitende "belangrike argitektoniese eienskappe wat nog uitgevind moet word." Ou was verbaas dat Facebook "sagteware in so 'n staat sou vrystel."<ref name="elaineou">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2019-06-20/facebook-s-libra-cryptocurrency-isn-t-actually-supposed-to-work |title=I Tried Using Facebook’s Libra Blockchain. It Didn’t Work. |last=Ou |first=Elaine |date=20 Junie 2019 |website=[[Bloomberg News]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029210247/https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2019-06-20/facebook-s-libra-cryptocurrency-isn-t-actually-supposed-to-work |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Digitale beursie === Facebook beplan om 'n digitale beursie genaamd Calibra in 2020 beskikbaar te stel, binne Messenger, [[WhatsApp]], sowel as in 'n selfstandige [[toep]].<ref name="engadget">https://www.engadget.com/2019/06/18/facebook-calibra-libra-cryptocurrency-digital-wallet/?guccounter=1</ref> === Move === Move was die Libra-blokketting se voorgestelde slimkontrak en pasgemaakte transaksietaal. Daar was beplan om 'n [[Tipering (informatika)|staties getipeerde]] [[programmeringstaal]] te wees, wat na bitkode [[Vertalerkonstruksie|vertaal]] word. Die projek het hierdie voorbeeld van 'n Move-eweknietransaksieskrip in die witskrif gegee<ref>{{cite web |url=https://developers.libra.org/docs/move-paper |title=Move: A Language With Programmable Resources · Libra |website=developers.libra.org |access-date=19 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422203555/https://developers.libra.org/docs/move-paper |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>: <syntaxhighlight lang="rust"> public main(payee: address, amount: u64) { let coin: 0x0.Currency.Coin = 0x0.Currency.withdraw_from_sender(copy(amount)); 0x0.Currency.deposit(copy(payee), move(coin)); } </syntaxhighlight> == Libra Association == Facebook het die Libra Association gestig om oor die geldeenheid toesig te hou, aanvanklik met 28 lede in [[Genève]], [[Switserland]]<ref name=""libre-founders">{{cite web |url=https://libra.org/en-US/association/ |title=Libra Association &#124; A not-for-profit organization |website=libra.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507145543/https://libra.org/en-US/association/ |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>: * Betalings: Mastercard, [[PayPal]], PayU, Stripe, Visa Inc. * Tegnologie and markpleine: Booking Holdings, [[eBay]], [[Facebook]] se Calibra, Farfetch, Lyft, MercadoPago, [[Spotify]], [[Uber]] * Telekommunikasie: Iliad SA, Vodafone * Blokketting: Anchorage, Bison Trails, Coinbase, Xapo * Waagkapitaal: Andreessen Horowitz, Breakthrough Initiatives, Ribbit Capital, Thrive Capital, Union Square Ventures * Nie-winsgewend, multi-laterale organisasies,en akademiese instellings: Creative Destruction Lab, Kiva, Mercy Corps, Women's World Banking Die vereniging het gehoop om te groei tot 100 lede met 'n gelyke stem, terwyl Facebook verwag het om steeds 'n leierskaprol in 2019 te handhaaf.<ref>{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/everything-you-need-to-know-about-facebooks-libra-cryptocurrency/ |title=Here's what you need to know about Libra, Facebook's cryptocurrency |first=Andrew |last=Morse |website=CNET |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819203107/https://www.cnet.com/news/everything-you-need-to-know-about-facebooks-libra-cryptocurrency/ |archive-date=19 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Ontvangs == Die projek was gekonfronteer met kritiek<ref>{{cite news |last1=Kaminska |first1=Izabella |title=Alphaville's Libra cheat sheet |url=https://ftalphaville.ft.com/2019/06/18/1560848464000/Alphaville-s-Libra-cheat-sheet/ |access-date=18 Junie 2019 |publisher=Financial Times |date=18 Junie 2019 |url-access=registration |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502141043/https://ftalphaville.ft.com/2019/06/18/1560848464000/Alphaville-s-Libra-cheat-sheet/ |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Kaminska |first1=Izabella |title=Zuckerberg: The man who would be monetary king |url=https://ftalphaville.ft.com/2019/06/18/1560848403000/Zuckerberg--The-man-who-would-be-monetary-king/ |access-date=18 Junie 2019 |publisher=[[The Financial Times]] |date=18 Junie 2019 |url-access=registration |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190919121101/https://ftalphaville.ft.com/2019/06/18/1560848403000/Zuckerberg--The-man-who-would-be-monetary-king/ |archive-date=19 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en teenkanting van reserwebanke.<ref>{{cite news |last1=Marsh |first1=Alastair |title=France Calls for Central Bank Review of Facebook Token |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-18/france-calls-for-central-bank-review-of-facebook-cryptocurrency |access-date=18 Junie 2019 |publisher=Bloomberg News |date=18 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502141047/https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-18/france-calls-for-central-bank-review-of-facebook-cryptocurrency |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die gebruik van 'n kriptogeldeenheid en blokketting vir die implementering is bevraagteken.<ref name="BBC"/> === Regulatoriese reaksie === Op 18 Junie 2019 het [[Maxine Waters]], voorsitter van die Laerhuisfinansiëledienstekomitee in die laerhuis van die [[Verenigde State van Amerika]], Facebook gevra om hul plan te stop vir die ontwikkeling en bekendstelling van Libra met verwysing na 'n lys van onlangse skandale. Sy het gesê: "Die kriptogeldeenheidmark het tans nie 'n duidelike regulatoriese raamwerk om sterk beskerming vir beleggers, verbruikers en die [[ekonomie]] te bied nie. Reguleerders moet dit sien as 'n opwek-oproep om ernstig te raak oor die privaatheid en nasionale veiligheidsbelange, kuberveiligheidsrisiko's en die hantering van risiko's wat deur kriptogeldeenhede veroorsaak word"<ref>{{cite news |last=Wong |first=Queenie |url=https://www.cnet.com/news/us-lawmaker-wants-facebook-to-halt-its-libra-cryptocurrency-project/ |title=US lawmaker wants Facebook to halt its Libra cryptocurrency project |work=CNET |date=18 Junie 2019 |access-date=19 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017082437/https://www.cnet.com/news/us-lawmaker-wants-facebook-to-halt-its-libra-cryptocurrency-project/ |archive-date=17 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>. Op 2 Julie 2019 het die Amerikaanse Huiskomitee oor Finansiële Dienste se Demokrate 'n brief aan Facebook gestuur om die maatskappy te versoek om die ontwikkeling van sy digitale geldeenheid te stop. Die brief spreek kommer uit oor privaatheid, nasionale veiligheid, handel en monetêre beleid vir die maatskappy asook vir hul meer as twee miljard gebruikers.<ref>{{cite web |url=https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=404009 |title=Committee Democrats Call on Facebook to Halt Cryptocurrency Plans |publisher=U.S. House Committee on Financial Services Democrats |date=2 Julie 2019 |access-date=3 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200308101545/https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=404009 |archive-date=8 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Amerikaanse president [[Donald Trump]] het op die sosiale netwerk [[Twitter]] teen Libra en ander kriptogeldeenhede uitgevaar. Hy het gesê dat hy "nie 'n aanhanger is nie" en dat Facebook en ander maatskappye om banklisensies moet aansoek doen indien hulle [[Bank (finansiële instelling)|banke]] wil word.<ref name="ft">{{cite web |url=https://www.ft.com/content/57692326-a452-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |title=Donald Trump hits out at Facebook’s Libra and bitcoin |date=12 Julie 2019 |access-date=12 Julie 2019 |work=[[Financial Times]] |first=Hannah |last=Murphy |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203145930/https://www.ft.com/content/57692326-a452-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |archive-date=3 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="youtube-bloomberg-trump-libra">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=HGXqg37JMQE |title=Trump Warns Facebook on Crypto |work=[[YouTube]] |author=Bloomberg Politics |date=11 Julie 2019 |access-date=12 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712090125/https://www.youtube.com/watch?v=HGXqg37JMQE |archive-date=12 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Amerikaanse minister van finansies, [[Steven Mnuchin]], het gesê dat sy departement ernstig bekommerd is dat Libra deur [[Geldwassery|geldwassers]] en die befondsers van [[terrorisme]] misbruik kan word.<ref name="youtube-ft">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=b0PVBpSA3lw |title=US Treasury has 'serious concerns' over Facebook's Libra |work=[[YouTube]] |author=Financial Times |date=15 Julie 2019 |access-date=17 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190725181705/https://www.youtube.com/watch?v=b0PVBpSA3lw |archive-date=25 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het verduidelik dat kriptogeld soos Bitcoin gebruik word om miljarde dollar se onwettige aktiwiteite, soos [[kubermisdaad]], belastingontduiking, afpersing, lospryssagteware, onwettige [[dwelmmiddel]]s, en mensehandel te fassiliteer, en dat kriptogeld 'n kwessie van nasionale sekuriteit is.<ref name="youtube-ft" /> === Bekommernisse oor privaatheid === Bedryfswaarnemers spekuleer of Libra betekenisvolle privaatheid aan sy gebruikers sou bied.<ref name=Fortune2019-06-18> {{cite news | url = http://fortune.com/2019/06/18/facebook-project-libra-crypto-coin-cryptocurrency-how-it-works/ | title = Facebook's Project Libra: 5 Things to Know About the Cryptocurrency | work = Fortune magazine | author = Jeff John Roberts | date = 2019-06-18 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190618114419/http://fortune.com/2019/06/18/facebook-project-libra-crypto-coin-cryptocurrency-how-it-works/ | archivedate = 2019-06-18 | accessdate = 2019-06-19 |url-status=live | quote = So, in theory, only Calibra will have a record of your transactions. But many Calibra users may decide to use its integrated Facebook friend-finding feature, and if they do, their data will be combined. }} </ref> Facebook se plan is om sy filiaal Calibra vir Libra vir Facebook-gebruikers te bestuur, en Facebook-bestuurders het gesê dat Calibra nie die rekeninghouer se aankoopinligting met Facebook sonder toestemming sal deel nie.<ref name=marketwatch2019-06-19> {{cite news | url = https://www.marketwatch.com/story/facebooks-libra-coin-could-become-a-big-pain-in-the-wallet-for-consumers-2019-06-19 | title = Why Facebook’s Libra coin could become a big pain in your wallet | work = Market Watch | author = Jacob Passy | date = 2019-06-19 | archiveurl = | archivedate = | accessdate = 2019-06-19 |url-status=live | quote = Libra sal 'n "stablecoin" wees, gekoppel aan die waarde van ander geldeenhede, anders as ander kriptogeldeenhede soos bitcoin BTC, -4.27% Verbruikers wat Facebook se Messenger-diens, WhatsApp of 'n losstaande toepassing gebruik, sal toegang tot Libra hê deur 'n digitale beursie wat deur die nuwe Facebook-filiaal Calibra bestuur word. }} </ref> Die stelsel was egter ook beplan om 'n vriend-soek-soekfunksie in te sluit, en die gebruik van hierdie funksie sal toestemming vir Calibra wees om die rekeninghouer se transaksiegeskiedenis te kombineer met hul Facebook-rekening.<ref name=Fortune2019-06-18C/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Notas == {{en-vertaal|Libra (cryptocurrency)}} {{Kriptogeld}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geldeenhede]] cy9wepmhbfukddcdgpgaflpu3we04d5 Mohammad bin Salman 0 267842 2890819 2774075 2026-04-06T18:16:27Z Aliwal2012 39067 2890819 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Mohammad bin Salman <br />al-Saoed | beeld = Saudi Leader Mohammed Bin Salman (2025).jpg | beeldonderskrif = | geboortenaam = Mohammad bin Salman bin Abdoel Aziz al-Saoed | geboortedatum = | geboortejaar = 1985 | geboortemaand = 8 | geboortedag = 31 | geboorteplek = [[Riaad]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = | orde = Kroonprins van Saoedi-Arabië<br />Eerste onderpremier | termynaanvang = 21 Junie 2017 | termyneinde = | vise = | voorganger = [[Mohammad bin Najef]] | opvolger = | orde2 = Minister van verdediging | termynaanvang2 = 23 Januarie 2015 | termyneinde2 = | vise2 = | voorganger2 = [[Salman van Saoedi-Arabië|Salman bin Abdoel Aziz al-Saoed]] | opvolger2 = | orde3 = Onderkroonprins<br />Tweede onderpremier | termynaanvang3 = 29 April 2015 | termyneinde3 = 21 Junie 2017 | vise3 = | voorganger3 = Mohammad bin Najef | opvolger3 = Vakant | orde4 = | termynaanvang4 = | termyneinde4 = | vise4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | orde5 = | termynaanvang5 = | termyneinde5 = | vise5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = | termynaanvang6 = | termyneinde6 = | vise6 = | voorganger6 = | opvolger6 = | eggenoot = Sarah bint Masjoor bin Abdoel Aziz al-Saoed | kinders = 4 | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Mohammad bin Salman bin Abdoel Aziz al-Saoed''' ([[Arabies]]: محمد بن سلمان بن عبدالعزيز آل سعود, ''Muḥammad bin Salmān bin ‘Abd al-‘Azīz Āl Sa‘ūd''; gebore 31 Augustus 1985),<ref name="Al Jazeera 2017">{{cite web |title=Profile: Crown Prince Mohammed bin Salman |publisher=Al Jazeera |date=21 Junie 2017 |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2017/06/profile-saudi-crown-prince-mohammed-bin-salman-170621130040539.html |access-date=2 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521094320/https://www.aljazeera.com/indepth/features/2017/06/profile-saudi-crown-prince-mohammed-bin-salman-170621130040539.html |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Royal Embassy of Saudi Arabia 2003">{{cite web |title=Ministries |website=Royal Embassy of Saudi Arabia – Washington, DC |date=30 April 2003 |url=https://www.saudiembassy.net/ministries |access-date=2 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513041511/https://saudiembassy.net/ministries |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="BBC News 2017">{{cite web |title=Who is Saudi Crown Prince Mohammed? |work=BBC News |date=6 November 2017 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-40354415 |access-date=2 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310104540/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-40354415 |archive-date=10 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> in die omgang bekend as '''MbS''',<ref>{{cite web |url=https://theintercept.com/2019/02/01/mohammed-bin-salman-saudi-arabia-entertainment/ |title=Mohammed bin Salman Is Running Saudi Arabia Like a Man Who Got Away With Murder |first=Sarah |last=Aziza |date=1 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506134109/https://theintercept.com/2019/02/01/mohammed-bin-salman-saudi-arabia-entertainment/ |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.trtworld.com/mea/is-trump-s-middle-east-policy-based-on-two-fragile-regional-allies-21895 |title=Is Trump's Middle East policy based on two fragile regional allies? |publisher=TRT World |last=Yasar |first=Abdulaziz Ahmet |date=23 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521093829/https://www.trtworld.com/mea/is-trump-s-middle-east-policy-based-on-two-fragile-regional-allies-21895 |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is die kroonprins en onderpremier van [[Saoedi-Arabië]]<ref name="Mohammad bin Salman named new Saudi Crown Prince">{{cite web |title=Mohammad bin Salman named new Saudi Crown Prince |url=http://tass.com/world/952543 |agency=TASS |access-date=22 Junie 2017 |location=Beiroet |date=21 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101010405/https://tass.com/world/952543 |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> (die koning is die premier). Hy is ook voorsitter van die Raad vir Ekonomiese en Ontwikkelingsake, voorsitter van die Raad vir Politieke en Veiligheidsake en minister van verdediging – die jongste ter wêreld toe hy aangestel is.<ref>{{cite news |title=Mohammed bin Nayef kingpin in new Saudi Arabia: country experts |url=http://www.middleeasteye.net/news/mohammed-bin-nayef-kingpin-new-saudi-arabia-country-experts-1500997678 |access-date=1 Februarie 2015 |work=Middle East Eye |date=1 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190127130215/https://www.middleeasteye.net/news/mohammed-bin-nayef-kingpin-new-saudi-arabia-country-experts-1500997678 |archive-date=27 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy is al beskryf as die mag agter die troon van sy pa, [[Salman van Saoedi-Arabië|koning Salman]]. ==Loopbaan== Mohammad is in Junie 2017 as kroonprins aangestel<ref name="MirrorOct2017">{{cite web |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/saudi-arabia-return-moderate-open-11400298 |title=Saudi Arabia will return to moderate, open Islam and 'will destroy extremist ideas', says crown prince |author=Anthony Bond, Rachael Burford |date=24 Oktober 2017 |work=Daily Mirror |accessdate=24 Oktober 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171024145900/http://www.mirror.co.uk/news/world-news/saudi-arabia-return-moderate-open-11400298 |archivedate= 24 Oktober 2017 |df= dmy-all }}</ref> ná die koning se besluit om sy broerskind [[Mohammad bin Najef]] uit alle regeringsampte te verwyder, waardeur hy MbS die aangewese troonopvolger gemaak het.<ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/2017/06/21/middleeast/saudi-arabia-crown-prince/index.html |title=Saudi Arabia's king replaces nephew with son as heir to throne |first=Nicole Chavez, Tamara Qiblawi and James Griffiths |last=CNN |publisher=CNN |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200309102820/https://www.cnn.com/2017/06/21/middleeast/saudi-arabia-crown-prince/index.html |archive-date=9 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Raghavan |first1=Sudarsan |last2=Fahim |first2=Kareem |title=Saudi king names son as new crown prince, upending the royal succession line |url=https://www.washingtonpost.com/world/saudi-king-names-son-as-new-crown-prince-upending-the-kingdoms-succession-line/2017/06/21/e66db88d-fecc-40fe-a902-7f9afa487de9_story.html?hpid=hp_hp-top-table-main_saudis230am%3Ahomepage%2Fstory |accessdate=21 Junie 2017 |work=The Washington Post |date=21 Junie 2017}}</ref> MbS het verskeie geslaagde hervormings ingestel, onder meer regulasies om die mag van die godsdienspolisie te beperk,<ref name="NYToct16">{{cite news |last1=Mark Mazzetti |last2=Ben Hubbard |title=Rise of Saudi Prince Shatters Decades of Royal Tradition |url=https://www.nytimes.com/2016/10/16/world/rise-of-saudi-prince-shatters-decades-of-royal-tradition.html |access-date=17 Oktober 2016 |work=The New York Times |date=16 Oktober 2016 |page=A1 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508201725/https://www.nytimes.com/2016/10/16/world/rise-of-saudi-prince-shatters-decades-of-royal-tradition.html |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die afskaffing van die verbod op vroulike motorbestuurders in Junie 2018,<ref name="economist">{{cite news |title=Saudi Arabia will finally allow women to drive |url=https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21729721-bigger-changes-are-needed-ultraconservative-kingdom-saudi-arabia-will |work=The Economist |date=27 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180313233426/https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21729721-bigger-changes-are-needed-ultraconservative-kingdom-saudi-arabia-will |archive-date=13 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die verslapping van die manlike-oppasserstelsel in Augustus 2019<ref name="alRasheed_second_victory">{{cite news |last1=al-Rasheed |first1=Madawi |title=Saudi women can now travel without consent – but this progress is fragile |date=2 Augustus 2019 |newspaper=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/aug/02/saudi-arabia-women-travel-consent-rights-feminist-movement |access-date=2 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516205423/https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/aug/02/saudi-arabia-women-travel-consent-rights-feminist-movement |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en vele ander. Ondanks lof vir sy stappe om Saoedi-Arabië sosiaal en ekonomies te bevry, is internasionale kommentators en [[menseregte]]groepe soms krities teenoor sy leierskap en die tekortkomings in sy hervormingsprogram. Van die sake wat genoem word, is die toenemende getal aanhoudings en beweerde martelings van menseregteaktiviste,<ref>{{cite web |url=https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-denies-rights-activists-tortured-and-sexually-harassed-jail-2116108972 |title=Saudi Arabia denies rights activists tortured and sexually harassed in jail |publisher=Middle East Eye |date=24 November 2018 |access-date=24 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125073907/https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-denies-rights-activists-tortured-and-sexually-harassed-jail-2116108972 |archive-date=25 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die Arabiese bombardering van [[Jemen]] onder sy aanvoering wat in 2018/2019 kon lei tot die dood van 13 miljoen sterftes weens [[hongersnood]],<ref name="LiseGrande_worldworstfamine100yrs">{{cite news |last1=Summers |first1=Hannah |title=Yemen on brink of 'world's worst famine in 100 years' if war continues |date=15 Oktober 2018 |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/global-development/2018/oct/15/yemen-on-brink-worst-famine-100-years-un |access-date=21 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422071013/https://www.theguardian.com/global-development/2018/oct/15/yemen-on-brink-worst-famine-100-years-un |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die sluipmoord op die Arabiese andersdenkende joernalis [[Jamal Khashoggi]].<ref>{{cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/mohammed-bin-salman-saudi-arabias-prince-of-chaos_us_594acf7ee4b092ed90588b3c|title=Mohammed Bin Salman, Saudi Arabia's Prince Of Chaos|last=Hearst|first=David|date=21 Junie 2017|website=HuffPost|access-date=19 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171118191307/https://www.huffingtonpost.com/entry/mohammed-bin-salman-saudi-arabias-prince-of-chaos_us_594acf7ee4b092ed90588b3c|archivedate=18 November 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://medium.com/@MiddleEastEye/mohammed-bin-salman-saudi-arabias-prince-of-chaos-f542574d9165 |title=Mohammed bin Salman, Saudi Arabia’s prince of chaos |last=Eye |first=Middle East |date=22 Junie 2017 |website=Medium |access-date=19 November 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200103111031/https://medium.com/@MiddleEastEye/mohammed-bin-salman-saudi-arabias-prince-of-chaos-f542574d9165 |archive-date=3 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="NYToct16" /> Waarnemers het hom al beskryf as ’n [[Outokrasie|outokratiese]] leier wat geen teenstand teen hom of die Saoediese koninklike familie duld nie.<ref>{{cite web |url=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2018/10/24/the-myth-of-the-modernizing-dictator/ |title=The myth of the modernizing dictator |last=Kagan |first=Robert |date=24 Oktober 2018 |website=Brookings |access-date=1 April 2019 |language=Engels|author1-link=Robert Kagan|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227232048/https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2018/10/24/the-myth-of-the-modernizing-dictator/ |archive-date=27 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} == Bronne == *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Mohammad bin Salman|Engelse Wikipedia]] ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Mohammed bin Salman}} {{Normdata}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Adjunk-premiers]] [[Kategorie:Prinse]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3reqzk887wpdyzibnzauk49kbyq3sef 2890834 2890819 2026-04-06T18:31:24Z Aliwal2012 39067 verbeter foto (sonder die Amerikaanse vlag agter sy hoof) 2890834 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Mohammad bin Salman <br />al-Saoed | beeld = الصورة الرسمية للأمير محمد بن سلمان بن عبدالعزيز آل سعود (مقصوصة).jpg | beeldonderskrif = Amptelike foto in 2016 | geboortenaam = Mohammad bin Salman bin Abdoel Aziz al-Saoed | geboortedatum = | geboortejaar = 1985 | geboortemaand = 8 | geboortedag = 31 | geboorteplek = [[Riaad]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = | orde = Kroonprins van Saoedi-Arabië<br />Eerste onderpremier | termynaanvang = 21 Junie 2017 | termyneinde = | vise = | voorganger = [[Mohammad bin Najef]] | opvolger = | orde2 = Minister van verdediging | termynaanvang2 = 23 Januarie 2015 | termyneinde2 = | vise2 = | voorganger2 = [[Salman van Saoedi-Arabië|Salman bin Abdoel Aziz al-Saoed]] | opvolger2 = | orde3 = Onderkroonprins<br />Tweede onderpremier | termynaanvang3 = 29 April 2015 | termyneinde3 = 21 Junie 2017 | vise3 = | voorganger3 = Mohammad bin Najef | opvolger3 = Vakant | orde4 = | termynaanvang4 = | termyneinde4 = | vise4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | orde5 = | termynaanvang5 = | termyneinde5 = | vise5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = | termynaanvang6 = | termyneinde6 = | vise6 = | voorganger6 = | opvolger6 = | eggenoot = Sarah bint Masjoor bin Abdoel Aziz al-Saoed | kinders = 4 | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Mohammad bin Salman bin Abdoel Aziz al-Saoed''' ([[Arabies]]: محمد بن سلمان بن عبدالعزيز آل سعود, ''Muḥammad bin Salmān bin ‘Abd al-‘Azīz Āl Sa‘ūd''; gebore 31 Augustus 1985),<ref name="Al Jazeera 2017">{{cite web |title=Profile: Crown Prince Mohammed bin Salman |publisher=Al Jazeera |date=21 Junie 2017 |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2017/06/profile-saudi-crown-prince-mohammed-bin-salman-170621130040539.html |access-date=2 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521094320/https://www.aljazeera.com/indepth/features/2017/06/profile-saudi-crown-prince-mohammed-bin-salman-170621130040539.html |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Royal Embassy of Saudi Arabia 2003">{{cite web |title=Ministries |website=Royal Embassy of Saudi Arabia – Washington, DC |date=30 April 2003 |url=https://www.saudiembassy.net/ministries |access-date=2 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513041511/https://saudiembassy.net/ministries |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="BBC News 2017">{{cite web |title=Who is Saudi Crown Prince Mohammed? |work=BBC News |date=6 November 2017 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-40354415 |access-date=2 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310104540/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-40354415 |archive-date=10 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> in die omgang bekend as '''MbS''',<ref>{{cite web |url=https://theintercept.com/2019/02/01/mohammed-bin-salman-saudi-arabia-entertainment/ |title=Mohammed bin Salman Is Running Saudi Arabia Like a Man Who Got Away With Murder |first=Sarah |last=Aziza |date=1 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506134109/https://theintercept.com/2019/02/01/mohammed-bin-salman-saudi-arabia-entertainment/ |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.trtworld.com/mea/is-trump-s-middle-east-policy-based-on-two-fragile-regional-allies-21895 |title=Is Trump's Middle East policy based on two fragile regional allies? |publisher=TRT World |last=Yasar |first=Abdulaziz Ahmet |date=23 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521093829/https://www.trtworld.com/mea/is-trump-s-middle-east-policy-based-on-two-fragile-regional-allies-21895 |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is die kroonprins en onderpremier van [[Saoedi-Arabië]]<ref name="Mohammad bin Salman named new Saudi Crown Prince">{{cite web |title=Mohammad bin Salman named new Saudi Crown Prince |url=http://tass.com/world/952543 |agency=TASS |access-date=22 Junie 2017 |location=Beiroet |date=21 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101010405/https://tass.com/world/952543 |archive-date=1 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> (die koning is die premier). Hy is ook voorsitter van die Raad vir Ekonomiese en Ontwikkelingsake, voorsitter van die Raad vir Politieke en Veiligheidsake en minister van verdediging – die jongste ter wêreld toe hy aangestel is.<ref>{{cite news |title=Mohammed bin Nayef kingpin in new Saudi Arabia: country experts |url=http://www.middleeasteye.net/news/mohammed-bin-nayef-kingpin-new-saudi-arabia-country-experts-1500997678 |access-date=1 Februarie 2015 |work=Middle East Eye |date=1 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190127130215/https://www.middleeasteye.net/news/mohammed-bin-nayef-kingpin-new-saudi-arabia-country-experts-1500997678 |archive-date=27 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy is al beskryf as die mag agter die troon van sy pa, [[Salman van Saoedi-Arabië|koning Salman]]. ==Loopbaan== Mohammad is in Junie 2017 as kroonprins aangestel<ref name="MirrorOct2017">{{cite web |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/saudi-arabia-return-moderate-open-11400298 |title=Saudi Arabia will return to moderate, open Islam and 'will destroy extremist ideas', says crown prince |author=Anthony Bond, Rachael Burford |date=24 Oktober 2017 |work=Daily Mirror |accessdate=24 Oktober 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171024145900/http://www.mirror.co.uk/news/world-news/saudi-arabia-return-moderate-open-11400298 |archivedate= 24 Oktober 2017 |df= dmy-all }}</ref> ná die koning se besluit om sy broerskind [[Mohammad bin Najef]] uit alle regeringsampte te verwyder, waardeur hy MbS die aangewese troonopvolger gemaak het.<ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/2017/06/21/middleeast/saudi-arabia-crown-prince/index.html |title=Saudi Arabia's king replaces nephew with son as heir to throne |first=Nicole Chavez, Tamara Qiblawi and James Griffiths |last=CNN |publisher=CNN |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200309102820/https://www.cnn.com/2017/06/21/middleeast/saudi-arabia-crown-prince/index.html |archive-date=9 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Raghavan |first1=Sudarsan |last2=Fahim |first2=Kareem |title=Saudi king names son as new crown prince, upending the royal succession line |url=https://www.washingtonpost.com/world/saudi-king-names-son-as-new-crown-prince-upending-the-kingdoms-succession-line/2017/06/21/e66db88d-fecc-40fe-a902-7f9afa487de9_story.html?hpid=hp_hp-top-table-main_saudis230am%3Ahomepage%2Fstory |accessdate=21 Junie 2017 |work=The Washington Post |date=21 Junie 2017}}</ref> MbS het verskeie geslaagde hervormings ingestel, onder meer regulasies om die mag van die godsdienspolisie te beperk,<ref name="NYToct16">{{cite news |last1=Mark Mazzetti |last2=Ben Hubbard |title=Rise of Saudi Prince Shatters Decades of Royal Tradition |url=https://www.nytimes.com/2016/10/16/world/rise-of-saudi-prince-shatters-decades-of-royal-tradition.html |access-date=17 Oktober 2016 |work=The New York Times |date=16 Oktober 2016 |page=A1 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508201725/https://www.nytimes.com/2016/10/16/world/rise-of-saudi-prince-shatters-decades-of-royal-tradition.html |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die afskaffing van die verbod op vroulike motorbestuurders in Junie 2018,<ref name="economist">{{cite news |title=Saudi Arabia will finally allow women to drive |url=https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21729721-bigger-changes-are-needed-ultraconservative-kingdom-saudi-arabia-will |work=The Economist |date=27 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180313233426/https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21729721-bigger-changes-are-needed-ultraconservative-kingdom-saudi-arabia-will |archive-date=13 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die verslapping van die manlike-oppasserstelsel in Augustus 2019<ref name="alRasheed_second_victory">{{cite news |last1=al-Rasheed |first1=Madawi |title=Saudi women can now travel without consent – but this progress is fragile |date=2 Augustus 2019 |newspaper=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/aug/02/saudi-arabia-women-travel-consent-rights-feminist-movement |access-date=2 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516205423/https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/aug/02/saudi-arabia-women-travel-consent-rights-feminist-movement |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en vele ander. Ondanks lof vir sy stappe om Saoedi-Arabië sosiaal en ekonomies te bevry, is internasionale kommentators en [[menseregte]]groepe soms krities teenoor sy leierskap en die tekortkomings in sy hervormingsprogram. Van die sake wat genoem word, is die toenemende getal aanhoudings en beweerde martelings van menseregteaktiviste,<ref>{{cite web |url=https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-denies-rights-activists-tortured-and-sexually-harassed-jail-2116108972 |title=Saudi Arabia denies rights activists tortured and sexually harassed in jail |publisher=Middle East Eye |date=24 November 2018 |access-date=24 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125073907/https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-denies-rights-activists-tortured-and-sexually-harassed-jail-2116108972 |archive-date=25 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die Arabiese bombardering van [[Jemen]] onder sy aanvoering wat in 2018/2019 kon lei tot die dood van 13 miljoen sterftes weens [[hongersnood]],<ref name="LiseGrande_worldworstfamine100yrs">{{cite news |last1=Summers |first1=Hannah |title=Yemen on brink of 'world's worst famine in 100 years' if war continues |date=15 Oktober 2018 |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/global-development/2018/oct/15/yemen-on-brink-worst-famine-100-years-un |access-date=21 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422071013/https://www.theguardian.com/global-development/2018/oct/15/yemen-on-brink-worst-famine-100-years-un |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die sluipmoord op die Arabiese andersdenkende joernalis [[Jamal Khashoggi]].<ref>{{cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/mohammed-bin-salman-saudi-arabias-prince-of-chaos_us_594acf7ee4b092ed90588b3c|title=Mohammed Bin Salman, Saudi Arabia's Prince Of Chaos|last=Hearst|first=David|date=21 Junie 2017|website=HuffPost|access-date=19 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171118191307/https://www.huffingtonpost.com/entry/mohammed-bin-salman-saudi-arabias-prince-of-chaos_us_594acf7ee4b092ed90588b3c|archivedate=18 November 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://medium.com/@MiddleEastEye/mohammed-bin-salman-saudi-arabias-prince-of-chaos-f542574d9165 |title=Mohammed bin Salman, Saudi Arabia’s prince of chaos |last=Eye |first=Middle East |date=22 Junie 2017 |website=Medium |access-date=19 November 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200103111031/https://medium.com/@MiddleEastEye/mohammed-bin-salman-saudi-arabias-prince-of-chaos-f542574d9165 |archive-date=3 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="NYToct16" /> Waarnemers het hom al beskryf as ’n [[Outokrasie|outokratiese]] leier wat geen teenstand teen hom of die Saoediese koninklike familie duld nie.<ref>{{cite web |url=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2018/10/24/the-myth-of-the-modernizing-dictator/ |title=The myth of the modernizing dictator |last=Kagan |first=Robert |date=24 Oktober 2018 |website=Brookings |access-date=1 April 2019 |language=Engels|author1-link=Robert Kagan|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227232048/https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2018/10/24/the-myth-of-the-modernizing-dictator/ |archive-date=27 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} == Bronne == *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Mohammad bin Salman|Engelse Wikipedia]] ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Mohammed bin Salman}} {{Normdata}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Adjunk-premiers]] [[Kategorie:Prinse]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] 47jc52dt4697tyxumjmsxkdlsvt1957 Kategorie:Sokker in Nigerië 14 271169 2890784 2863176 2026-04-06T18:00:28Z SpesBona 2720 [[:Kategorie:Nigerië]] verwyder; [[:Kategorie:Sport in Nigerië]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2890784 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Sport in Nigerië]] [[Kategorie:Sokker in Afrika|Nigerië]] [[Kategorie:Sokker volgens land|Nigerië]] t7emu4216csanh3ty0320c9qbz2tjt1 The Black Book of Communism 0 295124 2890657 2837740 2026-04-06T14:02:11Z Jcb 223 2890657 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Black Book of Communism''}} {{Inligtingskas Boek | naam = The Black Book of Communism | oorspronklike titel = Le Livre noir du communisme | vertaler = | beeld = Le Livre noir du communisme.jpg | onderskrif = Omslag van die eerste uitgawe | redakteur = [[Stéphane Courtois]] | outeur = [[Nicolas Werth]]<br>{{illm|Jean-Louis Panné|fr|Jean-Louis Panné}}<br>[[Andrzej Paczkowski]]<br>{{illm|Karel Bartošek|fr|Karel Bartošek}}<br>{{illm|Jean-Louis Margolin|fr|Jean-Louis Margolin}}<br>[[Ehrhart Neubert]]*<br>[[Joachim Gauck]]*<br><small>(*Duitse uitgawe)</small> | land = Frankryk | taal = Frans | onderwerp = [[Kommunisme]]<br>[[Totalitarisme]] | uitgewer = Harvard University Press | uitgewingsdatum = 6 November 1997 | media_tipe = Gedrukte media | bladsye = 912 | isbn = 978-0-674-07608-2 | oclc = | dewey = }} '''''The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression''''' (Afrikaans: '''''Die Swart Boek van Kommunisme: Misdade, Terreur, Onderdrukking''''') is 'n boek deur Stéphane Courtois, Nicolas Werth, Andrzej Paczkowski en verskeie ander Europese akademici {{r|contributors_note|group=note}} wat in 1997 gepubliseer is. Die boek sit die geskiedenis van politieke onderdrukking deur [[Kommunisme|Kommunistiese state]] uiteen, insluitend volksmoord, buitegeregtelike teregstellings, deportasies, die doodmaak van bevolkings in arbeidskampe en kunsmatig geskepte hongersnood. Die boek is oorspronklik in Frankryk gepubliseer as '''''Le Livre noir du communisme: Crimes, terreur, répression''''' deur Éditions Robert Laffont. In die [[Verenigde State]] is dit gepubliseer deur Harvard University Press, {{r|"Dennis_et.al_2003"|p=217}} met 'n voorwoord deur [[Martin Malia]]. Die Duitse uitgawe, gepubliseer deur Piper Verlag, bevat 'n hoofstuk geskryf deur [[Joachim Gauck]]. Die inleiding is geskryf deur Courtois. Die geskiedkundige [[François Furet]] was oorspronklik van plan om die inleiding te skryf, maar is deur sy afsterwe verhinder om dit te doen. {{r|Rousso_2002|p=51}} Die boek is in verskeie tale vertaal, en miljoene eksemplare daarvan is verkoop. Dit word beskou as een van die mees invloedryke boeke wat oor kommunisme geskryf is. <ref>Ronald Grigir Suny. Russian "Terror/ism and Revisionist Historiography". ''Australian Journal of Politics and History'': Volume 53, Number 1, 2007, pp. 5-19. "The Black Book may be the single most influential text on the Soviet Union and other state socialist regimes and movements published since ''The Gulag Archipelago''."</ref> <ref>Ronald Aronson. Review: Communism's Posthumous Trial Reviewed Work(s): The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression by Stéphane Courtois; The Passing of an Illusion: The Idea of Communism in the Twentieth Century by François Furet; The Burden of Responsibility: Blum, Camus, Aron, and the French Twentieth Century by Tony Judt; Le Siècle des communismes by Michel Dreyfus. ''History and Theory'', Vol. 42, No. 2 (May 2003), pp. 222-245</ref> Dit het ook kritiese lof ontvang vanaf verskeie publikasies. == "Inleiding: Die misdade van Kommunisme" == In die eerste hoofstuk van die boek getiteld (in Engels) ''"Introduction: The Crimes of Communism"'' konstateer Stéphane Courtois dat "kommunistiese regimes massa-misdaad in 'n volwaardige regeringstelsel verander het" en dat hulle verantwoordelik is vir 'n groter aantal sterftes as [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|Nasionale-Sosialisme]] of enige ander politieke stelsel. {{r|Courtois_et.al_1999|p=2}} === Geskatte aantal slagoffers === Volgens die hoofstuk beloop die getal mense wat deur Kommunistiese regerings vermoor is meer as 94 miljoen. {{r|Courtois_et.al_1999|p=4}} Die statistiek van slagoffers sluit sterftes in by wyse van teregstellings, mensgemaakte hongersnood, hongersnood, oorlog, deportasies en dwangarbeid. Die verdeling van die aantal sterftes word soos volg weergegee: * 65 miljoen in die [[Volksrepubliek China]] * 20 miljoen in die [[Sowjetunie]] * 2 miljoen in [[Kambodja]] * 2 miljoen in [[Noord-Korea]] * 1,7 miljoen in [[Ethiopië]] * 1,5 miljoen in [[Afghanistan]] * 1 miljoen in die Oosblok * 1 miljoen in [[Vietnam]] * 150,000 in [[Latyns-Amerika]] * 10.000 sterftes "as gevolg van die optrede van die internasionale kommunistiese beweging en kommunistiese partye wat nie aan bewind is nie" {{r|Courtois_et.al_1999|p=4}} Volgens Courtois het misdade deur die Sowjetunie die volgende ingesluit: * Die teregstelling van tienduisende gyselaars en gevangenes * Die moord op honderde duisende opstandige werkers en kleinboere van 1918 tot 1922 * Die Russiese hongersnood van 1921, wat die dood van 5 miljoen mense veroorsaak het * Die [[Kosakke|de-Kosakkisasie]], 'n beleid van stelselmatige onderdrukking teen die Don Kossake tussen 1917 en 1933 * Die moord op tienduisende in [[konsentrasiekamp]]e in die tydperk tussen 1918 en 1930 * Die Groot Suiwering wat byna 690,000 mense doodgemaak het * Die deportasie van 2 miljoen sogenaamde "koelakke" vanaf 1930 tot 1932 * Die dood van 4 miljoen [[Oekraïners]] ([[Holodomor]]) en 2 miljoen ander tydens die hongersnood van 1932 tot 1933 * Die deportasie van Pole, [[Oekraïners]], [[Moldawië]]rs en mense uit die Baltiese state vanaf 1939 tot 1941 en van 1944 tot 1945 * Die deportasie van die Volga Duitsers in 1941 * Die deportasie van die Krim-tartare in 1943 * Operasie Lentil en deportasie van die Ingush in 1944 {{r|Courtois_et.al_1999|pp=9-10}} === Vergelyking van Kommunisme en Nazisme === Courtois beskou Kommunisme en Nazisme as afsonderlike ideologieë, maar as vergelykbare totalitêre stelsels. Hy vermeld dat kommunistiese regimes "ongeveer 100 miljoen mense doodgemaak het in teenstelling met die ongeveer 25 miljoen slagoffers van die Nazi's." {{r|Courtois_et.al_1999|p=15}} Courtois beweer dat Nazi-Duitsland se metodes van massa-uitwissing verkry is uit Sowjet-metodes. As voorbeeld noem hy die Nazi [[Schutzstaffel|SS]] amptenaar [[Rudolf Höss]] wat die berugte vernietigingskamp, die [[Auschwitz-konsentrasiekamp]] gehardloop het. Volgens Höss:{{r|Courtois_et.al_1999|p=15}} {{quote|Die Hoofkantoor van die Rykse Veiligheid het 'n volledige versameling verslae betreffende die Russiese konsentrasiekampe aan die kommandante uitgereik. Dit het die omstandighede in, en die organisasie van, die Russiese kampe, soos verskaf deur voormalige gevangenes wat daarin geslaag het om te ontsnap, in detail beskryf. Groot klem is gelê op die feit dat die Russe, deur hul massiewe ontplooiing van dwangarbeid, hele mensebevolkings vernietig het.}} Courtois argumenteer dat die Sowjet-misdade teen mense wat in die Kaukasus woon en van groot sosiale groeperinge in die Sowjetunie 'volksmoord' genoem kon word, en dat hulle nie baie verskil het van soortgelyke beleide deur die Nazi's nie. Beide Kommunistiese en Nazi-stelsels beskou " 'n deel van die mensdom as onwaardig vir bestaan. Die verskil is dat die Kommunistiese model gebaseer is op die klassestelsel, die Nazi-model op ras en grondgebied." {{r|Courtois_et.al_1999|p=15}} Courtois sê verder: {{quote|Die "volksmoord van 'n 'klas' "kan ewenwel gesien word as die volksmoord van 'n ''[[ras]]''- "die opsetlike hongersnood van 'n Oekraïense koelakkind as gevolg van hongersnood veroorsaak deur die regime van Stalin" is gelykstaande aan "die hongersnood van 'n Joodse kind in die Warskou-ghetto as gevolg van die hongersnood wat deur die Nazi-regime veroorsaak is."}} Hy het bygevoeg: {{quote|Na 1945 het die Joodse volksmoord 'n spreekwoord geword vir moderne barbarisme, die toonbeeld van massa-terreur van die twintigste eeu. [...] [M]eer onlangs het 'n eensydige fokus op die Joodse volksmoord in 'n poging om die [[Holocaust]] as 'n unieke gruweldaad te karakteriseer, ook die beoordeling van ander episodes van vergelykbare omvang in die Kommunistiese wêreld verhoed. Dit lyk immers skaars aanneemlik dat die oorwinnaars wat gehelp het om die vernietiging van 'n volksmoordapparaat te bewerkstellig, dieselfde metodes in die praktyk sou kon toepas (die Kommuniste). As hulle met hierdie paradoks gekonfronteer word, het mense verkies om hul koppe in sand te begrawe. [...] Kommunistiese regimes het ongeveer 100 miljoen mense geviktimiseer in teenstelling met die ongeveer 25 miljoen van die Nazi's.}} == Duitse uitgawe == Die Duitse uitgawe bevat 'n bykomende hoofstuk oor die Sowjet-gesteunde kommunistiese regime in [[Oos-Duitsland]] met die titel "Die Aufarbeitung des Sozialismus in der DDR" (''Die verwerking van sosialisme in die DDR''). Dit bestaan uit twee onderafdelings, ''Politische Verbrechen in der DDR'' (''Politiese misdrywe in die DDR'') deur [[Ehrhart Neubert]]; en ''Vom schwierigen Umgang mit der Wahrnehmung'' (''Die moeilike omgang met waarnemings'') deur [[Joachim Gauck]]. {{r|Courtois_et.al_1998_Ger}} == Opvolg == Die ontvangs van ''The Black Book of Communism'' het gelei tot die publikasie van 'n reeks met die titel ''Du passé faisons table rase! Histoire et mémoire du communisme en Europe'' in 2002. Die eerste uitgawe bevat 'n subtitel: ''"The Black Book of Communism'' has not said everything". Soos die eerste poging, is hierdie tweede werk onder redaksie van Stéphane Courtois. Die boek fokus op die geskiedenis van die [[Kommunisme]] in [[Oos-Europa]]. Verskeie vertalings van die boek is bemark as die tweede bundel van ''The Black Book of Communism'' naamlik, ''"Das Schwarzbuch of Kommunismus 2. Das Erbe der schwere Ideology"'' (Duitsland, Piper, 2004), ''Черната книга на комунизма 2. част'' (Bulgarye, Prosoretz, 2004) en ''Il libro del nero comunismo europeo'' (Italië, Mondadori, 2006). == Notas == {{reflist|group=note|refs= <ref name=contributors_note> *Stéphane Courtois is a director of research at the [[Centre national de la recherche scientifique]] (CNRS). * Nicolas Werth is a researcher at the Institut d'Histoire du Temps Présent (IHTP) in Paris. * Jean-Louis Panné is a specialist on the international Communist movement. * Andrzej Paczkowski is the deputy director of the Institute for Political Studies of the Polish Academy of Sciences and a member of the archival commission for the Ministry of Internal Affairs and Administration of the Republic of Poland. * Karel Bartošek (1930–2004) was a historian from the Czech Republic and a researcher at IHTP. * Jean-Louis Margolin is a lecturer at the Université de Provence and a researcher as the Research Institute on Southeast Asia. * Sylvain Boulougue is a research associate at GEODE, Université Paris X. * Pascal Fontaine is a journalist with a special knowledge of Latin America. * Rémi Kauffer is a specialist in the history of intelligence, terrorism and clandestine operations. * Pierre Rigoulet is a researcher at the Institut d'Histoire Sociale. * Yves Santamaria is a historian. * Martin Malia wrote the foreword to the English edition. </ref>}} == Verwysings == {{Verwysings|2|refs= <ref name=Rousso_2002>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=yB696L0P9KcC|title=The Haunting Past: History, Memory, and Justice in Contemporary France|last=Rousso|first=Henry|year=2002|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0812236453|language=en}}</ref> <ref name="Dennis_et.al_2003">{{cite book|author1=Ronit Lenṭin |author2=Mike Dennis |author3=Eva Kolinsky |title= Representing the Shoah for the Twenty-first Century|publisher= Berghahn Books|location=|year= 2003|isbn= 978-1-57181-802-7|oclc=|doi=|page= 217}}</ref> <ref name=Courtois_et.al_1999>{{citation | editor-link = Stéphane Courtois | editor-first = Stéphane | editor-last = Courtois | author1-link = Nicolas Werth | first1 = Nicolas | last1 = Werth | author2-link = Jean-Louis Panné | first2 = Jean-Louis | last2 = Panné | author3-link = Andrzej Paczkowski | first3 = Andrzej | last3 = Paczkowski | author4-link = Karel Bartosek | first4 = Karel | last4 = Bartosek | author5-link = Jean-Louis Margolin | first5 = Jean-Louis | last5 = Margolin | title = The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression | pages = 92–97; 116–21 | isbn = 978-0-674-07608-2 |date=October 1999 | publisher = [[Harvard University Press]] | url = https://books.google.com/?id=H1jsgYCoRioC}}</ref> <ref name=Courtois_et.al_1998_Ger>Stéphane Courtois, Joachim Gauck, Ehrhart Neubert et al., ''Das Schwarzbuch des Kommunismus. Unterdrückung, Verbrechen und Terror''. (1998) Piper Verlag, München 2004, {{ISBN|3-492-04053-5}}</ref> <ref name=Aronson_2003>{{cite journal| volume = 42| issue = 2| pages = 222–245| last = Aronson| first = Ronald| title = Communism's posthumous trial| journal = History and Theory| date = 2003| doi = 10.1111/1468-2303.00240}}</ref> <ref name=LMD_Perrault_1997>{{citation | url = http://www.monde-diplomatique.fr/1997/12/PERRAULT/9660 | place = France | title = Communisme, les falsifications d'un " livre noir " | author-link = Gilles Perrault | first = Gilles | last = Perrault | newspaper = [[Le Monde Diplomatique]] |date=December 1997 | language = French}}</ref> <ref name=Ellman_2000>{{citation | first = Michael | last = Ellman | url = http://www.paulbogdanor.com/left/soviet/famine/ellman1947.pdf | title = The 1947 Soviet Famine and the Entitlement Approach to Famines | journal = Cambridge Journal of Economics | volume = 24 | issue = 5 | year = 2000 | pages = 603–30 | doi = 10.1093/cje/24.5.603 | access-date = 5 Maart 2020 | archivedate = 25 Maart 2009 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090325075851/http://www.paulbogdanor.com/left/soviet/famine/ellman1947.pdf }}</ref> <ref name=Dallin_>{{citation | first = Alexander | last = Dallin | title = Slavic Review | volume = 59 | number = 4}}.</ref> <ref name=Getty_2000>{{citation|last=Getty|first=J Arch|title=The Future Did Not Work|date=Mar 2000|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2000/03/the-future-did-not-work/378081/|journal=[[The Atlantic Monthly]]|volume=285|issue=3|page=113|place=Boston|format=text}}.</ref> <ref name=Bartov_2002>{{citation | first = Omer | last = Bartov | title = Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History | volume = 3 | number = 2 |date=Spring 2002 | pages = 281–302}}.</ref> <ref name=Weiner_2002>Amir Weiner, Journal of Interdisciplinary History, Vol. 32, No. 3 (Winter, 2002), pp. 450-452</ref> <ref name=Kenez_1999>Peter Kenez, [https://web.archive.org/web/20000301191738/http://www.feedmag.com/essay/es271_master.html "Little Black Book"], Feed Magazine, 30 November 1999.</ref> <ref name=Pekacz_2001>{{cite journal| volume = 36| issue = 2| pages = 311–316| last = Pekacz| first = Jolanta T.| title = Twentieth-Century Communism—The Rise and Fall of an Illusion| journal = Canadian Journal of History| date = 2001| doi = 10.3138/cjh.36.2.311}}</ref> <ref name = Ferro_2003>{{cite book| publisher = R. Laffont| isbn = 978-2-221-09254-5| last1 = Ferro| first1 = Marc| last2 = Beaufils| first2 = Thomas| title = Le livre noir du colonialisme: XVIe-XXIe siècle : de l'extermination à la repentance| location = Paris| date = 2003}}</ref> <ref name = Kurz_2001>{{cite book| publisher = Eichborn| isbn = 978-3-8218-7316-9| last = Kurz| first = Robert| title = Schwarzbuch Kapitalismus: ein Abgesang auf die Marktwirtschaft| date = 2009}}</ref> <ref name = Perrault_2001>{{cite book| publisher = [[Le Temps des cerises (publisher)|Le Temps des cerises]]| isbn = 978-2-84109-325-0| last1 = Collectif| last2 = Perrault| first2 = Gilles| title = Le livre noir du capitalisme| date = 2001}}</ref> <ref name = Suny_2007>{{cite journal| volume = 53| issue = 1| pages = 5–19| last = Suny| first = Ronald Grigor| title = Russian Terror/ism and Revisionist Historiography| journal = Australian Journal of Politics & History| date = 2007| doi = 10.1111/j.1467-8497.2007.00439.x}}</ref> <ref name=Tauger_2000>{{cite book|publisher=Konkret Literatur Verlag|isbn=978-3-89458-169-5|editor-first1=Jens|editor-last1=Mecklenburg|editor2=Wolfgang Wippermann|last=Tauger|first=Mark|title=Roter Holocaust? : Kritik des Schwarzbuchs des Kommunismus|chapter=War die Hungersnot in der Ukraine intendiert? (Submission in English)|chapter-url=http://www.as.wvu.edu/history/Faculty/Tauger/Tauger,%20Chapter%20for%20Roter%20Holocaust%20book%20b.pdf|location=Hamburg|date=1998|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060904191638/http://www.as.wvu.edu/history/Faculty/Tauger/Tauger%2C%20Chapter%20for%20Roter%20Holocaust%20book%20b.pdf|archivedate=4 September 2006|df=dmy}}</ref> <ref name=Goslan_2006>{{cite book| publisher = JHU Press| isbn = 978-0-8018-8258-6| last = Golsan| first = Richard J.| title = French Writers and the Politics of Complicity: Crises of Democracy in the 1940s and 1990s| date = 2006}}</ref> <ref name =Torpey_2001>{{cite journal| volume = 2| issue = 2| pages = 135–143| last = Torpey| first = John |authorlink=John Torpey| title = What future for the future? reflections on The Black Book of Communism| journal = Human Rights Review| accessdate = 2016-09-19| date = 2001| url = https://doi.org/10.1007%2Fs12142-001-1028-0}}</ref> <ref name =Dreyfus_2000>{{cite book| publisher = Éditions de l'Atelier| isbn = 978-2-7082-3516-8| last = Dreyfus| first = Michel| title = Le Siècle des communismes| date = 2000}}</ref>}} == Verdere leeswerk == * [[Anne Applebaum]], voorwoord, [[Paul Hollander]], inleiding en redakteur, ''From the Gulag to the Killing Fields: Personal Accounts of Political Violence And Repression in Communist Studies'', Intercollegiate Studies Institute (17 April 2006), hardeband, 760 bl., {{ISBN|1-932236-78-3}}. * Yang Jisheng, ''Tombstone: The Great Chinese Famine, 1958-1962'', Farrar, Straus and Giroux (30 Oktober 2012), hardeband, 656 bladsye, {{ISBN|0374277931}}, {{ISBN|978-0374277932}}. * [http://www.nybooks.com/articles/2011/03/10/hitler-vs-stalin-who-killed-more/ "Hitler vs. Stalin: Who Killed More?"]—[[Timothy Snyder]], ''[[The New York Review of Books]]'', 2010. == Eksterne skakels == * [http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?recid=26699&content=reviews "The Black Book of Communism"]. Uittreksels deur die uitgewer vanuit verskeie resensies. * [https://web.archive.org/web/20080220085121/http://www.historycooperative.org/journals/jah/88.3/br_128.html "Review – Journal of American History"]. * Philippe Bourrinet, [https://web.archive.org/web/20080311114100/http://www.left-dis.nl/f/werth.htm "Du bon usage des livres noirs"]. (in [[Frans]]) * Laurent Joffrin (17 Desember 1997). [https://web.archive.org/web/20150924010003/http://www.faits-et-documents.com/bilan_communisme/sauver_lenine.htm "Sauver Lénine?"]. ''[[Libération]]''. (in Frans) * [[Ronald Radosh]] (Februarie 2000). [https://web.archive.org/web/20130207055046/http://www.firstthings.com/article/2007/01/the-black-book-of-communism-crimes-terror-repression-35 "The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression"]. Resensie op Firstthings.com. * [https://archive.org/details/BlackBookOfCommunismInRussian Чёрная книга коммунизма]. Russiese uitgawe. Archive.org. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Black Book Of Communism}} [[Kategorie:Boeke]] kxbjzc03jbtc5zp75rkmu3ujbxl79mx Eenhoring (finansies) 0 303157 2891020 2858402 2026-04-07T08:39:49Z Sobaka 328 /* Deelekonomie */ skakel 2891020 wikitext text/x-wiki 'n '''Eenhoring''' is 'n privaat [[beginonderneming]] met 'n mark[[waarde]] van meer as VS$ 1 miljard.<ref>{{Cite journal |last=Cristea |first=Ioana A. |last2=Cahan |first2=Eli M. |last3=Ioannidis |first3=John P. A. |date=April 2019 |title=Stealth research: Lack of peer‐reviewed evidence from healthcare unicorns |journal=European Journal of Clinical Investigation |language=en |volume=49 |issue=4 |pages=e13072 |doi=10.1111/eci.13072 |pmid=30690709 |issn=0014-2972|doi-access=free }}</ref> Die term is in 2013 geskep deur die [[Waagkapitaal|waagkapitalis]] Aileen Lee, wat die mitiese dier gekies het om die [[Statistiek|statistiese]] skaarsheid van sulke suksesvolle ondernemings aan te dui,<ref>{{cite web |url=http://www.ibtimes.com/real-reason-everyone-calls-billion-dollar-startups-unicorns-2079596 |title=The Real Reason Everyone Calls Billion-Dollar Startups 'Unicorns' |date=3 September 2015 |website=International Business Times |publisher=IBT Media Inc |last1=Rodriguez |first1=Salvador |access-date=3 Januarie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601111536/https://www.ibtimes.com/real-reason-everyone-calls-billion-dollar-startups-unicorns-2079596 |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="al2">{{cite journal|year=2013|title=Welcome To The Unicorn Club: Learning From Billion-Dollar Startups|url=https://techcrunch.com/2013/11/02/welcome-to-the-unicorn-club/|journal=TechCrunch|access-date=26 Desember 2015|quote=39 companies belong to what we call the 'Unicorn Club' (by our definition, U.S.-based software companies started since 2003 and valued at over $1 billion by public or private market investors)... about .07 percent of venture-backed consumer and enterprise software startups|author=Lee, Aileen}}</ref><ref name="fortuneGriffithPrimack15012">{{cite journal|year=2015|title=The Age of Unicorns|url=http://fortune.com/2015/01/22/the-age-of-unicorns/|journal=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|access-date=26 Desember 2015|quote=Subtitle: The billion-dollar tech startup was supposed to be the stuff of myth. Now they seem to be... everywhere.|author1=Griffith, Erin|author2=Primack, Dan|lastauthoramp=yes}}</ref><ref>{{cite journal|year=2016|title=It's Hard to Hate a Unicorn, Until it Gores You|url=https://theconversation.com/its-hard-to-hate-a-unicorn-until-it-gores-you-54335|journal=The Conversation|access-date=26 Oktober 2016|author=Chohan, Usman}}</ref>tienhoring is 'n woord wat gebruik word vir [[maatskappy]]e waarvan die waarde meer as VS$ 10 miljard beloop,<ref name="FortuneUnicornList2">{{cite journal|year=2015|title=The Unicorn List|url=http://fortune.com/unicorns/uber-1/|journal=Fortune|access-date=26 Desember 2015|author1=Roberts, Daniel|author2=Nusca, Andrew|lastauthoramp=yes}}</ref> terwyl honderdhoring gebruik word vir so 'n maatskappy ter waarde van meer as VS$ 100 miljard. Volgens ''CB Insights'' was daar in Junie 2022 meer as 1 170 eenhoringondernemings.<ref>{{Cite news |url=https://www.cbinsights.com/research-unicorn-companies |work=CB Insights |access-date=2022-07-01 |language=en |title=The Complete List Of Unicorn Companies}}</ref> Die grootstes sluit in ByteDance, Stripe en [[SpaceX]]. == Geskiedenis == Toe Aileen Lee in 2013 oorspronklik die term "eenhoring" bedink het, was daar slegs 39 maatskappye wat as eenhorings beskou word.<ref>Fan, Jennifer S. "Regulating Unicorns: Disclosure and the New Private Economy." BCL Rev. 57 (2016): 583.</ref> In 'n ander studie wat deur die ''Harvard Business Review'' gedoen is, is vasgestel dat beginondernemings wat tussen 2012 en 2015 gestig is, twee keer so vinnig in waardasie gegroei het as maatskappye wat tussen 2000 en 2013 gestig is.<ref>{{cite news |url=https://hbr.org/2016/01/how-unicorns-grow |title=How Unicorns Grow |work=Harvard Business Review |access-date=30 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226200434/https://hbr.org/2016/01/how-unicorns-grow |archive-date=26 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2018 het 16 Amerikaanse ondernemings eenhorings geword, wat gelei het tot 119 privaat ondernemings wêreldwyd wat op 1 miljard dollar of meer gewaardeer is.<ref name=MN>{{cite web |url=https://www.mercurynews.com/2018/10/09/venture-capital-bay-areas-lucid-motors-zoox-uber-scored-the-most-in-third-quarter/ |title=Venture capital: Bay Area's Lucid Motors, Zoox, Uber scored the most in third quarter |author=Levi Sumagaysay |date=9 Oktober 2018 |publisher=Mercury News |access-date=15 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403104831/https://www.mercurynews.com/2018/10/09/venture-capital-bay-areas-lucid-motors-zoox-uber-scored-the-most-in-third-quarter/ |archive-date=3 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Redes agter die vinnige groei van eenhorings == === Vinnigegroeistrategie === Volgens akademici in 2007 volg beleggers en [[waagkapitaal]]ondernemings die strategie "word vinnig groot" (''get big fast - GBF'') vir beginmaatskappye. Dit is ook bekend as ''Blitzscaling''. GBF is 'n strategie waar beginnermaatskappye poog om te groei teen 'n hoë koers deur middel van groot befondsingsrondes en prysverlaging om 'n voordeel ten opsigte van markaandeel te verkry en mededingers so vinnig moontlik uit die weg te ruim.<ref>Sterman, J. D., Henderson, R., Beinhocker, E. D., & Newman, L. I. (2007). Getting big too fast: Strategic dynamics with increasing returns and bounded rationality. ''Management Science'', ''53''(4), 683-696.</ref> Die vinnige eksponensiële opbrengste deur hierdie strategie blyk vir alle betrokkenes aantreklik te wees. Daar is egter altyd 'n waarskuwing van die [[dot-com-borrel]] van 2000 en die gebrek aan langtermynvolhoubaarheid in waardeskepping van die maatskappye wat vanaf die [[internet]]-era geskep is. === Maatskappyaankope === Baie eenhorings is geskep weens die aankoopgeleentheid wat gebied word deur groot openbare ondernemings. In 'n lae-rentekoers-trae-groei-omgewing fokus baie maatskappye soos [[Apple Inc.]], [[Facebook]] en [[Google]] op verkrygings in plaas daarvan om op kapitaalbesteding en die ontwikkeling van interne beleggingsprojekte te konsentreer.<ref name=":4">{{cite news |url=https://www.forbes.com/sites/neilhowe/2015/03/18/whats-feeding-the-growth-of-the-billion-dollar-unicorn-startups/#5549f1182654 |title=What's Feeding The Growth Of The Billion-Dollar 'Unicorn' Startups? |last=Howe |first=Neil |work=Forbes |access-date=30 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901020717/https://www.forbes.com/sites/neilhowe/2015/03/18/whats-feeding-the-growth-of-the-billion-dollar-unicorn-startups/ |archive-date=1 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sommige groot ondernemings wil dus eerder hul ondernemings versterk deur gevestigde [[tegnologie]] en sakemodelle uit te koop eerder as om dit self te skep. === Verhoging van privaat kapitaal beskikbaar === Die gemiddelde ouderdom van 'n tegnologiemaatskappy voordat dit 'n openbare maatskapy word, is nou 11 jaar, in teenstelling met 'n gemiddelde leeftyd van vier jaar in 1999.<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/briefing/21659722-tech-boom-may-get-bumpy-it-will-not-end-repeat-dotcom-crash-fly |title=To fly, to fall, to fly again |date=25 Julie 2015 |work=The Economist |access-date=30 Maart 2017 |issn=0013-0613 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190618115028/http://www.economist.com/news/briefing/21659722-tech-boom-may-get-bumpy-it-will-not-end-repeat-dotcom-crash-fly |archive-date=18 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie nuwe dinamiek spruit uit die vergrote hoeveelheid privaat kapitaal wat aan eenhorings beskikbaar is en die aanvaarding van die ''US Jumpstart our Business Startups (JOBS) Act'' in 2012, wat die hoeveelheid aandeelhouers wat 'n maatskappy kan hê, met 'n veelvoud van vier verhoog het voordat die maatskappy sy finansiële state openbaar moet maak. Die hoeveelheid privaat kapitaal wat in sagtewaremaatskappye belê is, het van 2013 tot 2015 drievoudig toegeneem.<ref name=":3">{{cite web |url=http://www.mckinsey.com/industries/high-tech/our-insights/grow-fast-or-die-slow-why-unicorns-are-staying-private |title=Grow fast or die slow: Why unicorns are staying private |website=McKinsey & Company |access-date=30 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906200516/https://www.mckinsey.com/industries/high-tech/our-insights/grow-fast-or-die-slow-why-unicorns-are-staying-private |archive-date=6 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Vermyding van 'n vroeë aanvanklike openbare aanbod === Weens verskeie finansieringsrondes hoef ondernemings nie 'n aanvanklike openbare aanbiedingsopsie (Engels: ''IPO'') te doen om kapitaal of 'n hoër waardasie te verkry nie; hulle kan net hul beleggers nader vir meer kapitaal. 'n Aanvanklike openbare aanbod loop ook die [[risiko]] om 'n maatskappy te devalueer as die openbare mark van mening is dat 'n maatskappy minder werd is as wat sy beleggers glo.<ref name=":3" /> 'n Paar voorbeelde van hierdie situasie was Square, veral bekend vir sy mobiele betalings- en finansiëledienstebedryf, en Trivago, 'n gewilde Duitse hotel-soekenjin, wat albei deur die mark onder hul aanvanklike aanbodpryse geprys is.<ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/square-ipo-prices-at-9-a-share-below-11-to-13-range-1447893733 |title=Square's $9-a-Share Price Deals Blow to IPO Market |last=Demos |first=Telis |date=19 November 2015 |work=Wall Street Journal |access-date=31 Maart 2017 |last2=Driebusch |first2=Corrie |issn=0099-9660 |url-access=subscription |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306114127/https://www.wsj.com/articles/square-ipo-prices-at-9-a-share-below-11-to-13-range-1447893733 |archive-date=6 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cnbc.com/2016/12/16/trivago-ipo-opens-at-1120-after-pricing-at-11-below-its-expected-range.html |title=Trivago IPO opens at $11.20 after pricing at $11, below its expected range |last=Balakrishnan |first=Anita |date=16 Desember 2016 |website=CNBC |access-date=31 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190325130451/https://www.cnbc.com/2016/12/16/trivago-ipo-opens-at-1120-after-pricing-at-11-below-its-expected-range.html |archive-date=25 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit was as gevolg van die ernstige oorwaardering van albei ondernemings in die openbare mark deur beleggers en waagkapitaalondernemings. Die mark het nie met die waardasie van albei maatskappye saamgestem nie, en die prys van hul aandele het ná hul aanvanklike loodsing gedaal. Beleggers en beginondernemings wil ook nie al die nodige veranderings in werking stel wat met 'n aandelebeursregistrasie gepaard gaan nie weens die vergrote regulasievereistes. Wetgewing soos die ''Sarbanes-Oxley Act'' het strenger regulasies toegepas na aanleiding van verskeie bankrotskapsgevalle in die Amerikaanse mark wat baie van hierdie ondernemings wil vermy.<ref name=":4" /> === Tegnologiese vooruitgang === Beginondernemings benut die oorvloed van nuwe [[tegnologie]] van die afgelope dekade om eenhoringstatus te verkry. Met die ontploffing van sosiale media en toegang tot miljoene mense wat hierdie tegnologie gebruik, word massiewe ekonomie van skaalvoordele bekom. Dus kan nuwe ondernemers vinniger as ooit uitbrei.<ref name=":4" /> Nuwe innovasies in tegnologie, waaronder mobiele slimfone, [[eweknienetwerk]]-platforms en [[wolkverwerking]] met die kombinasie van sosialemediatoepassings, het die groei van eenhorings gehelp. == Waardasies == Die waardasies wat daartoe lei dat hierdie beginondernemings eenhorings en tienhorings word, is uniek in vergelyking met meer gevestigde ondernemings. 'n Waardasie vir 'n gevestigde onderneming spruit uit die vertoning van die vorige jare, terwyl 'n beginonderneming se waardasie afgelei word van die groeigeleenthede en die verwagte ontwikkeling op die lang termyn vir sy potensiële mark.<ref name=":02">{{cite web |url=http://www.mckinsey.com/business%20functions/strategy-andcorporate-finance/our-insights/valuing-high-tech-companies |title=Valuing high-tech companies |website=McKinsey & Company |access-date=30 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207005243/https://www.mckinsey.com/business%20functions/strategy-andcorporate-finance/our-insights/valuing-high-tech-companies |archive-date=7 Februarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Waardasies vir eenhorings kom meestal uit finansieringsrondes van groot waagkapitaalondernemings wat in hierdie onderneming belê. 'n Verdere belangrike waardasie van nuwe ondernemings is wanneer 'n veel groter maatskappy 'n beginonderneming koop en sodoende die waardasie aan hulle gee. Onlangse voorbeelde is toe Unilever Dollar Shave Club<ref>{{cite web |url=http://fortune.com/2016/07/19/unilever-buys-dollar-shave-club-for-1-billion/ |title=Unilever Buys Dollar Shave Club for $1 Billion |website=Fortune |access-date=30 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503070706/https://fortune.com/2016/07/19/unilever-buys-dollar-shave-club-for-1-billion/ |archive-date=3 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>gekoop het, en toe [[Facebook]] [[Instagram]] vir VS$ 1 miljard gekoop het, wat Dollar Shave Club en Instagram effektief finansiële eenhorings gemaak het.<ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303815404577333840377381670 |title=Insta-Rich: $1 Billion for Instagram |last=Raice |first=Shayndi |date=10 April 2012 |work=Wall Street Journal |access-date=30 Maart 2017 |last2=Ante |first2=Spencer E. |issn=0099-9660 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517082005/https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303815404577333840377381670 |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Bill Gurley, 'n vennoot by die waagkapitaalfirma Benchmark, het in Maart 2015 en vroeër voorspel dat die vinnige toename in die getal eenhornings "moontlik is in 'n wêreld wat spekulatief en onvolhoubaar is", en sal nalaat wat hy "dooie eenhorings” noem. Hy het ook gesê die belangrikste rede vir die waardasie van eenhorings is die "buitensporige hoeveelheid geld" wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="WSJ_15102">{{cite news |year=2015 |title=Bill Gurley Sees Silicon Valley on a Dangerous Path |url=https://www.wsj.com/articles/bill-gurley-sees-silicon-valley-on-a-dangerous-path-1445911333 |work=The Wall Street Journal |access-date=26 Desember 2015 |quote=Subtitle: Subtitle: Venture capitalist says companies hurt themselves by trying to delay going public |author=Winkler, Rolfe |url-access=subscription |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190325130452/https://www.wsj.com/articles/bill-gurley-sees-silicon-valley-on-a-dangerous-path-1445911333 |archive-date=25 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>Rob Price (2018). "Legendary investor Bill Gurley says that there's a 'systematic problem in Silicon Valley' because it's too easy to get cash". Business Insider. Besoek op 12 Maart 2018</ref> In 2015 het William Danoff, wat die Fidelity Contrafund bestuur, ook gesê eenhorings gaan moontlik 'n bietjie glans verloor "as gevolg van die groter voorkoms daarvan" en dat 'n paar se aandeelprys gedevalueer is. Navorsing deur 'n professor aan Stanford-universiteit wat in 2018 gepubliseer is, dui daarop dat eenhorings met gemiddeld 48% oorwaardeer word.<ref>{{cite journal|year=2018|title=Squaring Venture Capital Valuations with Reality|journal=Stanford University Working Paper|aanhaling= Ons ontwikkel 'n waardasiemodel vir waagkapitaalondersteunde ondernemings en pas dit toe op 135 Amerikaanse eenhoring - private ondernemings met 'n gerapporteerde waardasie van meer as VS$ 1 miljard toe. Ons waardeer eenhorings met behulp van finansiële state uit wettige registrasies en vind dat eenhorings na-raming gemiddeld 48% bo billike waarde is, met 13 meer as 100%.|author=Gornall and Strebulaev|ssrn=2955455}}</ref><ref>{{cite journal|year=2017|title=How Valuable Is a Unicorn? Maybe Not as Much as It Claims to Be|url=https://www.nytimes.com/2017/10/16/business/how-valuable-is-a-unicorn-maybe-not-as-much-as-it-claims-to-be.html|journal=[[New York Times]]|access-date=11 Maart 2018|aanhaling=Die gemiddelde eenhoring se waarde is die helfte van die koeranthooftrekprys wat na elke nuwe waardasie voorgehou word.|author=Sorkin, Andrew}}</ref> === Waardasie van hoëgroei-ondernemings === Vir hoëgroei-ondernemings wat op soek is na die hoogste moontlike waardasie, kom dit neer op potensiaal en geleentheid. Wanneer beleggers van hoëgroei-ondernemings besluit of hulle in 'n maatskappy moet belê of nie, soek hulle tekens van 'n groot divident om eksponensiële opbrengste op hul belegging te maak, tesame met die regte leierspersoonlikhede wat by die onderneming pas.<ref name=":12">MacMillan, I. C., Siegel, R., & Narasimha, P. S. (1985). Criteria used by venture capitalists to evaluate new venture proposals. ''Journal of Business venturing'', ''1''(1), 119-128.</ref> Om sulke hoë waardasies in finansieringsrondes te gee, moet waagkapitaalondernemings glo in die visie van sowel die [[entrepreneur]] as die onderneming as geheel. Hulle moet glo dat die maatskappy kan ontwikkel uit die onstabiele, onsekere huidige posisie in 'n maatskappy wat in die toekoms matige groei kan genereer en volhou.<ref name=":02" /> === Grootte van die mark === Om die potensiële toekomstige groei van 'n onderneming te beoordeel, moet daar 'n diepgaande ontleding van die teikenmark gedoen word.<ref name=":02" /> As 'n maatskappy of belegger die markgrootte bepaal, is daar 'n paar stappe wat hulle moet oorweeg om uit te vind hoe groot die mark regtig is:<ref>{{cite news |url=https://www.entrepreneur.com/article/270853 |title=5 Strategies to Effectively Determine Your Market Size |last=Zhuo |first=Tx |date=7 Maart 2016 |work=Entrepreneur |access-date=30 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213074109/https://www.entrepreneur.com/article/270853 |archive-date=13 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Definiëring van die subsegment van die mark (geen maatskappy kan 100% markaandeel teiken, ook bekend as monopolisering) * Grootte van die bo-na-onder-mark<ref name=":22">{{Cite news|url=https://www.b2binternational.com/publications/market-size-techniques/|title=Market Sizing: Is There A Market Size Formula? {{!}} B2B International|work=B2B International|access-date=2017-03-30|language=en-US}}</ref> * Onder-na-bo-analise<ref name=":22" /> * Mededingeranalise Nadat die mark redelik geskat is, kan 'n finansiële voorspelling gemaak word op grond van die grootte van die mark en hoeveel 'n maatskappy van mening is dat dit in 'n sekere periode kan groei. === Skatting van finansies === Om die waardasie van 'n maatskappy ná die voltooiing van die inkomstevooruitskatting behoorlik te beoordeel, moet 'n voorspelling van die bedryfsmarge, die ontleding van die nodige kapitaalbeleggings en die opbrengs op die beleggingskapitaal voltooi word om die groei en potensiële opbrengs vir beleggers van 'n maatskappy te beoordeel.<ref name=":02" /> Die aannames van waar 'n onderneming kan groei, moet realisties wees, veral as hulle waagkapitaalondernemings probeer kry om die waardasie te gee wat 'n maatskappy wil hê. Waagkapitaliste weet dat die uitbetaling van hul belegging vir nog vyf tot tien jaar nie sal realiseer nie, en hulle wil van die begin af seker maak dat finansiële voorspellings realisties is.<ref name=":02" /> === Terugwerking tot die hede === Met die finansiële vooruitskattings wat opgestel is, moet beleggers weet vir wat die maatskappy in die huidige tyd gewaardeer moet word. Dit is hier waar meer gevestigde waardasiemetodes meer relevant word. Dit sluit die drie algemeenste waardasiemetodes in:<ref>{{Cite web|url=http://www.venturevaluation.com/en/methodology/valuation-methods|title=Valuation methods {{!}} Venture Valuation|website=www.venturevaluation.com|language=en|access-date=2017-03-30|archive-date=2017-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170221154032/http://venturevaluation.com/en/methodology/valuation-methods|url-status=dead}}</ref> * Verdiskonteerde kontantvloei-analise * Mark vergelykbare metode * Vergelykbare transaksies Beleggers kan 'n finale waardasie op grond van hierdie metodes kry, en die hoeveelheid kapitaal wat hulle bied vir 'n persentasie van die aandeel in 'n maatskappy, word die finale waardasie vir 'n beginonderneming. Die mededingers se finansies en transaksies uit die verlede speel ook 'n belangrike rol om 'n basis te skep vir die waardasie van 'n beginonderneming en die vind van die korrekte waardasie van hierdie ondernemings. == Tendense == === Deelekonomie === Die deelekonomie, ook bekend as "samewerkende verbruik" of "ekonomie op aanvraag", is gebaseer op die konsep van die deel van persoonlike hulpbronne. Hierdie neiging om hulpbronne te deel, het daartoe gelei dat drie van die topvyf- grootste eenhorings ([[Uber]], DiDi en [[Airbnb]]) die waardevolste beginondernemings in die wêreld geword het. Die ekonomiese neigings van die 2010's het daartoe gelei dat verbruikers konserwatiewer was met uitgawes, en die deelekonomie het dit weerspieël.<ref>{{cite news |url=https://www.forbes.com/sites/mnewlands/2015/07/17/the-sharing-economy-why-it-works-and-how-to-join/#441c1bfe58e1 |title=The Sharing Economy: Why it Works and How to Join |last=Newlands |first=Murray |work=Forbes |date=17 Julie 2015 |access-date=31 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220102949/https://www.forbes.com/sites/mnewlands/2015/07/17/the-sharing-economy-why-it-works-and-how-to-join/ |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === E-handel === [[E-handel]] en die innovasie van die aanlyn mark het die behoeftes aan fisieke liggings van [[handelsmerk]]e stadig maar seker oorgeneem. 'n Goeie voorbeeld hiervan is die agteruitgang van [[winkelsentrum]]s in die [[Verenigde State]]. Die verkope van winkelsentrums in die Verenigde State het afgeneem van VS$87,46 miljard in 2005 tot VS$60,65 miljard in 2015.<ref>{{cite news |url=https://www.forbes.com/sites/trangho/2016/12/04/how-to-profit-from-the-death-of-malls-in-america/#6a5bfbd261cf |title=How To Profit From The Death Of Malls In America |last=Ho |first=Ky Trang |work=Forbes |access-date=31 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021111800/https://www.forbes.com/sites/trangho/2016/12/04/how-to-profit-from-the-death-of-malls-in-america/ |archive-date=21 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die opkoms van e-handelsondernemings soos [[Amazon.com|Amazon]] en Alibaba (albei eenhorings voordat hulle openbaar geword het) het die behoefte aan fisieke liggings om verbruikersgoedere te koop verminder. Baie groot korporasies het hierdie neiging 'n tyd reeds waargeneem en probeer om aan te pas by die e-handelsneiging. Walmart het Jet.com, 'n Amerikaanse e-handelsonderneming, vir VS$3,3 miljard gekoop om aan te pas by verbruikersvoorkeure.<ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/wal-mart-to-acquire-jet-com-for-3-3-billion-in-cash-stock-1470659763 |title=Wal-Mart to Acquire Jet.com for $3.3 Billion in Cash, Stock |last=Nassauer |first=Sarah |date=8 Augustus 2016 |work=Wall Street Journal |access-date=31 Maart 2017 |issn=0099-9660 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612104736/https://www.wsj.com/articles/wal-mart-to-acquire-jet-com-for-3-3-billion-in-cash-stock-1470659763 |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Innoverende sakemodel === Ter ondersteuning van die delingsekonomie het eenhornings en suksesvolle beginondernemings 'n sakemodel opgebou wat gedefinieer is as "netwerk-orkestreerders".<ref>{{cite news |url=http://zinnov.com/blog/rise-of-the-unicorns/ |title=Rise of the Unicorns |date=27 Augustus 2015 |work=Zinnov Thoughts |access-date=1 April 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20180204210930/http://zinnov.com/blog/rise-of-the-unicorns/ |archive-date= 4 Februarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In hierdie sakemodel bestaan daar 'n netwerk van eweknieë wat waarde skep deur interaksie en deling. Netwerk-orkestreerders mag produkte/dienste verkoop, saamwerk, resensies deel en verhoudings deur hul ondernemings opbou. Voorbeelde van netwerkorkestreerders is Uber, Airbnb, TripAdvisor, Yelp, Amazon en Alibaba. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Maatskappye]] 807n3d3dpffwccq5q9f1769yqorqcmn Hans Huyssen 0 303211 2890841 2674580 2026-04-06T18:40:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890841 wikitext text/x-wiki '''Hans Huyssen''' ([[11 Februarie]] [[1964]], [[Pretoria]]) is 'n Suid-Afrikaanse [[tjellis]] en [[komponis]]. Hans Huyssen is gebore in [[Pretoria]], Suid-Afrika. Na voltooiing van 'n B.Mus-graad aan die Konservatorium van [[Stellenbosch Universiteit]], met [[tjello]] en [[komponis|komposisie]] as hoofvakke, het hy sy studies in Europa voortgesit. Hy het vir 'n paar jaar hoofsaaklik op die tjello gekonsentreer, en toenemend betrokke geraak by die uitvoering van periode- of historiese instrument opvoerings. As lid van verskillende ensembles op hierdie gebied, het dit gelei tot betrekkinge en konserte in baie verskillende lande regoor die wêreld. Deur sy kennismaking met Hans-Jürgen von Bose en 'n laaste, intensiewe tydperk van studie aan die ''Hochschule für Musik'' in [[München]], het dit aan Huyssen duidelik geword dat [[komponis|komposisie]] sy belangrikste belangstellingsveld was. Sedertdien is talle werke van hom aangevra en is dit opgevoer deur die Oostenrykse ensemble vir nuwe musiek, die [[Mozarteum-universiteit Salzburg|Mozarteum-orkes]] in [[Salzburg]], die [[München-Simfonieorkes]], die Georgiese Kamerorkes, die Camerata Freden, die Münchense Kamerorkes en die ''Deutsche Kammerphilharmonie'' in [[Bremen]], asook deur verskeie ensembles op periode-instrumente. Hy het komposisiebeurse van [[Stellenbosch Universiteit]], die Steinbrenner-stigting ([[Berlyn]]) en die Beierse Ministerie van Kultuur ontvang. In 1994 ontvang hy 'n spesiale merietetoekenning deur die Suider-Afrikaanse organisasie vir musiekregte ([[SAMRO]]). Sy eerste kommersiële opname (van die kamerkonsert vir harp en strykinstrumente) is in 1998 vrygestel. (Tacet, Eigenart 10200).<ref>http://sacomposers.co.za/sacomposers/Huyssen,_Hans.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104143755/http://sacomposers.co.za/sacomposers/Huyssen,_Hans.html |date= 4 Januarie 2017 }} Opgespoor en besoek op 26 Mei 2020</ref> == Lys van komposisies == === Kamermusiek === * ''Southern Nocturnal'' (2003) ca. 10' * ''Trusting the moon to sing'' vir [[kitaar|solokitaar]] (aangevra deur Stefan Stiens); eerste opvoering: [[München]], 9 Maart 2003 * ''The Songs of Madosini'' (2002) ca. 25'. Vir Madosini/Latozi Mpahleni. Vir [[stem]]me, [[klarinet]], [[strykkwartet]] en verteller; eerste opvoering: ICMF, [[Pretoria]], 15 Augustus 2002 * ''I fistula nomine ricordo'' (1999) ca. 7'. Vir verskeie blokfluite en [[Tjello|baroktjello]]; eerste opvoering: Stellenbosch-fees, 30 September 1999 * ''The cattle have gone astray'' (1999) ca'. 10. Vir [[fluit]], [[klavier]] en tjello, met inkorporering van 'n [[Tsongas|Tsonga]]-kuddesang (in opdrag van SAMRO vir die Trio Hemanay); eerste uitvoering: [[Columbus, Ohio|Columbus]], [[Ohio]], 18 Augustus 2000 * ''Amadinda - Prelude en Fuga'' (1997) ca. 10'. Vir twee [[klavier]]e; eerste opvoering: [[Würzburg]], 2 Maart 1998. * ''Responsorium'' (1996) ca. 7'. Vir soloviool en (opgeneemde opnames van) Afrika-voëlsang en -roepe; eerste opvoering: [[Stuttgart]], 23 Februarie 1997. * ''Ugubu (rising and falling... and rising)'' (III/1996) ca. 5'. Vir solotjello (aangevra deur SAMRO) * ''Ritornello'' (1996) ca. 6'. Vir periode instrumente (''hobo da caccia'', Barokviool, Baroktjello, [[klavesimbel]]); eerste opvoering: [[München]], 31 Augustus 1996. * ''Love Song Quartets'' (1995) ca. 10'. 3 stukke vir strykkwartet op tradisionele liefdesliedere; eerste opvoering: Puchheim, 8 Maart 1996. * ''Variasies vir [[Fagot]]'' (1994) 6; eerste opvoering: [[München]], 13 Maart 1994 * ''Little Portrait of the World'' (1994) ca. 20'. * ''Windkwintet en stemme''; prod. BR: München, 14 November 1995; eerste opvoering: Schloß Leitheim, 5 Julie 1996 * ''Love Song Trios'' (1993) 7'. viool, altviool, tjello; eerste opvoering: Schloß Bernstein, 8 April 1993 * ''Evocation or Escapade'' (afhangend van jou oogpunt) (1992) ca. 9'. Vir viool en klavier; eerste uitvoering: [[München]], 20 Junie 1995 * ''Gelykenis'' vir [[strykkwartet]] (1992) ca. 12'. Eerste opvoering: [[St. Petersburg]], 21 November 1992 * ''Zeitverlust'' (Stuk gebaseer op 'n [[gedig]]) (1992) ca. 14'. Toonsetting (sonder woorde) van 'n gedig deur Hans Günter Saul. Vir solotjello; eerste opvoering: [[Salzburg]], 6 Maart 1995; uitgewer: Ries + Erler, [[Berlyn]]; ISMN M-013-02029-4 * ''6 Stukke vir 'n pianis en 'n kind'' (1989/91) ca. 13'. Vir [[klavier]], 3 en 4 hande; eerste opvoering: [[München]], 20 Junie 1995 * ''Love Song Duets'' (1990) 5'. Gebaseer op tradisionele liedjies (deur Dowland, Steuerlein en Senfl). Vir [[viool]] en [[tjello]]; eerste opvoering: Lynedoch, Spier, 29 September 1990 === Kamermusiek met stemme === * ''Silence where a song would ring'' (2000) ca.12'. Toonsetting van /Xam-tekste vir bariton, viool en perkussie (in opdrag van die ''Gasteig Kulturverein''); eerste vertoning: [[München]], 3 Mei 2001 * ''A propos du malheur'' (1999) ca. 8'. Sopraan, fluit, tjello; Tekste: Simone Weil; eerste uitvoering: [[Wene]], 16 Augustus 1999 * ''Incantation'' (om die konsert te open/te sluit) (1998) ca. 8'. Vir sopraan, klavesimbel, luit en tjello; Teks: Alexander Pope; eerste opvoering: [[Tübingen]], 30 Januarie 1999 * ''Iedere Liedere'' (1998) ca. 5'. Vir [[tenoor]] en klavier; toonsettings van [[Afrikaans]]e volksliedjies * ''Nursery Songs'' (1998) ca. 5'. Vir sopraan, luit en tjello; Tekste: wiegeliedjies; eerste vertoning: [[Salzburg]], 16 Junie 1998 * ''Brunnenränderlieder'' (1984/95) ca. 10 '. 4 liedjies vir sopraan en [[strykkwartet]]; Tekste: Trakl, Weinheber, Domin; eerste opvoering: Stellenbosch, 1984; eerste uitvoering van die hersiene weergawe: [[München]], 10 Maart 1995 * ''Sommerlieder'' (1994) ca. 15'. Liederesiklus, na gedigte deur Georg Britting; bariton, trekklavier, tjello * ''no more ...'' (1994) ca. 11'. Musikale toneel; Teks deur George Byron; S, A, T, B; 2 tp, 2 trb; 4 perk, [[Sintetiese klavier]]; eerste vertoning: München, 10 November 1994 * ''Die Stimmen'' (1992) ca. 14'. Toonsetting van 6 gedigte deur [[Rainer Maria Rilke]]; bariton en kitaar; eerste uitvoering: [[München]], 8 Februarie 1998 * ''Sonnet for Good Friday'' (1992) 5. Teks deur Andreas Gryphius ''"Auff das Fest des Todes Jesu Christi/oder auff den guten Freytag"'' (na die ''"Sonn- en Feiertagssonette"'', 1639); alto, ''hobo d'amore'', altviool (geskik vir uitvoering op historiese/periode instrumente); eerste opvoering: [[Salzburg]], 19 Junie 1992 === Vokale begeleiding === * ''Musik zu einem Kirchenfenster'' (1999) ca. 8'. Teks: Angelus Silesius, Christian Knorr von Rosenroth; S, MS, A, T, B, tp, 2 viole, altviool, tjello, [[kontrabas]], [[orrel]]; eerste opvoering: [[München]], 13 Mei 1999 * ''So we'll go no more a-roving'' (1994) ca. 4'. Teks: George Byron; S, A (CT), T, B; eerste opvoering: Cambridge, 28 Julie 1994 === Korale werke === * ''Wir sind Verlassene in der Zeit'' (2001) ca. 5'. Motet vir S, A, T, B, 5-deel gemengde koor, a capella (aangevra deur die Heinrich Schütz-genootskap, Suid-Afrika) * '' "Bonjour', dit le renard. 'Good morning', the little prince replied."'' (2001) ca. 5'. Dialoog vir dubbele koor, a capella (aangevra deur SAMRO vir 'n opvoering tydens die [[Grahamstad]] Kunstefees in 2001); eerste opvoering: [[Grahamstad]], 1 Julie 2001 * ''Unerläßliches Leid'' (1997/8) ca. 40'. Kantate vir S, A, T, B, 5-deel gemengde koor, Barokorkes (aangevra deur die Heinrich Schütz Ensemble); eerste opvoering: München, 8 Maart 1998 * ''Improperien'' (1996) ca. 6'. (Liturgiese musiek vir Goeie Vrydag); kantor, korale schola (mansstemme), 5-deel gemengde koor, 3 solo viole (aangevra deur die ''Kantorei Wies''); eerste opvoering: [[Wies]], [[Oostenryk]], 5 April 1996 * "3 Wunderhorn-Lieder" (1992) ca. 10'. Teks uit ''"Des Knaben Wunderhorn"'' gemengde koor a capella, soliste: S, A, bariton (met houtblok en klokke in die eerste lied) * ''"Ostermusik"'' (Musiek vir paasfees) (1986/90) ca. 20'. (Liturgiese musiek vir die paasdiens) 2 tp, 2 hrn, 2 trombone, fl, 2 viole, altviool, tjello, orrel, gemengde koor, soliste: S, A, T, B eerste opvoering: [[Salzburg]], 6 Mei 1990 === Kamerorkes === * ''"als flögen wir davon..."'' (2000) ca.20'. Vir strykorkes; aangevra deur die ''Münchener Kammerorchesters''; eerste opvoering: [[München]], 8 Maart 2001 * ''Audite Africam!'' (1997) ca. 25'. "Afrika" suite vir strykorkes; aangevra deur [[Audi]]; eerste opvoering: [[Neuburg]], 22 Junie 1997 * ''Kamerconcerto vir Harp en Strykinstrumente'' (1997) ca. 22'. Aangevra deur die ''Int. Fredener Musiktage''; eerste opvoering: Freden, 24 Augustus 1997 === Orkestrale werke === * Lassus-Fantasie (1993/94) ca. 11'. Orkestrasie: 2.2.2.2. - 4.3.3.1. - timp, perk.(3) – strykinstrumente; eerste opvoering: [[München]], 18 Mei 1995 * 4 Britting-liedere vir bariton en orkes (1994/95) ca. 8'. Orkestrasie: 3.3.3.2. - 4.3.3.1. - harp, klavier, timp, perk. (2) - altviool, tjello, [[kontrabas]]; eerste opvoering: München, 3 Maart 1995 === Elektroniese musiek === * 4 [[Fibonacci]]-stukke (1990/95) ca. 5'. Eerste opvoering: [[München]], 20 Junie 1995 * 10 Stukke (1990/95) ca. 20'. * Prelude en Fuga vir 'n kritikus (1995) ca. 5'. Eerste opvoering: München, 10 Maart 1995 === Geleentheidsmusiek === * "Deuntjie" (1992) ca. 4'. Teks deur [[Elisabeth Eybers]]; viool, tjello ([[kontrabas]]), klavier; eerste opvoering: Lynedoch, Brandwag * Liefdesliedere duette (1990) 5'. Duette op tradisionele liefdesliedere: **I. deur Dowland (''"Come Again"'') **II. deur Steuerlein (''"Mit Lieb bin ich umfangen"'') **III. deur Senfl (''"Ach, Elslein"'') viool, tjello; eerste opvoering: Lynedoch, Spier (RSA), 29 September 1990 * Liefdesliedere-Trios (1993) 7'. Trios op tradisionele liefdesliedere **I. ''"Ich freue mich auf die Blumen rot"'' (E. von Knorr) **II. ''"O du schöner Rosengarten"'' (uit Lothringen) **III. ''"Wie schön blüht uns der Maien"'' (Courante uit 1619); viool, altviool, tjello; eerste opvoering: Schloß Bernstein (A), 8 April 1993 * Liefdesliedere-kwartette (1995) ca. 8'. Kwartette op tradisionele liefdesliedere **I. ''"Feinsliebchen, du sollst mir nicht barfuß gehn"'' (A.W. v. Zuccalmaglio) **II. ''"Dort niedn in jenem Holze"'' (uit [[Silesië]]) **III. ''"Ei, du feiner Reiter"'' (Samuel Scheidt, 1624); 2 viole, altviool, tjello; eerste opvoering: Puchheim (D), 8 Maart 1996 * Musiek vir [[Paasfees]] (''Ostermusik'') (1986/90) ca. 20'. (Liturgiese musiek vir die paasdiens); 2 tp, 2 hrn, 2 trb, fl, 2 viole, altviool, tjello, orrel, gemengde koor, soliste: S, A, T, B; eerste opvoering: Salzburg, 6 Mei 1990 * ''Happy Birthday...'' (1992) ca. 4'. (Musikale grap vir 'n orkesrepetisie); 2 fl, 2 hobo, 2 klarinet, 2 bn, 2 tp, 2 hrn, 2 trb, timp, strykinstrumente, ; eerste opgevoer: [[Wene]], 30 Julie 1992 === Musiek vir kinders === * Tageszeiten-Stücke (1996) ca. 5'. vioolsolo (geskik vir beginners, 1. en 3. posisie) **''Auf der Suche nach dem verlorenen Tango'' (1992) ca. 5'. Vir skoolorkes; fl, 2 klarinet, bn, ''Styrian'' [[trekklavier]], xyl, bongos, db; eerste opvoering: Deutschlandsberg, 18 Oktober 1992. * 6 Stukke vir 'n pianis en 'n kind (1989/91) ca. 13'. Klavier, 3 en 4 hande; eerste opvoering: München, 20 Junie 1995<ref>http://sacomposers.co.za/sacomposers/Huyssen,_Hans.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104143755/http://sacomposers.co.za/sacomposers/Huyssen,_Hans.html |date= 4 Januarie 2017 }} Opgespoor en besoek op 26 Mei 2020</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://sacomposers.co.za/sacomposers/HOME.html SA Komponiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809162754/http://sacomposers.co.za/sacomposers/HOME.html |date= 9 Augustus 2020 }} tuisblad * [http://sacomposers.co.za/sacomposers/Huyssen,_Hans.html SA Komponiste blad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104143755/http://sacomposers.co.za/sacomposers/Huyssen,_Hans.html |date= 4 Januarie 2017 }} oor Hans Huyssen * [http://huyssen.de/cv/ Hans Huyssen se persoonlike webblad] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Huyssen, Hans}} [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Tjelliste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse komponiste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] 7xlumsi7jk12ekvuzg61glezhousjez Beginonderneming 0 303221 2891027 2700132 2026-04-07T08:46:33Z Sobaka 328 /* Eenhorings */ skakel 2891027 wikitext text/x-wiki 'n '''Beginonderneming''', '''aanvangsonderneming''', '''loodsonderneming''' of '''beginmaatskappy''' ([[Engels]]: ''startup'') is 'n onderneming (soms 'n projek) wat deur 'n [[entrepreneur]] geïnisieer is om 'n skaalbare [[sakemodel]] te soek, effektief te ontwikkel en te implementeer.<ref>{{cite news |last1=Robehmed |first1=Natalie |title=What Is A Startup? |url=https://www.forbes.com/sites/natalierobehmed/2013/12/16/what-is-a-startup/#544a2a9a4c63 |access-date=30 April 2016 |work=Forbes |date=16 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200103223037/https://www.forbes.com/sites/natalierobehmed/2013/12/16/what-is-a-startup/ |archive-date=3 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="moves">{{cite journal|last1=Riitta Katila, Eric L. Chen|first1=and Henning Piezunka|title=All the right moves: How entrepreneurial firms compete effectively|journal=Strategic Entrepreneurship JNL|date=7 Junie 2012|volume=6|issue=2|pages=116–132|doi=10.1002/sej.1130|url=http://web.stanford.edu/~rkatila/new/pdf/KatilaSEJ12.pdf|accessdate=18 Mei 2017}}</ref> Terwyl entrepreneurskap verwys na alle nuwe ondernemings, insluitend selfwerkskepping en ondernemings wat nooit van plan is om geregistreer te word nie, verwys beginondernemings na die nuwe ondernemings wat van voorneme is om groter te word as die solo-stigter.<ref>{{cite web |url=https://www.linkedin.com/pulse/20140813173935-8497556-are-entrepreneurs-and-start-up-founders-the-same |title=The Differences between Entrepreneurs and Startup Founders |website=www.linkedin.com |access-date=30 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520055123/https://www.linkedin.com/pulse/20140813173935-8497556-are-entrepreneurs-and-start-up-founders-the-same |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Beginondernemings staar 'n groot onsekerheid in die gesig<ref name=":4">{{Cite journal|last=Schmitt|first=A.|date=2018|title=A Dynamic Model of Entrepreneurial Uncertainty and Business Opportunity Identification: Exploration as a Mediator and Entrepreneurial Self-Efficacy as a Moderator|journal=Entrepreneurship Theory and Practice|volume=42|issue=6|pages=835–859|doi=10.1177/1042258717721482}}</ref> en het hoë mislukkingsyfers, maar 'n minderheid van hulle is wel suksesvol en invloedryk.<ref name="Griffith2014">Erin Griffith (2014). [http://fortune.com/2014/09/25/why-startups-fail-according-to-their-founders/ Why startups fail, according to their founders], Fortune.com, September 25, 2014; accessed 2017-10-27</ref> Sommige ondernemings word [[Eenhoring (finansies)|eenhorings]], dit wil sê private ondernemings wat se waardering meer as VS $ 1 miljard beloop. == Aanvanklike aksies nodig vir 'n beginonderneming == Beginondernemings word gewoonlik begin deur 'n stigter (solo-stigter) of mede-stigters wat 'n benadering ontwikkel het om 'n probleem op te los. Die stigter van 'n beginonderneming begin met die ondersoek van die mark deur probleemonderhoude, oplossingsonderhoude en die opbou van 'n minimum lewensvatbare produk (MVP), dit wil sê 'n [[prototipe]], om hul [[sakemodel]]le te ontwikkel en te bevestig. Die aanvangsproses kan 'n lang tyd duur (volgens sommige ramings, drie jaar of langer), en daarom is volgehoue inspanning nodig. Om 'n langtermynpoging te handhaaf is veral uitdagend vanweë die hoë mislukkingsyfers en onsekere uitkomste.<ref>{{Cite journal|date=2015-05-01|title=Perceived progress variability and entrepreneurial effort intensity: The moderating role of venture goal commitment|journal=Journal of Business Venturing|language=en|volume=30|issue=3|pages=375–389|doi=10.1016/j.jbusvent.2014.02.001|issn=0883-9026|last1=Uy|first1=Marilyn A.|last2=Foo|first2=Maw-Der|last3=Ilies|first3=Remus}}</ref> === Ontwerpbeginsels === Modelle agter beginondernemings word gewoonlik geassosieer met die ontwerpwetenskap. Ontwerpwetenskap gebruik ontwerpbeginsels wat beskou word as 'n samehangende stel normatiewe idees en voorstelle om die [[maatskappy]] se raamwerk te ontwerp en te konstrueer.<ref>{{Cite journal|last=van Burg|first=Elco|last2=Romme|first2=A. Georges L.|last3=Gilsing|first3=Victor A.|last4=Reymen|first4=Isabelle M. M. J.|date=March 2008|title=Creating University Spin-Offs: A Science-Based Design Perspective|journal=Journal of Product Innovation Management|language=en|volume=25|issue=2|pages=114–128|doi=10.1111/j.1540-5885.2008.00291.x|issn=0737-6782|hdl=1871/23732|url=https://research.tilburguniversity.edu/en/publications/ed13609d-fde4-43dc-ba8a-d2e602b79efc}}</ref> Byvoorbeeld, een van die aanvanklike ontwerpbeginsels is "bekostigbare verlies".<ref>{{Cite journal|last=Sarasvathy|first=Saras D.|last2=Dew|first2=Nicholas|last3=Read|first3=Stuart|last4=Wiltbank|first4=Robert|date=2008-03-01|title=Designing Organizations that Design Environments: Lessons from Entrepreneurial Expertise|journal=Organization Studies|language=en|volume=29|issue=3|pages=331–350|doi=10.1177/0170840607088017|issn=0170-8406|hdl=10945/41241}}</ref> Dit is beter om eerstens 'n "moet-hê" vir 'n klein aantal gebruikers (vroeë aannemers) te maak as om 'n "lekker om te-hê" vir 'n groot aantal gebruikers te maak. Dit is baie makliker om meer gebruikers te kry as om van 'n "lekker om te-hê" te ontwikkel in 'n "moet-hê". === Heuristiek en vooroordele in beginondernemingaksies === As gevolg van die gebrek aan [[inligting]], hoë vlakke van onsekerheid, die behoefte om vinnig besluite te neem, gebruik stigters van beginondernemings baie [[Heuristiek|heuristiese]] metodes en toon sodoende vooroordele in hul beginondernemingaksies. Vooroordele en heuristiese metodes is deel van ons kognitiewe gereedskapkaste tydens die besluitnemingsproses en dit help ons om so vinnig as moontlik tydens omstandighede van onsekerheid te besluit, maar dit kan soms verkeerd en foutief raak.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Zhang|first=Stephen X.|last2=Cueto|first2=Javier|date=2015-11-09|title=The Study of Bias in Entrepreneurship|journal=Entrepreneurship Theory and Practice|language=en|volume=41|issue=3|pages=419–454|doi=10.1111/etap.12212|issn=1042-2587}}</ref> Entrepreneurs raak dikwels nie net selfversekerd oor hul nuwe ondernemings nie, maar ook oor hul persoonlike invloed op die uitkoms (geval van die illusie van beheer). Entrepreneurs is geneig om te glo dat hulle 'n groter mate van beheer oor gebeure het, wat die rol van geluk verminder. Hieronder is 'n paar van die belangrikste vooroordele van ondernemers om 'n nuwe onderneming te begin.<ref name=":1" /> * Oorselfvertroue-effek: Neem 'n subjektiewe sekerheids posisie in, hoër as die objektiewe akkuraatheid. * Illusie van beheer: Beklemtoon die teenwoordige vaardighede, in plaas van geluk, en prestasie verbetering. * Die wet van klein getalle: Gebruik 'n beperkte steekproef tot om tot 'n gevolgtrekkings oor 'n groter bevolking te kom. * Vooroordeel oor beskikbaarheid: Maak 'n oordeel oor die waarskynlikheid van gebeure op grond van hoe maklik dit is om aan voorbeelde te dink. * Toename van toewyding: Volhard onbehoorlik met onsuksesvolle inisiatiewe of aksies. Beginondernemings gebruik 'n aantal aksiebeginsels (soos skraal begin) om so gou as moontlik bewyse te genereer om die nadeeleffek van beslissingsvooroordele te verminder, soos 'n toename in toewyding, te veel vertroue en die illusie van beheer. === Mentorskap === Baie ondernemers soek terugvoering van mentors in hul nuwe ondernemings. Mentors begelei stigters en gee ondernemingsvaardighede en kan die effektiwiteit van die ontluikende entrepreneurs verhoog.<ref>{{Cite journal|last=Ho|first=Moon-Ho Ringo|last2=Uy|first2=Marilyn A.|last3=Kang|first3=Bianca N. Y.|last4=Chan|first4=Kim-Yin|date=2018|title=Impact of Entrepreneurship Training on Entrepreneurial Efficacy and Alertness among Adolescent Youth|journal=Frontiers in Education|language=English|volume=3|doi=10.3389/feduc.2018.00013|issn=2504-284X|doi-access=free}}</ref> Mentorskap bied rigting aan ondernemers met die doel om hul kennis oor die verbetering van hul bates ten opsigte van hul status en [[identiteit]] te verbeter, tesame met die verbetering van hul teenwoordigetyd vaardighede.<ref>{{cite book |last1=Jaško |first1=Ondrej |last2=Marinković |first2=Sanja |title=Symposium proceedings – XV International symposium Symorg 2016: Reshaping … |page=1462 |url=https://books.google.com/?id=5TkLDgAAQBAJ&pg=PA1462&dq=importance+of+mentoring+for+Start+ups#v=onepage&q=importance%20of%20mentoring%20for%20Start%20ups&f=false|isbn=9788676803262 |date=2016-06-03 }}</ref> == Beginonderneming beginsels == Daar is baie beginsels om 'n beginonderneming te skep. === Skraal begin === [[Lêer:Sirkel.jpg|duimnael|Bou-Meet-Leer-Sirkel]] Skraal begin is 'n gewilde stel beginsels om beginonderneming te skep en te ontwerp met beperkte hulpbronne en geweldige onsekerheid om hul ondernemings meer buigsaam en teen laer koste uit te bou. Dit is gebaseer op die idee dat entrepreneurs hul implisiete aannames oor hoe hul onderneming suksesvol kan wees eksplisiet kan uitvoer en [[empiries]] toets.<ref name=":5">{{Cite journal|date=2015-11-01|title=Self-regulated learning, team learning and project performance in entrepreneurship education: Learning in a lean startup environment|journal=Technological Forecasting and Social Change|language=en|volume=100|pages=21–28|doi=10.1016/j.techfore.2015.02.007|issn=0040-1625|last1=Harms|first1=Rainer|url=https://research.utwente.nl/en/publications/selfregulated-learning-team-learning-and-project-performance-in-entrepreneurship-education-learning-in-a-lean-startup-environment(b94a1ab9-6203-464d-a0a4-9a0650686b90).html}}</ref> Die empiriese toetse is om hierdie aannames te bevestig (of ontken) en om 'n deeglike begrip van die sakemodel van die nuwe ondernemings te ontwikkwikel. Sodoende word die nuwe ondernemings ontwikkel deur 'n "bou-meet-leer-sirkel". Skraal begin is dus 'n stel beginsels vir entrepreneuriese leer en ontwerp van die sakemodel. Meer presies, dit is 'n stel ontwerpbeginsels wat op 'n empiriese manier met iteratiewe ervaringsleer onder omstandighede van onsekerheid gerig is. Skraal begin fokus gewoonlik op 'n paar maer beginsels: * 'n Probleem wat die moeite werd is om op te los, definieer dan 'n oplossing. * Neem vroeë aannemers in vir markbevestigingtoetse. * Doen voortdurend toetse met kleiner, vinniger weergawes. * Bou 'n funksie, meet die terugvoer van die kliënt en verifieer / weerlê die idee. * Bewysgebaseerde besluite oor wanneer om te "draai" deur die plan te verander. * Maksimeer die pogings vir spoed, leer en fokus. === Markaanvaarding === 'n Belangrike beginsel vir 'n beginonderneming is om die markbehoefte te bevestig voordat 'n kliëntgerigte produk of diens gelewer word om besigheidsidees met 'n swak vraag te vermy. Mark bevestiging kan gedoen word op talle maniere insluitende meningsopnames, oproepe, [[e-pos]] versoeke of deur middel van steekproefnavorsing. === Ontwerpdenke === Ontwerpdenke word gebruik om die behoeftes van die klante op 'n betekenisvolle manier te verstaan. Ontwerpdenke en kliëntontwikkeling kan bevooroordeeld wees omdat dit nie die risiko van partydigheid verwyder nie, omdat dieselfde vooroordele sigbaar sal wees in die inligtingsbronne, die tipe inligting wat gesoek word en die interpretasie van die inligting. Om mense aan te moedig om 'die teenoorgestelde' te oorweeg van watter besluit hulle ook al gaan neem, is geneig om vooroordele soos oorvertroue, die terugskou vooroordeel en verankering te verminder (Larrick, 2004; Mussweiler, Strack, & Pfeiffer, 2000). === Besluitneming tydens onsekerheid === In 'n beginonderneming word baie besluite onder onsekere omstandighede geneem<ref name=":4"/> en daarom is die sleutelbeginsels vir die beginonderneming behendigheid en buigsaamheid. Stigters kan opsies insluit om beginonderneming op 'n buigsame manier te ontwerp, sodat die nuwe ondernemings in die toekoms maklik kan verander. Onsekerheid kan wissel tussen in-persoon (ek voel hierdie jaar meer onseker as verlede jaar) en tussen-persoon (hy voel meer onseker as sy). In 'n studie is bevind dat wanneer entrepeneurs meer onseker voel, hulle meer geleenthede identifiseer (verskil tussen in-persone), maar entrepreneurs wat meer onsekerhede ervaar as ander, identifiseer nie meer geleenthede as ander nie (geen verskil tussen persone nie).<ref name=":4"/> === Venootskappe === Beginondernemings kan [[vennootskap]]pe met ander firmas vorm om hul sakemodel in staat te stel om te funksioneer.<ref>{{cite journal|last1=Teece|first1=David J.|year=2010|title=Business Models, Business Strategy and Innovation|journal=Long Range Planning|volume=43|issue=2–3|pages=172–194|doi=10.1016/j.lrp.2009.07.003}}</ref> Om nuwe ondernemings aantreklik te maak, moet ondernemings hul interne funksies, soos bestuurstyl en produkte, in lyn bring met die marksituasie. In hul 2013-studie ontwikkel Kask en Linton twee ideale profiele, of ook bekend as konfigurasies of argetipes, vir beginondernemings wat uitvindings kommersialiseer. Die erfenisprofiel vra vir 'n bestuurstyl wat nie te ondernemend is nie (meer konserwatief) en die aanvang van 'n inkrementele uitvindsel (volgens 'n vorige standaard). Hierdie profiel is meer suksesvol (om 'n sakevennoot te vind) in 'n mark wat 'n dominante ontwerp het ('n duidelike standaard word in hierdie mark toegepas). In teenstelling met hierdie profiel, is die skepper wat 'n bestuurstyl het wat baie ondernemend is en waarin 'n radikale uitvinding of 'n ontwrigtende innovasie (totaal nuwe standaard) ontwikkel word. Hierdie profiel is meer suksesvol (om 'n sakevennoot te vind) in 'n mark wat nie oorheersend is nie (geen gevestigde standaard). Nuwe ondernemings moet hulself in lyn bring met een van die profiele wanneer hulle 'n uitvinding kommersialiseer om 'n sakevennoot te vind en aantreklik te wees. Deur 'n sakevennoot te vind, het 'n nuwe onderneming 'n groter kans om suksesvol te wees.<ref>{{cite journal|last1=Kask|first1=Johan|last2=Linton|first2=Gabriel|year=2013|title=Business mating: When start ups get it right|url=http://oru.diva-portal.org/smash/get/diva2:705449/FULLTEXT01|journal=Journal of Small Business & Entrepreneurship|volume=26|issue=5|pages=511|doi=10.1080/08276331.2013.876765}}</ref> Beginondernemings het gewoonlik baie verskillende vennote nodig om hul sake-idee te verwesenlik. Die kommersialiseringsproses is dikwels 'n hobbelrige pad met iterasies en nuwe insigte tydens die proses. Hasche en Linton (2018)<ref name=":3">{{Cite journal|last=Hasche|first=Nina|last2=Linton|first2=Gabriel|date=December 2017|title=The value of failed relationships for the development of a Medtech start up|journal=Journal of Small Business & Entrepreneurship|language=en|volume=30|issue=1|pages=97–119|doi=10.1080/08276331.2017.1388953|issn=0827-6331}}</ref> argumenteer dat beginondernemings uit hul verhoudings met ander firmas kan leer, en selfs as die verhouding eindig, kan die onderneming waardevolle kennis opgedoen het oor hoe dit moet aangaan. As 'n verhouding skeefloop, moet veranderings aangebring word. Drie tipes veranderinge kan volgens Hasche en Linton (2018) geïdentifiseer word:<ref name=":3" /> * Verandering van besigheidskonsep vir die beginbesigheid. * Verandering van samewerkingskonstellasie (verander verskillende verhoudings) * Verandering van aard van sakeverhoudinge (met die venoot, byvoorbeeld van 'n transaksie-verhouding na 'n meer samewerkende tipe verhouding). === Entrepreneuriese leerprosesse === Beginondernemings moet vinnig leer voordat hulle hulpbronne opraak.<ref>{{Cite journal|last=Castrogiovanni|first=Gary J.|date=1996-12-01|title=Pre-Startup Planning and the Survival of New Small Businesses: Theoretical Linkages|journal=Journal of Management|language=en|volume=22|issue=6|pages=801–822|doi=10.1177/014920639602200601|issn=0149-2063}}</ref> Proaktiewe aksies (eksperimentering, soektogte, ens.) bevorder 'n stigter se kennis om 'n onderneming te begin. Om die [[leerproses]] effektief te bestuur, formuleer stigters vervalsbare [[hipotese]]s, bou 'n minimum lewensvatbare produk (MVP) en doen A / B-toetse. === Besigheidsmodelontwerp === Stigters kan 'n sakemodel ontwerp gebaseer op die belangrikste lesse uit markbevestiging, ontwerpdenke en skraal begin. Dit is egter belangrik om nie te vroeg in die sakemodelle in te gaan voordat daar voldoende geleer is oor die bevestiging van die mark is nie. Paul Graham het gesê: "Wat ek aan stigters sê, is om nie te bekommerd te wees oor die sakemodel nie. Die belangrikste taak is aanvanklik om iets te bou wat mense wil hê. As u dit nie doen nie, maak dit nie saak hoe slim jou besigheid model is nie."<ref>{{cite news |url=https://techcrunch.com/2006/09/02/an-interview-with-vc-paul-graham-of-ycombinator/ |title=An interview with investor Paul Graham of Y Combinator |work=TechCrunch |access-date=1 Oktober 2018 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20190202235511/https://techcrunch.com/2006/09/02/an-interview-with-vc-paul-graham-of-ycombinator/ |archive-date=2 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Stigters / entrepreneurs == Stigters of medestigters is mense wat betrokke is by die aanvanklike bekendstelling van beginondernemings. Enigiemand kan 'n medestigter wees, en 'n bestaande maatskappy kan ook 'n medestigter wees, maar die mees algemene medestigters is stigter-uitvoerende hoofde, [[ingenieur]]s, [[kuberkraker]]s, webontwikkelaars, webontwerpers en ander wat op die grondvlak van 'n nuwe, dikwels waagstuk onderneming. Die stigter wat verantwoordelik is vir die algemene strategie van die beginonderneming, speel die rol van stigter-uitvoerende hoof, net soos uitvoerende hoofde in gevestigde firmas. === Selfdoeltreffendheid === Selfdoeltreffendheid verwys na die vertroue wat 'n individu het om 'n nuwe onderneming of nuwe onderneming te begin. Dit het 'n sterk verband met beginondernemingaksies.<ref>{{Cite journal|date=2018-06-21|title=Out of control or right on the money? Funder self-efficacy and crowd bias in equity crowdfunding|journal=Journal of Business Venturing|volume=34|issue=2|pages=348–367|language=en|doi=10.1016/j.jbusvent.2018.05.006|issn=0883-9026|last1=Stevenson|first1=Regan M.|last2=Ciuchta|first2=Michael P.|last3=Letwin|first3=Chaim|last4=Dinger|first4=Jenni M.|last5=Vancouver|first5=Jeffrey B.}}</ref> Entrepreneurs se gevoel van selfdoeltreffendheid kan 'n groot rol speel in die manier waarop hulle doelwitte, take en uitdagings benader. Entrepreneurs met 'n hoë selfdoeltreffendheid – dit wil sê diegene wat glo dat hulle goed kan presteer – beskou moeilike take as iets wat hulle moet bemeester eerder as iets wat hulle moet vermy. === Spanning === Entrepreneurs voel dikwels gespanne. Hulle ervaar interne en eksterne druk. Intern moet hulle sperdatums nakom om die prototipes te ontwikkel en die produk of diens gereed te kry vir die mark. Ekstern word verwag dat hulle mylpale van beleggers en ander belanghebbendes sal haal om voortgesette hulpbronne van hulle af te verseker.<ref name=":0">{{Cite journal|date=2013-09-01|title=Joint effects of prior start up experience and coping strategies on entrepreneurs' psychological well-being|journal=Journal of Business Venturing|language=en|volume=28|issue=5|pages=583–597|doi=10.1016/j.jbusvent.2012.04.003|issn=0883-9026|last1=Uy|first1=Marilyn A.|last2=Foo|first2=Maw-Der|last3=Song|first3=Zhaoli}}</ref> Die hantering van stres is baie belangrik vir entrepreneurs as gevolg van die stresvolle aard van die oprigting van 'n nuwe onderneming onder onsekerheid. As 'n persoon onsuksesvol met stres omgaan, kan dit tot emosionele uitputting lei, en die stigters kan die beginonderneming sluit of verlaat. === Emosionele uitputting === Daar is volgehoue inspanning nodig, aangesien die aanvangsproses 'n lang periode van drie jaar of langer kan duur (Carter et al., 1996; Reynolds & Miller, 1992). Om langtermynpoging te handhaaf, is veral uitdagend vanweë die hoë mislukkingsyfers en onsekere uitkomste.<ref name=":0" /> === Stigter identiteit en kultuur === Sommige stigters het 'n meer gemaklike of onkonvesionele houding oor hul [[kleredrag]], kantoorruimte en [[bemarking]], in vergelyking met bestuurders in gevestigde ondernemings. As 'n voorbeeld kon werkers van beginondernemings in die 2010's mag [[kappietrui]]e, seilskoene en ander gemaklike klere na sakebyeenkomste dra. Hul kantore het soms ook ontspanningsfasiliteite, soos pooltafels, [[tafeltennis]]tafels, sokkertafels en spykerbaltafels, wat gebruik word om 'n vermaaklike werksomgewing te skep, groep-ontwikkeling en spangees te stimuleer en [[kreatiwiteit]] aan te moedig. Sommige van die informele benaderings, soos die gebruik van 'plat' organisasiestrukture, waarin junior werknemers informeel met die stigters en hoof uitvoerende beamptes kan gesels, word gedoen om doeltreffendheid in die werkplek te bevorder, wat nodig is om hul besigheid van die grond af te kry.<ref>{{cite web |url=https://smallbusiness.chron.com/benefits-flat-organizational-structure-281.html |title=Benefits in a Flat Organizational Structure |website=smallbusiness.chron.com |access-date=30 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904163646/https://smallbusiness.chron.com/benefits-flat-organizational-structure-281.html |archive-date=4 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>In 'n studie uit 1960 het Douglas McGregor benadruk dat straf en beloning vir eenvormigheid in die werkplek nie nodig is nie, omdat sommige mense gebore word met die [[motivering]] om sonder [[aansporing]]s te werk.<ref>[https://archive.is/20121209022044/http://www.accel-team.com/human_relations/hrels_03_mcgregor.html Douglas McGregor. ''Theory X Theory Y employee motivation theory'']. Accel-team.com. Retrieved on 2013-07-21.</ref> Sommige beginondernemings gebruik nie 'n streng hiërargiese struktuur met uitvoerende beamptes, bestuurders, toesighouers en werknemers nie. Sommige beginondernemings bied werknemers aansporings soos aandele-opsies om hul "inkoop" vanaf die begin te verhoog (aangesien hierdie werknemers baie kan verdien as die onderneming goed doen). Deur die verwydering van stressors kan die werkers en navorsers in die begin minder fokus op die werksomgewing rondom hulle, en meer op die uitvoering van die taak wat op hande is, wat hulle die potensiaal gee om iets groots vir hulself en hul onderneming te bereik. === Mislukking === Die mislukkingsyfer van beginondernemings is baie hoog. In 'n artikel in 2014 in ''Fortune'' word beraam dat 90% van beginondernemings uiteindelik misluk. In 'n steekproef van 101 onsuksesvolle ondernemings, was die vyf belangrikste faktore in die mislukking; 'n gebrek aan die belangstelling van die verbruiker in die produk of diens (42% van die mislukkings); befondsings- of kontantprobleme (29%); personeel- of personeelprobleme (23%); mededinging van ander ondernemings (19%); en probleme met die prys van die produk of diens (18%); meer as een faktor kan aangehaal word as 'n oorsaak van mislukking, dus hierdie getalle is meer as 100%.<ref name="Griffith2014" /> In die geval van finansieringsprobleme kan dit werknemers sonder salarisse laat. Soms word hierdie ondernemings deur ander ondernemings aangekoop as dit lewensvatbaar geag word, maar dikwels laat hulle werknemers met baie min geleentheid om die verlore inkomste vir gewerkte tyd in te vorder.<ref>{{cite web |title=Zirtual Crashed But Can Its Brand Still Fly? |url=https://www.forbes.com/sites/patrickhanlon/2015/08/16/zirtual-crashed-but-can-its-brand-still-fly/ |website=Forbes |access-date=16 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606083158/https://www.forbes.com/sites/patrickhanlon/2015/08/16/zirtual-crashed-but-can-its-brand-still-fly/ |archive-date=6 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==== Weer-begin ==== Mislukte ondernemers, of her-beginners, wat na 'n geruime tyd weer in dieselfde sektor met min of meer dieselfde aktiwiteite begin, het 'n groter kans om 'n beter entrepreneur te word.<ref>Alexandros Kakouris ''Proceedings of the 4th European Conference on Innovation 2010'' bl. 95. "Met ander woorde, mislukte ondernemers stig 'n nuwe onderneming met meer en beter kundigheid. Veral as hulle kies om weer in dieselfde sektor te begin met min of meer dieselfde aktiwiteite, is die kans groot dat die "weer-beginner" die beter entrepreneur word (Schror, 2006). Weer-beginers in hierdie studie word gedefinieer as ondernemers wie se onderneming bankrot geraak het, maar wat na 'n geruime tyd die moed het om 'n nuwe onderneming te stig (d.w.s. 'suiwer' weer-beginers). "</ref> Sommige studies dui egter daarop dat weer-beginners meer ontmoedig word in [[Europa]] as in die VSA.<ref>Adam Jolly. ''The European Business Handbook 2003'' 0749439750 2003 bl.5 " Ons onderhoude met ondernemerweer-beginners onderstreep die feit dat mislukking steeds in Europa erg gestigmatiseer word. In 'n duidelike teenstelling met die Verenigde State, is daar geen algemene persepsie van die publiek in Europa dat mislukking 'n noodsaaklike voorwaarde vir sukses is nie."</ref> == Beginonderneming opleiding == Baie instellings en [[universiteit]]e bied opleiding vir beginonderneming aan. In die konteks van universiteite is sommige van die kursusse entrepreneurskursusse wat ook oor die onderwerp van beginondernemings handel, terwyl ander kursusse spesifiek aan beginondernemings toegewy is. Beginondernemingkursusse word gevind in sowel tradisionele ekonomiese as bedryfsdissiplines, sowel as aan die kant van [[inligtingstegnologie]]-dissiplines. Aangesien beginondernemings dikwels op [[sagteware]] gefokus word, word dit ook af en toe aangebied, terwyl hulle fokus op sagteware-ontwikkeling saam met die besigheidsaspekte van 'n beginonderneming.<ref>Chanin, R., Sales, A., Pompermaier, L., and Prikladnicki, R. (2018). ''Startup software development education: a systematic mapping study. In proceedings of the 40th International Conference on Software Engineering'' (ICSE ’18), bl. 143-144.</ref> ''Die beste manier om oor enigiets te leer, is om te doen. - [[Richard Branson]]'' Stigters gaan baie deur baie om 'n beginonderneming op die been te bring. 'n Beginonderneming moet geduld en veerkragtigheid aan die dag lê, en opleidingsprogramme moet sowel die sakekomponente as die sielkundige komponente insluit.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Campos|first=Francisco|last2=Frese|first2=Michael|last3=Goldstein|first3=Markus|last4=Iacovone|first4=Leonardo|last5=Johnson|first5=Hillary C.|last6=McKenzie|first6=David|last7=Mensmann|first7=Mona|date=2017-09-22|title=Teaching personal initiative beats traditional training in boosting small business in West Africa|journal=Science|language=en|volume=357|issue=6357|pages=1287–1290|doi=10.1126/science.aan5329|issn=0036-8075|pmid=28935805|doi-access=free}}</ref>Ondernemingsopleiding is effektief om die houdings van ondernemers en gedragsbeheer te verbeter,<ref>{{Cite journal|last=Rauch|first=Andreas|last2=Hulsink|first2=Willem|date=June 2015|title=Putting Entrepreneurship Education Where the Intention to Act Lies: An Investigation Into the Impact of Entrepreneurship Education on Entrepreneurial Behavior|journal=Academy of Management Learning & Education|language=en|volume=14|issue=2|pages=187–204|doi=10.5465/amle.2012.0293|issn=1537-260X}}</ref> om mense en hul ondernemings te laat groei.<ref name=":2" /> Die meeste beginondernemingopleiding val in die modus van ervaringsleer (Cooper et al., 2004; Pittaway en Cope, 2007), waarin studente in 'n groot mate blootgestel word aan 'n werklike konteks van entrepreneurskap as nuwe ondernemingspanne (Wu et al. ., 2009).<ref name=":5" /> 'n Voorbeeld van groepgebaseerde ervarings-beginondernemingopleiding is die ''Lean LaunchPad-''inisiatief wat die beginsels van kliëntontwikkeling (Blank en Dorf, 2012) en ''Lean Startup'' (Ries, 2011) toepas op tegnologie-gebaseerde beginprojekte. Aangesien daar gewoonlik aanvaar word dat met beginondernemings 'n noemenswaardige gebrek aan hulpbronne het,<ref>Paternoster, N., Giardino, C., Unterkalmsteiner, M., Gorschek, T., Abrahamsson, P. (2014). ''Software Development in Startup Companies: A Systematic Mapping Study. Information and Software Technology'' 56(10), 1200–1218.</ref> min of geen bedryfsgeskiedenis het nie,<ref>Blank, S.: ''The Four Steps to the Epiphany: Successful Strategies for Products That Win.'' K&S Ranch, Incorporated (2013).</ref> en om uit individue met min praktiese ervaring te bestaan,<ref>Sutton, S.M. (2000). ''The role of process in software start up. IEEE Software'' 17(4), 33–39. https://doi.org/10.1109/52.854066</ref><ref>Kon, F., Cukier, D., Melo, C., Hazzan, O., Yuklea, H. (2014). ''A panorama of the Israeli software startup ecosystem.'' Beskikbaar by SSRN 2441157</ref> is dit moontlik om beginondernemings in 'n klaskamer met redelike akkuraatheid te simuleer. In werklikheid is dit nie ongewoon dat studente tydens en na hul studies daadwerklik aan werklike beginonderneming vestiging deelneem nie. Op soortgelyke wyse, het universiteitskursusse wat sagteware-beginondernemingtemas aanbied, studente gereeld prototipe ondernemings tydens die kursusse gevind en hulle aangemoedig om hulle tot 'n regte begin te ontwikkel as hulle dit sou wou doen.<ref>Chanin, R., Sales, A., Pompermaier, L., and Prikladnicki, R. (2018). ''Startup software development education: a systematic mapping study.'' In proceedings of the 40th International Conference on Software Engineering (ICSE ’18), bl. 143-144.</ref> Sulke "voorbeeld" beginondernemings is egter miskien nie voldoende om die praktyk van die werklike wêreld akkuraat te simuleer as die uitdagings wat tipiese beginondernemings in die gesig staar nie (bv. 'n gebrek aan finansiering om aan te hou werk) nie in die kursusomgewing aanwesig is nie.<ref>Buffardi, K., Robb, C., Rahn, D. (2017) ''Tech startups: realistic software engineering projects with interdisciplinary collaboration.'' ''Journal of Computing Sciences in Colleges'' 32(4), 93–98.</ref> Tot op hede is baie van die ondernemingsopleiding verpersoonlik om by die deelnemers en die opleiding aan te pas. == Beginonderneming-ekosisteem == [[Lêer:EkologieStelsel.jpg|duimnael|'n Beginonderneming-ekosisteem kan bydra tot die plaaslike entrepreneurskultuur.]] Die grootte en volwassenheid van die beginonderneming-ekosisteem is waar 'n beginonderneming van stapel gestuur word en waar dit groei om 'n invloed op die groote en sukses van die beginondernemings te hê. Die beginonderneming-ekosisteem bestaan uit die individue (entrepreneurs, waagkapitaliste, engelbeleggers, mentors, adviseurs); instellings en organisasies (navorsingsuniversiteite en institute, bestuurskole en entrepreneurskapprogramme en sentrums wat deur universiteite en kolleges bedryf word, nie-winsgewende organisasies wat steun bied aan beginondernemings, regerings entreperneurskap programme en dienste, sakekamers) besigheidsinkubators en besigheidsversnellers en presterende entrepreneuriese ondernemings. 'n Streek met al hierdie elemente word beskou as voorsiening van 'n sterk ekosisteem vir beginondernemings. Een van die beroemdste ekosisteme is [[Silicon Valley]] in [[Kalifornië]], waar groot rekenaar- en internetondernemings en universiteite soos die Stanford-universiteit 'n stimulerende omgewing skep, [[Boston]] (waar Massachusetts Institute of Technology geleë is) en [[Berlyn]], die tuiste van WISTA ('n uitmuntende navorsingsgebied), talle kreatiewe bedrywe, toonaangewende ondernemers en beginondernemings. Alhoewel daar in alle soorte beginonderneming besighede geskep word, en oor die hele wêreld word sommige liggings en sakesektore veral geassosieer met besginondernemings. Die internetborrel van die laat negentigerjare het verband gehou met 'n groot aantal internetondernemings, waarvan sommige die tegnologie verkoop om internettoegang te bied, terwyl ander die [[internet]] gebruik om dienste te lewer. Die meeste van hierdie aanvangsaktiwiteite is in die bekendste ekosisteem in Silicon Valley, 'n gebied in die noorde van Kalifornië, bekend vir die hoë beginondernemingaktiwiteit: Die vonk wat die ontploffende oplewing van "Silicon Valley beginondernemings" in Stanford Industrial Park veroorsaak het, was 'n persoonlike geskil in 1957 tussen werknemers van Shockley Semiconductor met die maatskappy stigter, Nobelpryswenner en mede-uitvinder van die [[transistor]] [[William Shockley]] … ( Sy werknemers) het Fairchild Semiconductor gevorm onmiddellik na hul vertrek … Na 'n paar jaar het Fairchild sy vasttrapplek gekry en 'n formidabele teenwoordigheid in hierdie sektor geword. Die stigterslede het begin om ondernemings te begin op grond van hul eie nuutste idees en is op hierdie pad gevolg deur hul eie voormalige vooraanstaande werknemers … Die proses het momentum gekry en wat vroeër in 'n Stanford-navorsingspark begin is, het 'n ware beginonderneming-lawine geword … Slegs agt van Shockley se voormalige werknemers het in die loop van slegs twintig jaar 65 nuwe ondernemings opgelewer, wat toe dieselfde gedoen het …<ref name="Gregory">[http://www.netvalley.com/silicon_valley/Legal_Bridge_From_El_Dorado_to_Silicon_Valley.html ''A Legal Bridge Spanning 100 Years: From the Gold Mines of El Dorado to the 'Golden' Startups of Silicon Valley''] by Gregory Gromov 2010.</ref> Voorstanders van beginbesighede probeer ook om 'n gemeenskap van tegniese beginbesighede in [[New York Stad]] te bou met organisasies soos NY Tech Meet Up<ref>{{cite web |url=https://nytm.org/ |title=NY Tech Alliance |website=nytm.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170324162600/https://nytm.org/ |archive-date=24 Maart 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en Built in NYC.<ref>Majewski, Taylor. [http://www.builtinnyc.com/2016/05/12/35-people-watch-nyc-tech " NYC tech's 35 people to watch in 2016"], builtinnyc, New York, 26 Mei 2016. Besoek op 01 Junie 2016.</ref> In die vroeë 2000's is die patente-bates van mislukte beginbesighede aangekoop deur mense bekend as patent-trolle, wat die [[patent]]e regte uitvoer teen ondernemings wat moontlik die inbreuk maak op die tegnologie wat deur die patente beskerm word.<ref>JAMES F. MCDONOUGH III (2007). "The Myth of the Patent Troll: An Alternative View of the Function of Patent Dealers in an Idea Economy". Emory Law Journal. http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=959945. Besoek op 2007-07-27.</ref> == Beginonderneming investeering == Beginondernemingbeleggings is die aksie om 'n belegging in 'n vroeë-fase van 'n beginonderneming te maak. Behalwe die bydraes van die stigters, benodig sommige ondernemings bykomende beleggings in een of meer stadiums van hul groei. Nie alle beginonderneming wat beleggings wil bekom, is suksesvol met hul fondsinsameling nie. In die [[Verenigde State]] het die verkryging van fondse makliker geword vir beginondernemings as gevolg van die JOBS Act.<ref name="[[The Wall Street Journal]]">{{cite web |url=https://blogs.wsj.com/venturecapital/2013/09/23/startups-vcs-now-free-to-advertise-their-fundraising-status/ |title=Startups, VCs Now Free To Advertise Their Fundraising Status |work=The Wall Street Journal |access-date=23 September 2013 |date=23 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607174315/https://blogs.wsj.com/venturecapital/2013/09/23/startups-vcs-now-free-to-advertise-their-fundraising-status/ |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Financial Times">{{cite web |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/ea20e300-2601-11e3-8ef6-00144feab7de.html?siteedition=intl |title=All-comers join web party for a punt on best start ups |work=Financial Times |access-date=26 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821213003/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/ea20e300-2601-11e3-8ef6-00144feab7de.html?siteedition=intl |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="Bloomberg Businessweek1">{{cite web |url=http://www.businessweek.com/articles/2013-09-20/startups-remain-cloudy-on-the-new-general-solicitation-rule |title=Startups Remain Cloudy on the New General Solicitation Rule |work=Bloomberg Businessweek |access-date=20 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140924052020/http://www.businessweek.com/articles/2013-09-20/startups-remain-cloudy-on-the-new-general-solicitation-rule |archive-date=24 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="Bloomberg Businessweek2">{{cite web |url=https://venturebeat.com/2013/09/23/the-ban-has-lifted-heres-what-these-6-companies-think-about-general-solicitation/ |title=The ban has lifted: Here's what these 6 companies think about general solicitation |work=Venturebeat |access-date=23 September 2013 |date=23 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607174318/https://venturebeat.com/2013/09/23/the-ban-has-lifted-heres-what-these-6-companies-think-about-general-solicitation/ |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Voor die koms van aandele-groepbefondsing, 'n vorm van aanlynbeleggings wat in verskeie lande gewettig is, het die beginondernemings hulself nie as beleggingsgeleenthede aan die algemene publiek geadverteer nie, tensy hulle eers toestemming gekry het deur die reguleerders vir 'n aanvanklike openbare aanbod ([[Engels]]: ''IPO'') wat tipies 'n notering van die aandele van die beginmaatskappy op 'n [[aandelebeurs]] behels. Daar is deesdae baie alternatiewe vorme van IPOs wat algemeen gebruik word deur beginondernemings wat nie 'n beursnotering insluit nie, sodat hulle sekere verpligtinge van die regulatoriese nakoming kan vermy, insluitend verpligte periodieke openbaarmakings van finansiële inligting en feitelike besprekings van sakevoorwaardes deur die bestuur deur beleggers en potensiële beleggers ontvang gereeld van geregistreerde openbare ondernemings.<ref>{{cite web |url=http://investor.gov/ |title=Investor.gov |work=Securities and Exchange Commission |access-date=1 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531163959/https://www.investor.gov/ |archive-date=31 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Beleggers is oor die algemeen die meeste aangetrokke tot die nuwe ondernemings wat hul met 'n sterk mede-stigterspan onderskei, 'n gebalanseerde '[[risiko]] / beloning'-profiel (waarin 'n hoë risiko as gevolg van die ongetoetste, ontwrigtende innovasies gebalanseer word deur hoë potensiële opbrengste) en' skaalbaarheid ' (die waarskynlikheid dat 'n onderneming sy bedrywighede kan uitbrei deur meer markte of meer kliënte te bedien). Aantreklike beginondernemings het gewoonlik laer "''bootstrapping''" (selffinansiering van ondernemings deur die stigters) se koste, hoër risiko en 'n hoër potensiële opbrengs op belegging. Suksesvolle beginondernemings is tipies meer skaalbaar as 'n gevestigde onderneming, in die sin dat die onderneming die potensiaal het om vinnig te groei met 'n beperkte belegging van [[Kapitaal (ekonomie)|kapitaal]], [[arbeid]] of [[grond]].<ref>{{cite web|last1=Amit Ghosh|title=''How To Choose The Best Business Structure To Choose For A Start up?''|url=http://www.thestartupjournal.com/best-business-structure-for-startups/|website=The Startup Journal|accessdate=30 April 2016|language=en-US|date=14 Desember 2014|archive-date= 2 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160602070158/http://www.thestartupjournal.com/best-business-structure-for-startups/|url-status=dead}}</ref> Tydsberekening was dikwels die belangrikste faktor vir die grootste sukses van die beginonderneming, terwyl dit terselfdertyd geïdentifiseer is dat dit een van die moeilikste dinge is wat deur talle reekse ondernemers en beleggers bemeester is.<ref>{{cite web |url=http://cdixon.org/2010/11/07/timing-your-startup/ |title=''Timing your startup'' |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607174331/https://cdixon.org/2010/11/07/timing-your-startup/ |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Beginondernemings het verskeie opsies vir finansiering. Inkomstegebaseerde finansierders kan beginondernemings help deur nie-verwaterende groeikapitaal te voorsien in ruil vir 'n persentasie van die maandelikse inkomste.<ref>{{cite web |last1=Goodman |first1=Michelle |title=4 Tips for Landing Revenue-Based Financing |url=https://www.entrepreneur.com/article/243055 |website=Entrepreneur |access-date=8 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608173744/https://www.entrepreneur.com/article/243055 |archive-date=8 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Waagkapitaalondernemings en engelbeleggers kan help om beginondernemings te begin om saadgeld te verruil vir 'n aandeel in die onderneming. Waagkapitaliste en engelbeleggers bied finansiering aan 'n verskeidenheid van beginondernemings ('n portefeulje), met die verwagting dat 'n baie klein aantal van die nuwe ondernemings lewensvatbaar sal wees en geld kan verdien. In die praktyk word baie beginondernemings egter aanvanklik deur die stigterslede gefinansier deur "''bootstrapping''" te gebruik, waarin lenings of geldgeskenke van vriende en [[familie]] gekombineer word met spaargeld en kredietkaartskuld om die onderneming te finansier. Faktuurverkope is 'n ander opsie, hoewel dit nie uniek is aan beginondernemings nie. Ander finansieringsgeleenthede sluit in verskillende vorme van groepbefondsing, byvoorbeeld groepbefondsing vir aandele,<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/10100885.stm |title=''Cash-strapped entrepreneurs get creative'' |newspaper=BBC News |date=12 Mei 2010 |last1=Prentice |first1=Claire |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100521154619/http://news.bbc.co.uk/2/hi/10100885.stm |archive-date=21 Mei 2010 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 8 Junie 2020 }}</ref> waarin die beginondernemings finansiering van 'n groter aantal individue soek, tipies deur hul idee op die internet bekend te maak. === Noodsaaklikheid van befondsing === Sommige (toekomstige) ondernemers glo dat hulle nie 'n onderneming kan begin sonder befondsing deur waagkapitaalondernemings, engelbefonsers, ens. Dit is nie die geval nie.<ref>{{cite news |url=https://inc42.com/resources/revisiting-the-myths-about-entrepreneurship-and-innovation/ |title=''Revisiting the myths about entrepreneurship and innovation'' – Vivek Wadhwa |date=30 Augustus 2018 |work=Vivek Wadhwa |access-date=6 Oktober 2018 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608174031/https://inc42.com/resources/revisiting-the-myths-about-entrepreneurship-and-innovation/ |archive-date=8 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Beginonderneming waardasies === As die waarde van 'n onderneming op [[tegnologie]] gebaseer is, is dit dikwels ewe belangrik dat die sake-eienaars intellektuele eiendom moet beskerm vir hul idee. Die [[tydskrif]] ''[[The Economist]]'' skat dat tot 75% van die waarde van Amerikaanse openbare ondernemings nou op hul intellektuele eiendom gebaseer is (van 40% in 1980).<ref>''See generally A Market for Ideas, Economist'', 22 Oktober 2005, 3, 3 (spesiale invoeging)</ref> Dikwels is 100% van die waarde van 'n klein onderneming wat gebaseer is op die intellektuele eiendom daarvan. As sodanig is dit belangrik vir tegnologie-georiënteerde beginondernemings om 'n gesonde strategie te ontwikkel om hul intellektuele kapitaal so gou moontlik te beskerm.<ref>Vir 'n bespreking van sulke sake, sien bv., ''Strategic management issues for starting an IP company'', Szirom, S.Z., RAPID, HTF Res. Inc., USA ({{ISBN|0-7695-0465-5}}); ''What Business Owners Should Know About Patenting'', ''[[Wall Street Journal]]'', beskikbaar by https://www.wsj.com/articles/SB121820956214224545 (Onderhoud met James McDonough, 'n intellektuele eindom prokrureer),</ref> Beginondernemings, veral dié wat met nuwe tegnologie geassosieer word, lewer soms baie opbrengste vir hul skeppers en beleggers — 'n onlangse voorbeeld daarvan is [[Google]], waarvan die skeppers miljardêrs geword het deur hul aandele-eienaarskap en -opsies. === Beleggingsrondes === Met belegging in 'n beginonderneming is daar verskillende soorte stadia waaraan die belegger kan deelneem. Die eerste rondte word die saadrondte genoem. Die saadrondte is gewoonlik wanneer die aanloop nog in die baie vroeë fase van uitvoering is, wanneer hul produk nog 'n [[prototipe]] is. Op hierdie vlak sal engelbeleggers deelneem. Die volgende ronde heet Reeks A. Op hierdie punt het die onderneming reeds 'n vastrapplek en verdien dit moontlik 'n inkomste. In reeks A gaan waagkapitaalondernemings saam met engele of superengelbeleggers deelneem. Die volgende rondes is Reeks B, C en D. Hierdie drie rondes is die wat na die IPO lei. Waagkapitaalondernemings en private-ekwiteitondernemings neem deel.<ref name="Nasdaq">{{cite web|url=http://www.nasdaq.com/article/with-new-jobs-act-rule-a-new-era-of-investment-banking-cm279813|title=''With the new JOBS Act a new era of investment banking?''|work=Nasdaq|accessdate=24 September 2013}}</ref> === Geskiedenis van beginonderneming beleggings === Na die [[Groot Depressie]], wat deels die skuld gegee is weens 'n toename in spekulatiewe beleggings in klein ongereguleerde ondernemings, was beginondernemings hoofsaaklik afhanklik van mondelinge verpryding van inligting wat gereserveer was vir die vriende en familie van medestigters, sakengele en waagkapitaalfondse. In die Verenigde State was dit die geval sedert die implementering van die ''Securities Act'' van 1933. Baie lande het soortgelyke wetgewing geïmplementeer om algemene werwing en algemene advertering van ongeregistreerde sekuriteite te verbied, insluitend aandele aangebied in beginondernemings. In 2005 is 'n nuwe versneller-beleggingsmodel deur Y Combinator bekendgestel wat 'n vaste-termyn-beleggingsmodel met 'n vaste periode-intensiewe regrukkamp (bootcamp) -styl-opleidingsprogram gekombineer het om die saad- / vroeëfase-beleggingsproses met opleiding te stroomlynen meer sistematies te maak. Na aanleiding van Y Combinator, het baie versnellers met soortgelyke modelle wêreldwyd na vore gekom. Die versnellermodel het sedertdien baie algemeen geword en wyd versprei en is sleutelorganisasies van enige beginonderneming-ekosisteem. Artikel II van die ''Jumpstart Our Business Startups Act (JOBS Act)'', wat die eerste keer op 23 September 2013 geïmplementeer is, het aan beginondernemings en medestigters of promotors in die VSA begin. die reg om oor die algemeen publiek te vra en te adverteer met behulp van enige kommunikasiemetode op voorwaarde dat slegs geakkrediteerde beleggers die sekuriteite mag koop.<ref>{{cite web |url=https://www.sec.gov/spotlight/jobs-act.shtml |title=Jumpstart Our Business Startups (JOBS) Act Spotlight |work=SEC.GOV |access-date=1 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527023444/https://www.sec.gov/spotlight/jobs-act.shtml |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="ABC News">{{cite web |url=https://abcnews.go.com/Business/dark-side-crowdfunding-startup-companies/story?id=20343963 |title=Newly Legal: Buying Stock in Start Ups Via Crowdsourcing |work=ABC News |access-date=24 September 2013 |date=24 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609155913/https://abcnews.go.com/Business/dark-side-crowdfunding-startup-companies/story?id=20343963 |archive-date=9 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Bloomberg">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/2013-09-24/levine-on-wall-street-chrysler-s-unwanted-ipo.html |title=Levine on Wall Street: Chrysler's Unwanted IPO |work=Bloomberg |access-date=24 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022100704/http://www.bloomberg.com/news/2013-09-24/levine-on-wall-street-chrysler-s-unwanted-ipo.html |archive-date=22 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die regulasies wat die aandeel groepbefondsing in verskillende lande beïnvloed, verskil egter baie met 'n verskeidenheid van vlakke en modelle van vryheid en beperkings. In baie lande is daar geen beperkinge wat die breë publiek beperk om te belê in beginmaatskappy nie, terwyl daar steeds ander soorte beperkings kan wees, soos om die bedrag te beperk wat maatskappye by beleggers kan soek. As gevolg van positiewe ontwikkeling en groei van groepbefonsing,<ref>{{cite web|url=https://www.crowdsourcing.org/editorial/global-crowdfunding-market-to-reach-344b-in-2015-predicts-massolutions-2015cf-industry-report/45376|title=Global Crowdfunding Market to Reach $34.4B in 2015, Predicts Massolution's 2015CF Industry Report|work=www.crowdsourcing.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306084019/https://www.crowdsourcing.org/editorial/global-crowdfunding-market-to-reach-344b-in-2015-predicts-massolutions-2015cf-industry-report/45376|archivedate=2017-03-06}}</ref> is baie lande aktief besig om hul regulering met betrekking tot groepbefonsing op te dateer. === Belê aanlyn === Die eerste bekende beleggingsgebaseerde groepbeleggingplatform vir beginondernemings is in Februarie 2010 van stapel gestuur deur Grow VC,<ref>{{cite web |url=https://techcrunch.com/2010/02/15/grow-vc-launches-aiming-to-become-the-kiva-for-tech-startups/ |title=Grow VC launches, aiming to become the Kiva for tech startups |date=15 Februarie 2010 |publisher=AOL |work=TechCrunch |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212150808/https://techcrunch.com/2010/02/15/grow-vc-launches-aiming-to-become-the-kiva-for-tech-startups/ |archive-date=12 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> gevolg deur die eerste VSA gebaseerde maatskappy ProFounder wat 'n model vir beginondernemings om beleggings direk op die webwerf te bekom,<ref>{{cite web |url=https://techcrunch.com/2011/05/03/crowdsourced-fundraising-platform-profounder-now-offers-equity-based-investment-tools/ |title=Crowdsourced Fundraising Platform ProFounder Now Offers Equity-Based Investment Tools |date=3 Mei 2011 |publisher=AOL |work=TechCrunch |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402080018/https://techcrunch.com/2011/05/03/crowdsourced-fundraising-platform-profounder-now-offers-equity-based-investment-tools/ |archive-date=2 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> maar ProFounder het later besluit om sy besigheid te staak weens regulatoriese redes wat verhinder dat hulle voortgaan,<ref>{{cite web |url=https://techcrunch.com/2012/02/17/startup-fundraising-platform-profounder-shuts-its-doors/ |title=Fundraising Platform For Startups ProFounder Shuts Its Doors |date=17 Februarie 2012 |publisher=AOL |work=TechCrunch |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402082817/https://techcrunch.com/2012/02/17/startup-fundraising-platform-profounder-shuts-its-doors/ |archive-date=2 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>omdat hulle hul model vir die VSA bekend gestel het vir markte voor die ''JOBS Act''. Met die positiewe vordering van die JOBS-wet vir groepbelegging in die VSA, het platformgroepe vir fondse soos SeedInvest en CircleUp in 2011 begin verskyn, en platforms soos Investiere, Companisto en Seedrs in [[Europa]] en OurCrowd in [[Israel]]. Die idee van hierdie platforms is om die proses te vergemaklik en die twee hoofprobleme wat in die mark plaasgevind het, op te los. Die eerste probleem was dat beginondernemers in staat was om toegang tot kapitaal kon kry en die hoeveelheid tyd wat dit neem om 'n finansieringsronde te sluit, verminder. Die tweede probleem was bedoel om die hoeveelheid transaksievloei vir die belegger te verhoog en ook om die proses te sentraliseer.<ref name="Forbes">{{cite web |url=https://www.forbes.com/sites/tanyaprive/2013/09/23/general-solicitation-ban-lifted-today-three-things-you-must-about-it/ |title=General Solicitation Ban Lifted Today – Three Things You Must Know About It |work=Forbes |access-date=23 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609173825/https://www.forbes.com/sites/tanyaprive/2013/09/23/general-solicitation-ban-lifted-today-three-things-you-must-about-it/ |archive-date=9 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Washington Post">{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/business/on-small-business/for-brokerdealers-crowdfunding-presents-new-opportunity/2013/03/28/bb835942-8075-11e2-8074-b26a871b165a_story.html|title=For broker/dealers, crowdfunding presents new opportunity|work=Washington Post |accessdate=28 Maart 2013}}</ref> == Interne beginondernemings == Interne beginndernemings is 'n vorm van korperatiewe entreperneurskap.<ref>{{Cite journal|last=Chen|first=Jianhong|last2=Nadkarni|first2=Sucheta|date=2017-03-01|title=It's about Time! CEOs' Temporal Dispositions, Temporal Leadership, and Corporate Entrepreneurship|journal=Administrative Science Quarterly|language=en|volume=62|issue=1|pages=31–66|doi=10.1177/0001839216663504|issn=0001-8392}}</ref> Groot of gevestigde ondernemings probeer gereeld om innovasie te bevorder deur 'interne beginondernemings' te skep, nuwe sake-afelings wat grootliks onafhanklik van die res van die onderneming werk. Voorbeelde hiervan is Bell Labs, 'n navorsingseenheid in Bell Corporation and Target Corporation (wat begin het as 'n interne beginonderneming van die Dayton se departmentele winkel-ketting) en threedegrees, 'n produk wat ontwikkel is deur 'n 'interne beginonderneming van [[Microsoft]].<ref>"Hong Kong in Honduras", [[The Economist]], 10 Desember 10, 2011.</ref> Om sulke ondernemings intern te akkommodeer, het maatskappye, soos [[Google]], stappe gedoen om 'n nuwe onderneming te begin en hul werkers tuis te laat voel in hul kantore en laat hulle selfs hul honde werk toe.<ref>"Hong Kong in Honduras", [[The Economist]], 10 Desember 2011.</ref> == Eenhorings == Sommige ondernemings word groot en word [[Eenhoring (finansies)|eenhorings]], dit wil sê private ondernemings wat vir meer as een miljard VS$ gewaardeer is. Die term is in 2013 geskep deur die waagkapitalis Aileen Lee, wat die mitiese dier gekies het om die [[Statistiek|statistiese]] skaarsheid van sulke suksesvolle ondernemings te verteenwoordig. Volgens ''TechCrunch'' was daar vanaf Maart 2018 279 eenhorings, en die meeste van die eenhorings is in die [[Volksrepubliek van China]], gevolg deur die VSA. Die eenhorings is in enkele lande gekonsentreer: China (131), VSA (76), [[Indië]] (14), die [[Verenigde Koninkryk]] (7), [[Indonesië]] (4), [[Argentinië]] (4), [[Singapoer]] (3), [[Switserland]] (2), [[Suid Korea]] (2), [[Hong Kong]] (2) en 13 ander lande (1 elk). Die grootste eenhorings sluit Ant Financial, ByteDance, DiDi, [[Uber]], Xiaomi en [[Airbnb]] in. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Startup company }} {{Normdata}} [[Kategorie:Besigheid]] [[Kategorie:Firmas]] rfewk0npb67n47hiuuxg2cgbtlsx00v Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika 4 303482 2891043 2889668 2026-04-07T11:31:26Z Sobaka 328 /* Nuwe artikels */ skakel 2891043 wikitext text/x-wiki [[Beeld: Flag map of South Africa.svg |raamloos|200px|regs]] Welkom by '''Wikiprojek Suid-Afrika'''! Dit is 'n samewerkingsgebied vir Wikipediane wat belangstel in die verbetering van die dekking van Suid-Afrikaanse artikels. As u weet van aktiewe redakteurs wat bygedra het tot Suid-Afrika-verwante artikels of verwante Wikiprojekte, verwys hulle dan na hierdie projek. Nuwe deelnemers is welkom; voel asseblief vry om hier aan te sluit! Kyk ook vir ons [[Portaal:Suid-Afrika]]. ==Deelnemers== Om deel te word van Wikiprojek Suid-Afrika, wysig hierdie afdeling en plaas <b><code><nowiki>#~~~~</nowiki></code></b> hieronder in '''alfabetiese volgorde'''. #-- [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 10:06, 1 Junie 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|skil 'n appeltjie]]) 19:44, 31 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:10, 29 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:14, 25 Junie 2020 (UTC) #-- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:59, 31 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) 09:02, 15 Augustus 2021 (UTC) ==Sjablone== === Sjablone om te voltooi / verbeter === {{Artikels oor Suid-Afrika|state=uncollapsed}} {{Suid-Afrikaanse kookkuns|state=uncollapsed}} === Sjablone om te gebruik === Plaas die <nowiki>{{Wikiprojek Suid-Afrika artikel}}</nowiki> op die besprekingsbladsy van alle artikels wat deel is wan WIkiprojek Suid-Afrika. Sien die volgende lys van Suid-Afrikaanse saadjie sjablone. Ontkiem sommer 'n saadjie. ===Saadjie=== *{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-saadjie|Suid-Afrika-saadjie]]}} – verwante kategorie – [[:Kategorie:Suid-Afrika-saadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geo-saadjie|Suid-Afrika-geo-saadjie]]}} – verwante kategorie: [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geografiesaadjies]] ::*{{[[Sjabloon:Gauteng saadjie|Gauteng saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:KwaZulu-Natal saadjie|KwaZulu-Natal saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Limpopo saadjie|Limpopo saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Mpumalanga saadjie|Mpumalanga saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Noord-Kaap saadjie|Noord-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Noordwes saadjie|Noordwes saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Oos-Kaap saadjie|Oos-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Wes-Kaap saadjie|Wes-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Vrystaat saadjie|Vrystaat saadjie]]}} :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-bio-saadjie|Suid-Afrikaanse-bio-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse biografiesaadjies]] ::*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie|Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse politikus saadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie|Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geskiedenissaadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-struktuur-saadjie|Suid-Afrika-struktuur-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse struktuur saadjies]] == Nuwe artikels == {{div col|colwidth=24em}} * [[Inboekstelsel]] * [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]] * [[Buitelandse betrekkinge van Suid-Afrika]] * [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika]] * [[Lys van diplomatieke missies in Suid-Afrika]] * [[Wet op die Erkenning van die Onafhanklikheid van Namibië, 1990]] * [[Jürgen Schadeberg]] * [[Sjebeen]] * [[Umqombothi]] * [[Nigel Morgan]] * [[George Bizos]] * [[Danny Titus]] * [[Tsotsi]] ‎ * [[Sarafina! (1992 film)]] * [[District 9]] * [[Suid-Afrikaanse filmbedryf]] * [[U-Carmen eKhayelitsha]] * [[Slag van Soutrivier]] * [[Jonas Gwangwa]] * [[Amathole- beskermde seegebied]] * [[Rubicon-toespraak]] * [[Carl von Hirschberg]] * [[Dawid Stuurman]] * [[Xiaomei Havard]] * [[Karima Brown]] * [[Jimmy Abbott]] * [[Aubrey Kruger]] * [[Graeme Bloch]] * [[National Union of South African Students]] * [[Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] * [[Koevoet (polisie-eenheid)|Koevoet]] * [[Goue renoster van Mapungubwe]] * [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021]] * [[Parlementsgebou (Kaapstad)]] * [[Simonstad-ooreenkoms]] * [[David Benatar]] * [[Carl Walter Meyer]] * [[André Walters]] * [[Dana Snyman]] * [[Yu Chi Chan-klub]] * [[Dana Niehaus]] * [[Satanskoraal]] * [[Mike Schüssler]] * [[John Berks]] * [[John Weston]] * [[Barry Ronge]] * [[Lionel Peterson]] * [[Don Mattera]] * [[Aggrey Klaaste]] * [[Patrick Soon-Shiong]] * [[Len Taunyane]] * [[David Christiaan de Waal]] * [[William Duncan Baxter]] * [[Glenda Kemp]] * [[Dennis East]] * [[Dawid van Lill]] * [[Mpho Phalatse]] * [[Franci Swanepoel]] * [[Leopold Scholtz]] * [[Klimaatsverandering in Suid-Afrika]] * [[Omgewingskwessies in Suider-Afrika]] * [[Alois Hugo Nellmapius]] * [[Drum (tydskrif)]] * [[Mark Pilgrim]] * [[Murunwa Makwarela]] * [[Kgosientso Ramokgopa]] * [[Stephanie Kemp]] * [[Thapelo Amad]] * [[Kirsten Neuschäfer]] * [[Thabo Bester]] * [[James Alexander]] * [[Rob Hersov]] * [[Guillaume Chenu de Chalezac]] * [[WESSA]] * [[Eusebius McKaiser]] * [[Erik Holm]] * [[Dricus du Plessis]] * [[Michael Lapsley]] * ''[[Scope]]'' * [[Nthato Motlana]] * [[Hans van Heerden]] * [[RISE Mzansi]] * [[Eeben Barlow]] *[[Televisie in Suid-Afrika]] * [[Piet Meyer]] * [[Klaas de Jonge]] * [[Beurtkrag]] * [[Suid-Afrikaanse energiekrisis]] * [[Overvaal Stereo]] * [[Change Starts Now]] * [[Mbongeni Ngema]] * [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)]] * [[Peter Magubane]] * [[Edwill van Aarde]] * [[Kholeka Gcaleka]] * [[Pip Freedman]] * [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024]] * [[African Congress for Transformation]] * [[Nasionale Vervolgingsgesag]] * [[Build One South Africa]] * [[Mapsixteen Civic Movement]] * [[Dikwankwetla Party of South Africa]] * [[Afrikaans 100-projek]] * [[Suid-Afrika se regverdige energieoorganginvesteringsplan]] * [[Veelpartyhandves]] * [[Pan Africanist Movement]] * [[Africa Restoration Alliance]] * [[Dire Tladi]] * [[Tyla]] * [[Operation Dudula]] * [[Abadin Tadia Tjoessoep]] * [[People's Movement for Change]] * [[Team Sugar South Africa]] * [[Mike Procter]] * [[John Hlophe]] * [[Ian Cameron]] * [[Hans Heese]] * [[Valke (SAPD)]] * [[Dingaan Thobela]] * [[David de Lange]] * [[Odile Harington]] * [[Louis van Schoor]] * [[Annelise de Vries]] * [[Operasie Vula]] * [[Koos van der Merwe]] * [[Hylton Nel]] * [[Danie Odendaal]] * [[End Conscription Campaign]] * [[Shifty Records]] * [[Douw Steyn]] * [[R.W. Johnson]] * [[Ebrahim Rasool]] * [[Barbara Masekela]] * [[Brand Fourie]] * [[Tshepisong]] * [[Neil de Beer]] * [[Tshidi Madia]] * [[Jan Boland Coetzee]] * [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]] * [[Maxi Schoeman]] * [[Kenny Kunene]] * [[Lis Lange]] * [[Katiso Molefe]] * [[DJ Sumbody]] * [[Brett Herron (politikus)]] * [[Marianne Thamm]] * [[Benjamin Mauerberger]] * [[Madlanga-kommissie]] * [[Groot Vyf-kartel]] * [[G20-spitsberaad in Johannesburg 2025]] * [[Mary de Haas]] * [[Leonora van den Heever]] * [[Lichtenstein-kasteel (Suid-Afrika)]] * [[Brown Mogotsi]] * [[William H. Andrews]] * [[The Continent (digitale koerant)]] * [[Gerald Olitzki]] * [[DJ Warras]] * [[Marius van der Merwe]] * [[Paul O’Sullivan]] * [[Francis Guthrie]] * [[Clem Sunter]] * [[Susan Lombaard]] * [[Nicholas Haysom]] * [[Percy Sieff]] * [[Nathan Kirsh]] * [[Ruan Fourie]] {{div col end}} [[Kategorie:Wikipedia]] [[Kategorie:Suid-Afrika|*]] 9f3s5qs8hsnu8ls1nv07rkqjd5v7iut Builepes in Suid-Afrika 0 306428 2890713 2853813 2026-04-06T17:16:52Z Oesjaar 7467 ver 2890713 wikitext text/x-wiki '''Builepes''' is in Suid-Afrika bekend sedert die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Oorsprong en verspreiding== Tot in 1901 was builepes in Suid-Afrika ‘n onbekende siekte. Die Britse militêre owerhede het onbewustelik besmette rotte in voer vir hul perde uit [[Suid-Amerika]] en [[Indië]] ingevoer. Besmette linne op skepe uit [[Asië]] is boonop na Suid-Afrika gebring. In daardie landstreke se hawens het builepes destyds onbeheerbaar gewoed. Suid-Afrikaanse hawens en agterbuurte het op daardie tydstip weer gewemel van die rotte. Vlooie van hierdie rotte wat vrek, het gou hul weg gevind na die mens en builepes veroorsaak. Die eerste en grootste uitbrake van die plaag was dus in die hawestede. In Kaapstad was daar honderde sterfgevalle. In 1903 is besmette Indiër-arbeiders na die Rand gebring. Toe builepes die volgende jaar in Johannesburg uitbreek, is ‘n deel van [[Braamfontein]] onteien en met die grond gelyk gemaak om die besmetting teen te gaan. In die periode 1903 tot 1905 was die [[epidemie]] versprei in Kaapstad, Port Elizabeth, Oos-Londen, Durban, [[Pietermaritzburg]], [[Kingwilliamstown]] en [[Queenstown]]. ‘n Tien jaar later het dit geheers tot in die plattelandse gebiede van [[Mosselbaai]], [[Graaff-Reinet]], [[Tarka]], [[Middelburg]], [[Glen Grey]] en [[Uitenhage]]. Streepmuise het die probleem in [[Knysna]] veroorsaak. Met die uitwissing van die knaagdierbevolking in die stede en dorpe en die afsondering van besmette mense kom die epidemie tot ‘n end. ==Kaapstad== Dooie rotte het in die hawegebied rondgelê. Vuil agterbuurte was die ideale omstandighede vir die verspreiding van builepes. Op 7 Februarie 1901 was die eerste uitbraak in [[Distrik Ses]]. Gewapende polisie het die inwoners uit die besmette gebied verwyder en hulle verskuif na [[Pinelands]] op die [[Kaapse Vlakte]]. Daar is ook ‘n afsonderingshospitaal ingerig. ‘n Aantal geboue in Distrik Ses is ontruim en ander heeltemal gesloop. Dele van die stad is deeglik opgeruim en skoongewas met karbolsuur en formalien. Gevangenes wat hiermee gehelp het, het afslag op hul vonnisse gekry. Om verdere verspreiding van die siekte te voorkom, is mense verbied om die stadsgebied te verlaat. Rondloperhonde is summier geskiet. Jag is gemaak op rotte. Vir elke dooie rot het die owerheid ‘n [[tiekie]] betaal. Die hawegebied is vir die publiek gesluit. Lede van die Maleier-bevolking het oproerig geraak oor die beperkings wat op die begrafnisse van hul geloofsgenote geplaas is. Die imams kon darem die gemoedere tot bedaring bring. Ook die mediese personeel het gely onder die siekte. Selfs die matrone van die afsonderingshospitaal het gesterf. By elke huis met ‘n pasiënt het ‘n geel vlag gewapper as waarskuwing. Einde Julie was daar ‘n 400 sterfgevalle in die stad. Alhoewel daar dooie rotte in die wynkelders rondgelê het, het geen mens wat daarin gewerk het, aldus die skinderstories uit die tyd, daar siek geword nie. ==Teenswoordig== Jare na die eerste besmettings in die hawestede is eers agtergekom dat builepes helaas na die inheemse veldknaagdiere versprei het. Die [[graatjiemeerkat]], [[witkwasmuishond]], [[vaalveldmuis]], en die [[streepmuis]] speel nou nog ‘n belangrike rol in die verspreiding van builepes na die mens. Higiëniese toestande is teenswoordig egter veel beter as ‘n eeu terug. Vlooie en knaagdiere word nou strenger beheer om besmetting te voorkom. In die 1980’s was daar slegs 18 aangemelde gevalle van builepes in die land. Die siekte word nie deur vee of huisdiere versprei nie. In Oktober 2017 het die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] nog nege lande in Suider-Afrika waaronder Suid-Afrika gewaarsku om voorsorgmaatreëls te tref na ‘n ernstige uitbraak van builepes in [[Madagaskar]]. ==Lees ook== *[[Swart Dood]] *[[Spaanse griep in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *Ensiklopedie van die Wêreld, deel 8. Stellenbosch: Albertyn-uitgewery, 1993. {{ISBN|0-949948-22-5}} *health24.com *jstor.org *sahistory.org.za *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 4. Kaapstad: Nasou, 1971. {{ISBN|0-625-00320-9}} [[Kategorie:Aansteeklike siektes]] kil9ylfhmjfsfu0s74wyp9z870oqs3c Jamal Khashoggi 0 306751 2890654 2886427 2026-04-06T13:58:41Z Aliwal2012 39067 /* Verhouding met Osama bin Laden */ verbeter ref's 2890654 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jamal Khashoggi in March 2018 (cropped).jpg|duimnael|Jamal Khashoggi in Maart 2018.]] '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 201|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegekom het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderwys in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as die van die Verenigde State gewerk het. <ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref>Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Na hierdie ontslag is Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] toe gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur in die lug voordat hy deur Bahrein toegemaak word.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref>Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of op te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins Mohammed bin Salman. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral van [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news|title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state|newspaper=The Spectator|date=12 October 2018|lang=en|access-date=15 October 2018}}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake sy voorgeneme [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie. Daar word aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|access-date= 17 October 2018|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, hou hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel.<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref>, onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Jamal Khashoggi was killed at consulate: Middle East News & Top Stories|newspaper=The Straits Times|access-date= 7 October 2018|lang=en}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê is dat Khashoggi die konsulaat lewend sou gelaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman.<ref>{{cite news|first1=Vincent |last1=Sondermeijer|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC Handelsblad|date= 17 Oktober 2018|lang=nl}}</ref> Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien word en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het , wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat die Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] i14zblyfm5vullasdyx0zgzsdli94xx 2890658 2890654 2026-04-06T14:06:52Z Aliwal2012 39067 Archive date mismatch 2890658 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jamal Khashoggi in March 2018 (cropped).jpg|duimnael|Jamal Khashoggi in Maart 2018.]] '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegekom het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderwys in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as die van die Verenigde State gewerk het. <ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref>Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Na hierdie ontslag is Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] toe gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur in die lug voordat hy deur Bahrein toegemaak word.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref>Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of op te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins Mohammed bin Salman. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral van [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news|title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state|newspaper=The Spectator|date=12 October 2018|lang=en|access-date=15 October 2018}}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake sy voorgeneme [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie. Daar word aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|access-date= 17 October 2018|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, hou hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel.<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref>, onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Jamal Khashoggi was killed at consulate: Middle East News & Top Stories|newspaper=The Straits Times|access-date= 7 October 2018|lang=en}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê is dat Khashoggi die konsulaat lewend sou gelaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman.<ref>{{cite news|first1=Vincent |last1=Sondermeijer|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC Handelsblad|date= 17 Oktober 2018|lang=nl}}</ref> Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien word en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het , wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat die Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] jwib4emhi188rnrzc80jcuoq3tnwa8o 2890660 2890658 2026-04-06T14:19:21Z Aliwal2012 39067 /* Biografie */ 2890660 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jamal Khashoggi in March 2018 (cropped).jpg|duimnael|Jamal Khashoggi in Maart 2018.]] '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegekom het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderwys in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as die van die Verenigde State gewerk het. <ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref>Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Na hierdie ontslag is Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] toe gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur in die lug voordat hy deur Bahrein toegemaak word.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref>Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of op te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins Mohammed bin Salman. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral van [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake sy voorgeneme [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie. Daar word aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|access-date= 17 October 2018|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, hou hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel.<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref>, onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Jamal Khashoggi was killed at consulate: Middle East News & Top Stories|newspaper=The Straits Times|access-date= 7 October 2018|lang=en}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê is dat Khashoggi die konsulaat lewend sou gelaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman.<ref>{{cite news|first1=Vincent |last1=Sondermeijer|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC Handelsblad|date= 17 Oktober 2018|lang=nl}}</ref> Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien word en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het , wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat die Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] emsj4880cfnjj2hkbvwn0ozuhojqtm2 2890661 2890660 2026-04-06T14:21:10Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2890661 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegekom het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderwys in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as die van die Verenigde State gewerk het. <ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref>Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Na hierdie ontslag is Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] toe gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur in die lug voordat hy deur Bahrein toegemaak word.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref>Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of op te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins Mohammed bin Salman. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral van [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake sy voorgeneme [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie. Daar word aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|access-date= 17 October 2018|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, hou hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel.<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref>, onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Jamal Khashoggi was killed at consulate: Middle East News & Top Stories|newspaper=The Straits Times|access-date= 7 October 2018|lang=en}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê is dat Khashoggi die konsulaat lewend sou gelaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman.<ref>{{cite news|first1=Vincent |last1=Sondermeijer|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC Handelsblad|date= 17 Oktober 2018|lang=nl}}</ref> Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien word en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het , wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat die Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] t2ehsco8lcja5zl1cegreatfupbitng 2890662 2890661 2026-04-06T14:21:39Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Biografie */ 2890662 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegekom het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderwys in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as die van die Verenigde State gewerk het.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Na hierdie ontslag is Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] toe gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur in die lug voordat hy deur Bahrein toegemaak word.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref>Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of op te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins Mohammed bin Salman. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral van [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake sy voorgeneme [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie. Daar word aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|access-date= 17 October 2018|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, hou hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel.<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref>, onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Jamal Khashoggi was killed at consulate: Middle East News & Top Stories|newspaper=The Straits Times|access-date= 7 October 2018|lang=en}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê is dat Khashoggi die konsulaat lewend sou gelaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman.<ref>{{cite news|first1=Vincent |last1=Sondermeijer|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC Handelsblad|date= 17 Oktober 2018|lang=nl}}</ref> Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien word en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het , wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat die Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] 43m47lhhg9zohmpkwvu5izm1kw1s1j0 2890673 2890662 2026-04-06T14:41:22Z Aliwal2012 39067 Proeflees en taalversorging 2890673 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegegaan het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderrig in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as dié van die Verenigde State gewerk het.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Ná hierdie ontslag het Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur op die lug voordat hy deur Bahreinse regering toegemaak is.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media-instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins [[Mohammad bin Salman]]. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral op [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake oor sy voorgenome [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie, en daar is aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|access-date= 17 October 2018|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, het hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel.<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref>, onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Jamal Khashoggi was killed at consulate: Middle East News & Top Stories|newspaper=The Straits Times|access-date= 7 October 2018|lang=en}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê het dat Khashoggi die konsulaat lewend sou verlaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman.<ref>{{cite news|first1=Vincent |last1=Sondermeijer|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC Handelsblad|date= 17 Oktober 2018|lang=nl}}</ref> Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien was en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het, wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] i8an8vn18sdv1ifim9sh5nit1q0zwjg 2890697 2890673 2026-04-06T16:30:02Z Aliwal2012 39067 2890697 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegegaan het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderrig in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as dié van die Verenigde State gewerk het.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Ná hierdie ontslag het Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur op die lug voordat hy deur Bahreinse regering toegemaak is.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media-instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins [[Mohammad bin Salman]]. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral op [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake oor sy voorgenome [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/ |titel=“Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd” |datum= |bezochtdatum=2018-10-17 |werk=Het Laatste Nieuws}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie, en daar is aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|access-date= 17 October 2018|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, het hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel.<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref>, onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Jamal Khashoggi was killed at consulate: Middle East News & Top Stories|newspaper=The Straits Times|access-date= 7 October 2018|lang=en}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê het dat Khashoggi die konsulaat lewend sou verlaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman.<ref>{{cite news|first1=Vincent |last1=Sondermeijer|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC Handelsblad|date= 17 Oktober 2018|lang=nl}}</ref> Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien was en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het, wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] 6bu2scwyajxchtyk6caigv1kgcxff9z 2890729 2890697 2026-04-06T17:26:02Z Aliwal2012 39067 /* Verdwyning */ 2890729 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegegaan het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderrig in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as dié van die Verenigde State gewerk het.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Ná hierdie ontslag het Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur op die lug voordat hy deur Bahreinse regering toegemaak is.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media-instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins [[Mohammad bin Salman]]. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral op [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake oor sy voorgenome [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/ |title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd |datum= |access-date=2018-10-17 |werk=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie, en daar is aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref name=":3" /> <ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|access-date= 17 October 2018|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, het hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref>{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel.<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref>, onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Jamal Khashoggi was killed at consulate: Middle East News & Top Stories|newspaper=The Straits Times|access-date= 7 October 2018|lang=en}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê het dat Khashoggi die konsulaat lewend sou verlaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman.<ref>{{cite news|first1=Vincent |last1=Sondermeijer|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC Handelsblad|date= 17 Oktober 2018|lang=nl}}</ref> Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien was en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het, wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] 6i6v14aa8ldmunfkvoyl0x60d81qx46 2890736 2890729 2026-04-06T17:35:22Z Aliwal2012 39067 /* Verdwyning */ 2890736 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegegaan het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderrig in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as dié van die Verenigde State gewerk het.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Ná hierdie ontslag het Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur op die lug voordat hy deur Bahreinse regering toegemaak is.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media-instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins [[Mohammad bin Salman]]. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral op [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake oor sy voorgenome [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/ |title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd |datum= |access-date=2018-10-17 |werk=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie, en daar is aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref name="3">{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, het hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref name="3" /> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel.<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref>, onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Jamal Khashoggi was killed at consulate: Middle East News & Top Stories|newspaper=The Straits Times|access-date= 7 October 2018|lang=en}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê het dat Khashoggi die konsulaat lewend sou verlaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman.<ref>{{cite news|first1=Vincent |last1=Sondermeijer|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC Handelsblad|date= 17 Oktober 2018|lang=nl}}</ref> Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien was en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het, wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] f9hvvlazneuqfhp5mc9wiih8wvwiapb 2890739 2890736 2026-04-06T17:36:36Z Aliwal2012 39067 /* Verdwyning */ 2890739 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegegaan het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderrig in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as dié van die Verenigde State gewerk het.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Ná hierdie ontslag het Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur op die lug voordat hy deur Bahreinse regering toegemaak is.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media-instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins [[Mohammad bin Salman]]. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral op [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake oor sy voorgenome [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/ |title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd |datum= |access-date=2018-10-17 |werk=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie, en daar is aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref name=":3">{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, het hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref name=":3" /> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel.<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref>, onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Jamal Khashoggi was killed at consulate: Middle East News & Top Stories|newspaper=The Straits Times|access-date= 7 October 2018|lang=en}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê het dat Khashoggi die konsulaat lewend sou verlaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman.<ref>{{cite news|first1=Vincent |last1=Sondermeijer|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC Handelsblad|date= 17 Oktober 2018|lang=nl}}</ref> Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien was en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het, wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] 29o9k9gtkbyyrllwgwlvolcc502rmro 2890766 2890739 2026-04-06T17:53:19Z Aliwal2012 39067 /* Verdwyning */ 2890766 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegegaan het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderrig in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as dié van die Verenigde State gewerk het.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Ná hierdie ontslag het Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur op die lug voordat hy deur Bahreinse regering toegemaak is.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media-instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins [[Mohammad bin Salman]]. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral op [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake oor sy voorgenome [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/ |title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd |datum= |access-date=2018-10-17 |werk=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie, en daar is aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref name=":3">{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, het hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref name=":3" /> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel,<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref> onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-concludes-saudi-journalist-khashoggi-killed-by-murder-team-sources-say/2018/10/06/31ee4f86-c8d9-11e8-9c0f-2ffaf6d422aa_story.html|title=Turkey concludes Saudi journalist Jamal Khashoggi killed by ‘murder’ team, sources say|website=The Washington Post|lang=en|access-date=2018-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181008004637/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-concludes-saudi-journalist-khashoggi-killed-by-murder-team-sources-say/2018/10/06/31ee4f86-c8d9-11e8-9c0f-2ffaf6d422aa_story.html|archivedate=2018-10-08}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê het dat Khashoggi die konsulaat lewend sou verlaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman.<ref>{{cite news|first1=Vincent |last1=Sondermeijer|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC Handelsblad|date= 17 Oktober 2018|lang=nl}}</ref> Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien was en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het, wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] l8icxx104lflhfvzw4hxz6vsdu86etl 2890793 2890766 2026-04-06T18:04:15Z Aliwal2012 39067 /* Gebeurtenisse na die verdwyning */ 2890793 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegegaan het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderrig in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as dié van die Verenigde State gewerk het.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Ná hierdie ontslag het Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur op die lug voordat hy deur Bahreinse regering toegemaak is.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media-instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins [[Mohammad bin Salman]]. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral op [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake oor sy voorgenome [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/ |title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd |datum= |access-date=2018-10-17 |werk=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie, en daar is aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref name=":3">{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, het hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref name=":3" /> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel,<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref> onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-concludes-saudi-journalist-khashoggi-killed-by-murder-team-sources-say/2018/10/06/31ee4f86-c8d9-11e8-9c0f-2ffaf6d422aa_story.html|title=Turkey concludes Saudi journalist Jamal Khashoggi killed by ‘murder’ team, sources say|website=The Washington Post|lang=en|access-date=2018-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181008004637/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-concludes-saudi-journalist-khashoggi-killed-by-murder-team-sources-say/2018/10/06/31ee4f86-c8d9-11e8-9c0f-2ffaf6d422aa_story.html|archivedate=2018-10-08}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê het dat Khashoggi die konsulaat lewend sou verlaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman. Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien word en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/17/verdachten-zaak-khashoggi-komen-uit-omgeving-saoedische-kroonprins-a2624778|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het, wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. <ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word om ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] o4fep1ed30naju0u3338tvmtjitdczn 2890806 2890793 2026-04-06T18:10:22Z Aliwal2012 39067 /* Internasionale reaksies */ 2890806 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegegaan het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderrig in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as dié van die Verenigde State gewerk het.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Ná hierdie ontslag het Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur op die lug voordat hy deur Bahreinse regering toegemaak is.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media-instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins [[Mohammad bin Salman]]. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral op [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake oor sy voorgenome [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/ |title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd |datum= |access-date=2018-10-17 |werk=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie, en daar is aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref name=":3">{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, het hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref name=":3" /> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel,<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref> onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-concludes-saudi-journalist-khashoggi-killed-by-murder-team-sources-say/2018/10/06/31ee4f86-c8d9-11e8-9c0f-2ffaf6d422aa_story.html|title=Turkey concludes Saudi journalist Jamal Khashoggi killed by ‘murder’ team, sources say|website=The Washington Post|lang=en|access-date=2018-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181008004637/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-concludes-saudi-journalist-khashoggi-killed-by-murder-team-sources-say/2018/10/06/31ee4f86-c8d9-11e8-9c0f-2ffaf6d422aa_story.html|archivedate=2018-10-08}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê het dat Khashoggi die konsulaat lewend sou verlaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman. Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien word en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/17/verdachten-zaak-khashoggi-komen-uit-omgeving-saoedische-kroonprins-a2624778|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het, wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem.<ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word, om die ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos Uber se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] 2r9s62381hupwb1gd2h37x2nz03b0eu 2891021 2890806 2026-04-07T08:41:37Z Sobaka 328 /* Internasionale reaksies */ skakel 2891021 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegegaan het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderrig in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as dié van die Verenigde State gewerk het.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Ná hierdie ontslag het Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur op die lug voordat hy deur Bahreinse regering toegemaak is.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media-instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins [[Mohammad bin Salman]]. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral op [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake oor sy voorgenome [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/ |title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd |datum= |access-date=2018-10-17 |werk=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie, en daar is aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref name=":3">{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, het hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref name=":3" /> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel,<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref> onder andere is sy vingers afgekap.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-concludes-saudi-journalist-khashoggi-killed-by-murder-team-sources-say/2018/10/06/31ee4f86-c8d9-11e8-9c0f-2ffaf6d422aa_story.html|title=Turkey concludes Saudi journalist Jamal Khashoggi killed by ‘murder’ team, sources say|website=The Washington Post|lang=en|access-date=2018-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181008004637/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-concludes-saudi-journalist-khashoggi-killed-by-murder-team-sources-say/2018/10/06/31ee4f86-c8d9-11e8-9c0f-2ffaf6d422aa_story.html|archivedate=2018-10-08}}</ref> deur onthoof te word.<ref>{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê het dat Khashoggi die konsulaat lewend sou verlaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman. Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien word en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/17/verdachten-zaak-khashoggi-komen-uit-omgeving-saoedische-kroonprins-a2624778|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het, wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem.<ref>www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17. De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17}}</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref>Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word, om die ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos [[Uber]] se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] 0eb5onro2iys0ab582ts1z5ui84t744 Dwerg (mitologie) 0 307380 2890746 2857073 2026-04-06T17:39:54Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890746 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dwarf by BrokenMachine86.jpg|duimnael]] ‘n '''Dwergie''' is ‘n fabelagtige lelike klein wese in die gedaante van ‘n man. Hy kom veral in die mites en sages in die Noorse en Germaanse volksverhale voor en beskik oor magiese kragte. Hierdie natuurgees woon in rotsskeure, grotte, hol boomstamme of onder die grond. Hulle dra gewoonlik rooi puntmusse en kan hulself onsigbaar maak. In die sprokies is hulle meesal die mens vyandiggesind, maar kan in sommige gevalle behulpsaam wees deur onafgehandelde take te voltooi. ==Lees ook== *[[draak]] *[[elf (mitologie)]] *[[engel]] *[[fee]] *[[feeks]] *[[heks]] *[[kabouter]] *monster *[[nimf]] *[[reus]] *[[trol]] *[[zombie]] ==Bibliografie== * van Reeth, Adelaïde: Ensiklopedie van die mitologie. Kaapstad: Vlaeberg, 1994. {{ISBN|0-947461-57-4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mitologiese wesens]] [[Kategorie:Volksverhale]] [[Kategorie:Fiktiewe karakters]] [[Kategorie:Natuurreligie]] r2azsu03fwa67pr9hhtvj84fu5vadk7 Brakrivier (Kammanassie) 0 308948 2890712 2241953 2026-04-06T17:16:25Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890712 wikitext text/x-wiki Die Brakrivier ontspring op die noordelike hellings van die [[Outeniekwaberge]] en loop deur Ezeljachtpoort. Dit sluit in die [[Kammanassiedam]] by die [[Kammanassierivier]] aan. [[Kategorie:Riviere in Wes-Kaap]] 7kfh0unxzc4kn48p8w0ozq4opx7h24l Buitelandse betrekkinge van Zimbabwe 0 310513 2890714 2843737 2026-04-06T17:17:30Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890714 wikitext text/x-wiki '''Die buitelandse betrekkinge van Zimbabwe''' prioritiseer noue bande met die [[Volksrepubliek China]] <ref name="a">{{cite book|last=|first=|year=n.d.|title=The Great Wall and the Empty Fortress: China's Search for Security|page=48}}</ref> en [[Suid-Afrika]], lande wat goeie betrekkinge met [[Zimbabwe]] handhaaf. == Bilaterale verhoudings == [[Lêer:Diplomatic missions of Zimbabwe.PNG|duimnael|Diplomatieke missies van Zimbabwe]] Zimbabwe het bilaterale betrekkinge met verskeie lande. Na [[Ian Smith]] se eensydige onafhanklikheidsverklaring van die [[Verenigde Koninkryk]] in 1965 is [[Rhodesië]] se diplomatieke teenwoordigheid dramaties regoor die wêreld verminder. Teen die tyd van die [[Lancaster House-ooreenkoms]] in 1979 het Rhodesië slegs verteenwoordigende kantore in [[Londen]], [[Bonn]], [[Pretoria]], [[Washington, D.C.]] en [[Tokio]] gehad. Verteenwoordiging in [[Maputo]] (destyds Lourenço Marques) en [[Lissabon]] is in 1975 gesluit ná die Angelier-rewolusie in [[Portugal]]. Onder [[Robert Mugabe]] het Zimbabwe 'n nuwe buitelandse beleid gevoer wat nouer saamwerk met [[Afrika]]-, [[Oosblok]]- en [[Beweging van Onverbonde Lande| Onverbonde]]-state. Die [[hoofstad]] van die land, [[Harare]], huisves tans 51 ambassades. Verskeie ander lande het ambassadeurs van ander hoofstede, veral Pretoria en [[Addis Abeba]], geakkrediteer. === Afrika === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! style="width:15%;"| Land ! style="width:12%;"| Formele verhoudings begin !Notes |- valign="top" |{{vlagland|Algerië}}||<!--Date started-->1980-07-31<ref name=b>{{cite book|last=?|first=?|year=n.d.|title=Southern African Political History: A Chronological of Key Political Events from Independence to Mid-1997|pages=711–712}}</ref> | * Algerië het 'n ambassade in Harare |- valign="top" |{{vlagland|Angola}}||<!--Date started-->|| *Angola het 'n ambassade in Harare *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Luanda]] *Die verhouding tussen Angola en Zimbabwe het sedert die ontstaan van beide state, Angola in 1975 en Zimbabwe in 1980, tydens die [[Koue Oorlog]] hartlik gebly. Terwyl Angola se buitelandse beleid verskuif het na 'n meer pro-VSA houding gebaseer op aansienlike ekonomiese bande, het onder die bewind van president Robert Mugabe, Zimbabwe se bande met die [[Weste]] in die laat negentigerjare versleg. |- valign="top" |{{flag|Botswana}}||<!--Date started--> | *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Gaborone]] *Botswana het ‘n ambassade in Harare |- valign="top" |{{flag|Egipte}}||<!--Date started-->|| *Egipte het 'n ambassade in Harare *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Kaïro]] |- valign="top" |{{vlagland|Ethiopië}}||<!--Date started-->|| *Ethiopië het 'n ambassade in Harare *Zimbabwe het 'n ambassade in Addis Abeba |- valign="top" |{{flag|Ghana}}||<!--Date started-->|| *Ghana het 'n ambassade in Harare *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Accra]] |- valign="top" |{{flag|Guinee}}||<!--Date started-->|| *Guinee het 'n geakkrediteerde sending in Pretoria |- valign="top" |{{flag|Kaap Verde}}||<!--Date started-->|| *Kaap Verde het 'n geakkrediteerde missie in [[Luanda]] |- valign="top" |{{vlagland|Demokratiese Republiek van die Kongo}}||<!--Date started-->|| *Die Demokratiese Republiek van die Kongo het 'n ambassade in Harare *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Kinshasa]] |- valign="top" |{{vlagland|Republiek van die Kongo}}||<!--Date started-->|| *Republiek van die Kongo het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria |- valign="top" |{{flag|Kenia}}||<!--Date started-->|| *Kenia het 'n ambassade in Harare. *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Nairobi]]. *Na die omstrede Zimbabwiese presidentsverkiesing van 2008, het die Keniaanse premier [[Raila Odinga]] die [[Afrika-unie]] versoek om Zimbabwe te skors totdat 'vrye en regverdige verkiesings' plaasgevind het.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7481857.stm "Kenya urges AU to suspend Mugabe"], BBC, 30 Junie 2008</ref> Hy het ook gevra dat Mugabe verwyder moet word.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7764883.stm "Kenya PM calls for Mugabe removal"], ''BBC'', 4 Desember 2008.</ref> |- valign="top" |{{flag|Lesotho}}||<!--Date started-->|| *Lesotho het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria |- valign="top" |{{flag|Libië}}||<!--Date started-->|| *Libië het 'n ambassade in Harare *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Tripoli]] *In die verlede het Zimbabwe 'n noue band met die regering van [[Moeammar al-Ghaddafi]] geniet, onder meer weens hul gedeelde vyandigheid teenoor Westerse regerings. Gedurende die [[Libiese Burgeroorlog]] in 2011 het die Mugabe-regime aangedui dat hy nie die anti- Ghaddafi Nasionale Oorgangsraad sal erken nie. Toe die personeel van die Libiese ambassade vertrek en by die NTC aangesluit het ná die beslissende Slag van Tripoli in Augustus 2011, het Harare die ambassade uitgesit en hulle 48 uur gegee om die land te verlaat. <ref name="M&G">{{cite news | url=http://mg.co.za/article/2011-08-30-zim-expels-libya-ambassador-for-recognising-rebels | title=Zim expels Libya ambassador for recognising rebels | newspaper=Mail and Guardian | date=30 Augustus 2011 | accessdate=31 August 2011}}</ref><ref name="ZimLibya">{{cite web | url=http://www.thezimbabwean.co.uk/news/africa/52122/libyan-envoy-to-zimbabwe-expelled.html | title=Libyan envoy to Zimbabwe expelled for burning vlagland | publisher=The Zimbabwean | date=26 Augustus 2011 | accessdate=31 Augustus 2011 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110826131311/http://www.thezimbabwean.co.uk/news/africa/52122/libyan-envoy-to-zimbabwe-expelled.html | archivedate=26 Augustus 2011}}</ref> |- valign="top" |{{flag|Malawi}}||<!--Date started-->|| *Malawi het 'n ambassade in Harare. * Zimbabwe het 'n ambassade in [[Lilongwe]] |- valign="top" |{{flag|Mauritius}}||<!--Date started-->|| *Mauritius het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria. |- valign="top" |{{flag|Mosambiek}}||<!--Date started-->|| *Mosambiek het 'n ambassade in Harare. *Zimbabwe het 'n ambassade in Maputo en 'n konsulaat-generaal in [[Beira]]. |- valign="top" |{{flag|Namibië}}||<!--Date started-->|| *Namibië het 'n ambassade in Harare. *Zimbabwe het 'n ambassade in Windhoek. *Die regerende partye van Namibië (sedert onafhanklikheid in 1990) en Zimbabwe (sedert onafhanklikheid in 1980) was sedert die pre-onafhanklikheidsdae nou, aangesien albei antikoloniale bewegings teen wit minderheidsregerings was. <ref>[http://www.namibian.com.na/2004/June/national/04473CB0FF.html Zimbabwe heaps praise on Swapo's transition effort] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040618100207/http://www.namibian.com.na/2004/June/national/04473CB0FF.html |date=18 June 2004 }} by Tangeni Amupadhi, [[The Namibian]], 3 Junie 2004</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Nigerië}}||<!--Date started-->|| *Nigerië het 'n ambassade in Harare. *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Abuja]]. |- valign="top" |{{flag|Rwanda}}||<!--Date started-->|| *Rwanda het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria. |- valign="top" |{{vlagland|Arabiese Demokratiese Republiek Sahara}}||<!--Date started--> | *Die Sahrawi-Arabiese Demokratiese Republiek het 'n geakkrediteerde missie in Maputo. |- valign="top" |{{flag|Sierra Leone}}||<!--Date started-->|| *Sierra Leone het 'n geakkrediteerde missie in Addis Abeba. |- valign="top" ||{{vlagland|Suid-Afrika}}||<!--Date started-->|| *Suid-Afrika het 'n ambassade in Harare. *Zimbabwe het 'n ambassade in Pretoria en 'n konsulaat-generaal in Johannesburg *In die afgelope jaar, na die politieke krisis in die land, het die voormalige president Thabo Mbeki met die MDC en [[ZANU–PF]] bemiddel om 'n [[nasionale eenheidsregering]] te vorm, en het hy dikwels stilgebly oor die kwessies in Zimbabwe, wat kritiek ontlok het. <ref>[https://nationalpost.com/news/world/story.html?id=429007 "Mbeki urges patience in Zimbabwe"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''The National Post'', 8 April 2008.</ref> Na 'n cholera-uitbraak in Zimbabwe het die regerende ANC in Suid-Afrika ongeduldig geword en die partye aangespoor om 'n eenheidsregering te vorm.<ref>[http://uk.reuters.com/article/worldNews/idUKTRE4A64XR20081107 "Zuma says summit must "force" Zimbabwe deal"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220512055057/https://www.reuters.com/article/worldNews/idUKTRE4A64XR20081107?edition-redirect=uk |date=12 Mei 2022 }}, ''Reuters'', 7 November 2008.</ref> |- valign="top" |{{flag|Soedan }}||<!--Date started-->|| * Soedan het 'n ambassade in Harare. |- valign="top" |{{flag|Eswatini}}||<!--Date started-->|| * Eswatini het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria. |- valign="top" |{{flag|Tanzanië}}||<!--Date started--> | * Tanzanië het 'n ambassade in Harare. * Zimbabwe het 'n ambassade in [[Dar es Salaam]]. |- valign="top" |{{flag|Tunisië}}||<!--Date started--> | * Tunisië het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria. |- valign="top" |{{flag|Uganda}}||<!--Date started--> | * Uganda het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria. |- valign="top" |{{vlagland|Zambië}}||<!--Date started-->|| * Zambië het 'n ambassade in Harare. * Zimbabwe het 'n ambassade in [[Lusaka]]. * Aanvanklik het die twee lande goeie betrekkinge gehad nadat hulle onafhanklikheid verkry het. Die betrekkinge het egter onlangs gespanne geraak, aangesien Zambië, soos Botswana, soortgelyke 'smeerveldtogte' teen die Zambiese regering deur Zimbabwe se staatsbeheerde media berig het, beweer dat dit 'deur Brittanje gehuur is om 'n vinnige regime-verandering in Harare' te beywer. ' Die minister van buitelandse sake, Kabinga Pande, het gesê dat dit 'n protesoptog teen Zimbabwe ingedien het teen die "volgehoue kwaadwillige veldtog teen Zambië."<ref>{{cite web |url=http://zimbabwemetro.com/2008/06/05/zambia-protests-against-zimbabwe |title=Zambia protests against Zimbabwe |publisher=Zimbabwemetro.com |accessdate=2018-12-29 |archive-date=2013-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212154913/http://zimbabwemetro.com/2008/06/05/zambia-protests-against-zimbabwe |url-status=dead }}</ref> * Na die omstrede Zimbabwiese presidentsverkiesing van 2008, het die Zambiese president [[Levy Mwanawasa]] Mugabe se Zimbabwe as 'n 'streeksverleentheid' beskryf. <ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/africa/2008/zimbabwe/default.stm "Zimbabwe's neighbours"], BBC, Junie 2008</ref> |} ===Amerikas=== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! style="width:15%;"| Land ! style="width:12%;"| Formele verhoudinge begin !Notas |- valign="top" |{{vlagland|Argentinië}}||<!--Date started--> | * Argentinië is geakkrediteer by Zimbabwe vanaf sy ambassade in Pretoria, Suid-Afrika. |- valign="top" |{{vlagland|Bahamas}}||<!--Date started-->|| * Bahamas is geakkrediteer in Zimbabwe van sy hoë kommissie in Ottawa, Kanada. |- valign="top" |{{vlagland| Brasilië }}||<!--Date started-->|| *Brasilië het 'n ambassade in Harare *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Brasília]]. |- valign="top" |{{vlagland|Kanada}}||1980 | [[File:Zimbabwe, Ottawa.JPG|thumb|right| Ambassade van Zimbabwe in Ottawa]] *Kanada het 'n ambassade in Harare *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Ottawa]]. *Weens die swak rekord van Zimbabwe oor menseregte en demokrasie, het Kanada sanksies teen Zimbabwe ingestel wat hulpverlening en visumverbod insluit vir sommige lede van die Harare-regering. Die bilaterale handel beloop in 2011 C $ 16 miljoen, vergeleke met C $ 430 miljoen in 1999. Kanadese belegging in Zimbabwe is hoofsaaklik in die mynbousektor.<ref>{{cite web |url= http://www.canadainternational.gc.ca/zimbabwe/bilateral_relations_bilaterales/canada_zimbabwe.aspx?lang=eng&menu_id=7&menu=L |publisher=Canadian Ministry of Foreign Affairs |title=Canada-Zimbabwe relations |accessdate=7 November 2013}}</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Chili}}||<!--Date started-->|| * Chili is geakkrediteer by Zimbabwe vanaf sy ambassade in Pretoria, Suid-Afrika. |- valign="top" |{{vlagland|Kuba}}||<!--Date started-->|| *Kuba het 'n ambassade in Harare. *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Havana]]. *"In die lig van die Westerse oorheersing, is Kuba 'n baken van hoop teen imperialisme. Kuba veg om sanksies in hul land te verwyder en Zimbabwe doen dieselfde. Ons het baie te leer van Kuba wat sy rewolusie in 1959 begin het. Ons sal gaan voort met ons solidariteit, gaan voort met die stryd en versterk ons samewerking. " — Arthur Mutambara, Zimbabwe se adjunk-premier <ref name="AllAfrica">[http://allafrica.com/stories/200908210020.html Zimbabwe: Build on Revolution Legacy, Country Told] ''All Africa'', 21 Augustus 2009</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Guyana}}||<!--Date started-->1980|| *Albei lande het op 19 Junie 1980 diplomatieke betrekkinge aangeknoop.<ref>{{cite web |url=http://www.minfor.gov.gy/docs/other/diplomatic_relations_list.pdf |title=Archived copy |accessdate=2016-02-24 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307101008/http://www.minfor.gov.gy/docs/other/diplomatic_relations_list.pdf |archivedate=7 Maart 2016}}</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Meksiko}}||<!--Date started-->Maart 1985|| *Mexiko en Zimbabwe het in Maart 1985 diplomatieke betrekkinge gevestig. Meksiko het in 1990 'n ambassade in Harare geopen, maar die ambassade is later in 1994 gesluit. <ref>{{cite web|url=http://infosen.senado.gob.mx/sgsp/gaceta/62/3/2015-03-05-1/assets/documentos/Dict_Rel_Ext_Embajador_SudAfrica.pdf |title=Relations between Mexico and Zimbabwe (in Spaans)|accessdate=2018-12-29}}</ref> *Meksiko is geakkrediteer by Zimbabwe vanaf sy ambassade in Pretoria, Suid-Afrika. <ref>[https://embamex.sre.gob.mx/sudafrica/ Embassy of Mexico in South Africa]</ref> *Zimbabwe is van sy ambassade in Washington, D.C., Verenigde State in Mexiko geakkrediteer. <ref>{{cite web |url=http://www.zimembassydc.gov.zw/ |title=Embassy of Zimbabwe in the United States |publisher=Zimembassydc.gov.zw |accessdate=2018-12-29 |archive-date=2017-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170516112755/http://www.zimembassydc.gov.zw/ |url-status=dead }}</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Peru}}||<!--Date started-->|| *Peru is by sy ambassade in Pretoria, Suid-Afrika, in Zimbabwe geakkrediteer. |- valign="top" |{{vlagland| Verenigde State }}||<!--Date started--> | [[File:Embassy of Zimbabwe, Washington.jpg|thumb|right|Ambassade van Zimbabwe in Washington]] *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Washington, D.C.]] *Amerikaanse president Jimmy Carter het in Augustus 1980 met die Zimbabwiese premier Robert Mugabe vergader. <ref name=CARTERVISIT>[https://books.google.com/books?vid=ISBN0313291950&id=kZMeeXLSQhsC&pg=PA380&lpg=PA380&ots=WrhUzT-Pwh&dq=Prime+Minister+Mugabe+since+1980&sig=bOq21wtnqZEZF0q85biB7PMFBtQ#PPA380,M1 Page 380] ''Notable U.S. Ambassadors Since 1775: A Biographical Dictionary''</ref>Die skrywer Geoff Hill het Carter gekritiseer omdat hy "stil gehou het toe Mugabe die pers genasionaliseer het, volksmoord gepleeg het teen minderheidstamme en die grondwet van Zimbabwe ondermyn het om homself die enigste bron van gesag te maak." <ref name=GENOCID>[https://books.google.com/books?vid=ISBN1770071024&id=RTL93ULq3TIC&pg=PA8&lpg=PA8&ots=-BTScbx3-r&dq=Carter+Mugabe&sig=W0tyS2JEpJIVYbzRixka0grta9Q#PPA8,M1 Bladsy 8] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121111012108/http://books.google.com/books?vid=ISBN1770071024&id=RTL93ULq3TIC&pg=PA8&lpg=PA8&ots=-BTScbx3-r&dq=Carter+Mugabe&sig=W0tyS2JEpJIVYbzRixka0grta9Q#PPA8,M1 |date=11 November 2012 }} ''What Happens After Mugabe?''</ref> *Die Zimbabwiese minister van buitelandse sake, Simbarashe Mumbengegwi, het die Amerikaanse ambassadeur in Zimbabwe Christopher Dell op 9 November 2005 opgeroep en sy 'uiterste ontevredenheid' uitgespreek met die opmerkings wat Dell enkele dae tevore in Mutare gemaak het. Volgens Dell het korrupsie in die regering tot voedseltekorte gelei. Mugabe het gesê Dell kan 'hel toe gaan'. "<ref name=DELLHELL>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4420864.stm Zimbabwe voices anger at US envoy] BBC News</ref>Dell het Zimbabwe op 9 November na Washington, D.C., Verenigde State verlaat vir konsultasies nadat hy met minister Mumbengegwi vergader het. <ref name=NODELL>[http://www.zwnews.com/issuefull.cfm?ArticleID=13164 Ambassador leaves Zimbabwe] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060317200128/http://www.zwnews.com/issuefull.cfm?ArticleID=13164 |date=17 Maart 2006 }} Zwnews</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Uruguay}}||<!--Date started-->|| *Uruguay is geakkrediteer in Zimbabwe vanaf sy ambassade in Pretoria, Suid-Afrika. |} === Asië === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! style="width:15%;"| Land ! style="width:12%;"| Formele verhoudinge begin !Notas |- valign="top" |{{vlagland|Armenië}}||<!--Date started-->1992 | * Albei lande het in 1992 diplomatieke betrekkinge aangeknoop.<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/country-by-country/zw/ |title=Archived copy |access-date=26 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170226212914/http://www.mfa.am/en/country-by-country/zw/ |archive-date=26 Februarie 2017 |url-status=dead}}</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Bangladesj}}||<!--Date started--> || * Bangladesj het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria. |- valign="top" |{{vlagland|Volksrepubliek China}}||<!--Date started-->1980-04-18 || *Die Volksrepubliek China het Mugabe se [[Zimbabwe African National Union]] ondersteun, terwyl die Sowjetunie [[Joshua Nkomo]] se Zimbabwe African People's Union ondersteun het, die twee mededingende [[marxisme|marxistiese]] organisasies wat 'n einde van [[Rhodesië]] wou bring en die vestiging van 'n eenparty [[Kommunistiese]] staat in sy plek gehad het.<ref name = a /> Die aanvanklike belegging van die Volksrepubliek in Mugabe is voortgesit. China het meer in Zimbabwe belê as enige ander land, met 35 ondernemings wat meer as $ 600 miljoen bestee het [[USD]].<ref name=c>{{cite web|url=http://english.people.com.cn/200704/24/eng20070424_369050.html|title=China ranks Zimbabwe's top investor: senior official|publisher=People's Daily Online|accessdate=19 Januarie 2008}}</ref> Die noue verhouding tussen Zimbabwe en China word deels gedryf deur [[Internasionale sanksies | sanksies]] wat deur Westerse lande ingestel is in reaksie op die Zimbabwiese regering se voortgesette skending van menseregte.<ref name=FARMS>[http://www.sabcnews.com/africa/southern_africa/0,2172,147797,00.html Zimbabwe gets Chinese farm machinery worth $25 mln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612165550/http://www.sabcnews.com/africa/southern_africa/0,2172,147797,00.html |date=12 Junie 2008 }}, [[Reuters]] via SABC News</ref> *Li Ke, die vise-minister van ekonomiese betrekkinge, het Zimbabwe gedurende 13 dae in September 1980 besoek. Mugabe het China op 13 Oktober besoek en met premier Zhao Ziyang vergader.<ref name = b /> *In Junie of Julie 2006 het die Zimbabwiese regering in die geheim Chinese gewere, koeëls, uitrustings teen oproer en ander militêre toerusting gekoop in ruil vir 30 ton [[ivoor]]], wat die [[Konvensie vir Internasionale Handel in Bedreigde Spesies] oortree ]] wat die verkoop van ivoor verbied. Interpol en CITES, 'n ivoor-waghondorganisasie, het die tansaksie ondersoek.<ref name="ivory">[http://allafrica.com/stories/200706270740.html Zimbabwe: Country accused of trading ivory for military hardware from China], 27 Junie 2007. [[AllAfrica]]</ref> Die Zimbabwiese regering het in 2005 ses militêre vliegtuie van China gekoop en op 23 Augustus 2006 nog ses vliegtuie van drie Chinese ondernemings.<ref name=PLANES>[http://www.sabcnews.com/africa/southern_africa/0,2172,133592,00.html Zimbabwe buys more military jets from China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612165545/http://www.sabcnews.com/africa/southern_africa/0,2172,133592,00.html |date=12 Junie 2008 }} Reuters via SABC News</ref> Twee dae later het die Zimbabwe Nasionale leër gesê dat hy 127 vragmotors vir $ 1,2 miljoen gekoop het.<ref name="newtrucks">[http://www.voanews.com/english/archive/2006-08/2006-08-25-voa48.cfm Zimbabwe military plans recruitment drive, mulls pay increases] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612210410/http://www.voanews.com/english/archive/2006-08/2006-08-25-voa48.cfm |date=12 June 2008 }}, [[Voice of America]]</ref> * Die Chinese regering het op 21 April plaasmasjinerie ter waarde van $ 25 miljoen aan Zimbabwe geskenk, insluitend 424 trekkers en 50 vragmotors, as deel van 'n lening van $ 58 miljoen aan die Zimbabwiese regering. Die Mugabe-administrasie het vroeër beslag gelê op plase in wit besit en dit aan swartes gegee, en masjinerie in die proses beskadig. In ruil vir die toerusting en die lening, sal die regering van Zimbabwe onmiddellik 30 miljoen kilogram tabak na die Volksrepubliek China en soveel as 80 miljoen kilogram oor die volgende vyf jaar stuur. <ref name=FARMS/> John Nkomo, Speaker van die Volksraad van Zimbabwe, het China se belegging op 24 April 2007 geprys tydens 'n staatsdinee in [[Harare]] wat tydens die vier dae lange besoek van Jia Qinglin, voorsitter van die Nasionale komitee van die Chinese People's Political Consultative Conference, na Zimbabwe. <Ref name = c /> Misheck Sibanda, die hoofsekretaris van die president en die kabinet, Edna Madzongwe, president van die senaat, kabinetsministers en wetgewers van beide ZANU-PF en die Beweging vir Demokratiese Verandering het die dinee bygewoon.<ref name=DINNER>[http://allafrica.com/stories/200704230818.html Zimbabwe: China now Zimbabwe's top investor] AllAfrica</ref> * Die Volksrepubliek China het ‘n ambassade in Harare * Zimbabwe het ‘n ambassade in Beijing |- valign="top" |{{vlagland|Georgië}}||<!--Date started-->24 Junie 1992|| Albei lande het op 24 Junie diplomatieke betrekkinge aangeknoop 1992.<ref>{{Cite web |url=http://mfa.gov.ge/MainNav/ForeignPolicy/BilateralRelations/%E1%83%96%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A1-%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%A3%E1%83%91%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90.aspx |title=argiefkopie |access-date= 4 Augustus 2020 |archive-date= 9 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109072148/https://mfa.gov.ge/MainNav/ForeignPolicy/BilateralRelations/%E1%83%96%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A1-%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%A3%E1%83%91%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90.aspx |url-status=dead }}</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Indië}}||<!--Date started-->|| * Indië het ‘n ambassade in Harare * Zimbabwe het ‘n ambassade in [[New Delhi]] |- valign="top" |{{vlagland|Indonesië}}||<!--Date started-->|| *Indonesië het ‘n ambassade in Harare * Zimbabwe het ‘n ambassade in [[Jakarta]] |- valign="top" |{{vlagland|Iran}}||<!--Date started-->|| *Iran het ‘n ambassde in Harare |- valign="top" |{{vlagland|Israel }}||<!--Date started-->1993 | * Die verhouding tussen Israel en Zimbabwe is buitengewoon swak met die staatsbeheerde publikasie The Herald, wat die legitimiteit van Israel se bestaan bevraagteken. Die Zimbabwiese regering erken 'n onafhanklike Palestynse staat en pleit vir 'n tweestaatoplossing vir die Israelies-Palestynse konflik |- valign="top" |{{vlagland|Japan}}||<!--Date started-->|| *Japan het ‘n ambassade in Harare * Zimbabwe het ‘n ambassade in Tokio |- valign="top" |{{vlagland|Koeweit}}||<!--Date started-->|| * Kuweit het ‘n ambassade in Harare * Zimbabwe het ‘n ambassade in [[Koeweit (stad)|Koeweitstad]] |- valign="top" |{{vlagland|Maleisië}}||<!--Date started-->|| * Maleisië het ‘n ambassade in Harare * Zimbabwe het ‘n ambassade in Kuala Lumpur |- valign="top" |{{vlagland|Nepal}}||<!--Date started-->|| * Nepal het 'n geakkrediteerde missie in [[Kaïro]]. |- valign="top" |{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}}||<!--Date started-->|| * Noord-Korea het 'n geakkrediteerde missie in Dar es Salaam. * Zimbabwe het 'n geakkrediteerde missie in [[Seoul]]. |- valign="top" |{{vlagland|Oman}}||<!--Date started-->|| * Oman het 'n geakkrediteerde missie in Londen. |- valign="top" |{{vlagland|Pakistan }}||<!--Date started--> | * Pakistan het ‘n ambassade in Harare |- valign="top" |{{vlagland|Saoedi-Arabië}}||<!--Date started-->1980-06<ref name=b/> | |- valign="top" |{{vlagland|Singapoer}}||<!--Date started-->|| * Singapoer het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria. |- valign="top" |{{vlagland| Suid-Korea|name=Korea, Suid}}||<!--Date started-->1994-11-18<ref name="mofa.go.kr">{{Cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/middleeast/countries/20070824/1_24462.jsp?menu=m_30_50 |title=Archived copy |access-date=30 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904015758/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/middleeast/countries/20070824/1_24462.jsp?menu=m_30_50 |archive-date=4 September 2015 |url-status=dead}}</ref> | * Die Republiek van Korea het 'n ambassade in Harare. * Zimbabwe het 'n ambassade in Seoel.<ref name="mofa.go.kr"/> |- valign="top" |{{vlagland|Sri Lanka}}||<!--Date started-->|| * Sri Lanka het geakkrediteerde missies in Nairobi en Pretoria. |- valign="top" |{{vlagland|Turkye}}||<!--Date started--> | * Turkye het 'n ambassade in Harare |- valign="top" |{{vlagland|Thailand}}||<!--Date started--> | * Thailand het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria |- valign="top" |{{vlagland|Turkmenistan}}||<!--Date started-->22 Maart 1999 | *Albei lande het op 22 Maart 1999 diplomatieke betrekkinge aangeknoop.<ref>[https://www.mfa.gov.tm/en/articles/55?breadcrumbs=no]</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Viëtnam}}||<!--Date started--> | * Viëtnam het 'n geakkrediteerde missie in Luanda. |- valign="top" |{{vlagland|Jemen}}||<!--Date started--> | * Jemen het 'n ambassade in Harare. |} === Europa === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! style="width:15%;"| Land ! style="width:12%;"| Formele verhoudinge begin !Notas |- valign="top" |- valign="top" |{{vlagland|België}}||<!--Date started--> | * Zimbabwe het ‘n ambassade in Brussels |- valign="top" |{{vlagland| Bulgarye }}||<!--Date started-->|| *Bulgarye het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria. |- valign="top" |{{vlagland|Siprus}}||<!--Date started-->|| * Siprus het 'n geakkrediteerde missie in [[Nairobi]] |- valign="top" |{{vlagland|Denemarke}}||<!--Date started-->|| * Zimbabwe word in Denemarke verteenwoordig vanaf sy ambassade in [[Stockholm]], [[Swede]].<ref>{{cite web|url=http://zimbabwe.visahq.com/embassy/Denmark/ |title=Zimbabwe Embassy in Denmark |publisher=Zimbabwe.visahq.com |accessdate=2018-12-29}}</ref> * Denemarke word in Zimbabwe deur sy ambassade in [[Lusaka]], [[Zambië]] verteenwoordig.<ref>{{Cite web |url=http://www.um.dk/da/menu/OmOs/Organisation/AmbassaderMv/Afrika/Zimbabwe.htm |title=Ministry of Foreign Affairs of Denmark: Zimbabwe |access-date=15 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101226103650/http://www.um.dk/da/menu/OmOs/Organisation/AmbassaderMv/Afrika/Zimbabwe.htm |archive-date=26 Desember 2010 |url-status=dead}}</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Finland}}||<!--Date started-->|| *Finland het 'n geakkrediteerde missie in Maputo |- valign="top" |{{vlagland|Frankryk}}||<!--Date started--> | * Frankryk het 'n ambassade in Harare. * Zimbabwe het 'n ambassade in Parys . * Franse president [[Jacques Chirac]] het die regerings van die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State kwaad gemaak toe hy president Mugabe in Februarie 2003 uitgenooi het na 'n Franse-Afrika konferensie oor Afrika in Frankryk. Mugabe het gesê hy voel 'tuis' in Parys en 'president Chirac dring daarop aan dat ons dit bywoon. Hy hou vas aan sy beginsels. Ons het leiers van sy statuur nodig.' Chirac het later benadruk dat hy nie Mugabe op sy wange gesoen het toe die konferensie begin het nie.<ref name=STATURE>[https://books.google.com/books?vid=ISBN0060760516&id=NhhkRdH_70IC&pg=PA33&lpg=PA33&ots=zPMx0U4TqX&dq=Mugabe+United+States+France&sig=jnfBE3iYlmhEgAdjBLf51qc8Mbc#PPA33,M1 Page 33] ''Hating America: The New World Sport''</ref> Vie VK het voorheen probeer om die [[Europese Unie]] te kry om Mugabe die reg te ontken om na [[Europa]] te kom, met verwysing na menseregteskendings in Zimbabwe.<ref name=SNUB>[https://archive.org/details/allieswhywesthad00shaw/page/146 <!-- quote=Mugabe chirac. --> Page 146] ''Allies: Why the West Had to Remove Saddam''</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Duitsland}}||<!--Date started-->|| * Duitsland het 'n ambassade in Harare * Zimbabwe het 'n ambassade in Berlyn |- valign="top" |{{vlagland|Griekeland}}||<!--Date started--> | *Griekeland het ‘n ambassade in Harare |- valign="top" |{{vlagland| Vatikaanstad}}||<!--Date started-->|| * Die Vatikaanstad het ‘n ambassade in Harare |- valign="top" |{{vlagland|Hongarye}}||<!--Date started-->|| * Hongarye het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria |- valign="top" |{{vlagland|Ierland}}||<!--Date started-->|| *Ireland het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria |- valign="top" |{{vlagland|Italië}}||<!--Date started-->|| * Italië het 'n ambassade in Harare * Zimbabwe het 'n ambassade in Rome |- valign="top" |{{vlagland|Letland}}||<!--Date started-->2015-01-23|| * Albei lande het diplomatieke betrekkinge op 23 Januarie 2015 aangeknoop.<ref>[https://www.mfa.gov.lv/en/policy/establishment-and-renewal-of-diplomatic-relations]</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Litaue}}||<!--Date started-->1992-06-19|| * Albei lande het op 19 Junie 1992 diplomatieke betrekkinge aangeknoop.<ref>{{Cite web |url=https://urm.lt/default/en/list-of-countries-with-which-lithuania-has-established-diplomatic-relations |title=argiefkopie |access-date= 7 Augustus 2020 |archive-date=20 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190220004541/https://www.urm.lt/default/en/list-of-countries-with-which-lithuania-has-established-diplomatic-relations |url-status=dead }}</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Nederland}}||<!--Date started-->|| * Nederland het 'n ambassade in Harare. |- valign="top" |{{vlagland|Noorweë}}||<!--Date started-->|| *Noorweë het ‘n ambassade in Harare |- valign="top" |{{vlagland|Oostenryk}}||<!--Date started--> | * Oostenryk het 'n ambassade in Harare gehad tot 2011, toe die ambassade gesluit is. <ref>{{cite web|url=http://www.herald.co.zw/austria-shuts-zim-embassy/ |title=Austria shuts Zimbabwe embassy |work=The Herald|date=2011-12-20 |accessdate=2018-12-29}}</ref> * Zimbabwe het 'n ambassade in [[Wene]]. |- valign="top" |{{vlagland|Pole}}||<!--Date started-->|| * Pole het 'n ambassade in Harare |- valign="top" |{{vlagland|Portugal}}||<!--Date started-->|| *Portugal het ‘n ambassade in Harare. * Zimbabwe het 'n konsulaat-generaal in Lissabon. |- valign="top" |{{vlagland|Roemenië}}||<!--Date started-->|| *Roemenië het ‘n ambassade in Harare. |- valign="top" |{{vlagland|Rusland }}||<!--Date started-->1981-02-18 | * Rusland het ‘n ambassade in Harare * Zimbabwe het ‘n ambassade in Moskou. *Betrekkinge tussen Rusland en Zimbabwe dateer uit Januarie 1979, tydens die [[Rhodesiese Bosoorlog]]. Die [[Sowjetunie]] het [[Joshua Nkomo]] se Zimbabwe African People's Union ondersteun en hulle van wapens voorsien; [[Robert Mugabe]] se pogings om Sowjet-steun vir sy [[Zimbabwe African National Union]] te verkry, is weer afgekeur, wat daartoe gelei het dat hy betrekkinge aangegaan het met die Sowjet-mededinger China. Na die einde van die blanke bewind in [[Zimbabwe]] het [[Robert Mugabe]] sy betrekkinge met China en Rusland versterk as gevolg van die intense Westerse druk op hom. Rusland handhaaf sterk ekonomiese en politieke bande met Zimbabwe en albei lande het die VN-resolusie geveto wat VN-sanksies teen Zimbabwe sou ingestel het, wat op 12 Julie 2008 deur sowel die VSA as die Verenigde Koninkryk voorgestel is. |- valign="top" |{{vlagland|Serwië}}||<!--Date started-->|| * Serwië het 'n ambassade in Harare * Zimbabwe het 'n ambassade in [[Belgrado]] |- valign="top" |{{vlagland|Slowakye}}||<!--Date started-->|| *Slowakye het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria |- valign="top" |{{vlagland|Spanje}}||<!--Date started-->|| * Spanje het 'n ambassade in Harare |- valign="top" |{{vlagland|Swede}}||<!--Date started-->|| * Swede het 'n ambassade in Harare * Zimbabwe het 'n ambassade in Stockholm |- valign="top" |{{vlagland|Switserland}}||<!--Date started--> | *Switserland het ‘n ambassade in Harare * Albei lande het diplomatieke betrekkinge in 1980 aangeknoop.<ref>[https://www.eda.admin.ch/eda/en/home/representations-and-travel-advice/zimbabwe/switzerland-zimbabwe.html]</ref> |- valign="top" |{{vlagland|Oekraïne}}||<!--Date started--> | * Oekraïne het 'n geakkrediteerde missie in Pretoria |- valign="top" |{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}||<!--Date started--> | [[File:Zimbabwean embassy in London.jpg|thumb|right| Zimbabwe se ambassade in Londen]] * Die Verenigde Koninkryk het 'n ambassade in Harare. * Zimbabwe het 'n ambassade in Londen. * Histories was die verhouding tussen Zimbabwe en die Verenigde Koninkryk nou. Die afgelope dekade was die verhouding tussen Zimbabwe en die Verenigde Koninkryk egter tipies koud; met president Robert Mugabe wat die voormalige koloniale mag gereeld van sabotasie beskuldig het; dat hulle die land wil verwoes en self poog om die land binne te val.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7100737.stm | work=BBC News | title=Zimbabwe 'ready for UK invasion' | date=18 November 2007 | accessdate=2 Mei 2010}}</ref> Op sy beurt weier die Britse premier, [[Gordon Brown]], om 'n Afrika / Europese beraad by te woon terwyl Mugabe uitgenooi is, met verwysing na die swak menseregterekord van Zimbabwe.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7132218.stm | work=BBC News | title=Brown boycotts summit over Mugabe | date=7 Desember 2007 | accessdate=2 Mei 2010}}</ref> Die Verenigde Koninkryk het ook nie 'n toespraak van Mugabe bygewoon tydens die Hoëvlak-konferensie oor wêreldvoedselsekerheid van 2008 waarna hy verklaar dat sy teenwoordigheid daar "onwelvoeglik" was.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7430421.stm |title=Mugabe food talks trip 'obscene' |work=BBC News |date=2008-06-02 |accessdate=2018-12-29}}</ref> Mugabe is egter later met mag in November 2017 verwyder en kort daarna word Brittanje se minister van Afrika, Rory Stewart, die eerste Britse minister geword wat Zimbabwe in twee dekades besoek.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/11/23/zimbabwe-must-reform-mugabe-says-first-british-minster-visit/ |title=Zimbabwe must reform after Mugabe, says first British minster to visit country in two decades |work=The Telegraph|date=2017-11-23 |accessdate=2018-12-29}}</ref> *In Januarie 2019 het die konserwatiewe sekretaris en woordvoerder van die verdediging, Geoffrey Van Orden, gesê dat die EU sy sanksies teen Zimbabwe moet hersien na die wrede onderdrukking van die opposisiemagte.<ref>{{cite news|title= Call for EU to review Zimbabwe sanctions|url= http://conservativeeurope.com/news/conservative-meps-call-for-eu-to-review-zimbabwe-sanctions|work= Conservative Europe|date= 24 Januarie 2019|access-date= 7 Augustus 2020|archive-date= 21 April 2019|archive-url= https://web.archive.org/web/20190421200412/http://conservativeeurope.com/news/conservative-meps-call-for-eu-to-review-zimbabwe-sanctions/|url-status= dead}}</ref> |} === Oseanië === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! style="width:15%;"| Land ! style="width:12%;"| Formele verhoudings begin !Notas |- valign="top" |{{flag|Australië }}||<!--Date started-->|| *Australië het 'n ambassade in Harare *Zimbabwe het 'n ambassade in [[Canberra]] * In 2002 het die [[John Howard]]-regering in Australië geteikende sanksies teen lede van die Zimbabwiese regering ingestel in protes teen die verslegtende politieke situasie in Zimbabwe. Die sanksies is in 2007 verleng en versterk.<ref>{{cite news | last = Yaxley | first = Louise | title = Downer to strengthen Zimbabwe sanctions | publisher = Australian Broadcasting Corporation | date = 17 July 2007 | url = http://www.abc.net.au/news/stories/2007/08/17/2007631.htm | accessdate = 12 September 2008 }}</ref> Hierdie sanksies het beperkings op reis na en deur Australië vir sekere lede van die Zimbabwiese regering, opskorting van alle nie-humanitêre hulp en verbod op verdedigingsskakels ingesluit.<ref>{{cite web | title = Australian Bilateral Sanctions : Zimbabwe | publisher = Department of Foreign Affairs and Trade (Australia) | url = http://www.dfat.gov.au/un/unsc_sanctions/zimbabwe.html | accessdate = 12 September 2008}}</ref> Die Rudd-regering het in 2008 verdere sanksies teen Zimbabwe oorweeg, terwyl minister van buitelandse sake Stephen Smith verklaar dat "ek dit duidelik gemaak het dat ons oop is om meer sanksies te oorweeg ... Ons is tans aktiewe oorweging te gee aan die kwessie. "<ref>{{cite news | title = Tougher Zimbabwe sanctions considered | work =The Sydney Morning Herald| date = 23 July 2008 | url = http://news.smh.com.au/national/tougher-zimbabwe-sanctions-considered-20080623-2v5c.html | accessdate = 12 September 2008 }}</ref> |- valign="top" |{{flag| Nieu-Seeland}}||<!--Date started-->|| * Nieu-Seeland het 'n hoëkommissaris in Pretoria wat tot Zimbabwe geakkrediteer is. |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Foreign relations of Zimbabwe }} {{Normdata}} [[Kategorie:Politiek van Zimbabwe]] [[Kategorie:Internasionale betrekkinge]] p7q3okz6cjudh9fdrogjb6xwxvnkhw5 Ernst Robertsondam 0 315247 2890753 2743333 2026-04-06T17:43:23Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890753 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Geen bronnelys}} Die '''Ernest Robertsondam''' lê by die bosboustasie Jonkersberg in die voetheuwels van die [[Outeniquaberge]] tussen [[George]] en [[Mosselbaai]]. Dit is die kleinste van die drie damme waaruit [[Mosselbaai]] sy water kry. Die ander is die [[Wolwedansdam]] en die [[Klipheuweldam]]. [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] ekcn76064cbwdhxze741ndqanwv2x3l Gregory David Roberts 0 315494 2890761 2618810 2026-04-06T17:48:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890761 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Gregory David Roberts | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = Roberts in 2020 | geboortenaam = Gregory John Peter Smith | geboortedatum = [[21 Junie]] [[1952]] | geboorteplek = [[Melbourne]], [[Australië]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Australië}} | beroep = Skrywer vanaf 2003 (Voormalige bankrower) | ander = | bekend = ''Shantaram'' (2003), ''The Mountain Shadow'' (2015) | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad ={{URL|shantaram.com}} | handtekening = }} '''Gregory David Roberts''' (gebore as '''Gregory John Peter Smith'''; [[21 Junie]] [[1952]]<ref name="escapereport"/>) is 'n [[Australiese]] [[skrywer]] wat veral bekend is vir sy [[roman]] ''Shantaram''. Hy is 'n voormalige [[heroïen]][[verslawing|verslaafde]] en veroordeelde bankrower wat in 1980 uit die Pentridge-gevangenis ontsnap het en na [[Indië]] gevlug het, waar hy tien jaar gewoon het. == Lewe == Roberts het verslaaf geraak aan heroïen nadat sy huwelik beëindig is, en hy het toesig oor sy jong dogter verloor. In sy pogings om sy dwelmgewoonte te finansier, het Roberts bekend geword as die "Building Society Bandit"<ref name= "bldgsoc1">1 Junie 1978. [https://news.google.com/newspapers?id=K_4QAAAAIBAJ&sjid=SZIDAAAAIBAJ&pg=5939,20927 Societies' bandit: 23 years], ''The Age''; Besoek op 7 April 2015.</ref> en die "Gentleman Bandit", omdat hy gekies het om slegs instansies met voldoende versekering te beroof, hy sou 'n drie-stuk pak dra, en hy het altyd 'asseblief' en 'dankie' gesê vir die mense wat hy beroof het.<ref>Roberts, Gregory David (2003) ''Shantaram'' Carlton North, Vic. Scribe Publications; {{ISBN|1-920769-00-5}}.</ref> Roberts het destyds geglo dat hy op hierdie manier die brutaliteit van sy dade verminder, maar later in sy lewe het hy erken dat mense hom net geld gegee het omdat hy hulle bang gemaak het.<ref>{{cite web |url= http://www.abc.net.au/7.30/content/2003/s922049.htm |title= Building Society Bandit hits big time |accessdate=21 September 2008 |last=Gearin|first=Mary |date= 8 November 2003 |work= 7:30 Report |publisher= ABC1}}</ref>Hy ontsnap uit die Pentridge-gevangenis in 1980.<ref name= "escapereport">Murdoch, Lindsey (23 Julie 1980). [https://news.google.com/newspapers?id=KedUAAAAIBAJ&sjid=sJIDAAAAIBAJ&pg=3285%2C3331895 Pentridge convicts jump free], ''The Age''</ref><ref name= "escape1">Conroy, Paul (15 Desember 1989). [https://news.google.com/newspapers?id=SslUAAAAIBAJ&sjid=KZEDAAAAIBAJ&pg=2456,5860606 Five New Names Are Posted On State's 10 Most Wanted List], ''The Age''; accessed 6 April 2015.</ref> In 1990 is Roberts in [[Frankfurt]] gevang nadat hy betrap is dat hy die land onwettig binnegekom het. Hy is aan Australië uitgelewer en het nog ses jaar gevangenisstraf uitgedien, waarvan hy vir twee jaar in afsondering opgesluit was. Volgens Roberts het hy in die tyd weer uit die tronk ontsnap, maar het dit herbesin en homself weer in die tronk terug gesmokkel het. Sy bedoeling was om die res van sy vonnis uit te dien om homself die kans te gee om met sy gesin herenig te word. Tydens sy tweede verblyf in die Australiese gevangenis, begin hy ''Shantaram'' skryf. Die manuskrip is twee keer deur gevangenisbewaarders vernietig, terwyl Roberts dit geskryf het.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/hardtalk/4146087.stm|title=Greg Roberts' amazing story|accessdate=17 November 2010|last=Husain|first=Mishal|date=5 Januarie 2004|publisher=BBC News Online}}</ref> == Skryfloopbaan == Nadat hy die [[gevangenis]] verlaat het, kon hy sy roman, ''Shantaram'', uiteindelik klaarmaak en publiseer. Die boek se naam is afkomstig van die naam wat sy beste vriend se moeder hom gegee het, wat "Man van Vrede" of "Man van God se vrede" beteken. Daar word gedebatteer oor hoeveel van ''Shantaram'' op ware gebeure gebaseer is of 'n samevoeging van die werklike lewe en fantasie is.<ref name="indiamike">[http://www.indiamike.com/india/books-music-and-movies-f4/shantaram-t45909 ''Shantaram''], IndiaMike.com; accessed 6 April 2015.</ref> Oor die aspek van ''Shantaram'' en die opvolgroman, ''The Mountain Shadow'', het Roberts gesê: "Sommige ervarings uit my lewe word amper beskryf soos dit gebeur het, en ander word geskep vertellings, ingelig deur my ervaring. Ek wou twee of drie romans skryf oor enkele basiese elemente uit my lewe, sodat ek die temas kon ondersoek wat my interesseer, terwyl ek die narratief paslik kon hou deur dit te veranker in sommige van my werklike ervarings. Dit is romans, nie [[outobiografie]]ë nie, en al die [[Hoofkarakter|karakters]] en dialoog word geskep. Dit maak nie saak hoeveel daarvan vir my waar is of nie, dit is hoe waar dit is vir ons almal en vir ons gemeenskaplike [[mensdom]]." — Roberts onderhoud<ref>[https://themountainshadowebook.com/interview.html 180Q&A: GDR's Final Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200713121637/https://themountainshadowebook.com/interview.html |date=13 Julie 2020 }}, c. 2015</ref> Roberts het in [[Melbourne]], [[Duitsland]] en [[Frankryk]] gewoon en uiteindelik teruggekeer na [[Mumbai]] (Bombay), waar hy liefdadigheidsinstellings op die been gebring het om die stad se armes met gesondheidsorgdekking te help. Hy is uiteindelik weer met sy dogter herenig. Hy het verloof geraak aan Françoise Sturdza, wat die president van die ''Heart for India Foundation'' is. Roberts het ook die oorspronklike draaiboek vir die verwerking van Shantaram geskryf.<ref name="indiamike"/> In 2009 is Roberts aangewys as 'n ambassadeur van die Zeitz-stigting vir die gemeenskap. Ambassadeurs help om aktiwiteite in hul gebiede bewus te maak en te vorm. In 2011 tree Roberts op as ambassadeur opsy as gevolg van die druk van ander verbintenisse, maar help die Zeitz-stigting as 'n "vriend".<ref>{{cite web|url=http://www.zeitzfoundation.org/userfiles/Newsletter_ZF_April_2011.pdf|title=Zeitz Foundation Newsletter Issue 2 2011|accessdate=13 Junie 2015|archive-date= 6 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306095118/http://www.zeitzfoundation.org/userfiles/Newsletter_ZF_April_2011.pdf|url-status=dead}}</ref> Die opvolgroman ''The Mountain Shadow'' is op 13 Oktober 2015 deur Little Brown vrygestel.<ref>{{cite web|title="The Mountain Shadow" - Long-awaited sequel to Shantaram coming in October|url=https://www.littlebrown.co.uk/Articles/mountain-shadow-publishing.page|publisher=Little Brown|accessdate=16 Junie 2015|archive-date=12 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143043/https://www.littlebrown.co.uk/Articles/mountain-shadow-publishing.page|url-status=dead}}</ref> == Bibliografie == *''Shantaram'' (2003) *''The Mountain Shadow'' (2015) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Gregory David Roberts}} {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Gregory David Roberts }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Roberts, Gregory David}} [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Australiese skrywers]] nne8rvcspy4bvflb7jqb0x9rv4spa85 Frans Rens 0 318192 2890626 2292579 2026-04-06T12:39:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890626 wikitext text/x-wiki '''Frans Rens''' ([[2 Februarie]] [[1805]], Geraardsbergen - [[19 Desember]] [[1874]], [[Gent]]) was 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]]. Van 1823 tot 1843 was hy 'n inspekteur van die goud- en silwerwerke in Gent, en hoof van laer onderwys vir die skoolgebied [[Lokeren]] . == Bibliografie == * Boudewijn de IJzeren (1837) * Gedichten (1839) * Bladeren uit den vreemde (1855) == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Bronnelys == * GJ van Bork en PJ Verkruijsse, De Nederlandse en Vlaamse auteurs (1985) * [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=rens001 Frans Rens] * [http://www.dbnl.org/tekst/bran038biog01/bran038biog01_3377.htm Frans Rens] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rens, Frans}} [[Kategorie:Vlaamse skrywers]] [[Kategorie:Sterftes in 1874]] [[Kategorie:Geboortes in 1805]] jlkkhl0lth1itxeem0poxtakceoq7v5 Friedrich Rückert 0 318257 2890627 2445073 2026-04-06T12:40:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890627 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Friedrich Rückert | beeld = Friedrich Rückert.jpg | onderskrif = | pseudoniem = | geboortedatum = {{geboortedatum|1788|5|16|}} | geboorteplek = [[Schweinfurt]], Unterfranken, [[Heilige Romeinse Ryk]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1866|1|31|1788|5|16|}} | sterfplek = Neuseß, [[Coburg]], Duitse Konfederasie | rusplek = Neuseß, Coburg | beroep = Professor van Oosterse tale | nasionaliteit = {{vlagland|Duitsland}}<!-- | opvoeding = Universiteit van Würzburg,<br />Heidelberg-universiteit--> | alma_mater = | period = <!-- | genre = Duitse gedigte in die gees van die Oosterse meesters--> | noemenswaardige_werke= ''Die Weisheit des Brahmanen'' (Die Wysheid van die Brahmane) en ''Liebesfrühling'' (Lente van Liefde) | huweliksmaat = Luise Wiethaus-Fischer | kinders = | familie = | handtekening = | jare_aktief = 1814-1866 }} '''Friedrich Rückert''' ([[16 Mei]] [[1788]] - [[31 Januarie]] [[1866]]) was 'n [[Duitsland|Duitse]] [[digter]], [[Vertaling|vertaler]] en professor in Oosterse tale. == Biografie == Rückert is in Schweinfurt gebore en was die oudste seun van 'n advokaat. Hy is opgelei aan die plaaslike ''Gimnasium'' en studeer aan die universiteite van Würzburg en Heidelberg. Van 1816 tot 1817 werk hy aan die redaksie van die ''Morgenblatt'' in [[Stuttgart]]. Hy het byna die hele jaar van 1818 in [[Rome]] deurgebring en daarna 'n paar jaar in Coburg (1820–1826) gewoon. Rückert is aldaar in 1821 met Luise Wiethaus-Fischer getroud. Hy word in 1826 aangestel as professor in Oosterse tale aan die Universiteit van Erlangen, en in 1841 word hy in 'n soortgelyke pos in [[Berlyn]] aangestel. In 1849 bedank hy sy professoraat in Berlyn en gaan woon voltyds op sy landgoed ''Gut'' in Neuses (nou 'n deel van Coburg). Toe Rückert sy literêre loopbaan begin het was Duitsland midde in haar lewe-en-dood-stryd met [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]]. In sy eerste bundel, ''Deutsche Gedichte'' (''Duitse gedigte''), gepubliseer in 1814 onder die [[skuilnaam]] '''Freimund Raimar''', gee hy, veral in ''Geharnischte Sonette'' 'n kragtige uitdrukking aan die heersende sentiment van sy landgenote. Van 1815 tot 1818 verskyn ''Napoleon, eine politische Komödie in drei Stücken'' (''Napoleon, 'n politieke komedie in drie dele'') waarvan slegs twee dele gepubliseer word; en in 1817 ''Der Kranz der Zeit''. Hy reik in 1822 'n digbundel getiteld ''Östliche Rosen'' uit; en van 1834 tot 1838 word sy ''Gesammelte Gedichte'' (Versamelde gedigte) in ses dele gepubliseer, 'n verskeuse wat reeds deur baie uitgawes is. Rückert was 'n kenner van sowat dertig tale, en het veral sy merk gemaak as 'n vertaler van Oosterse poësie en as 'n skrywer van gedigte wat in die gees van Oosterse meesters verwek is. Baie aandag is verwek deur sy vertaling van die ''Maqamat'' van Al-Hariri van Basra (''Hariris Makamen'') in 1826, ''Nal und Damajanti'', 'n Indiese verhaal, in 1828, ''Rostem und Suhrab, eine Heldengeschichte'' (''Rostem en Suhrab, 'n verhaal van helde'') in 1830, en ''Hamasa, oder die ältesten arabischen Volkslieder'' (''Hamasa, oftewel die oudste Arabiese volksliedjies''), in 1846. Van sy oorspronklike werk wat oor Oosterse onderwerpe handel, is: * ''Morgenländische Sagen und Geschichten'' (''Oosterse mites en gedigte'' ) (1837) * ''Erbauliches und Beschauliches aus dem Morgenland'' (''Oordenkinge en bepeinsings uit die Ooste)'' (1836–1838) * ''Brahmanische Erzählungen'' ( ''Brahmin Verhale'') (1839). Die mees uitgebreid van sy werke is ''Die Weisheit des Brahmanen'' (''Die wysheid van die [[Brahmaan|Brahmane]]'' ), gepubliseer in ses dele van 1836 tot 1839. ''Liebesfrühling'' (''Lente van liefde)'' (1844), 'n siklus liefdesliedere, is die bekendste van al die werke uit Rückert se pen. Van 1843 tot 1845 skryf hy die dramas ''Saul und David'' (1843), ''Herodes der Große'' ("Herodes die Grote") (1844), ''Kaiser Heinrich IV'' (1845) en ''Christofero Colombo'' (1845). Die werke is egter van 'n mindere gehalte as die waaraan hy sy plek as meester in die Duitse letterkunde te danke het. Ten tye van die Deense oorlog in 1864 het hy ''Ein Dutzend Kampflieder für Schleswig-Holstein'' ('''n Dosyn vegliedere vir [[Sleeswyk-Holstein]]'') geskryf, wat, alhoewel dit anoniem gepubliseer is, 'n groot indruk op die publiek gemaak het. Rückert is in 1866 in {{Intertaalskakel|Neuses (Coburg)|de|Neuses bei Coburg}}, nou deel van Coburg, oorlede. Hy is in die begraafplaas daar begrawe. Sy werk oefen steeds 'n aansienlike invloed uit op Oosterse studies in [[Duitsland]]. Rückert se digkuns was 'n kragtige inspirasie vir komponiste; daar bestaan ongeveer 121 toonsettings van sy werk - wat hom agter slegs [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[Heinrich Heine|Heine]] en [[Rainer Maria Rilke|Rilke]] in die opsig plaas. Onder die komponiste wat sy gedigte getoonset is [[Franz Schubert|Schubert]], [[Robert Schumann|Robert]] en Clara Schumann, [[Johannes Brahms|Brahms]] (twee liedjies vir Stem, Altviool en Klavier, onder andere), Josef Rheinberger, [[Gustav Mahler|Mahler]] (die liederesiklusse ''Kindertotenlieder'', ''Rückert-Lieder'' ), [[Max Reger]], [[Richard Strauss]], [[Alexander von Zemlinski|Zemlinski]], [[Paul Hindemith|Hindemith]], [[Béla Bartók|Bartók]], [[Alban Berg|Berg]], Hugo Wolf, Heinrich Kaspar Schmid en Jah Wobble. == Gedenktekens == [[Lêer:Friedrich_Rückert_Monument.jpg|regs|duimnael|''Rückert Denkmal'' (monument) in Schweinfurt in 2014.]] Daar is 'n monument vir Rückert op Marktplatz in Schweinfurt. Die monument vir Rückert, wie se geboortehuis op die suidoostelike hoek van die stadsaal geleë is, staan sedert 1890 in die sentrale plein van Schweinfurt. Dit is geskep deur argitek Friedrich Ritter von Thiersch en die beeldhouer Wilhelm von Rühmann. Allegoriese figure uit sy werke - ''Geharnischte Sonette'' en ''Weisheit des Brahmanen'' ("Die Wysheid van die Brahmane") - is aan die voete van die brons standbeeld van Rückert geleë. Rückert word ook herdenk deur 'n klein museum in sy huis in Neuses (nou in Friedrich-Rückert-Strasse) en 'n park, ''Rückertpark'', met 'n borsbeeld. Die museum in die Friedrich-Rückert-Straße huisves meer as 1 000 poppe, waaronder die grootmoeder van die wêreldbekende "[[Barbie]]". <ref>{{Cite web|url=https://www.fewoco.de/index.php/puppenmuseum-coburg|title=Ferienwohnung Müller - Ihr Zuhause in Coburg - Puppenmuseum|website=www.fewoco.de|access-date=2019-08-17}}</ref> == Letterkunde == 'n Omvattende maar geensins volledige uitgawe van Rückert se digterlike werke het in 1868–1869 in 12 volumes verskyn. Daaropvolgende uitgawes is geredigeer deur L. Laistner (1896), C. Beyer (1896), G. Ellinger (1897). Kyk B. Fortlage, ''F. Rückert und seine Werke'' (1867); C. Beyer, ''Friedrich Rückert, ein biographisches Denkmal'' (1868), ''Neue Mitteilungen über Rückert'' (1873), en ''Nachgelassene Gedichte Rückerts und neue Beiträge zu dessen Leben und Schriften'' (1877); R. Boxberger, ''Rückert-Studien'' (1878); P. de Lagarde, ''Erinnerungen an F. Rückert'' (1886); F. Muncker, ''Friedrich Rückert'' (1890) en G. Voigt, ''Rückerts Gedankenlyrik'' (1891). * Hans Wollschläger und Rudolf Kreutner (Red.): ''Historisch-kritische Ausgabe in Einzelbänden'', Schweinfurt 1998ff; tot dusver 4 vol. In 5 dele (vanaf Julie 2004): ** ''Die Weisheit des Brahmanen'', 2 dele, 1998. ** ''Gedichte von Rom'', 2000. ** ''Liedertagebuch I / II, 1846–1847'', 2001 ** ''Liedertagebuch III / IV, 1848–1849'', 2002. ** ''Liedertagebuch V / VI, 1850–1851'', Eerste Band, 2003. * Hans Wollschläger (Red.): ''Kindertotenlieder'' [1993, ook as ''insel taschenbuch'' 1545]. * Hartmut Bobzin (Red.): ''Der Koran in der Übersetzung von Friedrich Rückert'', 4de uitg., Würzburg 2001. * Friedrich Rückert: Firdosi's Königsbuch (Schahname) Sage I – XIII. Aus dem Nachlaß herausgegeben von EA Bayer. 1890. Nachdruck: epubli GmbH, Berlyn, 2010{{ISBN|978-3-86931-356-6}} * Friedrich Rückert: ''Firdosi's Königsbuch (Schahname) Sage XX – XXVI.'' Aus dem Nachlaß herausgegeben von EA Bayer. Nachdruck der Erstausgabe. epubli Berlyn, 2010,{{ISBN|978-3-86931-555-3}} . [http://www.epubli.de/shop/showshopelement?pubId=3597 (Besonderhede)] * Wolfgang von Keitz (Hrsg. ): Oestliche Rosen. epubli, Berlyn 2012,{{ISBN|978-3-8442-0415-5}} . [http://www.epubli.de/shop/buch/Oestliche-Rosen-Friedrich-R%C3%BCckert-9783844204155/13124 (Besonderhede)] In 1847 het Rückert ook uitgesoekte verse van die ''Tirukkural'', 'n antieke en klassieke [[Tamil|Tamil-]]werk, in Duits vertaal. == Notas == {{Verwysings}} == Verwysings == * Robert Boxberger (1889), "Rückert, Friedrich ", Allgemeine Deutsche Biographie (ADB) (in Duits), 29, Leipzig: Duncker & Humblot, pp. 445–453 == Eksterne skakels == * [http://www.lieder.net/lieder/r/ruckert/ Lys van toonsettings]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true"><span style="white-space: nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Foutiewe skakels|<span title="Dead link since November 2017">permanente dooie skakel</span>]]'' &#x5D;</span></sup><sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true"><span style="white-space: nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Foutiewe skakels|<span title="Dead link since November 2017">permanente dooie skakel</span>]]'' &#x5D;</span></sup> * [http://gedichte.xbib.de/gedicht_R%FCckert.htm Gedigte deur Friedrich Rueckert - volledige lys] * [http://www.coburg-tourist.de/images/stories/file/TC_Broschuere_Rueckert.pdf Pamflet oor Rückert wat uitgegee is deur die stad Coburg (Duits)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201018095132/http://www.coburg-tourist.de/images/stories/file/TC_Broschuere_Rueckert.pdf |date=18 Oktober 2020 }} * [[wikisource:The_Atlantic_Monthly/Volume_18/Number_105/Friedrich_Rückert|Friedrich Rückert-sterfkennis,]] The Atlantic. Maandeliks (1866) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rückert, Friedrich}} [[Kategorie:Sterftes in 1866]] [[Kategorie:Geboortes in 1788]] [[Kategorie:Duitse digters]] [[Kategorie:Duitse skrywers]] [[Kategorie:Pages with unreviewed translations]] rnlfo8xdh0731n8uqqodubg40dnjp4h Anne Provoost 0 318346 2890614 2872209 2026-04-06T12:35:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890614 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam =Anne Provoost |beeld =Anne provoost-1449674343.jpg |onderskrif =Anne Provoost |geboortenaam = |geboortedatum ={{geboortedatum en ouderdom|1964|7|26}} |geboorteplek =Poperinge, België |sterfdatum =<!-- {{sterfdatum en ouderdom|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> |sterfplek = |nasionaliteit ={{vlagland|België}} |beroep =[[skrywer]]es }} '''Anne Provoost''' (gebore [[26 Julie]] [[1964]]) is 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer|skryfster]] wat saam met haar man en drie kinders in [[Amsterdam]] woon. == Loopbaan == Anne Provoost is in Poperinge gebore. Sy het in 'n gesin van vier kinders in [[Wes-Vlaandere]] grootgeword en Germaanse tale studeer aan die [[Katolieke Universiteit Leuven]]. Alhoewel sy van kleins af stories geskryf het, het sy niks daarvan gedink nie, voordat sy as student begin kompetisies wen het. Sy het haar opleiding voortgesit met 'n eenjarige kursus in pedagogiek. Nadat sy met Manu Claeys getroud is het sy by hom aangesluit in [[Minneapolis]], [[Verenigde State]], waar hy Amerikaanse letterkunde studeer het. Gedurende hierdie tyd het sy bydraes begin lewer aan Belgiese en Amerikaanse koerante vir kinders, en ook haar eerste roman ''Mijn tante is een grindewal'' geskryf, wat in die VSA afspeel. Sy het in 1989 teruggekeer na België en deeltyds vir 'n internasionale uitruilorganisasie gewerk. Na die sukses van haar tweede roman, ''Vallen'', het sy egter besluit om haar voltyds aan haar skryfwerk te wy. Anne Provoost is bekend daarvoor dat sy [[Mite|mites]], [[Folklore|volksverhale]], sprokies en bybelverhale herskep. Sy skryf gewoonlik een keer per jaar 'n brief aan [[Hans Christian Andersen]]. <ref>'n Vertaling van haar tweede brief is beskikbaar op [http://www.anneprovoost.be/en/index.php/Essays/BriefHCA1 haar webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200115130158/http://www.anneprovoost.be/en/index.php/Essays/BriefHCA1 |date=15 Januarie 2020 }}</ref> Afgesien van romans skryf Provoost ook essays oor literatuur en kinderlektuur <ref>''So here's the Bad News: the Child as Antagonist (2004) is available on [http://www.anneprovoost.be/en/uploads/antagonistEngl.pdf her website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922043311/http://www.anneprovoost.be/en/uploads/antagonistEngl.pdf |date=22 September 2020 }}''</ref> en [[Kortverhaal|kortverhale]]. Haar werk is in baie Europese tale vertaal, sowel as [[Afrikaans]], [[Amharies|Amhaars]], [[Arabies]] en [[Turks]]. Sy het in 2003 'n lid geword van die [[Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren]].<ref>{{Cite web|url=http://www.anneprovoost.be/en/index.php/BemindeOngelovigen/BemindeOngelovigen|title=Anne Provoost - Beminde Ongelovigen|website=www.anneprovoost.be|access-date=19 Oktober 2020|archive-date=15 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130344/http://www.anneprovoost.be/en/index.php/BemindeOngelovigen/BemindeOngelovigen|url-status=dead}}</ref> == Werke == * [[1990]] - ''Mijn tante is een grindewal'' ''{{ISBN|978-90-524-0328-1}}'' * [[1991]] - ''De wekker en het mes'' ''{{ISBN|90-276-2186-1}}'' * [[1991]] - ''Niet uitlachen!'' - met illustrasies deur Magda van Tilburg ''{{ISBN|90-276-1944-1}}'' * [[1993]] - ''Kauwgom voor de held'' ''{{ISBN|90-276-2944-7}}'' * [[1994]] - ''Vallen'' ''{{ISBN|978-90-467-0119-5}}'' * [[1997]] - ''De roos en het zwijn'' ''{{ISBN|90-451-0358-3}}'' * [[2001]] - ''De arkvaarders'' ''{{ISBN|978-90-214-3367-7}}'' * [[2007]] - ''In de zon kijken'' ''{{ISBN|978-90-789-8032-2}}'' ([http://www.youtube.com/watch?v=-QKKO-KjDgM onderhoud van 23 Maart 2007]) * [[2008]] - ''Beminde Ongelovigen. Atheïstisch sermoen'' ''{{ISBN|978-90-214-3400-1}}'' * [[2012]] - ''Springdag'' ''{{ISBN|978-90-583-8755-4}}'' * [[2012]] - ''Echt waar? Over het desavoueren van het verzonnen verhaal'' ''{{ISBN|978-94-605-8109-0}}'' == Pryse en eerbewyse== * [[1991]] - [[Boekenleeuw]] vir ''Mijn tante is een grindewal'' * [[1991]] - Prijs voor Letterkunde van de Vlaamse Provincies - Jeugd- en kinderboek, vir ''Mijn tante is een grindewal'' * [[1995]] - Zilveren Griffel vir ''Vallen'' * [[1995]] - Woutertje Pieterse-prys vir ''Vallen'' * [[1995]] - Gouden Uil vir ''Vallen'' * [[1995]] - [[Boekenleeuw]] vir ''Vallen'' * [[1996]] - Prijs Letterkunde van de Vlaamse Provincies - Jeugd- en Kinderboek vir ''Vallen'' * [[1998]] - Gouden Zoen vir ''De roos en het zwijn'' * [[1998]] - Boekenleeuw vir ''De roos en het zwijn'' * [[2000]] - Luchs-Award van ''Die Zeit'' vir ''De roos en het zwijn'' * [[2000]] - Prijs van Nordrhein-Westfalen vir ''Mijn tante is een grindewal'', ''Vallen'' en ''De Roos en het zwijn'' * [[2001]] - Sonderpreis van de Jury der Jungen Leser (Oostenryk) vir ''De roos en het zwijn'' * [[2002]] - Gouden Zoen vir ''De arkvaarders'' * [[2002]] - Boekenwelp vir ''De arkvaarders'' * [[2004]] - Children's Book Sense Picks USA vir ''De arkvaarders'' * [[2005]] - Prijs Letterkunde van de Provincie West-Vlaanderen - Jeugd- en Kinderboek vir ''De arkvaarders'' * [[2006]] - Benoem vir die IMPAC Dublin Internasionale-toekenning vir ''De arkvaarders'' * [[2007]] - Voordrag vir die Hans Christian Andersen-prys, 2007 * [[2007]] - Langlys vir die Libris Literatuur Prijs vir ''In de zon kijken'' * [[2008]] - Vrouw & Cultuur Debuutprijs vir ''In de zon kijken'' * [[2009]] - De driejaarlijkse Cultuurprijs van de Vlaamse Gemeenschap (dit was vroeër die Staatsprijs voor proza) vir ''In de zon kijken'' == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bibliografie == * Tumanov, Vladimir. [https://owl.uwo.ca/access/content/group/d9c3b137-1d5d-4026-9794-2079b0d9f6a8/All%20Bad%20-%20Biblical%20Flood.pdf “All Bad: The Biblical Flood Revisited in Modern Fiction.”] [http://www.degruyter.com/view/j/arca.2007.42.issue-1/arca.2007.006/arca.2007.006.xml?rskey=N9RMJQ&result=1&q=The%20Biblical%20Flood%20Revisited%20in%20Modern%20Fiction ''Arcadia: Internationale Zeitschrift für Literaturwissenschaft''] 42 (1) 2007: 84–97. == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|http://www.anneprovoost.be/en}} * [https://web.archive.org/web/20060908071313/http://www.pen.org/page.php/prmID/1098 Anne Provoost by die PEN American Center] * [https://www.pbs.org/moyers/faithandreason/watch_provoost.html Anne Provoost saam met Bill Moyers oor "Faith & Reason"] * [https://www.pbs.org/moyers/faithandreason/portraits_provoost.html Portrette: Anne Provoost] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Provoost, Anne}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Vlaamse skrywers]] peloyp8yb0smth60alv9t6xn7oinr72 Adolessensie 0 318390 2890833 2881974 2026-04-06T18:30:20Z Oesjaar 7467 En... 2890833 wikitext text/x-wiki {{Kantbalk Menslike ontwikkeling}} '''Adolessensie''' is ’n oorgangstadium in die menslike [[Liggaam|fisieke]] en [[Sielkunde|sielkundige]] ontwikkeling wat duur van [[puberteit]] tot [[meerderjarigheid]].<ref name="nlm.nih.gov">{{cite web|title=Puberty and adolescence|website=[[MedlinePlus]]|accessdate=22 Julie 2014|archivedate=3 April 2013|url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001950.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403080324/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001950.htm}}</ref> Vir ’n seun is dit gemiddeld van 14 tot 21 jaar en vir ’n meisie van 12 tot 21 jaar.<ref>"Adolessensie" in die [[HAT]]. Aanlyn by [https://viva-afrikaans.org/ viva-afrikaans.org] (intekening nodig). Besoek op 20 Oktober 2020.</ref> Adolessensie word gewoonlik vereenselwig met die [[tiener]]jare,<ref name="nlm.nih.gov"/><ref name="psychtoday">{{cite magazine|title=Adolescence|magazine=Psychology Today|accessdate=7 April 2012|url=http://www.psychologytoday.com/basics/adolescence}}</ref><ref name="lifemodel.org">{{cite web|title=The Theoretical Basis for the Life Model-Research And Resources On Human Development|url=http://www.lifemodel.org/download/Model%20Building%20Appendix.pdf|accessdate=11 Augustus 2009|archive-date=25 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225222454/http://www.lifemodel.org/download/Model%20Building%20Appendix.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="psychology.sunysb">{{cite web|title=PSY 345 Lecture Notes – Ego Psychologists, Erik Erikson |url=http://www.psychology.sunysb.edu/ewaters/345/2007_erikson/2006_erikson.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101214063156/http://www.psychology.sunysb.edu/ewaters/345/2007_erikson/2006_erikson.pdf |archivedate=14 Desember 2010 |accessdate=11 Augustus 2009 |url-status=dead }}</ref> maar die fisieke, sielkundige en [[Kultuur|kulturele]] uitdrukking daarvan kan vroeër of later wees. Puberteit begin deesdae eerder al voor adolessensie, veral by meisies.<ref name="psychtoday"/><ref name="news.bbc.co.uk">{{cite news|first=Michelle |last=Roberts |title=Why puberty now begins at seven|work=BBC News|date=15 Mei 2005|accessdate=22 Mei 2010|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/4530743.stm}}</ref><ref name="early puberty">{{Cite journal|vauthors=Žukauskaitė S, Lašienė D, Lašas L, Urbonaitė B, Hindmarsh P |title=Onset of breast and pubic hair development in 1231 preadolescent Lithuanian schoolgirls |journal=Arch. Dis. Child. |volume=90 |issue=9 |pages=932–6 |date=September 2005 |pmid=15855182 |pmc=1720558 |doi=10.1136/adc.2004.057612 }}</ref> Fisieke groei (veral in mans) en kognitiewe ontwikkeling kan voortduur tot in die vroeë 20's. Ouderdom is dus net ’n rowwe aanduiding van adolessensie en dit is vir geleerdes moeilik om oor ’n presiese definisie ooreen te kom.<ref name="news.bbc.co.uk"/><ref name="early puberty"/><ref name=falling>{{Cite news|first=Harry|last=Finley|title=Average age at menarche in various cultures|publisher=Museum of Menstruation and Women's Health|url=http://www.mum.org/menarage.htm|accessdate=2 Augustus 2007| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070816115512/http://www.mum.org/menarage.htm| archivedate= 16 Augustus 2007 | url-status= live}}</ref><ref name="Delayed puberty">{{cite web|first=Elizabeth|last=Cooney|title=Puberty gap: Obesity splits boys, girls. Adolescent males at top of the BMI chart may be delayed|publisher=NBC News|date=11 Februarie 2010|accessdate=22 Mei 2010|url=http://www.nbcnews.com/id/35332881|archive-date=11 Januarie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160111055843/http://www.nbcnews.com/id/35332881|url-status=dead}}</ref> [[Beeld:Teens sharing a song.jpg|thumb|240px|links|Twee adolessente luister na [[musiek]].]] ’n Deeglike begrip van adolessensie in die gemeenskap hang af van inligting uit verskillende perspektiewe, insluitende sielkunde, [[biologie]], [[geskiedenis]], [[sosiologie]], opvoeding en [[antropologie]]. In al dié perspektiewe word adolessensie beskou as ’n oorgangstydperk tussen die kinderjare en [[volwasse]]nheid, en die kulturele doel daarvan is om kinders voor te berei op grootmensrolle.<ref>Larson, R., & Wilson, S. (2004). Adolescence across place and time: Globalization and the changing pathways to adulthood. In R. Lerner and L. Steinberg Handbook of adolescent psychology. New York: Wiley</ref> Dit is ’n tydperk wat verskeie oorgange behels: in opleiding, indiensneming en werkloosheid, asook oorgange van een lewenstadium tot ’n ander.<ref>Coleman, John; Roker, Debi. Psychologist11. 12 (Desember 1998): 593. "Adolescence".</ref> Die einde van adolessensie en die begin van volwassenheid verskil van land tot land. Selfs binne ’n sekere staat, nasie of kultuur kan ouderdomme verskil waarop ’n individu as volwasse genoeg beskou word dat die gemeenskap sekere voorregte en verantwoordelikhede aan hom of haar toevertrou. Dit sluit in die bestuur van ’n [[motor]], wettige [[seks]]uele verhoudings, diens in die [[weermag]], die koop en drink van [[alkohol]] en [[tabak]], stemreg, die huwelik en geregtelike verantwoordbaarheid. In die bestudering van adolessente ontwikkeling<ref>{{cite journal | author = Arnett J. J. | year = 2007 | title = Emerging Adulthood: What Is It, and What Is It Good For? | journal = Child Development Perspectives| volume = 1 | issue = 2| pages = 68–73 | doi = 10.1111/j.1750-8606.2007.00016.x }}</ref> kan dié tydperk biologies gedefinieer word, as die fisieke oorgang wat gekenmerk word deur puberteit en die einde van fisieke groei; kognitief, as veranderings in die vermoë om abstrak en veelvlakkig te dink; of sosiaal, as ’n tydperk van voorbereiding op grootmensrolle. Groot puberteits- en biologiese veranderings sluit in veranderings aan die [[Geslagsorgaan|geslagsorgane]], lengte, gewig en massa, asook in [[brein]]ontwikkeling en {{nowrap|-organisasie}}. Kognitiewe voordele sluit in beide ’n toename in [[kennis]] en die vermoë om abstrak te dink en doeltreffender te redeneer. Die bestudering van adolessente ontwikkeling behels dikwels [[interdissiplinêre]] samewerking. Navorsers in [[neurowetenskap]] kan fokus op veranderings in breinstruktuur en die uitwerking daarvan op sosiale verhoudings. [[Sosiologie|Sosioloë]] kan aandag skenk aan die aannleer van sosiale rolle en hoe dit van kultuur tot kultuur verskil.<ref>Côté, J.E. (1996). Identity: A multidimensional analysis. In G. R. Adams, T. Gullotta & R. Montemeyer (reds.), ''Issues in Adolescent Development (Vol. 6, pp.&nbsp;130–180)''. New York, NY: Sage Publications.</ref> Ontwikkelingsielkundiges kan fokus op veranderings in verhoudings met ouers en tydgenote as ’n funksie van skoolstruktuur en puberteitstatus.<ref>Simmons, R., & Blyth, D. (1987). ''Moving into adolescence''. New York: Aldine de Gruyter.</ref> Sommige wetenskaplikes het al die universaliteit van adolessensie as ’n ontwikkelingsfase bevraagteken. Hulle meen eienskappe wat gewoonlik as tipies van adolessente beskou word, is nie werklik inherent aan die tienerjare nie. ==Biologiese ontwikkeling== ===Puberteit in die algemeen=== {{Hoofartikel|Puberteit}} [[Beeld:Cubes teenager.jpg|thumb|200px|Die bolyf van ’n tienerseun. Die struktuur het verander en begin lyk soos dié van ’n volwassene.]] Puberteit is ’n tydperk van verskeie jare waarin vinnige fisieke groei en sielkundige veranderings plaasvind wat tot seksuele rypheid lei. Die gemiddelde begin van puberteit is 11 jaar vir meisies en 12 jaar vir seuns.<ref name=Kail>{{cite book| last = Kail | first = RV |author2=Cavanaugh JC | title = Human Development: A Lifespan View | isbn = 978-0-495-60037-4 | publisher = Cengage Learning | year = 2010|accessdate= 11 September 2014| page = 296 | edition = 5de|url=https://books.google.com/books?id=E-n5E7oyCgoC&pg=PA296}}</ref><ref name="PAmf.org">{{Cite news|title=Teenage Growth & Development: 11 to 14 Years|publisher=Palo Alto Medical Foundation|url=http://www.pamf.org/teen/parents/health/growth-11-14.html}}</ref> Elke mens se individuele tydskaal vir puberteit word hoofsaaklik deur [[oorerflikheid]] bepaal, hoewel omgewingsfaktore soos dieet en oefening ook ’n invloed het.<ref name=Tanner/><ref name=Kaplowitz01>{{Cite journal|doi=10.1542/peds.108.2.347 |vauthors=Kaplowitz PB, Slora EJ, Wasserman RC, Pedlow SE, Herman-Giddens ME |title=Earlier onset of puberty in girls: relation to increased body mass index and race |journal=Pediatrics |volume=108 |issue=2 |pages=347–53 |date=Augustus 2001 |pmid=11483799 |url=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11483799}}</ref> Dié faktore kan lei tot vroeë of laat puberteit.<ref name="Delayed puberty"/><ref name=Kaplowitz01/> Van die belangrikste dele van puberteitsontwikkeling behels spesifieke fisieke veranderings in ’n individu se lengte, gewig, liggaamsamestelling, [[Bloedsomloopstelsel|bloedsomloop-]] en [[asemhalingstelsel]].<ref>Marshal, W. (1978). Puberty. In F. Falkner & J.Tanner (Eds.), ''Human growth'', Vol. 2. New York: Plenum.</ref> Dié veranderings word hoofsaaklik deur [[Hormoon|hormonale]] aktiwiteit bewerkstellig. Hormone vervul ’n organisatoriese rol, deur die liggaam te beïnvloed om op ’n sekere manier op te tree sodra puberteit begin,<ref>{{cite journal |author1=Sisk C. L. |author2=Foster D.L. | year = 2004 | title = The neural basis of puberty and adolescence | journal = Nature Neuroscience | volume = 7 | issue = 10| pages = 1040–1047 | doi = 10.1038/nn1326 | pmid = 15452575 |s2cid=2932858 }}</ref> en ’n aktiewe rol, wat te doen het met veranderings in hormone gedurende adolessensie wat die sneller is vir gedrags- en fisieke veranderings.<ref>Coe, C., Hayashi, K., & Levine, S. (1988). Hormones and behavior at puberty: Activation or concatenation. In M. Gunnar & W.A. Collins (Eds.), ''The Minnesota Symposia on Child Psychology'', Vol. 21, pp.&nbsp;17–41. Hillsdale, NJ: Erlbaum.</ref> Puberteit begin met ’n toename in hormoonvervaardiging, wat weer ’n paar fisieke veranderings teweegbring. Dit word gekenmerk deur die verskyning of ontwikkeling van die sekondêre geslagseienskappe (byvoorbeeld ’n dieper [[stem]] en groter [[adamsappel]] by seuns en die ontwikkeling van [[borste]] en ronder [[heup]]e by meisies). Die [[geslagsklier]]e ([[testikel]]s en [[eierstok]]ke) word ook geaktiveer en laat hulle groei en ontwikkel. Dié kliere begin nou ’n massavervaardiging van hormone: onderskeidelik [[testosteroon]] en [[estrogeen]]. Die hormoonvervaardiging neem geleidelik toe totdat seksuele rypheid bereik word. Gesigshare by seuns kom in ’n spesifieke volgorde voor: gewoonlik van die hoeke van die bolip<ref name="pamf.org">{{Cite news|title=Puberty – Changes for Males|publisher=pamf.org|accessdate=February 20, 2009 |url=http://www.pamf.org/teen/health/puberty/physicalchanges.html| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090303201905/http://www.pamf.org/teen/health/puberty/physicalchanges.html| archivedate= 3 Maart 2009 | url-status= live}}</ref><ref name="www.ppwr">{{cite web|title=Getting The Facts: Puberty|publisher=ppwr|accessdate=February 20, 2009|url=http://www.ppwr.on.ca/03_07.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090226191204/http://www.ppwr.on.ca/03_07.html|archivedate=26 Februarie 2009|url-status=dead}}</ref> tot oor die hele [[baard]]area.<ref name="pamf.org"/> Die grootste baken vir seuns in puberteit is [[spermarg]], die eerste [[ejakulasie]], wat gewoonlik op sowat 13 voorkom.<ref name="Jorgensen & Keiding">(Jorgensen & Keiding 1991).</ref> Vir meisies is dit [[menarg]], die begin van die [[maandstonde]]s, op sowat 12 tot 13 jaar.<ref name="Tanner">(Tanner, 1990).</ref><ref name="U.S. menarche">{{cite journal |vauthors=Anderson SE, Dallal GE, Must A |title=Relative weight and race influence average age at menarche: results from two nationally representative surveys of US girls studied 25 years apart |journal=Pediatrics |volume=111 |issue=4 Pt 1 |pages=844–50 |date=April 2003 |pmid=12671122 |doi=10.1542/peds.111.4.844}}</ref><ref name="Canadian menarche">{{cite journal |title=Age at menarche in Canada: results from the National Longitudinal Survey of Children & Youth|year= 2010 |pmid=21110899 |doi=10.1186/1471-2458-10-736 |pmc=3001737 |volume=10 |journal=BMC Public Health |page=736 |vauthors=Al-Sahab B, Ardern CI, Hamadeh MJ, Tamim H |issue=1}}</ref> Om menarg te bereik moet meisies ’n sekere hoeveelheid liggaamsvet hê.<ref name=Tanner/> Meisies wat ondervoed is of in gemeenskappe met kinderarbeid woon, begin later menstrueer as ander meisies.<ref name=Tanner/> Meisies voltooi gewoonlik teen 15 tot 17 jaar hulle volle fisieke ontwikkeling,<ref name="nlm.nih.gov"/><ref name="PAmf.org"/><ref name="PAMf.org">{{Cite news|title=Teenage Growth & Development: 15 to 17 Years|publisher=Palo Alto Medical Foundation|url=http://www.pamf.org/teen/parents/health/growth-15-17.html}}</ref> terwyl dit by seuns op sowat 16 tot 17 jaar gebeur.<ref name="PAmf.org"/><ref name="PAMf.org"/><ref name="Marshall17677">Marshall (1986), p. 176–7</ref> Meisies bereik voortplantingsrypheid sowat vier jaar ná die eerste fisieke tekens van puberteit.<ref name="nlm.nih.gov"/> Daarteenoor ontwikkel seuns stadiger, maar hulle groei vir tot ses jaar ná die eerste sigbare tekens.<ref name="Garn">Garn, SM. Physical growth and development. In: Friedman SB, Fisher M, Schonberg SK., reds. Comprehensive Adolescent Health Care. St Louis: Quality Medical Publishing; 1992. Besoek op 20 Februarie 2009</ref><ref name="Marshall17677"/> [[Beeld:Child development stages-af.svg|thumb|center|900px|’n Benaderde voorstelling van die ontwikkelingstydperk in die kinderjare en vroeë volwasse jare. Adolessensie is boaan in rooi gemerk.]] ===Geslagseienskappe=== Primêre geslagseienskappe is dié wat regstreeks met die seksorgane verband hou. By mans is die eerste fases van puberteit die groei van die testikels en [[skrotum]], gevolg deur die groei van die [[penis]].<ref>Goldstein, B. (1976). ''Introduction to human sexuality''. Belmont, CA: Star.</ref> Terselfdertyd ontwikkel ander dele, soos die [[prostaat]]. Die eerste ejakulasie van seminale vloeistof kom gewoonlik voor sowat ’n jaar nadat die penis begin groei het, maar dit word dikwels deur kultuur eerder as biologie bepaal, want by baie seuns geskied die eerste ejakulasie tydens [[masturbasie]].<ref name="Tanner, J. 1972">Tanner, J. (1972). Sequence, tempo, and individual variation in growth and development of boys and girls aged twelve to sixteen. In J. Kagan & R. Coles (Eds.), ''Twelve to sixteen: Early adolescence'', New York: Norton.</ref> By meisies hou veranderings in primêre eienskappe verband met die groei van die [[baarmoeder]], [[vagina]] en ander dele van die voortplantingstelsel. Menarg is ’n redelik laat ontwikkeling wat op ’n lang reeks hormonale veranderings volg.<ref>{{cite journal |author1 = Dorn L.D. | author2 = Nottelmann E.D. | author3 = Sussman E.J. | author4 = Inoff-Germain G. | author5 = Chrousos G.P. | last6 = Cutler | year = 1999 | title = Variability in hormone concentrations and self-reported menstrual histories in young adolescents: Menarche as an integral part of a developmental process | journal = Journal of Youth and Adolescence | volume = 28 | issue = 3| pages = 283–304 | doi = 10.1023/A:1021680726753 | s2cid = 142626631 }}</ref> Veranderings in sekondêre geslagseienskappe sluit in alle veranderings wat nie met seksuele voortplanting verband hou nie. By seuns behels dit die verskyning van gesigs-, [[pubiese hare|pubiese]] en liggaamshare, die stem wat dieper word, die vel om die boarms en bobene wat growwer word en verdere ontwikkeling van die [[sweetklier]]e. By meisies is dit die ontwikkeling van die borste, die heupe wat breër word, die verskyning van pubiese en onderarmhare, die [[areola]]s wat groter word en die verhoging van die [[tepel]]s.<ref>Steinberg, L. (2008). ''Adolescence'', 8ste uitg. New York, NY: McGraw-Hill.</ref> ===In die brein=== Die menslike brein is nog nie ten volle ontwikkel teen die tyd dat iemand puberteit bereik nie. Tussen 10 en 25 jaar ondergaan die brein veranderings wat belangrike implikasies vir gedrag inhou. Die brein het 90% van sy volwasse grootte bereik teen die tyd dat ’n kind ses jaar oud is.<ref name="Casey, B. J. 2008">{{cite journal |author1=Casey B. J. |author2=Getz S. |author3=Galvan A. | year = 2008 | title = The adolescent brain | journal = Developmental Review | volume = 28 | issue = 1| pages = 62–77 | doi = 10.1016/j.dr.2007.08.003 | pmid = 18688292 | pmc = 2500212 }}</ref> Die brein groei dus nie baie gedurende adolessensie nie, maar voue in die brein raak ingewikkelder tot in die laat tienerjare. Die grootste veranderings in die voue in dié tyd is in die dele van die [[korteks]] wat kognitiewe en emosionele inligting verwerk.<ref name="Casey, B. J. 2008"/> [[Beeld:Harlamov 14.jpg|thumb|links|200px|''Portret van 'n jong meisie'', deur Aleksei Harlamof (1840-1925).]] Gedurende adolessensie neem die hoeveelheid [[witstof]] in die brein lineêr toe, terwyl die hoeveelheid [[grysstof]] ’n omgekeerde U-patroon volg.<ref>{{cite journal|last1=Giedd|first1=Jay, N|title=Structural Magnetic Resonance Imaging of the Adolescent Brain|journal=Annals of the New York Academy of Sciences|year=2004|volume=1021|issue=1|pages=77–85|doi=10.1196/annals.1308.009|pmid=15251877|bibcode=2004NYASA1021...77G|s2cid=20947602}}</ref> Onnodige senuverbindings in die brein word verwyder en die hoeveelheid grysstof neem af. Dit beteken egter nie die brein verloor funksionaliteit nie; dit word net doeltreffender vanweë die isolering van die [[akson]]s en die vermindering van ongebruikte bane.<ref>{{cite journal |author1=Giedd J. N. |author2=Blumenthal J. |author3=Jeffries N. O. |author4=Castellanos F. X. |author5=Liu H. |author6=Zijdenbos A. |author7=Rapoport J. L. | year = 1999 | title = Brain development during childhood and adolescence: a longitudinal MRI study | journal = Nature Neuroscience | volume = 2 | issue = 10| pages = 861–863 | doi = 10.1038/13158 | pmid = 10491603 |s2cid=204989935 }}</ref> Die eerste dele van die brein wat gestroomlyn word, is dié wat by die primêre funksies betrokke is, soos motoriese en sensoriese gebiede. Die dele van die brein wat by ingewikkelder prosesse betrokke is, verloor later stof. Dit sluit die laterale en prefrontale korteks in.<ref>{{cite journal |author1=Gogtay N. |author2=Giedd J. N. |author3=Lusk L. |author4=Hayashi K. M. |author5=Greenstein D. |author6=Vaituzis A. C. |author7=Thompson P. M. | year = 2004 | title = Dynamic mapping of human cortical development during childhood through early adulthood | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 101 | issue = 21| pages = 8174–8179 | doi = 10.1073/pnas.0402680101 | pmid = 15148381 | pmc = 419576 | bibcode = 2004PNAS..101.8174G }}</ref> Die ontwikkelings in die brein bring beter besluitneming en kognitiewe beheer mee, asook doeltreffender inligtingsprosessering, bepaling van risiko's en belonings, en impulsbeheer. [[Beeld:Dopamine pathways.svg|thumb|240px|Dopamienbane in die brein.]] Die [[senuoordraer]]s wat ’n belangrike rol speel in die ontwikkeling van adolessente se brein is [[Glutamiensuur|glutamaat]], [[dopamien]] en [[serotonien]]. Glutamaat is ’n prikkelende senuoordraer. Tydens die stroomlyning van die brein bevat baie van die senuverbindings wat in die slag bly ontvangers vir glutamaat en ander prikkelende senuoordraers.<ref>Weinberger, D.R., Elvevåg, B., Giedd, J.N. (2005). The Adolescent Brain: A Work in Progress. ''The National Campaign to Prevent Teen Pregnancy''.</ref> Dopamien word verbind met plesier en ’n instelling op die omgewing tydens besluitneming. Tydens adolessensie styg dopamienvlakke in die limbiese stelsel.<ref>{{cite journal | author = Spear L. P. | year = 2000 | title = The adolescent brain and age-related behavioral manifestations | url = http://faculty.weber.edu/eamsel/Classes/Child%203000/Adolescent%20Risk%20taking/Lectures/3-4%20Biological/Spear%20LV%20%20(2000).pdf| journal = Neuroscience and Biobehavioral Reviews | volume = 24 | issue = 4| pages = 417–463 | doi = 10.1016/S0149-7634(00)00014-2 | pmid = 10817843 | s2cid = 14686245 }}</ref> Die balans tussen prikkelende en inhiberende senuoordraers en ’n toename in dopamienaktiwiteit in adolessente het moontlik gevolge vir die neem van risiko's en vatbaarheid vir [[verveling]]. Serotonien is ’n senumodulator wat betrokke is in die regulasie van gemoedstemming en gedrag. Ontwikkeling in die limbiese stelsel speel ’n belangrike rol in die bepaling van belonings en strawwe, asook in die verwerking van emosionele ondervinding en sosiale inligting. Veranderings in die vlakke van dopamien en serotonien in die limbiese stelsel maak adolessente emosioneler en meer vatbaar vir belonings en stres. Die ooreenstemmende toename in emosionele wisselings kan ook ’n adolessent se kwesbaarheid laat toeneem. ==Kognitiewe ontwikkeling== Adolessensie is ook ’n tyd van vinnige kognitiewe ontwikkeling (wat te doen het met "waarneem" en "ken").<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=s916RMYHgJIC&q=adolescents+rapid+%22cognitive+development%22&pg=PA237 |title=S.R. Smith & L. Handler: ''The clinical assessment of children and adolescents: a practitioner's handbook.'' (2007) |accessdate=15 September 2012|isbn=978-0-8058-6075-7 |year=2007 |last1=Handler |first1=Leonard }}</ref> Piaget beskryf adolessensie as die lewenstadium waarin die individu se gedagtes ’n abstrakter vorm begin aanneem en die egosentriese gedagtes afneem. Dit laat die individu toe om in ’n breër perspektief te dink en redeneer.<ref>{{cite web|url=http://etr.org/recapp/theories/AdolescentDevelopment/developmentalTheories.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227022804/http://etr.org/recapp/theories/AdolescentDevelopment/developmentalTheories.htm|archivedate=27 Februarie 2009 |title=ReCAPP: Theories & Approaches: Adolescent Development |publisher=Etr.org |accessdate=16 Augustus 2013}}</ref> ’n Kombinasie van studies het die ontwikkeling van uitvoerende funksies gedemonstreer – dus kognitiewe vermoëns wat die beheer en koördinasie van gedagtes en gedrag moontlik maak, iets wat gewoonlik met die prefrontale korteks verbind word.<ref>{{cite journal | last1 = Choudhury | first1 = S. | last2 = Blakemore | first2 = S.-J. | last3 = Charman | first3 = T. | title = Social cognitive development during adolescence | journal = Social Cognitive and Affective Neuroscience | volume = 1 | pages = 165–74 | year = 2006 | doi = 10.1093/scan/nsl024 | issue = 3 | pmid = 18985103 | pmc = 2555426 }}</ref> Die gedagtes, idees en begrippe wat in hierdie stadium van die lewe ontwikkel, het die persone se toekomstige lewe grootliks beïnvloed en ’n belangrike rol gespeel in karakter- en persoonlikheidsvorming.<ref>{{Cite journal|author=Pedersen S |title=Personality formation in adolescence and its impact upon the psycho-analytical treatment of adults |journal=Int J Psychoanal |volume=42 |pages=381–8 |year=1961 |pmid=14484851 }}</ref> Biologiese veranderings in breinstruktuur en konnektiwiteit in die brein het ’n wisselwerking met meer ondervinding, kennis en veranderende sosiale eise om vinnige kognitiewe groei te bewerkstellig. Die ouderdom waarop spesifieke veranderings plaasvind, wissel van persoon tot persoon, maar begin in puberteit of kort daarna terwyl sommige vaardighede bly ontwikkel terwyl die adolessent ouer word. Die dubbelestelselsmodel stel ’n wanbalans voor tussen die ontwikkeling van die sosiaalemosionele stelsel en die kognitiewebeheerstelsel in die brein, wat bydra tot impulsiwiteit en ander soorte gedrag wat eie aan adolessente is.<ref>{{Cite journal|last=Steinberg|first=Laurence|date=April 1, 2010|title=A dual systems model of adolescent risk-taking|journal=Developmental Psychobiology|volume=52|issue=3|pages=216–224|doi=10.1002/dev.20445|pmid=20213754|issn=1098-2302}}</ref> ===Verbeterings in kognitiewe vermoëns=== Teen die tyd dat individue 15-jarige ouderdom bereik, kan hulle basiese denkvermoëns met dié van ’n volwassene vergelyk word. Dié verbetering geskied tydens adolessensie op vyf gebiede: # Aandag: Verbeterings kan gesien word in selektiewe aandag, die proses waardeur ’n mens op een stimulus fokus terwyl hy ’n ander een uitsluit. Verdeelde aandag, die vermoë om terselfdertyd aan twee of meer stimulusse aandag te skenk, verbeter ook.<ref>{{cite journal |author1=Higgins A. |author2=Turnure J. | year = 1984 | title = Distractibility and concentration of attention in children's development | journal = Child Development | volume = 55 | issue = 5| pages = 1799–1810 | doi=10.1111/j.1467-8624.1984.tb00422.x }}</ref><ref>{{cite journal |author1=Schiff A. |author2=Knopf I. | year = 1985 | title = The effects of task demands on attention allocation in children of different ages | journal = Child Development | volume = 56 | issue = 3| pages = 621–630 | doi = 10.2307/1129752 |jstor=1129752 }}</ref> # Geheue: Verbeterings word gesien in beide kort- en langtermyngeheue.<ref>Keating, D. (2004). Cognitive and brain development. In R. Lerner & L. Steinberg (reds.), ''Handbook of Adolescent Psychology'' (2de uitg.). New York: Wiley.</ref> # Prosesseringspoed: Adolessente dink vinniger as kinders. Prosesseringspoed neem vinnig toe tussen die ouderdom van vyf jaar en die middel van adolessensie; dit bestendig op sowat 15 jaar en lyk nie of dit verder verander tussen laat adolessensie en volwassenheid nie.<ref>{{cite journal |author1=Kali R.V. |author2=Ferrer E. | year = 2007 | title = Processing speed in childhood and adolescence: Longitudinal models for examining developmental change | journal = Child Development | volume = 78 | issue = 6| pages = 1760–1770 | doi = 10.1111/j.1467-8624.2007.01088.x | pmid = 17988319 }}</ref> # Organisasie: Adolessente is meer bewus van hulle denkprosesse en kan [[Eselsbrug|eselsbrûe]] en ander strategieë gebruik om doeltreffender te dink.<ref>Brown, A. (1975). The development of memory: Knowing, knowing about knowing, and knowing how to know. In H. Reese (red.), ''Advances in child development and behavior'' (Vol. 10). New York: Academic Press.</ref> # Metakognisie: ’n Verbeterde kennis van hulle eie denkpatrone verbeter selfbeheersing en sosiale insig. Studies sedert 2005 dui daarop dat die brein nie ten volle ontwikkel is voor die vroeë 20's nie.<ref>{{cite web|url=http://www.health.harvard.edu/blog-extra/the-adolescent-brain-beyond-raging-hormones|title=The adolescent brain: Beyond raging hormones – Harvard Health|first=Harvard Health|last=Publishing}}</ref> ==Sielkundige ontwikkeling== [[Beeld:G. Stanley Hall.jpg|thumb|180px|G. Stanley Hall.]] Die formele bestudering van die [[sielkunde|sielkundige]] aspekte van adolessensie het begin met die verskyning van G. Stanley Hall se "Adolescence in 1904". Hall, wat die eerste voorsitter van die Amerikaanse Sielkundevereniging was, het adolessensie hoofsaaklik beskou as ’n tyd van interne storm en drang ([[Duits]]: ''Sturm und Drang''). Dié begrip van die [[jeug]] was geskoei op twee destyds nuwe maniere om menslike gedrag te verstaan: [[Darwinisme|Darwin se evolusieteorie]] en [[Sigmund Freud|Freud se psigodinamiese teorie]]. Hall het geglo adolessensie is ’n verteenwoordiging van ons menslike voorouers se [[Filogenie|filogenetiese]] verskuiwing van primitief wees tot beskaafd wees. Sy idees is nie teengestaan nie tot in die 1950's, toe sielkundiges soos [[Erik Erikson]] en [[Anna Freud]] hulle teorieë oor adolessensie begin formuleer het. Freud het geglo die sielkundige ontwrigtings wat met die jeug verbind word, is biologieverwant en kultureel universeel, terwyl Erikson gekonsentreer het op die verskil tussen identiteitsvorming en rolvervulling.<ref name="Lerner, R.M, & Steinberg, L.D. 2004">{{cite book|title=Handbook of Adolescent Psychology|year=2004|publisher=John Wiley & Sons|location=Hoboken, NJ|author=Lerner, R.M |author2=Steinberg, L.D. |edition=2}}</ref> Ondanks dié verskille in die drie sielkundiges se sienings, het hulle saamgestem dat adolessensie inherent ’n tyd van ontwrigting en sielkundige beroeringe is. Die minder onstuimige aspekte van adolessensie, soos verhoudings met tydgenote en kulturele invloed, is tot in die 1980's grootliks geïgnoreer. Tussen die 1950's en 1980's is hoofsaaklik gefokus op die beskrywing van gedragspatrone en nie op die verduideliking daarvan nie.<ref name="Lerner, R.M, & Steinberg, L.D. 2004"/> Jean Macfarlane het die Instituut vir Menslike Ontwikkeling van die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]], in 1927 gestig; dit was vroeër bekend as die Instituut vir Kinderwelsyn.<ref name=NYT19890318>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1989/03/18/obituaries/jean-macfarlane-95-psychology-professor.html |title=Jean Macfarlane, 95, Psychology Professor |work=The New York Times |date=18 Maart 1989 |accessdate=16 Augustus 2013}}</ref> Die instituut was instrumenteel in die begin van studies oor gesonde ontwikkeling, in teenstelling met vorige werk wat oorheers is deur teorieë wat op patologiese persoonlikhede geskoei was.<ref name=NYT19890318 /> In die studies is gekyk na menslike ontwikkeling gedurende die [[Groot Depressie]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]], unieke historiese omstandighede waaronder ’n geslag kinders grootgeword het. Die Oakland-groeistudie, wat in 1931 deur Harold Jones en Herbert Stolz begin is, het ten doel gehad om die fisieke, intellektuele en sosiale ontwikkeling van kinders in die Oakland-gebied te bestudeer. Data is in 1932 begin versamel en dit het voortgeduur tot in 1981, en dit het navorsers in staat gestel om langdurige data oor die individue in te samel wat verder as adolessensie, tot in hulle volwasse lewe, gestrek het. Macfarlane het die Berkeley-gidsstudie begin wat die ontwikkeling van kinders in terme van hulle sosiaalekonomiese en familieagtergrond bestudeer het.<ref>{{cite web|title=The Oakland Growth and Berkeley Guidance Studies of the Institute of Human Development at the University of California, Berkeley|url=http://www.cpc.unc.edu/projects/lifecourse/research_projects/oakland_berkeley|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120912072515/http://www.cpc.unc.edu/projects/lifecourse/research_projects/oakland_berkeley|archivedate=12 September 2012|publisher=University of North Carolina|accessdate=4 Oktober 2012}}</ref> Dié studies het in die 1960's die agtergrond gevorm van Glen Elder se voorstel van ’n lewensverloop-perspektief van adolessente ontwikkeling. Elder het verskeie beskrywende beginsels van adolessente ontwikkeling geformuleer. Die beginsel van historiese tyd en plek bepaal dat ’n individu se ontwikkeling afhang van die tyd en plek van hulle grootwordjare. Die beginsel van die belangrikheid van tydsbepaling verwys na die verskillende uitwerkings wat lewensgebeure het op ontwikkeling, geskoei op wanneer in ’n mens se lewe hulle voorgekom het. Die beginsel van verbonde lewens bepaal dat ’n mens se ontwikkeling gevorm word deur die interkonnektiewe netwerk van verhoudings waarvan ’n mens deel is, en die beginsel van menslike bemiddeling bepaal dat ’n mens se lewe beïnvloed word deur sy keuses en optredes binne die verband van sy historiese tydperk en sosiale netwerk.<ref>{{cite journal|last=Elder|first=Glen|title=The life course as developmental theory|journal=Child Development|date=February 1998|volume=69|issue=1|pages=1–12|doi=10.1111/j.1467-8624.1998.tb06128.x|pmid=9499552}}</ref> In 1984 het die Vereniging vir Navorsing oor Adolessensie die eerste amptelike organisasie geword wat gewy is aan die bestudering van adolessente sielkunde. Sommige van die kwessies wat eerste aangepak is, sluit in: die debat van natuur teenoor versorging ([[Engels]]: ''nature versus nurture'') soos dit op adolessensie betrekking het; ’n begrip van die wisselwerkings tussen adolessente en hulle omgewing; en die inagneming van kultuur, sosiale groepe en historiese verband wanneer adolessente gedrag vertolk word.<ref name="Lerner, R.M, & Steinberg, L.D. 2004"/> ==Sosiale ontwikkeling== ===Identiteitsontwikkeling=== Identiteitsontwikkeling is ’n stadium in die adolessente lewensiklus.<ref name="Kroger, J. 1996 pp. 40-46">Kroger, J. (1996). ''The Balance Between Self and Other''. (pp. 40–46). New York CityA. Routledge</ref> Die meeste mense se soeke na identiteit begin tydens adolessensie. In dié tyd is mense meer geneig om verskillende soorte gedrag en voorkoms te "beproef" om te ontdek wie hulle is.<ref name="Strasburger, V.C. 2014 pp. 11-19">Strasburger, V.C., Wilson B.J., Jordan, A.B. (2014) Children and Adolescents: Unique Audiences. Children, Adolescents, and the Media. (pp. 11–19). U.S.A: SAGE Publications</ref> Om ’n identiteit te ontwikkel en behou is ’n moeilike taak weens verskeie faktore, soos gesinslewe, omgewing en sosiale status.<ref name="Kroger, J. 1996 pp. 40-46"/> Proefondervindelike studies dui daarop dat dié proses akkurater beskyf kan word as identiteitsontwikkeling, eerder as identiteitsvorming, maar bevestig ’n normatiewe proses van verandering in beide inhoud en struktuur van ’n mens se idees oor die self.<ref>Steinberg, L. (2008). ''Adolescence'', 8ste uitg. New York, NY: McGraw-Hill.</ref> Die twee hoofaspekte van identiteitsontwikkeling is selfduidelikheid en selfbeeld.<ref name="Strasburger, V.C. 2014 pp. 11-19"/> Omdat keuses wat gedurende adolessensie gemaak word, latere lewe kan beïnvloed, sal hoë vlakke van selfbewussyn en selfbeheersing gedurende die middel-adolessensie lei tot beter besluite tydens die oorgang na volwassenheid.<ref>{{cite journal |last1=Arain |first1=Mariam |last2=Haque |first2=Maliha |last3=Johal |first3=Lina |last4=Mathur |first4=Puja |last5=Nel |first5=Wynand |last6=Rais |first6=Afsha |last7=Sandhu |first7=Ranbir |last8=Sharma |first8=Sushil |title=Maturation of the adolescent brain |journal=Neuropsychiatr Dis Treat |date= 3 April 2013|volume=9 |pages=449–461 |doi=10.2147/NDT.S39776 |pmid=23579318 |pmc=3621648 }}</ref> Navorsers gebruik drie algemene benaderings om identiteitsontwikkeling te verstaan: selfbegrip, sin van identiteit en selfbeeld. Adolessente gee groter aandag aan hulle voorkoms, en bestee meer tyd daaraan en doen meer moeite daarmee, terwyl hulle liggaam verander. Anders as kinders, doen adolessente moeite om aanvaarbaar te lyk (1991).<ref name="psychtoday"/> Die omgewing speel ook ’n belangrike rol. Volgens studies deur die Amerikaanse Sielkundevereniging is dit vir adolessente met ’n minder gegoede agtergrond moeiliker om hulle identiteit te ontwikkel.<ref name="APA on adolescent environment">American Psychological Association (APA). United States Department of Health and Human Services.</ref> ====Selfbegrip==== Die idee van selfbegrip is die vermoë van ’n persoon om menings en oortuigings te hê wat met selfvertroue, eenvormigheid en standvastigheid gedefinieer word.<ref name="sciencedirect.com">{{cite journal | doi = 10.1016/j.jadohealth.2010.08.020 | volume=48 | issue=2 | title=Online Communication Among Adolescents: An Integrated Model of Its Attraction, Opportunities, and Risks | journal=Journal of Adolescent Health | pages=121–127 | pmid=21257109 | date=Februarie 2011 |vauthors=Valkenburg PM, Peter J }}</ref> Vroeg in adolessensie lei kognitiewe ontwikkeling tot ’n groter selfbegrip; ’n groter begrip van ander en hulle idees en oordele; die vermoë om oor abstrakte, toekomstige moontlikhede te dink; en die vermoë om tegelykertyd verskeie moontlikhede te oorweeg. ’n Gevolg is dat adolessente ’n aansienlike verskuiwing ondervind van die eenvoudige, konkrete en globale selfbeskrywings wat tipies van jong kinders is; as kinders definieer hulle hulleself volgens fisieke eienskappe, terwyl adolessente hulleself definieer volgens hulle waardes, idees en menings.<ref>{{cite book|last=Carlson|first=Neil R.|title=Psychology: the science of behaviour|year=2010|publisher=Pearson Education Canada|location=Toronto, Ontario}}</ref> Adolessente kan hulle verskeie vorme van die "moontlike self" voorstel wat hulle kan word,<ref name="Markus1986">{{cite journal|author1=Markus H. |author2=Nurius P. |year = 1986 | title = Possible selves|journal = American Psychologist|volume = 41|issue = 9| pages = 954–969 | doi = 10.1037/0003-066X.41.9.954 }}</ref> asook langtermynmoontlikhede en die gevolge van hulle keuses.<ref>Nurmi, J. (2004). Socialization and self-development: Channeling, selection, adjustment, and reflection. In R. Lerner & L. Steinberg (reds.), ''Handbook of adolescent psychology''. New York: Wiley.</ref> Die verkenning van dié moontlikhede kan lei tot skielike veranderings in die voorstelling van die self terwyl die adolessent eienskappe en soorte gedrag kies of verwerp namate hy nader aan die ideale self beweeg (wat hy wil wees) en weg van die gevreesde self (wat hy nie wil wees nie). Vir baie is hierdie veranderings ongemaklik, maar dit lyk of dit ook optrede motiveer wat ooreenstem met dié van die ideale self en verskil van dié van die gevreesde moontlike vorme van die self.<ref name="Markus1986" /><ref>{{cite journal |author1=Oyserman D. |author2=Markus H. |s2cid=18620884 | year = 1990 | title = Possible selves and deliquency. | journal = Journal of Personality and Social Psychology | volume = 59 | issue = 1| pages = 112–125 | doi = 10.1037/0022-3514.59.1.112 | pmid = 2213484 }}</ref> ====Sin van identiteit==== [[Beeld:Keeping Fit and Connected (6635665267) (cropped).jpg|thumb|links|200px|'n Vrou dra 'n sportbra en kortbroek, die soort sportklere wat deesdae as gewone drag in baie Westerse lande gedra word.]] [[Egosentrisme]] in adolessente lei tot ’n selfbewuste begeerte om belangrik in hulle groep tydgenote te voel en sosiaal aanvaar te word.<ref>Carlson, N. R., & Heth, C. (2010).</ref> Anders as die botsende aspekte van selfbegrip, verteenwoordig identiteit ’n saamhangende sin van die self wat standvastig is in verskillende omstandighede, en ondervindings in die verlede en toekomstige doele insluit. Elkeen het ’n selfbegrip, maar Erik Erikson meen nie almal ontwikkel ’n identiteit ten volle nie. Erikson se teorie van ontwikkelingstadiums sluit die [[identiteitskrisis]] in, waarin adolessente verskillende moontlikhede moet verken en verskillende dele van hulle self moet integreer voordat hulle hulle tot hulle oortuigings verbind. Hy beskryf die voltooiing van dié proses as ’n stadium van "identiteitsukses", maar lê ook klem daarom dat identiteitsontwikkeling nooit heeltemal en vir altyd voltooi is nie.<ref>Steinberg, L. (2008). ''Adolescence'', 8ste uitg. 287. New York, NY: McGraw-Hill.</ref> Adolessente begin hulleself definieer geskoei op hulle "skarelidmaatskap". "Klere help tieners ’n nuwe identiteit verken, onafhanklik van hulle ouers, en om ’n verbintenis met hulle maats te vorm." Mode speel ’n groot rol daarin dat tieners "hulleself vind"; mode verander voortdurend, en dit stem ooreen met die veranderings in die persoonlikheid van tieners.<ref>"You're Wearing That?" deur Stacey Schultz. U.S. News & World Report Special Issue</ref> Om verskillend te lyk en te sien waarvan hulle hou en hoe ander reageer, laat hulle verstaan wie hulle is.<ref name="Rawlins">{{Citation |last=Rawlins |first=W.K. |title= Friendship matters: Communication, dialectics, and life course |publisher= Aldine de Gruyter |place= New York |year= 1992}}</ref> Net soos wat mode verander en adolessente beïnvloed, verander die media. "Die moderne lewe speel af te midde van ’n toestroming van vlees op skerms, bladsye en plakkate."<ref>"The Media Assault on Male Body Image" deur Brandon Klein. Seed Magazine.</ref> Dié toestroming registreer bewustelik of onbewustelik in die brein en veroorsaak kwessies in verband met selfbeeld, ’n faktor wat tot ’n adolessent se sin van identiteit bydra. Navorsing het onthul selfondersoek begin vroeg in adolssensie, maar die bereiking van ’n identiteit gebeur selde voor 18-jarige ouderdom.<ref>Marcia, J. (1980). Identity in adolescence. In J. Adelson (red.), ''Handbook of adolescent psychology'', pp.&nbsp;159–187. New York: Wiley.</ref> Ná skool word identiteitsontwikkeling weer grootliks beïnvloed en dit lei tot ’n heroorweging van vorige besluite oor identiteit en ’n verkenning van verdere moontlikhede.<ref>Montemayor, R., Brown, B., & Adams, G. (1985). Toronto.</ref> Daar is eintlik geen einde aan identiteitsontwikkeling nie.<ref>Steinberg, L. (2008). ''Adolescence'', 8ste uitg. 288. New York, NY: McGraw-Hill.</ref> ====Omgewing en identiteit==== ’n Adolessent se omgewing speel ’n groot rol in hulle identiteitsontwikkeling.<ref name="APA on adolescent environment"/> Hoewel die meeste studies oor adolessente onder wit middelklaskinders gedoen word, wys dit hoe meer bevoorreg ’n mens se agtergrond is, hoe suksesvoller is die ontwikkeling van identiteit.<ref name="APA on adolescent environment"/> Die vorming van identiteit is deurslaggewend in ’n adolessent se lewe. Onlangs is bevind [[demografie]]se patrone dui daarop dat die oorgang na volwassenheid nou stadiger verloop as tydens die middel 20ste eeu. Daarom het jeugdigheid – ’n tydperk van laat adolessensie tot vroeë volwassenheid – ’n prominenter stadium van die lewe geword. Dit het meegebring dat verskeie faktore in dié ontwikkeling belangrik geword het.<ref>{{cite journal|last=Furstenberg|first=Frank F.|title=The Sociology of Adolescence and Youth in the 1990s: A Critical Commentary|journal=Journal of Marriage and Family|date=November 2000|volume=62|issue=4|pages=896–910|doi=10.1111/j.1741-3737.2000.00896.x}}</ref> So baie faktore dra by tot die ontwikkeling van sosiale identiteit van ’n adolessent – van verbintenis tot hoe om by te bly<ref>How do Young Adolescents Cope With Social Problems? An Examination of Social Goals, Coping With Friends, and Social Adjustment. ''Journal of Early Adolescence''.</ref> tot sosiale media. Al dié faktore word beïnvloed deur die omgewing waarin ’n adolessent grootword. ’n Kind van ’n meer bevoorregte omgewing het oor die algemeen meer en beter geleenthede. ’n Adolessent uit ’n middestadse of misdaadgeteisterde buurt is meer geneig om blootgestel te word aan ’n omgewing wat nadelig vir hulle ontwikkeling is. Adolessensie is ’n sensitiewe tydperk van die ontwikkelingsproses, en blootstelling aan die verkeerde dinge in dié tyd kan ’n groot invloed op toekomstige besluite hê.<ref name="APA on adolescent environment"/> ====Seksuele oriëntasie en identiteit==== [[Seksuele oriëntasie]] word gedefinieer as ’n "erotiese inklinasie tot mense van een of meer [[geslag]]te, en word meer dikwels beskryf as seksuele of erotiese aantrekking".<ref name="Saewyc">{{cite journal|last=Saewyc|first=E.M.|title=Research on Adolescent Sexual Orientation: Development, Health Disparities, Stigma, and Resilience|journal=Journal of Research on Adolescence|year=2011|volume=21|issue=1|pages=256–272|doi=10.1111/j.1532-7795.2010.00727.x|pmid=27099454|pmc=4835230}}</ref> In onlangse jare het sielkundiges probeer agterkom hoe seksuele oriëntasie gedurende adolessensie ontwikkel. Sommige teoretici glo daar is baie verskillende moontlike ontwikkelingsbane, en dat die bepaalde baan wat ’n individu volg, bepaal kan word deur hulle geslag, oriëntasie en wanneer hulle puberteit begin het.<ref name="Saewyc"/> [[Beeld:Brisbane Pride.jpg|thumb|220px|'n Gay Pride-optog in 2015 in [[Brisbane]], [[Australië]].]] In 1989 het Troiden ’n vierfasemodel voorgestel vir die ontwikkeling van [[Homoseksueel|homoseksuele]] identiteit.<ref>{{cite journal|last=Troiden|first=R. R.|title=The formation of homosexual identities|journal=Journal of Homosexuality|year=1989|volume=17|pages=43–73|doi=10.1300/J082v17n01_02|pmid=2668403|issue=1–2}}</ref> Die eerste fase, bekend as sensitisering, begin gewoonlik in die kinderjare en word gemerk deur die kind se gewaarwording van aantrekking tot dieselfde geslag. Die tweede fase, identiteitsverwarring, gebeur gewoonlik ’n paar jaar later. In dié fase word die jeugdige oorweldig deur gevoelens van interne verwarring oor hulle seksuele oriëntasie, en begin hulle eksperimenteer met [[seks]]uele ondervindings met maats van dieselfde geslag. In die derde fase, wat gewoonlik voorkom ’n paar jaar nadat die adolessent die huis verlaat het, begin hulle van hulle familie en goeie vriende van hulle oriëntasie vertel (of "klim hulle uit die kas"), en neem hulle ’n [[gay]], [[Lesbiër|lesbiese]] of [[Biseksualiteit|biseksuele]] identiteit aan.<ref>{{cite journal|last=Floyd|first=Frank J.|author2=Stein, Terry S.|title=Sexual orientation identity formation among gay, lesbian, and bisexual youths: Multiple patterns of milestone experiences|journal=Journal of Research on Adolescence|year=2002|volume=12|issue=2|pages=167–191|doi=10.1111/1532-7795.00030}}</ref> In die laaste fase, bekend as verbintenis, aanvaar die jong volwassene sy of haar seksuele identiteit as ’n lewenstyl. Die model raam dus dat die proses in die kinderjare begin en tot die vroeë tot middel-20's voortduur. Die model is al gekritiseer en in onlangse jare is alternatiewe idees al ondersoek. In terme van seksuele identiteit is adolessensie die tyd wanneer die meeste gay/lesbiese en [[transgender]] adolessente hulle gevoelens begin herken en sin daaruit maak. Baie mense kies om dan uit die kas te klim, sodra hulle ’n identiteit gevorm het; baie ander kan deur ’n tydperk van bevraagtekening en ontkenning gaan, wat gepaard kan gaan met eksperimentering met beide homo- en [[Heteroseksueel|heteroseksuele]] ondervindings.<ref name="Morrow 2004 91–99">{{cite journal|last=Morrow|first=Deana|title=Social work practice with gay, lesbian, bisexual, and transgender adolescents|journal=Families in Society|date=Jan–Mar 2004|volume=85|issue=1|pages=91–99|doi=10.1606/1044-3894.246|s2cid=144872473}}</ref> In ’n studie onder 194 gay, lesbiese en biseksuele jeugdiges onder 21 jaar is bevind hulle het op gemiddeld 10 jaar van hulle oriëntasie bewus geword, maar dit eers op sowat 16 of 17 jaar teenoor vriende en familie erken.<ref>{{cite journal|last=D'Augelli|first=Anthony|author2=Scott Hershberger|title=Lesbian, gay, and bisexual youth in community settings: Personal challenges and mental health problems|journal=American Journal of Community Psychology|year=1993|volume=21|issue=4|pages=421–448|doi=10.1007/BF00942151|pmid=8192119|s2cid=39475366}}</ref> Om ’n positiewe [[LGBT]]-identiteit te aanvaar en skep kan om verskeie redes moeilik wees vir jeugdiges. Druk van tydgenote is ’n groot faktor as ’n jeugdige wat sy eie seksualiteit of genderidentiteit bevraagteken, omring word deur heteronormatiewe vriende, en dit kan groot stres veroorsaak om te voel dat hy of sy anders as almal is. Terwyl dit beter sielkundige aanpassing tot gevolg kan hê as iemand uit die kas klim, is die risiko's wat daaraan verbonde is werklik. Een risiko in ’n heteronormatiewe omgewing is verwerping, kwetsende grappe en selfs geweld.<ref name="Morrow 2004 91–99"/> [[Selfmoord]]syfers onder LGBT-adolessente is tot vier keer hoër as onder heteroseksuele jeugdiges weens [[boeliery]] en verwerping deur familie en vriende.<ref>{{cite web |url=http://gaylife.about.com/od/gayteens/a/gaysuicide.htm |title=Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender and Questioning Teen Suicide Statistics – Gay Teen Suicide Statistics |publisher=Gaylife.about.com |date=9 April 2012 |accessdate=15 September 2012 |archive-date= 8 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208075811/http://gaylife.about.com/od/gayteens/a/gaysuicide.htm |url-status=dead }}</ref> ====Selfbeeld==== Die finale stadium van identiteitsontwikkeling is selfbeeld. Dit word gedefinieer as ’n mens se idees en gevoelens oor sy selfbegrip en identiteit.<ref>Marmot, M. (2003) Self-Esteem and Health: Autonomy, Self-Esteem, and Health are Linked Together". British Medical Journal (327) pp. 574–575</ref> Volgens die meeste teorieë oor selfbeeld is daar ’n groot begeerte, onder mense van alle geslagte en ouderdomme, om hulle selfbeeld te handhaaf, beskerm en verbeter.<ref name="sciencedirect.com"/> Anders as wat baie mense glo, is daar geen proefondervindelike bewyse dat selfbeeld oor die duur van adolessensie daal nie.<ref>Steinberg, L. (2008). ''Adolescence'', 8ste uitg. 270. New York, NY: McGraw-Hill.</ref> "Barometriese selfbeeld" wissel vinnig en kan groot stres en angs veroorsaak, maar basiese selfbeeld bly hoogs stabiel tydens adolessensie.<ref>Rosenberg, M. (1986). Self-concept from middle childhood through adolescence. In J. Suls & A. Greenwald (reds.), ''Psychological perspectives on the self'', Vol. 3. Hillsdale, NJ: Erlbaum.</ref> Die geldigheid van globale selfbeeldskale is al bevraagteken, en baie stel voor dat meer spesifieke skale meer kan onthul oor die adolessente ondervinding.<ref>Steinberg, L. (2008). ''Adolescence'', 8ste uitg. 273. New York, NY: McGraw-Hill.</ref> Meisies het die grootste kans om ’n goeie selfbeeld te hê as hulle in ondersteunende verhoudings met vriende is. Die belangrikste funksie van vriendskap vir hulle is om iemand te hê wat sosiale en morele steun kan verskaf. As hulle nie vriende se goedkeuring kan kry nie of nie iemand kry met wie hulle aktiwiteite en belangstellings kan deel nie, is hulle meer geneig om ’n swak selfbeeld te hê. In teenstelling is seuns meer bekommerd daaroor om hulle onafhanklikheid te vestig en te laat geld en hulle verhouding jeens gesag te definieer.<ref>"Psychology: The Science of Behaviour" 3rd Canadian Edition</ref> As sulks het hulle ’n groter kans op ’n goeie selfbeeld as hulle hulle vriende suksesvol kan beïnvloed; aan die ander kant is die gebrek aan romantiese bevoegdheid, byvoorbeeld ’n onvermoë om die toegeneentheid te verkry van die teenoorgestelde geslag (of dieselfde geslag, na gelang van seksuele oriëntasie), die grootste rede vir ’n swak selfbeeld onder adolessente seuns. Omdat seuns én meisies ’n swak selfbeeld het ná die beëindiging van ’n romantiese verhouding, is hulle geneig om ander simptome te hê wat deur dié ervaring veroorsaak word. [[Depressie]] en hulpeloosheid is net twee van verskeie simptome, en blykbaar is vroue twee keer so geneig as mans om depressie te ervaar en is mans drie tot vier keer so geneig as vroue om selfmoord te pleeg.<ref>Osvelia Deeds, Jeannette Delgado, Miguel Diego, Tiffany Field en Martha Pelaez (2009). "Adolescence".</ref> ===Verhoudings=== ====Algemeen==== Die verhoudings wat adolessente met hulle tydgenote, gesin en lede van hulle sosiale sfeer het, speel ’n belangrike rol in sosiale ontwikkeling. Namate ’n adolessent se sosiale sfeer vinnig ontwikkel terwyl hulle onderskei tussen vriende en kennisse, raak hulle emosioneel ernstig betrokke by vriende.<ref name="Adolescent peer pressure">{{cite web|title=Adolescents and Peer Pressure|publisher=sitemaker.umich.edu/University of Michigan|accessdate=6 November 2012|url=http://sitemaker.umich.edu/356.darnell/peer_pressure|archive-url=https://archive.today/20121212114507/http://sitemaker.umich.edu/356.darnell/peer_pressure|url-status=dead|archive-date=12 Desember 2012}}</ref> Dit is nie skadelik nie, maar as dié vriende ’n individu aan moontlik skadelike situasies blootstel, is dit ’n geval van [[groepsdruk]]. Adolessensie is ’n kritieke tydperk in sosiale ontwikkeling omdat adolessente maklik beïnvloed kan word deur die mense met wie hulle goeie verhoudings aanknoop. Dit is die eerste keer dat ’n individu werklik sy eie besluite kan neem, en dus is dit ook ’n sensitiewe tydperk. Verhoudings is uiters belangrik in die sosiale ontwikkeling van ’n adolessent vanweë die groot invloed wat tydgenote op hom of haar kan hê. Deur een persoon se persoonlikheidseienskappe met dié van ’n ander te vergelyk, word ’n raamwerk oor verskillende persoonlikhede geskep<ref>{{cite journal|last=Barenboim|first=Carl|title=The Development of Person Perception in Childhood and Adolescence: From Behavioral Comparisons to Psychological Constructs to Psychological Comparisons|journal=Child Development|volume=52|issue=1|pages=129–144|date=1 Maart 1981|doi=10.2307/1129222|jstor=1129222}}</ref> – wat dien as verwysingsgroepe vir beide sielkundige en identiteitsontwikkeling.<ref>Adler, R.B., Rosenfeld, L.B., Proctor, R.F., & Winder, C. (2012). "Interplay: The Process of Interpersonal Communication, Third Canadian Edition" Oxford University Press. pp. 42–45</ref> Die belangrikste verwysingsgroepe is die adolessent se tydgenote. Met wie hy of sy vriende maak en gereeld kommunikeer, kan dus ’n groot invloed hê op wie hulle word. Volgens navorsing het verhoudings die grootste invloed op die soiale ontwikkeling van ’n individu. ====Gesin==== [[Beeld:James Collinson - The Sisters.jpg|thumb|200px|''Die Susters'', deur James Collinson.]] Adolessensie is ’n tyd van vinnige verandering van ’n mens se rol in ’n gesin. Jong kinders is geneig om hulleself met mening te laat geld, maar het nie ’n groot invloed op die gesin se besluite nie tot met vroeë adolessensie,<ref>Grotevant, H. (1997). Adolescent development in family contexts. In N. Eisenberg (red.), ''Handbook of child psychology'' (5de uitg.), Vol. 3: ''Social, emotional, and personality development'', pp. 1097–1149. New York: Wiley.</ref> wanneer hulle toenemend as die ouers se gelyke beskou word. Die adolessent moet al hoe onafhankliker word terwyl hy of sy ’n liefdevolle verhouding met die ouers handhaaf.<ref name="Rawlins"/> Wanneer kinders deur hulle puberteitsjare gaan, is daar ’n aansienlike toename in konflik tussen kind en ouers en ’n minder hegte gesinsband. Argumente gaan dikwels oor klein beheerkwessies, soos aandklokreëls, aanvaarbare kleredrag en die adolessent se reg op privaatheid.<ref>{{cite journal | author = Steinberg L|year = 2001| title = We know some things: Adolescent-parent relationships in retrospect and prospect | journal = Journal of Research on Adolescence | volume = 11 | pages = 1–19 | doi = 10.1111/1532-7795.00001 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://family.jrank.org/pages/315/Conflict.html |title=Conflict - Couple Relationships, Family Relationships, Parent-child Relationships - Theory, Development, Children, and Parents - JRank Articles |publisher=Family.jrank.org |accessdate=15 September 2012}}</ref> Dit is kwessies wat die adolessent vroeër dalk aanvaar het as die ouers se seggenskap.<ref>{{cite journal | author = Smetana J. G. | year = 1988 | title = Adolescents' and parents' conceptions of parental authority | journal = Child Development | volume = 59 | issue = 2| pages = 321–335 | doi = 10.2307/1130313 | pmid = 3359858 | jstor = 1130313 }}</ref> Onmin kan ook toeneem namate vriende ’n groter invloed het, wat dalk kan bots met die ouers se waardes. Sosiale media speel ’n al hoe groter rol in onenigheid tussen ouers en adolessente.<ref name="Teens Today">{{cite web|url=http://www.theantidrug.com/advice/teens-today/teens-and-technology/social-networking.aspx|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103162953/http://www.theantidrug.com/advice/teens-today/teens-and-technology/social-networking.aspx|archivedate=3 November 2012|title=Social Networking|publisher=theantidrug.com|accessdate=6 November 2012}}</ref> Waar ouers hulle nooit in die verlede hoef te bekommer het oor die bedreigings van sosiale media nie, het dit ’n gevaarlike plek vir kinders geword, veral weens die aantal bekruipers op webtuistes. Baie ouers weet nie veel van sosiale webtuistes nie en dit vergroot hulle wantroue verder. ’n Belangrike uitdaging vir die verhouding tussen ouers en adolessente is om te verstaan hoe om geleenthede vir aanlyn kommunikasie te verbeter terwyl die risiko's bestuur word.<ref name="sciencedirect.com"/> Gedurende die kinderjare is [[sibbe]]s ’n bron van frustrasie én steun.<ref>{{cite journal |vauthors=Lempers J, Clark-Lempers D | year = 1992 | title = Young, middle, and late adolescents; comparisons of the functional importance of five significant relationships | journal = Journal of Youth and Adolescence | volume = 21 | issue = 1| pages = 53–96 | doi = 10.1007/BF01536983 | pmid = 24263682 | s2cid = 40262274 }}</ref> Adolessensie kan dit verander, na gelang van die sibbes se geslag. Onder sibbes van dieselfde geslag kan intimiteit tydens vroeë adolessensie toeneem, en daarna stabiliseer. As die geslag verskil, kan hulle egter tydens vroeë adolessensie uiteendryf, maar vanaf middel-adolessensie intiemer met mekaar raak.<ref>{{cite journal |author1=Kim J. |author2=McHale S. M. |author3=Osgood D. W. |author4=Grouter A. C. | year = 2006 | title = Longitudinal course and family correlates of sibling relationships from childhood through adolescence | journal = Child Development | volume = 77 | issue = 6| pages = 1746–1761 | doi = 10.1111/j.1467-8624.2006.00971.x | pmid = 17107458 }}</ref> Die wisselwerkings tussen sibbes is kinders se eerste kennismaking met verhoudings en dit kan hulle sosiale en selfbegrip vir die res van hulle lewe vorm.<ref>{{cite magazine|author=Marano, Hara Estroff|title=Oh, Brother!|date=July 1, 2010|magazine=Psychology Today|volume=43|issue=4|pages=54–61|publisher=SIRS Researcher|accessdate=25 Oktober 2010|url=https://www.psychologytoday.com/articles/201007/oh-brother}}</ref> Goeie verhoudings tussen sibbes kan dien as ’n steunnetwerk wat ’n individu se eiewaarde kan verhoog, en ouer sibbes kan leiding aan jongeres gee, hoewel die invloed daarvan positief óf negatief kan wees na gelang van die optrede van die ouer sibbes. ’n Moontlike belangrike invloed op ’n adolessent is die gesinsdinamika, veral ’n [[egskeiding]]. Met egskeidingsyfers van sowat 50%<ref>U.S. Bureau of Labor Statistics, updated and revised from "Families and Work in Transition in 12 Countries,1980–2001," Monthly Labor Review, September 2003</ref> is dit redelik algemeen, en dit kan kan bydra tot die groot veranderings tydens adolessensie. Rusies oor toesig kort ná ’n egskeiding weerspieël dikwels ’n beheerspel tussen die ouers. Egskeiding lei ook daartoe dat die kind minder kontak met een van die ouers het.<ref name="Vangelisti">{{Citation |last=Vangelisti |first=A.L. |title= Handbook of family communication |publisher=Lawrence Erlbaum Associates |place=New Jersey |year=2004}}</ref> In uiterse gevalle van onstabiliteit en geweld kan ’n egskeiding egter soms ’n positiewe uitwerking op gesinne hê vanweë minder konflik tuis. Ondanks veranderende rolle in die gesin gedurende adolessensie, is die huisomgewing en ouers meestal belangrik vir die gedrag en keuses van adolessente.<ref name="trends">{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060822130027/http://www.childtrends.org/Files/FamilyEnvironmentRB.pdf|title=The Family Environment and Adolescent Well-being: Exposure to Positive and Negative Family Influences|archivedate=August 22, 2006|url=http://www.childtrends.org/Files/FamilyEnvironmentRB.pdf|date=June 2006|publisher=NAHIC|author1=Aufseeser, Dena|author2=Jekielek, Susan|author3=Brown, Brett}}</ref> Kinders wat ’n goeie verhouding met hulle ouers het, is minder geneig om riskante gedrag te openbaar, soos rook, drink, baklei en onbeskermde seks.<ref name = "trends" /> Boonop beïnvloed ouers die opvoeding van adolessente. Volgens ’n studie deur Adalbjarnardottir en Blondal (2009) is adolessente wat hulle ouers as gesagsfigure beskou, meer geneig om ’n sekondêre opvoeding te voltooi – omdat die steun en aanmoediging van ’n ouer met gesag hulle motiveer.<ref>{{cite journal |author1=Adalbjarnardottir S. |author2=Blondal K.S. | year = 2009 | title = Parenting practices and school dropout: a longitudinal study | journal = Adolescence | volume = 44 |issue=176 |pages=729–49 |pmid=20432598 }}</ref> ====Tydgenote==== {{Kombi-beeld|Tides Class Stallings-1 (9719204532).jpg|Weatherhead-18 (6198247455).jpg| |align=right |width=220px |caption1=Studente besig met ’n universiteitsklas in die buitelug waarin hulle onderwerpe loop en bespreek. |caption2=Studente studeer in ’n biblioteek met behulp van boeke en rekenaars. }} Portuurgroepe is noodsaaklik vir sosiale en algemene ontwikkeling. Kommunikasie met tydgenote neem aansienlik toe gedurende adolessensie en die verhouding tussen tydgenote raak meer intens as in enige ander tydperk van die lewe.<ref>Papalia, D.E., Olds, S.W., Feldman, R.D., & Kruk, R. (2004). ''A Child's World: Infancy through Adolescence (First Canadian Ed.)'' McGraw-Hill Ryerson Ltd. pp. 444–451</ref> Dit het ook ’n groter invloed op tieners en raak die besluite én keuses wat hulle maak.<ref name="Swanson">{{Citation |last1= Swanson |first1= D.P. |last2=Edwards |first2=M.C. |last3=Spencer |first3=M.B. |title=Adolescence: Development during a global era |publisher=Elsevier Academic Press |place= Boston |year=2010}}</ref> Daar is ’n drastiese toename in die tyd wat met maats bestee word<ref>{{cite journal |author1=Larson R. |author2=Richards M. |year = 1991 | title = Daily companionship in late childhood and early adolescence: Changing developmental contexts | journal = Child Development | volume = 62 | issue = 2| pages = 284–300 | doi = 10.2307/1131003 | pmid = 2055123|jstor=1131003 }}</ref> en ’n afname in volwasse toesig.<ref>Brown, B. (1990). Peer groups. In S. Feldman & G. Elliot (reds.), ''At the threshold: The developing adolescent'', pp.&nbsp;171–196. Cambridge, MA: Harvard University Press.</ref> Adolessente gaan ook meer met vriende van die teenoorgestelde geslag om as in die kinderjare<ref>Brown, B. (2004). Adolescents' relationships with peers. In R. Lerner & L. Steinberg (reds.), ''Handbook of adolescent psychology''. New York: Wiley.</ref> en is geneig om met groter portuurgroepe te identifiseer wat geskoei is op gedeelde eienskappe.<ref>{{cite journal | author = Eder D | year = 1985 | title = The cycle of popularity: Interpersonal relations among female adolescence | journal = Sociology of Education | volume = 58 | issue = 3| pages = 154–165 | doi = 10.2307/2112416 | jstor = 2112416 }}</ref> Dit is ook algemeen dat adolessente vriende gebruik om hulle verskillende situasies te help hanteer.<ref>How do Young Adolescents Cope With Social Problems? An Examination of Social Goals, Coping With Friends, and Social Adjustment. ''Journal of Early Adolescence''.</ref> Kommunikasie in portuurgroepe laat adolessente toe om hulle gevoelens en identiteit te verken en hulle sosiale vermoëns te evalueer. Portuurgroepe stel lede in staat om sosiale vermoëns te ontwikkel soos empatie, om te deel en leierskap. Adolessente kies portuurgroepe wat aansluit by eienskappe wat hulle in hulleself sien.<ref name="Rawlins"/> Groepsnorme en {{nowrap|-waardes}} word geïnkorporeer in ’n adolessent se selfbegrip.<ref name="Swanson"/> Portuurgroepe kan ’n positiewe invloed op ’n individu hê, soos akademiese motivering en prestasie. Hulle kan ook sosiale ontwikkeling negatief beïnvloed, soos om weens groepsdruk te eksperimenteer met [[dwelm]]s, [[alkohol]], [[vandalisme]] en [[diefstal]].<ref>{{cite web|url=http://www.minddisorders.com/Ob-Ps/Peer-groups.html |title=Peer groups – children, therapy, adults, drug, people, skills, effect, women |publisher=Minddisorders.com |accessdate=15 September 2012}}</ref> Vatbaarheid vir groepsdruk neem toe tydens vroeë adolessensie, bereik ’n hoogtepunt op omtrent 14 jaar en neem daarna af.<ref>{{cite journal|pmid=18020830|year=2007|last1=Steinberg|first1=L|last2=Monahan|first2=KC|title=Age Differences in Resistance to Peer Influence|volume=43|issue=6|pages=1531–43|doi=10.1037/0012-1649.43.6.1531|pmc=2779518|journal=Developmental Psychology}}</ref> Beide fisieke en verhoudingsaggressie word verbind met ’n groot aantal blywende sielkundige probleme, veral depressie.<ref>{{cite journal |author1=French D. |author2=Conrad J. | year = 2001 | title = School dropout as predicted by peer rejection and antisocial behavior | journal = Journal of Research on Adolescence | volume = 11 | issue = 3| pages = 225–244 | doi = 10.1111/1532-7795.00011 }}</ref> Daarom ontwikkel geboeliede adolessente dikwels probleme wat tot verdere viktimisasie lei.<ref>{{cite journal | vauthors = Hodges E, Perry D | year = 1999 | title = Personal and interpersonal antecedents and consequences of victimization by peers | journal = Journal of Personality and Social Psychology | volume = 76 | issue = 4| pages = 677–685 | doi = 10.1037/0022-3514.76.4.677 | pmid = 10234851 }}</ref> Geboeliede adolessente is meer geneig om aan te hou om geboelie te word én om ander in die toekoms te boelie.<ref>{{cite journal |author1=Jose P. E. |author2=Kljakovic M. |author3=Scheib E. |author4=Notter O. | year = 2012 | title = The Joint Development of Traditional Bullying and Victimization With Cyber Bullying and Victimization in Adolescence | journal = Journal of Research on Adolescence | volume = 22 | issue = 2| pages = 301–309 | doi = 10.1111/j.1532-7795.2011.00764.x }}</ref> Adolessente is geneig om met "klieks" te assosieer op klein skaal en met "skares" op groot skaal. Hoewel klieks soms as iets negatiefs beskou word, kan hulle ’n adolessent help om sosiaal aan te pas en ’n sterker sin van identiteit te vorm. In ’n kliek van hoogs atletiese seuns kan die kliek byvoorbeeld ’n sterker sin van getrouheid en mededinging skep. Klieks dien ook as ’n "gemeenskaplike ouer" wat vir die adolessent vertel wat om te doen en wat nie.<ref>Grier, Peter. "The Heart of a High School: Peers As Collective Parent." ''The Christian Science Monitor''. 24 April 2000: n.p. ''SIRS Researcher''. Web. 25 Oktober 2010.</ref> In die laat adolessensie verander klieks ook van groepe van ’n spesifieke geslag in groepe wat uit albei geslagte bestaan namate tieners romanties by mekaar betrokke raak.<ref name="Connolly J 2004">{{cite journal |author1=Connolly J. |author2=Craig W. |author3=Goldberg A. |author4=Pepler D. | year = 2004 | title = Mixed-gender groups, dating, and romantic relationships in early adolescence | journal = Journal of Research on Adolescence | volume = 14 | issue = 2| pages = 185–207 | doi = 10.1111/j.1532-7795.2004.01402003.x |citeseerx=10.1.1.578.7047 }}</ref> Op ’n groter skaal assosieer adolessente dikwels met "skares" individue wat ’n belangstelling of aktiwiteit deel. Skares kan dikwels veroorsaak dat jong mense gestereotipeer word, as byvoorbeeld bleeksiele. In groot skole is skares soms ook op etnisiteit geskoei.<ref>{{Brown, B., |last=Subrahmanyam| first=Kaveri | last2=Greenfield| first2=Patricia|date= Spring 2008|title= Online Communication and Adolescent Relationships|journal= The Future of Children| volume=18| issue=1 |pages=119–146| doi=10.1353/foc.0.0006| pmid=21338008 }}</ref> Adolessente gebruik aanlyn tegnologie om hulle portuurgroepe uit te brei, soos om die getal vriende op byvoorbeeld [[Facebook]] te vermeerder.<ref name="Swanson"/> Daar kan egter ook nadele aan verbonde wees, soos kuberboeliery en ’n negatiewe impak op die familie.<ref name="Subrahmanyam">{{Cite journal|last1=Subrahmanyam| first1=Kaveri | last2=Greenfield| first2=Patricia|date= Spring 2008|title= Online Communication and Adolescent Relationships|journal= The Future of Children| volume=18| issue=1 |pages=119–146| doi=10.1353/foc.0.0006| pmid=21338008 | s2cid=10958863 }}</ref> ====Romanse en seksuele aktiwiteit==== Romantiese verhoudings neig om dwarsdeur adolessensie toe te neem. Teen die ouderdom van 15 het 53% van adolessente al ’n romantiese verhouding in die vorige 18 maande gehad wat minstens ’n maand gehou het.<ref name="Carver K. 2003">Carver K., Joyner K., Udry J.R. (2003). National estimates of adolescent romantic relationships. In ''Adolescent Romantic Relationships and Sexual Behavior: Theory, Research, and Practical Implications'', 291–329.</ref> In ’n Britse studie van 2008 deur YouGov vir Channel 4 het 20% van 14- tot 17-jariges gesê hulle het hulle eerste seksuele ondervinding op 13 jaar of jonger gehad.<ref name="sex stats">{{cite web|url=http://sexperienceuk.channel4.com/teen-sex-survey|title=Teen Sex Survey|accessdate=11 September 2008|publisher=Channel 4|year=2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080912225248/http://sexperienceuk.channel4.com/teen-sex-survey|archivedate=12 September 2008|url-status=dead}}</ref> In ’n Amerikaanse studie van 2002 het mense tussen 15 en 44 gesê die gemiddelde ouderdom van hulle eerste seksuele omgang was 17 vir mans en 17,3 vir vroue.<ref>{{cite web|url=http://www.newstrategist.com/productdetails/Sex.SamplePgs.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061120093911/http://www.newstrategist.com/productdetails/Sex.SamplePgs.pdf|archivedate=20 November 2006 |title=Seventeen Is the Average Age at First Sexual Intercourse, ''American Sexual Behavior'', p.4-5 |accessdate=15 September 2012}}</ref> [[File:Teen kiss.jpg|thumb|160px|links|’n Adolessente paartjie wat soen.]] Verhoudings duur ook al hoe langer gedurende die tienerjare. Hierdie konstante toename in die waarskynlikheid van ’n verhouding op lang termyn kan verduidelik word aan die hand van seksuele volwassewording en die ontwikkeling van die kognitiewe vermoëns wat nodig is om ’n romantiese verbintenis te handhaaf, hoewel dié vermoëns nie sterk ontwikkel is voor laat adolessensie nie.<ref>Allen, J., & Land, D. (1999). Attachment in adolescence. In J. Cassidy & P. Shaver (reds.), ''Handbook of attachment theory and research.'' New York: Guilford Press.</ref> Verhoudings op lang termyn stel adolessente in staat om die vermoëns te ontwikkel wat nodig is vir verhoudings van gehalte later in hulle lewe<ref>Madsen S., Collins W. A. (2005). Differential predictions of young adult romantic relationships from transitory vs. longer romantic experiences during adolescence. Presented at ''Biennial Meeting of the Society for Research on Child Development'', Atlanta, GA.</ref> en om gevoelens van eiewaarde te ontwikkel. Oor die algemeen kan positiewe romantiese verhoudings onder adolessente langtermynvoordele inhou. Verhoudings van ’n hoë gehalte word verbind met ’n groter verbintenis (''commitment'') in die vroeë volwasse lewe<ref>Seiffge-Krenke I., Lang J. (2002). Forming and maintaining romantic relations from early adolescence to young adulthood: evidence of a developmental sequence. Presented at ''Biennial Meeting of the Society for Research on Adolescence'', 19de, New Orleans, LA.</ref> en ook met ’n beter selfbeeld, selfvertroue en sosiale bevoegdheid.<ref>{{cite journal |author1=Pearce M. J. |author2=Boergers J. |author3=Prinstein M.J. |year = 2002 | title = Adolescent obesity, overt and relational peer victimization, and romantic relationships | journal = Obesity Research | volume = 10 | issue = 5| pages = 386–93 | doi = 10.1038/oby.2002.53 | pmid = 12006638 }}</ref><ref>{{cite journal |author1=Zimmer-Gembeck M.J. |author2=Siebenbruner J. |author3=Collins W.A. | year = 2004 | title = A prospective study of intraindividual and peer influences on adolescents' heterosexual romantic and sexual behavior | journal = Archives of Sexual Behavior | volume = 33 | issue = 4| pages = 381–394 | doi = 10.1023/B:ASEB.0000028891.16654.2c | pmid = 15162084 |s2cid=1054833 }}</ref> ’n Adolessent met ’n hoë selfvertroue is geneig om hulleself as ’n suksesvoller maat te beskou, terwyl negatiewe ondervindings kan lei tot ’n lae selfvertroue as ’n romantiese maat.<ref>Furman, W. & Shafer, L. (2003) The role of romantic relationships in adolescent development.http://www.du.edu/psychology/relationshipcenter/publications/furman_shaffer_2003.pdf</ref> Sommige navorsers fokus nou daarop om uit te vind hoe adolessente hulle eie verhoudings en seksualiteit beskou, in plaas daarvan om studies te doen waarin klem gelê word op die probleme wat met adolessente seksualiteit verbind word. Lucia O'Sullivan en haar kollegas het bevind daar is geen aansienlike genderverskille in die verhoudings wat deur adolessente seuns en meisies tussen grade 7 en 12 gerapporteer is nie.<ref name="O'Sullivan">{{cite journal |author = O'Sullivan L. F. |author2=Cheng M. |author3=Brooks-Gunn J. |author4=Mantsun K. Harris | year = 2007 | title = I wanna hold your hand: The progression of social, romantic and sexual events in adolescent relationships | journal = Perspectives on Sexual and Reproductive Health | volume = 39 | issue = 2| pages = 100–107 | doi = 10.1363/3910007 | pmid = 17565623 }}</ref> Die meeste tieners het gesê hulle het hulle maats gesoen, hande vasgehou, aan hulleself as ’n paartjie gedink en aan mense vertel hulle is in ’n verhouding. Dit beteken die privaat gedagtes oor en openbare erkenning van die verhouding was albei vir hulle belangrik. Seksuele voorvalle soos seks en seksuele betasting was minder algemeen as romatiese voorvalle (soos hande vashou) en sosiale voorvalle (soos om ’n paartjie in ’n groepsopset te wees). Volgens die navorsers was dié resultate belangrik omdat dit fokus op die positiewer aspekte van adolessente en hulle sosiale en romantiese wisselwerkings, eerder as om te fokus op seksuele gedrag en die gevolge daarvan.<ref name="O'Sullivan" /> Adolessensie is ’n tyd van seksuele volwassewording, wat ook in sosiale wisselwerkings tot uiting kom. Hoewel adolessente geleentheidseks (''casual sex'') kan hê, vind die meeste seksuele ondervindings in dié ontwikkelingstyd in verhoudings plaas.<ref>{{cite journal |author1=Manning W. |author2=Longmore M. |author3=Giordano P. | year = 2000 | title = The relationship context of contraceptive use at first intercourse | url = http://www.guttmacher.org/pubs/journals/3210400.html| journal = Family Planning Perspectives | volume = 32 | issue = 3| pages = 104–110 | doi = 10.2307/2648158 | pmid = 10894255 |jstor=2648158 }}</ref> Adolessente kan tegnologie en sosiale media gebruik om maats vir romantiese verhoudings te soek omdat hulle voel dit is ’n veilige manier om afsprake te maak en hulle identiteit te verken. Daaruit kan ’n sterker verhouding voortvloei.<ref name="Swanson"/> Soen, hande vashou en drukkies dui op bevrediging en verbintenis. Onder jong adolessente kan seksuele aktiwiteite soos genitale stimulasie verband hou met geweld, depressie en ’n swak verhoudingsgehalte.<ref>{{cite journal |author1=Welsh D. P. |author2=Haugen P. T. |author3=Widman L. |author4=Darling N. |author5=Grello C. M. | year = 2005 | title = Kissing is good: a developmental investigation of sexuality in adolescent romantic couples | journal = Sexuality Research and Social Policy | volume = 2 | issue = 4| pages = 32–41 | doi = 10.1525/srsp.2005.2.4.32 |s2cid=144037962 }}</ref><ref>{{cite journal |author1=Williams T. |author2=Connolly J. |author3=Cribbie R. | year = 2008 | title = Light and heavy heterosexual activities of young Canadian adolescents: normative patterns and differential predictors | url =https://yorkspace.library.yorku.ca/xmlui/bitstream/10315/34629/1/light_sex_activities_adol_williams_cribbie_connolly_j_res_adol.pdf | journal = Journal of Research on Adolescence | volume = 18 | pages = 145–72 | doi = 10.1111/j.1532-7795.2008.00554.x |hdl=10315/34629 }}</ref> Dit geld egter nie vir seksuele aktiwiteit in latere adolessensie wat binne ’n verhouding plaasvind nie.<ref>{{cite journal |author1=Grello C. M. |author2=Welsh D. P. |author3=Harper MS |author4=Dickson J. | year = 2003 | title = Dating and sexual relationship trajectories and adolescent functioning | journal = Adolescent & Family Health | volume = 3 | pages = 103–12 }}</ref> Volgens sommige navorsers is daar [[Geen|genetiese]] oorsake van vroeë seksuele aktiwiteit wat ook risikofaktore vir jeugmisdaad is, en dit dui aan daar is ’n groep met ’n risiko vir beide vroeë seksuele aktiwiteit en emosionele angs. Vir ouer adolessente word seksuele aktiwiteit binne ’n verhouding egter verbind met laer vlakke van afwykende gedrag, in teenstelling met adolessente wat geleentheidseks beoefen.<ref>{{cite journal |author1=Harden K. |author2=Mendle J. | year = 2011 | title = Adolescent sexual activity and the development of delinquent behavior: The role of relationship context | journal = Journal of Youth and Adolescence | volume = 40 | issue = 7| pages = 825–838 | doi = 10.1007/s10964-010-9601-y |pmid=21069562 |s2cid=11855204 }}</ref> Geweld kom taamlik gereeld voor in adolessente verhoudings. In ’n studie het 10% tot 45% van adolessente gerapporteer dat hulle fisieke geweld in ’n verhouding ervaar het, terwyl ’n kwart tot ’n derde van hulle sielkundige aggressie ondervind het. Onder heteroseksuele paartjies was daar nie ’n groot verskil tussen manlike en vroulike aggressors nie, anders as in volwasse verhoudings.<ref>{{cite journal |author1=Halpern C. |author2=Oslak S. |author3=Young M. |author4=Martin S. |author5=Kupper L. | year = 2001 | title = Partner violence among adolescents in opposite-sex romantic: Findings from the National Longitudinal Study of Adolescent Health | journal = American Journal of Public Health | volume = 91 | issue = 10| pages = 1679–1685 | doi = 10.2105/AJPH.91.10.1679 | pmid = 11574335 | pmc = 1446854 }}</ref><ref>{{cite journal |author1=Halpern C. |author2=Young M. |author3=Waller M. |author4=Martin S. |author5=Kupper L. | year = 2004 | title = Prevalence of partner violence in same-sex romantic and sexual relationships in a national sample of adolescents | journal = Journal of Adolescent Health | volume = 35 | issue = 2| pages = 124–131 | pmid = 15261641 | doi = 10.1016/j.jadohealth.2003.09.003 }}</ref><ref name="Collins2009">{{cite journal |author1=Collins W. A. |author2=Welsh D. P. |author3=Furman W. | year = 2009 | title = Adolescent romantic relationships | journal = Annual Review of Psychology | volume = 60 | issue = 1| pages = 631–652 | doi = 10.1146/annurev.psych.60.110707.163459 | pmid = 19035830 }}</ref> Onder adolessente meisies met ouer manlike maats is daar ’n groter risiko vir nadelige gesondheidsgevolge. Hoe groter die ouderdomsverskil, hoe minder mag het die meisies in die verhoudings gehad, volgens een studie.<ref>{{cite journal | last1 = Volpe | first1 = EM | last2 = Hardie | first2 = T | last3 = Cerulli | first3 = C | last4 = Sommers | first4 = MS | last5 = Morrison-Beedy | first5 = D | year = 2013 | title = What's age got to do with it? Partner age difference, power, intimate partner violence, and sexual risk in urban adolescents | url = | journal = Journal of Interpersonal Violence | volume = 28 | issue = 10| pages = 2068–2087 | doi = 10.1177/0886260512471082 | pmid = 23345572 | pmc = 3706999 }}</ref> In hedendaagse gemeenskappe is daar ook ander negatiewe gevolge van seksualiteit, soos emosionele stres (die vrees vir geweld of verwerping); [[seksueel oordraagbare infeksie]]s (SOI), onder meer [[MIV]]/[[vigs]]; en tienerswangerskappe. Een uit elke vier seksueel aktiewe tieners sal ’n SOI opdoen.<ref name="Mulrine, A 2010">Mulrine, A."Risky Business." U.S. News & World Report. 27 Mei 2002: 42–49. SIRS Researcher. Web. 25 Oktober 2010.</ref> Soms glo adolessente hulle kan nie ’n SOI opdoen as hulle nie omgang het nie. In Amerika styg syfers van SOI onder tieners egter, veral [[Herpes simplex|herpes]] en [[menslike papilloomvirus]] (MPV), wat genitale vratte kan veroorsaak. Na raming is 15% van tieners daarmee besmet. Meisies tussen 15 en 19 het meer dikwels [[gonorree]] as in enige ander ouderdomsgroep. ’n Kwart van alle MIV-gevalle kom voor onder mense van 21 jaar of jonger.<ref name="Mulrine, A 2010"/> ==Kultuur== [[Beeld:Japan08.07 Shibuya Mybestfriends.jpg|thumb|240px|''Gyaru''-meisies in [[Tokio]]. Dit is meisies van 'n sekere [[Japan]]nese subkultuur.]] Sekere eienskappe van adolessensie is eerder gevestig in [[kultuur]] as in menslike [[biologie]] of kognitiewe strukture. Kultuur word aangeleer en sosiaal gedeel, en dit raak alle aspekte van ’n individu se lewe.<ref name="Lerner 2001 807">{{cite book|last=Lerner|first=Jacqueline V.|title=Adolescence in America : an encyclopedia|year=2001|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara, Kalifornië|isbn=978-1-57607-205-9|page=807|author2=Rosenberg, Richard M.|author3=Jordan Finkelstein|others=Mark L.|url=https://archive.org/details/isbn_9781576072059|url-access=registration}}</ref> Sosiale verantwoordelikhede, seksuele uitdrukking en die ontwikkeling van ’n [[Godsdiens|geloofstelsel]] is voorbeelde van dinge wat van kultuur tot kultuur kan verskil. Kenmerkende eienskappe van ’n jeugkultuur is kleredrag, [[musiek]], die gebruik van media, kuns, kos en die keuse van drankies, vermaak en taal.<ref name="Lerner 2001 807"/> Daarom is kultuur ’n belangrike teenwoordigheid in die lewe van adolessente; om hulle te verstaan, moet ’n mens hulle kultuur verstaan.<ref name="Lerner 2001 807"/> Die mate waarin adolessente as selfstandige wesens beskou word, wissel van kultuur tot kultuur. Sielkundiges het drie hoofsoorte selfstandigheid geïdentifiseer: emosionele, gedrags- en kognitiewe selfstandigheid.<ref name="Lerner 2001 79">{{cite book|last=Lerner|first=Jacqueline V.|title=Adolescence in America : an encyclopedia|year=2001|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara, Kalifornië|isbn=978-1-57607-205-9|page=[https://archive.org/details/isbn_9781576072059/page/79 79]|editor=Rosenberg, Richard M.|editor2=Jordan Finkelstein|others=voorwoord deur Mark L.|url=https://archive.org/details/isbn_9781576072059/page/79}}</ref> Emosionele selfstandigheid word gedefinieer in terme van ’n adolessent se verhoudings met ander, en sluit dikwels in die ontwikkeling van meer volwasse emosionele verbintenisse met volwassenes en tydgenote.<ref name="Lerner 2001 79"/> Gedragselfstandigheid sluit in ’n adolessent se ontwikkelende vermoë om sy of haar eie gedrag te reguleer, om volgens persoonlike besluite te handel en hom- of haarself te bestuur. Kultuurverskille is veral in dié kategorie sigbaar omdat dit kwessies behels sooos afsprake, sosiale tyd saam met tydgenote en besluite oor tydsbestuur.<ref name="Lerner 2001 79"/> Kognitiewe selfstandigheid beskryf die vermoë van adolessente om deel te neem aan prosesse van onafhanklike redenering en besluitneming sonder om te veel op sosiale bevestiging staat te maak.<ref name="Lerner 2001 79"/> ’n Sameloop van invloede van adolessente kognitiewe ontwikkeling, uitbreidende sosiale verhoudings, ’n toenemend volwasse voorkoms en die aanvaarding van meer regte en verantwoordelikhede versterk hulle gevoelens van selfstandigheid.<ref name="Lerner 2001 79"/> Die behoorlike ontwikkeling van selfstandigheid word verbind met goeie geestesgesondheid, ’n hoë selfdunk, selfmotivering, ’n positiewe selfbegrip en gedrag wat self geïnisieer en bestuur word.<ref name="Lerner 2001 79"/> Daar is verder bevind adolessente se geestesgesondheid is die beste as hulle gevoelens oor selfstandigheid in ’n groot mate ooreenstem met dié van hulle ouers.<ref>Juang, L., Lerner, J. McKinney, J., & von Eye, A. (1999)</ref> In ’n vraelys oor die ouderdom waarop individue van verskillende kulture glo adolessente moet onafhanklik wees,<ref name="Steinberg, L. 2011">Steinberg, L. (2011). "Adolescence," 9de uitg. 292. New York, NY: McGraw-Hill.</ref> is bevind wit ouers en adolessente verwag selfstandigheid op ’n vroeër ouderdom as mense van [[Asië|Asiatiese]] afkoms.<ref name="Steinberg, L. 2011"/> In die jeug van [[Afrika suid van die Sahara]] kan die idee van individualiteit en vryheid nie heeltemal nuttig wees in die vorming van ’n begrip van adolessente ontwikkeling nie. Daar is bevind idees oor kinderjare en adolessente ontwikkeling is onder Afrikane verwant en interafhanklik.<ref name="The World's Youth">{{cite book|last1=Brown|first1=B. Bradford|last2=W. Larson|first2=Reed|last3=Saraswathi|first3=T.S.|first4=A. Bame|last4=Nsamenang|title=The World's Youth: Adolescence in Eight Regions of the Globe|date=2002|publisher=Cambridge University Press|page=69|chapter-url=http://assets.cambridge.org/97805218/09108/sample/9780521809108ws.pdf|access-date=11 September 2014|chapter=3}}</ref> [[Beeld:Frank Duveneck - The Cobbler’s Apprentice.jpg|thumb|170px|links|Skildery van ’n leerlingskoenmaker, 1877.]] ===Sosiale rolle en verantwoordelikhede=== Die lewenstyl van adolessente in ’n spesifieke kultuur word in ’n groot mate bepaal deur die rolle en verantwoordelikhede wat hulle moet aanneem. Een daarvan is die mate waarin van ’n adolessent verwag word om gesinsverantwoordelikhede, soos huishoudelike take, te deel.<ref name="Lerner 2001 115">{{cite book|last=Lerner|first=Jacqueline V.|title=Adolescence in America : an encyclopedia|year=2001|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara, Calif.|isbn=978-1-57607-205-9|page=[https://archive.org/details/isbn_9781576072059/page/115 115]|editor=Rosenberg, Richard M.|editor2=Jordan Finkelstein|others=Mark L.|url=https://archive.org/details/isbn_9781576072059/page/115}}</ref> Dié take kan wissel tussen kulture, gesinne en ouderdomme van die adolessente.<ref>{{cite book|last=Lerner|first=Jacqueline V.|title=Adolescence in America : an encyclopedia|year=2001|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara, Calif.|isbn=978-1-57607-205-9|page=[https://archive.org/details/isbn_9781576072059/page/116 116]|editor=Rosenberg, Richard M.|editor2=Jordan Finkelstein|others=Mark L.|url=https://archive.org/details/isbn_9781576072059/page/116}}</ref> Volgens ’n paar studies het deelname aan gesinstake en {{nowrap|-roetines}} ’n positiewe invloed op die ontwikkeling van ’n adolessent se gevoelens van eiewaarde en besorgheid oor ander.<ref name="Lerner 2001 115"/> Soms word ook van adolessente verwag om finansiële verantwoordelikhede te dra. Baie kinders leer van finansiële bestuur deurdat hulle moet spaar en vooruit beplan vir iets hulle wil koop.<ref>{{cite book|last=Lerner|first=Jacqueline V.|title=Adolescence in America : an encyclopedia|year=2001|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara, Calif.|isbn=978-1-57607-205-9|page=[https://archive.org/details/isbn_9781576072059/page/44 44]|editor=Rosenberg, Richard M.|editor2=Jordan Finkelstein|others=Mark L.|url=https://archive.org/details/isbn_9781576072059/page/44}}</ref> In baie [[ontwikkelende land]]e is dit algemeen dat kinders die skool vroeg verlaat sodat hulle kan begin werk sodra hulle adolessensie bereik.<ref>Larson, R., & Verma, S. (1999). How children and adolescents spend their time: Time budgest for locations, activities, and companionship. "American Journal of Community Psychology, 29", 565–597.</ref> Die gebruik van adolessente in die werkplek het egter aansienlik afgeneem omdat ’n goeie opvoeding as al hoe belangriker beskou word.<ref name="National Research Council 2005">National Research Council. (2005). "Growing up global". Washington, DC: National Academy Press.</ref> In [[China]] was die helfte van alle 16-jariges byvoorbeeld in 1980 in diens van ’n werkgewer, teenoor minder as ’n kwart in 1990.<ref name="National Research Council 2005"/> ’n Kultuur bepaal ook hoe lank adolessente werk of speel vanweë kulturele norme en verwagtings, asook verskeie sosiaalekonomiese faktore. In Amerika bestee kinders minder tyd in die skool en meer tyd aan ontspanning en sport as in baie ander lande.<ref name="Larson, R. 1990">{{cite journal |author1=Larson R. |author2=Verma S. | year = 1999 | title = How children and adolescents spend time across the world:Work, play, and developmental opportunities | journal = Psychological Bulletin | volume = 125 | issue = 6| pages = 701–736 | pmid = 10589300 | doi=10.1037/0033-2909.125.6.701}}</ref> Hierdie verskille kan beïnvloed word deur die kulturele waarde wat aan opvoeding geheg word en die mate van verantwoordelikheid wat verwag word adolessente moet in die gesin en gemeenskap aanneem. Tydsbestuur, finansiële rolle en sosiale verantwoordelikhede hang dus grootliks af van die opvoedingsektor en proses van loopbaanontwikkeling. ===Regte en voorregte=== [[Beeld:2009-04-13 Cherry Pie sign.jpg|thumb|’n Boodskap buite ’n sekswinkel in [[Noord-Carolina]] lui: "Must Be 18 To Enter".]] Adolessensie is ’n tydperk van toenemende regte en voorregte vir individue. Hoewel kultuurverskille voorkom vir regte vir sekere oudersomsgroepe, is daar aansienlike ooreenkomste oor kulture heen. Verder het die Konvensie oor die Regte van die Kind van 1989 (waar kinders as onder 18 jaar gedefinieer word) daartoe gelei dat feitlik elke land ter wêreld (buiten die VSA en Suid-Soedan) hulle regtens verbind het om ’n standpunt teen diskriminasie teen jong mense van alle ouderdomme in te neem. Dit sluit in die beskerming van kinders teen [[kinderarbeid]], opname in die [[weermag]], [[prostitusie]] en [[pornografie]]. In baie gemeenskappe word mense wat ’n sekere ouderdom bereik (gewoonlik 18, maar dit wissel) beskou as meerderjarig, volwassenes volgens die [[reg]] en verantwoordelik vir hulle aksies. Mense onder dié ouderdom word as [[minderjarig]]es, of kinders, beskou. Die wettige werkouderdom in [[Weste]]rse lande is gewoonlik 14 tot 16, na gelang van die aantal ure en soort arbeid. Baie lande het ook ’n wettige ouderdom waarop kinders die skool mag verlaat; tot dan is skoolbywoning verpligtend. Dié ouderdom verskil grootliks van kultuur tot kultuur en is van 10 tot 18 – dit weerspieël die verskillende maniere waarop kulture formele opvoeding beskou. In die meeste [[Demokrasie|demokratiese]] lande kan ’n burger op 18 jaar stem. Soms is dit 16 (soos in [[Brasilië]]) en soms tot 25 (soos eens in [[Oezbekistan]]). Die ouderdom van toestemming tot seks verskil ook grootliks en kan wissel van 12 tot 20. Dieselfde geld vir die ouderdom waarop iemand mag trou.<ref name="ageofconsent">{{cite web |url=http://www.ageofconsent.com/ageofconsent.htm |title=Ageofconsent.com |publisher=Ageofconsent.com |access-date=15 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121023184559/http://www.ageofconsent.com/ageofconsent.htm |archivedate=23 Oktober 2012 }}</ref> Nog ouderdomsbeperkings wat grootliks van kultuur tot kultuur verskil, is dié wat betrekking het op dobbel en die koop van alkohol, sigarette en items met waarskuwings aan ouers. Die regsouderdom waarop mense meerderjarig word, stem nie noodwendig ooreen met die skielike besef van selfstandigheid nie; baie adolessente wat meerderjarig is, is steeds van hulle ouers en tydgenote afhanklik vir emosionele en finansiële steun. ===Media=== ====Liggaamsbeeld==== [[Beeld:Ignoring Each Other (33390897436) (cropped).jpg|110px|thumb|’n Meisie loop en kyk op haar slimfoon.]] Baie navorsing is gedoen oor die sielkundige uitwerking van liggaamsbeeld op adolessente. Moderne tieners word op ’n daaglikse basis aan meer media blootgestel as ooit tevore, dus ook aan voorstellings van ander se idees van skoonheid. Dit kan lei tot ’n gevoel wat "liggaamsontevredenheid" genoem word as hulle dit met hulle eie liggaam vergelyk. Onder tieners word liggaamsontevredenheid dikwels verbind met liggaamsmassa, ’n lae selfbeeld en atipiese gedragspatrone, en kan dit tot gesondheidsprobleme aanleiding gee.<ref name="Makinen">{{cite journal | last1 = Mäkinen | first1 = M |display-authors=et al | year = 2012 | title = Body dissatisfaction and body mass in girls and boys transitioning from early to mid-adolescence: additional role of self-esteem and eating habits | journal = BMC Psychiatry | volume = 12 | page = 35 | doi=10.1186/1471-244x-12-35| pmid = 22540528 | pmc = 3370989 }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Inge|first1=Thomas H.|last2=Coley|first2=R. Yates|last3=Bazzano|first3=Lydia A.|last4=Xanthakos|first4=Stavra A.|last5=McTigue|first5=Kathleen|last6=Arterburn|first6=David|last7=Williams|first7=Neely|last8=Wellman|first8=Rob|last9=Coleman|first9=Karen J.|last10=Courcoulas|first10=Anita|last11=Desai|first11=Nirav K.|date=2018|title=Comparative effectiveness of bariatric procedures among adolescents: the PCORnet bariatric study|journal=Surgery for Obesity and Related Diseases|language=en|volume=14|issue=9|pages=1374–1386|doi=10.1016/j.soard.2018.04.002|pmc=6165694|pmid=29793877}}</ref> Geleerdes debatteer steeds oor die uitwerking van die media op liggaamsontevredenheid onder tieners.<ref name="Ata">{{cite journal | last1 = Ata | first1 = R. N. | last2 = Ludden | first2 = A. | last3 = Lally | first3 = M. M. | year = 2007 | title = The effects of gender and family, friends, peers, and media influences on eating behaviors and body image during adolescence | journal = Journal of Youth and Adolescence | volume = 36 | issue = 8| pages = 1024–1037 | doi = 10.1007/s10964-006-9159-x | s2cid = 145646823 }}</ref><ref name="Review of General Psychology">{{cite journal | last1 = Ferguson | first1 = C. J. | last2 = Winegard | first2 = B. | last3 = Winegard | first3 = B. | year = 2011 | title = Who is the fairest one of all? How evolution guides peer and media influences on female body dissatisfaction | url = http://www.tamiu.edu/~cferguson/Who%20Is%20the%20Fairest.pdf | journal = Review of General Psychology | volume = 15 | issue = 1 | pages = 11–28 | doi = 10.1037/a0022607 | s2cid = 4848392 | url-status = dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120314015802/http://www.tamiu.edu/~cferguson/Who%20Is%20the%20Fairest.pdf | archivedate = 14 Maart 2012 }}</ref> ====’n Oorvloed media==== Tieners word al hoe meer aan media blootgestel vanweë die gebruik van [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]] en [[televisie]]. In Amerika het alle huishoudings minstens een televisie, meer as driekwart van alle adolessente het toegang tot die internet by die huis en meer as 90% gebruik minstens nou en dan die internet.<ref>{{cite journal|last=Lenhart|first=Amanda|title=Teens and social media|journal=Pew Internet and American Life Project|year=2007}}</ref> Aanlyn aktiwiteite wat die meeste deur adolessente gebruik word, is [[videospeletjie]]s (78%), [[e-pos]] (73%), persoonlike boodskappe (68%), [[sosiale netwerk]]e (65%), [[nuus]]bronne (63%), [[musiek]] (59%) en [[video]]'s (57%). ====Sosiale netwerke==== In die 2000's het sosiale netwerke floreer en al hoe gewilder geraak onder adolessente: In 2012 het 73% van 12- tot 17-jariges aangedui hulle het ’n profiel op minstens een sosiale netwerk;<ref>{{cite journal|last=Reich|first=Stephanie M.|author2=Kaveri Subrahmanyam |author3=Guadalupe Espinoza|title=Friending, IMing, and Hanging Out Face-to-Face: Overlap in Adolescents' Online and Offline Social Networks|journal=Developmental Psychology|date=Maart 2012|volume=48|issue=2|pages=356–368|doi=10.1037/a0026980|pmid=22369341}}</ref> twee derdes van tieners het elke dag teksboodskappe aan maats gestuur, 51% het daagliks sosiale netwerke besoek en 11% het minstens een keer per dag ’n [[Twitter|twiet]] gestuur of ontvang. Altesaam 34% het hulle gunsteling- sosiale netwerk verskeie kere per dag besoek. Een uit vier tieners (23%) het elke dag minstens twee of meer netwerke besoek.<ref>{{cite web|title=Teens are avid, daily users of social media|url=http://www.commonsensemedia.org/research/social-media-social-life/key-finding-1%3A-teens-are-avid,-daily-users-of-social-media|work=Social Media, Social Life: How Teens View Their Digital Lives|publisher=Common Sense Media|access-date=6 Desember 2012|archive-date=15 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515235615/https://www.commonsensemedia.org/research/social-media-social-life/key-finding-1%3A-teens-are-avid,-daily-users-of-social-media|url-status=dead}}</ref> Hoewel navorsing nie afdoende is nie, dui sommige resultate daarop dat elektroniese kommunikasie adolessente se sosiale ontwikkeling negatief beïnvloed, persoonlike kommunikasie vervang, hulle sosiale vermoëns belemmer en soms tot onveilige kontak met vreemdelinge kan lei. Volgens ’n oorsig in 2015 "ontbreek adolessente kennis van strategieë vir die hantering van kuberboeliery, wat konsekwent verbind word met ’n toename in moontlike depressie".<ref>{{cite journal|last1=Hamm|first1=MP|last2=Newton|first2=AS|last3=Chisholm|first3=A|last4=Shulhan|first4=J|last5=Milne|first5=A|last6=Sundar|first6=P|last7=Ennis|first7=H|last8=Scott|first8=SD|last9=Hartling|first9=L|title=Prevalence and Effect of Cyberbullying on Children and Young People: A Scoping Review of Social Media Studies|journal=JAMA Pediatrics|date=22 Junie 2015|pmid=26098362|doi=10.1001/jamapediatrics.2015.0944|volume=169|issue=8|pages=770–7}}</ref> Daar is ook bevind die internet beïnvloed adolessente se gesondheid negatief, omdat hulle meer tyd voor die rekenaar deurbring en minder oefening kry. ==Kritiek== Die begrip adolessensie is al deur geleerdes soos die Amerikaanse sielkundige Robert Epstein gekritiseer. Volgens hom is ’n onderontwikkelde brein nie die hoofoorsaak van tieners se beroeringe nie.<ref>{{cite web|url=http://drrobertepstein.com/pdf/Epstein-THE_MYTH_OF_THE_TEEN_BRAIN-Scientific_American_Mind-4-07.pdf|title=Dr. Robert Epstein: The myth of the teen brain – Psychology Today}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://theconversation.com/why-its-time-to-lay-the-stereotype-of-the-teen-brain-to-rest-85888|title=Why it's time to lay the stereotype of the 'teen brain' to rest|last=Romer|first=Dan|work=The Conversation|access-date=November 21, 2017}}</ref> Sommige kritiseer die begrip omdat dit ’n redelik onlangse verskynsel in die menslike geskiedenis is wat deur die moderne samelewing geskep is.<ref>{{cite web|url=https://www.psychologytoday.com/articles/199501/the-invention-adolescence|title=The Invention of Adolescence|magazine=Psychology Today|date=9 Junie 2016|access-date=19 Februarie 2017}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://eric.ed.gov/?id=EJ482132|title=On the "Invention" of Adolescence.|last=Fasick|first=Frank A.|journal=Journal of Early Adolescence|volume=14|number=1|pages=6–23|date=Februarie 1994|doi=10.1177/0272431694014001002|s2cid=145165641}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OENf1J45SS0C|title=Teen 2.0: Saving Our Children and Families from the Torment of Adolescence|last=Epstein|first=Robert|publisher=Linden Publishing|date=2010|isbn=978-1-61035-101-0}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Demos|first1=John|last2=Demos|first2=Virginia|year=1969|title=Adolescence in Historical Perspective|journal=Journal of Marriage and Family|volume=31|pages=632–638|doi=10.2307/349302|jstor=349302|number=4}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Adolescence}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Adolescence}} {{Normdata}} [[Kategorie:Menslike ontwikkeling]] [[Kategorie:Adolessensie| ]] 26ic3jls4r4zbs3tz180srfh5wa38qj August Snieders 0 318777 2890618 2841611 2026-04-06T12:36:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890618 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Snieders August foto.jpg|duimnael|August Snieders]] '''August Snieders''' ([[8 Mei]] [[1825]], Bladel - [[19 November]] [[1904]], [[Brusselse Hoofstedelike Gewes|Brussel]]) was 'n [[Vlaandere|Vlaamse]] joernalis en [[skrywer]]. Hy begin sy loopbaan in [['s-Hertogenbosch]], maar verhuis later na [[Antwerpen]]. In 1845 word hy redakteur van die koerant ''Het Handelsblad'', waarvan hy van 1849 tot 1899 hoofredakteur was. Onder sy bestuur het ''Het Handelsblad'' die belangrikste [[Vlaminge|Vlaamse]] koerant geword. Hy self sou ook die mees gesaghebbende Vlaamse joernalis van die negentiende eeu word. Hy was 'n oortuigde ondersteuner van die [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] en Vlaamse ideale in België. Hy was die broer van [[Jan Renier Snieders]]. == Bibliografie == * ''De arme skoolmeester'' (1851) * ''De gasthuisnon'' (1855) * ''Op den toren'' (1869) * ''Oud speelgoed'' (1878) * ''Alleen in de wereld'' (1880) * ''De nachtraven'' (1884) * ''Fata morgana''' (1887) * ''Dit sijn Snideriën'' (1893) == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Bronne == * GJ van Bork en Pieter Jozias Verkruijsse, ''De Nederlandse en Vlaamse auteurs'' (1985). {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/August_Snieders }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Snieders, August}} [[Kategorie:Vlaamse skrywers]] [[Kategorie:Sterftes in 1904]] [[Kategorie:Geboortes in 1825]] j8ea9hknc6gy3ryt69bafv8wql7dc5p Anton Bergmann 0 318778 2890615 2296023 2026-04-06T12:35:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890615 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bergmann_Anton_070512_(retouched).jpg|regs|duimnael|335x335px|Anton Bergmann]] '''Anton Bergmann''' ([[29 Junie]] [[1835]], Lier - [[21 Januarie]] [[1874]], Lier) was 'n [[België|Belgiese]] skrywer en 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] aktivis. Reeds in sy jeug was hy lief vir die [[Nederlands]]e [[letterkunde]], en saam met [[Julius Vuylsteke]] was hy 'n lid van ''' 't zal wel gaan''', 'n Vlaamse kulturele organisasie. Nadat hy aan die humaniora (Afrikaans: hoërskool) gegradueer het, is hy na die Universiteit van Gent, waar hy 'n baccalaureusgraad in letterkunde en regte verwerf het en ook as notaris gekwalifiseer het. Daarna studeer hy aan die Vrije Hogeschool van Brussel waar hy in 1858 'n doktorsgraad in die regte verwerf. Intussen was hy baie aktief as skrywer en historikus. Hy skryf 'n studie getiteld ''Philips van Marnix van Sint Aldegonde, plundering der hoofdkerk van Lier.'' 'n Koninklike dekreet van 17 Junie 1857 besorg aan hom die vyf-jaarlikse prys van Nederlandse letterkunde vir die tydperk 1870–1874. In 1858 vestig hy hom as advokaat in Lier waar hy met Eliza Van Acker trou. Sy loopbaan as advokaat het min tyd vir skryfwerk gelaat, maar hy het tog sy vrye tyd aan die letterkunde en geskiedenis bestee. Hy word lid van die Vlaamse kulturele organisasie die Willemsfonds en stig die weekblad ''De Lierenaar''. In 1870 publiseer hy twee ''Rijnlandsche novellen'', en in 1873 publiseer hy sy ''Geschiedenis van Lier''. Hierdie publikasie is gevolg deur ''Brigitta'', ''Op St.-Niklaasdag'' en ''Mariette la Bella''. Sy swak gesondheid het agteruitgegaan terwyl hy gewerk het aan sy ''magnum opus'' getiteld ''Ernest Staas'', wat hy onder die [[skuilnaam]] van "Tony" publiseer. ''Ernest Staas'' was 'n sukses, en ook sy vriend [[Nicolaas Beets]] (alias Hildebrand), wat hy baie bewonder het, was vol lof vir sy boek. Kort daarna is Anton Bergmann oorlede. == Bibliografie == * ''Philips van Marnix van Sint Aldegonde, plundering der hoofdkerk van Lier'' * ''Twee Rijnlandsche novellen'' (1870) * ''Brigitta'' (1873) * ''Geschiedenis der Stad Lier'' (1873) * ''Mariette la Bella'' (1873) * ''Op St-Niklaasdag'' (1873) * ''Ernest Staas, advocaat.'' ''Schetsen en beelden.'' (1874) * ''Verspreide schetsen en novellen'' (1875) == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Bronne == * [http://users.pandora.be/louis.jacobs/Bergmann.htm Anton Bergmann] (Nederlands) * [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=berg062 Anton Bergmann] (Nederlands) {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Anton_Bergmann }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bergmann, Anton}} [[Kategorie:Vlaamse skrywers]] [[Kategorie:Sterftes in 1874]] [[Kategorie:Geboortes in 1835]] 21ulbstdmtn8qd9kl9y42330kgqu5gm Emmanuel Hiel 0 319145 2890623 2535984 2026-04-06T12:38:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890623 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Emmanuel Hiel | beeld = Hiel, Emmanuel (1834-1899); dichter en schrijver, Nauwens, Joseph, Felixarchief, 12 12840.jpg | beeldonderskrif = Emmanuel Hiel | geboortenaam = | geboortedatum = {{geboortedatum|1834|5|30}} | geboorteplek = Sint-Gillis-[[Dendermonde]], [[België]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1899|8|27|1834|5|30}} | sterfplek = [[Schaarbeek]], België | nasionaliteit = Belgies | beroep = Digter, skrywer }} '''Emmanuel Hiel''' ([[30 Mei]] [[1834]]{{snd}}[[27 Augustus]] [[1899]]), was 'n Vlaams-Nederlandse [[digter]] en prosaskrywer. Hiel is in Sint-Gillis-[[Dendermonde]] gebore. Gedurende sy lewe het hy verskillende poste beklee, van onderwyser en regeringsamptenaar tot joernalis en boekhandelaar. Sy laaste poste was dié van bibliotekaris by die Nywerheidsmuseum en professor in deklamasie aan die Konservatorium in [[Brusselse Hoofstedelike Gewes|Brussel]]. {{Sfn|Chisholm|1911}} Hiel het 'n aktiewe en prominente rol gespeel in die [[Vlaamse Taalbeweging|Vlaamse Beweging]] in België en sy naam word verbind met die van Jan van Beers, [[Jan Frans Willems]] en Peter Benoit. Benoit het van Hiel se verse getoonset, vernaam in sy oratoriums ''Lucifer'' (opgevoer in Londen in die [[Royal Albert Hall]] en elders) en ''De Schelde''. Hierdie en ander musiek het 'n groot bydrae gelewer tot die gewildheid van Hiel se skryfwerk in skole en onder Belgiese koorverenigings. {{Sfn|Chisholm|1911}} Hiel het ook verskeie lirieke uit die buiteland vertaal. Sy weergawe van [[Alfred Tennyson|Tennyson]] se ''Dora'' is omstreeks 1871 in Antwerpen gepubliseer. Ter herdenking van vyftig jaar van Belgiese onafhanklikheid het hy vir die nasionale fees in Brussel in 1880 twee [[Kantate|kantates]] getiteld ''Belgenland'' en ''Rer Belgenland'' gekomponeer. {{Sfn|Chisholm|1911}} Hiel se pogings om [[Wale|Walloniese]] invloede teë te werk en 'n ''toenadering'' tussen Nederlanders in die noorde en die [[Teutone|Teutoniese]] rasse-simpatiseerders oorkant die Ryn te bewerkstellig het hom baie gewild gemaak by albei. 'n Volume van sy beste gedigte het in 1874 die eerste deel uitgemaak van 'n bundel bestaande uit werke deur Nederlandse skrywers wat in [[Leipzig]], [[Duitsland]] gepubliseer is. {{Sfn|Chisholm|1911}} Hy is in 1899 in [[Schaarbeek]] oorlede. == Bibliografie == Van sy meer bekende digterlike werke is: * ''Looverkens'' (1857) * ''Nieuwe Liedekens'' (1861) * ''Gedichten'' (1863) * ''Psalmen, Zangen, en Oratorios'' (1869) * ''De Wind'' (1869), 'n inspirerende kantate wat groot sukses behaal het en gul ontvang is * ''De Liefde in Leven'' (1870) * ''Elle'' en ''Isa'' (twee musikale dramas, 1874) * ''Liederen voor Groote en Kleine Kinderen'' (1879) * ''Jakoba van Beieren'' ('n poëtiese drama, 1880) * ''Mathilda van Denemarken'' ('n liriese drama, 1890) Sy versamelde poëtiese werke is in 1885 in drie bundels in [[Roeselare]] gepubliseer. {{Sfn|Chisholm|1911}} == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://users.pandora.be/louis.jacobs/Hiel.html Emmanuel Hiel in die bundel "Vlaamse skrywers" (Nederlands)] * [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=hiel001 Emmanuel Hiel in die Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) (Nederlands)] * [http://www.kahiel.be/ Koninklijk Atheneum Emmanuel Hiel] (skool vernoem na Emmanuel Hiel) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hiel, Emmanuel}} [[Kategorie:Vlaamse digters]] [[Kategorie:Sterftes in 1899]] [[Kategorie:Geboortes in 1834]] 90vazxr5f1p8909k0syymty6tjr7dki Frans de Cort 0 319233 2890625 2297947 2026-04-06T12:39:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890625 wikitext text/x-wiki '''Frans Jozef de Cort''' ([[21 Junie]] [[1834]], [[Antwerpen]] &#x2013; [[18 Januarie]] [[1878]], [[Elsene]]) was 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] skrywer. == Lewe == De Cort is gebore en getoë in Antwerpen, waar hy 'n skeepsklerk geword het. In 1861 verhuis hy na [[Brussel]] as 'n klerk van die militêre hof. <ref name="BWNZL">[http://www.dbnl.org/tekst/bran038biog01/bran038biog01_0957.htm Frans Jozef de Cort] in ''Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde'', geredigeer deur F. Jos. van den Branden en J.G. Frederiks (1888–1891), op die Digitale Biblioteek van Nederlandse Letterkunde</ref> Saam met [[Jan Theodoor van Rijswijck]] publiseer hy vanaf 1857 tot 1858 die tydskrif ''De Grondwet''. <ref name="BWNZL">[http://www.dbnl.org/tekst/bran038biog01/bran038biog01_0957.htm Frans Jozef de Cort] in ''Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde'', geredigeer deur F. Jos. van den Branden en J.G. Frederiks (1888–1891), op die Digitale Biblioteek van Nederlandse Letterkunde</ref> Van 1858 tot 1861 was hy redakteur van die tydskrif ''De Schelde''. Vanaf 1861 was hy hoofredakteur van ''De Toekomst'', 'n geïllustreerde opvoedkundige tydskrif wat deur sy skoonpa [[Johan Michiel Dautzenberg]] gestig is. Hy was 'n oortuigde Vlaamse-liberale digter en het liedjies geskryf soos die deur [[Jan Theodoor van Rijswijck]] en ook meer romantiese liedjies, soos ''Moeder en kind'', wat uitblink deur hul eenvoud. Hy wy hom aan die meer tegniese kant van poësie en vertaal liedere deur [[Robert Burns]] ( ''De schoonste liederen van R. Burns'', 1862) en die ''Odes'' deur [[Horatius]]. == Bibliografie == * ''Liederen, eerste reeks'' (Antwerpen, 1857) <ref>[https://books.google.com/books?id=NidbAAAAQAAJ Op Google Books]</ref> * ''Liederen, tweede reeks'' (Antwerpen, 1859) <ref>[https://books.google.com/books?id=EmETAAAAQAAJ Op Google Books]</ref> * ''De schoonste Liederen van Robert Burns'' (Brussel, 1862) * ''Het gebruik der talen in België'', onder die pennaam Frans Reynen (Brussel, 1864) * ''Zingzang'' (Brussel, 1866) <ref>[https://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=cort002zing01 In die Digitale Biblioteek van Nederlandse Letterkunde]</ref> * ''Liederen'' (Groningen, 1868) <ref>[https://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=cort002lied03 In die Digitale Biblioteek van Nederlandse Letterkunde]</ref> == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://users.pandora.be/gaston.d.haese/frans_de_cort.html Gedigte] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cort, Frans Jozef de}} [[Kategorie:Vlaamse digters]] [[Kategorie:Sterftes in 1878]] [[Kategorie:Geboortes in 1834]] 78lsybm7t8s2a8nejawz7597knao4gu Christine D'Haen 0 319344 2890621 2833820 2026-04-06T12:38:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890621 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Christine D'haen | beeld = Christine D' haen 1990.jpg | beeldgrootte = | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = {{geboortedatum|1923|10|25}} | geboorteplek = Sint-Amandsberg, [[België]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|2009|9|3|1923|10|25}} | sterfplek = [[Brugge]], België | nasionaliteit = {{vlagland|België}} | beroep = [[digter]]es, [[skrywer|skryfster]] }} '''Christine D'haen''' ([[25 Oktober]] [[1923]] &#x2013; [[3 September]] [[2009]]) was 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]]es en [[digter]]es. Sy is in Sint-Amandsberg gebore en in [[Brugge]] oorlede. D'haen het Germaanse [[filologie]] aan die [[Universiteit van Gent]] studeer en daarna haar studies voortgesit in [[Amsterdam]] en Edinburgh. Sy het haar in [[Brugge]] gevestig en 'n hoërskoolonderwyseres geword. Sy het 'n inventaris gemaak van [[Guido Gezelle]] se geskrifte terwyl sy by die Gezelle-argief gewerk het. Sy het ook 'n biografie oor Guido Gezelle geskryf en van [[Hugo Claus]] se werke in [[Engels]] vertaal. In 1958 het haar eerste digbundel getiteld ''Gedichten 1946-1958'' verskyn. == Bibliografie == * ''Gedichten 1946-1958'' (1958) * ''Vanwaar zal ik u lof toezingen?'' (1966) * ''Gezelle, Poems / Gedichten'' (1971) * ''Ick sluit van daegh een ring'' (1975) * ''Onyx'' (1983) * ''De wonde in 't hert'' (1988) * ''Mirages'' (1989) * ''Zwarte sneeuw'' (1989) * ''Duizend-en-drie'' (1992) * ''Een brokaten brief'' (1992) * ''Merencolie'' (1992) * ''Morgane'' (1995) * ''Een paal, een steen'' (1996) * ''De zoon van de Zon'' (1997) * ''Bérénice'' (1998) * ''Dodecaëder / Dantis meditatio'' (1998) * ''Het geheim dat ik draag'' (1998) * ''Kalkmarkt 6, De stad en Het begin'' (1999) * ''Het huwelijk'' (roman, 2000) == Toekennings == * 1951 - Arkprijs van het Vrije Woord * 1991 - Anna Bijnsprijs van die Nederlandse letterkunde * 1992 - Prijs der Nederlandse Letteren == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Verwysings == * [https://web.archive.org/web/20080509062041/http://users.pandora.be/louis.jacobs/D%27Haen.html Christine D'haen biodata] * PG Buckinx, Jaarb. Kon. Acad. v. Nederl. Taal- en Letterk. (1976) * P. Claes, Kritisch leksikon van de Nederlandstalige literatuur na 1945 (1980) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:D'haen, Christine}} [[Kategorie:Vlaamse digters]] [[Kategorie:Sterftes in 2009]] [[Kategorie:Geboortes in 1923]] gfz70eh19kx6u8kxywq0ke2mlt94bvt August Heinrich Hoffmann von Fallersleben 0 319355 2890617 2298263 2026-04-06T12:36:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890617 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam =August Heinrich Hoffmann von Fallersleben |beeld =Hoffmann von Fallersleben.jpg |beeldonderskrif =Portret met 'n handtekening |geboortenaam =August Heinrich Hoffmann |geboortedatum ={{geboortedatum|1798|04|02|}} |geboorteplek =Fallersleben, [[Heilige Romeinse Ryk]] |sterfdatum ={{sterfdatum en ouderdom|1874|01|19|1798|04|02|}} |sterfplek =Höxter, [[Duitse Ryk]] |nasionaliteit =Duits |beroep =Digter, bibliotekaris en professor |jare_aktief = |noemenswaardige_werke ="[[Das Lied der Deutschen]]" }} '''August Heinrich Hoffmann''' (Hy het homself as 'von Fallersleben' gestileer, ná sy tuisdorp; [[2 April]] [[1798]] – [[19 Januarie]] [[1874]]) was 'n Duitse [[digter]]. Hy is veral bekend vir die skryf van "[[Deutschlandlied|Das Lied der Deutschen]]", waarvan die derde strofe die volkslied van Duitsland is, en 'n aantal gewilde kinderliedjies wat as deel van die Jong Duitsland-beweging beskou word. == Biografie == [[Lêer:Hoffmann_von_Fallersleben,_Foto_von_P,_Bild-_und_Rückseite.jpg|regs|duimnael|Carte de visite van Hoffmann, kaartnr. "1324", deur 'n onbekende fotograaf met 'n kroon oor die letter "P", ongeveer 1860]] [[Lêer:Hoffmann_von_Fallersleben_by_Schumacher_1819.jpg|regs|duimnael|''August Henrich Hoffmann'' deur Carl Georg Christian Schumacher (1819)]] Hoffmann is gebore in Fallersleben in [[Nedersakse]], wat destyds geleë was in die hertogdom Brunswick-Lüneburg. Hy was die seun van 'n handelaar en burgemeester van sy geboortestad. Hy ontvang sy opleiding aan skole in Helmstedt en [[Brunswyk|Braunschweig]] en studeer daarna aan die universiteite van [[Göttingen]] en [[Bonn]]. Sy oorspronklike bedoeling was om [[teologie]] te studeer, maar hy wy homself egter gou geheel en al aan literatuur. In 1823 is hy aangestel as bewaarder van die universiteitsbiblioteek in [[Wrocław|Breslau]], welke pos hy tot 1838 beklee. Hy is ook in 1830 as buitengewone professor in die Duitse taal en letterkunde aan daardie universiteit aangestel, en in 1835 as gewone professor. Hoffmann is in 1842 van die leerstoel ontneem as gevolg van sy ''Unpolitische Lieder'' (1840–1841), waarmee die owerhede in Pruise aanstoot geneem het. Gedurende sy ballingskap het hy in Duitsland, Switserland en Italië gereis en twee of drie jaar in Mecklenburg gewoon, waarvan hy 'n genaturaliseerde burger geword het. Na die rewolusie van 1848 kon hy na Pruise terugkeer waar sy regte herstel is. Hy het in 1849 in die huwelik getree en die volgende tien jaar agtereenvolgens in Bingerbrück, Neuwied en [[Weimar]] gewoon, waar hy saam met Oskar Schade (1826–1906) die ''Weimarische Jahrbuch'' (1854–1857) geredigeer het. In 1860 is hy aangestel as bibliotekaris van Victor I, hertog van Ratibor, in die kloosterkasteel Corvey naby Höxter aan die Weser, waar hy in 1874 oorlede is. <ref>{{Cite web|url=http://www.gymmuenchenstein.ch/stalder/klassen/hie/music_and_art/deutschlandlied/fallersleben.htm|title=Hoffmann von Fallersleben|website=Gym Muenchenstein|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003150627/http://www.gymmuenchenstein.ch/stalder/klassen/hie/music_and_art/deutschlandlied/fallersleben.htm|archive-date=2011-10-03}}</ref> == Keur uit sy werke == *Poësie **''Lieder und Romanzen'' (1821) **''Gedichte'' (1827) **''Buch der Liebe'' (1836) **''Gemischte Gedichte'' (1841) **''Schlesische Volkslieder mit Melodien'' (1842) (met E. Richter) **''Fünfzig Kinderlieder'' (1848) *Studies **''Fundgruben für die Geschichte deutscher Sprache und Literatur'' (1830–1837) **''Geschichte des deutschen Kirchenliedes bis auf Luthers Zeit'' (1832, 2de druk 1861) **''Die deutsche Philologie im Grundriss'' (1836) **''Niederländische Volkslieder'' (1856) http://www.gutenberg.org/files/35806/35806-h/35806-h.htm **''De Vlaamsche Beweging'' (1856) *Outobiografie: ''Mein Leben und Erinnerungen'' (1868–1870). == Sien ook == * ''[[Deutschlandlied]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://gutenberg.spiegel.de/autoren/fallersl.htm Geselekteerde tekste by Project Gutenberg (in Duits)] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hoffmann, August Heinrich}} [[Kategorie:Duitse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1798]] [[Kategorie:Sterftes in 1874]] o5yw5of9m5zba0frzayqkjnx2y5amza André Franquin 0 364996 2890613 2349541 2026-04-06T12:35:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890613 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | beeld = Franquin2.png | beeldgrootte = | geboortedatum = {{geboortedatum|1924|01|03|}} | geboorteplek = Etterbeek, [[België]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1997|01|05|1924|01|03|}} | sterfplek = Saint-Laurent-du-Var, [[Frankryk]] | nasionaliteit = Belgies | webwerf = | handtekening = Franquin signature.png }} [[Lêer:Belgique_-_Louvain-la-Neuve_-_Rue_des_Wallons_-_10.jpg|regs|duimnael|Muurskildery van Gaston in die Rue des Wallons in Louvain-la-Neuve ([[België]]).]] '''André Franquin''' ({{IFA-fr|fʁɑ̃kɛ̃|lang}}; [[3 Januarie]] [[1924]] - [[5 Januarie]] [[1997]]) was 'n invloedryke [[België|Belgiese]] [[Strokiesverhaal|strokiesprentkunstenaar]]. Sy bekendste skeppings was ''Gaston'' en ''Marsupilami''. Hy het ook vanaf 1947 tot 1969 die strokiesprent ''[[Spirou et Fantasio]]'' geproduseer, welke tydperk deur baie mense as die goue era van die reeks beskou word. == Toekennings en eerbewyse == * 1974: Eerste Grand Prix de la ville d'Angoulême, [[Frankryk]] * 1980: Adamson-toekenning, [[Swede]] * 1985: Beste strokiesprent tydens die Haxtur-toekennings, [[Spanje]], vir ''QRN sur Bretzelburg'' * 1987: Grand Prix vir grafiese kunste tydens die [[Festival International de la Bande Dessinée d'Angoulême]] * 1996: Spesiale prys vir uitstaande lewenswerk tydens die Max & Moritz-prysuitdeling in [[Erlangen]], [[Duitsland]] * 2017: Die asteroïde 293985 Franquin, wat in 2007 deur die Franse amateur-sterrekundige Bernard Christophe ontdek is, is na hom vernoem. == Bibliografie == === Reekse === {| class="wikitable" border="1" ! Reeks ! Jare ! Albums ! Redakteur ! Opmerkings |- align="left" | ''[[Spirou et Fantasio]]'' | 1946–1968 {{0}} | 20 | Dupuis {{0}} | met Jijé, Henri Gillain, Maurice Rosy, Will, Greg, Jidéhem, Jean Roba {{0}} |- | ''Modeste et Pompon'' {{0}} | 1955–1959 | 3 <small>{{Verwysingetiket|A|a|none}}</small> | Lombard | saam met René Goscinny en Greg |- | ''Gaston Lagaffe'' | 1957–1996 | 19 <small>{{Verwysingetiket|B|b|none}}</small> | Dupuis and Marsu Productions | met Yvan Delporte en Jidéhem |- | ''Le Petit Noël'' | 1957–1959 | 1 | Dupuis | 4 volumes halfformaat-uitgawes |- | ''Idées noires'' | 1977–1983 | 2 | Fluide Glacial {{0}} | met Yvan Delporte en Jean Roba |- | ''Isabelle'' | 1978–1986 | 5 | Dupuis | scenario's met Delporte en Macherot, kuns deur Will |- | ''Marsupilami'' | 1987–1989 | 3 <small>{{Verwysingetiket|C|c|none}}</small> | Marsu Productions {{0}} | met Batem, Greg en Yann |- |} {{Refbegin}} *a. &nbsp; {{Note label|A|a|none}} The original collection. Some collections consist of four albums. The content is largely the same, however, where the gags have been spread out on thinner albums. *b. &nbsp; {{Note label|B|b|none}} The Special Edition series, published in chronological order by Dupuis and Marsu Productions in connection with the series' 40-year anniversary. *c. &nbsp; {{Note label|C|c|none}} Except for the first three main albums in the series, Franquin was also the creator of No. 0 ''[[Capturez un Marsupilami]]'', a collection of earlier short stories with the character. *For ''Spirou et Fantasio'', ''Modeste et Pompon'', ''Isabelle'' and ''Marsupilami'', several new albums were published by other artists after Franquin left the series. {{Refend}} === Eenmalige werke === ** ''Cauchemarrant'' (1979, gepubliseer deur Bédérama) ** ''Les robinsons du rail'' (1981, kuns deur Franquin, teks deur Yvan Delporte; gepubliseer deur L'Atelier) ** ''Les démêlés d'Arnest Ringard et d'Augraphie'' (1981, kuns deur Frédéric Jannin, teks deur Franquin en Yvan Delporte) ** ''L'Encyclopédie du Marsupilami'' (1991) ** ''Arnest Ringard et Augraphie'' (2006, kuns deur Frédéric Jannin, teks deur Franquin en Yvan Delporte) ** ''Slowburn'' (1982, kuns deur Franquin, teks deur Gotlib; gepubliseer deur Collectoropolis) ** ''Les Tifous'' (1990, gepubliseer deur Dessis) ** ''Le trombone illustré'' (2005, gepubliseer deur Marsu Productions) ** ''Un monstre par semaine'' (2005, gepubliseer deur Marsu Productions) ** ''Les noëls de Franquin'' (2006, kuns deur Franquin, teks deur Yvan Delporte; gepubliseer deur Marsu Productions) === Sketsboeke === (uitgegee deur Marsu Productions) * ''Les doodles de Franquin'' * ''Le bestiaire de Franquin'' * ''Le bestiaire de Franquin tome 2'' * ''Les monstres de Franquin'' * ''Les monstres de Franquin tome 2'' * ''Tronches à gogo'' * ''Les signatures de Franquin'' == Verdere leeswerk == * Jacky Goupil, ''Livre d'or Franquin: Gaston, Spirou et les autres.'' ''.'' ''.'' * Numa Sadoul, ''Et Franquin créa la gaffe'' * Philippe Vandooren, ''Franquin / Jijé'' * ''Les cahiers de la BD'' # 47-48 * ''Le monde de Franquin'' (uitstallingskatalogus) * Kris de Saeger, ''dossier Franquin'' * Achim Schnurrer en Jef Meert, ''Archief Franquin'' * José-Louis Bocquet en Eric Verhoest, ''Franquin - Chronologie d'un œuvre'' * Xavier Chimits en Pedro Inigo Yanez, ''Le garage de Franquin'' == Eksterne skakels == * [http://www.franquin.com/ Franquin se amptelike webwerf] {{fr}} * [http://www.gastonlagaffe.com/ Gaston Lagaffe se amptelike webwerf] {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20081117130925/http://www.dupuis.com/servlet/jpecat?pgm=VIEW_AUTHOR&lang=UK&AUTEUR_ID=85 Biografie by Dupuis.com] * [http://lambiek.net/artists/f/franquin_andre.htm Franquin-biografie] op Lambiek Comiclopedia * [http://www.stripspeciaalzaak.be/Toppers_Franquin_EN.htm SSZ: The World ''Around'' Franquin] strokiesprentkunstenaars bespreek Franquin {{nl}} * [https://web.archive.org/web/20070423034459/http://www.lemondedefranquin.com/fr/index.php?pg=doss Le Monde de Franquin Expo, Franquin-dossier] pdf-dokumente {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20150118221449/http://www.2dgalleries.com/artist/andre-franquin-3670?order=10 Oorspronklike strokiesprent] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Franquin, André}} [[Kategorie:Sterftes in 1997]] [[Kategorie:Geboortes in 1924]] qnkuvxyy3tt9sab3vuf8ot71f4nx5wn Bartolomé Esteban Murillo 0 365070 2890619 2762742 2026-04-06T12:37:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890619 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Bartolomé Esteban Murillo | beeld = Autorretrato de Murillo.jpg | beeldonderskrif = Selfportret, omstreeks 1670–1673 (detail) | geboortenaam = | geboortedatum = einde [[Desember]] [[1617]]; gedoop op 1 Januarie 1618 | geboorteplek = [[Sevilla]], [[Kastilië]] {{small|(hedendaagse [[Spanje]])}} | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1682|4|3|1618|1|1}} | sterfplek = Sevilla | nasionaliteit = [[Spanjaarde|Spaans]] | beroep = [[skilder]] }} '''Bartolomé Esteban Murillo''' (gebore aan die einde van [[Desember]] [[1617]] in [[Sevilla]] en gedoop op [[1 Januarie]] [[1618]] - [[3 April]] [[1682]]) was 'n [[Spanjaarde|Spaanse]] [[skilder|barokskilder]]. Alhoewel hy veral bekend is vir sy godsdienstige werke, het Murillo ook 'n groot aantal skilderye van kontemporêre vroue en kinders geskilder. Hierdie lewendige, realistiese portrette van blommemeisies, straatkinders en bedelaars verskaf 'n geheelbeeld van die alledaagse lewe in sy tyd. == Kinderjare == Murillo is gebore as die seun van Gaspar Esteban en María Pérez. Hy is waarskynlik gebore in [[Sevilla]] of in Pilas, Spanje, 'n klein Andalusiese stad. <ref>{{cite book |title=A Dictionary of Spanish Painters |url=https://books.google.com/books?id=oMQ-AAAAcAAJ&dq=dictionary%20of%20spanish%20painters&pg=PA246 |last=A. |first=O'Neill |publisher =C. O'Neill |location=Londen |year=1833 |page=246}} </ref> Dit is egter onweerlegbaar dat hy in 1618 in Sevilla gedoop is as die jongste seun in 'n gesin van veertien. Sy pa was 'n barbier en chirurg. Nadat sy ouers in onderskeidelik 1627 en 1628 oorlede is het sy swaer, Juan Agustín Lagares, verantwoordelikheid vir hom aanvaar. Murillo het selde van sy vader se van gebruik gemaak, en in pleks daarvan die van van sy ouma aan moederskant, Elvira Murillo, aangeneem. == Loopbaan == [[Lêer:Bartolomé Esteban Perez Murillo 008.jpg|duimnael|links|The Holy Family with dog, c. 1645–1650, Museo del Prado]] Murillo het sy studies in Sevilla begin onder Juan del Castillo, wat 'n familielid van sy moeder was (Murillo se oom, Antonio Pérez, was ook 'n skilder). Sy eerste werke is beïnvloed deur [[Francisco Zurbarán|Zurbarán]], [[José de Ribera|Jusepe de Ribera]] en [[Alonzo Cano]], en hy deel hul sterk realistiese benadering. Die kommersiële belang van die destydse Sevilla het verseker dat Murillo artistieke invloede uit ander streke opgedoen het. Hy het kennis gemaak met die Vlaamse skilderkuns en die ''Verhandeling oor heilige beelde'' deur [[Molanus]] (Ian van der Meulen of Molano). Namate sy skilderwerk ontwikkel het, het sy belangriker werke ontwikkel na 'n eie volwasse styl, wat gepas was vir die destydse burgerlike en aristokratiese smaak, en wat veral in sy [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] godsdienstige werke getoon is. In 1642, op 26-jarige ouderdom, verhuis hy na [[Madrid]], waar hy heel waarskynlik vertroud raak met die werk van [[Diego Velázquez|Velázquez]], en die werk van Venesiaanse en Vlaamse meesters in die koninklike versamelings aanskou; die ryk kleure en sag gemodelleerde vorms van sy daaropvolgende werk toon hierdie invloede. <ref name=brit>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/398128/Bartolome-Esteban-Murillo|title=Bartolome Esteban Murillo|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.|accessdate=2007-08-30}}</ref> In 1645 keer hy terug na Sevilla en trou met Beatriz Cabrera y Villalobos, saam met wie hy uiteindelik elf kinders het. [[Lêer: Bartolomé Esteban Perez Murillo 014.jpg|duimnael|regs|upright|Two women at a window, c. 1655–1660, National Gallery of Art, Washington, DC]] In daardie jaar skilder hy elf doeke vir die klooster van St. Francisco el Grande in [[Sevilla]]. Hierdie werke, wat die wonderwerke van die Franciskaanse heiliges uitbeeld, wissel tussen die Zurbaráneske invloed van die ''Ecstasy of St Francis'' en 'n sagte, helder styl (soos in ''Death of St Clare'') wat tipies was van Murillo se volwasse werk. Ander werke wat ook voltooi is in omstreeks 1645 is die eerste van Murillo se vele skilderye van kinders, soos o.m. ''The Young Beggar'' ([[Musée du Louvre]]), waaruit die invloed van Velázquez duidelik blyk. Na die voltooiing van 'n paar skilderye vir die katedraal van Sevilla begin hy spesialiseer in die temas wat hom sy grootste sukses besorg: die Maagd en die Kind en die Onbevlekte Ontvangenis. <ref> Die middelpunt van die kenteken van die Spaanse Orde van Charles III is duidelik geskoei op Murillo se unieke manier om die Onbevlekte Ontvangenis voor te stel.</ref> Na nog 'n tydperk in Madrid vanaf 1658 tot 1660 keer hy terug na Sevilla. Hier is hy een van die stigters van die Academia de Bellas Artes (Akademie van Kuns), en deel hy in 1660 die leiding daarvan met die argitek Francisco Herrera die Jonger. In hierdie tydperk, sy bedrywigste, ontvang hy talle belangrike opdragte, waaronder die altaarstukke vir die Augustynse klooster, die skilderye vir Santa María la Blanca <ref>[http://www.andalucia.org/en/cultural-tourism/visits/sevilla/other-visits/parroquia-de-santa-maria-la-blanca/Santa María la Blanca]{{Dooie skakel|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (voltooi in 1665), en andere. Hy sterf in 1682 in Sevilla, enkele maande nadat hy van 'n steier val terwyl hy aan 'n fresko by die kerk van die Capuchines in Cádiz werk. ==Galery== <gallery mode="packed" heights="250"> Lêer:Vision_of_Fray_Lauterio_Murillo_1640.gif|duimnael|The Virgin with Friar Lauterio, Saint Francis of Assisi and Saint Thomas Aquinas, omstreeks 1638-1640, olie op doek, 216 x 170 cm, [[Cambridge]], Fitzwilliam Museum. Lêer:Sagrada_Familia_del_pajarito_(Murillo).jpg|duimnael|Sagrada Familia del pajarito, omstreeks 1649-1650, olie op doek, 144 x 188 cm, Madrid, Prado Museum. Lêer:LavisióndeSanAntonio.JPG|duimnael|San Antonio de Padua, 1656, olie op doek, katedraal in Sevilla. Lêer:Bartolomé_Esteban_Perez_Murillo_021.jpg|duimnael|Onbevlekte bevrugting van El Escorial, omstreeks 1660-1665, olie op doek, 206 x 144 cm, [[Madrid]], Museo del Prado. Lêer:Murillo_immaculate_conception.jpg|duimnael|Inmaculada Concepción de los Venerables of Inmaculada Soult, omstreeks 1678, olie op doek, 274 x 190 cm, [[Madrid]], Museo del Prado. Lêer:BuenPastorMurillo1660.jpg|duimnael|The Good Shepherd, omstreeks 1660, olie op doek, 123 x 101 cm, [[Madrid]], Museo del Prado. Lêer:Murillo-joven espulgandose.jpg|duimnael|Seun wat homself versorg, ongeveer 1650, [[Parys]], [[Museo del Louvre|Louvre Museum]]. Lêer:Bartolome murillo-tres niños.jpg |duimnael|Three Boys (Two Urchins and a Negro), ongeveer 1670, [[Londen]], Dulwich Picture Gallery. Lêer:Murillo-niño asomado a la ventana.jpg |duimnael|Laggende seun leun by die venster uit, ongeveer 1675, Londen, Nasionale Galery. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Murillo, Bartolomé Esteban}} [[Kategorie:Spaanse skilders]] [[Kategorie:Geboortes in 1617]] [[Kategorie:Sterftes in 1682]] 1iyx6lmsynal3fz132bnljndpuiaixw Filmografie van Ewan McGregor 0 365088 2890760 2829087 2026-04-06T17:47:35Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890760 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ewan McGregor Cannes 2012.jpg|duimnael|upright=1|Ewan McGregor in 2012]] [[Ewan McGregor]] het sy debuut as akteur in 1993 in die Britse televisiereeks ''Lipstick on Your Collar'' gemaak. Hy volg hierdie rol op met verskynings in Bill Forsyth se ''Being Human'' uit 1994 en Danny Boyle se riller ''Shallow Grave''. Twee jaar later speel hy die [[heroïen]]verslaafde Mark Renton in Danny Boyle se ''Trainspotting'', wat aan hom internasionale erkenning verleen. Hy volg hierdie rol op in die film ''T2 Trainspotting'' uit 2017. In 1999 speel hy die Jedi Obi-Wan Kenobi in die eerste rolprent van die ''Star Wars prequel trilogy'', ''Star Wars: Episode I– The Phantom Menace''; die karakter is oorspronklik gespeel deur Alec Guinness in die eerste ''Star Wars'' trilogie. Hy speel weer die rol in die opvolgfilms, ''Star Wars: Episode II– Attack of the Clones'' (2002), en ''Star Wars: Episode III– Revenge of the Sith'' (2005). In die 2015 rolprent ''Star Wars: The Force Awakens'' en die 2019 rolprent ''Star Wars: The Rise of Skywalker'', neem McGregor weer die rol op van Obi-Wan in stemverskynings. In 2019 is dit aangekondig dat hy weer sy rol sal opneem in 'n eksklusiewe Disney+ reeks wat rondom die karakter sentreer.<ref name="thegalaxyswcom" /> Sy oom, Denis Lawson, het die rol gespeel van Wedge Antilles in die oorspronklike trilogie. Vir sy rol as Christian in die 2001 musikale romantiese dramafilm ''Moulin Rouge!'' ontvang hy sy eerste benoeming vir 'n Golden Globe vir Beste Akteur. Elf jaar later word hy benoem vir sy rol in ''Salmon Fishing in the Yemen'' (2012) in dieselfde kategorie. In 2010 wen McGregor se akteurspel in Roman Polanski se sielkundige riller ''The Ghost Writer'' die Europese Film-toekenning vir Beste Akteur. In 2016 maak McGregor sy buiging as regisseur in die rolprent ''American Pastoral''. ==Films== {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! Regisseur ! class="unsortable" | Notas |- | rowspan=2|1994 | ''Being Human'' | Alvarez | Bill Forsyth | |- | ''Shallow Grave'' | Alex Law | Danny Boyle | |- | 1995 | ''Blue Juice'' | Dean Raymond | Carl Prechezer | |- | rowspan=4|1996 | ''Trainspotting'' | Mark Renton | Danny Boyle | |- | ''The Pillow Book'' | Jerome | Peter Greenaway | |- | ''Emma'' | Frank Churchill | Douglas McGrath | |- | ''Brassed Off'' | Andy Barrow | Mark Herman | |- | rowspan=3|1997 | ''Nightwatch'' | Martin Bells | Ole Bornedal | |- | ''The Serpent's Kiss'' | Meneer Chrome | Philippe Rousselot | |- | ''A Life Less Ordinary'' | Robert Lewis | Danny Boyle | |- | rowspan=2|1998 | ''Velvet Goldmine'' | Curt Wild | Todd Haynes | |- | ''Little Voice'' | Billy | Mark Herman | |- | rowspan=5|1999 | ''Desserts'' | Stroller | Jeff Stark | Kortfilm |- | ''Star Wars: Episode I – The Phantom Menace'' | Obi-Wan Kenobi | George Lucas | |- | ''Rogue Trader'' | Nick Leeson | James Dearden | |- | ''Eye of the Beholder'' | Stephen Wilson/The Eye | Stephan Elliott | |- | ''Tube Tales'' | Geen | [[Ewan McGregor|Homself]] | Ook regisseur: segment "Bone" |- |- | 2000 | ''Nora'' | [[James Joyce]] | Pat Murphy | Ook mede-regisseur |- | rowspan=2|2001 | ''Moulin Rouge!'' | Christian | Baz Luhrmann | |- | ''Black Hawk Down'' | SPC John Grimes | [[Ridley Scott]] | |- | rowspan=2|2002 | ''Star Wars: Episode II – Attack of the Clones'' | Obi-Wan Kenobi | George Lucas | |- | ''Solid Geometry'' | Phil | Denis Lawson | Kortfilm |- | rowspan=4|2003 | ''Down with Love'' | Catcher Block | Peyton Reed | |- | ''Young Adam'' | Joe Taylor | David Mackenzie | |- | ''Faster'' | Verteller | Mark Neale | Stem |- | ''Big Fish'' | Edward Bloom (jong) | Tim Burton | |- | rowspan=5|2005 | ''[[Robots (rolprent)|Robots]]'' | Rodney Copperbottom | Chris Wedge | Stem |- | ''Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith'' | Obi-Wan Kenobi | George Lucas | |- | ''Valiant'' | Valiant | Gary Chapman | Stem |- | ''The Island'' | Lincoln Six Echo / Tom Lincoln | Michael Bay | |- | ''Stay'' | Dr. Sam Foster | Marc Forster | |- | rowspan=3|2006 | ''Stormbreaker'' | Ian Rider | Geoffrey Sax | |- | ''Scenes of a Sexual Nature'' | Billy | Ed Blum | |- | ''Miss Potter'' | Norman Warne | Chris Noonan | |- | 2007 | ''Cassandra's Dream'' | Ian Blane | [[Woody Allen]] | |- | rowspan=2|2008 | ''Incendiary'' | Jasper Black | Sharon Maguire | |- | ''Deception'' | Jonathan McQuarry | Marcel Langenegger | |- | rowspan=4|2009 | ''Angels & Demons'' | Camerlengo Vader Patrick McKenna | Ron Howard | |- | ''I Love You Phillip Morris'' | Phillip Morris | John Requa & Glenn Ficarra | |- | ''The Men Who Stare at Goats'' | Bob Wilton | Grant Heslov | |- | ''Amelia'' | Eugene Luther Vidal | Mira Nair | |- | rowspan=4|2010 | ''The Ghost Writer'' | The Ghost Writer | Roman Polanski | Alternatiewe titel: ''The Ghost'' |- | ''Nanny McPhee and the Big Bang'' | Rory Green | Susanna White | |- | ''Jackboots on Whitehall'' | Chris | The McHenry Brothers | Stem |- | ''Beginners'' | Oliver Fields | Mike Mills | |- | rowspan=3|2011 | ''Perfect Sense'' | Michael | David Mackenzie | |- | ''Fastest'' | Verteller | Mark Neale | Stem |- | ''Haywire'' | Kenneth | Steven Soderbergh | |- | rowspan=2|2012 | ''Salmon Fishing in the Yemen'' | Dr. Alfred Jones | Lasse Hallström | |- | ''The Impossible'' | Henry Bennett | J. A. Bayona | |- | rowspan=2|2013 | ''Jack the Giant Slayer'' | Elmont | Bryan Singer | |- | ''August: Osage County'' | Bill Fordham | John Wells | |- | rowspan=2|2014 | ''A Million Ways to Die in the West'' | Cowboy at Fair | Seth MacFarlane | Cameo verskyning |- | ''Son of a Gun'' | Brendan Lynch | Julius Avery | |- | rowspan=4|2015 | ''Mortdecai'' | Inspector Alistair Martland | David Koepp | |- | ''Last Days in the Desert'' | [[Jesus]] / [[Satan]] | Rodrigo García | |- | ''Miles Ahead'' | Dave Brill | Don Cheadle | |- | ''Star Wars: The Force Awakens'' | Obi-Wan Kenobi | J. J. Abrams | Stem cameo<ref>{{cite journal |first=Anthony|last=Breznican |url=https://www.ew.com/article/2015/12/20/jj-abrams-reveals-obi-wan-and-yoda-are-star-wars-force-awakens |title=Obi-Wan and Yoda are secretly in Star Wars: The Force Awakens |work=Entertainment Weekly |date=20 Desember 2015 |access-date=20 Desember 2015}}</ref> |- | rowspan=3|2016 | ''Jane Got a Gun'' | John Bishop | Gavin O'Connor | |- | ''Our Kind of Traitor'' | Peregrine "Perry" Makepeace | Susanna White | |- | ''American Pastoral'' | Seymour "Swede" Levov | Homself | Ook regisseur |- | rowspan=2|2017 | ''T2 Trainspotting'' | Mark Renton | Danny Boyle | |- | ''Beauty and the Beast'' | Lumière | Bill Condon | |- | rowspan=2|2018 | ''Zoe'' | Cole | Drake Doremus | |- | ''Christopher Robin'' | Christopher Robin | Marc Forster | |- | rowspan=2|2019 | ''Doctor Sleep''<ref>{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/2018/06/doctor-sleep-ewan-mcgregor-adult-danny-torrance-shining-sequel-1201974541/|title=‘The Shining’ Sequel: Ewan McGregor Bringing Adult Danny Torrance to the Big Screen in ‘Doctor Sleep’|first1=Zack|last1=Sharf|date=13 Junie 2018}}</ref> | Danny "Dan" Torrance | Mike Flanagan | |- | ''Star Wars: The Rise of Skywalker'' | Obi-Wan Kenobi | J. J. Abrams | Stem cameo |- | 2020 | ''Birds of Prey''<ref>{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/birds-of-prey-villain-black-mask-batman/|title='Birds of Prey' Villain Will Be Black Mask, One of Batman's Deadliest Foes|date=11 Augustus 2018}}</ref> | Roman Sionis / Black Mask | Cathy Yan | |- | 2021 | ''Pinocchio'' | The Talking Cricket | Guillermo del Toro<br>Mark Gustafson | ''Post-produksie''; Stem |- | TBA | ''The Birthday Cake'' | Father Kelly | Jimmy Giannopoulos | ''Post-produksie'' |- |} ==Televisie== <!-- Please note: do NOT use "rowspans" per WP:FILMOGRAPHY --> {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! class="unsortable" | Notas |- | rowspan=2|1993 | ''Lipstick on Your Collar'' | PTE Mick Hopper | 6 episodes |- | ''Scarlet and Black'' | Julien Sorel | TV mini-reeks |- | 1995 | ''Kavanagh QC'' | David Robert Armstrong | Episode: "Nothing But the Truth" |- | rowspan=2|1996 | ''Karaoke'' | Young Man | Episode: "Tuesday" |- | ''Tales from the Crypt'' | Ford | Episode: "Cold War" |- | 1997 | ''ER'' | Duncan Stewart | Episode: "The Long Way Around" |- | 2002 | ''The Polar Bears of Churchill with Ewan McGregor'' | rowspan=6|Homself | rowspan=3|Dokumentêre reeks |- | 2004 | ''Long Way Round'' |- | 2007 | ''Long Way Down'' |- | 2010 | ''The Battle of Britain'' | rowspan=3|Dokumentêr |- | rowspan=2|2012 | ''Ewan McGregor: Cold Chain Mission'' |- | ''Bomber Boys'' |- | rowspan=2|2013 | ''The Corrections'' | Chip Lambert | |- | ''Hebrides: Islands on the Edge'' | Homself as verteller (stem) | Dokumentêre reeks |- | 2015 | ''Doll & Em'' | Ewan | 2 episodes |- | 2016 | ''Highlands: Scotland's Wild Heart'' | Homself as verteller (stem) | Dokumentêre reeks |- | 2017 | ''Fargo'' (TV reeks) | Emmit Stussy / Ray Stussy /<br>Android Minsky se wetenskaplike en metgesel | 10 episodes<ref>{{cite magazine |url=https://deadline.com/2016/05/ewan-mcgregor-cast-lead-fargo-fx-1201760430/ |title=‘Fargo’: Ewan McGregor Set As the Lead In Season 3 Of FX Limited Series In Dual Role |magazine=Deadline.com |first=Nellie |last=Andreeva |date=20 Mei 2016 |accessdate=20 Mei 2016}}</ref> |- | 2020 | ''Long Way Up'' | Homself | Dokumentêre reeks |- | 2022 | On-getitelde Obi-Wan Kenobi reeks<ref name="thegalaxyswcom">{{cite web |title=The Galaxy Far, Far Away Just Got A Little Bigger… |url=https://www.starwars.com/news/the-galaxy-far-far-away-just-got-a-little-bigger |website=StarWars.com |access-date=24 Augustus 2019 |date=23 Augustus 2019}}</ref> | Obi-Wan Kenobi | Hoofrol; ook die uitvoerende regisseur<ref>{{cite web|title=Deborah Chow to Direct Obi-Wan Kenobi Series Exclusively on Disney+|url=https://www.starwars.com/news/deborah-chow-obi-wan-kenobi-series|date=27 September 2019}}</ref> |} ==Teater== {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! Notas |- | 1998 | ''Little Malcolm and His Struggle Against the Eunuchs'' | Joe Orton | Hampstead Theatre |- | 2005 | ''Guys and Dolls'' | Sky Masterson | Piccadilly Theatre |- | 2007 | ''Othello'' | Iago | Donmar Warehouse |- | 2014 | ''The Real Thing'' | Henry | American Airlines Theatre<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2014/legit/reviews/real-thing-review-ewan-mcgregor-broadway-1201342500/ |title=Broadway Review: ‘The Real Thing’ with Ewan McGregor |magazine=Variety |date=30 October 2014 |first=Marilyn |last=Stasio |accessdate=9 Desember 2014 }}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb name|191|Ewan McGregor}} {{DEFAULTSORT:McGregor, Ewan}} [[Kategorie:Filmografieë|McGregor, Ewan]] n8u396w44dr63fwvwditeaq3g031nm8 Garcilaso de la Vega 0 365248 2890838 2576081 2026-04-06T18:39:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890838 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam = Garcilaso de la Vega |beeld = Retrato de hombre con la cruz de caballero de Alcántara.jpg |beeldonderskrif = Portret by die Nuwe Galery, [[Kassel]] |alt = Garcilaso de la Vega |geboortenaam = García Laso de la Vega |geboortedatum = 15 Februarie 1498&ndash;1503 |geboorteplek = [[Toledo]], [[Spanje]] |sterfdatum = {{sterfdatum|1536|10|14|}} (ouderdom 33&ndash;38) |sterfplek = [[Nice]], Hertogdom van Savoy (hedendaagse [[Frankryk]]) }} '''Garcilaso de la Vega''' (gebore omstreeks [[1501]] – [[14 Oktober]] [[1536]]) was 'n [[Spanjaarde|Spaanse]] soldaat en [[digter]]. Alhoewel hy nie die eerste of die enigste digter was wat temas en poëtiese tegnieke uit die [[Renaissance|Italiaanse Renaissance]] in Spanje bekendgestel het nie was hy die mees invloedryke digter wat so gedoen het. Gedurende sy leeftyd was hy welbekend in poëtiese kringe. Sy digkuns is tot vandag toe steeds gewild. Na sy dood is sy werk in [[1543]] gepubliseer deur Juan Boscán. Dit het verskeie geannoteerde publikasies beleef, die eerste en mees beroemde waarvan in [[1574]] verskyn het. ==Biografie== Garcilaso is tussen [[1498]] en [[1503]] in die Spaanse stad [[Toledo]] gebore.<ref>{{cite book |last=Vallvey |first=Angela |title=El arte de amar la vida |url=https://books.google.com/books?id=9OedCwAAQBAJ&pg=PT49 |publisher=Kailas Editorial |date=15 July 2015 |page=49 |isbn=9788416023776}}</ref> Volgens Clavería Boscán is hy tussen 1487 en 1492 gebore;<ref>{{cite journal |url=https://cvc.cervantes.es/Literatura/criticon/PDF/078/078_047.pdf |title=La fecha de nacimiento de Garcilaso de la Vega a la luz de un nuevo documento biográfico |first=José Luis |last=Pérez López |year=2000 |pages=45–57 |volume=78 |journal=Criticón |publisher=Centro Virtual Cervantes |issn=0247-381 X |isbn=84-690-3363-8}}</ref> 'n ander bron vermeld die jaar [[1501]].<ref>{{cite web |url=https://www.edu.xunta.gal/centros/ieslucusaugusti/aulavirtual2/pluginfile.php/8924/mod_resource/content/0/GARCILASO_DE_LA_VEGA.pdf |title=Garcilaso de la Vega |access-date=10 Augustus 2018 |work=Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria |publisher=Xunta de Galicia |language=es }}</ref> Sy vader, Garcilaso de la Vega, was 'n edelman en ambassadeur aan die koninklike hof van die Katolieke koningshuise en die derde seun van Pedro Suárez de Figueroa.<ref>{{cite journal |url=http://institucional.us.es/revistas/historia/01/05%20mazo%20romero.pdf |title=Los Suárez de Figueroa y el señorío de Feria |first=Fernando |last=Mazo Romero |pages=113–164 |publisher=Universidad de Sevilla |language=es}}</ref> Sy moeder was Sancha de Guzmán.<ref>{{cite journal |title=Garcilaso de la Vega |journal=Litoral |issue=61/63 |year=1976–1977 |pages=63–67 |publisher=Revista Litoral Sociedad Anónima |jstor=43398752}}</ref> Garcilaso was die tweede seun, wat beteken het dat hy nie die ''mayorazgo'' (aanspraak) op sy vader se boedel ontvang het nie. Hy het egter tydens sy jeug 'n uitgebreide opvoeding ontvang en vyf tale bemeester ([[Spaans]], [[Grieks]], [[Latyn]], [[Italiaans]] en [[Frans]]) en geleer hoe om die luit en die harp te speel. Toe sy vader in 1509 oorlede is het Garcilaso 'n aansienlike erfporsie ontvang. [[Lêer:Obras de Boscán y Garcilaso de la Vega.jpeg|duimnael|links|Omslag van ''The works of Boscán and Garcilaso de la Vega in 4 books'', 1543]] Na sy opleiding het hy aangesluit by die weermag in die hoop dat hy deel van die koninklike wag sou wees. Hy is in 1520 aangestel as "contino" (rykswag) van [[Karel V|Karel V, keiser van die Heilige Romeinse Ryk]], en in 1523 het hy 'n lid geword van die Orde van Santiago. Garcilaso se eerste minnares was Guiomar Carrillo, saam met wie hy 'n kind gehad het. Hy het moontlik ook 'n ander minnares gehad genaamd [[:es:Isabel Freyre#Mítico amor de Garcilaso|Isabel Freire]], wat 'n diensmeisie was tot Isabel van Portugal. Die verbintenis word egter vandag geoordeel as [[mite|mities]] van aard.<ref>{{cite journal |first=David H. |last=Darst |title=Garcilaso´s Love for Isabel Freire: The Creation of a Myth |journal=Journal of Hispanic Philology |volume=3 |year=1979 |pages=261–268}}</ref> In 1525 is Garcilaso met Elena de Zúñiga getroud, wat die koning se gunsteling suster, Leonor, gedien het. Hul huwelik het in Garcilaso se tuisdorp Toledo by een van die familie se landgoedere plaasgevind. Hy het ses kinders gehad: Lorenzo, 'n buite-egtelike kind by Guiomar Carrillo, Garcilaso, Íñigo de Zúñiga, Pedro de Guzmán, Sancha en Francisco. Garcilaso se militêre loopbaan het beteken dat hy deelgeneem het aan die talle gevegte en veldtogte wat deur Karel V regoor Europa gevoer is. Sy pligte het hom na [[Italië]], [[Duitsland]], [[Tunisië]] en [[Frankryk]] geneem. In 1532 is hy vir 'n kort tydperk verban na 'n eiland op die [[Donau]] waar hy die gas was van graaf György Cseszneky. Hy sou later in Frankryk sy laaste geveg voer. Die koning wou beheer oor [[Marseille]] en uiteindelik beheer oor die [[Middellandse See]] neem, maar hierdie doel is nooit verwesenlik nie. Garcilaso de la Vega sterf op 14 Oktober 1536 in [[Nice]], Frankryk, 25 dae nadat hy 'n besering opgedoen het tydens 'n geveg by Le Muy. Hy is aanvanklik in die kerk van St. Dominic in Nice begrawe, maar twee jaar later het sy vrou sy oorskot na die kerk van San Pedro Martir in Toledo laat verskuif. ==Werke== Garcilaso de la Vega is veral bekend vir sy tragiese liefdespoësie wat met die speelse poësie van sy voorgangers kontrasteer. Daar kan drie onderskeidende fases in sy lewe geïdentifiseer word, wat weerspieël word in sy werke. Gedurende sy Spaanse periode het hy die meerderheid van sy agt-[[lettergreep]] gedigte geskryf; gedurende sy Italiaanse, of [[Petrarch]], periode, het hy meestal sonnette en liedjies geskryf; en tydens sy Napolitaanse of klassisistiese periode het hy meer klassieke gedigte geskryf, insluitend sy elegieë, briewe, eclogues en odes. Hy is beïnvloed deur die Italiaanse digters van die [[Renaissance]] en het die elf-[[lettergreep]]- lyn aangepas by die Spaanse taal in sy ''sonetos'' (sonnette), waarvan die meeste in die 1520's geskryf is tydens sy Petrarch-periode. Die vermeerdering van die aantal lettergrepe in die vers van agt tot elf het groter buigsaamheid meegebring. Benewens die ''sonetos'' het Garcilaso daartoe bygedra om verskeie soorte strofes in die Spaanse taal bekend te stel. Dit sluit die ''estancia'' in, wat gevorm word deur lyne bestaande uit elf- en sewe -lettergrepe; die ''lira'', gevorm deur drie sewe-lettergreep lyne en twee elf-lettergrepe lyne; en die ''endecasílabos sueltos'', wat gevorm word deur ongerymde elf-lettergreep lyne. [[Lêer:Apolo y Dafne, soneto XIII, Garcilaso de la Vega.ogg|duimnael|Gedramatiseerde lesing oor Garcilaso se ''Apollo en Daphne'']] Gedurende sy lewe het Garcilaso de la Vega verskeie gedigte in elk van hierdie soorte geskryf. Sy werke sluit veertig ''Sonetos'' (Sonnette), vyf ''Canciones'' (liedere), agt ''Coplas'' (koeplette), drie ''Églogas'' (Eclogues), twee ''Elegías'' (Elegies), en die ''Epístola a Boscán'' (Brief aan Boscán) in. Toespelings op klassieke mites en Grieks-Latynse figure, groot musikaliteit, alliterasie, ritme en 'n afwesigheid van godsdiens kenmerk sy poësie. Die stelling kan beslis gemaak word dat die Spaanse digkuns nooit weer dieselfde was na Garcilaso de la Vega nie. Sy werke het die oorgrote meerderheid daaropvolgende Spaanse digters beïnvloed, insluitende ander groot skrywers uit die tydperk soos Jorge de Montemor, Luis de León, Johannes van die Kruis, [[Miguel de Cervantes]], Lope de Vega, Luis de Góngora en [[Francisco de Quevedo]]. 'n Voorbeeld uit sy digkuns is sy égloga Tercera (derde Ecglogue): ::::''Más a las veces son mejor oídos'' ::::''el puro ingenio y lengua casi muda,'' ::::''testigos limpios de ánimo inocente,'' ::::''que la curiosidad del elocuente.'' en sy «''dolorido sentir''»: ::::''No me podrán quitar el dolorido'' ::::''sentir, si ya del todo'' ::::''primero no me quitan el sentido''. Ons sien in sy poësie 'n verskuiwing in die tradisionele siening van die hemel (soos beïnvloed deur die [[Renaissance]]), wat bekendstaan as ''neo-platonisme''. Dit poog om die liefde na 'n geestelike, idealistiese vlak op te skuif, vergeleke met die tradisionele [[Katoliek]]e beskouing van die hemel. (''Égloga primera''): ::::''Contigo mano a mano'' ::::''busquemos otros prados y otros ríos,'' ::::''otros valles floridos y sombríos,'' ::::''donde descanse, y siempre pueda verte'' ::::''ante los ojos míos,'' ::::''sin miedo y sobresalto de perderte.'' (''Égloga primera'') Hy het 'n herlewing geniet onder pastorale digters uit die 21 ste eeu soos Seamus Heaney, Dennis Nurkse en Giannina Braschi. ==Literêre verwysings== [[Lêer:Toledo7 (17937739432).jpg|duimnael|Monument aan Garcilaso in Toledo, Spanje ]] Garcilaso word genoem in verskeie werke deur [[Miguel de Cervantes]]. In die tweede volume van [[Don Quijote (boek)|Don Quijote]] haal die protagonis een van Garcilaso se sonnette aan.<ref>{{Cite web|url=http://www.piffaro.org/wp-content/uploads/Don-Q-program-for-website.pdf|title=The Musical World of Don Quixote|last=Herreid|first=Grant|access-date=16 Oktober 2017|archive-date=17 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171017043445/http://www.piffaro.org/wp-content/uploads/Don-Q-program-for-website.pdf|url-status=dead}}</ref> In ''El licenciado Vidriera'' dra Tomás Rodaja 'n bundel van Garcilaso se werk saam met hom op sy reis deur Europa. Die titel van Pedro Salinas se opeenvolging van gedigte getiteld ''La voz a ti debida'' is geneem uit Garcilaso se derde eclogue. == Verdere leeswerk == * Creel, Bryant. "Garcilaso de la Vega". ''Dictionary of Literary Biography'', Volume 318: ''Sixteenth-Century Spanish Writers.'' A Bruccoli Clark Layman Book. Geredigeer deur Gregory B. Kaplan, University of Tennessee. Gale, 2005. pp. 62–82. * Braschi, Giannina. “La metamorfosis del ingenio en la Egloga III de Garcilaso." Revista Canadiense de Estudios Hispanicos, 4.1, 1979. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vega, Garcilaso de la}} [[Kategorie:Spaanse digters]] [[Kategorie:Sterftes in 1536]] iqtw63gsxlkoxhy74035284xvda5qvl TomTom 0 365361 2891014 2809231 2026-04-07T08:32:02Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ skakel 2891014 wikitext text/x-wiki '''TomTom NV''' is 'n Nederlandse multinasionale ontwikkelaar en vervaardiger van liggingstegnologie en verbruikerselektronika. Dit is in 1991 gestig met sy hoofkwartier in [[Amsterdam]]. TomTom het sy eerste generasie satellietnavigasietoestelle op die mark vrygestel in 2004. Teen 2019 het die maatskappy meer as 4500 werknemers wêreldwyd in diens en is in 29 lande regoor [[Europa]], Asië-Stille Oseaan en die [[Amerikas]] bedrywig. [[Lêer:A28_dec_2008.jpg|duimnael|250px|'n TomTom One in gebruik.]] [[Lêer:Tomtom7_on_Tytn2-double.JPG|duimnael|250px|TomTom Navigator 7 loop op 'n HTC TyTN II (Windows Mobile)]] [[Lêer:Nokia_N95_running_TomTom_Navigator.jpg|duimnael|250px|TomTom Navigator loop op 'n Nokia N95 (Symbian)]] == Geskiedenis == Die maatskappy is in 1991 gestig. Op 27 Mei 2005 het TomTom op die Amsterdamse Effektebeurs genoteer en die maatskappy is op byna € 50 miljoen gewaardeer. In September 2005 verkry TomTom Datafactory AG, 'n diensverskaffer vir telematika in [[Leipzig]].<ref>{{Cite web|url=https://www.telecompaper.com/news/tomtom-to-acquire-datafactory--485035|title=TomTom to acquire Datafactory|date=24 Augustus 2005|website=Telecompaper|publisher=Telecom.paper BV|url-access=subscription}}</ref> Datafactory AG het ongeveer 30 mense in diens gehad en in 2004 'n omset van ongeveer € 5 miljoen getoon met 'n klein netto wins.<ref>{{Cite web|url=https://corporate.tomtom.com/static-files/b54d4af1-3cc4-41ec-9ee8-a4b4bacc2b5c|title=TomTom NV to acquire Datafactory AG|publisher=TomTom NV|format=PDF}}</ref> In Januarie 2006 het TomTom die Britse maatskappy Applied Generics verkry, waardeur TomTom Traffic gevorm is. In 2008 het TomTom Tele Atlas, 'n digitale kaartvervaardiger, vir € 2,9 miljard aangeskaf. Op 11 Junie 2012, ter geleentheid van [[Apple Inc.|Apple]] se [[iOS]] 6-voorskou, is aangekondig dat TomTom die hoofverskaffer van kaartdata vir Apple se opgeknapte iOS 6 "Maps"-program sal word, en het daarmee [[Google Maps]] vervang.<ref name="Why">{{Cite web|url=http://geoawesomeness.com/apple-didnt-buy-tomtom/|title=Why didn't Apple want to buy either TomTom or HERE?|last=Buczkowski|first=Aleks|date=2017-05-07|publisher=Geo Awesomeness}}</ref> In 2014 werk TomTom saam met die [[Volkswagen|Volkswagen Groep]] vir gesamentlike navorsing oor HAD-stelsels (Highly Automated Driving).<ref>{{Cite web|url=http://corporate.tomtom.com/releasedetail.cfm?releaseid=874192|title=TomTom and Volkswagen Partner to Shape the Future of Highly Automated Driving|date=2 October 2014|publisher=TomTom NV|access-date=19 Desember 2020|archive-date= 7 Augustus 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180807001511/http://corporate.tomtom.com/releasedetail.cfm?releaseid=874192|url-status=dead}}</ref> TomTom het ooreenkomste onderteken om hul navigasietoestelle aan verskeie motorvervaardigers te verskaf, waaronder Volkswagen Groep, [[Daimler]], [[Toyota]] en ander. Aan die einde van 2015 het TomTom sy ooreenkoms met Apple verleng en 'n nuwe kontrak met [[Uber]] onderteken, waarin die toep<!-- "toep" beteken hier "toepassing", dis nie 'n "groep" nie --> vir Uber-bestuurders TomTom-kaarte en verkeersdata in 300 stede wêreldwyd kan gebruik.<ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/uber-strikes-digital-maps-deal-with-tomtom-1447334540|title=Uber strikes digital maps deal with TomTom|last=de Feijter|first=Levien|last2=Proper|first2=Ellen|date=2015-11-12|website=[[Wall Street Journal]]}}</ref> In Mei 2018 het TomTom die nuwe draagbare navigasietoestel, die TomTom Go Camper, bekendgestel om aan die behoeftes van die woonwa- en motorhuisgebruikers te voldoen. In Januarie 2018 is die maatskappy gekritiseer nadat hy aangekondig het dat hy nie meer kaartopdaterings vir sommige toestelle sou bied nie. Die maatskappy het ook gesê dat 'leeftyd' die 'nuttige lewensduur' van 'n toestel beteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/42859546|title=TomTom ditches map updates for some sat-navs|last=Baraniuk|first=Chris|date=29 January 2018|website=[[BBC News]]}}</ref> In 2020 het die maatskappy 'n ooreenkoms met die Chinese [[Huawei]] onderteken om TomTom-kaarte in Huawei se slimfone te gebruik deur die Google Maps te vervang.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-tomtom-huawei-tech-idUSKBN1ZG1SW|title=TomTom closes deal with Huawei for use of maps and services|last=Meijer|first=Bart|date=2020-01-17|website=Reuters|location=Amsterdam}}</ref> === Produkgeskiedenis === Tot in 1996 het TomTom besigheid-tot-besigheid-toepassings ontwikkel, soos meterlesers en strepieskodelesers vir handtoestelle soos [[Palm Pilot]], Compaq iPaq en Psion Series 5. Daarna het die maatskappy sy aandag verskuif na PDA-sagteware vir die verbruikersmark. Vroeë karteringsagteware het EnRoute, Citymaps en Routeplanner ingesluit. In 2001 het hulle die eerste motorsatellietnavigasiesagteware, die TomTom Navigator, vrygestel, wat die onderneming se fokus na GPS-motornavigasie verskuif het. In 2004 is 'n ingeboude inskrywingsdiens vir verkeersopdaterings bygevoeg. In 2005 is die moontlikheid bekendgestel om nuwe stemme af te laai. Die robuuste, waterbestande Rider-navigasietoestel is in 2006 vir motorfietsryers vrygestel. The Rider was die eerste draagbare satellietnavigasietoestel wat ontwerp is vir motorfietse en bromponies. TomTom het in 2007 met Vodafone saamgewerk om 'n hoëdefinisie-verkeersdiens te skep wat ontwerp is om intydse verkeersdata aan Vodafone-gebruikers via hul toestelle te lewer. In die herfs van 2008 is toestelle bekendgestel met ingeboude GSM-SIM-kaarte vir gekoppelde funksies, waaronder HD Traffic, Google Local Search, intyd-spoedkamera-opdaterings en die vermoë om vir die goedkoopste brandstof op die roete te soek. In 2013 betree TomTom die GPS-sporthorlosiemark met die bekendstelling van die TomTom Runner en TomTom Multi-Sport GPS.<ref>{{Cite web|url=https://newatlas.com/tomtom-gps-fitness-watches/27136/|title=TomTom unveils multi-sport GPS fitness watches|last=Weiss|first=C. C.|date=19 April 2013}}</ref> TomTom het sy reeks GPS-sporthorlosies uitgebrei met die bekendstelling van die Runner Cardio GPS in 2014 met 'n ingeboude hartspoedmeter.<ref>{{Cite web|url=http://www.dcrainmaker.com/2014/04/tomtom-cardio.html|title=TomTom Cardio Runner & Multisport with Optical Heart Rate In-Depth Review|last=Maker|first=Ray|date=2 April 2014|website=DC Rainmaker}}</ref> In 2015 betree TomTom 'n nuwe produkkategorie met die bekendstelling van sy nuwe aksiekamera, die Bandit. Dit het 'n ingeboude mediabediener wat gebruikers in staat stel om beeldmateriaal binne enkele minute te deel. TomTom het in 2016 'n nuwe sporthorlosie bekendgestel, die TomTom Spark, wat benewens GPS en 'n hartspoedmonitor, ook musiek op die pols en 'n 24/7 aktiwiteitsopsporing ingesluit het.<ref>{{Cite web|url=http://www.ministryofsound.com/tomtom-spark|title=TomTom Spark|website=Ministry of Sound|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109172321/http://www.ministryofsound.com/tomtom-spark|archive-date=9 November 2016|access-date=2016-11-02}}</ref> In 2018 word TomTom die primêre verskaffer van data vir [[Apple Inc.|Apple]] se kaart-toep. TomTom is vennote met verskeie motorvervaardigers en bied ingeboude navigasietoestelle aan. TomTom-eenhede bied 'n vlieënde koppelvlak met 'n skuins uitsig oor die pad, sowel as 'n direkte kaartaansig. Hulle gebruik 'n GPS-ontvanger om die presiese ligging aan te dui en visuele en gesproke aanwysings te gee oor hoe om na die gespesifiseerde bestemming te ry. Sommige TomTom-stelsels kan ook met [[Selfoon|mobiele telefone]] geïntegreer word deur Bluetooth, kaarte vir verkeersopeenhopings of om oproepe te neem en [[SMS|SMS-boodskappe]] hardop te lees. === Verkeersdienste === [[Lêer:TomTom_Autonomous_Test_Vehicle.jpg|alt=Trillian|duimnael|250px|'n TomTom-selfrytoetsvoertuig]] 'n Verkeersmoniteringsdiens wat verskeie bronne gebruik om verkeersinligting te verskaf. Die diens doen dit deur data van: * tradisionele bronne: regerings- / derdepartydata, soos induksielusse in die paaie, kameras en verkeerstoesig * nuwe bronne: verkeersvloei van miljoene anonieme gebruikers van selfone<ref>{{Cite web|url=http://www.tomtom.com/services/service.php?id=2&tab=4|title=TomTom HD Traffic – How it works}}</ref> Die inligting word deur TomTom saamgevoeg en algoritmes word gebruik om die data te verbeter en abnormale lesings uit te filter. Die stelsel stuur elke twee minute opdaterings aan alle TomTom Traffic-gebruikers (en die data wat die gebruikers ontvang is nooit ouer as 30 sekondes nie). Gebruikers kan die diens ontvang via die ingeboude SIM, via 'n slimfoonverbinding of op ouer toestelle via 'n standaard telefoonverbinding. Herleiding kan ingestel word om deursigtig te wees vir die gebruiker, met die enigste teken dat die roete verander is as gevolg van 'n verkeersknoop wat 'n geluidsaanduiding uit die toestel gee en 'n veranderde verwagte aankomstyd. Die stelsel is in 2007 vir die eerste keer in Nederland bekendgestel en in 2008 uitgebrei na die Verenigde Koninkryk, Frankryk, Duitsland en Switserland. Teen die middel van 2011 was TomTom Live-dienste, insluitend TomTom Traffic, beskikbaar in die Verenigde State, Suid-Afrika, Nieu-Seeland en sewentien Europese lande: Oostenryk, België, Denemarke, Finland, Frankryk, Duitsland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Noorweë, Pole, Portugal, Spanje, Swede, Switserland en die Verenigde Koninkryk. Teen 2015 is die diens aansienlik uitgebrei en die huidige dekking is beskikbaar op die TomTom Traffic-webwerf. == Verwysings == {{Verwysings|30em}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nederlandse maatskappye]] [[Kategorie:Navigasie]] [[Kategorie:Elektroniese verbruikersware]] izfdacyiebs8yciyguy1th1ddrzw26v Fidel Pagés 0 367548 2890624 2418354 2026-04-06T12:39:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890624 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Fidel_Pagés_visiting_an_injured_person_in_Melilla_in_the_1909_campaign.gif|duimnael|300x300px| Fidel Pagés tydens besoeke aan 'n beseerde persoon in 'n hospitaal in [[Melilla]].]] '''Fidel Pagés Miravé''' ( Huesca, [[26 Januarie]] [[1886]] - [[Madrid]], [[21 September]] [[1923]] ) was 'n Spaanse dokter en militaris wat bekend was vir die ontdekking van [[epidurale narkose.]] Hy beoefen 'n wye verskeidenheid traumatologiese en chirurgiese tegnieke, beide vir oorlogsbeserings en burgerlike doeleindes. Ook dra hy by tot die modernisering van [[chirurgie]] in [[Spanje]] en neem aktief deel aan die herorganisasie van die Spaanse Militêre Gesondheidstelsel in die 1920's. As gevolg van sy toevallige vroeë dood het sy baanbrekerswerk in epidurale narkose of metametriese [[narkose]], soos hy dit genoem het, vir baie jare buite die Spaanssprekende lande ongemerk verby gegaan. == Bronne == * Leon Visser (2001). "[[Epidurale narkose]]". Opdatering in narkose. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2010-09-05. Besoek op 07/06/2010. * Herrera A, de las Mulas M (Februarie 1996). "In memoriam Fidel Pagés Miravé (1886-1923) op die 75ste herdenking van die publikasie van" [[Anesthesia metamérica "]] ". Revista española de anestesiología y reanimación. * Velázquez Rivera, M. Ramón Rodríguez, A. Robledo Aguilar (2003). "Fidel Pagés Miravé, cirujano militar" (PDF). Medicina Militar (in Spaans). [[Madrid]], Spanje: Ministerio de Defensa, sekretaris-generaal Técnica. 51–55. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 27-12-2009. Besoek op 26 Mei 2010 [[Lêer:Tecnica.-esquema-original.JPG|duimnael|300x300px| Oorspronklike tekening deur Fidel Pagés in die epidurale narkose tegniek.]] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pagés, Fidel}} [[Kategorie:Geboortes in 1886]] [[Kategorie:Sterftes in 1923]] ejciyjsgd29bw8sjna38aim2w6g5jl8 Vlag van Denemarke 0 368739 2890663 2845165 2026-04-06T14:21:48Z Jcb 223 2890663 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Denemarke | Artikel = | Beeld = Flag of Denmark.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = ''Dannebrog'' | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = | Verhouding = 28:37 nasionaal<ref name="R.1748">{{da}} {{cite web |url=https://www.retsinformation.dk/Forms/R0710.aspx?id=59171 |title=Forordning om Coffardi-Skibes og Commis-Farernes samt de octrojerede Compagniers Skibes Flag og Giøs, samt Vimpeler og Fløie af 11. juli 1748 |accessdate=21 Augustus 2016}}</ref><ref name="encyklopædien" /><br />56:107 koninklik | Goedgekeur_op = 15 Junie 1219 (Dannebrog-legende)<ref name="Britannica">{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Denmark|title=Vlag van Denemarke|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 Julie 2025}}</ref><br />8 Mei 1625 (erken as nasionale vlag)<ref name="world-record" /> | Ontwerp = ’n Wit [[Skandinawiese kruis]] op ’n rooi veld. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif. | Ontwerper = | Beeld2 = Flag of Denmark (state).svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = ''Rigets flag'', ''Splitflaget'' | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 011010 | Simbool2 = {{FIAV|normal}} | Verhouding2 = 56:107<ref name="encyklopædien" /> | Goedgekeur_op2= | Ontwerp2 = | Ontwerper2 = | Beeld3 = Naval Ensign of Denmark.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = 1 | Bynaam3 = ''Orlogsflag'' | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000001 | Simbool3 = {{FIAV|normal}} | Verhouding3 = 7:17<ref name="encyklopædien" /> | Goedgekeur_op3= 11 Junie 1748 | Ontwerp3 = | Ontwerper3 = }} Die '''nasionale vlag van [[Denemarke]]''' ([[Deens]]: ''Dannebrog'', [ˈtænəˌpʁoˀ]) word volgens die Dannebrog-legende sedert 15 Junie 1219 gebruik en is op 8 Mei 1625 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n wit [[Skandinawiese kruis]] op ’n rooi veld. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif volgens die patroon van die ander Skandinawiese vlae. Die Skandinawiese kruis verteenwoordig [[Christendom|Christenskap]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Jeroen Temperman |title=State Religion Relationships and Human Rights Law |year=2010 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |isbn=978-9004181489 |url=https://books.google.de/books?id=Khag6tbsIn4C&q=flag+of+sweden+christian&pg=PA88&redir_esc=y#v=snippet&q=flag%20of%20sweden%20christian&f=false |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{fi}} {{cite book |author=Yrjö Varpio |title=Väinö Linna: toisen tasavallan kirjailija |year=1980 |publisher=Söderström |isbn=9789510100813 |page=235 |url=https://books.google.de/books?id=3CshAAAAMAAJ&redir_esc=y |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Carol A. Foley |title=The Australian Flag: Colonial Relic or Contemporary Icon |publisher=William Gaunt & Sons |year=1996 |isbn=978-1-86287-188-5 |url=https://books.google.de/books?id=WV7ag4EpHF8C&q=sweden+flag+cross+christian&pg=PA10&redir_esc=y |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref name="Andrew Evans">{{en}} {{cite book |url=https://books.google.de/books?id=9_GfdBAASUQC&pg=PA27&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |author=Andrew Evans |title=Iceland |year=2008 |publisher=Bradt |isbn=978-1-84162-215-6 |quote=Die legende lui dat ’n rooi kleed met die wit kruis bloot uit die lug geval het gedurende die slag van Valdemar in die middel van die 13de eeu, waarna die Dene seëvierend was. As teken van die goddelike reg het Denemarke sy kruis in die ander Skandinawiese lande waar hy regeer het, vertoon en soos elke volk onafhanklikheid verkry het, het hulle die Christelike simbool geïnkorporeer. |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{fi}} {{cite web |url=http://www.rauhantervehdys.fi/cgi-bin/linnea.pl?document=00011185 |title=Suomen lippu muistuttaa kristillisistä arvoista |publisher=Rauhantervehdys 41/2013 |accessdate=9 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309140040/http://www.rauhantervehdys.fi/cgi-bin/linnea.pl?document=00011185 |archive-date=9 Maart 2017 |url-status=dead}}</ref> ’n Banier met ’n wit-op-rooi kruis word sedert die 14de eeu deur Deense konings gebruik.<ref name=bjerg>{{da}} {{cite book |title=Dannebrog |author=Hans Christian Bjerg |page=12 |isbn=87-7739-906-4}}</ref> ’n Ontstaanlegende met noemenswaardige invloed op nasionale Deense historiografie koppel die bekendstelling van die vlag aan die [[Slag van Lyndanisse]] op 15 Junie 1219.<ref name="Andrew Evans" /><ref>{{da}} Inge Adriansen, ''Nationale symboler'', Museum Tusculanum Press, 2003, bl. 129: “Fra begyndelsen af 1400-tallet kan Dannebrog med sikkerhed dokumenteres som rigsflag, det vil sige statsmagtens og kongens flag” (Afrikaans: “Dannebrog kan met sekerheid gedokumenteer word as die vlag van die ryk, dit is die vlag van die outoriteit van staat en koning, sedert die begin van die 1400’s")</ref> Die verlengde Nordiese kruis verteenwoordig Christenskap en weerspieël die gebruik as seevlag in die 18de eeu.<ref>Die middeleeuse vlae waarop kruise vertoon word kan na die [[Kruistog]]te teruggespoor word en is later gebruik om heiliges te verteenwoordig (soos die [[vlag van Sint Joris]], die kruis wat die [[Christendom]] verteenwoordig. {{en}} {{cite book |author=Jeroen Temperman |title=State Religion Relationships and Human Rights Law |year=2010 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |isbn=978-9004181489 |quote=Talle oorwegend Christelike state vertoon ’n kruis op hul nasionale vlag as verteenwoordigend van die Christendom. Skandinawiese of Noordse kruise op die vlae van die Noordse lande – Denemarke, Finland, Ysland, Noorweë en Swede – verteenwoordig ook die Christendom. |url=https://books.google.de/books?id=Khag6tbsIn4C&pg=PA88&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |accessdate=7 Julie 2025}}. Die verlengdekruisontwerp is gevolglik deur ander Noordse lande aanvaar: [[Vlag van Swede|Swede]], [[Vlag van Noorweë|Noorweë]], [[Vlag van Finland|Finland]], [[Vlag van Ysland|Ysland]], [[Vlag van Åland|Åland]] en die [[Vlag van die Faroëreilande|Faroëreilande]], asook die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] argipels [[Shetland]] en [[Orkney, Skotland|Orkney]].</ref> Die vlag het in die vroeë 16de eeu gewildheid as nasionale vlag begin kry. Privaat gebruik van die vlag is in 1834 onwettig verklaar, maar in 1854 weer toegestaan deur ’n regulasie. Die vlag hou die wêreldrekord as die oudste nasionale vlag wat steeds in gebruik is.<ref name="world-record">{{en}} {{cite web |url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/oldest-continuously-used-national-flag/ |title=Oudste nasionale vlag in gebruik |publisher=Guinness World Records |accessdate=28 November 2016}}</ref> == Etimologie == Daar word algemeen aanvaar dat die tweede deel (''-brog'') van die woord ''Dannebrog'' ’n kledingstuk aandui<ref>{{da}} {{cite web |url=https://ordnet.dk/ods/ordbog?&query=Brog,2 |title=Brog,2 |publisher=Ordbog over det Danske sprog |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> (en dus ook ’n vlag). Daar is voorgestel dat die eerste term (''danne-'') dieselfde is as in woorde soos Danevirke en Denemarke (''Danmark''),<ref>{{da}} {{cite book |author=A. D. Jørgensen |title=Om Danebroges Oprindelse |publisher=Historisk Tidsskrift |edition=4de uitgawe |volume=5 |year=1875 |pages=419 |url=http://img.kb.dk/tidsskriftdk/pdf/hto/hto_4rk_0005-PDF/hto_4rk_0005_96523.pdf |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> dit wil sê ''dan(sk)ernes'' (“die Dene”). Dit het gelei tot die tradisionele interpretasie van die woord as ''danernes fane'' (“die vlag van die Dene”). ’n Ander moontlikheid wat die afgelope tyd meer ondersteuning gekry het, is dat die woord verwant is aan ''dan'', die [[Fries]]e woord vir “rooi (gekleurd)”.<ref>{{da}} {{cite web |url=https://ordnet.dk/ods/ordbog?query=Dannebrog |title=Dannebrog |publisher=Ordbog over det Danske sprog |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{da}} {{cite web |url=https://ordnet.dk/ddo/ordbog?query=dannebrog |title=dannebrog |publisher=Den Danske Ordbog |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Hierdie teorie word ondersteun deur die byvoeglike naamwoord ''dannebroget'' wat “rooi met wit kolletjies” of “bont” beteken.<ref>{{da}} {{cite web |url=https://ordnet.dk/ods/ordbog?query=dannebroget |title=dannebroget |publisher=Ordbog over det Danske sprog |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Met hierdie teorie lui die verduideliking: “rooi gekleurde vlag”. Hierdie teorie word vandag as die waarskynlikste beskou en in die meeste woordeboeke genoem. == Ontwerp == Die Deense vlag het die volgende tegniese ontwerp: <center>[[Lêer:Flag of Denmark-proportions-da.svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === Die kleurskema word hieronder gelys: {|class="wikitable" ! [[Lêer:Flag of Denmark.svg|40px]]<br />Kleurskema ! style="background:#CE1126; width:100px; color:white;"| Rooi ! style="background:#FFFFFF; width:100px; color:black;"| Wit |- | [[RGB-kleurmodel|RGB]] || 198/12/48 || 255/255/255 |- | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] || #CE1126 || #F9F9F9 |} === Beskrywing === [[Lêer:CyclingTeamPursuitBeijing2008.jpg|duimnael|Die vlag van Denemarke tydens die [[Olimpiese Somerspele 2008]] in Beijing se medaljeseremonie]] Volgens ’n regulasie uit 1748, wat steeds van krag is, bestaan die vlag uit uit twee vierkante van {{breuk|4|4}} met ’n wit kruis wat {{breuk|1|7}} die hoogte van die vlag is en die twee reghoekige velde as {{breuk|6|4}}.<ref name="R.1748" /> Deur die proporsies met drie te vermenigvuldig om heelgetalle te kry, gee die proporsies in die konstruksieblad hierbo (28 gedeel deur 4 wat 7 gee vir die wit kruis). === Kleure === Die vlag van Denemarke toon op ’n rooi veld ’n wit [[Skandinawiese kruis]]. Die twee rooi vierkantige velde aan die vlagpaalkant is twaalf dele breed. Die wit kruis is vier dele breed. Die twee rooi reghoeke is twaalf dele in hoogte en 21 dele in lengte. Dit vorm ’n totale hoogte van 12+4+12 = 28 dele en ’n breedte van 12+4+21 = 37 dele. Die rooi op die koningshuis se vlae en op die [[oorlogsvlag]] is ’n donkerder rooi as die sogenaamde ''Dannebrogsrot'' ([[RGB-kleurmodel|RGB]]-Hex-kode E31836) en staan bekend as ''Krapprooi'' (RGB-Hex-kode AC0234). Die swawelstert is ’n nasionale embleem en word net deur die koningshuis, openbare instellings, die weermag en gekose private persone (veral van die jagklub ''Kongelig Dansk Yachtklub'') gebruik. Daar bestaan geen amptelike beskrywing van “Dannebrog rød” nie. Die private maatskappy ''Dansk Standard'', regulasienommer 359 (2005), bepaal die vlag se rooikleur as Pantone 186c. == Geskiedenis == === Oorspronglegende van 1219 === [[Lêer:Danmarks flag 1219 Lorentzen.jpg|duimnael|Dannebrog val uit die lug gedurende die [[Slag van Lyndanisse]], 15 Junie 1219. In 1809 geskilder deur Christian August Lorentzen en gehuisves in die Statens Museum for Kunst, Denemarke.]] ’n Tradisie wat in die 16de eeu opgeneem is, spoor die oorsprong van die vlag terug na die kampanjes van [[Waldemar II van Denemarke]] (regent van 1202 tot 1241). Die oudste daarvan is in Christiern Pedersen se “''Danske Krønike''” wat ’n opvolg is van [[Saxo Grammaticus|Saxo]] se ''[[Gesta Danorum]]'', wat tussen 1520 en 1523 geskryf is. Hier het die vlag uit die lug geval gedurende een van Waldemar se oorsese militêre veldtogte. Pedersen noem ook dat daardie einste vlag in 1440 deur [[Erik van Pommere]] in ballingskap geneem is. Die tweede bron is die geskrifte van Petrus Olai (ook Peder Olsen, oorlede in 1570) van [[Roskilde]], ’n [[Franciskane|Franciskaanse]] [[monnik]]. Hierdie optekening beskryf die slag in 1208 naby [[Viljandi|Fellin]] gedurende die Estiese kampanje van Koning Waldemar II. Die [[Dene]] is so te sê verslaan toe ’n banier van lamsvel, waarop ’n wit kruis uitgebeeld is, uit die lug geval en ’n wonderbaarlike sege vir die Dene tot gevolg gehad het. In ’n derde vertelling, ook deur Peder Olsen in “Denemarke se Twaalf Heerlikhede” (''Danmarks Tolv Herligheder''), waar in die negende heerlikheid dieselfde storie byna verbatim oorvertel word, met ’n paragraaf wat ingevoeg is waarin die jaartal as 1219 gekorrigeer is.<!--Die bestaan van so ’n werk kan nie geverifieer word nie buiten vir terloopse vermeldings in hierdie konteks (Dannebrog). Indien dit wel bestaan, is dit ook onduidelik of “Peder Olsen” dieselfde Peder is as Petrus Oldai van Roskilde--> Nou val die vlag uit die lug gedurende die Slag van Lyndanisse, ook bekend as die Waldemarslag (Deens: ''Volmerslaget'') naby Lindanise ([[Tallinn]]) in [[Estland]] op 15 Junie 1219.<ref name="Andrew Evans" /> Dit is hierdie derde vertelling wat die invloedrykste was en sommige historici beskou dit as die primêre vertelling wat uit ’n (verlore) bron opgeneem is wat uit die eerste helfte van die 15de eeu dateer. In Olai se relaas het die veldslag sleg verloop en ’n neerlaag was haas onvermydelik. Die Deense biskop [[Anders Sunesen]] (ook Andreas Sunesøn), wat op ’n heuwel gestaan en die slag aanskou het, het met sy arms opgehef tot God gebid, wat beteken het dat die Dene nader aan ’n sege gekom het hoe meer daar gebid is. Wanneer sy arms opgehef was, het die Dene die oorhand gehad en wanneer sy arms weens moegheid laat sak is, het die [[Este]] die oorhand begin kry. Diensdoeners het vorentoe gesnel en sy arms weer opgelig en die Dene het weer momentum gekry. Nogmaals het sy arms so moeg geword dat hy dit laat sak sodat die Dene al hoe nader aan ’n neerlaag gekom het. Hy het twee soldate benodig om sy hande opgehef te hou (’n verhaal byna identies aan die geveg wat beskryf word in Eksodus 17:11-12) en toe die Dene op die punt van die neerlaag gestaan het, het ‘Dannebrog’ op wonderbaarlike wyse uit die lug geval waarop die koning dit opgetel het, dit aan die soldate gewys het en hulle harte so met moed gevul is dat die Dene uiteindelik die slag gewen het. Die moontlike historiese kern agter hierdie oorspronglegende is in die 19de en 20ste eeue breedvoerig deur Deense historici bespreek. Een van hierdie voorbeelde is Adolf Ditlev Jørgensen wat aangevoer het dat Biskop Theoderich die oorspronklike aanstigter was van die nasporing in 1218 van Albert van Buxhoeveden aan koning Waldemar II wat gelei het tot die Deense deelname aan die Baltiese kruistogte. Jørgensen spekuleer dat biskop Theorerich die ridder Hospitaller se banier in die slag van 1219 vertoon het en dat “die vyand gedag het dat dit die koning se simbool was en per abuis biskop Theorerich se tent bestorm het. Hy beweer dat die oorsprong van die legende van die vallende vlag ontspring uit hierdie verwarring tydens die slag.”<ref name="Adolf Ditlev Jørgensen 1875" /> L. P. Fabricius (1934),<ref>{{da}} L. P. Fabricius ''Sagnet om Dannebrog og de ældste Forbindelser med Estland'' (1934)</ref> die Deense kerkhistorikus, skryf die oorsprong toe aan die Slag van Fellin in 1208, nie die Slag van Lyndanisse in 1219 nie. Dit is gebaseer op die vroegste beskikbare bron oor die verhaal. Fabricius spekuleer dat dit aartsbiskop Anders Sunesen se persoonlike kerklike banier of selfs die vlag van aartsbiskop Absalon was, onder wie se inisiatief en toesig verskeie kleiner kruistogte reeds in Estland gevoer is. Die banier sou dan reeds in Estland bekend gewees het. Fabricius herhaal Jørgensen se voorstel van dat die vlag voor Biskop Theoderich se tent geplant is, wat per abuis aangeval is met die idee dat dit die koning se tent is. ’n Ander teorie word vlugtig deur Fabricius aangeroer en deur Helge Bruhn (1949) uitgebrei. Bruhn interpreteer die verhaal in die konteks van die wydverspreide tradisie van die wonderbaarlike verskyning van kruise in die lug in Christelike legendes. Hy vergelyk dit spesifiek met ’n soortgelyke gebeure wat in die slag van 10 September 1217 naby Alcazar plaasgevind het, waarvan gesê word dat ’n goue kruis op ’n wit veld in die lug verskyn het om ’n oorwinning vir die [[Christene]] te gee.<ref name="Bruhn1949">{{da}} {{cite book |author=Helge Bruhn |title=Dannebrog: og danske faner gennem tiderne |url=https://books.google.com/books?id=WIXUAAAAMAAJ |year=1949 |publisher=Jespersen og Pio |pages=17–}}</ref> In Sweedse nasionale historiografie van die 18de eeu is ’n vertelling wat soortgelyk aan die Deense legende is, waarin ’n goue kruis in die blou lug verskyn tydens ’n veldslag in [[Finland]] in 1157.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skaneflaggan.nu/04_flaggskriften/flageng/index.html |title=Flag of Scania – ENG Part 1 |publisher=Skane Flaggan |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> === Middeleeue === [[Lêer:Gelre Folio 55v.jpg|duimnael|Wapenboek Gelre (fol. 55v), die inskrywing vir die Deense koning met ’n wit-op-rooi kruis afgebeeld]] Die wit-op-rooi embleem het in die tyd van die [[kruistog]]te ontstaan. Dit is in die 12de eeu ook gebruik as oorlogsvlag van die [[Heilige Romeinse Ryk]]. In die ''[[Wapenboek Gelre]]'' wat uit c. 1340–1370 dateer word so ’n banier naas die wapenskild van die koning van Denemarke aangedui.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.flaggenlexikon.de/fdaen.htm |title=National Flagge des Königreich Dänemark |accessdate=14 Februarie 2005 |author=Volker Preuß}}</ref> Dit is die vroegste onbetwiste kleurweergawe van die Dannebrog. In naastenby dieselfde tyd vertoon [[Waldemar IV van Denemarke]] ’n kruis in sy wapenskild op sy ''Danælog''-seël (''Rettertingsseglet'' van 1356). Die afbeelding in die Wapenboek Gelre is feitlik identies aan ’n beeld wat in ’n 15de eeuse wapenskildboek gevind is wat tans in die Sweedse Ryksargief is. Die seël van [[Erik van Pommere]] (1398) as koning van die [[Kalmarunie]] toon die wapen van Denemarke regs in die skildhoof by drie leeus. In hierdie weergawe hou die leeus ’n Dannebrog-banier was. <gallery class="center"> Lêer:War flag of the Holy Roman Empire (1200-1350).svg| Oorlogsvlag van die Heilige Romeinse Ryk Lêer:Royal Banner of Denmark (14th Century).svg| {{FIAV|historical}} Die koninklike banier van die Deense konings op die koninklike wapenskild Lêer:Erikafpommernsdanskeunionssegl.jpg| Seël van Erik van Pommere as koning van die Kalmarunie, 1398. ’n Klein Dannebrog-banier word afgebeeld waar dit deur die drie Deense leeus vasgehou word (bo-links) </gallery> Die rede waarom die konings van Denemarke in die 14de eeu die kruisbanier in hul wapenskilde begin gebruik het, is onduidelik. Caspar Paludan-Müller (1873) is van mening dat dit moontlik ’n banier weergee wat deur die [[pous]] aan die Deense koning gestuur is ter ondersteuning van die [[Baltiese lande]].<ref>{{da}} Caspar Paludan-Müller ''Sagnet om den himmelfaldne Danebrogsfane'' (1873)</ref> Adolf Ditlev Jørgensen (1875) identifiseer die banier as dié van die Hospitallerridders, van die orde van Malta wat in die 12de eeu in Denemarke teenwoordig was.<ref name="Adolf Ditlev Jørgensen 1875">{{da}} Adolf Ditlev Jørgensen, ''Danebroges Oprindelse'' (1875)</ref> Verskeie munte, seëls en beelde van die 13de tot 15de eeue en vroeër, binne- en buitelands, bestaan waarop heraldiese ontwerpe soortgelyk aan Dannebrog naas die koninklike wapenskild (drie blou leeus op ’n goue skild) afgebeeld word. [[Lêer:Saxo Chr P front version 002.png|duimnael|upright|Die Deense vlag op die voorblad van Christiern Pedersen se weergawe van [[Saxo Grammaticus|Saxo]] se '[[Gesta Danorum]]'', 1514 ([[:Lêer:Saxo Chr P front version 001.jpg|groter weergawe]])]] Daar is rekords wat voorstel dat die Deense leër in die 16de eeu ’n “hoofbanier” gehad het. So ’n banier word in 1570 deur Niels Hemmingsøn genoem in die konteks van ’n slag in 1520 tussen Dene en [[Swede (volk)|Swede]] naby [[Uppsala]] en dat die banier byna deur die Swede verower is, maar deur die heldedade van die banierdrae Mogens Gyldenstierne en Peder Skram behoue gebly het. Die legende wat die [[#Oorspronglegenve van 1912|wonderbaarlike oorsprong]] van die vlag aan die kampanjes van [[Waldemar II van Denemarke]] (regeer tussen 1202 en 1241) toeskryf, is in die 1520’s deur Christiern Pedersen en Petrus Olai opgeteken. Hans Svaning se ''Geskiedenis van Koning Hans'' van 1559 tot 1559 en Johan Rantzau se ''Geskiedenis van die laaste Dithmarschenoorlog'' van 1569 het die verdere lot van die Deense “hoofbanier” opgeteken: Volgens hierdie tradisie is die oorspronklike vlag van die Slag van Lyndanisse gebruik in die klein kampanje van 1500 toe [[Hans van Denemarke|koning Hans]] Dithmarschen (in Wes-Holstein in [[Noord-Duitsland]]) probeer verower het. Die vlag is op 17 Februarie 1500 verloor in ’n verpletterende nederlaag by die Slag van Hemmingstedt . In 1559 het [[Frederik II van Denemarke|koning Frederik II]] dit tydens sy eie kampanje na Dithmarschen herower. In 1576 het Henrik Rantzau, seun van Johan, ook oor die oorlog en die lot van die vlag geskryf en genoem dat dit in ’n slegte toestand teruggekeer het. Hy skryf ook dat die vlag, nadat dit aan Denemarke teruggegee is, in die katedraal van Schlweswig gehuisves is. Ulrik Petersen, Schlweswigse historikus (1656–1735) het in die vroeë 17de eeu die teenwoordigheid van die banier bevestig en opgeteken dat dit teen ongeveer 1660 byna totaal verkrummel het. Kontemporêre vertellinge van die Slag van Hemmingstedt verwys nie na die verlies van die oorspronklike Dannebrog nie, hoewel, volgens die kapitulasie, alle Deense baniere wat in 1500 verloor is teruggegee moet word. In ’n brief gedateer 22 Februarie 1500 aan Oluf Stigsøn beskryf koning Hans die slag maar noem egter nie die verlies van die belangrike vlag nie. Die hele brief gee trouens die indruk dat die verlore slag nie baie belangrik was nie. In 1598 het Neocorus geskryf dat die banier wat in 1500 verower is, na die kerk in Wöhrden geneem is en vir 59 jaar daar vertoon is tot dit as deel van die vredesooreenkoms in 1559 aan die Dene terugbesorg is. === Moderne era === [[Lêer:Otto Bache - Soldaternes hjemkomst til København i 1849.jpg|duimnael|links|Deense soldate keer na [[Kopenhagen]] terug na die Slag van Fredericia (1849), ’n Deense oorwinning oor Duitse insurgente in Holstein en Schleswig in die Eerste Duits-Deense Oorlog (deur Otto Bache in 1894)]] [[Lêer:Skandinavism.jpg|duimnael|Omstreeks 1850 was Skandinawië ’n politieke visioen. Die Noorse en Sweedse vlae op hierdie beeld toon albei die uniekenmerk]] Die Dannebrog word sedert die 16de eeu as vlootvlag gebruik, in 1785 is dit as regimentele vlag in die Deense leër begin gebruik en in 1801 vir die burgerwag (''landeværn''). Van 1842 af is dit vir die hele weermag gebruik.<ref name=Achen108>{{da}} Sven Tito Achen, '' Heraldikkens femten glæder'' (1978), bl. 108f.</ref> Samelopend met die ontwikkeling van romantiese nasionalisme in ander Europese lande gedurende die eerste helfte van die 19de eeu, is die militêre vlag toenemend gesien as verteenwoordigend van die volk. Gedigte van hierdie tyd wat die Dannebrog oproep is geskryf deur o.m. B.S. Ingemann, N.F.S. Grundtvig, Oehlenschläger, Chr. Winther en [[Hans Christian Andersen|H.C. Andersen]].<ref name="Achen108" /> Teen die 1830’s het die militêre vlag baie gewild geword as nieamptelike vlag en die gebruik daarvan deur privaat indiwidue is op 7 Januarie 1834 onwettig verklaar. In die nasionale entoesiasme na afloop van die Eerste Duits-Deense Oorlog gedurende 1848–1850 is die vlag steeds wyd vertoon en die verbod op privaat gebruik is in ’n regulasie van 7 Julie 1854 herroep. Hierdeur is Deense burgers vir die eerste maal toegelaat om die Dannebrog (maar nie die swawelstertvariant ''Splitflag'' nie) te vertoon.<ref>{{da}} ''[https://www.retsinformation.dk/Forms/R0710.aspx?id=58409 Cirkulærer om ophævelse af forbuddet mod flagning i kanceli cirkulære af 7. januar 1834]'' (retsinformation.dk)</ref> Spesiale toestemming om die ''Sprlitflag'' te gebruik is aan enkele instellings en privaat maatskappye toegestaan, veral na 1870. Op 10 April 1915 is die hys van enige ''ander'' vlag op Deense grondgebied verbied.<ref>{{en}} ''International Law Studies'', Naval War College (U.S.), 1918, [https://books.google.ch/books?id=trmPvyYVRhgC&pg=PA83 bl. 83].</ref> Dié verbod is op 24 Junie 2023 ná ’n beslissing deur die Hooggeregshof opgehef.<ref>{{da}} {{cite web |url=https://www.dr.dk/nyheder/seneste/paa-loerdag-er-der-fri-bane-til-flage-med-andre-nationers-flag-i-danmark |title=Fra på lørdag er der fri bane til at flage med andre nationers flag i Danmark |publisher=DR |author=Karen Orris Maschoreck |date=23 Junie 2023 |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> In 1886 het die oorlogsministerie ’n regulasie bekendgestel wat aandui dat die vlag op dertien gespesifiseerde dae, insluitend koninklike verjaardae, die datum waarop die [[grondwet]] onderteken is (5 Junie 1849) en dae ter herinnering aan militêre veldslae, vertoon moet word. In 1913 het die vloot sy eie lys van vlagdae vrygestel. Van 1939 tot 2012 het die jaarboek ''Hvem-Hvad-Hvor'' ’n lys van vlagdae ingesluit. Sedert 2019 kan vlagdae by die Departement van Justisie (''Justitsministeriet'') asook die Denemarke-vereniging (''Danmarks-Samfundet'') gesien word.<ref>{{da}} {{cite web |url=https://www.justitsministeriet.dk/temaer/flagning/flagdage/ |title=Flagdage |publisher=Departement van Justisie |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{da}} {{cite web |url=http://www.danmarks-samfundet.dk/ |title=Danmarks-Samfundet |publisher=Die Denemarke-vereniging |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> == Variante == === Maritieme vlag en ooreenstemmende koninkrykvlag === [[Lêer:DannebrogUpDSR.ogv|duimnael|links|Die ''Rigets flag/Splitflag'' word tydens die opening van die DSR-roeiklub gehys]] [[Lêer:Danish West Indies, from Flags of All Nations, Series 2 (N10) for Allen & Ginter Cigarettes Brands MET DP841370.jpg|duimnael|Sigaretkaart van 1890 waarop die koninklike standaard van Deens-Wes-Indië uitgebeeld word]] Die grootte en form van die burgerlike vaandel (“''Koffardiflaget''”) vir handelskepe word in die regulasie van 11 Junie 1748 as volg weergegee: “’n Rooi vlag met ’n wit kruis sonder gesplete punt. Die wit kruis moet {{breuk|7}} van die hoogte van die vlag wees. Die eerste twee velde moet vierkantig wees en die buitenste twee velde moet {{breuk|6|4}} van daardie lengte wees.” Die verhouding is dus 3:1:3 op die vertikale as en 3:1:4,5 op die horisontale as. Hierdie definisie is tot vandag die absolute verhouding vir die Deense nasionale vlag, te wete die burgerlike weergawe van die vlag (“''Stutflaget''”) asook die handelsvlag (“''Handelsflaget''”). Die burgerlike vlag en die handelsvlag is identies in kleur en ontwerp. ’n Regulasie wat in 1758 deurgevoer is het vereis dat Deense skepe wat in die [[Middellandse See]] vaar die koninklike monogram in die middel van die vlag moet hê om dit te onderskei van Maltese skepe weens die ooreenkoms met die vlag van die [[Soewereine Militêre Orde van Malta]]. Volgens die regulasie van 11 Junie 1748 was die kleur eenvoudig rooi, wat vandag algemeen bekend staan as “Dennabrog rød” (“''Dannebrogrooi''”). Die enigste beskikbare kleurstof in 1748 is gemaak van krapwortel (’n beetagtige plant) wat verwerk kan word om ’n helderrooi kleurstof te verkry (wat ook gebruik is om die baadjies van Britse en Deense soldate te kleur). ’n Regulasie van 1927 herhaal dat Deense handelskepe vlae moet vertoon volgens die regulasie van 1748. Die eerste regulasie omtrent die ''Splitflag'' dateer ui 27 Maart 1630 waarin koning [[Christiaan IV van Denemarke|Christiaan IV]] beveel dat Noorse gewapende handelskepe slegs die ''Splitflag'' mag gebruik indien hulle in Deense oorlogsdiens staan. In 1685 noem ’n bevel wat aan ’n aantal stede in Schlweswig gestuur is, dat alle skepe die Deense vlag moet vertoon, en in 1690 word alle handelskepe verbied om die ''Splitflag'' te vertoon met die uitsondering van skepe wat in Oos-Indië, [[Wes-Indië]] en langs die kus van [[Afrika]] vaar. In 1741 is dit bevestig dat die regulasie van 1690 steeds geld; dat handelskepe nie die ''Splitflag'' mag vertoon nie. Terselfdertyd word die Deense Oos-Indiese Kompanjie toegelaat om die ''Splitflag'' te vertoon wanneer dit die ewenaar oorgesteek het. ’n Mate van verwarring het moontlik bestaan betreffende die ''Splitflag''. In 1696 het die admiraliteit ’n voorstel aan die koning gedoen vir ’n standaard wat die grootte en vorm van die ''Splitflag'' reguleer. In dieselfde jaar definieer ’n koninklike resolusie die verhouding van die ''Splitflag'', wat in hierdie resolusie die koningsvlag (''Kongeflaget'') genoem word, soos volg: ''Die kruis moet {{breuk|7}} van die hoogte van die vlag wees. Die eerste twee velde moet vierkantig wees met die sye drie maar die breedte van die kruis. Die buitenste twee velde is reghoekig en moet {{breuk|1|1|2}} van die vierkantige velde wees. Die swawelsterte is die lengte van die vlag.'' Hierdie syfers, hoewel effens aangepas, is die basis vir die ''Splitflag'', of ''Orlogsflag'' vandag. Die term ''Orlogsflag'' dateer uit 1806 en dui gebruik deur die Deense Vloot aan. Van ongeveer 1750 tot die vroeë 19de eeu het ’n aantal skepe en maatskappye waarin die regering ’n belang het, toestemming ontvang om die ''Splitflag'' te gebruik. In die koninklike resolusie van 25 Oktober 1939 vir die Deense Vloot word genoem dat die ''Orlogsflag'' ’n ''Splitflag'' is met ’n dieprooi (“''dybrød''”) of kraprooi (“''kraprød''”) kleur. Soos die nasionale vlag word geen nuanse verskaf nie, maar in die moderne tyd word dit as 195U gegee. Voorts is die grootte en vorm in hierdie resolusie soos volg gekorrigeer: “Die kruis moet {{breuk|7}} van die vlag se hoogte wees. Die eerste twee velde moet vierkantig met ’n hoogte van {{breuk|3|7}} van die vlag se hoogte wees. Die twee buitevelde is reghoekig en {{breuk|5|4}} van die lengte van die vierkantige velde. Die swawelsterte is {{breuk|6|4}} die lengte van die reghoekige velde.” Indien dit dus met die standaard van 1696 vergelyk word, het die reghoekige velde en die swawelsterte effens kleiner geword. Die vorm van die ''Splitflag'' en ''Orlogsflag'' is eners, maar in verskillende groottes en skakerings van rooi. Dit is volgens wet twee verskillende vlae. Die ''Splitflag'' is ’n Deense vlag met ’n swawelstert in Dannebrogrooi en word op land gebruik. Die ''Orlogsflag'' is ’n uitgerekte ''Splitflag'' met ’n donkerder rooi kleur en word op see gebruik. Die skoon ''Orlogsflag'', sonder enigeiets op, mag slegs deur die Koninklike Deense Vloot gebruik word. Daar is egter ’n paar uitsonderings op hierdie reël. ’n Paar instansies het toestemming om die skoon ''Orlogsflag'' te vertoon. Dieselfde vlag met merke van welke aard ook al op, is deur die jare goedgekeur vir gebruik deur ’n handvol maatskappye en instansies. Voorts word die ''Orlogsflag'' slegs beskryf asof daar geen bykomende merke op aangebring is nie. Enige swawelstertvlag, ongeag die kleur word ’n ''Splitflag'' genoem gegewe dat daar bykomende merke op aangebring is. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Denmark (state).svg| {{FIAV|011010}} {{FIAV|normal}} ''Rigets flag'' – die Deense staatsvlag, ook bekend as die ''Splitflag'' in die verhouding 56:107<ref name="encyklopædien">{{da}} Store Danske Encyklopædi – inskrywing “Danmark -nationalflag”</ref><!--verhouding word dikwels na verwys as: horisontaal: 3+1+5 5/8 ; vertikaal: 3+1+3--> Lêer:Naval Ensign of Denmark.svg| <small>56:107</small> {{FIAV|000001}} {{FIAV|normal}} Die ''Orlogsflag'' – die Deense vlootvlag in die verhouding 7:17<ref name="encyklopædien" /><!--verhouding word dikwels na verwys as: horisontaal: 3+1+13 ; vertikaal: 3+1+3--> </gallery> === Koninklike standaarde === Die huidige weergawe van die koninklike standaard is op 1 Januarie 2025 bekendgestel<ref>{{da}} {{cite web |url=https://www.kongehuset.dk/nyheder/nye-kongelige-flag |title=Nye kongelige flag |publisher=Deense koningshuis |date=1 Januarie 2025 |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> nadat koning [[Frederik X van Denemarke|Frederik X]] ’n nuwe weergawe van sy persoonlike wapenskild op 20 Desember 2024 aanvaar het.<ref>{{da}} {{cite web |url=https://www.kongehuset.dk/nyheder/fastsaettelse-af-nyt-kongevaaben |title=Fastsættelse af nyt kongevåben |publisher=Deense koningshuis |date=1 Januarie 2025 |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Die koninklike standaard is die vlag van Denemarke met ’n swawelstert en waarop die monarg se wapenskild in ’n wit vierkant aangebring is. Die wit vierkant is 32 dele in ’n vlag met die verhouding 56:107. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Royal Standard of Denmark.svg| <small>56:107</small> {{FIAV|normal}} [[Lêer:FIAV mirror.svg]] Koninklike standaard van Denemarke Lêer:Standard of Queen Mary of Denmark (2025).svg| <small>56:107</small> {{FIAV|normal}} [[Lêer:FIAV mirror.svg]] Koninklike standaard van Mary Donaldson Lêer:Standard of the Crown Prince of Denmark (2025).svg| <small>56:107</small> {{FIAV|normal}} [[Lêer:FIAV mirror.svg]] Standaard van [[Christian, kroonprins van Denemarke]] Lêer:Standard of the Regent of Denmark.svg| <small>56:107</small> {{FIAV|normal}} [[Lêer:FIAV mirror.svg]] Standaard van die Deense regent Lêer:Standard of the Royal House of Denmark.svg| <small>56:107</small> {{FIAV|normal}} [[Lêer:FIAV mirror.svg]] Standaard van die koningshuis, gebruik deur ander lede Lêer:Standard of Frederik the Crown Prince of Denmark at Amalienborg.jpg| Standaard van [[Frederik X van Denemarke|Frederik]], kroonprins van Denemarke (nou koning van Denemarke) wat by [[Amalienborg]] vertoon word Lêer:Royal Banner of Denmark (14th Century).svg| {{FIAV|historical}} Die koninklike vaandel toon die rykswapen met drie [[luiperd]]s op, 14de eeu </gallery> === Militêre standaarde === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Standard of the Minister of Defense of Denmark.svg| Vlag van die Minister van Verdediging Lêer:Standard of the Chief of the Defense Staff of Denmark.svg| <small>56:107</small> Vlag van die Weermag se opperbevelhebber </gallery> === Historiese weergawes === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:East Asiatic Company.svg| {{FIAV|historical}} Deense Oos-Asiatiese Kompanjie Lêer:Flag of Iceland (KGH).svg| {{FIAV|historical}} Koninklike Groenlandse Handel Lêer:Postal Flag of Denmark.svg| {{FIAV|historical}} Posvlag </gallery> == Vlagverklaring == In Denemarke is dit belangrik dat die toegelate weergawe gebruik word en dat die vlae wat gebruik word aan die regte spesifikasies voldoen. Dit is ’n kriminele oortreding om ’n vlag te maak of uit te steek wat nie aan die vereistes voldoen nie. Volgens die Deense vlagverklaring mag elke Deen bedags die burgerlike weergawe van die vlag hys. Wanneer dit donker word mag die vlag nie wapper nie, maar ’n mens mag wel ’n wimpel in die kleure van die Deense vlag aan die vlagmas hys. Daar is twee soorte Deense wimpels: ’n lange kleiner een (''vimpel'' genoem) en ’n wyer een (''stander''). Die gebruik van die ''Splitflag'' en die ''Orlogsflag'' is, soos hierbo genoem, gewoonlik beperk tot onderskeidelik die Deense regering en die vloot. Die knoppie aan die einde van die mas, indien teenwoordig, is rooi van kleur. === Vlagdae === [[Lêer:Dannebrog.jpg|duimnael|’n Wapperende vlag van Denemarke]] [[Lêer:Folketinget facade Copenhagen Denmark.jpg|duimnael|Die parlementsgebou Folketing in Kopenhagen se ingang versier met Deense staatsvlae]] [[Lêer:Holte Kirke 2005.jpg|duimnael|’n Deense vlag by ’n [[Deense Volkskerk|kerk in Denemarke]]]] In Denemarke word die vlag op die volgende dae gehys:<ref>{{da}} {{cite web |url=https://www.justitsministeriet.dk/temaer/flagning/flagdage/ |title=Flagdage |publisher=Departement van Justisie |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Datum !! Afrikaanse naam !! Deense naam !! Opmerkings |- | 1 Januarie || [[Nuwejaarsdag]] || ''Nytårsdag'' || |- | 5 Februarie || Verjaardag van prinses Mary Donaldson || ''Hendes Majestæt Dronning Marys fødselsdag'' || |- | 6 Februarie || Verjaardag van prinses Marie || ''Hendes Kongelige Højhed Prinsesse Maries fødselsdag'' || |- | Tweede dag vóór Sondag ná die eerste volmaan op of ná 21 Maart || [[Goeie Vrydag]] || ''Langfredag'' || Halfstok |- | Eerste Sondag ná die eerste volmaan op of ná 21 Maart || [[Paasfees]] || ''Påskedag'' || |- | 9 April || Besettingsdag || ''Besættelsesdagen'' || Halfstok tot twaalf uur, twee minute van stilte, dan hys tot aan die spits): herdenking van die begin van die besetting deur [[Nazi-Duitsland]] in 1940 |- | 16 April || Verjaardag van [[Margrethe II van Denemarke|koningin Margrethe II]] || ''Hendes Majestæt Dronning Margrethes fødselsdag'' || |- | 21 April || Verjaardag van prinses Isabella || ''Hendes Kongelige Højhed Prinsesse Isabellas fødselsdag'' || |- | 29 April || Verjaardag van prinses Benedikte || ''Hendes Kongelige Højhed Prinsesse Benediktes fødselsdag'' || |- | 5 Mei || Bevrydingsdag || ''Befrielsesdagen'' || Bevryding van Denemarke in 1945 |- | Tien dae voor Pinkster || [[Hemelvaartsdag]] || ''Kristi Himmelfartsdag'' || |- | Sewende Sondag ná Paassondag || [[Pinkster]] || ''Pinsedag'' || 50 dae ná Paasfees |- | 26 Mei || Verjaardag van [[Frederik X van Denemarke|koning Frederik X]] || ''Hans Majestæt Kongens fødselsdag'' || |- | 5 Junie || [[Grondwet]]dag || ''Grundlovsdag'' || Ondertekening van die grondwet deur [[Frederik VII van Denemarke|koning Frederik VII]] in 1849 |- | 7 Junie || Verjaardag van prins Joachim || ''Hans Kongelige Højhed Prins Joachims fødselsdag'' || |- | 15 Junie || Waldemarsdag en Herenigingsdag || ''Valdemarsdag og genforeningsdag'' || Slag van Lyndanisse op 15 Junie 1219, Dannebrog-legende |- | 21 Junie || Nasionale Dag van Groenland || ''Grønlands nationaldag'' || Saam met die [[vlag van Groenland]] |- | 29 Julie || Nasionale Dag van die Faroëreilande || ''Færøernes nationale festdag'' || Saam met die [[vlag van die Faroëreilande]] |- | 5 September || Vlagdag van Denemarke se uitgewekenes || ''Danmarks udsendte'' || |- | 15 Oktober || Verjaardag van [[Christian, kroonprins van Denemarke|kroonprins Christian]] || ''Hans Kongelige Højhed Kronprins Christians fødselsdag'' || |- | 25 Desember || [[Kersfees]] || ''Juledag'' || |} == Wimpels == [[Lêer:Vimpel dansk.jpg|duimnael|’n Deense wimpel]] Wimpels is ’n redelik algemene Nordiese en Skandinawiese tradisie. ’n Wimpel kan gehys word op enige dag wat nie ’n amptelike vlagdag is nie en dit is meestal ’n manier om aan te dui dat die “baas van die huis” tuis is of bloot ter versiering. Gevolglik is wimpels gewoonlik meer algemeen sigbaar as die onderskeidelike nasionale vlag van die land. Hierdie wimpels het ’n lang, smal, driehoekige vorm, gewoonlik ’n derde tot die helfte van die lengte van die vlagpaal. In sommige lande word wimpels ook gebruik om die windrigting te bepaal. Anders as die nasionale vlag, wat gewoonlik ’n bepaalde tydsraamwerk het waartydens dit amptelik gedurende die dag gehys kan word, word wimpels as meer informeel beskou en kan hulle heeldag en nag gehys word totdat hulle verslyt is. Die Deense wimpel toon die kruisontwerp van die Dannebrog en dit is oor die algemeen baie lank en dun. Die wimpel kan aan die paal gebind word soos ’n tradisionele vlag of met ’n enkele koord wat dit die vermoë gee om rond te waai wanneer dit gehys is. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Danish-Pennant.png| Deense wimpel Lêer:Royal Pennant of Denmark.svg| Koninklike wimpel Lêer:Monarch's Pennant of Denmark.svg| Koninklike wimpel wat deur [[Margrethe II van Denemarke|Margrethe II]] gebruik is Lêer:Bornholm-Pennant.png| Wimpel van [[Bornholm]] Lêer:Faroe-Pennant.png| wimpel van die [[Faroëreilande]] </gallery></center> == Ander vlae == [[Groenland]] en die [[Faroëreilande]] is outonome gebiede<ref name=territory>* {{en}} {{cite web |url=http://www.gfbv.it/3dossier/eu-min/autonomy.html |title=The werkende outonomieë in Europa |publisher=Vereniging vir Bedreigde Volkere |quote=Denemarke het baie spesifieke territoriale outonomieë met sy twee eilandgebiede gevestig |last=Benedikter |first=Thomas |date=19 Junie 2006 |accessdate=30 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080309063149/http://www.gfbv.it/3dossier/eu-min/autonomy.html |archive-date=9 Maart 2008 |url-status=dead}} * {{en}} {{cite web |url=http://www.world-autonomies.info/tas/Greenland/Pages/default.aspx |title=Groenland |last=Ackrén |first=Maria |publisher=Autonomy Arrangements in the World |date=November 2017 |quote=Faroëes en Groenlands word gesien as amptelike streekstale in die selfregerende gebiede van Denemarke. |accessdate=30 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830110832/http://www.world-autonomies.info/tas/Greenland/Pages/default.aspx|archive-date=30 Augustus 2019 |url-status=dead}} * {{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en |title=Groenland |date=3 Junie 2013 |website=International Cooperation and Development |publisher=[[Europese Kommissie]] |accessdate=27 Augustus 2019 |quote=Groenland […] is ’n outonome gebied in die Koninkryk Denemarke }} * {{en}} {{cite web |url=http://www.norden.org/en/fakta-om-norden-1/the-nordic-countries-the-faroe-islands-greenland-and-aaland/facts-about-the-faroe-islands |title=Feite oor die Faroëreilande |publisher=[[Nordiese Raad]] |accessdate=1 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180423094907/http://www.norden.org/en/fakta-om-norden-1/the-nordic-countries-the-faroe-islands-greenland-and-aaland/facts-about-the-faroe-islands |archive-date=23 April 2018 |url-status=dead |df=dmy-all |quote=Die Faroëreilande […] is een van drie outonome gebiede in die Noordse streek}}</ref> binne die [[Koninkryk van Denemarke]]. Hulle beskik oor hul eie amptelike vlae. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Faroe Islands.svg| <small>8:11</small> {{FIAV|110110}} {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Faroëreilande]] Lêer:Flag of Greenland.svg| <small>2:3</small> {{FIAV|110110}} {{FIAV|normal}} [[Vlag van Groenland]] </gallery> Sommige areas in Denemarke het nieamptelike vlae. Hoewel hulle geen wetlike erkenning of bepaling het nie, kan hulle vrylik gebruik word. Die streeksvlae van Bornholm en Ærø word soms deur plaaslike inwoners en toeristeverwante besighede gebruik. Die voorgestelde vlag van Jutland word skaars gebruik, miskien deels weens sy eienaardige ontwerp.<ref>{{da}} {{cite web |url=http://www.harteg.dk/bornholmsflag/?Artikler:Bornholms_omr%E5deflag_afvist |title=Bornholms områdeflag afvist |publisher=Harteg |accessdate=12 April 2013 |archive-url=https://archive.is/20130412104039/http://www.harteg.dk/bornholmsflag/?Artikler:Bornholms_omr%E5deflag_afvist |archive-date=12 April 2013 |url-status=dead}}</ref> Die vlag van Vendsyssel (Vendelbrog) word selde gesien, maar die plaaslike bevolking herken dit. Volgens ’n artikel in die koerant ''Nordjyske'' is die vlag in die 1980’s gebruik in die destydse kentekens van vlugeskader 723 van die Aalborg Lugbasis. {| class="wikitable" ! width="110"|Vlag!!width="100"|Datum bekendgestel!!width="250"|Gebruik!!width="250"|Beskrywing |- | [[Lêer:Flag of Ærø.svg|100px|border]] || 1633 || {{FIAV|defacto}} Nieamptelike vlag van [[Ærø]] || ’n Byna vierkantige driekleur in geel, groen en rooi wat drie keer herhaal. ’n Histories verkeerde weergawe soortgelyk aan die [[vlag van Litaue]] is tot in 2015 gebruik. |- | [[Lêer:Flag of Denmark Bornholm.svg|100px|border]] || 1970’s || {{FIAV|defacto}} Nieamptelike vlag van [[Bornholm]] || ’n [[Skandinawiese kruis]] in rooi en groen. Ook in ’n weergawe met ’n wit fraiing om die groen kruis, soortgelyk aan die [[vlag van Noorweë]]. |- | [[Lêer:Flag of Jutland.svg|100px]] || 1975 || {{FIAV|defacto}} Nieamptelike vlag van [[Jutland]] || [[Skandinawiese kruis]] in blou, groen en rooi. In 1975 ontwerp deur Per Kramer.<ref>{{da}} {{cite web |url=http://www.klauber-flag.dk/flag.asp?cmd%3Ddetails%26flag%3D1796 |title=Flag navn : Den Jydske Fane – Jylland Danmark |publisher=Klauber Flag |accessdate=30 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530234340/http://www.klauber-flag.dk/flag.asp?cmd=details&flag=1796 |archive-date=30 Mei 2013 |url-status=dead}}</ref> Selde in gebruik gesien. |- | [[Lêer:Unofficial flag of Vendsyssel.svg|100px|border]] || 1976 || {{FIAV|defacto}} Nieamptelike vlag van Vendsyssel || ’n Skandinawiese kruis in blou, oranje en groen<ref>{{da}} {{cite web |url=http://www.klauber-flag.dk/flag.asp?cmd%3Ddetails%26flag%3D3884 |title=Flag, Danneborg, dannebrogsflag, dannebrogsvimpler og dannebrogsstander |accessdate=30 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530205252/http://www.klauber-flag.dk/flag.asp?cmd=details&flag=3884 |archive-date=30 Mei 2013 |url-status=dead}}</ref> Ontwerp deur Mogens Bohøj.<ref>{{da}} {{cite web |url=http://nordjyske.dk/nyheder/det-faldt-ikke-nedfra-himlen----/d7dd1a00-9f34-4eef-ab98-c88111bbf75e/4/1513 |title=Det faldt ikke nedfra himlen … |publisher=Nordjyske |accessdate=14 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161214122551/http://nordjyske.dk/nyheder/det-faldt-ikke-nedfra-himlen----/d7dd1a00-9f34-4eef-ab98-c88111bbf75e/4/1513 |archive-date=14 Desember 2016 |url-status=dead}}</ref> |} == Subnasionale vlae == === Provinsiale vlae === Denemarke bestaan uit vyf [[Administratiewe streke van Denemarke|streke]] wat elkeen oor sy eie vlag beskik. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Capital Region of Denmark.svg| {{FIAV|normal}} Hovedstaden Lêer:Flag of Region Midtjylland.svg| {{FIAV|normal}} Midtjylland Lêer:Flag of Region Nordjylland.svg| {{FIAV|normal}} Nordjylland Lêer:Flag of Region Sjælland.svg| {{FIAV|normal}} Sjælland Lêer:Flag of Region Syddanmark.svg| {{FIAV|normal}} Syddanmark </gallery> === Munisipale vlae === Sommige van die Deense munisipaliteite beskik oor hul eie vlae. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Copenhagen Municipality, Denmark.svg| {{FIAV|normal}} [[Kopenhagen]] </gallery> == Verwante vlae == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Finland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Finland]] Lêer:Flag of Norway.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Noorweë]] Lêer:Flag of Sweden.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Swede]] Lêer:Flag of Iceland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Ysland]] Lêer:Flag of Åland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Åland]] Lêer:Flag of the Faroe Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Faroëreilande]] </gallery> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{da}} Sven Tito Achen: ''Heraldikkens femten glæder''; Kopenhagen 1978; {{ISBN|87-12-00222-4}} * {{en}} Janus Møller Jensen: ''Denmark and the Crusades, 1400–1650''. Gepubliseer deur Brill, 2007. Hersiene weergawe van die PhD-proefskrif aan die Universiteit van Suid-Denemarke, 2005. * {{da}} {{cite web |url=https://tidsskrift.dk/historisktidsskrift/article/view/54466 |title=Undersøgelser vedrørende Danebroge og del danske kongevåben |publisher=Historisk Tidsskrift |author=A. D. Jørgensen |date=1 Januarie 1888 |accessdate=7 Julie 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Denmark|Vlae van Denemarke}} * {{en}} [https://www.fotw.info/flags/dk.html Denemarke] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Denmark|title=Vlag van Denemarke|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 Julie 2025}} {{Europavlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of Denmark}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Denemarke]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Denemarke]] sceq297yqktmc7uasm87nufkaxcu2xs Yuki Tsunoda 0 369423 2891007 2866904 2026-04-07T08:19:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891007 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Yuki Tsunoda | image = 2021 US GP, Tsunoda.jpg | pixels = | caption = Tsunoda in 2021 | nationality = {{Vlagikoon|JPN}} Japannees | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|2000|5|11|df=y}} | birth_place = Sagamihara, [[Japan]] | Old Team = F2 – Carlin-span<br/>[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | 2024 Team = [[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | 2025 Team = [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] <small>(GP Japan–)</small> | Car number = 22 | Races = {{F1stat|TSU|entries}} ({{F1stat|TSU|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|TSU|wins}} | Podiums = {{F1stat|TSU|podiums}} | Points = {{F1stat|TSU|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|TSU|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|TSU|fastestlaps}} | First race = [[2021 Bahreinse Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = {{Laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 17de (33 punte) }} '''Yuki Tsunoda''' (gebore te Sagamihara, [[11 Mei]] [[2000]]) is 'n [[Japan]]nese motorrenjaer wat van April 2025 vir die [[Red Bull Racing|Red Bull]]-span aan [[Formule 1]]-renne deelneem. Hy het sy Formule 1-debuut in die [[2021 Formule Een-seisoen|2021-seisoen]] gemaak tydens die [[2021 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] toe hy vir [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] begin jaag het. == Formule Een-loopbaan == In Augustus 2020 het AlphaTauri se Formule Een-spanhoof, Franz Tost, aangekondig dat Tsunoda in Desember 2020 vir die span in die nuwelingtoets aan die einde van die seisoen by Aboe Dhabi sal ry.<ref>{{Cite web|last=Cooper|first=Adam|date=29 August 2020|title=F2 racer Tsunoda set for Abu Dhabi rookie F1 test run with AlphaTauri|url=https://www.autosport.com/f1/news/151739/tsunoda-set-for-abu-dhabi-alphatauri-test|access-date=30 August 2020|website=Autosport.com}}</ref> Hy het sy eerste rit in 'n 2018-spesifikasie-motor gehad by die [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari]] in Imola, [[Italië]].<ref>{{Cite web|date=5 November 2020|title=Tsunoda surprised by physical challenge of F1 car after maiden test, as FP1 debut beckons|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tsunoda-surprised-by-physical-challenge-of-f1-car-after-maiden-test-as-fp1.3vh0DRWxMpsj9KqLGrLVF7.html|access-date=6 November 2020|website=Formula1.com}}</ref> Hy het in Januarie 2021 weer Formule Een-masjinerie by Imola getoets, maar hierdie keer het hy 'n AlphaTauri-geverfde Toro Rosso STR14, Toro Rosso se 2019-motor, bestuur.<ref>{{Cite web|title=Tsunoda gets more mileage at Imola ahead of F1 debut|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tsunoda-gets-more-mileage-at-imola-ahead-of-f1-debut.1oe5AlYeTIbTF3eBDIa7SA.html|access-date=28 January 2021|website=Formula 1|language=en}}</ref> === AlphaTauri (2021–2023) === ==== 2021 ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2021 Nr. 22 Tsunoda.jpg|duimnael|300px|Tsunoda by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix]]]] Tsunoda het [[Daniil Kvyat]] vervang en vir die 2021-seisoen saam met [[Pierre Gasly]] as spanmaat deelgeneem.<ref name="f1 2021">{{Cite web|date=16 December 2020|title=Tsunoda gets AlphaTauri F1 seat, replaces Kvyat|url=https://the-race.com/formula-1/tsunoda-gets-alphatauri-f1-seat-replaces-kvyat/|access-date=16 December 2020|website=The Race|language=en-GB}}</ref> By die seisoen-opening [[2021 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] het Tsunoda 13de gekwalifiseer, ondanks hy die tweede vinnigste in K1 was.<ref>{{Cite web|title=2021 Bahrain GP: Qualifying|date=27 March 2021|url=https://scuderia.alphatauri.com/en/2021-bahrain-gp-qualifying/|access-date=24 May 2023|website=[[Scuderia AlphaTauri]]|language=en}}</ref> Tsunoda het uiteindelik in die negende plek geëindig, nadat hy [[Lance Stroll]] op die laaste rondte verbygesteek het.<ref name="Yuki Bahrain">{{Cite web|date=28 March 2021|title= Formula 1 Bahrain Grand Prix race results: Hamilton beats Verstappen|url= https://www.motorsport.com/f1/news/bahrain-grand-prix-race-results/5958036/|access-date=28 March 2021|website=Motorsport|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tsunoda describes ‘emotional’ pass on hero Alonso – and what he learned from shadowing him|date=29 March 2021|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tsunoda-describes-emotional-pass-on-hero-alonso-and-what-he-learned-from.fvdZqn5bKVELOPZAmnmkF.html|access-date=24 May 2023|website=Formula 1}}</ref> Ná die wedren het Ross Brawn, Formule Een se tegniese direkteur, Tsunoda as "F1 se beste nuweling vir jare" beskou.<ref>{{Cite web|last=Cleeren|first=Filip|date=29 March 2021|title=Brawn hails Tsunoda as 'F1's best rookie for years'|url=https://www.motorsport.com/f1/news/brawn-hails-tsunoda-as-f1s-best-rookie-for-years/5975693/ |access-date=30 March 2021|website=Motorsport.com|language=en}}</ref> Nadat hy K3 vir die volgende wedren geteiken het,<ref>{{Cite web|title=Tsunoda targeting Q3 at Imola after ‘5 out of 10’ performance on F1 debut|date=15 April 2023|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tsunoda-targeting-q3-at-imola-after-5-out-of-10-performance-on-f1-debut.6EzNWsBHnhvKII25cS9Dff.html|access-date=24 May 2023|website=Formula 1}}</ref> het hy gebots in die kwalifisering vir die [[Emilia-Romagna Grand Prix]], wat vereis het dat hy nuwe kragbronelemente moes aanbring.<ref>{{Cite web|title=Tsunoda apologises for ‘huge mistake’ after crashing out in opening minutes of qualifying in Imola|date=17 April 2023|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tsunoda-apologises-for-huge-mistake-after-crashing-out-in-opening-minutes-of.5hzwvh0x4jdzqT0t74SKKj.html|access-date=24 May 2023|website=Formula 1}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tsunoda to race with new gearbox, exhaust and power unit elements after qualifying shunt|date=18 April 2023|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tsunoda-to-race-with-new-gearbox-exhaust-and-power-unit-elements-after.61rOG3ZD9CJvCZaVITiU7P.html|access-date=24 May 2023|website=Formula 1}}</ref> Ná sy wegspring van agter af het Tsunoda sy pad na die negende plek gemaak ná die rooi vlag. By die [[2021 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het Tsunoda 14de gekwalifiseer, en het 'n gebrek aan spoed getoon, om tot 15de terug te val.<ref>{{Cite web|title=AlphaTauri's Tsunoda bemoans 'no pace at all' in Portugal after coming home well outside the points|date=4 May 2021|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauris-tsunoda-bemoans-no-pace-at-all-in-portugal-after-coming-home.UFzKrysUd68JpAXSBQ7Um.html|access-date=24 May 2023|website=Formula 1}}</ref> Hy het 16de vir die [[2021 Spaanse Grand Prix|Spaanse GP]] gekwalifiseer en later om verskoning gevra nadat hy bevraagteken het of hy en spanmaat Gasly “dieselfde motor” gehad het.<ref>{{Cite web|last=Smith|first=Lukas|url=https://www.motorsport.com/f1/news/tsunoda-question-mark-alphatauri-compared-gasly/6504973/|date=8 May 2023|title=Tsunoda has ‘question mark’ over AlphaTauri F1 car versus Gasly|access-date=24 May 2023|website=Motorsport.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tsunoda-apologises-for-comments-suggesting-he-and-gasly-run-different.6muniJNSsGeaOZ7EfzYWNb.html|title=Tsunoda apologises for comments suggesting he and Gasly run different equipment after Q1 exit|website=Formula 1|date=8 May 2021|accessdate=8 October 2021}}</ref> Sy [[2021 Monaco Grand Prix]] was ook teleurstellend, hy sou in die 16de plek kwalifiseer en ook eindig op 'n baan waar verbysteek moeilik is.<ref>{{Cite web|title=2021 Monaco GP: Qualifying|date=22 May 2021|url=https://scuderia.alphatauri.com/en/2021-monaco-gp-qualifying/|access-date=24 May 2023|website=[[Scuderia AlphaTauri]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tsunoda says tough Monaco GP down to misfiring strategy gamble as he finishes P16 on maiden visit|date=25 May 2021|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tsunoda-says-tough-monaco-gp-down-to-misfiring-strategy-gamble-as-he.5dV687g9aXmiJOjSa6OZ4g.html|access-date=24 May 2023|website=Formula 1}}</ref> Tsunoda het die derde kwalifiserende sessie (K3) vir die eerste keer by die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse GP]] gehaal, maar het toe die rooi vlae uitgebring nadat hy gebots het, en in agtste gekwalifiseer. Hy het die wedren sewende geëindig. Tsunoda het weer in die kwalifisering by die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] van die baan getol, wat hom gedwing het om van die kuipelaan te begin.<ref>{{Cite web|title=Tsunoda explains what happened with early Q1 spin that leaves him on the back row for the French GP|date=19 June 2021|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.watch-tsunoda-spin-brings-out-early-red-flag-in-french-gp-qualifying.7FD2wkDKtdwFGGmc53drJc.html|access-date=25 May 2023|website=[[Formula 1]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tsunoda forced to start French GP from pit lane after changing parts overnight following Q1 shunt|date=20 June 2023|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tsunoda-forced-to-start-french-gp-from-pit-lane-after-changing-parts.4uGOXOj7iWdV7N7jKPJuHB.html|access-date=25 May 2023|website=Formula 1}}</ref> Hy het tot 13de plek by die geruite vlag gevorder.<ref>{{Cite web|title=Tsunoda says recovery from P20 to P13 ‘a good step’ – but knows he must cut out qualifying mistakes|date=22 June 2021|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.tsunoda-says-recovery-from-p20-to-p13-a-good-step-but-knows-he-must-cut-out.4EcGOgFC5veCff2HoPisAc.html|access-date=25 May 2023|website=Formula 1}}</ref> == Formule Een-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="font-size: 80%; text-align: center" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan=2| [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |rowspan="2"| [[Scuderia AlphaTauri]]-[[Honda]] |rowspan="2"| AlphaTauri AT02 |rowspan="2"| [[Honda Racing F1|Honda]] RA621H 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] | [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />{{IT-VLAG}} | [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{vlagikoon|POR}} | [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /> [[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /> {{vlagikoon|NED}} | [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /> [[Lêer:Bandeira da cidade de São Paulo.svg|20px]] | [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /> {{vlagikoon|QAT}} | [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /> {{vlagikoon|SAU}} | [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> {{vlagikoon|UAE}} |rowspan=2| |rowspan=2| |rowspan="2" bgcolor=efefef| '''14''' |rowspan="2" bgcolor=efefef| '''32''' |- |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|15‡ |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|4 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Scuderia AlphaTauri]] | AlphaTauri AT03 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |bgcolor=dfffdf| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /> 8 |bgcolor=ffffff| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br /> <small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br /> 15 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /> 7 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br /> 12 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /> 10 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br /> 17 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br /> 13 |bgcolor=efcfff| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /> <small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br /> 14 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /> 16 |bgcolor=efcfff| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br /> <small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /> 19 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /> 13 |bgcolor=efcfff| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br /> <small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> 14 |bgcolor=efcfff| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br /> <small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br /> 13 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /> 9 |bgcolor=efcfff| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br /> 17 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /> 11 | | |bgcolor=efefef|'''17''' |bgcolor=efefef|'''12''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] | AlphaTauri AT04 | [[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |bgcolor=cfcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>15 |bgcolor=ffffff| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=efcfff| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>8{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>18 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>8 | | | bgcolor=efefef|'''17''' | bgcolor=efefef|'''14''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[RB F1-span|RB]] | RB <br/>VCARB 01 | [[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH002]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |bgcolor=cfcfff| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><sup>'''8'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>17 |bgcolor=efcfff| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>14 |bgcolor=efcfff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>12 |bgcolor=efefef|'''12''' |bgcolor=efefef|'''30''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|[[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Racing Bulls]] | Racing Bulls <br/>{{nowrap|VCARB 02}} | [[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH002]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |bgcolor=cfcfff| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/><sup>'''6'''</sup>16 |<!-- laat blanko --> | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |rowspan=2 bgcolor=efefef|'''17''' |rowspan=2 bgcolor=efefef|'''33''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |[[Red Bull Racing|Oracle<br/>Red Bull Racing]] |Red Bull<br/>RB21 |[[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH002]] |<!-- laat blanko --> |<!-- laat blanko --> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>9 |bgcolor=efcfff| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>17 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><sup>'''5'''</sup>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>14 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * ‡ Halwe punte is toegeken in België in 2021 na 'n verkorte wedren weens swaar reën. <!-- * '''*''' Seisoen nog aan die gang. --> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tsunoda, Yuki}} [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Japannese renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Lewende mense]] gpr57y8n8pl65iingsm75ptu2z3bpsd Blouputsbrug 0 370427 2890706 2890514 2026-04-06T17:13:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890706 wikitext text/x-wiki Die [[Blouputsbrug]] is ‘n brug in die [[Kalahari]] oor die [[Oranjerivier]]. Die brug is by 28° 30′ 48.78″ suid en 20° 11′ 12.37″ oos by die nedersetting Vredesvallei op die noordelike oewer van die rivier. Hier hou die teerpad op, maar ‘n 14km verder is [[Riemvasmaak]]. ‘n 20km stroomaf is [[Namibië]] se suidoostelike hoek. Die brug is dus net stroomaf van die [[Augrabieswaterval]] in die [[Augrabies Nasionale Park]] en die punt waar die [[Moloporivier]] by die Oranje aansluit. Langs die brug aan die stroomopkant is daar ‘n keerwal waaruit uitgebreide wingerde besproei word. == Sien ook == * [[Lys van kruisings oor die Oranjerivier]] [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] 6lpqe9ldhgzpywzjl4h1eqny33jakks Giacomo Meyerbeer 0 370794 2890839 2386116 2026-04-06T18:39:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890839 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Meyerbeer d'après P. Petit b 1865.jpg|duimnael|Giacomo Meyerbeer, gravering ná 'n foto deur Pierre Petit (1865)]] [[Lêer:Meyer beer age 11.jpg|duimnael|upright=0.8|regs|Die jong Jakob Beer, portret deur Friedrich Georg Weitsch (1803)]] [[Lêer:Amalie Beer.jpg|duimnael|upright=0.8|regs|Amalie Beer, Meyerbeer se moeder. Skildery deur Carl Kretschmar, omstreeks [[1803]] ]] '''Giacomo Meyerbeer''', oorspronklike naam '''Jakob Liebmann Meyer Beer''' (5 September 1791, Tasdorf, naby [[Berlyn]] - 2 Mei 1864, Parys), was ‘n [[Duitsers|Duitse]] [[opera]]komponis wat veral werke in die romantiese-opera genre gekomponeer het. Hy is gebore uit 'n welgestelde [[Jode|Joodse]] gesin en het [[komponis|komposisie]] in Berlyn en later in [[Darmstadt]] studeer waar hy bevriend geraak het C.M. von Weber. Sy vroeë Duitse operas wat in [[München]], [[Stuttgart]] en [[Wene]] gekomponeer is, was onsuksesvol. Na 'n reis na Parys en Londen vestig hy hom in [[1816]] in [[Italië]] waar hy vyf operas komponeer wat herinner aan die werke van [[Gioachino Rossini|Rossini]]. Die beste van die werke is ''Il crociato'' ([[Venesië]], 1824), wat die jaar daarna in Londen en Parys opgevoer is. Sy eerste Franse opera wat saam met Eugène Scribe geskryf is, is getiteld ''Robert le Diable'' (Parys, 1831). Dit is geskryf om te voldoen aan die destydse [[Romantiek|romantiese]] smaak vir die [[Middeleeue]], die bonatuurlike en die makabere. Die werk was 'n onmiddellike sukses, en as sodanig het dit as voorbeeld gedien vir die wydopgesette Franse opera. Ook sy ''Les Huguenots'' uit [[1836]] was 'n reuse sukses. In [[1842]] het Meyerbeer tydelik na [[Berlyn]] teruggekeer waar hy aangestel is as die musiekdirekteur van die Pruisiese koning. Dit het Wagner aangespoor om sy ''Der fliegende Holländer'' te komponeer. Gedurende hierdie tydperk het Meyerbeer in Schlesien 'n Duitse opera getiteld ''Ein Feldlager'' gekomponeer (1844) waarin Jenny Lind die hoofrol vertolk het. Sy derde romantiese opera is getiteld ''Le Prophète''. Dit is gebaseer op ‘n libretto deur Scribe en in 1849 in Parys opgevoer. Hierna het hy hom gewend na ‘n ligter styl en twee werke in die opéra comique-genre gekomponeer, naamlik: ''L'Etoile du nord'' (1854) en ''Le Pardon de Ploërmel'' (1859). Sy laaste opera was ''L'Africaine''. Meyerbeer was in sy tyd besonders gewild. Sy reputasie, gebaseer op sy vier Paryse operas, het egter nie lank gehou nie. Tog het hy by wyse van sy groot karaktertonele, sy dramatiese styl van vokale komposisie en sy oorspronklike orkestrasie—veral die gebruik van die [[klarinet|bas-klarinet]], die saxofoon en die [[fagot]], ‘n groot invloed uitgeoefen op die ontwikkeling van opera. Hy het ook vir [[Hector Berlioz|Berlioz]] beïnvloed. Operas soos Verdi se ''Don Carlos'' en Puccini se ''Turandot'' kan op grond van hul skouspelagtigheid en meesterlike manipulasie van ensembles en arias teruggespoor word na Meyerbeer. ‘n Aantal van sy operas, mees noemenswaardig ''L'Africaine'', het in die 20ste eeu 'n herlewing ondervind. 'n [[Ballet]]suite, ''Les Patineurs'', wat gebaseer is op ''Le Prophète'', is deur Constant Lambert verwerk.<ref>"Meyerbeer, Giacomo." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2012.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Meyerbeer, Giacomo}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1791]] [[Kategorie:Sterftes in 1864]] [[Kategorie:Duitse komponiste]] gyj6xu0zl7oyjx44hamzqyalob9l0ju Guillaume Faye 0 372282 2890840 2388736 2026-04-06T18:40:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890840 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Guillaume Faye | beeld = Guillaume Faye par Claude Truong-Ngoc février 2015.jpg | beeldonderskrif = Guillaume Faye in 2015 | geboortedatum = {{geboortedatum|1949|11|07}} | geboorteplek = [[Angoulême]], Frankryk | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|2019|3|6|1949|11|7}} | sterfplek = [[Parys]], Frankryk | nasionaliteit = [[Frankryk|Frans]]<!-- | invloede = [[Henri Lefebvre|Lefebvre]], Robert Jaulin, Julien Freund, Michel Maffesoli, Gilles Deleuze, Guy Debord, [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]], [[Martin Heidegger|Heidegger]], Arnold Gehlen, [[Jürgen Habermas|Habermas]], Georg Simmel, Ferdinand Tönnies, Carl Schmitt, Herbert Spencer, Robert Ardrey, Giorgio Locchi, Jules Monnerot, Yann Fouéré, Christopher Lasch.-->{{Sfn|François|2019|p=92}} }} '''Guillaume Faye''' ([[7 November]] [[1949]], [[Angoulême]] – [[6 Maart]] [[2019]]) was 'n [[Frankryk|Franse]] joernalis, [[skrywer]] en leier van die ''Nouvelle Droite'' ("Nuwe Regs"). Sy vroeëre werk is deurtrek van antisionisme. In sy latere werk neem kritiek teen [[Islam]] 'n prominente plek in.{{Sfn|François|2019|pp=95–96}} == Lewensloop == Hy het voortgebou op die tradisie van [[Giorgio Locchi]], {{Sfn|François|2019|p=92}} en sy artikels en boeke poog om Islam as die nemesis te identifiseer wat noodsaaklik is om die blanke (nie-Moslem) mense van Europa en die voormalige [[Sowjetunie]] te verenig in 'n entiteit bekend as "Eurosiberië".<ref>{{Cite book|last=Laruelle|first=Marlene|title=Eurasianism and the European Far Right: Reshaping the Europe–Russia Relationship|date=2015|publisher=Lexington Books|isbn=978-1-4985-1069-1|pages=92|language=en}}</ref> Faye het streeks- en nasionale griewe as teenproduktief beskou en derhalwe was hy 'n ondersteuner van Europese integrasie. Stéphane François beskryf Faye as 'n "pan-Europese rewolusionêr-konserwatiewe denker wie se denke aan die oorsprong lê van die hernuwing van die Franse Identitêre Beweging se leerstellinge, en in 'n breër konteks die Euro-Amerikaanse Regs". {{Sfn|François|2019|p=}} == Publikasies == {{refbegin|2}} * ''Le Système à tuer les peuples'', Copernic 1981. * ''Contre l'économisme'', Le Labyrinthe, 1983. * ''Sexe et Idéologie'', Le Labyrinthe, 1983. * ''La Nouvelle société de consommation'', Le Labyrinthe, 1984. * ''L'Occident comme déclin'', Le Labyrinthe, 1984. * ''Avant-guerre'', Carrère, 1985. * ''Nouveaux discours à la Nation'' Européenne, Albatros, 1985. * ''Europe et modernité'', Eurograf, 1985. * ''Petit lexique du partisan européen'' (medewerker), Eurograf, 1985. * ''Les Nouveaux enjeux idéologiques'', Le Labyrinthe, 1985. * ''La Soft-idéologie'' (medewerker as Pierre Barbès), Robert Laffont, 1987. * ''Le Guide de l'engueulade'', Presses de la Cité, 1992. * ''Viol, pillage, esclavagisme, Christophe Colomb, cet incompris : essai historico-hystérique'', Grancher, 1992. * ''Le Manuel du séducteur pressé'', Presses de la Cité, 1993. * ''L'Archéofuturisme'', L'Aencre, 1998. Engelse vertaling: ''Archeofuturism'', Arktos, 2010. * ''La Colonisation de l’Europe: discours vrai sur l’immigration et l’Islam'', L’Æncre, 2000. Engelse vertaling: ''The Colonisation of Europe'', Arktos, 2016. * ''Les Extra-terrestres de A à Z'', Dualpha, 2000. * ''Pourquoi nous combattons: manifeste de la résistance européenne'', L’Æncre, 2001. Engelse vertaling: ''Why We Fight: Manifesto of the European Resistance'', Arktos, 2011. * ''Chirac contre les fachos'', GFA, 2002. * ''Avant-guerre'', L’Aencre, 2002. * ''Le coup dEtat mondial: Essai sur le Nouvel Impérialisme Américain.'', L’Æncre, 2004. Engelse vertaling: ''A Global Coup'', Arktos, 2017. * ''La congergence des catastrophes.'', L’Æncre, 2004. Engelse vertaling: ''Convergence of Catastrophes'', Arktos, 2012. * ''La Nouvelle Question juive'', Le Lorre, 2007. * ''Sexe et Dévoiement'', Les éditions du Lore, 2011. Engelse vertaling: ''Sex and Deviance'', Arktos, 2014. * ''L'Archéofuturisme V2.0 : nouvelles cataclysmiques'', Le Lorre, 2012. Engelse vertaling: ''Archaeofuturism 2.0'', Arktos, 2016. * ''Mon programme: Un programme révolutionnaire ne vise pas à changer les règles du jeu mais à changer de jeu '', Les Éditions du Lore, 2012. * ''Comprendre l'islam'', Tatamis, 2015. Engelse vertaling: ''Understanding Islam'', Arktos, 2016. *''Guerre civile raciale'', Éditions Conversano, 2019. Engelse vertaling: ''Ethnic Apocalypse: The Coming European Civil War'', Arktos, 2019 (voorwoord deur [[Jared Taylor]]) * ''Nederland'', postuum roman, Éditions Conversano, 2020. {{refend}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Faye, Guillaume}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1949]] [[Kategorie:Sterftes in 2019]] [[Kategorie:Franse skrywers]] 3nkfn4zf9o1p8ivl5bmx3yd3ahyf5s8 Beit Trust 0 372457 2890702 2390752 2026-04-06T17:11:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890702 wikitext text/x-wiki Die '''Beit Trust''' se doel is die ondersteuning van die ontwikkeling van [[Zambië]], [[Zimbabwe]] en [[Malawi]] op ‘n wye verskeidenheid van terreine. ==Trust== [[Alfred Beit]] het met sy afsterwe in 1906 £1 200 000 in ‘n fonds bekend as die Beit Trust nagelaat vir die ontwikkeling van die spoorweë en ander vervoerinfrastruktuur in [[Noord-Rhodesië]], [[Suid-Rhodesië]] en [[Njassaland]]. Danksy goeie beleggingsbesluite het die nagelate bate aan die Trust in waarde toegeneem ten spyte van groot uitgawes. Aanvanklik is die fonds beheer deur [[Otto Beit]], maar later deur bekende en bekwame mense soos [[Henry Birchenough]] en Hew Butler. ==Rivieroorgange== Vyf groot brûe is deur die Trust gefinansier, naamlik die *[[Beitbrug]] oor die [[Limpoporivier]] *[[Otto Beit-brug]] oor die [[Zambezirivier]] *[[Birchenoughbrug]] oor die [[Saverivier]] *Kafuebrug oor die [[Kafuerivier]] en die *[[Luangwabrug]] Ook die aanlê ‘n honderdtal laagwaterbrûe is deur die Trust betaal. ==Ander projekte== Later het die Trustees besluit om die terrein van hul welwillendheidswerk te verrruim. Geld is beskikbaar gestel vir die onderwys, gesondheid, omgewingsbewaring, welsynswerk, studiebeurse vir universiteitsopleiding, museums, dorpsaanleg, wetenskapllike navorsing en noodlenigingswerk na natuurrampe. Na die [[sikloon]] [[Idai]] in Maart 2019 is die Umvumvubrug op koste van die fonds herstel. In 2020 tydens die Corona-pandemie is beskermende klere aan gesondheidswerkers voorsien. Swembaddens is in arm en afgeleë gebiede gebou. == Bronne == * Green, Lawrence G.: Full many a glorious morning. A recent journey by rail and road to four countries of Southern Africa with the traveller going back on old tracks, striking out in new directions and moving along the highways and byways of memory. Kaapstad: Howard Timmins, 1968. == Eksterne skakels == * [http://www.beittrust.org.uk/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Malawi]] [[Kategorie:Zimbabwe]] [[Kategorie:Zambië]] 9jk2xa0jmxtve20rqts8gymzdj36k0b Gaetano Donizetti 0 372504 2890628 2391044 2026-04-06T12:40:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890628 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Gaetano Donizetti (portrait by Giuseppe Rillosi).jpg|duimnael|250px|{{center|Portret van Gaetano Donizetti deur Giuseppe Rillosi, 1848<br />[[Lêer:Donizetti's signature.png|200px|alt=Donizetti's signature]]}}]] '''Domenico Gaetano Maria Donizetti''' ([[29 November]] [[1797]], [[Bergamo]] – [[8 April]] [[1848]], [[Bergamo]], [[Lombardye]], Oostenrykse Ryk) was ‘n Italiaanse operakomponis. Sy groot getal operas wat in beide [[Italiaans]] en [[Frans]] gekomponeer is verteenwoordig ‘n oorgangsfase tussen die operastyle van [[Gioachino Rossini|Rossini]] en [[Giuseppe Verdi|Verdi]]. Onder sy grootste werke tel Lucia di Lammermoor (1835), La fille du régiment (1840), en La favorite (1840). == Vroeë lewe == Hy was die jongste van drie seuns van die opsigter van die monte di pieta (die munisipale pandjieswinkel) en het sy musikale studies onder Giovanni Simone Mayr, die Beierse priester en musiekdirekteur van Sta. Maria Maggiore, Bergamo se hoofkerk, en ook ‘n suksesvolle [[opera]]komponis, begin. As koorknaap het Donizetti nie uitgeblink nie, maar Mayr het ‘n ontluikende musikale vermoë in hom bespeur en toegesien dat hy toegelaat word tot die Liceo Filarmonico (die musiekskool) in Bologna waar hy opleiding ontvang het in [[kontrapunt]] en die fuga. Sy vader was hoopvol dat hy ‘n kerkkomponis sou word, maar alhoewel hy ‘n groot verskeidenheid gewyde musiek gekomponeer het, het sy werklike aanleg in teatermusiek gelê. Donizetti het sy eerste sukses behaal met Enrico di Borgogna, wat in 1818 by die Teatro San Luca in [[Venesië]] opgevoer is, en in die volgende 12 jaar het hy 31 operas gekomponeer. Die meeste daarvan is in [[Napels]] opgevoer en nou vergete. In [[1830]] het sy Anna Bolena wat in [[Milaan]] opgevoer is aan hom groot roem besorg. Twee jaar later het hy verdere ewigdurende sukses behaal met L'elisir d'amore (Die Eliksir van Liefde). Die libretto is deur Felice Romani, wat destyds as die beste teaterdigter beskou is, geskryf. Lucrezia Borgia (1833), ook met ‘n libretto deur Romani, het sy reputasie by [[La Scala]] en elders verstewig. Soos sy voorgangers [[Gioachino Rossini|Rossini]] en [[Vincenzo Bellini|Bellini]] het hy hom volgende toegespits op [[Parys]] waar sy Marino Faliero, hoewel nie ‘n mislukking nie, nie kon meeding nie met Bellini se I Puritani, wat ‘n paar weke vroeër opgevoer is. Donizetti het hierna teruggekeer na Napels vir die opvoering van sy [[tragedie]]se meesterstuk, Lucia di Lammermoor op 26 September 1835. In [[1828]] is Donizetti getroud met Virginia Vasseli, die suster van een van sy hegste vriende in Rome. Hulle het hulle in Napels gevestig. Hy was besonders toegewyd aan haar en sou na haar dood, kort na haar geboorte aan ‘n stilgebore seun in 1837, nooit werklik herstel nie, Sy ontsteltenis en verbystering is vererger deur die feit dat nie een van hul drie kinders hul geboorte oorleef het nie. Dit was duidelik dat [[sifilis]], waaraan Donizetti self later beswyk het, reeds sy tol van sy familie begin neem het. == Sukses in Parys == Donizetti het tot 1838 voortgegaan om in Napels te werk, toe sensors aanstoot geneem het teen die opvoering van sy Poliuto, wat oor ‘n [[Christen]]martelaar handel, op grond daarvan dat die onderwerp nie geskik was vir die verhoog nie. Hierna het hy na Parys teruggekeer, waar Bellini se vroeë dood en Rossini se uittrede hom sonder ernstige mededingers gelaat het. Hy het van sy gewildste operas weer opgevoer, hoewel Lucrezia Borgia onttrek moes word vanweë besware deur [[Victor Hugo]], op wie se drama die libretto gebaseer is. Poliuto is in 1840 opgevoer onder die titel Les Martyrs, met ‘n [[Frans]]e teks deur Eugène Scribe. Dit is voorafgegaan deur die ''opéra comique'' La fille du régiment (Die Dogter van die Regiment), wat met die jare enorme populariteit behaal het en opgevoer is deur die beste soprane van die era, insluitende Jenny Lind, Adelina Patti, Marcella Sembrich, Emma Albani, en ander divas van die 19de eeu. Later in dieselfde jaar het die Paris Opéra La favorite, Donizetti se eerste essay in die Franse grande opera, opgevoer. Bartolomeo Merelli, ‘n medeleerling van Donizetti, is aangestel as die direkteur van [[La Scala]] en ook van die Kärnthnerthor Teater in [[Wene]]. Hy het Donizetti versoek om ‘n opera vir La Scala te komponeer, Die werk, Maria Padilla, is in 1841 opgevoer, slegs ‘n paar weke voor die bekende premiére van Verdi se Nabucco. Merelli het ook ‘n opera aangevra vir sy Weense teater. Linda di Chamounix, ‘n romantiese ''opera semiseria'', is in 1842 opgevoer en was gewy aan keiserin Maria Anna. Donizetti het alreeds deur die toedoen van prins Metternich onder die aandag gekom van keiser Ferdinand I en in sy teenwoordigheid Rossini se Stabat Mater [[dirigent|gedirigeer]]. Hy is gevolglik aangestel as die amptelike komponis van die keiser, wat meegebring het dat hy ses maande uit die jaar in [[Wene]] moes wees, maar hom andersins toegelaat het om elders te werk gedurende die res van die jaar. Terselfdertyd het Rossini, wat altyd omgesien het na Donizetti se belange in Parys en hom toevertrou het met die eerste opvoering van sy Stabat Mater in [[Bologna]], by hom aagedring om aansoek te doen vir die vakante direkteurskap van die Liceo in dié stad. Donizetti het egter gemeen dat hy nie die verantwoordelikheid kon aanvaar nie en het verkies om sy winsgewende operaloopbaan voort te sit. Terug in Parys het hy die verruklike en geestige komiese opera Don Pasquale by die Théâtre Italien opgevoer. == Gesondheidsprobleme == Donizetti was egter reeds in die kloue van ‘n dodelike siekte. Hy het sy laaste belangrike opera, Dom Sébastien, met ‘n libretto deur Scribe, by die Paris Opéra in 1843 opgevoer onder onuitstaanbare hoofpyne. Hy het vinnig merkbaar ouer geword en ook sy aantreklike gelaatstrekke en ewewigtige temperament, wat hom goed gestand gedoen het tydens die uitdagings van opera opvoerings, verloor. Dom Sébastien was ‘n sukses, alhoewel dit ongunstige resensies ontvang het. Die oorblywende jare het Donizetti in kranksinnigheid verval. As ‘n pasiënt in ‘n private instelling vir kranksinniges naby Parys het hy onderonsies gehad met die Franse polisie, wat gesteun is deur die geneeskundiges. Hy is ten einde laaste na Bergamo geneem deur sy toegewyde neef. Hy het gely aan algemene paralise wat by kranksinnige sifilislyers voorkom en was ontneem van wilskrag, spraak en beheer oor sy liggaam, en het voortgestrompel tot [[8 April]] [[1848]]. Dit was ‘n betreurenswaardige en tragiese einde vir ‘n aantreklike en vrolike man wat, anders as Bellini, nooit afgunstig was oor die suksesse van ander komponiste nie en by tye ‘n ruimhartigheid en gulhartigheid van gees getoon het. Hy het byvoorbeeld vir die Franse komponis [[Hector Berlioz|Berlioz]], wie se kritiek in die ''Le Journal des Débats'' konsekwent vyandig was, op die vooraand van Berlioz se vertrek na [[Wene]] ‘n bekendstellingsbrief aan prins Metternich gestuur. Donizetti het altyd meer guns geniet by die publiek as by die kritici. Gedurende sy leeftyd het hy enorme sukses behaal en die belonings was aansienlik. Sy gewildheid het tot die einde van die eeu geduur, maar teen [[1914]] het sy operas, oorskadu deur Verdi en [[Richard Wagner|Wagner]] se meesterstukke, byna nie meer deel van die standaardrepertorium gevorm nie. In die 1950’s was daar ‘n hernieude waardering vir sy werke. Dit is derhalwe ten minste onwaarskynlik dat Lucia di Lammermoor, L'elisir d'amore, en Don Pasquale toegelaat sal word om in die vergetelheid te verdwyn. <ref>"Donizetti, Gaetano ." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2012.</ref> == Belangrikste werke == ===Operas=== Donizetti het 75 operawerke gekomponeer, waaronder: * Alfredo il Grande (1823) * Emilia di Liverpool (1824) * Le convenienze e le inconvenienze teatrali (1827) * Il borgomastro di Sardaam (1827) * La regina di Golconda (1828) * Il giovedì grasso (1828) * Il castello di Kenilworth (ná Scott, 1829) * Anna Bolena (1830) * L'elisir d'amore (1832) * Il furioso all'isola di San Domingo (1833) * Torquato Tasso (1833) * Lucrezia Borgia (1833) * Maria Stuarda (1834) * Gemma di Vergy (1834) * Marino Faliero (ná Byron, 1835) * Lucia di Lammermoor (ná Scott, 1835) * Belisario (1836) * Il campanello di notte (1836) * Betly (1836) * Pia de' Tolomei (1837) * Roberto d'Evereux, Conte d'Essex (1837) * Poliuto (1840) * La fille du régiment (1840) * La favorite (1840) * Linda di Chamounix (1842) * Don Pasquale (1843) * Maria di Rohan (1843) * Dom Sébastien, roi de Portugal (1843). ===Ander werke=== Hy het twee [[oratorio]]s, verskeie [[kantate]]s, gewyde stukke, ten minste 20 strykkwartette, drie strykkwintette en verskeie liedere gekomponeer. ==Bykomende leesmateriaal== Gedetaileerde studies van die komponis en sy werke kan gevind word in Herbert Weinstock se ''Donizetti and the World of Opera in Italy, Paris, and Vienna in the First Half of the Nineteenth Century'' (1963, herdruk 1979), en in William Ashbrook se ''Donizetti'' (1965), en ''Donizetti and His Operas'' (1982). == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Donizetti, Gaetano}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1797]] [[Kategorie:Sterftes in 1848]] [[Kategorie:Italiaanse komponiste]] [[Kategorie:Italiaanse dirigente]] t1v5u0qrzr57ndmfav9guwq4ylvkiwh Armin Wegner 0 374649 2890616 2408435 2026-04-06T12:35:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890616 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Armintwegner1890s.jpg|duimnael|Wegner in 1916]] '''Armin Theophil Wegner''' ([[16 Oktober]] [[1886]] - [[17 Mei]] [[1978]]) was 'n Duitse soldaat en mediese ordonnans in die [[Eerste Wêreldoorlog]], 'n produktiewe [[skrywer]] en 'n menseregte-aktivis.<ref>{{Cite book|title=Fascism and Democracy in the Human Mind: A Bridge Between Mind and Society|url=https://archive.org/details/fascismdemocracy00char_538|url-access=limited|last=Charny|first=Israel W.|date=2006|publisher=University of Nebraska Press|isbn=978-0803217966|location=Lincoln|oclc=254322369|page=[https://archive.org/details/fascismdemocracy00char_538/page/n446 426]}}</ref> Wegner was tydens die Eerste Wêreldoorlog in die [[Ottomaanse Ryk]] en was 'n getuie van die [[Armeense volksmoord]] en die foto's wat hy destyds geneem het om die lot van die Armeense te dokumenteer, verteenwoordig vandag die kern van getuienisbeelde van die volksmoord.<ref name="BT">{{Cite book|title=The Burning Tigris: The Armenian Genocide and America's Response|last=Balakian|first=Peter|publisher=HarperCollins|isbn=978-0060558703|location=New York|oclc=474672604}}</ref>{{rp|258–259}} In die jare na die Eerste Wêreldoorlog het Wegner ook sy teenkanting uitgespreek teen die [[Antisemitisme|antisemitiese]] beleid van die [[Nazi-Duitsland|Nazi-regime]] met 'n groot risiko vir sy eie lewe. In 1933 skryf hy 'n passievolle pleidooi aan [[Adolf Hitler]] namens Duitse [[Jood|Jode]]. Hy het gesuggereer dat die vervolging van die Jode nie net 'n kwessie was van "die lot van ons Joodse broers alleen, maar ook van die lot van Duitsland".<ref name="LtH">{{Cite journal|title=Letter to Hitler|volume=2|pages=139–144|author=Armin T. Wegner|date=April 11, 1933|doi=10.1080/146235200112481|journal=Journal of Genocide Research|s2cid=72367079}}, {{cite web|url=http://www.exil-archiv.de/grafik/biografien/wegner/brief.pdf|title=Brief an Hitler|author=Armin T. Wegner|date=April 11, 1933|access-date=1 Januarie 2018|language=de}}</ref>{{rp|240}} Hy merk op dat hy die brief skryf as 'n trotse Duitser wat as hy self sy Pruisiese familiewortels kon opspoor tot die tyd van die [[kruistog]]te, het Wegner Hitler gevra wat van Duitsland sou word as hy sy Jodevervolging sou voortsit. Op sy eie vraag het Wegner verklaar: "Daar is geen vaderland sonder geregtigheid nie!"<ref name =LtH />{{rp|244|q="Doch es gibt kein Vaterland ohne Gerechtigkeit!"}} Hy is vervolg deur die Nazi-regime en vlug uit Duitsland na sy vrylating uit aanhouding in [[konsentrasiekamp]]e. Nadat hy Duitsland verlaat het, het hy die res van sy lewe in [[Italië]] gewoon. Hy is later erken vir sy pogings teen [[volksmoord]], insluitende erkenning deur Yad Vashem as Regverdiges onder die Nasies. Sy verhaal en sy foto's verskyn in verskeie studies om die Armeense volksmoord te dokumenteer. == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Armin T. Wegner}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wegner, Armin}} [[Kategorie:Duitse aktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1886]] [[Kategorie:Sterftes in 1978]] g5wllrfvflrliv6usbhsxrjqeikjqhy Abel Pienaar 0 374807 2890611 2618017 2026-04-06T12:34:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890611 wikitext text/x-wiki '''Abel Pienaar''' (1969 – [[1 Julie]] [[2021]]) was ‘n godsdienstige skrywer met spirituele en [[sinkretisme|sintretistiese]] sienings van die [[Christendom]], [[Boeddhisme]] en [[ Taoïsme]] as fokus. Hy was 'n voormalige [[NG Kerk]] [[dominee]]. ==Lewesloop== Abel Pienaar het twee grade in [[Teologie]] en 'n doktorsgraad in Filosofie van Godsdiens. Hy was vir meer as tien jaar 'n NG predikant voor dat hy bedank het en o.a. [[Zen]] Boeddhisme en Taoïsme begin bestudeer het. Pienaar was die hoofleraar van Renaissance; 'n spirituele gemeenskap in [[Pretoria]]. Hy was ook direkteur van die Sentrum vir Eietydse Spiritualiteit, vanwaar hy saam met ander, [[spiritualiteit]] en intergeloof-dialoog bestudeer en propageer. Pienaar is ook die skrywer en mede-skrywer van heelwat filosofiese en teologiese boeke. Abel het gereeld opgetree as spreker by konferensies op en hy was 'n gereelde deelnemer aan openbare debatte op TV en radio. Hy is ook die skrywer van 'n weeklikse blog, genaamd 'Kop en Hart', wat in [[Rapport]] [[koerant]] verskyn. Pienaar was getroud met Zelda en het drie kinders en 2 kleinkinders gehad en in Pretoria gewoon.<ref>{{Cite web |url=https://raru.co.za/books/8308947-god-se-blou-oe |title=argiefkopie |access-date= 3 Julie 2021 |archive-date= 9 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184259/https://raru.co.za/books/8308947-god-se-blou-oe |url-status=dead }}</ref> Pienaar sterf op 1 Julie 2021 aan [[covid-19]].<ref>Jean Oosthuizen, In memoriam: Abel Pienaar. [[Litnet]]. 2 Julie 2021. https://www.litnet.co.za/in-memoriam-abel-pienaar/</ref> == Boeke== *2010 - Saam op soek na God: Soeke na ‘n eietydse spiritualiteit. *2010 - God se Oë is Blou. *2015 - Die Dans met God. (By die Stellenbosch Woordfees as die beste leefstylboek van die jaar bekroon) *2016 - Tao Te Ching, Boek van die Weg. *2017 - Power of Calm. *2018 - Die Oorkantste oewer (in medewerking met dr. Flip Schutte). *2021 - TAO van wakker word. == Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne Skakels == *Huldeblyk aan Dr. Abel Pienaar – deur Dr. [[Piet Muller]] YouTube | https://www.youtube.com/watch?v=yl6ZuNZLQ40&ab_channel=RenaissanceGemeenskap {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pienaar, Abel}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Sterftes in 2021]] [[Kategorie:Sterftes aan Kovis-19]] peiesim2a74hs65gt0uzhoa4ahfijoo Bianca Buitendag 0 383820 2890620 2860603 2026-04-06T12:37:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890620 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bianca Buitendag.jpg|duimnael|Bianca Buitendag in 2013.]] '''Bianca Buitendag''' ([[9 November]] [[1993]]) is 'n Suid-Afrikaanse professionele [[branderplankry]]er. Sy het [[Suid-Afrika]] verteenwoordig by die [[Olimpiese Somerspele 2020]], waar sy 'n silwer medalje gewen het in die kortbordkompetisie vir vroue.<ref>{{Cite web|date=2021-05-27|title=Simbine in SA Olympics squad, but no Caster or Wayde yet|url=https://www.espn.com/espn/story/_/id/31520213/simbine-south-africa-olympics-squad-no-wayde-van-niekerk-caster-semenya-yet|access-date=2021-06-20|website=ESPN.com|language=en}}</ref> == Lewe == Buitendag is in [[George]], [[Wes-Kaap]], gedurende 1993 gebore. Sy het grootgeword naby die strand van [[Valsbaai]] buite [[Kaapstad]]. Met haar pa se aanmoediging het sy op agtjarige ouderdom saam met haar twee broers leer branderplank ry. Toe sy twaalf was, verhuis haar gesin na die Suid-Kaap streek. Sy het 'n graad in [[rekeningkunde]] en [[finansies]] behaal aan die Northeastern-universiteit, [[VSA]].<ref>https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/surfing/athlete-profile-n1331359-buitendag-bianca.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210726072506/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/surfing/athlete-profile-n1331359-buitendag-bianca.htm |date=26 Julie 2021 }} ,Besoek op 30 Julie 2021</ref> In 2015 is haar pa, Collin Buitendag, oorlede. Sy het desnieteenstaande haar beste in haar loopbaan geëindig as vierde beste in die wêreld, volgens die World Surf League se ranglys.<ref>{{cite web|url=http://www.surfersvillage.com/content/buitendag-family-suffers-loss-patriarch-colin-passes|title=Buitendag family suffers loss as patriarch Colin passes on|work=surfersvillage.com|accessdate=5 Maart 2017|archive-date= 6 Maart 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170306133522/http://www.surfersvillage.com/content/buitendag-family-suffers-loss-patriarch-colin-passes|url-status=dead}}</ref> Die jaar daarna was sy 12de in die wêreld. == Hoogtepunte in haar branderplanry-loopbaan== *2013 8ste posisie WSL *2013 3de Colgate Plax Girl's Rio Pro - [[Brasilië]] *2014 7de posisie WSL *2014 3rd Target Women's Maui Pro - [[Hawaii]] *2014 2de Roxy Pro Gold Coast - [[Australië]] *2015 4de posisie WSL *2015 2nd Swatch Women's Pro - [[Kalifornië]] *2015 3rd Van's US Open of Surfing - Kalifornië *2015 2de Fidji Women's Pro - [[Fidji]] *2015 2de IO Rio Women's Pro - Brasilië *2016 12de posisie WSL *2017 17de posisie WSL *2018 3de Corona J Bay - Afrika *2019 44ste posisie WSL *2021 2de [[Olimpiese Somerspele 2020]] <ref name="worldsurfleague.com">{{cite web|url=http://www.worldsurfleague.com/athletes/680/bianca-buitendag|title=Pro Surfer: Bianca Buitendag|work=worldsurfleague.com|accessdate=5 Maart 2017}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne Skakels links== *[http://www.worldsurfleague.com/athletes/680/bianca-buitendag Profile in World Surf League] *[https://web.archive.org/web/20190528152134/http://www.biancabuitendag.com/ Personal Site] *[https://surfergirls.com/bianca-buitendag/ Surfer Girls - Bianca Buitendag] == Notas == {{en-vertaal|Bianca Buitendag}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Buitendag, Bianca}} [[Kategorie:Geboortes in 1993]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse branderplankryers]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sportvroue]] nrrgp3p4pzuelpb47gb9rpyuckaason Geissorhiza exilis 0 384366 2890755 2824118 2026-04-06T17:44:15Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890755 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = EN | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Geissorhiza exilis | authority = [[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]], (2009) | synonyms = }} '''''Geissorhiza exilis''''' is 'n meerjarige [[blomplant]] en [[geofiet]] wat tot die [[genus]] ''[[Geissorhiza]]'' behoort en deel is van die [[fynbos]]. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan die [[Wes-Kaap]] en kom in op die laer hellings van die Waaihoekberg by [[Worcester]] voor. Die spesie is eers in 2009 ontdek en daar is tans net een populasie bekend. Dit het baie ooreenkomste met ''[[Aristea nigrescens]]'' ten opsigte van [[habitat]]. Dit word bedreig deur die aanplant van wingerde en boorde en is afhanklik van brandbestuur om te blom. == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1535-137 REDLIST Sanbi] * [http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77106418-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Geissorhiza|exilis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] fwcfv3aulfg344jpo4vzpfepm9gx2fo Wielie Walie 0 384754 2891006 2628648 2026-04-07T08:18:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891006 wikitext text/x-wiki '''Wielie Walie''' is 'n Afrikaanse kindervariëteitsprogram wat deur die skrywer [[Louise Smit]] met marionetpoppe geskep is.<ref name="sw" /><ref name="mamalisa" /><ref name="mm" /> Dit is op [[SABC2]] (destyds TV1) uitgesaai vanaf die bekendstelling van televisie in Suid-Afrika in 1976.<ref name="kempton-express" /> Die hoofkarakters is Karel Kraai en Sarel Seemonster, twee beste vriende, maar wat altyd aan die redekawel (stry) is. Bennie Boekwurm is altyd gereed om 'n storie te lees, en die eend en die sokkies gesels met mekaar. Bennie word deur die bytjie gebel en op sy trompet en die blomme geblaas en gesing dat hy uit sy ondergrondse biblioteek moet opkom. Al hierdie karakters het saam met Oom Gert en Tannie Magda in 'n speelkamer en 'n park gewoon. Die naam "Wielie Walie" kom ook uit 'n bekende Afrikaanse kinderliedjie, wat uiteindelik die temalied vir die vertoning was. == Karakters == Die marionette is gebou deur die SAUK-modelvervaardigingsafdeling onder leiding van Rod Campbell. * Sarel Seemonster - oorspronklike karakters geteken deur Johan Roos in strokiesprente voor 1975; marionet gemaak deur Rod Campbell * Karel Kraai - oorspronklike karakters geteken deur Johan Roos (kopiereghouer); marionet gemaak deur Rod Campbell * Bennie Boekwurm - die outeursreg van die karakter behoort aan Louise Smit en 'n marionet wat privaat gemaak is deur Rod Campbell * Bytjie - ontwerp en gemaak deur Rod Campbell * Blommetjies - ontwerp en gemaak deur Rod Campbell * Die Kouse * Meend die Eend * Petrus Padda == Aanbieders == * [[Magda van Biljon]] * [[Gert van Tonder]] == Oorspronklike stembesetting == *'''Bennie Boekwurm''': [[Verna Vels]], later Dulinda Pieters *'''Sarel Seemonster''': Francois Stemmet *'''Karel Kraai''': [[Lochner de Kock]] *'''Blommetjies''': Magda van Biljon == Herlewing/DVD == 'n Hersiening is in 2008 gedoen en in 2009 op DVD vrygestel, met slegs 2 (loods) episodes, amper in die vorm van 'n lang film. Alhoewel daar nie meer aanbieders was nie, is 'n splinternuwe karakter "Wagga Wagga Kwagga", ('n volledige liggaamskostuum), geskep deur die skrywer [[Louise Smit]] en is bekendgestel. ===Poppe=== Die oorspronklike staafbeheerde en handpoppe vir '' Wielie Walie '' is deur Rod Campbell gemaak. Die nuwe handpoppe is geskep deur [http://www.tobyspuppets.co.za Toby Van Eck] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301111434/http://www.tobyspuppets.co.za/ |date= 1 Maart 2012 }} van Toby's Puppet and Prop winkel, en die [http://www.lifesizedesigns.co.za/bpages/kwagga.html "Wagga Wagga Kwagga"-kostuum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316221707/http://www.lifesizedesigns.co.za/bpages/kwagga.html |date=16 Maart 2012 }} deur [http://www.lifesizedesigns.co.za Louis Niemand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316221646/http://www.lifesizedesigns.co.za/ |date=16 Maart 2012 }} van LifeSize Designs. Die vertoning het ook 'n heeltemal nuwe stem gekry. ===Nuwe stemtalente=== *'''Bennie Boekwurm:''' Dulinda Pieters<br/> *'''Karel Kraai:''' stemkunstenaars van EnterActive Productions<br/> *'''Sarel Seemonster''' stemkunstenaars van EnterActive Productions<br/> *'''Meend Die Eend''' stemkunstenaars van EnterActive Productions<br/> *'''Wagga Wagga Kwagga''' stemkunstenaars van EnterActive Productions<br/> *'''Blommetjies''': Dulinda Pieters<br/> *'''Die Kouse''': Dulinda Pieters<br/> === Boek === 'n Boek, ''Wielie Wielie Walie'', verskyn in 2010, met illustrasies deur Sean Verster. Sarel Seemonster, Karel Kraai en Die Kouse woon almal gelukkig in die Wielie Walie Park, naby die Walieberge. Bennie Boekwurm, Bytjie en Blommetjies bly ook daar, en Bennie lees, soos altyd, vir sy vriende stories - hy is 'n slim wurm en het baie storieboeke in sy Boektonnel. Op 'n goeie dag verskyn 'n vreemde karakter in die Wielie Walie Park - sy naam is Wagga Wagga Kwagga. Sarel en sy vriende hou dadelik van hom en hulle stem in dat hy mag bly en hul nuwe vriend word. === Ander === ''Wielie Walie'' se geanimeerde openingslogo is ontwerp en geanimeer deur Butch Stoltz, hoof van die animasie -afdeling van SABC TV. Die karakter van Bennie Boekwurm is onder kopiereg van Butch Stoltz en verskyn ook in 'n advertensieveldtog vir ATKV/Pendoring ter bevordering van [[Afrikaans]]. Bennie word voorgestel as 'n klein wurm op 'n haak in die see, met 'n frase "Moenie die taal afskeep nie! / Moenie die taal disrespekteer nie!", om te wys wat met die karakters gebeur as die taal mishandel word. In 1980 verskyn 'n orkesspan van poppe saam met die dirigent Maestro Mole in baie episodes van '' Wielie Walie ''. Die poppe is gemaak deur Rod Campbell en Mike Olivier het 'n wonderlike stel vir hierdie tussenposes van klassieke musiek opgelewer. Maestro Mole is gemaak met 'n gevorderde interne staafbeheerstelsel genaamd die MARCS of Mechanical Animation Rod Control System. Rod Campbell het 'n UNIMA- en TV-toekenning ontvang vir uitstekende prestasie in poppespel. == Temalied (tradisioneel) == '''Wielie Walie''': (Afrikaans) :''Wielie wielie walie''<br/> :''Die aap ry op die balie''<br/> :''Tjoef tjaf,''<br/> :''val hy af''<br/> :''Wielie wielie walie''<br/> == Sien ook == * ''[[Haas Das se Nuuskas]]'' * [[Verna Vels]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="mamalisa">{{Cite web |url=https://www.mamalisa.com/?t=es&p=2885 |title=Wielie Walie op mamalisa.com |access-date=10 November 2023 |archive-date=28 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328000422/https://www.mamalisa.com/?t=es&p=2885 |url-status=live }}</ref> <ref name="sw">{{Cite web |url=http://www.stellenboschwriters.com/smitl.html |title=Inligting oor Louise Smit op stellenboschwriters.com |access-date=10 November 2023 |archive-date=31 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031022908/http://stellenboschwriters.com/smitl.html |url-status=live }}</ref> <ref name="kempton-express">{{Cite web |url=https://www.citizen.co.za/kempton-express/news-headlines/2016/01/05/watch-television-in-south-africa-turns-40/ |title=Wielie Walie berig op kempton-express }}</ref> <ref name="mm">{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/ongekategoriseerd/wielie-walie/ |title=Wielie Walie berig op maroelamedia.co.za }}</ref> }} == Eksterne skakels == * [http://www.Louisesmit.co.za Creator Louise Smit's Website] * [http://www.tobyspuppets.co.za Puppet Builder Toby Van Eck's Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301111434/http://www.tobyspuppets.co.za/ |date= 1 Maart 2012 }} * [http://www.lifesizedesigns.co.za/index.html Wagga Wagga Kwagga Costume Creators- LifeSize Designs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316221615/http://www.lifesizedesigns.co.za/index.html |date=16 Maart 2012 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse televisiereekse]] kksa90c5mcngzfng2r1826aoyk6cyi2 Chinyingi-brug 0 385102 2890720 2451880 2026-04-06T17:21:00Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890720 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Chinyingi Bridge, northern Zambia.jpg|duimnael|regs|300px]] Die '''Chinyingi-brug''' is ‘n hangbrug slegs vir voetgangers oor die [[Zambezirivier]] in ‘n afgeleë deel in die noorde van [[Zambië]]. Die brug is by 13° 21′ 11″ suid, 23° 0′ 44″ oos, 30km noordnoordwes van die dorp Zambezi en effens meer suid van die grens met [[Angola]]. Dit is die naaste brug aan die oorsprong van die rivier. Chinyingi, die dorpie en die sendingstasie, is op die westelike oewer. Langs die brug is ‘n klein pont net-net geskik vir ‘n motorvoertuig. Na ‘n ongeluk met ‘n boot waarin ‘n pasiënt van die sendinghospitaal omgekom het, het Crispin Valeri, ‘n priester van die Kapusyner-orde van die [[Franciskane]] in die [[Rooms-Katolieke Kerk]], in 1977 die inisiatief geneem om die voetbrug te bou. Met die hulp van ongeskoolde arbeiders het Crispin die brug met ‘n lengte van 300m uit staalpype en ander oorskietmateriaal van die nabysynde kopermyne opgerig. Ongeveer 500 mense gebruik daagliks die brug op pad na hul skole en op soek na mediese dienste. ==Lees ook== *[[Kruisings oor die Zambezirivier]] {{Normdata}} [[Kategorie:Zambië]] p6evaj766i3svqlbkjliokssqxc2xp5 Duncan-dok 0 385295 2890745 2454322 2026-04-06T17:39:23Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890745 wikitext text/x-wiki Die '''Duncan-dok''' is ‘n vasmeerplek vir [[skepe]] in die hawe van [[Kaapstad]], die wetgewende [[hoofstad]] van Suid-Afrika. == Beplanning == Reeds in 1905 was daar sprake van vergroting van die hawe. In die dertigerjare van die 20ste eeu is besef dat die Alfred- en die Victoria-bekkens glad nie meer aan die heersende vereistes vir ‘n diepseehawe voldoen nie en dat die dok- en hawegeriewe opgeknap en uitgebrei moet word om aan die vraag van die skeepvaart rondom [[Kaappunt]] te voldoen. ==Ligging== Hierdie aanlêplek lê noord van die [[Kaapstadse strandgebied]] en die middestad, suidoos van die [[Victoria & Alfred Waterfront]] en suidwes van die Ben Schoeman-dok. Aan die suidoostekant is die [[Sturrock-droogdok]] en die seiljaghawe van die [[Royal Cape Yacht Club]]. ==Afmetings== Die hawe is ongeveer 2 km lank, 117 ha groot en kan skepe ontvang met ‘n diepgang van tot 12 m. Aanvanklik was die ingang tot die hawe 120 m wyd, maar dit is in 1964 tot 210 m vergroot. ==Konstruksie== Op 10 Mei 1938 het die eerste minister, genl. [[J.B.M. Hertzog]], die werksaamhede amptelik afgeskop en kon die Suid-Afrikaanse filiaal van die Hollansche Aannemingsmaatschappij onder leiding van die ingenieur jonkheer Constantijn Leopold Carel van Kretschmar van Veen met die werk begin. Nuwe piere en golfbrekers is gebou. Weens die dreigende uitbraak van die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die werk teen ‘n versnelde tempo aangepak. Uitgebreide baggerwerk is onderneem en miljoene ton opgebaggerde grond (hoofsaaklik seesand) is per pyplyn na die nuutgewonne terrein (vandag bekend as die Foreshore) gepomp. Die bodem van [[Tafelbaai]] bestaan uit sand op klei bo-op ‘n rotslaag. Om die vereiste diepte van 12 m te behaal, was dit nodig om ‘n groot hoeveelheid van die rots op die seebodem op te breek. Gemaalde klip vir die bouwerk van die kaaie, piere en golfbrekers is verkry uit die steengroewe van [[Klipheuwel]] en is in treinvragte vol na die bouterrein vervoer. Die dok is in September 1945 (teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog) voltooi. ==Naam== Sir [[Patrick Duncan]] het sy naam aan die dok verleen. ==Lees ook== *[[Roggebaai]] [[Kategorie:Hawens in Suid-Afrika]] 9md1lcb5f8zlewl1u1h448rs1uac0y6 Droëlandskloofpas 0 386247 2890743 2462673 2026-04-06T17:38:37Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890743 wikitext text/x-wiki Die '''Droëlandskloofpas''' is ‘ n pas in die noordelike voetheuwels van die [[Hexrivierberge]]. Hierdie afgeleë pas op die grondpad genommer OP-5896 is by nagenoeg 33° 10′ suid, 19° 35′ oos, noord van die [[Hottentotskloof]] en suidwes van die Inverdoorn-natuurreservaat in die suide van die Tankwa-Karoo. Die pas is op ‘n verbindingspad tussen die paaie [[R303 (Suid-Afrika)|R303]] (tussen [[Prince Alfred Hamlet]] en [[Op-die-Berg]]) en die [[R355 (Suid-Afrika)|R355]] (tussen [[Karoopoort]] en [[Calvinia]]). Dit bereik ‘n hoogte van 1226m bo seespieël en ‘n maksimum helling van 1:6. Die pas is slegs bruikbaar met ‘n viertrekvoertuig. ==Lees ook== *[[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *Slingsby, Peter: Tankwa-Karoo & the Roggeveld Escarpment. Slingsby Maps, 2018. www.slingsbymaps.com  == Eksterne skakels == * [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/item/611-droelandskloof-pass.html Droëlandskloofpas op www.mountainpassessouthafrica.co.za] {{Normdata}} [[Kategorie:Wes-Kaap]]  [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] trkw6o12p0hyngeswpz8cdkk5fo5wfy Albert Mongita 0 386321 2890612 2461432 2026-04-06T12:34:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890612 wikitext text/x-wiki '''Albert Likeke Mongita''', ook bekend as '''Mongita Likeke''' (1916 - 1985) was 'n [[akteur]], [[dramaturg]], skilder, filmmaker en teaterregisseur van die [[Demokratiese Republiek die Kongo]], die oud-Belgiese Kongo. Mongita was "een van die leiers van die nasionale teaterbeweging in die dekades ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]".<ref name="Rubin1994">{{cite book|author=Don Rubin|title=The World Encyclopedia of Contemporary Theatre: Africa|url=https://books.google.com/books?id=TIgS_Eij8SEC&pg=PA338|year=1994|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-05931-2|page=338}}</ref> ==Lewe== Albert Mongita is op [[8 Maart]] [[1916]] in Irebu in die Belgiese Kongo gebore. Toe hy een jaar oud was, het hy na [[Léopoldville]] (nou [[Kinshasa]]) gekom. Na ses jaar in die laerskool en twee jaar in 'n professionele skool, het hy vir vyf jaar die middelskool St. Joseph's Institute bygewoon. Hy het vir nog vyf jaar aangehou om onderwys te gee en het vir die posadministrasie gaan werk. In 1949 het hy by ''Radio Congo Belge'' aangesluit as 'n redakteur en omroeper.<ref name=Jahn>Janheinz Jahn, ''Who's Who in African Literature'', 1972, bl.233-4.</ref> Nadat hy verskeie sketse geskryf het, het hy in [[teater]] begin belangstel. Mongita het in die vroeë 1950's by die Alumni Association of the Fathers of Scheuts (ADAPES) in Léopoldville aangesluit, wat later die teatrale dryfveer daarvan geword het. Met André Scohy het Mongita verskeie nasionale gewilde teaterfeeste gereël, en toere na Léopoldville deur buitelandse teatergroepe.<ref name="Rubin1994"/> Mongito skryf verskeie toneelstukke in [[Frans]] vir sy toneelgroep, ''La ligue folklorique congolaise''. ''Soko Stanley te'' is in 1954 in Léopoldville opgevoer, op die vyftigste herdenking van [[Henry Morton Stanley]] se dood. ''Lifoco'' is in 1955 voor die goewerneur-generaal, Léo Pétillon, opgevoer.<ref name=Jahn/> Aan die begin van die 1950's is 'n Kongolese filmklub in Léopoldville gestig, en onder Belgiese opdrag het Mongita gehelp om ''La Leçon de Cinéma'' (Die filmles) in 1951 te skiet. Die meeste van die klub se Kongolese lede het nie films gemaak ná onafhanklikheid nie, wat suggereer dat hul opleiding nie deeglik was nie, hoewel Mongito wel een dokumentêr in 1963 gemaak het.<ref name="Diawara1992">{{cite book|author=Manthia Diawara|title=African Cinema: Politics & Culture|url=https://archive.org/details/africancinemapol0000diaw|url-access=registration|year=1992|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-20707-X|page=[https://archive.org/details/africancinemapol0000diaw/page/16 16]}}</ref> ==Werke== ===Toneelstukke=== *''Mangengenge'', 1956 *''Soki Stanley'', La Quinzaine, 1957 *''Ngombe'', gepubliseer in ''Présence Congolaise'', 1964 ===Films=== *(met ander studente) ''La Leçon de Cinéma'' (Die Film Les), 1951 *''Les tams-tams du Congo'', 1963 ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mongita, Albert}} [[Kategorie:Regisseurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1916]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] 5smx80wfu7e4jnoqka4ywgrzt9jux5m Don-gedenkbiblioteek 0 386771 2890737 2478051 2026-04-06T17:35:43Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890737 wikitext text/x-wiki Die '''Don-gedenkbiblioteek''' bestaan uit een van die beste versamelings van [[Africana]] in Suid-Afrika. Dit word gehuisves in die openbare biblioteek van [[Durban]].<ref name="ru.ac.za" /> ==Geskiedenis== David Don (1840-1906) was ‘n bankamptenaar wat uit [[Skotland]] na [[Natal]] gekom het. Hier ontwikkel hy tot ‘n suikermagnaat en politikus. Don was ‘n geesdrifitige versamelaar van antieke meubels en boeke, pamflette, koerante, landkaarte, prente, foto’s en manuskripte. Sy weduwee, Mary Nightingale (met wie hy maar sedert 1895 getroud was), skenk sy hele biblioteek aan die stad Durban en dit vorm die kern van die biblioteek se huidige Africana-versameling. Don maak ook Killie Campbell, die dogter van sy vriend en vennoot Marshall Campbell, in sy stokperdjie geïnteresseerd. ==Boeke== ‘n Groot aantal van die boeke handel oor die [[Zulu]]-volk, die Zulu-oorloë en die vestiging van Natal as Britse kolonie. Anders as die meeste ander versamelaars van Africana het Don ook belanggestel in die natuurwetenskappe. Daarom is daar in die biblioteek o.a. * [[John Herschel]] se boeke ''Outlines of Astronomy'' en ''Results of Astronomical Observations made during the years 1834 to 1838 at the Cape of Good Hope'' * F.H. Hatch se ''The Report on the Mines and Mineral Resources of Natal (other than coal)'' van 1910 * ''The Report on Natal Forests'' van 1888. * verskeie verslae en wetenskaplike studies oor die ontwikkeling van Durban se hawe. Die uniekste boeke in die versameling is waarskynlik * [[Strabo]] se ''Geographica''. Dit is in 1523 in Latyn gepubliseer en is een van die oudste boeke in die biblioteek * Leo Africanus (±1494-±1554) se ''The History and Description of Africa'', sowel die Italiaanse uitgawe van 1550 en die Franse uitgawe van 1556 * Jan Huyghen van Linschoten (±1563-1611), ‘n Nederlandse sakeman, reisiger en skrywer se boek ''Itinerario'', gepubliseer 1595-6. Hy was die eerste Hollander wat oor Afrika geskryf het. * Al-Masudi (±896-956), ‘n Arabiese historikus, aardrykskundige en reisiger se boek van ±950 n.C. ''Meadows of Gold and Mines of Gems''. Die eerste deel is in 1841 uit Arabies in Engels vertaal en gee ‘n beeld van die vroeë Oos-Afrika. * [[Francois le Vaillant]] se ''Historie Naturelle des Oiseaux d’Afrique'', 6 dele, gepubliseer in 1779. * Nathaniel Isaacs (1808-1872), ‘n Natalse pionier en sakeman se ''Travels and Adventures in Eastern Africa'', 2 dele, eerste uitgawe, 1836. * [[Jules Verne]] se ''The Vanished Diamond: a Tale of South Africa'' van 1896. ==Ander materiaal== Ander belangrike en unieke inligtingsbronne is * vir studente in die antropologie die versameling foto’s deur Duggan Cronin wat die Zulus se alledaagse lewe uitbeeld. * die volledige reekse van die koerante ''De Natalier'', ''The Natal Witness'', ''The Natal Times'' en ''[[The Mercury|The Natal Mercury]]''. * onvervangbare landkaarte deur onder andere Blaeu, Mercator en Hondius * tekeninge, sketse en skilderye deur [[Samuel Daniell]], [[William Cornwallis Harris]] en [[G.F. Angas|George French Angas]]. ==Lees ook== * [[Duggan-Cronin-versameling]] * [[Killie Campbell-Africana-biblioteek]] == Bronne == * Roberts, Esther: The Don Memorial Library. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 16, nr. 1, September 1966. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ru.ac.za">https://www.ru.ac.za/corylibrary/links/archivesandlibraries/</ref> }} {{Normdata} [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Biblioteke]] p7e1ayyzqozv062p6i1t2ektdg42cdr F.S. Malan-versameling 0 388062 2890762 2784362 2026-04-06T17:49:26Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890762 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''F.S. Malan-versameling''' in die staatsargief in Kaapstad gee ‘n unieke beeld van die politieke geskiedenis van Suid-Afrika rondom die [[Nasionale Konvensie]]. Dat [[F.S. Malan]] ‘n besonder veelsydige persoon was, word weerspieël in die groot aantal dokumente in sy nagelate rekords wat strek oor ‘n tydperk van 50 jaar. Veral die politiek en kerksake het sy belangstelling gewek. As lid van die Nasionale Konvensie het hy ‘n besondere bydrae tot die besprekings gelewer. Hy was ten gunste van [[federasie]] en die uitbreiding van die nie-blanke stemreg in die [[Kaapkolonie]] na die ander kolonies. Sy dagboek (wat later gepubliseer is) is ‘n waardevolle en insiggewende stuk oor ‘n sentrale gebeurtenis in Suid-Afrika se geskiedenis. Ook briewe van mev. [[Marie Koopmans-de Wet]] is in die versameling. [[Kategorie:Biblioteke]] r8d6fpxqjfr3yblwfgtjqu0j385zo6b Bathurst-toposkoop 0 389193 2890701 2849935 2026-04-06T17:10:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890701 wikitext text/x-wiki Die '''Bathurst-toposkoop''' herdenk die [[1820-Setlaars]] en hul nageslag in daardie deel van die [[Oos-Kaap]].<ref name="sav" /><ref name="theheritageportal" /> == Woordverklaring == ‘n Toposkoop is ‘n gedenkteken op ‘n uitsigpunt soos ‘n heuwel, berg of ‘n toring en dui die rigting aan na sekere plekke van belang in daardie omgewing. Gewoonlik word die afstand daarheen aangegee. == Ligging == Hierdie monument staan op ‘n koppie bo die omringende groen heuwels aan die noordoostekant van die dorpie [[Bathurst, Oos-Kaap]]. Op ‘n helder dag kan die [[Groot-Visrivier]], [[Kwaaihoek]] en die vallei van die [[Gamtoosrivier]] van hieraf gesien word. == Geskiedenis == Vanaf hierdie punt het sir [[Rufane Donkin]] en kol. [[Jacob Glen Cuyler]] in 1820 toegesien dat die setlaars na hul aangewese standplase geleide gedoen word. In 1859 het kapt. W. Bailey hier ‘n baken en uitkykpos opgerig en op [[Setlaarsdag]] [[1968]] is die toposkoop onthul. == Monument == Die sirkelvormige gedenkteken is gebou rondom Bailey se baken. Dit is gemessel met klippe wat verkry is van gesloopte geboue wat nog deur die oorspronklike setlaars in die dorpie opgerig is. Op die muurtjie is 57 brons gedenkplate aangebring. Elke plaat dui ‘n rigting aan waar ‘n groep setlaars gevestig is, die naam van die plek, die afstand daarheen sowel as die leier van daardie geselskap, die plek van oorsprong in die moederland en die skip waarmee hulle na die [[Kaapkolonie]] gekom het. == Uitbreiding == Vroeg in die 21ste eeu is hierdie gedenkteken so gevandaliseer dat herstelwerk uitgevoer is. Terselfdertyd is daar uitbreidings op die erfenisterrein aangebring om erkenning te verleen aan ander vroeë bewoners van die streek. == Bronne == *Bullock, J. Burnard: 150 Years Later – a worthy monument. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 20, nr. 1, September 1970 *Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn op versoek van die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="theheritageportal">https://www.theheritageportal.co.za/thread/toposcope-bathurst</ref> <ref name="sav">https://www.sa-venues.com/things-to-do/easterncape/visit-the-bathurst-toposcope/</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Oos-Kaap]] s57m943g73vr9pj5c2vqms9wp3ia0dk Carfo 0 389345 2890718 2502114 2026-04-06T17:19:11Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890718 wikitext text/x-wiki '''Carfo''', die '''Christelike Afrikaanse Rolprent en Fotografiese Organisasie''', was ‘n filmmaatskappy onder beskerming van die [[NG Kerk]]. ==Doel== Die doel van die firma was om met hul films voorligting aan die gemeenskap te gee, die gemeenskap te onderrig en inligting te verskaf. Sodoende moes die openbare mening gevorm word. Afrikaanstalige films deur Afrikaanssprekendes vervaardig sou help om die kulturele imperialisme van ingevoerde films uit [[Hollywood]] teen te werk. ==Geskiedenis== Sedert ongeveer 1938 het die strewe bestaan om so ‘n filmhuis op die been te bring. Na aanvanklike mislukkings het ‘n groep dominees in 1947 Carfo gestig. In die begin is semi-dokumentêre films vervaardig van sterk wisselende kwaliteit. Net voor die 1960’s is begin om vollengte speelfilms te maak en het die gehalte aansienlik verbeter. Carfo se films was veral op die platteland baie gewild omdat hulle op die afgeleë klein dorpe in kerksale vertoon is. Verskeie van die films is geregisseer deur [[Kappie Botha]]. ==Bekendste films== Carfo het so ‘n 40 films gemaak. Die bekendstes was *[[Ek sal opstaan]] in 1959. Dit was Carfo se eerste vollengte film. *[[Kyk na die sterre]], ‘n storie geskryf deur [[Norval Geldenhuys]], in 1960 *[[Die hele dorp weet]], gebaseer op die roman Soekie deur [[Santie Grosskopf]], in 1961 *[[Gee my jou hand]], gebaseer op die roman [[Het van Verlangekraal]] deur [[Johann Heinrich Bekker]], in 1963 *[[Die voortreflike familie Smit]], gebaseer op die roman met dieselfde naam deur [[Anna M. Louw]], 1965. Dit word beskou as die beste film deur Carfo vervaardig. *Bennie-Boet, ‘n storie geskryf deur [[Sita]], 1967 *[[Hulda Versteegh, M.D.]] met o.a. [[Kappie Botha]] in die rolverdeling, 1970 en gebaseer op ‘n roman deur C. du Plessis *Vrou uit die nag, gebaseer op ‘n boek van [[Ena Murray]], 1973 ==Lees ook== *[[Lys van Afrikaanse rolprente]] ==Bibliografie== *Wheeler, Philippus Ferdinand: Lokale realisme in speelprente van RARO en Carfo – ‘n inhoudsontleding. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, 1988 (scholar.ufs.ac.za) [[Kategorie:Afrikaanse rolprente]] [[Kategorie:Dramarolprente]] 5bju23uspw6hidbtl4m2ssmjju7e55q Bobbejaanhoekpas 0 390023 2890707 2890515 2026-04-06T17:13:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890707 wikitext text/x-wiki Die '''Bobbejaanhoekpas''' op ‘n afgeleë grondpad in die [[Noord-Kaap]] is suidwes van [[Calvinia]], suidoos van [[Nieuwoudtville]] en noordwes van die Bloukrantzpas ([[Bloukranspas (Noord-Kaap)]]). Hierdie pas is by 31° 37′ suid en 19° 34′ oos. Dit bereik ‘n hoogte van 1149m bo seevlak en ‘n helling van 1:4 ==Lees ook== * [[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== * Slingsby, Peter: Tankwa-Karoo & the Roggeveld Escarpment. Slingsby Maps, 2018. www.slingsbymaps.com] * Slingsby, Peter: Cederberg -The touring map. www.slingsbymaps.com, 2022, {{ISBN|978-1-920377-44-1}} [[Kategorie:Noord-Kaap]] [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] 4ul47va37fsyy0qtgfxwkrtypzd3gr8 Grey's Pass 0 390303 2890763 2517821 2026-04-06T17:49:57Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890763 wikitext text/x-wiki Die '''Grey’s Pass''' (Greyspas) oor die [[Olifantsrivierberge]] het in onbruik verval met die opening van die [[Piekenierskloofpas]].<ref name="mpsa" /> Die aanvanklike roete oor hierdie berge was ‘n voetpad van die [[Khoisan]]. Ongeveer hierdie koers is ook gevolg deur die geselskappe van Jan Danckaert in 1660, Pieter Cruythoff in 1661, [[Simon van der Stel]] in 1685, [[Carl Peter Thunberg]] in 1773 en [[Hinrich Lichtenstein]] in 1803. [[Thomas Bain]] het hier ‘n roete oor die Piekenierskloof uitgemeet op ‘n afstand van ongeveer 2km vanaf die oorspronklike voetpad. Op 17 Februarie 1857 het hy met ‘n span bandiete aan die pas begin bou en na slegs anderhalwe jaar was die nuwe pas voltooi. Met die amptelike opening op 17 November 1858 is dit na die goewerneur, sir [[George Grey]], vernoem. Die geleidelike helling van die nuwe pas het dit uitstekend geskik gemaak vir die gebruik daarvan deur ‘n kar en perde. Die latere Piekenierskloofpas tussen [[Eendekuil]] en [[Citrusdal]] volg ‘n ander roete, alhoewel dit die Grey’s Pass by die kruin kruis. Dele van die ou pas word egter nog deur boere gebruik. == Let Wel == 'n Kort straatjie tussen Koningin Victoriastraat en Oranjestraat in die middestad van [[Kaapstad]] staan ook bekend as Grey’s Pass.<ref name="mpsa2" /> == Lees ook == * [[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] == Bron == * Burman, Jose: So High the Road – mountain passes of the Western Cape. Kaapstad: Human & Rousseau, 1963 == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="mpsa">{{Cite web|url=https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/item/445-grey-s-pass-historical.html|title=Grey&#39;s Pass (Historical) - Mountain Passes South Africa|first=Trygve|last=Roberts|website=www.mountainpassessouthafrica.co.za|accessdate=6 August 2022}}</ref> <ref name="mpsa2">{{Cite web|url=https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/item/1263-grey-s-pass-cape-town.html|title=Grey&#39;s Pass (Cape Town) - Mountain Passes South Africa|first=Trygve|last=Roberts|website=www.mountainpassessouthafrica.co.za|accessdate=6 Augustus 2022}}</ref> }} [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] ac6noagvaxvj7c62a3z7nxk3x4a0ori Bokkeveld 0 391146 2890710 2851813 2026-04-06T17:15:18Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890710 wikitext text/x-wiki Die [[Bokkeveld]] is ‘n gebied in die verre weste van die [[Noord-Kaap]]. Dit is oos van die [[Bokkeveldberge]] en tussen tussen [[Calvinia]] en [[Nieuwoudtville]]. Dit moet nie verwar word met die [[Koue Bokkeveld]] en die [[Warm Bokkeveld]] nie. Al drie die streke het hul name waarskynlik te danke aan die miljoene springbokke wat uit alle rigtings tydens die [[springboktrekke]] hierheen gemigreer het. ==Bibliografie== * Slingsby, Peter: Cederberg -The touring map. www.slingsbymaps.com, 2022, {{ISBN|978-1-920377-44-1}} [[Kategorie:Noord-Kaap]] [[Kategorie:Streke van die Noord-Kaap]] swupcvwo1v09pfo3qnpopwz813l5ojh Caledoniese Vereniging 0 391178 2890716 2505755 2026-04-06T17:18:23Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890716 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Picture of me kilted at emma wedding march 2020.jpg|duimnael|regs|200px|Dis hoe 'n tradisionele Skotse uitrusting lyk. Die wyle politikus [[Cameron Mackenzie]] vertoon dit hier op sy dogter Emma se troue in 2020.]] Die '''Caledoniese Vereniging''' is ‘n wêreldwye organisasie met die doel om die Skotse kultuur, geskiedenis en tradisies te handhaaf en versterk. ==Doel== Lede van hierdie klub is gebore Skotte of hul direkte afstammelinge en wat hul band met hul land van herkoms koester. Daarom is die doel van die byeenkomste om die patriotisme vir [[Skotland]] aan te wakker. ==Aktiwiteite== Sosiale byeenkomste word gewoonlik gehou om die dae te herdenk wat belangrik is in die geskiedenis van die Skotte. Sulke dae is veral *[[Halloween]] ([[Allerheilige]]aand) op 31 Oktober *St. Andrew’s Nicht op 30 November *[[Hogmanay]] op 31 Desember en *Burns Nicht om die geboorte van [[Robert Burns]] op 25 Januarie 1759 te herdenk. ‘n Kenmerk van hierdie soort gesellighede is sang en dans. Mans woon dit gewoonlik by geklee in ‘n ''kilt'' (die tradisionele Skotse rokkie) in die juiste ''tartan'' (ruitpatroon) om te toon aan watter ''clan'' (familiegroep) hy behoort. Skotse danse word uitgevoer met musiek verskaf deur ‘n [[doedelsak]]orkes. ''Haggis'', ‘n tradisionele Skotse gereg bestaande uit gekookte skaapharslag, kruie en meel word by sulke byeenkomste geëet. ==Suid-Afrika== Oos-Londen se tak is reeds in 1876 gestig. Aan die einde van die 19de eeu was daar verskeie klubs versprei oor die hele Suider-Afrika. Vroeg in die 21ste eeu is daar ‘n tiental verenigings gesetel in die stede met die grootse tak in Johannesburg. Die Suid-Afrikaanse Caledoniërs beskou hul oprigting in 1934 van 'n standbeeld van die sendeling en befaamde ontdekkingsreisiger, [[David Livingstone]], by die [[Victoria-waterval]] as hul grootste prestasie. Die politici [[Patrick Duncan]], [[Frederick Sturrock]] en meer onlangs [[Cameron Mackenzie]], was waarskynlik die bekendste Suid-Afrikaanse lede. ==Naam== Caledonia was die Romeine se naam vir Skotland. ==Bibliografie== *rampantscotland.com *robroy.co.za *tartansauthority.com *www.glartent.com [[Kategorie:Suid-Afrikaanse samelewing]] [[Kategorie:Organisasies]] 980m4xk9v507px7d536vnflp5z58qia Buitengracht 0 391195 2890715 2677557 2026-04-06T17:17:58Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890715 wikitext text/x-wiki {{Geen bronnelys}} Die '''Buitengracht''' is een van die belangrikste strate in die middestad van [[Kaapstad]]. Op sy noordoostelike punt begin die [[N1 (Suid-Afrika)|N1-nasionale pad]] en aan sy suidwestelike punt begin Kloofnekweg wat lei na [[Kampsbaai]] en [[Bakoven]]. Mettertyd is die grag (gracht, kanaal) in die middel van hierdie straat in die [[Bo-Kaap]] gedemp en daarom was dit daarna mooontlik om dit ‘n dubbelbaanpad te maak. Hierdie straat het die noordwestelike grens van die ou Kaapstad gevorm. '''Buitenkantstraat''' wat langs die [[Parade]] en [[Caledonplein]] loop, was die suidoostelike rant van die stad. '''Buitensingel''' en '''Buitenstraat''' was in die 17de eeu die suidgrens. == Galery == <gallery> Pink place.jpg Wikimania 2018 - Bo-Kaap 03.jpg Wikimania 2018, Cape Town ( 1050381).jpg Wikimania 2018, Cape Town ( 1050382).jpg| 126 Buitengracht Str. Bo-Kaap by ArmAg (23).jpg| 158 Buitengracht Str. </gallery> {{Normdata}} [[Kategorie:Kaapstad]] l5kxhexd72y02h44b8kbq555tzusdsz De Waal-rylaan 0 392881 2890728 2837947 2026-04-06T17:25:31Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890728 wikitext text/x-wiki Die '''De Waal-rylaan''' is ‘n snelweg wat die middestad van [[Kaapstad]] verbind met die voorstede in die rigting van [[Muizenberg]]. ==Roete== Die pad begin by die oostelike punt van Roelandstraat en vorm dus die westelike deel van die M3-snelweg. Dan gaan dit langs die voet van [[Duiwelspiek]] en eindig na 3km net verby Hospitaaldraai by die [[Groote Schuur-hospitaal]]. Daarna gaan die M3-pad verder onder die name Rhodesrylaan, Unionweg, Blue Route en die Simon van der Stel-snelweg tot in [[Westlake]]. Ook om die uitsig oor die stad (en veral na sonsondergang) het dit ‘n gewilde roete by toeriste geword. ==Geskiedenis== In 1911 is die eerste pad hier gebou oor ‘n terrein wat tot op daardie tydstip slegs vir bergklimmers toeganklik was. Net na die middel van die 20ste eeu is dit tot ‘n dubbelbaanpad herbou. Omdat dit sy troetelprojek was, dra die pad die naam van [[Nicolaas Frederic de Waal]]. ==Lees ook== * [[N2 (Suid-Afrika)]] ==Bibliografie== *Brand, J.G.: Designed to show off. In: Prisma. Deel 4, nr. 7, September 1989 *Burman, Jose: Peninsula Profile – a Guide to the Fairest Cape. Johannesburg: Nelson, 1963 [[Kategorie:Kaapstad]] 974nqr1941rjbbwj2ws7yocqw0szfti De Waalpark 0 392907 2890730 2519748 2026-04-06T17:26:25Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890730 wikitext text/x-wiki [[Lêer:De Waal Park Entrance 1900 vs 2015.jpg|duimnael|De Waalpark ingang, 1900 en 2015]] Die '''De Waalpark''' is ‘n openbare terrein naby die middestad van [[Kaapstad]]. Hierdie park in [[Oranjezicht]] lê suid van Kampstraat, oos van Moltenostraat, wes van Bo-Oranjestraat en noord van Belvederestraat. In die suide van die park is tennisbane en die [[Moltenodam]]. Konserte word hier gehou en dit word ook as kinderspeelterrein benut. Dit is in 1895 uitgelê en dra die naam van [[David Christiaan de Waal]] (* Langverwacht, Kuilsrivier, 25 November 1845 - † Kaapstad, 22 September 1909), ‘n boer, sakeman en politikus in die [[Kaapkolonie]]. Hy was van 1889 tot 1890 die [[burgemeester]] van Kaapstad. == Lees ook == * [[Welgemeend]] {{Normdata}} [[Kategorie:Kaapstad]] 69wzkvhgztfb4erh526idp9ru4kk8k7 Fourah Bay Kollege 0 395523 2890768 2774906 2026-04-06T17:54:57Z Oesjaar 7467 Hoofletter 2890768 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fourah Bay College shield.svg|duimnael|Fourah Bay Kollege Wapen]] '''Fourah Bay Kollege''' is 'n openbare [[universiteit]] in die omgewing van Mount Aureol in [[Freetown, Sierra Leone|Freetown]], [[Sierra Leone]]. Dit is op 18 Februarie 1827 gestig en is die eerste Westerse-styl universiteite wat in [[Afrika suid van die Sahara]] gebou is en verder die eerste universiteitsvlak instelling in [[Afrika]]. Dit is 'n samestellende [[kollege]] van die Universiteit van Sierra Leone (USL) en was voorheen verbind met Durham-universiteit (1876–1967).<ref>{{cite web |title=About Us |url=http://fourahbaycollege.net/ |website=Fourah Bay College |access-date=9 Augustus 2018}}</ref> == Geskiedenis == === Stigting === Die kollege is in Februarie 1827 as 'n Anglikaanse sendingskool gestig deur die Church Missionary Society met ondersteuning van Charles MacCarthy, die goewerneur van Sierra Leone. Samuel Ajayi Crowther was die eerste student wat by Fourah Bay ingeskryf is.<ref name=JHK>{{cite book|last1=Kopytoff|first1=Jean Herskovits|title=A Preface to Modern Nigeria: The "Sierra Leonians" in Yoruba, 1830–1890.|publisher=University of Wisconsin Press|pages=35}}</ref> Fourah Bay Kollege het gou 'n magneet geword vir Sierra Leone Kreole en ander Afrikane wat hoër onderwys in Brits Wes-Afrika soek. Dit het Nigeriërs, Ghanese, Ivoriërs en vele meer ingesluit, veral op die gebied van [[teologie]] en [[onderwys]]. Dit was die eerste Westerse-styl universiteit in [[Wes-Afrika]]. Tydens [[kolonialisme]] was Freetown bekend as die "Athene van Afrika" vanweë die groot aantal uitstekende skole in Freetown en omliggende gebiede. Die eerste swart prinsipaal van die universiteit was 'n [[Afro-Amerikaanse]] sendeling, eerwaarde Edward Jones van [[Suid-Carolina]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Lamina Sankoh was 'n prominente vroeë akademikus; Francis Heiser was prinsipaal van 1920 tot 1922. Davidson Nicol was die eerste Sierra Leonese prinsipaal in 1966. === Ou Fourah Bay kollege Gebou === [[Lêer:SierraLeoneHofstra2.2.jpg|duimnael|Fourah Bay Kollege (Ou gebou, 1930's)]] Goewerneur William Fergusson het die hoeksteen van die oorspronklike Fourah Bay Kollege-gebou gelê toe bouwerk in 1845 begin het, met konstruksie onder toesig van Edward Jones, wat die instelling se eerste prinsipaal geword het. Die oorspronklike Fourah Bay Kollege-gebou het gereeld in gebruik gebly tot die [[Tweede Wêreldoorlog]] toe die kollege tydelik buite Freetown verskuif is. Na die oorlog het dit die hoofkwartier van die Sierra Leone regering spoorweë geword en later as 'n landdroshof. Die gebou is in 1955 as 'n nasionale gedenkwaardigheid geproklameer. Die gebou is vroeg in 1990 nie meer in gebruik nie, en het in 1999 gebrand.<ref>{{cite web |title=Old Fourah Bay College Building |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5744/ |website=[[UNESCO]] World Heritage Centre |access-date=25 April 2021}}</ref> == Administrasie == === Fakulteite === *Fakulteit Lettere en Wysbegeerte *Fakulteit van Ingenieurswese *Fakulteit Suiwer en Toegepaste Wetenskappe *Fakulteit Sosiale Wetenskappe *Fakulteit Regsgeleerdheid *Fakulteit Toegepaste Rekeningkunde === Institute === *Instituut vir Volwasse Onderwys en Buitemuurse Studies *Instituut vir Afrikastudiesː Werk het begin met die bou van die Instituut vir Afrikastudies in 1966 met die helfte van die £40 000 wat deur die Britse Tegniese Bystandsprogram verskaf is. Die eerste direkteur was Michael Crowder met J. G. Edowu-Hyde as sekretaris. Die tydskrif ''Sierra Leone Studies'' is ook in hierdie tyd herbekendgestel.<ref>{{cite journal|last1=Crowder|first1=Michael|title=Institute of African Studies, Fourah Bay College, Sierra Leone|journal=The Journal of Modern Sierra Leone Studies|date=1966|volume=4|issue=1|pages=95–6|jstor=159418}}</ref> *Instituut vir [[Mariene Biologie]] en [[Oseanografie]] *Instituut vir Bevolkingstudies *Instituut vir Biblioteek-, Inligting- en Kommunikasiestudies == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Universiteite]] [[Kategorie:Sierra Leone]] sumia704lv0rzfu8r211mpu6jgioo96 Oos-Asiatiese studies 0 396264 2890820 2544084 2026-04-06T18:17:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890820 wikitext text/x-wiki [[File:East Asia topographic map.png|thumb|Kaart van Oos-Asië]] '''Oos-Asiatiese studies''' is 'n multidissiplinêre veld van navorsing en onderwys oor Oos-Asië. Die veld sluit die studie van die streek se kultuur, taal, ekonomie, geskiedenis en politiek in.<ref>"Sinological Shadows: The State of Modern China Studies in the United States," The Washington Quarterly (Spring 1980): 87-114, quote at p. 89.</ref><ref>Judith Farquhar, James Hevia, "Culture and Postwar American Historiography of China," ''positions'' 1.2 (1993): 486-525; Andrew Gordon, “Rethinking Area Studies, Once More” ''The Journal of Japanese Studies'' 30. 2, (Summer 2004): 417-429.</ref><ref>{{cite book|url=https://www.springer.com/gp/book/9783319684321|title=International Perspectives on Translation, Education, and Innovation in Japanese and Korean Societies|last=Hebert|first=David|publisher=Springer|year=2018|location=New York}} {{ISBN|9783319684321}}, p.13</ref> By universiteite in Noord-Amerika en die Westerse Wêreld word die studie van Oos-Asië tradisioneel in EALC (Oos-Asiatiese Tale en Beskawings of Kulture) departemente gehuisves. == Subvelde == * Sinologie * Japanologie * Koreanologie == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Asië]] hpm7inyt9gprlbxkjldl4tc59k2coxh Ligskadugrens 0 396627 2891030 2547422 2026-04-07T09:07:10Z Pee Dirix 115342 2891030 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Sunset over the gulf of Mexico - iss042e034066.jpg|220px|thumb|Die Aarde se ligskadugrens soos vanuit die ruimte gesien.]] 'n '''Lig-skadugrens''' ([[Engels]]: ''terminator'' of ''twilight zone'') is 'n bewegende lyn wat die verligte deel van 'n [[hemelliggaam]] van sy nagkant skei. 'n Waarnemer op die lig-skadugrens van 'n wentelende liggaam met 'n [[atmosfeer]] sal skemerlig ervaar vanweë die verstrooiing van lig deur deeltjies in die gaslaag. ==Die Aarde se lig-skadugrens== Op [[Aarde]] se lig-skadugrens is 'n sirkel met 'n deursnee van byna die Aarde s'n.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TiGgJip0l64C&q=earth%27s+terminator+is+circle+size+of+earth&pg=PA67|title=Carbon in the Geobiosphere: – Earth's Outer Shell –|last1=Mackenzie|first1=Fred T.|last2=Lerman|first2=Abraham|date=2006-12-29|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9781402042386|language=en}}</ref> Dit beweeg twee keer per dag deur enige punt op die aardoppervlak, met sonsopkoms en sonsondergang, buiten in poolstreke waar dit net voorkom wanneer die punt nie middernagson of 'n poolnag ervaar nie. Die tyd van die lig-skadugrens se pad wissel vanweë die Aarde se rotasie om sy eie as. Dit wissel ook na gelang van die tyd van die jaar vanweë die Aarde se [[Wentelbaan|wenteling]] om die [[Son]]; die vlak van die lig-skadukant is dus byna parallel met vlakke wat gedurende [[nagewening]]s deur die [[lengtegraad]]lyne geskep word, en sy maksimum hoek gedurende [[sonstilstand]]e is sowat 23,5° met die [[Hemelpool|pool]].<ref>{{cite web |url=http://sos.noaa.gov/datasets/Land/day_night.html |title=SOS:Day Night Terminator |access-date=2009-02-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206103757/http://sos.noaa.gov/datasets/Land/day_night.html |archive-date=2009-02-06 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Terminator}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Terminator (solar)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimteverskynsels]] b8zx3cvy4j2cgj16wl8sr2uj64go80e Beaufort County, Noord-Carolina 0 396892 2890803 2890379 2026-04-06T18:08:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890803 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Map_of_North_Carolina_highlighting_Beaufort County.svg|duimnael|'''Beaufort County, [[Noord-Carolina]]''']] '''Beaufort County, Noord-Carolina''' is 'n distrik geleë in die Amerikaanse deelstaat [[Noord-Carolina]]. Vanaf die 2020-sensus was die bevolking 44,652. Sy distrik setel is Washington. Die distrik is in 1705 gestig as Pamptecough Precinct. Oorspronklik ingesluit in [[Bath County]], is dit herdoop na [[Beaufort Precinct]] in 1712 en het Beaufort County in 1739 geword. === Geskiedenis === Beaufort County is eers Pamptecough genoem. Die naam is omstreeks 1712 verander na Beaufort, vernoem na Henry Somerset, 2de Hertog van Beaufort (1684–1714), wat omstreeks 1709 een van Carolina se Lords Eienaar geword het. === Geografie === Volgens die Amerikaanse Sensusburo het die land 'n totale oppervlakte van 958 vierkante myl (2 480 km2), waarvan 827 vierkante myl (2 140 km2) grond is en 131 vierkante myl (340 km2) (14%) water. Dit is die vyfde grootste distrik in Noord-Carolina volgens totale oppervlakte. Dit word deur die Pamlico-rivier en die mond van die Pamlico-rivier in die helfte verdeel. === Staats- en plaaslike beskermde gebiede/terreine === * Goose Creek Game Land (deel) * Goose Creek Staatspark * Historiese bad * Van Swamp Game Lands (deel) === Groot waterliggame === * Goose Creek * Pamlico rivier * Pungo rivier * Suidrivier * Teerrivier === Aangrensende provinsies === * [[Washington County - noordoos]] * Martin County - noordwes * Hyde County - oos * Pamlico County - suid * Craven County - suidwes * Pitt County - wes == Verwysings == # [https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/beaufortcountynorthcarolina/INC110219 "Find a County". National Association of Counties]. Archived from [http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx the original] on July 12, 2012. Retrieved June 7, 2011. [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 6mbfp4w5feux4d5fyaxl0au1amwhlmd Buncombe County, Noord-Carolina 0 396896 2890804 2552997 2026-04-06T18:09:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890804 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Buncombe County.svg|thumb|'''Buncombe County, Noord-Carolina''']] '''Buncombe County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] m61cd19k0r1i6ncitwfu38nf1pim0ua Burke County, Noord-Carolina 0 396897 2890805 2552998 2026-04-06T18:09:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890805 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Burke County.svg|thumb|'''Burke County, Noord-Carolina''']] '''Burke County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] biy797xdt9n98bnpc5qlg8ldydjmva3 Caldwell County, Noord-Carolina 0 396899 2890808 2553302 2026-04-06T18:11:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890808 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Caldwell County.svg|thumb|'''Caldwell County, Noord-Carolina''']] '''Caldwell County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] s5w7pxffihv072pydf7yes0n1e4f3wu Camden County, Noord-Carolina 0 396900 2890809 2553296 2026-04-06T18:11:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890809 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Camden County.svg|thumb|'''Camden County, Noord-Carolina''']] '''Camden County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] bdyl8brbhuykwpbvqu5skptew7t8uja Carteret County, Noord-Carolina 0 396901 2890810 2553295 2026-04-06T18:13:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890810 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Carteret County.svg|thumb|'''Carteret County, Noord-Carolina''']] '''Carteret County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 7vun9yy2wznaeqatppfzo93if9lyv15 Caswell County, Noord-Carolina 0 396902 2890811 2553294 2026-04-06T18:13:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890811 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Caswell County.svg|thumb|'''Caswell County, Noord-Carolina''']] '''Caswell County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] rgzjs1yeei54yrgak37866slc6qlqub Dare County, Noord-Carolina 0 396903 2890812 2553365 2026-04-06T18:14:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890812 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Dare County.svg|thumb|'''Dare County, Noord-Carolina''']] '''Dare County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] nw8q0gb13ws3vt3skk8taubunpuuhxk Cumberland County, Noord-Carolina 0 396904 2890857 2553308 2026-04-06T18:59:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890857 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Cumberland County.svg|thumb|'''Cumberland County, Noord-Carolina''']] '''Cumberland County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] khfyzhpdyk64xbvmv0qf56abayq7eyy Gates County, Noord-Carolina 0 396906 2890985 2553376 2026-04-07T07:51:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890985 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Gates County.svg|thumb|'''Gates County, Noord-Carolina''']] '''Gates County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] g46laxzgs1bzc3tnc2io59fv3m4zj6d Gaston County, Noord-Carolina 0 396907 2890984 2553373 2026-04-07T07:51:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890984 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Gaston County.svg|thumb|'''Gaston County, Noord-Carolina''']] '''Gaston County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 7pnq03euou7it31tzk1wtclp5n7lo8r Columbus County, Noord-Carolina 0 396908 2890855 2553306 2026-04-06T18:58:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890855 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Columbus County.svg|thumb|'''Columbus County, Noord-Carolina''']] '''Columbus County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] kpzy12s4ua33vxvuoqrqgug8d6sgt3c Davidson County, Noord-Carolina 0 396909 2890863 2553368 2026-04-06T19:02:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890863 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Davidson County.svg|thumb|'''Davidson County, Noord-Carolina''']] '''Davidson County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] hkbwu9izbcjjjswvsomh1rmu5cbt644 Lenoir County, Noord-Carolina 0 396912 2890998 2553529 2026-04-07T07:56:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890998 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Lenoir County.svg|thumb|'''Lenoir County, Noord-Carolina''']] '''Lenoir County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] bgmiihipl5y9xuojsxix3nrco5njjmt Lee County, Noord-Carolina 0 396913 2890862 2553518 2026-04-06T19:01:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890862 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Lee County.svg|thumb|'''Lee County, Noord-Carolina''']] '''Lee County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] jsaj6s9kaymnpsdyjo61ci5nmthk41a Jones County, Noord-Carolina 0 396914 2890997 2553517 2026-04-07T07:56:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890997 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Jones County.svg|thumb|'''Jones County, Noord-Carolina''']] '''Jones County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] cc5gpy5pdjdl0eolkucfx3geoek9kwe Greene County, Noord-Carolina 0 396915 2890987 2553494 2026-04-07T07:52:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890987 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Greene County.svg|thumb|'''Greene County, Noord-Carolina''']] '''Greene County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 2vha8mtrxlkf1az8mejjlwlt538yasj Granville County, Noord-Carolina 0 396916 2890986 2553493 2026-04-07T07:51:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890986 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Granville County.svg|thumb|'''Granville County, Noord-Carolina''']] '''Granville County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 3jlhpnmpjnuhpxneyghklyg537tp3q3 Currituck County, Noord-Carolina 0 396917 2890858 2553364 2026-04-06T18:59:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890858 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Currituck County.svg|thumb|'''Currituck County, Noord-Carolina''']] '''Currituck County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] g9o81g98411x7qriaoerpmr8jmxtqh9 Johnston County, Noord-Carolina 0 396918 2890996 2553506 2026-04-07T07:56:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890996 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Johnston County.svg|thumb|'''Johnston County, Noord-Carolina''']] '''Johnston County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 75kby2239wdpnui8l22ozw6snmbhgsr Iredell County, Noord-Carolina 0 396919 2890995 2553504 2026-04-07T07:55:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890995 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Iredell County.svg|thumb|'''Iredell County, Noord-Carolina''']] '''Iredell County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] iroqczeoyhc1v37ecf47zgldk7krnh5 Catawba County, Noord-Carolina 0 396928 2890813 2553293 2026-04-06T18:14:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890813 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Catawba County.svg|thumb|'''Catawba County, Noord-Carolina''']] '''Catawba County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] kqh39a1o3z1q1n3kbd4gg9a6tgq6dxn Craven County, Noord-Carolina 0 396929 2890856 2553307 2026-04-06T18:58:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890856 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Craven County.svg|thumb|'''Craven County, Noord-Carolina''']] '''Craven County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] pdaslnt7v72aavut4d303b7npnd58qw Hyde County, Noord-Carolina 0 396930 2890994 2553503 2026-04-07T07:55:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890994 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Hyde County.svg|thumb|'''Hyde County, Noord-Carolina''']] '''Hyde County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] dgsjtyo9nreo885vt57gml34ohqvj7h Macon County, Noord-Carolina 0 396931 2891048 2553531 2026-04-07T11:58:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891048 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Macon County.svg|thumb|'''Macon County, Noord-Carolina''']] '''Macon County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] ff607y7rcxdi5nlov7zomr6p6ru74m5 Cherokee County, Noord-Carolina 0 396932 2890817 2553291 2026-04-06T18:15:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890817 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Cherokee County.svg|thumb|'''Cherokee County, Noord-Carolina''']] '''Cherokee County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] jd5e2edmibr6qfrnenouu968ir4vcmz Davie County, Noord-Carolina 0 396933 2890864 2639722 2026-04-06T19:02:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890864 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Map_of_North_Carolina_highlighting_Davie County.svg|duimnael|'''Davie County, Noord-Carolina''']] '''Davie County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. Volgens die 2020 sensus, is die bevolking 42,712.<ref name="2020CensusQuickFacts"/> Die [[county seat]] is [[Mocksville, Noord-Carolina|Mocksville]].<ref name="GR6" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="2020CensusQuickFacts">{{cite web|url= https://www.census.gov/quickfacts/daviecountynorthcarolina|title=QuickFacts: Davie County, North Carolina|publisher=United States Census Bureau|access-date=May 31, 2022}}</ref> <ref name="GR6">{{cite web|url=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx |access-date=2011-06-07 |title=Find a County |publisher=National Association of Counties |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531210815/http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx |archive-date=2011-05-31 }}</ref> }} {{Saadjie}} {{Provinsies van Noord-Carolina}} {{Normdata}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 6za6r3fn7i3jj2od8y5sq2g23stv4t7 Hertford County, Noord-Carolina 0 396934 2890816 2553501 2026-04-06T18:15:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890816 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Hertford County.svg|thumb|'''Hertford County, Noord-Carolina''']] '''Hertford County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] osn2mc9sptja30votjhl2uz0svc2xd0 Edgecombe County, Noord-Carolina 0 396935 2890867 2552993 2026-04-06T19:05:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890867 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Edgecombe County.svg|thumb|'''Edgecombe County, Noord-Carolina''']] '''Edgecombe County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 8g854a51r5k0iie1qzmfn5f51eig5ry Clay County, Noord-Carolina 0 396936 2890818 2553304 2026-04-06T18:16:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890818 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Clay County.svg|thumb|'''Clay County, Noord-Carolina''']] '''Clay County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] trqa68vijazw29192lwip5u9ny7q1y4 Franklin County, Noord-Carolina 0 396937 2890983 2552991 2026-04-07T07:50:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890983 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Franklin County.svg|thumb|'''Franklin County, Noord-Carolina''']] '''Franklin County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 5q9nzjioo0bfnunjzype89sapijltqz Cleveland County, Noord-Carolina 0 396938 2890854 2553305 2026-04-06T18:57:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890854 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Cleveland County.svg|thumb|'''Cleveland County, Noord-Carolina''']] '''Cleveland County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 4ac0tqpw2vzmir1n0xr03h56n2itfdg Henderson County, Noord-Carolina 0 396944 2890992 2553500 2026-04-07T07:54:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890992 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Henderson County.svg|thumb|'''Henderson County, Noord-Carolina''']] '''Henderson County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] aee80jybupqvcf1oci5ok49e1hkak4j Harnett County, Noord-Carolina 0 396945 2890990 2553498 2026-04-07T07:53:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890990 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Harnett County.svg|thumb|'''Harnett County, Noord-Carolina''']] '''Harnett County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] l5k9jt847xh18h3cn2g45ncal8r8mpf Forsyth County, Noord-Carolina 0 396949 2890868 2552992 2026-04-06T19:05:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890868 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Forsyth County.svg|thumb|'''Forsyth County, Noord-Carolina''']] '''Forsyth County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] q9kr53uq8d49b94lw1mhi8zk8jk0t0o Hoke County, Noord-Carolina 0 396950 2890993 2553502 2026-04-07T07:54:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890993 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Hoke County.svg|thumb|'''Hoke County, Noord-Carolina''']] '''Hoke County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 13gycvjplsv7juwfl4tltas1lbgk3k6 Chatham County, Noord-Carolina 0 396964 2890814 2553292 2026-04-06T18:14:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890814 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Chatham County.svg|thumb|'''Chatham County, Noord-Carolina''']] '''Chatham County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] t863q6ck4iv0lx2cb0oeyymj52nzwyg Sampson County, Noord-Carolina 0 396966 2890822 2553686 2026-04-06T18:18:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890822 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Sampson County.svg|thumb|'''Sampson County, Noord-Carolina''']] '''Sampson County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] qruiw1d5naml6cscldtgbzhdgprhudl Jackson County, Noord-Carolina 0 396973 2890861 2553505 2026-04-06T19:01:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890861 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Jackson County.svg|thumb|'''Jackson County, Noord-Carolina''']] '''Jackson County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] g7ul5wyi9eozodpuzndkrsgl7qduhk1 Guilford County, Noord-Carolina 0 396975 2890988 2553495 2026-04-07T07:52:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890988 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Guilford County.svg|thumb|'''Guilford County, Noord-Carolina''']] '''Guilford County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] i9y4d26lwdmnbvw63yop26w68mdqe2t Halifax County, Noord-Carolina 0 396976 2890989 2553497 2026-04-07T07:53:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890989 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Halifax County.svg|thumb|'''Halifax County, Noord-Carolina''']] '''Halifax County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] iyz1tydvkyf1xkcjfht7d42b9reqtfn Lincoln County, Noord-Carolina 0 396977 2891047 2553530 2026-04-07T11:58:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891047 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Lincoln County.svg|thumb|'''Lincoln County, Noord-Carolina''']] '''Lincoln County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] f20xmc766h2pda5k5pw2ghu8k5cixku Duplin County, Noord-Carolina 0 396979 2890865 2553370 2026-04-06T19:03:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890865 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Duplin County.svg|thumb|'''Duplin County, Noord-Carolina''']] '''Duplin County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] lxy3jx2oho8ylgck9i6p1yxkjn4twub Durham County, Noord-Carolina 0 396980 2890866 2552994 2026-04-06T19:03:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890866 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Durham County.svg|thumb|'''Durham County, Noord-Carolina''']] '''Durham County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] dkxw3ifn7ybhxuoapbfd3nk7alj1ddr Haywood County, Noord-Carolina 0 396981 2890991 2553499 2026-04-07T07:54:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890991 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Haywood County.svg|thumb|'''Haywood County, Noord-Carolina''']] '''Haywood County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 8q17nirlchr4npmhbwqmrp6pro6b1ox Tyrrell County, Noord-Carolina 0 396982 2890825 2553654 2026-04-06T18:20:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890825 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Map_of_North_Carolina_highlighting_Tyrrell County.svg|duimnael|'''Tyrrell County, [[Noord-Carolina]]''']] '''Tyrrell County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 419aglnxwys2523z4wncd5v6o30urfx Dorpstraat 0 397595 2890641 2856670 2026-04-06T12:49:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890641 wikitext text/x-wiki '''Dorpstraat''' op [[Stellenbosch]] is 'n straat waarin die tipiese historiese karakter van die 17de en 18de eeu in die [[Kaapkolonie]] grootliks bewaar gebly het. Daarom is dit van besondere kultuurhistoriese belang en ook omdat dit ryker is in argitektoniese skatte as enige ander straat in Suid-Afrika. Die straat volg vir ongeveer anderhalwe kilometer die noordelike oewer van die [[Eersterivier]] en loop van die [[Rupert Museum]] en die stasie in die weste na die [[Kweekskool]] aan die oostekant. Reeds voor die stigting van Stellenbosch was Dorpstraat deel van die trekboere se “wagenweg naar de Caab”. Met die uitleg van die dorp in 1685 is die eerste erwe hier uitgemeet met groot tuine wat uit leivore besproei is. Verskeie ou huise met hul tipiese wit mure en dikwels Kaaps-Hollandse gewels en eeue-oue akkerbome het danksy die optrede van o.a. die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]] en die organisasie [[Historiese Huise van Suid-Afrika]] bewaar gebly. Die bekendste is: *eikebome tussen die spoorlyn en Pastoriestraat (tot natuurmonument verklaar op 22 Maart 1968) *Oude Rozenhof, Dorpstraat 8/12, hoek van Stadlerstraat *Libertas Parva, hoek van Strandweg, herinner ons aan [[Adam Tas]], dateer uit ±1783 *die Krige-huise (van ±1783) by Dorpstraat 25-33 en die Krige-skakelwonings by Dorpstraat 37-51. Hier het Sybella Krige, later die vrou van [[J.C. Smuts]] groot geword *Ackermann Huis, Dorpstraat 50 *Vredelust, Dorpstraat 63, gebou in 1814 *[[Oom Samie se winkel]], Dorpstraat 84 *[[La Gratitude]], Dorpstraat 95 *[[Voorgelegen]], Dorpstraat 116-118 *Gimnasium, Dorpstraat 120 *Transvalia-kompleks, Dorpstraat 127 * Lutherse kerkie, hoek van Birstraat, gebou in 1854 na ‘n ontwerp van [[Carl Otto Hager]]. Dit huisves die kunsversameling van die [[Universiteit van Stellenbosch]] *Ou Pastorie, Dorpstraat 141-143 *Esperanza, Dorpstraat 153 *[[Hauptfleisch Huis]], Dorpstraat 153 *Ou Bakhuis, Dorpstraat 152 en 154 *Bakkershuis, Dorpstraat 155 *Diaconies Remise, Doprstraat 156 *Loubser Huis. Dorpstraat 157 *[[Saxenhof]], Dorpstraat 159 *[[Kweekskool]], Dorpstraat 171. Die meeste geboue van die Kweekskool datueer uit 1905 tot 1920 en verskeie daarvan is ontwerp deur [[Carl Otto Hager]] *[[De Oude Leeskamer]], Dorpstraat 182, op die hoek van Drostdystraat Weens die atmosfeer geskep deur die historiese huise, die skadu in die somer verskaf deur die groot ou eikebome en die lopende water in die slootjies langs die straat het dit tot 'n gewilde toeristebestemming ontwikkel. ==Bibliografie== *Burden, Matilda: 50 jaar - Historiese Huise 1966-2016. Stellenbosch: Historiese Huise van Suid-Afrika, 2016. {{ISBN|978-0-620-73074-7}} *Fransen, Hans en Christo S. Botha: Discovering historical Stellenbosch. Kaapstad: H.A.U.M., 1979. {{ISBN|0-7986-0366-6}} *Johnson Barker, Brian: Stellenbosch – a place of gables, oaks and wine. Kaapstad: Struik, 1992. {{ISBN|1-86825-149-7}} *Proust, Alain en D.H. Pennewaert: Stellenbosch – a visual promenade. Vlaeberg: La Compagnie du Cap, 2006. {{ISBN|0-620-35009-1}} *van Huyssteen, Ters: Foot-loose in Stellenbosch – a guide for walkers. Kaapstad: Tafelberg, 1977. {{ISBN|0-624-01303-0}} [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] oypmd5nifzvuqeq9v8dawz18yrd824i Eerste Fabrieke 0 397717 2890747 2857133 2026-04-06T17:40:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890747 wikitext text/x-wiki '''Eerste Fabrieke''' is ‘n woonbuurt en nywerheidsgebied in [[Pretoria]].<ref name="nwu" /> ==Ligging== Die gebied lê 1293m bo seevlak, by 25° 43′ suid, 28° 21′ oos, ‘n 17km oos van Pretoria, oos van Waltloo en wes van [[Eersterus]] en [[Mamelodi]]. ==Geskiedenis== In 1881 en weer in 1885 het die regering van die [[ZAR]] alleenregte verleen aan die nyweraar [[Alois Hugo Nellmapius]] (*[[Boedapest]], 6 Mei 1847 - †[[Irene]] by Pretoria, 28 Julie 1893) om fabrieke op te rig vir die verwerking van plaaslike produkte. Dit was die begin van die nywerheidsontwikkeling van die land en die eerste stap op pad na ekonomiese onafhanklikheid. Nellmapius het verskeie ander toegewings van die regering verkry, maar hy was nie kapitaalkragtig genoeg om die toegekende handelsregte uit te voer nie. Die firma Lewis & Marks (Isaac Lewis en [[Samuel Marks]]) het dit by hom oorgeneem en die bekende Eerste Fabrieken op die plaas Hatherley gevestig. ==Produkte== [[Brandewyn]] en [[whiskey]] is gedistilleer, [[buskruit]], konfyt, vaatjies, vleisekstrak en glas is vervaardig en groente is ingemaak. Slegs die brandewynproduksie was winsgewend. Die sterk drank het skertsend as “mapius” bekend gestaan. ==Antimoon== In vroeë dae is hier silwerhoudende tetraëdriet, [[piriet]] en chalkopiriet gemyn. Essaiwaardes toon dat die erts 1% [[antimoon]] bevat. == Sien ook == * [[Eerste Fabrieke-stasie]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="nwu">https://repository.nwu.ac.za/handle/10394/5418</ref> }} == Bronnelys == * Ferreira, O.J.O.: Eerste fabrieken – die beginpunt van nywerheidsontwikkeling in die ZAR. Repository.nwu.ac.za/handle/10394/5418 * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 4. [[Kaapstad]]: Nasou, 1971. {{ISBN|0-625-00320-9}} {{Normdata}} [[Kategorie:Pretoria]] tfyz5o78oc3i8s67ec6qq9zua3eulyj Ensiklopedie van die Wêreld 0 397834 2890750 2560066 2026-04-06T17:41:55Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890750 wikitext text/x-wiki Die '''Ensiklopedie van die Wêreld''' is ‘n algemene ensiklopedie met in die inhoud klem op [[Afrika]] en veral [[Suid-Afrika]]. Hierdie ensiklopedie is in 1971 vir die eerste maal uitgeggee en het bestaan uit 10 dele plus ‘n ekstra deel wat ‘n register en ‘n besondere verskeidenheid landkaarte bevat. In 1992 het die laaste herdruk verskyn. Tussen 1983 en 1993 verskyn vyf jaarboeke om die ensiklopedie op datum te hou. In daardie jare is die ensiklopedie versterk met die reeks van 4 dele getiteld '''Studieprojekte''' en die twee dele bekend as '''Kalender van die Eeue'''. Alhoewel hierdie naslaanwerk gebaseer is op die bekende Nederlandse ensiklopedieë '''Grote Winkler Prins''' en die '''Algemene Winkler Prins''', uitgegee deur Elsevier in Amsterdam, is dit nie ‘n vertaling van daardie ensiklopedieë nie. Dit is ‘n intensiewe verwerking en aanvulling. ‘n Ensiklopedie vir ‘n Afrikaanstalige gemeenskap vereis byvoorbeeld die bespreking van tipiese Suid-Afrikaanse onderwerpe soos biltong, boegoe, blatjang, Volkspele, Geloftedag, jukskei, Naas Botha en Gerrie Coetzee. ‘n Nederlandse publiek sal ‘n beperkte belangstelling in hierdie onderwerpe toon. Dr. [[C.F. Albertyn]] en J.J. van Rooyen was die hoofredakteurs. ‘n Groot groep plaaslike kenners was verantwoordelik vir die meer tipiese plaaslike lemmas. Albertyn was ook die redakteur en uitgewer van die [[Afrikaanse Kinderensiklopedie]]. ==Let op== ‘n Algemene ensiklopedie behandel ongeveer alle denkbare onderwerpe teenoor ‘n vakensiklopedie wat hom op een besondere onderwerp toespits. ‘n Voorbeeld van laasgenoemnde is die [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]] of ‘n ensiklopedie wat slegs handel oor musiek of meubels of honde. ==Bibliografie== *Ensiklopedie van die Wêreld. Stellenbosch: Albertyn-Uitgewery, 1992. [[Kategorie:Ensiklopedieë]] ggl3edhdplv3xiog8qopsxt3vhgh5cg Adenium obesum 0 398025 2890999 2564749 2026-04-07T08:09:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890999 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = <!-- Afrikaanse naam --> | image = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Botanic Gardens Conservation International (BGCI). |author2=IUCN SSC Global Tree Specialist Group |date=2019 |title=''Adenium obesum'' |volume=2019 |page=e.T62541A149059021 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T62541A149059021.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | taxon = Adenium obesum | authority = (Forssk.) Roem. & Schult., (1819) | synonyms = * ''Adenium coetaneum'' <small>Stapf</small> * ''Adenium honghel'' <small>A.DC.</small> * ''[[Nerium oleander|Nerium]] obesum'' <small>Forssk.</small> | synonyms_ref = <ref name="GRIN">https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=1446</ref> }} '''''Adenium obesum''''' is 'n [[vetplant]] wat deel is van die ''Apocynaceae'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die plant is [[inheems]] aan [[Benin]], [[Burundi]], [[Ethiopië]], [[Ghana]], [[Guinee]], [[Guinee-Bissau]], [[Ivoorkus]], [[Jemen]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Mali]], [[Mauritanië]], [[Niger]], [[Nigerië]], [[Oman]], [[Saoedi-Arabië]], [[Senegal]], [[Sokotra]], [[Somalië]], [[Soedan]], [[Tanzanië]], [[Togo]], [[Tsjad]] en [[Uganda]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:76369-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Adenium]] [[Kategorie:Flora van Benin]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Ghana]] [[Kategorie:Flora van Guinee]] [[Kategorie:Flora van Guinee-Bissau]] [[Kategorie:Flora van Ivoorkus]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Mali]] [[Kategorie:Flora van Mauritanië]] [[Kategorie:Flora van Niger]] [[Kategorie:Flora van Nigerië]] [[Kategorie:Flora van Oman]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Flora van Senegal]] [[Kategorie:Flora van Sokotra]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Togo]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] cygusaadbpe6lexz7npipsivpcpfcor Villa Mondragone 0 399145 2890955 2795322 2026-04-06T22:19:12Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2890955 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Villa_Mondragone_stampa_Matteo_Greuter_1620_img063.jpg|regs|duimnael|250x250px| Die Villa Mondragone in 1620, ets van Matthaeus Greuter]] [[Lêer:Villa_mondragone_view.jpg|duimnael|250x250px| Uitsig oor Villa Mondragone vanaf Tusculum.]] [[Lêer:Villa_mondragone.jpg|regs|duimnael|250x250px| Villa Mondragone.]] [[Lêer:Villa_Mondragone_1907_img008.jpg|regs|duimnael|250x250px| Poskaart van Villa Mondragone aan die begin van die 20ste eeu.]] '''Villa Mondragone''' is 'n patrisiese villa wat oorspronklik in die gebied van die Italiaanse gemeente Frascati (Latium, sentraal- [[Italië]] ) geleë was, en nou as in die gebied van Monte Porzio Catone (Alban Hills) geag word. Dit lê op 'n heuwel 416m bo seespieël, in 'n gebied genaamd, Castelli Romani weens die vele kastele en villas en ongeveer 20 kilometer (12 myl) suidoos van Rome, naby die antieke stad Tusculum. Konstruksie het in 1573 begin deur kardinaal Mark Sittich von Hohenems Altemps, wat opdrag vir die ontwerp daarvan en ook vir die Palazzo Altemps in sentraal Rome aan Martino Longhi die Ouere gegee het, op die terrein van die oorblyfsels van 'n Romeinse villa van die konsulêre familie van die Quinctilii. [[Pous Gregorius XIII]], wie se heraldiese draak daartoe aanleiding gegee het dat die villa "Mondragone" genoem word, het die villa gereeld as 'n somerwoning benut, as gas van kardinaal Altemps. Dit was by die Villa Mondragone dat Gregory in 1582 die dokument (die pouslike bul "Inter gravissimas") afgekondig het wat die hervorming van die kalender begin het wat tans gebruik word en wat bekend staan as die [[Gregoriaanse kalender]].<ref name="nsa">Villa Mondragone, ''Tor Vergata University:'' https://web.uniroma2.it/en/contenuto/villa_mondragone</ref> Villa Mondragone was op die hoogtepunt van sy prag gedurende die tydperk van die Borghese-familie (insluitend kardinaal Scipione Borghese en [[Pous Paulus V|Pous Paul V]]), wat dele van hul kuns- en oudhedeversamelings daar uitgestal het (insluitend die Antinous Mondragone wat sy naam aan die villa ontleen het). Ander pouse wat lang tydperke in Villa Mondragone deurgebring het, sluit [[Pous Clemens VIII|Clemens VIII]] en [[Pous Paulus V|Paul V]] in. In 1620 het die eienaars van die villa die Mondragone-biblioteek aan die Vatikaan-biblioteek bemaak.<ref>Villa Mondragone, la villa dei papi: https://www.villamondragone.it/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408143642/https://www.villamondragone.it/ |date= 8 April 2023 }}</ref> Vanaf 1626 het [[pous Urbanus VIII]] besluit om Villa Mondragone te verlaat ten gunste van die pouslike woning van Castelgandolfo. In 1858 was George Sand 'n gas in die villa, en het daar 'n geskikte atmosfeer gevind vir die toonsetting van haar roman ''La Daniella''. In 1865 het die [[Jesuïet|Jesuïete]] dit omskep in 'n kollege, die ''Nobile Collegio Mondragone'', vir jong aristokrate, wat tot 1953 daar bedrywig was<ref>From The Collegio Romano To The Villa Mondragone: http://www.voynich.nu/extra/xc/CRtoVM.htm</ref> Tydens die Tweede Wêreldoorlog is die kollege ook gebruik as 'n skuilplek vir ontruimdes. In 1981 is die villa deur die Orde van die Jesuïete aan die Universiteit verkoop, waar die Villa steeds vanaf die moderne tyd 'n perifere setel van die Universiteit van Rome Tor Vergata is. In 1912 het Wilfrid Michael Voynich die beroemde [[Voynich-manuskrip]] van die Jesuïete by die Villa Mondragone bekom. Die fasiliteit, wat fondse nodig gehad het, het op 'n diskrete wyse sommige van sy besittings verkoop. Voynich het 30 manuskripte aangekoop, waarvan een later as die Voynich-manuskrip bekend sou staan, alhoewel die werk self na bewering uit die vroeë 15de eeu dateer. Daar is egter onenigheid onder navorsers oor die oorsprong daarvan.<ref>Voynich manuscript: https://www.britannica.com/topic/Voynich-manuscript</ref> == Sien ook == * Lys van Jesuïete-plekke == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Bronne == * Tracy Lee Ehrlich: ''Landskap en identiteit in die vroeë moderne Rome.'' Cambridge University Press, 2002. * Tracy Lee Ehrlich: ''Die Villa Mondragone en vroeë sewentiende-eeuse Villeggiatura by Frascati'' . Verhandeling Columbia Universiteit, UMI, 1995. * Laura Marcucci, Bruno Torresi: ''Declino e rinascita di Villa Mondragone: progetti, restaurant, trasformazioni.'' In: ''Quaderni dell'instituto di storia dell'architettura.'' 1983, S. 471–490. * Wells Clara Louisa The Alban Hills, Vol. I: Frascati – 1878 uitgewer: Barbera, Rome, Italië – OCLC 21996251 == Eksterne skakels == * [http://www.villamondragone.it Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Rome]] [[Kategorie:Italië]] [[Kategorie:Argitektuur]] [[Kategorie:Pouse]] [[Kategorie:Manuskripte]] caoot7o90zfoiip8oyot0wvkyhb6n2m Ekebergia 0 399750 2890748 2830899 2026-04-06T17:40:51Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890748 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = | image_caption = | taxon = Ekebergia | authority = Sparrm. (1779) | type_species = | type_species_authority = | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = Sien teks. | range_map = | range_map_caption = | synonyms_ref = | synonyms =* ''Charia'' <small>C.E.C.Fisch.</small> }} '''Ekebergia''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat aan die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Capparaceae]]'' behoort. Die genus is [[inheems]] in [[Afrika]]. Die genus is vernoem na Kaptein C.G. Ekeberg wat, in die 18de eeu, Anders Sparman se besoek aan Afrika gefinansieer het.<ref>{{Cite web |url=https://pza.sanbi.org/ekebergia-pterophylla |title=argiefkopie |access-date=24 April 2023 |archive-date=24 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230424054350/https://pza.sanbi.org/ekebergia-pterophylla |url-status=dead }}</ref> == Spesies == Daar is vier [[spesie]]s wat hoort tot die genus:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:26724-1</ref> * ''[[Ekebergia benguelensis]]'' <small>Welw. ex C.DC.</small> * ''[[Ekebergia capensis]]'' <small>Sparrm.</small> * ''[[Ekebergia pterophylla]]'' <small>(C.DC.) Hofmeyr</small> * ''[[Ekebergia pumila]]'' <small>I.M.Johnst.</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ekebergia| ]] esfywp93fdawp1cvaha506p6scxyabi Ericoideae 0 400187 2890807 2720039 2026-04-06T18:10:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890807 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = Bell_Heather_-_geograph.org.uk_-_493968.jpg | image_caption = ''[[Erica cinerea]]'' | taxon = Ericoideae | authority = [[Johann Heinrich Friedrich Link|Link]] 1829<ref>[http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-166215 Link, JHF. Handbuch zur Erkennung der nutzbarsten und am häufigsten vorkommenden Gewächse 1: 602. 1829.]</ref> | type_genus = ''[[Erica]]'' | type_genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = Genusgroep | subdivision = * [[Bejarieae]] * [[Empetreae]] * [[Ericeae]] * [[Phyllodoceae]] * [[Rhodoreae]] * [[Epigaea]] }} '''''Ericoideae''''' is 'n subfamilie van ''[[Ericaceae]]'', en bestaan uit negentien [[genus|genera]] en 1 790 spesies, die grootste hiervan is ''[[Rhododendron]]'', gevolg deur ''[[Erica]]''. == Subdivisie == Sedert 2022 is daar vyf aanvaarde [[Genusgroep|genusgroepe]]:<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?lin=s&p=has_linkout&id=217035 NCBI]</ref> * Genusgroep [[Bryantheae]] ** Genera: ''[[Bryanthus]]''&nbsp;– ''[[Ledothamnus]]'' * Genusgroep [[Empetreae]] ** Genera: ''[[Ceratiola]]''&nbsp;– ''[[Corema]]''&nbsp;– ''[[Empetrum]]'' (plus ''Diplarche'', behandel as 'n sinoniem van ''Rhododendron'' by [[Plants of the World Online]]<ref name="POWO_14706-1">{{cite web |title=''Diplarche'' Hook.f. & Thomson |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:14706-1 |access-date=2022-11-20 }}</ref>) * Genusgroep [[Ericeae]] ** Genera: ''[[Calluna]]''&nbsp;– ''[[Daboecia]]''&nbsp;– ''[[Erica]]'' (plus ''Bruckenthalia'', behandel as 'n sinoniem van ''Erica'' by [[Plants of the World Online]]<ref name="POWO_14648-1">{{cite web |title=''Bruckenthalia'' Rchb.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:14648-1 |access-date=2022-11-20 }}</ref>) * Genusgroep [[Phyllodoceae]] ** Genera: ''[[Bejaria]]''&nbsp;– ''[[Elliottia]]''&nbsp;– ''[[Epigaea]]''&nbsp;– ''[[Kalmia]]''&nbsp;– ''[[Kalmiopsis]]''&nbsp;– ''[[Phyllodoce (plant)|Phyllodoce]]''&nbsp;– ''[[Rhodothamnus]]'' (plus die kunsmatige hibriedgenera [[× Kalmiothamnus|× ''Kalmiothamnus'']] en [[× Phyllothamnus|× ''Phyllothamnus'']]) * Genusgroep [[Rhodoreae]] ** Genera: ''[[Rhododendron]]'' (plus ''[[Menziesia]]'' en ''Therorhodion'', behandel as sinonieme van ''Rhododendron'' deur [[Plants of the World Online]]<ref name="POWO_327085-2">{{cite web |title=''Rhododendron'' L.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327085-2 |access-date=2022-11-20 }}</ref>) Lys van genera:<ref name="APweb">Stevens, P.F. (2001). [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/genera/ericaceaegen.html "List of Genera in Ericaceae"]. ''Angiosperm Phylogeny Website''. Retrieved 2022-11-20.</ref> * ''[[Bejaria]]'' * ''[[Bryanthus]]'' * ''[[Calluna]]'' * ''[[Ceratiola]]'' * ''[[Corema]]'' * ''[[Daboecia]]'' * ''[[Elliottia]]'' * ''[[Empetrum]]'' * ''[[Epigaea]]'' * ''[[Erica]]'' * ''[[Kalmia]]'' * ''[[Kalmiopsis]]'' * ''[[Ledothamnus]]'' * ''[[Phyllodoce (plant)|Phyllodoce]]'' * ''[[Rhododendron]]'' * ''[[Rhodothamnus]]'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=217035 NCBI Taxonomy: Ericoideae] * [http://users.wfu.edu/kronka/kakbek/ericoideae.html K A Kron. Ericoideae. Wake Forest University] {{Wikispecies}} {{Commons}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ericoideae| ]] s7mjx59dd66zxnshqvgeyk5v6d9222s Suid-Slawiërs 0 401006 2890934 2833808 2026-04-06T20:41:56Z Jcb 223 2890934 wikitext text/x-wiki [[Beeld:South Slavic Europe.svg|260px|thumb|Lande waar 'n [[Suid-Slawiese tale|Suid-Slawiese taal]] die nasionale taal is.]] '''Suid-Slawiërs''' is [[Slawiërs|Slawiese volke]] wat [[Suid-Slawiese tale]] praat en woon in 'n streek in [[Suidoos-Europa]] wat die oostelike [[Alpe]] en die [[Balkan]]-skiereiland insluit. Hulle word geografies van die [[Wes-Slawiese tale|Wes-]] en [[Oos-Slawiese tale|Oos-Slawiërs]] geskei deur [[Oostenryk]], [[Hongarye]], [[Roemenië]] en die [[Swartsee]]. Die Suid-Slawiërs sluit vandag die [[Serwiërs]], [[Kroate]], [[Bosniake]], [[Montenegryne]], [[Masedoniërs]], [[Slowene]] en [[Bulgare]] in. Die lande waarin hulle woon, is: *[[Serwië]] *[[Kroasië]] *[[Bosnië en Herzegowina]] *[[Montenegro]] *[[Masedonië]] *[[Slowenië]] *[[Bulgarye]] In die 20ste eeu is die land [[Joego-Slawië]] (letterlik "Suid-Slawië") verenig om die meeste Suid-Slawiese volke en lande in 'n enkele staat in te sluit, buiten die Bulgare en Bulgarye. Die Pan-Slawiese konsep van "Joego-Slawië" het in die laat 17de eeu in Kroasië ontstaan, in die tyd van die Habsburgse monargie, en het gewilder geraak danksy die 19de-eeuse [[Illiriese beweging]]. Die Koninkryk van die Serwiërs, Kroate en Slowene, wat in 1929 hernoem is tot die Koninkryk Joego-Slawië, is op 1 Desember 1918 uitgeroep ná die vereniging van die Staat van Slowene, Kroate en Serwiërs met die koninkryke Serwië en Montenegro. Met die verbrokkeling van Joego-Slawië vroeg in die 1990's het verskeie onafhanklik state ontstaan. Soms word die Suid-Slawiërs steeds Joego-Slawiërs genoem, maar dit sluit dikwels die Bulgare uit. ==Terminologie== Die Suid-Slawiërs is in [[Serwies]], [[Masedonies]] en [[Montenegryns]] bekend as Јужни Словени, (''Joezjni Slowjeni''); in [[Bulgaars]] as Южни славяни, ''Joezjni Slawjani''); in [[Kroaties]] en [[Bosnies]] as ''Južni Slaveni''; en in [[Sloweens]] as ''Južni Slovani''. Die Slawiese stam *joeg- beteken "suid". Die Slawiese naam is deur 6de-eeuse skrywers gebruik om die suidelike groep van vroeë Slawiërs (die ''Sclaveni'') te beskryf; Wes-Slawiërs is ''Veneti'' en Oos-Slawiërs ''Antes'' genoem.{{sfn|Kmietowicz|1976}} Die Suid-Slawiërs word ook '''Balkanse Slawiërs''' genoem.<ref>{{harvnb|Kmietowicz|1976}}, {{harvnb|Vlasto|1970}}</ref> 'n Ander naam wat in die vroeë moderne tydperk gewild was, is ''Illiriërs'', die naam van 'n voor-Slawiese Balkanse volk wat in die laat 15de eeu begin gebruik is vir Suid-Slawiese lande en volke.{{sfn|URI|2000|p=104}} Dit is daarna deur die Habsburgse monargie en [[Frankryk]] gebruik, en later deur die 19de-eeuse Illiriese beweging van Kroasië.{{sfn|Hupchick|2004|p=199}} Eindelik het die idee van "Joego-Slawisme" kop uitgesteek, met die doel om alle Suid-Slawiese gebiede in een staat te verenig. ==Geskiedenis== ===Vroeë Suid-Slawiërs=== Die Proto-Slawiese tuisland in die 1ste millennium&nbsp;n.C. was in die omgewing van Sentraal- en Oos-Europa, maar die presiese ligging is onseker.<ref>{{harvnb|Kobyliński|2005|pp=525–526}}{{harvnb|Barford|2001|p=37}}</ref> Geleerdes glo tradisioneel dit was die moeraslande van [[Oekraïne]], of anders tussen die Boeg- en [[Dnjepr]]rivier.{{sfn|Fine|1991|p=25}} Min is egter bekend oor die Slawiërs voordat hulle in die 5de eeu in alle rigtings begin versprei het. Jordanes, Prokopios en ander laat Romeinse skrywers verskaf moontlik die eerste verwysings na Suid-Slawiërs in die tweede helfte van die 6de eeu.{{sfn|Curta|2001|pp=71–73}} Prokopios beskryf die Sclaveni en Antes as twee barbaarse volke met dieselfde instansies en gebruike sedert antieke tye wat nie een heerser het nie, maar 'n [[demokrasie]],<ref>{{harvnb|James|2014|p=95}}, {{harvnb|Kobyliński|1995|p=524}}</ref> terwyl Pseudo-Maurice hulle 'n talryke volk noem, wat ongedissiplineerd, ongeorganiseerd en leierloos is, wat nie die neem van slawe en oorwinning oor hulle toelaat nie, en immuun teen swaarkry en gure weer is.{{sfn|Kobyliński|1995|pp=524–525}} Prokopios het gesê hulle was ongewoon lank en sterk, met donker velle en rooierige hare (nie blond of swart nie), dat hulle 'n primitiewe lewe gelei het in verspreide hutte en dat hulle dikwels van blyplek verander het.{{sfn|Kobyliński|1995|p=524}} Volgens Prokopios het hulle die god van weerlig ([[Peroen]]), die heerser van alles, aanbid en aan hom beeste geoffer.{{sfn|Kobyliński|1995|p=524}} Hulle het kaalvoet gaan veg, reg op hulle vyand afgestorm met spiese en klein skilde en nie wapentuig gedra nie.{{sfn|Kobyliński|1995|p=524}} Hoewel daar nie [[argeologie]]se bewyse is van 'n grootskaalse migrasie nie, meen die meeste hedendaagse historici Slawiërs het hulle in die 6de en 7de eeu in die [[Balkan]] gevestig.{{sfn|Fine|1991|pp=26–41}} Van die [[Donau]] af het die Slawiërs die [[Bisantynse Ryk]] op 'n jaarlikse basis aangeval en strooptogte uitgevoer. Hulle het verwoesting gesaai, gesteel, gevangenes geneem en forte oorgeneem. Die Bisantynse Ryk was dikwels uitgestrek en moes sy ryk [[Asië|Asiatiese]] provinsies teen [[Arabiere]], [[Perse]] en ander beskerm; daarom kon talle klein, ongeorganiseerde strooptogte deur die vroeë Slawiërs groot ontwrigting veroorsaak, hoewel die groot, ommuurde stede nie ingeneem kon word nie.{{sfn|Fine|1991|p=29}} Die eerste Slawiese strooptog suid van die Donau, moontlik in 518, is deur Prokopios aangeteken. Hy noem 'n aanval deur die Antes, "wat naby die Sclaveni woon".<ref>{{harvnb|James|2014|p=95}}, {{harvnb|Curta|2001|p=75}}</ref> Dwarsdeur die eeu het Slawiërs strooptogte tot diep in die Balkan, van [[Dalmasië]] tot [[Griekeland]] en [[Thracië]], uitgevoer. Hulle is ook soms as huursoldate gebruik.{{sfn|Curta|2001|pp=78–86}} Dit lyk of [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus]] die strategie "verdeel en oorwin" gebruik het, want daar word dikwels genoem dat die Sclaveni en Antes teen mekaar geveg het.{{sfn|James|2014|p=97}} Die Antes word later, in 545, genoem as oorlogvoerders teen die Bisantynse Ryk, terwyl die Sclaveni steeds strooptogte op die Balkan uitgevoer het.<ref name=Byzantinoslavica-2003-78>{{cite book|title=Byzantinoslavica |volume=61–62 |url=https://books.google.com/books?id=twwrAQAAIAAJ |year=2003 |publisher=Academia|pages=78–79}}</ref> Teen die 580's, toe die Slawiese gemeenskappe aan die Donau groter en meer georganiseerd geraak het, het strooptogte groter geword en sommige streke is permanent bewoon. Die meeste geleerdes reken 581-584 was die begin van die grootskaalse vestiging van Slawiërs in die Balkan.{{sfn|Fine|1991|p=31}} In die middel 6de eeu het die Bisantyne weer beheer oor die Danaugrens oorgeneem, en dit het die Slawiërs ekonomies geïsoleer. Dit, tesame met die bedreiging van buite deur die [[Aware]] en Bisantyne, het gelei tot politieke en militêre mobilisasie. Bewyse op argeologiese terreine dui op die groei en ontwikkeling van klein nedersettings tot groter gemeenskappe met versillende gebiede vir feeste, vakmanskap, ensovoorts.{{sfn|Curta|2007|p=61}} Daar is al voorgestel dat die Sclaveni die voorouers van die Serwo-Kroate was, terwyl die Antes dié van die Bulgaarse Slawiërs was, met 'n groot mate van vermenging in die kontaksones.{{sfn|Hupchick|2004}}{{sfn|Fine|1991|p=26}} Die Slawiërs het ook met die nakomelinge van die inheemse bevolkingsgroepe gemeng en hulle opgeneem.{{sfn|Fine|1991|pp=38, 41}} ===Middeleeue=== Teen 700&nbsp;n.C. het die Slawiërs in die grootste deel van Sentraal- en Suidoos-Europa gewoon, van [[Oostenryk]] tot die [[Peloponnesos]] van Griekeland, en van die [[Adriatiese See|Adriatiese]] tot die [[Swartsee]], behalwe in die kusstreke en sekere bergstreke van die Griekse skiereiland.{{sfn|Fine|1991|p=36}} Die Aware, wat laat in die 550's in Europa aangekom en 'n groot impak op die Balkan gehad het, het wes van die Slawiërs gewoon en groot beheer oor die Slawiese stamme uitgeoefen. Hulle invloed in die Balkan het egter teen die vroeë 7de eeu afgeneem en hulle is eindelik verslaan. Hulle het teen die 9de eeu as 'n mag verdwyn.{{sfn|Fine|1991|pp=29–43}} Die eerste Suid-Slawiese staat en streekmag was [[Bulgarye#Eerste Bulgaarse Ryk|Bulgarye]], 'n staat wat in 681 gevorm is as 'n vereniging van Slawiese stamme en die Bulgare van [[Asparoech van Bulgarye|khan Asparoech]]. Die verstrooide Slawiërs in Griekeland, die ''Sklavinia'', is vergrieks.{{sfn|Fine|1991|p=41}} Die Slawiërs het in die gebied tussen die [[Franke]] in die noorde en [[Bisantium]] in die suide gewoon en is aan verskeie invloede blootgestel.{{sfn|Portal|1969|p=90}} Twee Bisantynse broers, die monnike [[Cyrillus en Methodius]], is in 863 gestuur om Groot Morawië te kersten. Hulle het die [[Glagolitiese alfabet]] en die eerste Slawiese geskrewe taal, [[Ou Kerkslawies]], geskep waarmee hulle [[Bybel]]werke vertaal het. In dié tyd het die Wes- en Suid-Slawiërs nog 'n soortgelyke taal gepraat. Met die Glagolitiese skrif is al die Slawiese klanke weergegee, maar dit is in die 9de eeu geleidelik in Bulgarye vervang en in die 11de eeu in [[Rusland]].{{sfn|Portal|1969|pp=90–92}} In [[Kroasië]] het dit tot die 16de eeu oorleef.{{sfn|Portal|1969|p=92}} Cyrillus en Methodius se volgelinge het skuiling gesoek in die Christelike Bulgarye, waar Ou Kerkslawies die kerktaal geword het.{{sfn|Portal|1969|p=92}} 'n Vroeë [[Cyrilliese alfabet]] is in die 9de eeu in Bulgarye ontwikkel.<ref>{{cite book | first=Francis | last=Dvornik |title=The Slavs: Their Early History and Civilization | url=https://archive.org/details/slavstheirearlyh00dvor | url-access=limited | year=1956 |place=Boston | publisher=American Academy of Arts and Sciences |page=[https://archive.org/details/slavstheirearlyh00dvor/page/n184 179]}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/southeasterneuro0000curt |url-access=registration |quote=Cyrillic preslav. |title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250|series=Cambridge Medieval Textbooks|author= Florin Curta|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=978-0521815390|pages= [https://archive.org/details/southeasterneuro0000curt/page/221 221]–222}}</ref> In die 10de en 11de eeu het Ou Kerkslawies aanleiding gegee tot die skepping van verskeie streekvorme soos [[Serwo-Kroaties]] en [[Sloweens]].{{sfn|Portal|1969|p=92}} Ekonomiese, godsdienstige en politieke sentrums in Ohrid en Preslaf het bygedra tot die letterkundige produksie in Bulgarye.{{sfn|Portal|1969|p=93}} ==Tale== Die [[Suid-Slawiese tale]] is een van drie takke van die [[Slawiese tale]]; die ander twee is die [[Wes-Slawiese tale|Wes-]] en [[Oos-Slawiese tale]]. Van wes na oos sluit die Suid-Slawiese tale in die [[Amptelike taal|amptelike tale]] van [[Slowenië]], [[Kroasië]], [[Bosnië en Herzegowina]], [[Montenegro]], [[Serwië]], [[Noord-Masedonië]] en [[Bulgarye]]. Twee groepe bestaan: {{col-start}} {{col-3}} '''Wes:'''<br> [[Serwo-Kroaties]]<br> {{small|([[Serwies]], [[Kroaties]], [[Bosnies]], [[Montenegryns]])}}<br> [[Sloweens]] {{col-3}} '''Oos:'''<br> [[Bulgaars]]<br> [[Masedonies]]<br> {{small|([[Torlakiaans]])}}<br> {{col-3}} {{col-end}} Die Serwo-Kroatiese variante is struktureel baie eenders en word deur die meeste linguiste as een taal beskou.<ref>{{cite book|editor1-last=Comrie |editor1-first=Bernard | editor2-last=Corbett |editor2-first=Greville G. |year=2002 |year = 1993 |title=The Slavonic Languages |location=Londen & New York |publisher=Routledge |oclc=49550401 }}</ref> Vandag word die tale deur die meeste sprekers as aparte tale beskou en dit het gelei tot die kodifisering van verskeie standaarde: Serwies, Kroaties, Bosnies en Montenegryns. Dié Serwo-Kroatiese standaarde is almal gebaseer op die Sjtokawiese dialekgroep. Ander dialekte wyk baie van dié groep af. Sloweens is Suid-Slawies, maar het baie ooreenkomste met Wes-Slawiese tale. In Suidoos-Serwië betree dialekte 'n oorgangsone met Bulgaars en Masedonies, en het dit ooreenkomste met albei dié tale; dit is algemeen as Torlakiaans bekend. Die oostelike tak van Suid-Slawiese tale is Bulgaars en Masedonies. Bulgaars het van al die tale die meeste oorblyfsels uit Oudslawies. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ===Aangehaalde bronne=== {{refbegin|3}} * {{Cite book |last=Barford|first=Paul M.|title=The Early Slavs: Culture and Society in Early Medieval Eastern Europe|year=2001|location=Ithaca, NY|publisher=Cornell University Press|url=https://books.google.com/books?id=1Z9ItAtbJ5AC|isbn=0801439779}} * {{Cite book |last=Curta|first=Florin|title=The Making of the Slavs: History and Archaeology of the Lower Danube Region, c. 500–700|year=2001|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=rcFGhCVs0sYC|isbn=9781139428880}} * {{cite book |title=The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century |first=John V. A. Jr. |last=Fine |location=Ann Arbor |publisher=University of Michigan Press |year=1991 |orig-year=1983 |isbn=0-472-08149-7 | chapter = | chapter-url = | quote = | page = | pages = | url = https://books.google.co.za/books?id=Y0NBxG9Id58C&redir_esc=y }} * {{cite book|last=Hupchick|first=Dennis P.|title=The Balkans: From Constantinople to Communism|url=https://books.google.com/books?id=N-Dh3D_VPdwC|year=2004|orig-year=2002|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-4039-6417-5 }} * {{cite book|last=James|first=Edward|title=Europe's Barbarians AD 200-600|url=https://books.google.com/books?id=zlYSBAAAQBAJ&pg=PA95|year=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-86825-5}} * {{cite book|first=Frank A. |last=Kmietowicz|title=Ancient Slavs|url=https://books.google.com/books?id=amTxAAAAMAAJ|year=1976|publisher=Worzalla Publishing Company}} * {{cite book|last=Kobyliński|first=Zbigniew|title=The Slavs|work=The New Cambridge Medieval History: Volume 1, C.500-c.700|url=https://books.google.com/books?id=JcmwuoTsKO0C&pg=PA524|year=1995|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36291-7|pages=524 }} * {{cite book|last=Kobyliński|first=Zbigniew|chapter=The Slavs|editor=Fouracre, Paul|title=The New Cambridge Medieval History, Volume 1: c.500–c.700|publisher=Cambridge University Press|year=2005|url=https://books.google.com/books?id=JcmwuoTsKO0C|isbn=978-0-521-36291-7 }} * {{cite book|last=Portal|first=Roger|title=The Slavs|edition=Frans|translator=Evans, Patrick|url=https://books.google.com/books?id=AXMvAQAAMAAJ|year=1969|orig-year=1965|publisher=Weidenfeld & Nicolson|pages=|isbn=9780297763130}} *{{cite book|editor-last1=Gitelman|editor-first1=Zvi|editor-last2=Hajda|editor-first2=Lubomyr A.|editor-last3=Himka|editor-first3=John-Paul|editor-last4=Solchanyk|editor-first4=Roman|title=Cultures and Nations of Central and Eastern Europe: Essays in Honor of Roman Szporluk|url=https://books.google.com/books?id=2FIjAQAAIAAJ|year=2000|publisher=Ukrainian Research Institute, Harvard University|isbn=978-0-916458-93-5|ref={{harvid|URI|2000}}}} {{refend}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|South Slavs}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = South Slavs}} {{Normdata}} [[Kategorie:Slawiërs]] igh8kcvsjb2kbqwt5qlxdceewk1619d Groot-Drakensteinberge 0 401716 2890758 2864141 2026-04-06T17:46:12Z Oesjaar 7467 Verwyder spasies 2890758 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Berg River Dam catchment map.svg|duimnael|regs|Hoogtekaart wat ook die riviere aandui wat hier ontspring]] Die '''Groot-Drakensteinberge''' in die [[Boland]] is wes van die Franschhoekberge en oos van die [[Banghoek]]. Franschhoekvallei skei hulle van die [[Klein-Drakensteinberge]] en die Franschhoekberge. Banghoekkloof skei die Groot-Drakensteinberge van die Jonkershoekberge. [[Helshoogte]]pas gaan oor die nek tussen die Groot-Drakensteinberge en Simonsberg aan die noordwestekant. Die [[Bergrivierdam]] lê tussen hierdie berge en die Franschhoekberge. Die hoogste pieke in die reeks is die Drakensteinpiek (1490 m), Afrikaskop (1152 m), Spitskop (1284 m) en die Hutchinsonpiek (1324 m). Laasgenoemde piek dra die naam van George Hutchinson, ‘n onderwyser op [[Simondium]]. ==Bibliografie== * Slingsby, Peter: Cape Winelands, the map. [[Muizenberg]]: Baardskeerder, 2010. {{ISBN|978-1-920377-05-2}} {{koördinate|33|58|08|S|19|01|05|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]] 0zhrwsonftulvggb7bemclzd9pymbh2 RW Cephei 0 401736 2890795 2585122 2026-04-06T18:04:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890795 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas ster | naam= RW Cephei {{Rooi sirkel | x = 162 | y = 290 }} | beeld= Cepheus constellation map.svg | onderskrif= Die posisie van RW Cephei (in die rooi sirkel). | sterrebeeld= [[Kefeus (sterrebeeld)|Kefeus]] | bayernaam= | spektraaltipe= K2 0-Ia<ref name=yorka>{{cite journal|bibcode=1988BICDS..35...37K|title=1988 Revised MK Spectral Standards for Stars GO and Later|journal=Bulletin d'Information du Centre de Données Stellaires|volume=35|pages=37|last1=Keenan|first1=P. C.|last2=Yorka|first2=S. B.|year=1988}}</ref> {{nowrap|(G8 - M2Ia-0<ref name=vsx>{{cite journal|bibcode=2006SASS...25...47W|title=The International Variable Star Index (VSX)|journal=The Society for Astronomical Sciences 25th Annual Symposium on Telescope Science. Held May 23–25|volume=25|pages=47|last1=Watson|first1=C. L.|year=2006}}</ref>)}} | soort= [[Hiperreus|Rooi- of geelhiperreus]] | RK= {{RK|22|23|07.01521}} | Dek= {{Dek|+55|57|47.6244}} | magnitude= | skynmagnitude= +6,65<ref name=ducati/> {{nowrap|(6,0-7<6<ref name=vsx/>)}} | absolute magnitude= -8,0<ref name=stencel>{{cite journal|bibcode=1988AJ.....95..141S|title=Far-infrared circumstellar 'debris' shell of red supergiant stars|journal=Astronomical Journal|volume=95|pages=141|last1=Stencel|first1=Robert E.|last2=Pesce|first2=Joseph E.|last3=Hagen Bauer|first3=Wendy|year=1988|doi=10.1086/114622}}</ref> tot -9,4<ref name=humphreys1984>{{cite journal|title=The brightest stars in the Magellanic Clouds and other late-type galaxies.|bibcode=1984IAUS..108..145H|doi=10.1017/S0074180900040134|last1=Humphreys|first1=R. M.|year=1984|journal=IAU Symposium|volume=108|pages=145–156|doi-access=free}}</ref> | B-V = 2,22<ref name=ducati>{{cite journal|bibcode= 2002yCat.2237....0D |title= VizieR Online Data Catalog: Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system |journal= CDS/ADC Collection of Electronic Catalogues |volume= 2237 |pages= 0 |last1= Ducati |first1= J. R. |year= 2002 }}</ref> | U-B = 2,38<ref name=ducati/> | massa= {{val|13.9|5.2}}<ref name=tetzlaff/> | radius= 940 | ligsterkte= 300 000<ref name="jones"/> | ouderdom= {{val|18.7|10.2}} miljoen<ref name=tetzlaff>{{cite journal|bibcode=2011MNRAS.410..190T|arxiv=1007.4883|title=A catalogue of young runaway Hipparcos stars within 3 kpc from the Sun|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=410|pages=190–200|last1=Tetzlaff|first1=N.|last2=Neuhäuser|first2=R.|last3=Hohle|first3=M. M.|year=2011|issue=1|doi=10.1111/j.1365-2966.2010.17434.x|s2cid=118629873}}</ref> | temperatuur= 4 400<ref name="jones"/> | afstand= Sowat 11 000 | rotasiespoed= | fe-h= {{val|+0.17|0.20}}<ref name="davies"/> | veranderlik= Halfgereeld (SRd)<ref name=gcvs>{{cite journal|bibcode=2009yCat....102025S|title=VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2013)|journal=VizieR On-line Data Catalog: B/GCVS. Originally Published in: 2009yCat....102025S|volume=1|display-authors=etal|last1=Samus|first1=N. N.|last2=Durlevich|first2=O. V.|year=2009}}</ref> | veelvoudig= | planete= | name= [[Henry Draper-katalogus|HD]]&nbsp;212466, [[Hipparcos|HIP]]&nbsp;110504, SAO&nbsp;34387, BD+55°2737, AAVSO&nbsp;2219+55A<ref name="SIMBAD">{{citation | work=SIMBAD | title=RW Cephei | publisher=[[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] | url=https://simbad.cds.unistra.fr/simbad/sim-id?Ident=RW+Cephei | accessdate=2023-05-07 }}</ref> }} '''RW Cephei''' is 'n [[Sterreklassifikasie#Klas K|K-tipe]] [[hiperreus]] en [[veranderlike ster]] in die sterrebeeld [[Kefeus (sterrebeeld)|Kefeus]]. Dit is naby die kant van die [[H&nbsp;II-gebied]] Sharpless 132 en naby die klein oop [[sterreswerm]] Berkeley&nbsp;94 geleë. Dit is een van die grootste bekende sterre, met 'n [[radius]] van byna 1&nbsp;000 keer dié van die [[Son]]. In die [[Sonnestelsel]] sal dit byna tot by [[Jupiter]] se wentelbaan strek. Sy temperatuur, wat tussen dié van 'n rooisuperreus en geelhiperreus lê, het daartoe gelei dat dit soms as 'n rooihiperreus<ref name=delgado>{{cite journal|doi=10.1093/mnras/stt1311|title=Berkeley 94 and Berkeley 96: Two young clusters with different dynamical evolution|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=435|pages=429|year=2013|last1=Delgado|first1=A. J.|last2=Djupvik|first2=A. A.|last3=Costado|first3=M. T.|last4=Alfaro|first4=E. J.|issue=1|bibcode=2013MNRAS.435..429D|arxiv = 1307.4290 |s2cid=118642318}}</ref><ref name="great-dimming"/> en ander kere as 'n geelhiperreus beskou word.<ref name=cc>{{cite journal|doi=10.1051/0004-6361:20066169|title=Arcsecond-resolution 12CO mapping of the yellow hypergiants IRC +10420 and AFGL 2343|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=465|issue=2|pages=457–467|year=2007|last1=Castro-Carrizo|first1=A.|last2=Quintana-Lacaci|first2=G.|last3=Bujarrabal|first3=V.|last4=Neri|first4=R.|last5=Alcolea|first5=J.|bibcode=2007A&A...465..457C|arxiv = astro-ph/0702400 |s2cid=53127885}}</ref><ref name="leadbeater"/> ==Veranderlikheid== [[Beeld:RWCepLightCurve.png|thumb|links|200px|'n [[Ligkurwe]] vir RW Cephei.<ref name=HipDataAccess/>]] [[Beeld:RW Cephei extended mid-infrared emission.png|thumb|200px|links|11,9 μm-beeld van die uitgebreide emissie om RW Cephei.]] Die omvang van RW&nbsp;Cephei se magnitude is aanvanklik aangegee as 8,2-8,8 volgens fotografiese plate,<ref name="pickering"/> terwyl latere studies dit bepaal het as 8,6-10,7,<ref name="payne-gaposchkin">{{Cite journal |last=Payne-Gaposchkin |first=Cecilia |date=1952 |title=Variable stars in Milton field 9 |journal=Annals of Harvard College Observatory |volume=118 |pages=147 |bibcode=1952AnHar.118..147P}}</ref><ref name=gcvs>{{cite journal|bibcode=2009yCat....102025S|title=VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2013)|journal=VizieR On-line Data Catalog: B/GCVS. Originally Published in: 2009yCat....102025S|volume=1|display-authors=etal|last1=Samus|first1=N. N.|last2=Durlevich|first2=O. V.|year=2009}}</ref> met die aanmerking dat die maksimum en minimum nie met sekerheid vasgestel kan word nie.<ref name="payne-gaposchkin"/> Die ster word geklassifiseer as 'n halfgereelde veranderlike ster, wat beteken dit is 'n geelreus of {{nowrap|-superreus}} waarvan die helderheid stadig wissel. Die [[General Catalogue of Variable Stars]] haal 'n studie van 1952 aan wat 'n pulseringstydperk van sowat 346 dae aangee,<ref name="payne-gaposchkin"/><ref name=gcvs/> terwyl ander studies verskillende tydperke aangee.<ref name=percy>{{cite journal|bibcode=2000JAVSO..28....1P|title=Studies of Yellow Semiregular(SRd) Variables|journal=The Journal of the American Association of Variable Star Observers|volume=28|pages=1|last1=Percy|first1=John R.|last2=Kolin|first2=David L.|year=2000|issue=1}}</ref> ===Groot verdowwings=== In Desember 2022 is berig die ster het 'n groot verdowwing ondergaan en 'n lae magnitude van 7,6 bereik.<ref name="great-dimming">{{Cite journal |last1=Vollmann |first1=Wolfgang |last2=Sigismondi |first2=Costantino |date=December 2022 |title=RW Cephei great dimming |journal=The Astronomer's Telegram |volume=15800 |pages=1|bibcode=2022ATel15800....1V}}</ref><ref name="great-dimming2">{{Cite web |last=Mack |first=Eric |title=One Of The Biggest Stars In The Milky Way Is Acting A Little Unstable |url=https://www.forbes.com/sites/ericmack/2022/12/10/one-of-the-biggest-stars-in-the-milky-way-is-acting-a-little-unstable/ |access-date=15 December 2022 |website=Forbes |language=en}}</ref> Dit is vermoedelik weens kort tydperke van groot massaverlies wat gelei het tot die kondensasie van die stof wat die stellêre fotosfeer gedeeltelik verberg.<ref name="jones"/> Die voorval word vergelyk met die groot verdowwing van [[Betelgeuse]] laat in 2019<ref name="jones"/><ref name="great-dimming"/><ref name="great-dimming2"/><ref name="great-dimming3"/> en die verdowwings wat gesien is in die historiese [[ligkurwe]] van [[VY Canis Majoris]].<ref name="jones"/> Vorige waarnemings met die gebruik van fotografiese plate in 1948 en 1951 het 'n soortgelyke verdowwing van magnitude 9,16 tot 9,5 onthul, wat gevolg is deur 'n vinnige verheldering tot by magnitude 8,9.<ref name="semakin">{{Cite journal |last=Semakin |first=N. K. |date=1954 |title=Photographic Observations of RW Cephei |journal=Peremennye Zvezdy |volume=10 |pages=191 |bibcode=1954PZ.....10..191S}}</ref> ==Massaverlies== Die ster toon aansienlike bewyse van sirkumstellêre materiaal in sy spektrum.<ref name="gahm"/><ref name="rayner"/> Die [[IRAS]]-laeresolusiespektrum toon tekens van opties digte [[silikaat]]emissies by 10 en 18&nbsp;μm,<ref name="simpson">{{Cite journal |last=Simpson |first=Janet P. |date=February 1991 |title=IRAS Low-Resolution Spectral Observations of the 10 and 18 Micron Silicate Emission Features |journal=The Astrophysical Journal |volume=368 |pages=570 |bibcode=1991ApJ...368..570S |doi=10.1086/169721 |issn=0004-637X}}</ref> 'n aanduiding van groot massaverlies.<ref name="rayner">{{Cite journal |last1=Rayner |first1=John T. |last2=Cushing |first2=Michael C. |last3=Vacca |first3=William D. |date=December 2009 |title=The Infrared Telescope Facility (IRTF) Spectral Library: Cool Stars |journal=The Astrophysical Journal Supplement Series |volume=185 |issue=2 |pages=289–432 |arxiv=0909.0818 |bibcode=2009ApJS..185..289R |doi=10.1088/0067-0049/185/2/289 |s2cid=118500715 |issn=0067-0049}}</ref> Die huidige massaverlies van RW&nbsp;Cephei word bepaal op {{val|7|e=-6|u=mson}} per jaar.<ref name="jones"/> Ontledings het daarop gedui dat die ster sowat 95-140 jaar gelede die einde van 'n tydperk van vergrote massaverlies bereik het.<ref name="jones"/> ==Verwysings== {{Verwysings|20em |verwysings= <ref name="jones">{{Cite journal |last1=Jones |first1=Terry Jay |last2=Shenoy |first2=Dinesh |last3=Humphreys |first3=Roberta |date=May 2023 |title=The Recent Mass Loss History of the Hypergiant RW Cep |journal=Research Notes of the American Astronomical Society |volume=7 |issue=5 |pages=92 |bibcode=2023RNAAS...7...92J |doi=10.3847/2515-5172/acd37f |issn=2515-5172}}</ref> <ref name=HipDataAccess>{{cite web |title=Hipparcos Tools Interactive Data Access |url=https://www.cosmos.esa.int/web/hipparcos/interactive-data-access |website=Hipparcos |publisher=ESA |access-date=8 December 2021}}</ref> <ref name="davies">{{Cite journal |last1=Davies |first1=Ben |last2=Kudritzki |first2=Rolf-Peter |last3=Figer |first3=Donald F. |date=September 2010 |title=The potential of red supergiants as extragalactic abundance probes at low spectral resolution |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=407 |issue=2 |pages=1203–1211 |arxiv=1005.1008 |bibcode=2010MNRAS.407.1203D |doi=10.1111/j.1365-2966.2010.16965.x |s2cid=118460729 |issn=0035-8711}}</ref> <ref name="leadbeater">{{Cite web |date=March 2023 |last=Leadbeater |first=Robin |title=The 2022 dimming of RW Cep – A first look. |url=https://britastro.org/vss/VSSC195.pdf#page7 |access-date=25 May 2023 |website=British Astronomical Association |language=en}}</ref> <ref name="pickering">{{Cite journal |last=Pickering |first=Edward C. |date=August 1907 |title=71 new variable stars in Harvard Maps Nos. 9, 12, 21, 48 and 51 |journal=Astronomische Nachrichten |volume=175 |issue=20 |pages=333–338 |bibcode=1907AN....175..333P |doi=10.1002/asna.19071752006 |issn=0004-6337|url=https://zenodo.org/record/2030310 }}</ref> <ref name="great-dimming3">{{Cite news |date=12 December 2022 |title=Catch the Geminid Meteor Shower; Plus, Watch RW Cephei Fade |url=https://skyandtelescope.org/astronomy-news/geminid-meteor-shower-rw-cephei-fades/ |access-date=15 December 2022 |website=Sky & Telescope |language=en-US}}</ref> <ref name="gahm">{{Cite journal |last1=Gahm |first1=G. F. |last2=Hultqvist |first2=L. |date=1972 |title=Spectral properties of luminous late-type stars. |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=16 |pages=329 |bibcode=1972A&A....16..329G |issn=0004-6361}}</ref> }} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = RW Cephei}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kefeus (sterrebeeld)]] [[Kategorie:Hiperreuse]] [[Kategorie:Veranderlike sterre]] [[Kategorie:Henry Draper-voorwerpe]] aepraje3x429c44d5drttms51z5xgnd Gideons 0 401858 2890759 2641051 2026-04-06T17:46:43Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890759 wikitext text/x-wiki Die '''Gideons''' is ‘n internasionale welsynsorganisasie met die doel om die [[evangelie]] van [[Christus]] te versprei. ==Lede== Slegs sakelui en slegs mans is lid van die vrywilllige vereniging. Dit is ‘n leke-organisasie. Dus is geestelike leiers uitgesluit van lidmaatskap. Geld vir die aankoop van [[Bybel]]s kom van finansiële bydraes deur die lede self en van kollektes in kerke. ==Bybels== Die organisasie plaas Bybels of [[Nuwe Testament]]e en [[Psalms]] in hotelkamers, hospitale, ouetehuise, wagkamers, gevangenisse, koshuise, klinieke, kwartiere vir verpleegpersoneel en weermagbasisse. Elke jaar word ‘n Nuwe Testament aan elke graad 8-leerling verskaf. ==Naam== Die naam Gideons vir die organsiasie kom uit [[Rigters]] 6. ==Geskiedenis== John Nicholson, ‘n 12-jarige seun van Janesville, [[Wisconsin]] in die [[VSA]] het aan sy ma op haar sterfbed belowe om elke dag in die Bybel te lees en te bid. In September 1898 is John ‘n handelsreisiger en loseer in ‘n hotel in Biscobel, Wisconsin. Omdat die hotel vol was, moes hy ‘n kamer deel met ‘n vreemdeling. So ontmoet hy Samuel Hill, ook ‘n gelowige. Die gevolg was die stigting van ‘n Christen-handelsreisigervereniging, wat uitloop op die Gideons as ‘n wêreldwye organisasie. In 1947 is die eerste takke buite die VSA gestig en in 1950 in Suid-Afrika. Die Suid-Afrikaanse hoofkantoor is is [[Pretoria]] en Bybels word van hier af in verskeie landstale versprei. ==Bibliografie== *Botha, Roelof: Gideons gee 'n groot geskenk. In: Die Burger, 28 Desember 2023 *gideons.co.za {{Normdata}} [[Kategorie:Organisasies]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] nucp3wuz5ufe51q39jfaeevh9s111tw Coursera 0 403096 2890722 2882514 2026-04-06T17:22:13Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890722 wikitext text/x-wiki {{Databoks}}[[Lêer:Coursera-Logo 600x600.svg|duimnael|Logo]] '''Coursera Inc.''' (/kərˈsɛrə/) is 'n [[VSA]]-gebaseerde [[Massiewe oop aanlynkursus|massiewe oop aanlyn kursusverskaffer]] wat in 2012 gestig is<ref>{{Cite news |last=Pappano |first=Laura |date=2012-11-02 |title=The Year of the MOOC |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2012/11/04/education/edlife/massive-open-online-courses-are-multiplying-at-a-rapid-pace.html |url-status=live |access-date=2021-12-06 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|title=How Coursera Makes Money|url=https://www.investopedia.com/articles/investing/042815/how-coursera-works-makes-money.asp|access-date=2021-12-06|website=Investopedia|language=en}}</ref> deur Stanford-universiteit rekenaarwetenskap professore Andrew Ng en Daphne Koller.<ref>{{Cite web|last=Leighton|first=Mara|title=Coursera is one of the top online learning platforms, with thousands of courses from schools like Yale, Geis College of Business and companies like Google — here's how it works|url=https://www.businessinsider.com/what-is-coursera|access-date=2021-08-15|website=Business Insider|language=en-US|archive-date=2021-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815075547/https://www.businessinsider.com/what-is-coursera|url-status=dead}}</ref> Coursera werk saam met [[universiteit]]e en ander organisasies om aanlynkursusse, sertifiserings en grade in 'n verskeidenheid vakke aan te bied. In 2023 bied meer as 275+ universiteite en maatskappye meer as 4 000 kursusse deur Coursera aan.<ref>{{cite web |last1=de León |first1=Riley |title=Coursera files for IPO amid online learning boom |url=https://www.cnbc.com/2021/03/05/coursera-files-for-ipo-amid-online-learning-boom-.html |website=www.cnbc.com |date=5 Maart 2021 |publisher=CNBC |access-date=11 Maart 2021 |archive-date=3 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603042732/https://www.cnbc.com/2021/03/05/coursera-files-for-ipo-amid-online-learning-boom-.html |url-status=live }}</ref> ==Geskiedenis== Coursera is in 2012 gestig<ref>{{cite web |author=Tamar Lewin |url=https://www.nytimes.com/2012/07/17/education/consortium-of-colleges-takes-online-education-to-new-level.html |title=Universities Reshaping Education on the Web |work=The New York Times |date=17 Julie 2012 |access-date=24 Maart 2017 |archive-date=5 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171005203038/http://www.nytimes.com/2012/07/17/education/consortium-of-colleges-takes-online-education-to-new-level.html?_r=0 |url-status=live }}</ref> deur Stanford-universiteit [[rekenaarwetenskap]] professore Andrew Ng<ref>{{Cite news |url=https://www.forbes.com/sites/quora/2017/09/15/coursera-co-founder-andrew-ng-ai-shouldnt-be-regulated-as-a-basic-technology/#744b95e7d650 |title=Coursera Co-Founder Andrew Ng: AI Shouldn't Be Regulated As A Basic Technology |last=Quora |work=Forbes |access-date=2017-10-05 |language=en |archive-date=2020-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200713163202/https://www.forbes.com/sites/quora/2017/09/15/coursera-co-founder-andrew-ng-ai-shouldnt-be-regulated-as-a-basic-technology/#744b95e7d650 |url-status=live }}</ref> en Daphne Koller.<ref>{{cite web |author=NPR Staff |url=https://www.npr.org/2012/09/30/162053927/online-education-grows-up-and-for-now-its-free |title=Online Education Grows Up, And For Now, It's Free Listen·18:14 |publisher=NPR |date=30 September 2012 |access-date=24 Maart 2017 |archive-date=9 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170509150412/http://www.npr.org/2012/09/30/162053927/online-education-grows-up-and-for-now-its-free |url-status=live }}</ref> Ng en Koller het in die herfs van 2011 hul Stanford-kursusse aanlyn begin aanbied<ref>{{cite web |author=Staff |url=https://www.computer.org/csdl/mags/co/2012/08/mco2012080008.html |title=Teaching the World: Daphne Koller and Coursera |publisher=IEEE |date=August 2012 |access-date=24 Maart 2017 |archive-date=25 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325201744/https://www.computer.org/csdl/mags/co/2012/08/mco2012080008.html |url-status=live }}</ref> en kort daarna het Stanford verlaat om Coursera te begin. Princeton, Stanford, die Universiteit van Michigan en die Universiteit van Pennsylvania was die eerste universiteite wat inhoud op die platform aangebied het.<ref>{{cite web |author=Waters, Audrey |url=http://hackeducation.com/2012/04/18/coursera |title=Coursera, the Other Stanford MOOC Startup, Officially Launches with More Poetry Classes, Fewer Robo-Graders |publisher=Hacked Education |date=18 April 2012 |access-date=24 Maart 2017 |archive-date=25 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325113048/http://hackeducation.com/2012/04/18/coursera |url-status=live }}</ref> In 2014 het Coursera beide die Webby-wenner (Webwerwe en Mobiele toepassings Onderwys 2014) en die ''People's Voice'' (Webwerwe en Mobiele toepassings Onderwys 2014)-toekennings ontvang.<ref>{{Cite web |title=Coursera {{!}} The Webby Awards |url=https://winners.webbyawards.com/2014/websites/general-websites/education/144773/coursera |access-date=2021-07-09 |website=Webby |language=en |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709185739/https://winners.webbyawards.com/2014/websites/general-websites/education/144773/coursera |url-status=live }}</ref> Coursera bied ook graadkursusse in vennootskap met universiteite aan. Die platform is byvoorbeeld 'n vennoot van [[HEC Paris]] vir die Executive Master-innovasie en entrepreneurskap<ref>[https://www.coursera.org/degrees/omie MSc in Innovation and Entrepreneurship]</ref>. 100% aanlyn, hierdie program het ten doel om senior bestuurders wat in hierdie twee gebiede spesialiseer, binne 18 maande op te lei<ref>[https://www.letudiant.fr/educpros/actualite/exclusif-hec-se-lance-dans-diplome-100-ligne.html Exclusif. HEC se lance dans un diplôme… 100 % en ligne]</ref>. Dit is in Maart 2017 geopen.<ref name="pro">[https://www.lemonde.fr/campus/article/2017/03/29/hec-lance-un-programme-diplomant-100-en-ligne_5102642_4401467.html HEC lance un programme diplômant 100 % en ligne]</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Universiteite]] jiyv8e8izx5ma6qev8ayhcrs2fa4915 Hazrat Shahjalal Internasionale Lughawe 0 404630 2891026 2889077 2026-04-07T08:45:10Z Sobaka 328 /* Ligging en verbindings */ skakel 2891026 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Hazrat Shahjalal<br /> Internasionale Lughawe Airport | nativename = {{nobold|{{lang|bn|হযরত শাহ্জালাল আন্তর্জাতিক বিমানবন্দর}}}} | image = Hazrat Shahjalal International Airport photographs by Titu Oheduzzaman.jpg | image-width = 250 | IATA = DAC | ICAO = VGHS | pushpin_map = Bangladesj | pushpin_map_caption = Ligging van die lughawe in Bangladesj | pushpin_label = DAC | pushpin_label_position = right | mapframe = yes | opened = 1981 | type = Openbaar / Militêr | owner = Ministry of Civil Aviation and Tourism | operator = Civil Aviation Authority, Bangladesh (CAAB) | city-served = Dhaka-divisie | location = Kurmitola, [[Dhaka]], [[Bangladesj]] | hub = *{{nowrap|[[Biman Bangladesh Airlines]]}} *Air Astra *Novoair *US-Bangla Airlines *SkyAir *Easy Fly Express | elevation-f = 27 | elevation-m = 8 | coordinates = {{Coord|23|50|34|N|090|24|02|O|type:airport_region:BD-13|display=inline,title|name=Shah Jalal International Airport}} | website = {{URL|hsia.gov.bd}} | metric-rwy = Y | r1-number = 14/32 | r1-length-f = 11 500 | r1-length-m = 3 505 | r1-surface = Asfalt | stat-year = 2019 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 6 347 000 | stat2-header = Vrag (ton) | stat2-data = 517 940 | footnotes = Bron: Civil Aviation Authority, Bangladesh<ref>{{cite web |title=Aerodrome Information: Hazrat Shahjalal International Airport, Dhaka |work=Civil Aviation Authority, Bangladesh |url=http://www.caab.gov.bd/adinfo/adinfo1zia.html |access-date=17 Augustus 2023 |archive-date=10 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310064415/http://www.caab.gov.bd/adinfo/adinfo1zia.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Aerodrome Information: Hazrat Shahjalal International Airport, Dhaka (continued) |work=Civil Aviation Authority, Bangladesh |url=http://www.caab.gov.bd/adinfo/adinfo3zia.html |access-date=17 Augustus 2023 |archive-date=10 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310012013/http://www.caab.gov.bd/adinfo/adinfo3zia.html |url-status=dead }}</ref> }} '''Hazrat Shahjalal Internasionale Lughawe''' ([[Bengaals]]: হযরত শাহ্‌জালাল আন্তর্জাতিক বিমানবন্দর, <small>Geromaniseer</small>: ''Hôzrôt Shahjalal Antôrjatik Bimanbôndôr''), ([[IATA]]: '''VGHS'''), is die belangrikste [[Lughawe|internasionale lughawe]] wat [[Dhaka]], die hoofstad van [[Bangladesj]], bedien. Dit is geleë in Kurmitola, 17 km vanaf die middestad, in die noordelike deel van Dhaka. Die lughawe word ook as basis van die Bangladesj Lugmag gebruik. Die lughawe het 'n oppervlakte van 802 ha. Die Burgerlugvaartowerheid van Bangladesj (CAAB) bedryf en onderhou die lughawe. Dit het bedrywighede in 1980 begin en by Tejgaon-lughawe oorgeneem as die belangrikste internasionale lughawe van die land. Die lughawe was voorheen bekend as ''Dacca Internasionale Lughawe'' en later as ''Zia Internasionale Lughawe'', voordat dit genoem is ter ere van Shaj Jalal, 'n gerespekteerde [[Soefisme|Soefi]]-heilige van Bangladesj. Die [[IATA-kode]] van die lughawe ''"DAC"'' is afgelei van "Dacca", wat voorheen die gebruikte spelling vir "Dhaka" is. Dit is die primêre [[Spil (lughawe)|spilpunt]] van die meeste lugrederye in Bangladesj, insluitend Air Astra, Novoair, US-Bangla Airlines en die nasionale vlagskip [[Biman Bangladesh Airlines]]. Die jaarlikse hanteringskapasiteit van die lughawe is 18,5 miljoen passasiers,<ref name="newport2">{{cite news|last=Ahmad|first=Rashiduddin|title=New airport at Trishal: Flight of fancy or urban nightmare?|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=156306|access-date=15 November 2011|newspaper=The Daily Star|date=29 September 2010}}</ref><ref name="capacity2">{{cite news|last=Byron|first=Rejaul Karim|title=New int'l airport to cost Tk 50,000cr|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=152589|access-date=16 November 2011|newspaper=The Daily Star|date=28 August 2010}}</ref> en hierdie passasiershanteringskapasiteit word deur CAAB voorspel om tot 2026 voldoende te wees.<ref name="caab">{{Cite web|url=http://www.caab.gov.bd/devlpmnts/devhis.html|title=AIRPORT DEVELOPMENT HISTORY|publisher=Civil Aviation Authority, Bangladesh|access-date=16 November 2011}}</ref> In 2014 het die lughawe 9,1 miljoen passasiers en 248 000 ton vrag hanteer.<ref>{{cite news|title=CAAB initiates efforts to expand and upgrade HSIA To build a new airport for Dhaka|url=http://www.bangladeshmonitor.net/news_detail.php?nhid=6199&CID=1|access-date=21 July 2013|newspaper=The Bangladesh Monitor|date=1 April 2015|archive-date= 5 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150405130549/http://www.bangladeshmonitor.net/news_detail.php?nhid=6199&CID=1|url-status=dead}}</ref> Gemiddelde vliegtuigbewegings per dag is ongeveer 190 vlugte.<ref name="thedailystar.net2">{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=234667|title=Shahjalal airport set for upgrade in two months|work=The Daily Star|access-date=4 June 2015}}</ref><ref name="runway2">{{cite news|title=CAAB initiates efforts to expand, upgrade HSIA to elevate its international standing|url=http://www.bangladeshmonitor.net/news_detail.php?nhid=4542&CID=1&archivedate=|access-date=21 July 2013|newspaper=The Bangladesh Monitor|date=1 July 2013|archive-date=11 Desember 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151211082321/http://www.bangladeshmonitor.net/news_detail.php?nhid=4542&CID=1&archivedate=|url-status=dead}}</ref> Grondhantering by die lughawe word verskaf deur Biman Ground Handling, wat 'n volfiliaal van Biman Bangladesh Airlines is.<ref>{{Cite web|url=http://www.biman-airlines.com/services/groundhandling|title=Ground Handling|website=Biman Bangladesh Airlines|access-date=1 February 2014|archive-date= 7 Augustus 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130807153909/http://biman-airlines.com/services/groundhandling|url-status=dead}}</ref> Die lughawe het volledige [[Wi-Fi|Wi-Fi-internetdekking]] en al die terminale van die lughawe het verskeie eersteklas- en sakeklas- luukse sitkamers wat deur vyfsterhotelle bedryf word, soos Intercontinental Dhaka; Bangladesj maatskappye soos Eastern Bank Skylounge<ref>{{Cite web|url=https://www.ebl.com.bd/skylounge|title=Eastern Bank Ltd. Skylounge|website=www.ebl.com.bd|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301093816/https://www.ebl.com.bd/skylounge|archive-date=1 March 2021}}</ref> of City Bank American Express Lounge;<ref>{{cite news|title=City Bank opens City Bank American Express Lounge at Dhaka airport|url=https://www.theindependentbd.com/post/255547|work=TheIndependentbd.com|date=4 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116105508/https://www.theindependentbd.com/post/255547|archive-date=16 January 2021|language=en}}</ref> sowel as plaaslike en buitelandse lugrederye. Passasiers wat met eersteklas- of besigheidsklasvliegkaartjies reis, sowel as ekonomiese passasiers wat Priority Pass-kaarthouers is, het gratis toegang tot hierdie uitgesoekte sitkamers.<ref>{{Cite web|url=https://airport.mastercard.com/en/lounge-finder/country?countrycode=BGD|title=Executive Lounges in Bangladesh|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202102347/https://airport.mastercard.com/en/lounge-finder/country?countrycode=BGD|archive-date=2 December 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.prioritypass.com/en/lounges/bangladesh/dhaka-hazrat-shahjalal-intl|title=Airport Lounges|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507152150/https://prioritypass.com/en/lounges/bangladesh/dhaka-hazrat-shahjalal-intl|archive-date=7 May 2021}}</ref> == Ligging en verbindings == Die lughawe is geleë in Kurmitola, 20,4 km noord van die middestad van Dhaka.<ref name="old">{{Cite web|url=http://www.worldexecutive.com/locations/asia_pacific/bangladesh/dhaka/airports.html|title=Dhaka – Airports|publisher=World Executive|access-date=15 November 2011|archive-date=24 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130424120233/http://www.worldexecutive.com/locations/asia_pacific/bangladesh/dhaka/airports.html|url-status=dead}}</ref> Dit kan bereik word met die agtlaan-lughawepad.<ref name="old" /> Ten noorde van die lughawe lê Uttara-gebied en Gazipur-stad, terwyl die stad [[Dhaka]] in die suide daarvan lê. Daar is 'n spoorwegstasie direk buite die lughawe genaamd Airport Railway Station.<ref>{{Cite web|url=http://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g293936-i9193-k4244602-From_Sylhet_to_Dhaka_Airport_by_train-Dhaka_City_Dhaka.html|title=From Sylhet to Dhaka Airport by train|access-date=4 June 2015}}</ref><ref>[http://maps.google.ca/maps?hl=en&source=hp&q=dhaka%20airport%20road&um=1&ie=UTF-8&sa=N&tab=wl Dhaka Airport Road]. </ref> Baie Bangladesjse en internasionale rydeel- en rit-apps of maatskappye bestuur voertuie na en van die lughawe soos Obhai, Pathao, Shohoz, [[Uber]], ens. Daar is ook 'n taxi-kiosk naby die uitgangshek van die internasionale aankomssaal geleë, waar 'n mens 'n taxi kan bestel en die taxifooi vooraf betaal. Die hotel naaste aan die lughawe is die [[Radisson Blu]] Dhaka Water Garden Hotel, gevolg deur Le Méridien Dhaka Hotel en die Dhaka Regency Hotel.<ref>[http://www.dhakaregency.net/ Dhaka Regency Hotel].</ref> 'n Best Western Hotel het in 2014 geopen.<ref>{{cite news|title=Best Western International Signs Deal to Open Hotel at Dhaka Airport in Bangladesh|date=14 November 2013|url=http://www.prweb.com/releases/2013/11/prweb11332390.htm|work=PRWeb|access-date=22 November 2013}}</ref> Die lughawe word amper deur die stad verswelg, as gevolg van die uitbreiding en ontwikkelingswerk deur eiendomsmaatskappye en die regering, wat die owerhede aangespoor het om 'n derde terminaal te bou en te oorweeg om nog 'n internasionale lughawe elders in die Dhaka-distrik te bou.<ref>{{cite news|author1=Asif Showkat Kallol|author2=Ishtiaq Husain|title=Bangabandhu Sheikh Mujib International Airport construction to begin in 2018|url=https://www.dhakatribune.com/business/2016/08/05/bangabandhu-sheikh-mujib-international-airport-construction-begin-2018|work=Dhaka Tribune|date=5 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20190102164007/https://www.dhakatribune.com/business/2016/08/05/bangabandhu-sheikh-mujib-international-airport-construction-begin-2018/|archive-date=2 January 2019|language=en}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Shahjalal_International_Airport_(06).jpg|links|duimnael| Die internasionale terminaal]] [[Lêer:Biman_Bangladesh_Airlines_S2-AFM_(7850129206).jpg|links|duimnael| Uitsig oor die aanloopbaan]] In 1941, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het die [[Brits-Indië|Britse regering]] 'n landingstrook by Kurmitola, etlike kilometers noord van Tejgaon, gebou as 'n ekstra landingstrook vir die Tejgaon-lughawe, wat destyds 'n militêre lughawe was, om oorlogsvliegtuie na die oorlogsvelde van Kohima (toe in [[Assam]]) en Birmaanse oorlogsteaters te bedryf.<ref>{{cite news|first=Ershad|last=Ahmed|title=Zia International Airport, Dhaka|date=16 November 2006|url=http://dhakadailyphoto.blogspot.com/2006/11/zia-international-airport-dhaka.html}}</ref><ref name="ww22">{{cite book|last=Uddin|first=Syed Mohd Saleh|year=2012|chapter=Airports|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Airports|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=Tweede|publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}</ref> Na die totstandkoming van [[Pakistan]] in 1947, het die Tejgaon-lughawe die eerste burgerlike lughawe geword in die destydse Oos-Pakistan (die huidige [[Bangladesj]]). Tydens die [[Indies-Pakistanse Oorlog van 1965]] is die destydse verlate landingstrook deur die [[Indiese Lugmag]] gebombardeer, onder die indruk dat die Tejgaon-lughawe die lugbasis was.<ref>{{Cite web|url=http://www.pakdef.info/pakmilitary/airforce/war/trieast.html|title=triumph in the east|website=PakDef.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20110613054628/http://www.pakdef.info/pakmilitary/airforce/war/trieast.html|archive-date=13 June 2011}}</ref> In 1966 is 'n projek deur die destydse Pakistanse regering onderneem om 'n nuwe lughawe te bou, en die huidige terrein noord van Kurmitola is gekies. 'n Tender is vir die bou van die terminaalgebou en die aanloopbaan uitgereik met tegniese ondersteuning van Franse deskundiges. 'n Spoorwegstasie (die huidige lughawestasie) is ook naby die terrein gebou vir die vervoer van konstruksiemateriaal. Die nuwe landingstrook was egter eers halfpad klaar toe die Bangladesj-bevrydingsoorlog in 1971 uitgebreek het. Tydens die oorlog het die landingstrook ernstige skade opgedoen. Na onafhanklikheid het die regering van Bangladesj weer werk begin wat deur die vorige kontrakteurs en konsultante tydens die oorlog laat vaar is. Die regering het besluit om die lughawe die land se belangrikste internasionale lughawe te maak en het Aéroports de Paris van [[Frankryk]] as sy nuwe konsultant aangestel. Die lughawe het in 1980 begin werk nadat die hoofaanloopbaan en sentrale gedeelte van die huidige terminaalgebou formeel geopen is deur die destydse president van Bangladesj, Ziaur Rahman, as ''Dacca Internasionale Lughawe.''<ref>{{Cite web|url=http://dhakadailyphoto.blogspot.com/2006/11/zia-international-airport-dhaka.html|title=Dhaka|date=16 November 2006|access-date=4 June 2015}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.dhakacity.com.bd/ |title=Dhaka City :: everything about our city |access-date=17 Augustus 2023 |archive-date=22 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522090205/http://dhakacity.com.bd/ |url-status=dead }}</ref> Die projek het 'n verdere drie jaar geneem om te voltooi, waartydens Ziaur Rahman in 1981 vermoor is. Dus, na die voltooiing daarvan in 1983, het destydse president Abdus Sattar die lughawe weer as ''Zia Internasionale Lughawe'' ingehuldig.<ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=126503|title=ZIA made Shahjalal International Airport|work=The Daily Star|access-date=4 June 2015}}</ref> In Desember 1993 het [[Biman Bangladesh Airlines]] 'n roete na [[John F. Kennedy Internasionale Lughawe|New York]] via [[Indira Gandhi Internasionale Lughawe|Delhi]], [[Doebai Internasionale Lughawe|Doebai]] en [[Lughawe Schiphol|Amsterdam]] geloods. McDonnell Douglas DC-10's het die vlug onderneem.<ref>{{cite news|title=News, Tips & Bargains If You've Seen It All, How About Bangladesh?|work=Los Angeles Times|date=1993-12-26|author=Dahlburg, John-Thor|id={{ProQuest|282156409}}}}</ref> Vanaf Julie 2006 het die uitgaande vlug in Doebai en Brussel geland, terwyl die inkomende vlug net in Brussel gestop het. Die maatskappy het die diens daardie maand gestaak.<ref>{{cite news|url=http://archive.thedailystar.net/2006/07/29/d60729012414.htm|title=Biman makes its last flight to NY today|work=The Daily Star|date=29 July 2006|access-date=28 September 2013|archive-date= 3 Desember 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203101108/http://archive.thedailystar.net/2006/07/29/d60729012414.htm|url-status=dead}}</ref> In 2010 het die regering die lughawe se naam weer verander, van Zia Internasionale Lughawe na die huidige naam van Shahjalal Internasionale Lughawe, ter ere van Shaj Jalal, een van die mees gerespekteerde [[Soefisme|Soefi]]-heiliges van Bangladesj.<ref name="renamed2">{{cite news|title=ZIA made Shahjalal International Airport|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=126503|access-date=16 November 2011|newspaper=The Daily Star|date=16 February 2010}}</ref> Op 6 Desember 2011 het 'n [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-9]] (vlug ZA006) by Shahjalal Internasionale Lughawe vir brandstofvulling geland tydens 'n afstand-, spoed- en uithourekordpoging. Hierdie vliegtuig, aangedryf deur General Electric GEnx -enjins, het 19 830 km ononderbroke gevlieg vanaf Boeing Field in [[Seattle]], [[Washington (deelstaat)|Washington]] ooswaarts na Shahjalal Internasionale Lughawe, wat 'n nuwe wêreldafstandrekord opgestel het vir vliegtuie in die gewigsklas van die 787. Biman het in Julie 2022 'n roete na [[Toronto Pearson Internasionale Lughawe|Toronto]] ingewy met Boeing 787's. Alhoewel die vlug van Dhaka na Toronto 'n tegniese stop in Istanboel gemaak het, was die inkomende diens ononderbroke.<ref>{{cite web|url=https://www.torontopearson.com/en/whats-happening/stories/yyz-welcomes-biman-bangladesh-inaugural-flight|title=YYZ welcomes Biman Bangladesh inaugural flight|date=27 July 2022|work=Toronto Pearson|access-date=3 September 2022|archive-date=27 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230927193610/https://www.torontopearson.com/en/whats-happening/stories/yyz-welcomes-biman-bangladesh-inaugural-flight|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/business/economy/news/despite-huge-hype-bimans-first-toronto-flight-half-empty-3080391|title=Despite huge hype, Biman's first Toronto flight half empty|work=The Daily Star|date=27 July 2022|access-date=3 September 2022|author=Hasan, Rashidul}}</ref> Vier maande later het die lugredery laasgenoemde ook deur Istanboel herlei.<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221031-bgnw22yyz|title=Biman NW22 Toronto Routing Adjustment|date=2022-10-31|website=Aeroroutes|access-date=2023-05-16}}</ref> [[Lêer:ZiaAirport-05.jpg|duimnael|Binnekant die terminaal]] [[Lêer:Flight_gate_of_Hazrat_Shahjalal_International_Airport_2.jpg|duimnael| Instapgang by die lughawe.]] == Terminale == [[Lêer:Hazrat_Shahjalal_International_Airport.jpg|duimnael| Nagblik oor Hazrat Shahjalal Internasionale Lughawe]] === Terminaal 1, Terminaal 2 en Binnelandse Terminaal === Die lughawe het drie groot terminale. Terminaal 1 (T1) en Terminaal 2 (T2) is vir internasionale vlugte, albei binne dieselfde gebou geleë. T1 is die internasionale aankomssaal en T2 die internasionale vertreksaal. 'n Derde aangrensende terminaalgebou, bekend as die Binnelandse Terminaal, is vir binnelandse vlugte. In die eenverdieping binnelandse terminaal is beide die aankomssaal en die vertreksaal op dieselfde vloer. === Terminaal 3 === 'n Derde internasionale terminaal is in aanbou en dit sal na verwagting in 2024 gereed wees.<ref name="runway3">{{cite news|title=CAAB initiates efforts to expand, upgrade HSIA to elevate its international standing|url=http://www.bangladeshmonitor.net/news_detail.php?nhid=4542&CID=1&archivedate=|access-date=21 July 2013|newspaper=The Bangladesh Monitor|date=1 July 2013|archive-date=11 Desember 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151211082321/http://www.bangladeshmonitor.net/news_detail.php?nhid=4542&CID=1&archivedate=|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Dhaka Airport 3rd terminal 51% complete: CAAB Chairman|url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/51-shahjalal-airports-3rd-terminal-completed-caab-540110|work=The Daily Star|date=27 November 2022|access-date=14 February 2023|language=en}}</ref> Volgens die projekontwerp sal die derde terminaal 26 instapbrûe en 12 vervoerbande hê. Die terminaal sal 115 inkloktoonbanke en 59 immigrasietoonbanke hê.<!-- [[Lêer:VVIP_and_VIP_Lounges_at_the_Hazrat_Shahjalal_International_Airport,_20200122_171844.jpg|alt=caption|duimnael|200px|BBP-sitkamers by die Hazrat Shahjalal Internasionale Lughawe]] --> === BBP terminaal === 'n BBP-terminaalgebou is regs van die internasionale terminale geleë. Die BBP-terminaal is net sowat 200 meter van die hoofhek af gebou. === Vragterminaal === Die vragterminaal by die lughawe beskik oor 'n kapasiteit van 200 000 ton per jaar. Dit sal verhoog word tot 500 000 ton ná die voltooiing van die deurlopende opknappings- en uitbreidingsprojek.<ref>{{cite news|author1=Shohel Mamun|title=Dhaka airport third terminal gets new features|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/05/06/dhaka-airport-third-terminal-gets-new-features|work=Dhaka Tribune|date=6 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819155107/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/05/06/dhaka-airport-third-terminal-gets-new-features|archive-date=19 August 2021|language=en}}</ref> == Ongelukke en voorvalle == * Op 28 September 1977 is 'n [[Japan Airlines]]-vlug 472 wat van [[Mumbai]] na [[Tokio]] onderweg was, kort ná opstyg deur 5 [[Japannese Rooi Leër]]-terroriste gekaap wat die vliegtuig gedwing het om by die destydse Zia Internasionale Lughawe te land.<ref name="hijack3">{{cite news|title=JAL 1977 plane hijack in Dhaka: Japanese filmmaker to make documentary|url=http://bdnews24.com/details.php?id=29803&cid=2|work=bdnews24.com|access-date=15 November 2011}}</ref> Die terroriste se eis van $6 miljoen en vrylating van 6 JRA-terroriste uit 'n Japannese tronk is deur die Japannese premier nagekom.<ref name="hijack22">{{cite news|title=Japanese Red Army member's life sentence to stand|url=http://www.japantimes.co.jp/text/nn20110915a9.html|access-date=15 November 2011|newspaper=Japan Times|date=15 September 2011}}</ref> Die Bangladesj Lugmag is ontplooi om die situasie op die grond te beheer en om onderhandelinge te vergemaklik.<ref name="hijack4">{{cite news|title=JAL 1977 plane hijack in Dhaka: Japanese filmmaker to make documentary|url=http://bdnews24.com/details.php?id=29803&cid=2|work=bdnews24.com|access-date=15 November 2011}}</ref> * Op 5 Augustus 1984 het 'n [[Biman Bangladesh Airlines]]-vlug vanaf [[Chittagong]] in die moerasse naby Zia Internasionale Lughawe neergestort. Al 45 passasiers en 4 bemanningslede van die Fokker F27 het gesterf, wat dit die ergste lugvaartramp van Bangladesj maak.<ref>{{cite news|title=49 Die in Bangladesh As Plane Plunges|agency=Reuters|work=The New York Times|date=4 August 1984|access-date=23 January 2008|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C02E1DB1738F935A3575BC0A962948260&n=Top%2fNews%2fInternational%2fCountries%20and%20Territories%2fBangladesh}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artikels met teks in Bengaals]] [[Kategorie:Lughawens in Suidoos-Asië]] ggdpgrpzosdqz4v3i653zxhryf5jzn9 Aapkliersous 0 405324 2890634 2860066 2026-04-06T12:46:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890634 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gereg | bgcolor = | naam = Kruiderysous | beeld = MonkeyGlandSauce.jpg | breedte = 200 | onderskrif = Steers se Monkey Gland Sauce | soort = Tafelsous<br/>marinade<br/>doopsous | gang = Enige | land = Suid-Afrika | streek = | bestanddeel = [[blatjang]]<br/>[[tamatiesous]] | bestanddele = [[ui]]e, [[asyn]], [[knoffel]]<br/>[[worcestersous]] | variasies = | soortgelyk = | ander = }} '''Kruiderysous''' ([[Engels]]: ''Monkey gland sauce'') is 'n tafelsous met sy oorsprong in [[Suid-Afrika]].<ref>{{Cite web|title=The Hirshon South African Monkey Gland Steak Sauce|url=https://www.thefooddictator.com/the-hirshon-south-african-monkey-gland-steak-sauce/|date=2015-03-26|website=✮ The Food Dictator ✮|language=en-US|access-date=2023-11-13}}</ref> Dit word sedert die 1930's as 'n [[restaurant]]-item beskikbaar gestel,<ref name="crushmag">{{Cite web |last=Crushmag |date=2021-09-07 |title=The History of Monkey Gland Sauce |url=https://crushmag-online.com/the-history-of-monkey-gland-sauce/ |access-date=2022-05-04 |website=Crush Mag Online |language=en}}</ref> wat 'n Suid-Afrikaanse restaurant en kitskos-[[geurmiddel|stapelspesery]] geword het. Dit is 'n dik, soet en pikante sous, donker van kleur. Dit word tipies bedien as 'n bolaag vir gebraaide [[steak]]s of [[hamburger]]s, maar word ook gebruik as 'n marinade, 'n doopsous vir [[ui]]eringe, of op gebakte [[aartappel]]s.<ref name="crushmag" /> == Bestanddele == Die hoofkomponente van kruiderysous is [[blatjang]] en [[tamatiesous]] – wat 'n soet mengsel tot gevolg het. Dan gee 'n byvoeging van [[ui]]e, [[asyn]], [[knoffel]] en [[Worcestersous]] dit 'n sout-soet geur.<ref>{{Cite web|last=Says|first=Simon|date=2020-07-27|title=Monkey gland sauce – what is it and where did it come from?|url=https://www.food24.com/monkey-gland-sauce-what-is-it-and-where-did-it-come-from/|access-date=2021-07-12|website=Food24|language=en-US}}</ref> == Naamgewing == Ten spyte van sy Engelse naam "monkey gland", bevat die [[sous]] geen aapkliere nie. Daar is verskeie teorieë oor die oorsprong van die sous, maar die mees waarskynlike is dat dit by [[Frankryk|Franse]] sjefs by die ou Carlton Hotel in [[Johannesburg]] ontstaan het.<ref name=Briefly>{{cite web | url=https://briefly.co.za/77277-how-juicy-traditional-south-african-monkey-gland-sauce.html | title=How to make juicy traditional South African monkey gland sauce | publisher=Briefly | first=Rodah | last=Mogeni | date=8 September 2020 | accessdate=13 Mei 2022}}</ref> Die Suid-Afrikaanse kookkuns het souse soos blatjang, tamatiesous en Worcestersous by die Franse geregte gevoeg voordat dit geëet is. So het die ontevrede sjefs al die speserye gekombineer om 'n sous te skep wat hulle kruiderysous genoem het. Daar was destyds bespiegeling dat kruiderysous veroudering kon vertraag.<ref>{{cite web | url=https://tastyrecipes.sapeople.com/south-african-monkey-gland-sauce/ | title=South African Monkey Gland Sauce | date=24 Julie 2017 | access-date=29 Augustus 2023 | archive-date= 4 Julie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230704100006/https://tastyrecipes.sapeople.com/south-african-monkey-gland-sauce/ | url-status=dead }}</ref> 'n Meer vreemde teorie is dat dit vernoem is na Russies-gebore Franse wetenskaplike, dr. Serge Abrahamovitch Voronoff, wat 'n gereelde besoeker by die Savoy Hotel in Londen was. Een van sy mediese eksperimente het behels die oorplanting van aap-testikelweefsel op impotente mans as 'n kuur. Die hotel het sy gunsteling-steakgereg herdoop tot “monkey gland steak” toe hy bekend geword het. Hierna het 'n oud-Savoy-kelner dit in die 1930's na Suid-Afrika saamgebring.<ref name=Briefly /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse kookkuns}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geurmiddels]] [[Kategorie:Souse]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kookkuns]] dzyxtiq62wuorscz089d7ua8lhmnetc HAUM 0 405694 2890765 2861310 2026-04-06T17:50:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890765 wikitext text/x-wiki Die Suid-Afrikaanse uitgewersmaatskappy '''HAUM''' is ‘n voortsetting van die firma’s [[Jacques Dusseau & Co]] van [[Kaapstad]] en J.H. de Bussy van [[Pretoria]]. ==Geskiedenis== In die laaste dekade van die 19de eeu het die filiaal van Dusseau (Kerkstraat 6, Kaapstad) finansiële probleme ervaar. Dit is daarop in 1900 oorgeneem deur die Pretoria-tak van die firma J.H. de Bussy van [[Amsterdam]]. Hierdie geamalgameerde firma het boeke begin uitgee onder die naam '''Hollandsch-Afrikaansche Uitgeversmaatschappij''', wat in die volksmond onder die akroniem HAUM bekend geword het. Nogtans is ook nog die handelsname van die vorige twee firma’s gebruik. Metteryd het De Bussy aan Suid-Afrika onttrek en het HAUM ‘n Suid-Afrikaanse firma geword. Tot 1958 is die handelsname Dusseau en De Bussy nog gebruik en van 1956 tot 1958 is ook die naam Culemborg gebruik. Die [[NH Kerk]] het in daardie jare ‘n finansiële belang in HAUM verkry. In Pretoria en [[Stellenbosch]] het die firma boekwinkels bedryf en die uitgewersafdeling het kantore in Pretoria en Kaapstad gehad. Later jare was die firma bekend as De Jager-HAUM en was slegs ‘n uitgewersbedryf. ==Soort boeke== HAUM was ‘n sterk ondersteuner van die [[Zuid-Afrikaansche Taalbond]]. Die firma, sy voorgangers en opvolger het ‘n groot rol gespeel in die publikasie van vroeë Afrikaanse letterkunde. Later was die firma veral bekend vir die uitgee van dramas, boeke oor die teater, kuns en films. ==Skrywers en titels== Die bekendste skrywers en titels van boeke waaraan die naam Dusseau, De Bussy, HAUM en Culemborg gekoppel is, is *C.B. Spruyt: Afrikaners en Nederlanders. Bijdragen tot verspreiding van kennis aangaande Zuid-Afrika (1896) *N. Hofmeyr: De Afrikaner-Boer en de Jameson-inval (1896) *[[D'Arbez]]: [[Paul Kruger]] en de opkomst der [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (1898) *[[J.H.H. de Waal]]: Johannes van Wyk (1906) *N. Mansvelt: Hollands-Afrikaanse liederbundel (1907) *[[C. Louis Leipoldt]]: Oom Gert vertel en ander gedigte (1911) *[[Jan F.E. Celliers]]: Martjie (1911) en Die saaier en ander nuwe gedigte (1918) *E.C. Pienaar: Digters uit Suid-Afrika (1917) *[[C.J. Langenhoven]]: Ons weg deur die wêreld (1919) en Die onmoontlike tweeling *Joan van Niekerk: Die groot Afrikaanse-Nederlandse liederbundel (1927) *[[F.C.L. Bosman]]: Drama en toneel in Suid-Afrika (1928) *D'Arbez se historiese verhale (1926-1936) *[[A.C. Bouman]]: Kuns in Suid-Afrika (1935) *[[FAK-sangbundel]] (1937) *J.L.M. Franken: [[Piet Retief]] se lewe in die kolonie (1949) *boeke deur L. Penning, [[Melt Brink]], [[Sangiro]], [[Jochem van Bruggen]], [[H.A. Fagan]], [[Elizabeth Conradie]], [[Elisabeth Eybers]] ==Bibliografie== *Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 5. Kaapstad: Nasou, 1972. {{ISBN|0-625-00321-7}} [[Kategorie:Uitgewery]] rqhx2wssr19no3jirxdnxhgu37v2aqw Gebruikerbespreking:Rooiratel/TechNews 3 406670 2890693 2888875 2026-04-06T16:19:49Z MediaWiki message delivery 55541 /* Tech News: 2026-15 */ nuwe afdeling 2890693 wikitext text/x-wiki == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 9 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:36, 16 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 23 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:26, 30 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 6 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> 95neld436iz0w3yhjfprt5f6kpbjqiw Silikondioksied 0 406777 2890933 2859476 2026-04-06T20:40:42Z Jcb 223 2890933 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |struktuur12 = Sample of silicon dioxide.jpg |IUPACName = Silikondioksied |CASNo = 7631-86-9 |Formule =SiO<sub>2</sub> |MolereMassa = 60,08 [g/mol] |Voorkoms = Deursigtig of wit vastestof |Digtheid = 2,648 (α-kwarts), 2,196 (amorf) g·cm<sup>−3</sup><ref name=b92>{{Ref:RubberBible92nd}}</ref> |Smeltpunt = 1713 °C <ref name=b92/> |Kookpunt = 2950 °C <ref name=b92/> |Brekingsindeks = n{{sub|o}} 1,544; n{{sub|e}} 1,553 <ref name=b92/> |Oplosbaarheid = Sien teks |Termiese geleibaarheid = 12 (<nowiki>||</nowiki> c-as), 6,8 (⊥ c-as), 1.4 (am.) W/(m⋅K)<ref name=b92/> |Magnetiese gevoeligheid = &minus;29.6·10<sup>−6</sup> cm<sup>3</sup>/mol |afdeling4=y |DeltaHf = −911&nbsp;kJ·mol<sup>−1</sup><ref name=b1>{{cite book| author = Zumdahl, Steven S.|title =Chemical Principles 6th Ed.| publisher = Houghton Mifflin Company| year = 2009| isbn = 978-0-618-94690-7|page=A22}}</ref> |Sf_s = 42&nbsp;J·mol<sup>−1</sup>·K<sup>−1</sup><ref name=b1/> }} '''Silikondioksied''', ook bekend as '''silika''', is 'n [[oksied]] van [[silikon]] met die [[chemiese formule]] {{chem|Si|O|2}}. Dit word in die natuur algemeen as die mineraal [[kwarts]] en die gesteente [[kwartsiet]] gevind.<ref>{{cite book|title=The Chemistry of Silica|vauthors=Iler RK|publisher=Wiley|year=1979|isbn=9780471024040|location=New York}}</ref><ref name="Fern">{{cite journal|vauthors=Fernández LD, Lara E, Mitchell EA|year=2015|title=Checklist, diversity and distribution of testate amoebae in Chile|url=http://doc.rero.ch/record/257075/files/Fernandez_L._D.-Checklist_diversity_distribution_of_testate_amoebae-20150922.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221010/http://doc.rero.ch/record/257075/files/Fernandez_L._D.-Checklist_diversity_distribution_of_testate_amoebae-20150922.pdf |archive-date=2022-10-10 |url-status=live|journal=European Journal of Protistology|volume=51|issue=5|pages=409–24|doi=10.1016/j.ejop.2015.07.001|pmid=26340665}}</ref> Silika is die hoofbestanddeel van [[sand]] en dit is volop in baie dele van die wêreld. Dit is as verskeie ander [[mineraal|minerale]] en as sintetiese produkte bekend. Alle vorms is wit of kleurloos, alhoewel onsuiwerhede dit kleure kan gee. == Struktuur == [[Lêer:SiO2repeat.png|duimnael|links|upright=0.7|Struktuurmotief wat in α-kwarts voorkom, maar ook in byna alle vorme van silikondioksied aangetref word]] [[Lêer:Si-OCage.svg|duimnael|links|Tipiese subeenheid vir laedruk silikondioksied]] [[Lêer:Quartzrn.PNG|duimnael|links|Verwantskap tussen die brekingsindeks en digtheid vir sommige SiO<sub>2</sub>-vorms<ref name=mel/>]] In die meeste vorms van silikondioksied is die silikonatoom tetraëdriese gekoördineer, met vier suurstofatome wat 'n sentrale Si-atoom omring ([http://www.mindat.org/min-3337.html sien 3 -D Eenheidsel]). So vorm SiO<sub>2</sub> vaste stowwe met 3-dimensionele netwerke waarin elke silikonatoom kovalent op 'n tetraëdriese wyse aan 4 suurstofatome gebind is. Gebaseer op die verskille in kristalstruktuur kan silikondioksied in twee kategorieë verdeel word: kristallyn en nie-kristallyn (amorf). Kristallyne {{chem|Si|O|2}} kom in die natuur voor as kwarts, [[tridimiet]], [[kristobaliet]], [[stishoviet]], en [[koesiet]]. Amorfe silika kan ook in die natuur gevind word as [[opaal]], infusoriumaarde en [[diatomeeënaarde]]. Kwartsglas kan as tussenvorm beskou word.<ref>{{Cite journal |title=Chapter 1 General chemistry of silica |date=1979 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0301477008608052 |journal=Journal of Chromatography Library |volume=16 |pages=1–14 |editor-last=Unger |editor-first=K. K. |access-date=2023-09-12 |publisher=Elsevier |doi=10.1016/s0301-4770(08)60805-2}}</ref> Al hierdie kristallyne vorms is altyd op dieselfde plaaslike struktuur rondom Si en O gebaseer. In α-kwarts is die Si–O-[[bindingslengte]] 161 pm, terwyl dit in α-tridimiet tussen 154 en 171 nm is. Die Si–O–Si-hoeke wissel ook tussen 'n lae waarde van 140° in α-tridimiet, tot 180° in β-tridimiet. In α-kwarts is die Si–O–Si-hoek 144°.<ref name="Wiberg&Holleman">{{cite book |last1=Holleman |first1=Arnold Frederik |last2=Wiberg |first2=Egon |translator-last=Eagleson |translator-first=Mary |translator2-last=Brewer |translator2-first=William |editor-last=Wiberg |editor-first=Nils |title=Inorganic Chemistry |publisher=Academic Press/De Gruyter |location=San Diego/Berlin |year=2001 |isbn=0-12-352651-5 |page= |pages= }}</ref> Alfa-kwarts is die stabielste vorm van vaste SiO<sub>2</sub> by kamertemperatuur. Die hoëtemperatuurminerale, kristobaliet en tridimiet, het beide laer digthede en brekingsindekse as kwarts. Die transformasie van α-kwarts na beta-kwarts vind skielik by 573&nbsp;°C plaas. Aangesien die transformasie gepaard gaan met 'n beduidende verandering in volume, kan dit maklik breking van keramiek of rotse veroorsaak wat deur hierdie temperatuurgrens gaan.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=cUwwoR-RuJ0C&pg=PA93|title=Ceramic Technology for Potters and Sculptors|vauthors=Cuff YH|publisher=University of Pennsylvania|year=1996|isbn=9780812213775|location=Philadelphia|pages=93–95}}</ref> Die hoëdrukminerale, [[seifertiet]], stishoviet en coesiet het egter hoër digthede en brekingsindekse as kwarts.<ref>{{cite book|title=Silica Stories|vauthors=De La Rocha C, Conley DJ|publisher=Springer|year=2017|isbn=9783319540542|location=Cham|pages=50–55|chapter=Mystical Crystals of Silica|doi=10.1007/978-3-319-54054-2_4}}</ref> Stishovite het 'n [[rutiel]]-agtige struktuur waar silikon sesvoudig gekoördineer is. Die digtheid van stishoviet is 4,287&nbsp;g/cm<sup>3</sup>. Ter vergelyking: α-kwarts, die digste van die laedrukvorms, het 'n digtheid van 2,648&nbsp;g/cm<sup>3</sup>.<ref name = "Greenwood"/> Die verskil in digtheid kan toegeskryf word aan die toename in koördinasie as die ses kortste Si–O-bindingslengtes in stishoviet (vier Si–O-bindingslengtes van 176 pm en twee ander van 181 pm) groter is as die Si–O-bindingslengte (161 pm) in α-kwarts.<ref>{{cite book|title=Structural Inorganic Chemistry|vauthors=Wells AF|publisher=Oxford Science Publications|year=1984|isbn=9780198553700}}</ref> Die verandering in die koördinasie vergroot die ionogene karakter van die Si-O-binding.<ref>{{cite journal|display-authors=3|vauthors=Kirfel A, Krane HG, Blaha P, Schwarz K, Lippmann T|year=2001|title=Electron-density distribution in stishovite, SiO<sub>2</sub>: a new high-energy synchrotron-radiation study|journal=[[Acta Crystallographica#Acta Crystallographica Section A: Foundations and Advances|Acta Crystallogr. A]]|volume=57|issue=6|pages=663–77|doi=10.1107/S0108767301010698|pmid=11679696|doi-access=free}}</ref> [[Faujasiet]]-silika, nog 'n [[Polimorfie (kristallografie)|polimorf]], word verkry deur die dealuminering van 'n laenatrium, ultrastabiele Y-[[zeoliet]] deur 'n gekombineerde suur- en termiese behandeling. Die produk bevat meer as 99% silika, en het hoë [[kristalliniteit]] en [[spesifieke oppervlakte]] (meer as 800 m<sup>2</sup>/g). Faujasiet-silika het baie hoë termiese en suurstabiliteit. Dit handhaaf byvoorbeeld 'n hoë graad van molekulêre langafstandsorde of [[kristalliniteit]], selfs nadat dit in gekonsentreerde [[soutsuur]] gekook is.<ref name="fau">{{cite journal|vauthors=Scherzer J|year=1978|title=Dealuminated faujasite-type structures with SiO<sub>2</sub>/Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub> ratios over 100|journal=[[Journal of Catalysis|J. Catal.]]|volume=54|issue=2|page=285|doi=10.1016/0021-9517(78)90051-9}}</ref> ===Gesmelte SiO<sub>2</sub>=== Gesmelte silika vertoon verskeie eienaardige fisiese eienskappe wat soortgelyk is aan dié wat in vloeibare [[water]] waargeneem word: negatiewe temperatuuruitsetting, digtheidmaksimum by temperature ~2000&nbsp;°C, en 'n minimum hittekapasiteit.<ref>{{cite journal|vauthors=Shell SM, Debenedetti PG, Panagiotopoulos AZ|year=2002|title=Molecular structural order and anomalies in liquid silica|url=http://www.engr.ucsb.edu/~shell/papers/2002_PRE_silica.pdf|journal=[[Physical Review E|Phys. Rev. E]]|volume=66|issue=1|pages=011202|arxiv=cond-mat/0203383|bibcode=2002PhRvE..66a1202S|doi=10.1103/PhysRevE.66.011202|pmid=12241346|s2cid=6109212|access-date=2009-07-07|archive-date=2016-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604062440/http://www.engr.ucsb.edu/~shell/papers/2002_PRE_silica.pdf|url-status=dead}}</ref> Die digtheid verminder van 2.08&nbsp;g/cm<sup>3</sup> teen 1950&nbsp;°C tot 2.03&nbsp;g/cm<sup>3</sup> teen 2200&nbsp;°C.<ref>{{cite journal|vauthors=Aksay IA, Pask JA, Davis RF|year=1979|title=Densities of SiO<sub>2</sub>-Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub> Melts|url=http://www.princeton.edu/~cml/assets/pdf/7962aksay.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221010/http://www.princeton.edu/~cml/assets/pdf/7962aksay.pdf |archive-date=2022-10-10 |url-status=live|journal=[[Journal of the American Ceramic Society|J. Am. Ceram. Soc.]]|volume=62|issue=7–8|pages=332–336|doi=10.1111/j.1151-2916.1979.tb19071.x}}</ref> ===Molekulêre SiO<sub>2</sub>=== Die SiO<sub>2</sub>-molekule het 'n lineêre struktuur soos {{chem|C|O|2}}. Dit word vervaardig deur [[silikonmonoksied]] (SiO) met suurstof in 'n [[argon]]-matriks te kombineer. Die dimeriese silikondioksied, (SiO<sub>2</sub>)<sub>2</sub> is verkry deur O<sub>2</sub> te laat reageer met matriksgeïsoleerde dimeriese silikonmonoksied, (Si<sub> 2</sub>O<sub>2</sub>). In dimeriese silikondioksied is daar twee suurstofatome wat die silikonatome oorbrug met 'n Si-O-Si-hoek van 94° en bindingslengte van 164.6 pm. Die eindstandige Si-O-bindingslengte is 150.2 pm. Die Si–O-bindingslengte is 148.3&nbsp;pm, wat korter is as die lengte van 161&nbsp;pm in α-kwarts. Die bindingsenergie word geskat op 621,7 kJ/mol.<ref name="Jutzi">{{cite book|title=Silicon chemistry: from the atom to extended systems|vauthors=Jutzi P, Schubert U|publisher=Wiley-VCH|year=2003|isbn=9783527306473}}</ref> ==Chemiese eienskappe== Silikondioksied is 'n relatief inerte materiaal (vandaar sy wydverspreide voorkoms as 'n mineraal). Silika word dikwels gebruik as inerte houers vir chemiese reaksies. By hoë temperature word dit omgeskakel na silikon deur reduksie met waterstof. :<math>SiO_2 + 2H_2 \xrightarrow{hitte} Si +2H_2O</math> [[Koolstof]] word gebruik om die element [[silikon]] te produseer. Die proses behels [[karbotermiese reduksie]] in 'n [[elektriese boogoond]]: <ref>{{Cite book|title=Shriver & Atkins' inorganic chemistry|publisher=Oxford University Press|year=2010|isbn=9780199236176|veditors=Atkins PW, Overton T, Rourke J, Weller M, Armstrong F|edition=5th|location=Oxford|pages=354|oclc=430678988|display-editors=3}}</ref> :<math>SiO_2 + 2 C \rightarrow Si + 2 CO</math> Fluoor reageer met silikondioksied om [[silikonfluoried]] (SiF<sub>4</sub>) en O<sub>2</sub> te vorm, terwyl die ander halogeengasse (Cl<sub>2</sub>, Br<sub>2</sub>, I<sub>2</sub>) onreaktief is.<ref name="Greenwood"/> :<math>SiO_2(s) + 2F_2(g) \rightarrow SiF_4(g) \uparrow +O_2(g) </math> Die meeste vorms van silikondioksied word deur [[fluoorsuur]] (HF) aangeval ("geëts") om [[heksafluorokieselsuur]] te produseer:<ref name="Wiberg&Holleman"/> :<math> SiO_2 + 6 HF \rightarrow H_2SiF_6 + 2 H_2O</math> [[Stishoviet]] reageer egter nie in enige beduidende mate op HF nie.<ref name="Fleischer1962">{{cite journal|last1=Fleischer|first1=Michael|year=1962|title=New mineral names|journal=American Mineralogist|volume=47|issue=2|pages=172–174|publisher=Mineralogical Society of America|url=http://rruff.info/uploads/AM47_805.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722000427/http://rruff.info/uploads/AM47_805.pdf |archive-date=2011-07-22 |url-status=live}}</ref> HF word gebruik in die halfgeleierbedryf om silikondioksied te verwyder of te ets. Silikondioksied tree op as 'n swak [[Suur#Die_Lewis-teorie|Lewis-suur]], wat onder sekere omstandighede met basisse kan reageer. Silikondioksied los op in warm gekonsentreerde alkali of gesmelte hidroksied, soos beskryf in hierdie geïdealiseerde vergelyking:<ref name="Greenwood"/> :<math>SiO_2 + 2 NaOH \rightarrow Na_2SiO_3 + H_2O</math> [[Lêer:Fibreoptic.jpg|thumb|Bonddel van [[glasvesel|optiese vesel]]s saamgestel uit silika met hoë suiwerheid]] Silikondioksied kan basiese metaaloksiede neutraliseer (bv. [[natriumoksied]], [[kaliumoksied]], [[lood(II)oksied]], [[sinkoksied]], of mengsels van oksiede, wat [[silikaat|silikate]] vorm.<ref name="Wiberg&Holleman"/> 'n Voorbeeld kan die reaksie van natriumoksied en SiO<sub>2</sub> is die vorming van van [[waterglas]], 'n oplosbare natriumsilikaat: <ref name = "Greenwood"/> :<math>2 Na_2O + SiO_2\rightarrow Na_4SiO_4;</math> Ander reaksieverhoudings kan ander produkte oplewer, insluitend [[glas]]e: :<math>Na_2O + SiO_2 \rightarrow Na_2SiO_3;</math> :<math>(0.25-0.8)Na_2O + SiO_2 \rightarrow glas</math> Voorbeelde van sulke glase het kommersiële betekenis, bv. [[borosilikaatglas]] of [[loodglas]]. In hierdie glase word silika die netwerkvormer of roostervormer genoem.<ref name="Wiberg&Holleman"/> Terwyl silikondioksied slegs swak in water oplosbaar is teen lae of neutrale [[pH]] (tipies, 2 × 10<sup>−4</sup> [mol/L] vir [[kwarts]] tot 10 <sup>−3</sup> [mol/L] vir [[kriptokristallyn]]e [[chalcedoon]]), reageer sterk basisse met glas en los dit maklik op. Daarom moet sterk basisse in plastiekbottels gestoor word om te voorkom dat die botteldop vassteek en om ongewenste kontaminasie deur silikaat-anione te vermy. <ref name="Rodgers2011">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=BY8IAAAAQBAJ&pg=PA421|title=Descriptive Inorganic, Coordination, and Solid State Chemistry|vauthors=Rodgers GE|publisher=Cengage Learning|year=2011|isbn=9781133172482|pages=421–2}}</ref> 'n Reaksie met 'n basiese oksied word ook in [[hoogoond]]e gebruik om sand uit die erts te verwyder deur neutralisasie met [[kalsiumoksied]], wat 'n slak van [[kalsiumsilikaat]] vorm. :<math>SiO_2 + 2CaO \rightarrow Ca_2SiO_4 </math> ===Oplosbaarheid=== Die oplosbaarheid van silikondioksied in water hang sterk af van sy kristallyne vorm. Dit bereik dit 'n hoogtepunt rondom 340 °C.<ref>{{cite journal|authors=Fournier RO, Rowe JJ|year=1977|title=The solubility of amorphous silica in water at high temperatures and high pressures|url=http://www.minsocam.org/ammin/AM62/AM62_1052.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221010/http://www.minsocam.org/ammin/AM62/AM62_1052.pdf |archive-date=2022-10-10 |url-status=live|journal=Am. Mineral.|volume=62|pages=1052–1056}}</ref> Hierdie eienskap word gebruik om in 'n hidrotermiese proses enkelkristalle van kwarts te kweek. Natuurlike kwarts opgelos word in oorverhitte water in 'n drukvat wat koeler aan die bokant is. Kristalle van 0,5–1&nbsp; kg kan in 1–2 maande verkry word.<ref name="Wiberg&Holleman"/> Hierdie kristalle is 'n bron van baie suiwer kwarts vir gebruik in elektroniese toepassings.<ref name="Greenwood" /> Bo die kritieke temperatuur van water 647,096 K en 'n druk van 22,064, is water 'n [[superkritiese vloeistof]] en oplosbaarheid is nog hoër as by laer temperature. <ref>{{cite journal | url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2019EGUGA..21.4614O/abstract | bibcode=2019EGUGA..21.4614O | title=Formation of silica particles from supercritical fluids and its impacts on the hydrological properties in the crust | last1=Okamoto | first1=Atsushi | journal=EGU General Assembly Conference Abstracts | year=2019 | page=4614 }}</ref> ==Natuurlike voorkoms== ===Geologie=== {{chem|Si|O|2}} word die meeste in die natuur as [[kwarts]] aangetref, wat meer as 10% van die aardkors se massa uitmaak.<ref name="Ull">{{cite book|title=Silica|authors=Flörke OW, Graetsch HA, Brunk F, Benda L, Paschen S, Bergna HE, Roberts WO, Welsh WA, Libanati C, Ettlinger M, Kerner D, Maier M, Meon W, Schmoll R, Gies H, Schiffmann D|year=2018|doi=10.1002/14356007.a23_583.pub3}}</ref>Kwarts is die enigste polimorf van silika wat op die Aarde se oppervlak stabiel is. Dit is die hoofbestanddeel van [[sand]]. Metastabiele hoëdrukvorme [[coesiet]] en [[stishoviet]] word rondom [[impakstruktuur|impakstrukture]] gevind en geassosieer met [[eklogiet]]e gevorm tydens [[ultrahoëdrukmetamorfose]]. Die hoëtemperatuurvorme van [[tridimiet]] en [[kristobaliet]] is bekend van silikaryke vulkaniese gesteentes. <ref>{{cite book|title=An Introduction to Forensic Geoscience|vauthors=Berslien E|publisher=Wiley & Sons|year=2012|isbn=9781405160544|pages=138}}</ref> ===Biologie=== Silika kom in baie plante soos [[rys]] voor, al is dit swak oplosbaar. Plantmateriaal met hoë silikainhoud blyk van belang vir weidende diere te wees, van kouende insekte tot [[hoefdiere]]. Silika versnel tandslytasie, en hoë vlakke van silika in plante wat gereeld deur herbivore geëet word, kan as 'n verdedigingsmeganisme teen predasie ontwikkel het.<ref>{{cite journal|vauthors=Massey FP, Ennos AR, Hartley SE|year=2006|title=Silica in grasses as a defence against insect herbivores: Contrasting effects on folivores and a phloem feeder|journal=[[Journal of Animal Ecology|J. Anim. Ecol.]]|volume=75|issue=2|pages=595–603|doi=10.1111/j.1365-2656.2006.01082.x|pmid=16638012|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Keeping MG, Kvedaras OL|year=2008|title=Silicon as a plant defence against insect herbivory: Response to Massey, Ennos and Hartley|journal=[[Journal of Animal Ecology|J. Anim. Ecol.]]|volume=77|issue=3|pages=631–3|doi=10.1111/j.1365-2656.2008.01380.x|pmid=18341561|doi-access=free}}</ref> Vir meer as 'n 1000 miljoen jaar is [[silikifikasie]] in en deur selle algemeen in die biologiese wêreld. In die moderne wêreld kom dit voor in bakterieë, eensellige organismes, plante en diere (invertebrate en vertebrate). Prominente voorbeelde sluit in: *Die testae of [[frustule]]s (d.i. skulpe) van [[diatomee]]ë, [[Radiolaria]], en sommige amoebes.<ref name=Fern /> *Silika [[fitoliet]]e in die selle van baie plante, insluitend [[Equisetaceae]], feitlik alle grasse, en 'n wye verskeidenheid [[tweesaadlobbige]]s. *Die spicula wat die skelet van baie [[spons]]e vorm. Kristallyne minerale wat in die fisiologiese omgewing gevorm word, toon dikwels buitengewone fisiese eienskappe (bv. sterkte, hardheid, breuktaaiheid). Dit is geneig om hiërargiese strukture te vorm wat mikrostrukturele orde oor 'n reeks skale vertoon. Die minerale word uit 'n omgewing gekristalliseer wat onderversadig is met betrekking tot silikon, en onder toestande van neutrale pH en lae temperatuur (0–40&nbsp;°C). ==Gebruike== ===Struktuurgebruik=== Sowat 95% van die kommersiële gebruik van silikondioksied (sand) vind in die konstruksiebedryf plaas, bv. vir die produksie van beton ([[Portland sementbeton]]).<ref name=Ull/> Sekere afsettings van silikasand, met die gewenste deeltjiegrootte en -vorm en die gewenste [[klei]]- en ander mineraalinhoud, was belangrik vir [[sandgiet]] van metaalprodukte.<ref>{{cite book|title=Albany moulding sands of the Hudson Valley |first= Charles Merrick |last=Nevin|publisher= University of the State of New York at Albany|date= 1925}}</ref> Die hoë smeltpunt van silika stel dit in staat om in sulke toepassings gebruik te word, soos bv. as ystergietwerk. Moderne sandgietwerk gebruik soms ander minerale om ander redes. Kristallyne silika word gebruik in [[hidrouliese breking]] van formasies wat stywe olie en [[skaliegas]] bevat. ===Grondstof vir glas=== Silika is die primêre bestanddeel in die vervaardiging van die meeste [[glas]]. Aangesien ander minerale met silika gesmelt word, verlaag volgens die beginsel van [[vriespuntverlaging]], die smeltpunt van die mengsel en verhoog dit die vloeibaarheid. Die [[glasoorgang]]temperatuur van suiwer SiO<sub>2</sub> is ongeveer 1475 K.<ref>{{cite journal|vauthors=Ojovan MI|year=2004|title=Glass formation in amorphous SiO<sub>2</sub> as a percolation phase transition in a system of network defects|journal=[[Journal of Experimental and Theoretical Physics Letters|JETP Lett.]]|volume=79|issue=12|pages=632–634|bibcode=2004JETPL..79..632O|doi=10.1134/1.1790021|s2cid=124299526}}</ref> Wanneer gesmelte silikondioksied SiO<sub>2</sub> vinnig afgekoel word, kristalliseer dit nie, maar stol dit as 'n glas. Om hierdie rede het die meeste [[keramiekglasuur|keramiekglasure]] silika as die hoofbestanddeel. Die strukturele geometrie van silikon en suurstof in glas is soortgelyk aan dié in kwarts en meeste ander kristallyne vorms van silikon en suurstof wat se silikon deur gereelde tetraëders van suurstofatome omring word. Die verskil tussen die glas- en kristallyne vorms betref die ''konnektiwiteit'' van die tetraëdriese eenhede: Alhoewel daar geen langafstand-periodisiteit in die glasagtige netwerk is nie, bly orde op lengteskale ver verby die SiO-bindingslengte bestaan. Een voorbeeld van hierdie ordening is die voorkeur om ringe van ses tetraëders te vorm.<ref>{{cite journal|vauthors=Elliott SR|year=1991|title=Medium-range structural order in covalent amorphous solids|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=354|issue=6353|pages=445–452|bibcode=1991Natur.354..445E|doi=10.1038/354445a0|s2cid=4344891}}</ref> Die meerderheid van die [[glasvesel|optiese vesel]]s vir [[telekommunikasie]] word ook van silika gemaak. Dit is 'n primêre grondstof vir baie keramiek soos [[erdeware]], [[steengoed]], en [[porselein]]. === Rooksilika=== Rooksilika, ook bekend as pirogeniese silika, word berei deur [[silikontetrachloried|SiCl<sub>4</sub>]] in 'n suurstofryke waterstofvlam te verbrand om 'n "rook" van SiO<sub>2</sub> te produseer.<ref name="Greenwood">{{Ref:Greenwood&Earnshaw1st}} 393–99</ref> :<math>SiCl_4 + 2 H_2 + O_2 -> SiO_2 + 4 HCl</math> Dit kan ook vervaardig word deur kwartssand in 'n 3000&nbsp;°C elektriese boog te verdamp. Beide prosesse lei tot mikroskopiese druppels amorfe silika wat saamgesmelt word in vertakte, kettingagtige, driedimensionele sekondêre deeltjies wat dan agglomereer tot tersiêre deeltjies, 'n wit poeier met uiters lae massadigtheid (0.03-.15 g/cm<sup>3</sup>) en dus 'n hoë spisifieke oppervlakte.<ref name=cabot>{{cite web |url=http://www.cabotcorp.com |title= Cab-O-Sil Fumed Metal Oxides}}</ref> Die deeltjies tree op as 'n tiksotropiese verdikkingsmiddel, of as 'n anti-koekmiddel. Dit kan behandel word om hulle hidrofiel of hidrofobies te maak vir water- of organiese vloeistoftoepassings. [[Lêer:Kieselsaeure380m2prog.jpg|duimnael|Vervaardigde rooksilika met 'n maksimum oppervlakte van 380 m<sup>2</sup>/g]] Silikarook is 'n ultrafyn poeier wat versamel word as 'n neweproduk van die silikon- en [[ferrosilikon]]-legeringsproduksie. Dit bestaan ​​uit [[amorfe]] (nie-kristallyne) sferiese deeltjies met 'n gemiddelde deursnee van 150&nbsp;nm, sonder die vertakkings van die pirogeniese produk. Die hoofgebruik is as pozzolaniese materiaal vir beton met 'n hoë werkverrigting. Silikananodeeltjies kan suksesvol as 'n anti-verouderingsmiddel in asfaltbinders gebruik word.<ref>{{cite journal |last1=Cheraghian |first1=Goshtasp |last2=Wistuba |first2=Michael P. |last3=Kiani |first3=Sajad |last4=Barron |first4=Andrew R. |last5=Behnood |first5=Ali |title=Rheological, physicochemical, and microstructural properties of asphalt binder modified by fumed silica nanoparticles |journal=Scientific Reports |date=December 2021 |volume=11 |issue=1 |pages=11455 |doi=10.1038/s41598-021-90620-w|pmid=34075083 |pmc=8169902 |bibcode=2021NatSR..1111455C }}</ref> ===Toepassings in voedsel, kosmetika en farmaseutika === Silika, óf as kolloïdale neerslag, óf as pirogeniese rooksilika, is 'n algemene toevoeging in die voedselproduksie. Dit word hoofsaaklik gebruik as 'n vloei- of teenkoekmiddel in poeiervoedsel soos speserye en nie-suiwelkoffieverromers, of poeiers wat tot farmaseutiese tablette gevorm word.<ref name=cabot/> Dit kan water adsorbeer in [[higroskopie|higroskopiese]] toepassings. [[Kolloïdale silika]] word gebruik as 'n fynmiddel vir wyn, bier en vrugtesap. Dit het die [[E-nommer]] '''E551'''.<ref name=Ull/> In skoonheidsmiddels is silika nuttig vir sy ligverspreidende eienskappe.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=RIvOBQAAQBAJ&q=silica%20cosmetics%20light%20diffusing&pg=PA444|title=Handbook of Cosmetic Science and Technology|vauthors=Barel AO, Paye M, Maibach HI|publisher=CRC Press|year=2014|isbn=9781842145654|edition=4th|pages=442-444}}</ref> ===Halfgeleiers=== Silikondioksied word wyd gebruik in die halfgeleiertegnologie * vir die primêre passivering (direk op die halfgeleieroppervlak), * as 'n oorspronklike hek-diëlektrikum in [[MOS-tegnologie]]. Vandag het die skaal (dimensie van die heklengte van die MOS-transistor) onder 10&nbsp; nm gevorder en is silikondioksied deur ander [[diëlektriese materiale]] vervang, soos [[hafniumoksied]] of soortgelyke met 'n hoër diëlektriese konstante in vergelyking met silikondioksied, * as 'n diëlektriese laag tussen metaallae (soms tot 8–10) wat as bedrading elemente verbind * as 'n tweede passiveringslaag vir die beskerming van halfgeleierelemente en die metallisasielae. Dit is vandag tipies gelaag met 'n paar ander diëlektrika soos [[silikonnitried]]. Silikondioksied kan op 'n silikonhalfgeleier gegroei word<ref name="Bassett22">{{cite book |last1=Bassett |first1=Ross Knox |title=To the Digital Age: Research Labs, Start-up Companies, and the Rise of MOS Technology |date=2007 |publisher=[[Johns Hopkins University Press]] |isbn=9780801886393 |pages=22–23 |url=https://books.google.com/books?id=UUbB3d2UnaAC&pg=PA22}}</ref> en dit kan die halfgeleier se oppervlak beskerm tydens die diffusieprosesse. Dit kan dus dele van die halfgeleier maskeer.<ref name="Lecuyer">{{cite book |last1=Lécuyer |first1=Christophe |last2=Brock |first2=David C. |title=Makers of the Microchip: A Documentary History of Fairchild Semiconductor |date=2010 |publisher=[[MIT Press]] |isbn=9780262294324 |page=111 |url=https://books.google.com/books?id=LaZpUpkG70QC&pg=PA111}}</ref><ref name="Saxena">{{cite book |last= Saxena|first= A |title = Invention of integrated circuits: untold important facts |url = https://books.google.com/books?id=z7738Wq-j-8C |publisher = [[World Scientific]] |series = International series on advances in solid state electronics and technology |year = 2009 |isbn = 9789812814456 |pages = 96–97}}</ref> ==Kristalstrukture== SiO<sub>2</sub> het baie polimorfe. {|class="wikitable" |+ Kristallyne vorms van SiO<sub>2</sub><ref name="Wiberg&Holleman"/> |- ! Vorm ! Simmetrie <br/>[[Pearsonsimbool]], groep nr. ! ρ <br />(g/cm<sup>3</sup>) ! Notisies ! Struktuur |- |α-kwarts |romboëdries (trigonaal)<br/>hP9, P3<sub>1</sub>21 nommer 152<ref>{{cite journal|journal=[[Journal of Applied Physics]] |year=1982|volume=53|pages=6751–6756|title=Crystal structure and thermal expansion of a-quartz SiO<sub>2</sub> at low temperature|author1=Lager G. A. |author2=Jorgensen J. D. |author3=Rotella F.J. |doi=10.1063/1.330062|issue=10|bibcode = 1982JAP....53.6751L }}</ref> | 2,648 | Helikale kettings wat indiwiduele kristalle opties aktief maak; α-kwarts gaan oor in β-kwarts by 846 K |[[Lêer:a-quartz.png|100px]] |- |β-kwarts |heksagonaal<br/>hP18, P6<sub>2</sub>22, nommer 180<ref>{{cite journal |doi=10.1016/0022-4596(81)90449-7 |title=The structure of quartz at 25 and 590&nbsp;°C determined by neutron diffraction |year=1981 |last1=Wright |first1=A. F. |last2=Lehmann |first2=M. S. |journal=Journal of Solid State Chemistry |volume=36 |issue=3 |pages=371–80|bibcode = 1981JSSCh..36..371W }}</ref> | 2,533 | Verwant aan α-kwarts (met 'n Si-O-Si-hoek van 155°) en opties aktief; β-kwarts gaan oor in β-tridymiet by 1140 K |[[Lêer:b-quartz.png|100px]] |- |α-tridimiet |orhorombies<br/>oS24, C222<sub>1</sub>, nommer 20<ref name=trid>{{cite journal |doi=10.1524/zkri.1986.177.1-2.27 |title=Structural change of orthorhombic-Itridymite with temperature: A study based on second-order thermal-vibrational parameters |year=1986 |last1=Kihara |first1=Kuniaki |last2=Matsumoto |first2=Takeo |last3=Imamura |first3=Moritaka |journal=Zeitschrift für Kristallographie |volume=177 |issue=1–2 |pages=27–38|bibcode = 1986ZK....177...27K }}</ref> | 2,265 | Metastabiele vorm onder normale druk |[[Lêer:a-tridymite.png|100px]] |- |β-tridimiet | hesagonaal<br/>hP12, P6<sub>3</sub>/mmc, nommer 194<ref name=trid/> | | Verwant aan α-tridimiet; dit gaan in β-cristobaliet oor teen 2010 K |[[Lêer:b-tridymite.png|100px]] |- |α-cristobaliet |tetragonaal<br/>tP12, P4<sub>1</sub>2<sub>1</sub>2, nommer 92<ref>{{cite journal|journal=[[American Mineralogist]]|year=1994 |volume=79|pages=9–14|title=The pressure behavior of a cristobalite|url=http://www.geo.arizona.edu/xtal/group/pdf/AM79_9.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221010/http://www.geo.arizona.edu/xtal/group/pdf/AM79_9.pdf |archive-date=2022-10-10 |url-status=live|author1=Downs R. T. |author2=Palmer D. C. }}</ref> | 2,334 | Metastabiele onder normale druk |[[Lêer:a-cristobalite.png|100px]] |- |β-cristobaliet |Kubies<br/>cF104, Fd{{bostreep|3}}m, nommer 227<ref>{{cite journal |doi=10.1080/00318087508228690 |title=The structures of the β-cristobalite phases of SiO<sub>2</sub> and AlPO<sub>4</sub> |year=1975 |last1=Wright |first1=A. F. |last2=Leadbetter |first2=A. J. |journal=[[Philosophical Magazine]] |volume=31 |issue=6 |pages=1391–401 |bibcode=1975PMag...31.1391W}}</ref> | | Verwant aan α-cristobaliet; smelt teen 1978 K |[[Lêer:b-cristobalite.png|100px]] |- |[[keatiet]] | tetragonaal<br/>tP36, P4<sub>1</sub>2<sub>1</sub>2, nommer 92<ref>{{cite journal |doi=10.1524/zkri.1959.112.1-6.409 |title=The crystal structure of keatite, a new form of silica |year=1959 |last1=Shropshire |first1=Joseph |last2=Keat |first2=Paul P. |last3=Vaughan |first3=Philip A. |journal=Zeitschrift für Kristallographie |volume=112 |issue=1–6 |pages=409–13|bibcode = 1959ZK....112..409S }}</ref> | 3,011 | Si<sub>5</sub>O<sub>10</sub>, Si<sub>4</sub>O<sub>8</sub>, Si<sub>8</sub>O<sub>16</sub> ringe; vervaardig uit silika and alkali teen 600–900 K en 40–400 MPa |[[Lêer:keatite.png|100px]] |- |[[moganiet]] |monoklinies<br/>mS46, C2/c, nommer 15<ref>{{cite journal |journal=European Journal of Mineralogy |year=1992 |volume=4 |issue=4 |pages=693–706 |title=Crystal structure of moganite: a new structure type for silica |first1=Gerhard |last1=Miehe |first2=Heribert |last2=Graetsch |doi=10.1127/ejm/4/4/0693|bibcode=1992EJMin...4..693M }}</ref> | | Si<sub>4</sub>O<sub>8</sub> en Si<sub>6</sub>O<sub>12</sub> ringe |[[Lêer:Moganite.png|100px]] |- |[[coesiet]] | monoklinies<br/>mS48, C2/c, nommer 15<ref>{{cite journal|journal=[[American Mineralogist]] |year=1981|volume=66|pages=324–333|title=High-pressure crystal structure and compressibility of coesite|url=http://www.minsocam.org/ammin/AM66/AM66_324.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221010/http://www.minsocam.org/ammin/AM66/AM66_324.pdf |archive-date=2022-10-10 |url-status=live|author1=Levien L. |author2=Prewitt C. T. }}</ref> | 2,911 | Si<sub>4</sub>O<sub>8</sub> en Si<sub>8</sub>O<sub>16</sub> ringe; 900 K en 3–3.5 GPa |[[Lêer:coesite.png|100px]] |- |[[stishoviet]] | tetragonaal<br/>tP6, P4<sub>2</sub>/mnm, nommer 136<ref>{{cite journal|journal=[[American Mineralogist]] |year=1995|volume=80|issue=5–6|pages=454–456|title=H in rutile-type compounds: II. Crystal chemistry of Al substitution in H-bearing stishovite |author1=Smyth J. R. |author2=Swope R. J. |author3=Pawley A. R. |url=http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/am/vol80/AM80_454.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221010/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/am/vol80/AM80_454.pdf |archive-date=2022-10-10 |url-status=live|doi=10.2138/am-1995-5-605|bibcode=1995AmMin..80..454S|s2cid=196903109}}</ref> | 4,287 | Saam met seifertiet een van die digste polimorfe; [[rutiel]]-tipe with sesvoudige koördinasie van Si; drukke van 7,5–8,5 GPa |[[Lêer:stishovite.png|100px]] |- |[[seifertiet]] | ortorombies<br/>oP, Pbcn<ref>{{cite journal|author1=Dera P. |author2=Prewitt C. T. |author3=Boctor N. Z. |author4=Hemley R. J. |journal=[[American Mineralogist]] |volume=87|issue=7 |year=2002|page=1018|title=Characterization of a high-pressure phase of silica from the Martian meteorite Shergotty|url=http://rruff.geo.arizona.edu/AMS/authors/Boctor%20N%20Z|doi=10.2138/am-2002-0728 |bibcode=2002AmMin..87.1018D |s2cid=129400258 }}</ref> | 4,294 | Saam met stishoviet een van die polimorfe met die hoogste higtheid; vervaardig onder drukke >40 GPa.<ref>[http://www.mindat.org/min-26715.html Seifertite]. Mindat.org.</ref> |[[Lêer:SeifertiteStructure.png|100px]] |- |[[melanoflogiet]] | kubies (cP*, P4<sub>2</sub>32, nommer 208)<ref name="mel">{{cite journal|vauthors=Skinner BJ, Appleman DE|year=1963|title=Melanophlogite, a cubic polymorph of silica|url=http://www.minsocam.org/ammin/AM48/AM48_854.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221010/http://www.minsocam.org/ammin/AM48/AM48_854.pdf |archive-date=2022-10-10 |url-status=live|journal=[[American Mineralogist|Am. Mineral.]]|volume=48|pages=854–867}}</ref> or tetragonal (P4<sub>2</sub>/nbc)<ref>{{cite journal |author1=Nakagawa T. |author2=Kihara K. |author3=Harada K. |journal=[[American Mineralogist]] |volume=86 |issue=11–12 |year=2001 |page=1506 |title=The crystal structure of low melanophlogite |url=http://rruff.geo.arizona.edu/AMS/minerals/Melanophlogite |doi=10.2138/am-2001-11-1219 |bibcode=2001AmMin..86.1506N |s2cid=53525827 |access-date=2023-09-30 |archive-date=2019-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190212011624/http://rruff.geo.arizona.edu/AMS/minerals/Melanophlogite |url-status=dead }}</ref> | 2,04 | Si<sub>5</sub>O<sub>10</sub>, Si<sub>6</sub>O<sub>12</sub> ringe; mineraal wat altyd gevind word met koolwaterstowwe in intestisiële ruimtes - 'n klatrasil (silika-[[klatraat]])<ref>{{cite book|author=Rosemarie Szostak|year=1998|title=Molecular sieves: Principles of Synthesis and Identification|publisher=Springer|isbn=978-0-7514-0480-7|url=https://books.google.com/books?id=lteintjA2-MC}}</ref> |[[Lêer:MelanophlogiteStucture.png|100px]] |- | Veselrige silika<br/> W-silika<ref name="Greenwood"/> | otorombies<br/>oI12, Ibam, nommer 72<ref>{{cite journal |doi=10.1002/zaac.19542760110 |title=Über Siliciumchalkogenide. VI. Zur Kenntnis der faserigen Siliciumdioxyd-Modifikation |year=1954 |last1=Weiss |first1=Alarich |last2=Weiss |first2=Armin |journal=Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie |volume=276 |issue=1–2 |pages=95–112}}</ref> | 1,97 | Soos [[silikonsulfied|SiS<sub>2</sub>]] bestaan uit kettings wat rande deel, smelt teen ~1700 K |[[Lêer:SiS2typeSilica.png|100px]] |- | 2D-silika<ref>{{cite journal|doi=10.1038/srep03482|pmid=24336488|pmc=3863822|title=Defects in bilayer silica and graphene: common trends in diverse hexagonal two-dimensional systems|journal=Scientific Reports|volume=3|pages=3482|year=2013|last1=Björkman|first1=T|last2=Kurasch|first2=S|last3=Lehtinen|first3=O|last4=Kotakoski|first4=J|last5=Yazyev|first5=O. V.|last6=Srivastava|first6=A|last7=Skakalova|first7=V|last8=Smet|first8=J. H.|last9=Kaiser|first9=U|last10=Krasheninnikov|first10=A. V.|bibcode=2013NatSR...3E3482B}}</ref> | heksagonaal | | Gelaagde struktuur met dubbellae |[[Lêer:2D silica structure.png|100px]] |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons category}} * {{Cite EB1911|wstitle=Silica}} * Amorphous, [https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0552.html NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards] * Crystalline, as respirable dust, [https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0684.html NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards] * [http://crystec.com/klloxide.htm Formation of silicon oxide layers in the semiconductor industry]. LPCVD and PECVD method in comparison. Stress prevention. * [https://web.archive.org/web/20110715083534/http://piezomaterials.com/Quartz-SiO2.htm Quartz (SiO<sub>2</sub>) piezoelectric properties] {{Oksiede}} {{Normdata}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van silikon]] bb8ibjar3qugxlgmv24lu72zzdynqdz KI-oorname 0 407180 2891024 2877087 2026-04-07T08:44:25Z Sobaka 328 /* Outonome motors */ skakel 2891024 wikitext text/x-wiki {{Kunsmatige intelligensie}} ’n '''KI-oorname''' is ’n hipotetiese scenario waarin [[kunsmatige intelligensie]] (KI) die oorheersende vorm van [[intelligensie]] op [[Aarde]] word, aangesien [[rekenaarprogram]]me of [[robot]]te effektief beheer oor die planeet neem ten koste van die menslike spesie. Moontlike scenario's sluit in die vervanging van die hele menslike arbeidsmag, oorname deur 'n superintelligente KI, en die gewilde idee van 'n robotopstand. Verhale van KI-oornames is baie gewild in [[Wetenskapsfiksie|wetenskapfiksie]]. Sommige openbare figure, soos [[Stephen Hawking]] en [[Elon Musk]], het navorsing oor voorsorgmaatreëls bepleit om te verseker dat toekomstige [[Kunsmatige algemene intelligensie|superintelligente masjiene]] onder menslike beheer bly.<ref>{{Cite web |last=Lewis |first=Tanya |date=2015-01-12 |title=''Don't Let Artificial Intelligence Take Over, Top Scientists Warn'' |url=http://www.livescience.com/49419-artificial-intelligence-dangers-letter.html |access-date=20 Oktober 2015 |website=LiveScience |publisher=Purch |quote= Stephen Hawking, Elon Musk en dosyne ander topwetenskaplikes en tegnologieleiers het 'n brief onderteken wat waarsku oor die potensiële gevare van die ontwikkeling van kunsmatige intelligensie (KI).|archive-date=2018-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180308100411/https://www.livescience.com/49419-artificial-intelligence-dangers-letter.html |url-status=live }}</ref> ==Tipes== ===Outomatisering van die ekonomie=== Die tradisionele konsensus onder ekonome was dat [[tegnologie]]se vooruitgang nie langtermynwerkloosheid veroorsaak nie. Onlangse innovasie op die gebied van robotika en kunsmatige intelligensie het egter kommer laat ontstaan dat menslike arbeid uitgedien sal word, wat mense in verskeie sektore sonder werk laat om 'n bestaan te verdien, wat tot 'n ekonomiese krisis sal lei.<ref>{{Cite web |last=Lee |first=Kai-Fu |date=2017-06-24 |title=The Real Threat of Artificial Intelligence |url=https://www.nytimes.com/2017/06/24/opinion/sunday/artificial-intelligence-economic-inequality.html |access-date=2017-08-15 |website=[[The New York Times]] |quote= Hierdie "gereedskap" kan beter as mense presteer in 'n gegewe taak. Hierdie soort KI versprei na duisende domeine, en soos dit gebeur, sal dit baie werksgeleenthede uitskakel.|archive-date=2020-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417183307/https://www.nytimes.com/2017/06/24/opinion/sunday/artificial-intelligence-economic-inequality.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Larson |first=Nina |date=2017-06-08 |title=AI 'good for the world'... says ultra-lifelike robot |url=https://phys.org/news/2017-06-ai-good-world-ultra-lifelike-robot.html |access-date=2017-08-15 |website=Phys.org |quote= Onder die gevreesde gevolge van die opkoms van die robotte is die groeiende impak wat hulle op menslike werk en ekonomieë sal hê. |archive-date=2020-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306021915/https://phys.org/news/2017-06-ai-good-world-ultra-lifelike-robot.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Santini |first=Jean-Louis |date=2016-02-14 |title=Intelligent robots threaten millions of jobs |url=https://phys.org/news/2016-02-intelligent-robots-threaten-millions-jobs.html#nRlv |access-date=2017-08-15 |website=Phys.org |quote=" Ons nader 'n tyd wanneer masjiene in staat sal wees om byna enige taak beter as mense te vaar,” het Moshe Vardi, direkteur van die Instituut vir Inligtingstegnologie aan die Rice Universiteit in [[Texas]] gesê. |archive-date=2019-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101014340/https://phys.org/news/2016-02-intelligent-robots-threaten-millions-jobs.html#nRlv |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Williams-Grut |first=Oscar |date=2016-02-15 |title=Robots will steal your job: How AI could increase unemployment and inequality |url=http://www.businessinsider.com/robots-will-steal-your-job-citi-ai-increase-unemployment-inequality-2016-2?r=UK&IR=T |access-date=2017-08-15 |website=Businessinsider.com |publisher=Business Insider |quote= Top rekenaarwetenskaplikes in die VSA het gewaarsku dat die opkoms van kunsmatige intelligensie (KI) en robotte in die werkplek massawerkloosheid en ontwrigte ekonomieë kan veroorsaak, eerder as om bloot produktiwiteitswinste te ontsluit en ons almal vry te maak om TV te kyk en sport te speel.|archive-date=2017-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816061548/http://www.businessinsider.com/robots-will-steal-your-job-citi-ai-increase-unemployment-inequality-2016-2?r=UK&IR=T |url-status=live }}</ref> Baie klein en mediumgrootte ondernemings kan ook uit die besigheid gedryf word as hulle nie die nuutste robot- en KI-tegnologie kan bekostig of lisensieer nie, en moet dalk fokus op gebiede of dienste wat nie maklik vervang kan word vir voortgesette lewensvatbaarheid in die lig van sulke [[tegnologie]] nie. <ref>{{Cite news |date=2017-10-17 |title=How can SMEs prepare for the rise of the robots? |language=en-US |work=LeanStaff |url=http://www.leanstaff.co.uk/robot-apocalypse/ |url-status=dead |access-date=2017-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171018073852/http://www.leanstaff.co.uk/robot-apocalypse/ |archive-date=2017-10-18}}</ref> ==== Tegnologieë wat werkers kan vervang ==== KI-tegnologie is die afgelope jaar wyd aangeneem. Alhoewel hierdie tegnologie baie tradisionele werkers vervang het, skep dit ook nuwe geleenthede. Nywerhede wat die meeste vatbaar is vir KI-oorname sluit [[vervoer]], kleinhandel en die [[weermag]] in. KI militêre tegnologieë, byvoorbeeld, laat soldate toe om op afstand te werk sonder enige risiko van besering. Skrywer Dave Bond voer aan dat soos KI-tegnologie aanhou ontwikkel en uitbrei, die verhouding tussen mense en robotte sal verander; hulle sal nou geïntegreer raak in verskeie aspekte van die lewe. KI sal waarskynlik sommige werkers verplaas terwyl geleenthede vir nuwe werk in ander sektore geskep word, veral in velde waar take herhaalbaar is.<ref>{{Cite journal|last=Frank|first=Morgan|date=2019-03-25|title=Toward understanding the impact of artificial intelligence on labor|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=116|issue=14|pages=6531–6539|doi=10.1073/pnas.1900949116|pmid=30910965|pmc=6452673|bibcode=2019PNAS..116.6531F |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite book|last=Bond|first=Dave|title=Artificial Intelligence|year=2017|pages=67–69}}</ref> ==== Rekenaar-geïntegreerde vervaardiging ==== [[Rekenaar]]-geïntegreerde vervaardiging gebruik rekenaars om die produksieproses te beheer. Dit laat individuele prosesse toe om inligting met mekaar uit te ruil en aksies te inisieer. Alhoewel vervaardiging vinniger en minder foutgevoelig kan wees deur die integrasie van rekenaars, is die grootste voordeel die vermoë om outomatiese vervaardigingsprosesse te skep. Rekenaar-geïntegreerde vervaardiging word in die motor-, lugvaart-, ruimte- en skeepsboubedrywe gebruik. ==== Witboordjiemasjiene ==== Die 21ste eeu het gesien hoe 'n verskeidenheid vaardige take gedeeltelik deur [[masjien]]e oorgeneem is, insluitend [[vertaling]], regsnavorsing en laevlak-joernalistiek. Versorgingswerk, vermaak en ander take wat empatie vereis, wat voorheen veilig gedink is van outomatisering, is ook begin om deur robotte uitgevoer te word.<ref>{{Cite news |last=Skidelsky |first=Robert |date=2013-02-19 |title=Rise of the robots: what will the future of work look like? |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/business/2013/feb/19/rise-of-robots-future-of-work |access-date=14 Julie 2015 |archive-date=2019-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403203821/https://www.theguardian.com/business/2013/feb/19/rise-of-robots-future-of-work |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bria |first=Francesca |date=Februarie 2016 |title=The robot economy may already have arrived |url=https://www.opendemocracy.net/can-europe-make-it/francesca-bria/robot-economy-full-automation-work-future |access-date=20 Mei 2016 |publisher=openDemocracy |archive-date=17 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160517215840/https://www.opendemocracy.net/can-europe-make-it/francesca-bria/robot-economy-full-automation-work-future |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Srnicek |first=Nick |date=Maart 2016 |title=4 Reasons Why Technological Unemployment Might Really Be Different This Time |url=http://wire.novaramedia.com/2015/03/4-reasons-why-technological-unemployment-might-really-be-different-this-time/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160625161447/http://wire.novaramedia.com/2015/03/4-reasons-why-technological-unemployment-might-really-be-different-this-time/ |archive-date=25 Junie 2016 |access-date=20 Mei 2016 |publisher=novara wire}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Brynjolfsson |first1=Erik |title=The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies |last2=McAfee |first2=Andrew |publisher=W. W. Norton & Company |year=2014 |isbn=978-0393239355 |chapter=''passim'', see esp Chpt. 9}}</ref> ==== Outonome motors ==== 'n Outonome motor is 'n [[voertuig]] wat in staat is om sy omgewing te waarneem en te navigeer sonder menslike insette. Baie sulke voertuie word ontwikkel, maar vanaf Mei 2017 is outomatiese motors wat op openbare paaie toegelaat word, nog nie ten volle outonoom nie. Hulle benodig almal 'n menslike bestuurder aan die stuur wat op 'n oomblik se kennisgewing beheer oor die voertuig kan neem. Onder die struikelblokke vir die wydverspreide aanvaarding van outonome voertuie is kommer oor die gevolglike verlies aan bestuursverwante werksgeleenthede in die padvervoerbedryf. Op 18 Maart 2018 is die eerste mens deur 'n outonome voertuig in Tempe, [[Arizona]] deur 'n [[Uber]]-[[Selfbesturende motor|selfbesturende motor]] doodgery.<ref>{{Cite news |last=Wakabayashi |first=Daisuke |date=19 Maart 2018 |title=Self-Driving Uber Car Kills Pedestrian in Arizona, Where Robots Roam |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/03/19/technology/uber-driverless-fatality.html |access-date=23 Maart 2018 |archive-date=21 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421221918/https://www.nytimes.com/2018/03/19/technology/uber-driverless-fatality.html |url-status=live }}</ref> ==== Uitwissing ==== ''Hoofartikel:'' Eksistensiële risiko van kunsmatige algemene intelligensie Wetenskaplikes soos Stephen Hawking is vol vertroue dat bomenslike kunsmatige intelligensie fisies moontlik is, en sê "daar is geen fisiese wet wat verhoed dat deeltjies georganiseer word op maniere wat selfs meer gevorderde berekeninge uitvoer as die rangskikkings van deeltjies in menslike breine nie".<ref>{{Cite news |last1=Hawking |first1=Stephen |last2=Stuart Russell |last3=Max Tegmark |last4=Frank Wilczek |date=1 Mei 2014 |title=Stephen Hawking: 'Transcendence looks at the implications of artificial intelligence - but are we taking AI seriously enough?' |work=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/news/science/stephen-hawking-transcendence-looks-at-the-implications-of-artificial-intelligence-but-are-we-taking-9313474.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20151002023652/http://www.independent.co.uk/news/science/stephen-hawking-transcendence-looks-at-the-implications-of-artificial-intelligence-but-are-we-taking-9313474.html |archive-date=2015-10-02 |url-access=limited |url-status=live |access-date=1 April 2016|author3-link=Max Tegmark }}</ref><ref>{{cite book | last1=Müller | first1=Vincent C. | author-link1=Vincent C. Müller | last2=Bostrom | first2=Nick | author-link2=Nick Bostrom | title=Fundamental Issues of Artificial Intelligence | chapter=Future Progress in Artificial Intelligence: A Survey of Expert Opinion | publisher=Springer | year=2016 | isbn=978-3-319-26483-7 | doi=10.1007/978-3-319-26485-1_33 | pages=555–572 | chapter-url=https://nickbostrom.com/papers/survey.pdf | quote= KI-stelsels sal ... algehele menslike vermoë bereik ... baie waarskynlik (met 90% waarskynlikheid) teen 2075. Van die bereiking van menslike vermoë, sal dit binne 30 jaar (75%) na superintelligensie beweeg ... Dus, (die meeste van die KI-kenners wat op die opnames reageer) dink dat superintelligensie waarskynlik oor 'n paar dekades sal kom ...| access-date=2022-06-16 | archive-date=2022-05-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531142709/https://nickbostrom.com/papers/survey.pdf | url-status=live }}</ref> Geleerdes soos [[Nick Bostrom]] debatteer hoe ver bomenslike intelligensie is, en of dit 'n risiko vir die mensdom inhou. Volgens Bostrom sal 'n superintelligente masjien nie noodwendig gemotiveer word deur dieselfde emosionele begeerte om mag te versamel wat mense dikwels dryf nie, maar mag eerder mag behandel as 'n manier om sy uiteindelike doelwitte te bereik; die oorname van die wêreld sal beide sy toegang tot hulpbronne verhoog en help om te verhoed dat ander agente die masjien se planne stuit. As 'n oorvereenvoudigde voorbeeld, 'n skuifspeldmaksimeerder wat uitsluitlik ontwerp is om soveel skuifspelde as moontlik te skep, sal die wêreld wil oorneem sodat dit al die wêreld se hulpbronne kan gebruik om soveel skuifspelde as moontlik te skep, en boonop verhoed dat mense sluit. dit af of gebruik daardie hulpbronne op ander dinge as skuifspelde.<ref>{{cite journal | last=Bostrom | first=Nick | title=The Superintelligent Will: Motivation and Instrumental Rationality in Advanced Artificial Agents | journal=Minds and Machines | publisher=Springer | volume=22 | issue=2 | year=2012 | doi=10.1007/s11023-012-9281-3 | pages=71–85 | s2cid=254835485 | url=https://nickbostrom.com/superintelligentwill.pdf | access-date=2022-06-16 | archive-date=2022-07-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220709032134/https://nickbostrom.com/superintelligentwill.pdf | url-status=live }}</ref> ===In fiksie=== [[Lêer:Capek RUR.jpg|links|duimnael|Robotte kom in opstand in R.U.R., 'n Tsjeggiese toneelstuk uit 1920 wat vertaal word as "Rossum se Universele Robotte".]] KI-oorname is 'n algemene tema in [[Wetenskapsfiksie|wetenskapfiksie]]. Fiktiewe scenario's verskil tipies baie van dié wat deur navorsers veronderstel is deurdat dit 'n aktiewe konflik tussen mense en 'n KI behels of robotte met antropomorfiese motiewe wat dit as 'n bedreiging beskou of andersins 'n aktiewe begeerte het om mense te beveg, in teenstelling met die navorsers se besorgdheid oor 'n KI wat mense vinnig uitroei as 'n neweproduk van die nastrewing van sy doelwitte.<ref name="bostrom-superintelligence">{{Cite book |last=Bostrom |first=Nick |title=Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies |title-link=Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies}}</ref> Die idee word gesien in [[Karel Čapek]] se R.U.R., wat die woord [[robot]] in 1921 bekendgestel het,<ref>{{Cite news |date=22 April 2011 |title=The Origin Of The Word 'Robot' |work=Science Friday (public radio) |url=https://www.sciencefriday.com/segments/the-origin-of-the-word-robot/ |access-date=30 April 2020 |archive-date=14 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314092540/https://www.sciencefriday.com/segments/the-origin-of-the-word-robot/ |url-status=live }}</ref> en kan gesien word in [[Mary Shelley]] se Frankenstein (gepubliseer in 1818), terwyl Victor nadink of, as hy sy monster se versoek toestaan en hom 'n vrou maak , hulle sou voortplant en hulle soort sou die mensdom vernietig.<ref>{{Cite news |last=Botkin-Kowacki |first=Eva |date=28 Oktober 2016 |title=A female Frankenstein would lead to humanity's extinction, say scientists |work=Christian Science Monitor |url=https://www.csmonitor.com/Science/2016/1028/A-female-Frankenstein-would-lead-to-humanity-s-extinction-say-scientists |access-date=30 April 2020 |archive-date=26 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226203855/https://www.csmonitor.com/Science/2016/1028/A-female-Frankenstein-would-lead-to-humanity-s-extinction-say-scientists |url-status=live }}</ref> Volgens [[Toby Ord]] is die idee dat 'n KI-oorname robotte vereis 'n wanopvatting wat deur die media en [[Hollywood]] gedryf word. Hy voer aan dat die mees skadelike mense in die geskiedenis nie fisies die sterkste was nie, maar dat hulle eerder woorde gebruik het om mense te oortuig en beheer oor groot dele van die wêreld te verkry. Hy skryf dat 'n voldoende intelligente KI met toegang tot die [[internet]] rugsteunkopieë van homself kan verstrooi, finansiële en menslike hulpbronne (via kuberaanvalle of afpersing) kan versamel, mense op groot skaal kan oorreed, en sosiale kwesbaarhede kan uitbuit wat te subtiel is vir mense om verwag.<ref>{{Cite book |last=Ord |first=Toby |title=The precipice: existential risk and the future of humanity |date=2020 |publisher=Bloomsbury academic |isbn=978-1-5266-0023-3 |location=london New York (N.Y.) |chapter=Unaligned artificial intelligence}}</ref> Die woord "[[robot]]" van R.U.R. kom van die [[Tsjeggies]]e woord, ''robota'', wat arbeider of dienaar beteken. Die toneelstuk van 1920 was 'n protes teen die vinnige groei van tegnologie, met vervaardigde "robotte" met toenemende vermoëns wat uiteindelik in opstand kom.<ref name="surgery">{{Cite journal |last1=Hockstein |first1=N. G. |last2=Gourin |first2=C. G. |last3=Faust |first3=R. A. |last4=Terris |first4=D. J. |date=17 Maart 2007 |title=A history of robots: from science fiction to surgical robotics |journal=Journal of Robotic Surgery |volume=1 |issue=2 |pages=113–118 |doi=10.1007/s11701-007-0021-2 |pmc=4247417 |pmid=25484946}}</ref> Die wetenskapfiksie skrywer [[Isaac Asimov]] het baie oor die interaksie van mens en tegnologie gedink en geskryf. Hy het die ''[[Drie Wette van Robotika]]'' geformuleer, naamlik: 1) 'n Robot mag nie 'n mens beseer of deur gebrek aan optrede, toelaat dat 'n mens skade aangedoen word nie. 2) 'n Robot moet die bevele gehoorsaam wat deur mense gegee word, behalwe waar sulke bevele in stryd is met die Eerste Wet. 3) 'n Robot moet sy eie bestaan beskerm solank sodanige beskerming nie met die Eerste of Tweede Wet bots nie. HAL 9000 (1968) en die oorspronklike ''Terminator'' (1984) is twee ikoniese voorbeelde van vyandige KI in popkultuur.<ref>{{Cite news |last=Hellmann |first=Melissa |date=21 September 2019 |title=AI 101: What is artificial intelligence and where is it going? |work=The Seattle Times |url=https://www.seattletimes.com/business/technology/ai-101-what-is-artificial-intelligence-and-where-is-it-going/ |access-date=30 April 2020 |archive-date=21 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421232439/https://www.seattletimes.com/business/technology/ai-101-what-is-artificial-intelligence-and-where-is-it-going/ |url-status=live }}</ref> == Bydraende faktore == === Voordele van bomenslike intelligensie bo mense === [[Nick Bostrom]] en ander het kommer uitgespreek dat 'n KI met die vermoëns van 'n bekwame kunsmatige intelligensie-navorser in staat sal wees om sy eie bronkode te verander en sy eie intelligensie te verhoog. As sy selfherprogrammering daartoe lei dat dit selfs beter word om homself te herprogrammeer, kan die resultaat 'n [[Rekursiewe selfverbetering|rekursiewe]] intelligensie-ontploffing wees waarin dit vinnig menslike intelligensie ver agter sal laat. Bostrom definieer 'n [[superintelligensie]] as "enige intellek wat die kognitiewe prestasie van mense in feitlik alle domeine van belang grootliks oorskry", en noem 'n paar voordele wat 'n superintelligensie sou hê as dit sou verkies om teen mense mee te ding:<ref name=bostrom-superintelligence/><!-- bostrom-superintelligence, Chapter 6: Cognitive Superpowers, Table 8 --><ref name="BabcockKrámar2019">{{Cite book |last1=Babcock |first1=James |title=Next-Generation Ethics |last2=Krámar |first2=János |last3=Yampolskiy |first3=Roman V. |year=2019 |isbn=9781108616188 |pages=90–112 |chapter=Guidelines for Artificial Intelligence Containment |doi=10.1017/9781108616188.008 |author-link3=Roman Yampolskiy|arxiv=1707.08476 |s2cid=22007028}}<!-- in Next-Generation Ethics: Engineering a Better Society, Cambridge University Press --></ref> * Tegnologienavorsing: 'n Masjien met bomenslike wetenskaplike navorsingsvermoëns sal die menslike navorsingsgemeenskap tot mylpale soos nanotegnologie of gevorderde biotegnologie kan klop. * Strategiegewing: 'n Superintelligensie kan moontlik menslike opposisie bloot uitoorlê * Sosiale manipulasie: 'n Superintelligensie kan moontlik menslike ondersteuning werf,<ref name=bostrom-superintelligence /> of heimlik 'n oorlog tussen mense aanhits<ref>{{Cite news |last=Baraniuk |first=Chris |date=23 May 2016 |title=Checklist of worst-case scenarios could help prepare for evil AI |work=[[New Scientist]] |url=https://www.newscientist.com/article/2089606-checklist-of-worst-case-scenarios-could-help-prepare-for-evil-ai/ |access-date=21 September 2016 |archive-date=21 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160921061131/https://www.newscientist.com/article/2089606-checklist-of-worst-case-scenarios-could-help-prepare-for-evil-ai/ |url-status=live }}</ref> * Ekonomiese produktiwiteit: Solank as wat 'n kopie van die KI meer ekonomiese rykdom as die koste van sy hardeware kan produseer, sal individuele mense 'n aansporing hê om vrywillig die [[Kunsmatige algemene intelligensie|Kunsmatige Algemene Intelligensie]] (KAI) toe te laat om 'n kopie van homself op hul stelsels te laat loop * Kuberkraking: 'n Superintelligensie kan nuwe uitbuitings vind in rekenaars wat aan die internet gekoppel is, en kopieë van homself op daardie stelsels versprei, of dalk geld steel om sy planne te finansier ==== Bronne van KI-voordeel ==== Volgens Bostrom kan 'n rekenaarprogram wat 'n menslike [[brein]] getrou naboots, of wat [[algoritme]]s bestuur wat so kragtig soos die menslike brein se algoritmes is, steeds 'n "spoedsuperintelligensie" word as dit baie ordes van grootte vinniger as 'n mens kan dink, a.g.v. om van [[silikon]] gemaak te word eerder as vlees, of as gevolg van optimalisering wat die spoed van die KAI verhoog. Biologiese neurone werk teen ongeveer 200 Hz, terwyl 'n moderne [[mikroverwerker]] teen 'n spoed van ongeveer 2,000,000,000 Hz werk. Menslike aksone dra aksiepotensiale teen ongeveer 120 m/s, terwyl rekenaarseine naby die [[spoed van lig]] beweeg.<ref name="bostrom-superintelligence" /> 'n Netwerk van menslike vlak intelligensies wat ontwerp is om saam te netwerk en komplekse gedagtes en herinneringe naatloos te deel, in staat om gesamentlik as 'n reuse verenigde span sonder wrywing te werk, of bestaande uit triljoene menslike vlak intelligensies, sou 'n "kollektiewe superintelligensie" word.<ref name="bostrom-superintelligence" /> Meer in die breë, enige aantal kwalitatiewe verbeterings aan 'n menslike vlak KAI kan lei tot 'n "kwaliteit superintelligensie", wat miskien lei tot 'n KAI so ver bo ons in intelligensie as wat mense bo nie-menslike ape is. Die aantal neurone in 'n menslike brein word beperk deur kraniale volume en metaboliese beperkings, terwyl die aantal verwerkers in 'n superrekenaar onbepaald uitgebrei kan word. 'n KAI hoef nie beperk te word deur menslike beperkings op werkende geheue nie, en kan dus intuïtief meer komplekse verhoudings begryp as wat mense kan. 'n KAI met gespesialiseerde kognitiewe ondersteuning vir ingenieurswese of rekenaarprogrammering sal 'n voordeel in hierdie velde hê, in vergelyking met mense wat geen gespesialiseerde verstandelike modules ontwikkel het om spesifiek met daardie domeine te handel nie. Anders as mense, kan 'n KAI kopieë van homself skep en aan sy kopieë se bronkode peuter om te probeer om sy algoritmes verder te verbeter <ref name="bostrom-superintelligence" /> === Moontlikheid van onvriendelike KI wat vriendelike KI voorafgaan === ==== Is sterk KI inherent gevaarlik? ==== Hoofartikel: [[KI-belyning]] 'n Beduidende probleem is dat onvriendelike kunsmatige intelligensie waarskynlik baie makliker sal wees om te skep as vriendelike KI. Alhoewel beide groot vooruitgang in rekursiewe optimeringsproses-ontwerp vereis, vereis vriendelike KI ook die vermoë om doelstrukture onveranderlik te maak tydens selfverbetering (of die KI kan homself in iets onvriendeliks transformeer) en 'n doelstruktuur wat in lyn is met menslike waardes en nie instrumentele konvergensie ondergaan nie, op maniere wat outomaties die hele menslike ras kan vernietig nie. 'n Onvriendelike KI, aan die ander kant, kan optimeer vir 'n arbitrêre doelstruktuur, wat nie onveranderlik hoef te wees onder selfmodifikasie nie.<ref name="singinst12">{{Cite web |last=Yudkowsky |first=Eliezer S. |date=May 2004 |title=Coherent Extrapolated Volition |url=http://singinst.org/upload/CEV.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120615203944/http://singinst.org/upload/CEV.html |archive-date=2012-06-15 |publisher=Singularity Institute for Artificial Intelligence}}</ref> ==== Kans op konflik ==== Baie geleerdes, insluitend die evolusionêre sielkundige [[Steven Pinker]], voer aan dat 'n superintelligente masjien waarskynlik vreedsaam met mense sal bestaan.<ref name="pinker now">{{Cite news |last=Pinker |first=Steven |date=13 Februarie 2018 |title=We're told to fear robots. But why do we think they'll turn on us? |language=en |work=Popular Science |url=https://www.popsci.com/robot-uprising-enlightenment-now/ |access-date=8 Junie 2020 |archive-date=20 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720164306/https://www.popsci.com/robot-uprising-enlightenment-now/ |url-status=live }}</ref> Die vrees vir kubernetiese opstand is dikwels gebaseer op interpretasies van die mensdom se geskiedenis, wat wemel van voorvalle van verslawing en [[volksmoord]]. Sulke vrese spruit uit 'n oortuiging dat mededingendheid en aggressie nodig is in enige intelligente wese se doelwitstelsel. Sulke menslike mededingendheid spruit egter uit die evolusionêre agtergrond tot ons intelligensie, waar die oorlewing en voortplanting van [[gene]] in die aangesig van menslike en nie-menslike mededingers die sentrale doelwit was.<ref>''[http://www.singinst.org/ourresearch/presentations/ Creating a New Intelligent Species: Choices and Responsibilities for Artificial Intelligence Designers] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070206060938/http://www.singinst.org/ourresearch/presentations/ |date=February 6, 2007 }}'' - Singularity Institute for Artificial Intelligence, 2005</ref> Volgens KI-navorser Steve Omohundro kan 'n arbitrêre intelligensie arbitrêre doelwitte hê: daar is geen spesifieke rede dat 'n kunsmatig intelligente masjien (wat nie die mensdom se evolusionêre konteks deel nie) vyandig – of vriendelik – sou wees, tensy sy skepper dit programmeer om so te wees en dit is nie geneig of in staat is om sy programmering te wysig nie. Maar die vraag bly: wat sou gebeur as KI-stelsels in wisselwerking kan tree en ontwikkel (evolusie in hierdie konteks beteken selfmodifikasie of seleksie en voortplanting) en moet meeding oor hulpbronne - sou dit doelwitte van selfbehoud skep? KI se doelwit van selfbehoud kan in stryd wees met sommige doelwitte van mense.<ref>{{Cite conference |last=Omohundro |first=Stephen M. |date=June 2008 |title=The basic AI drives |url=https://selfawaresystems.files.wordpress.com/2008/01/ai_drives_final.pdf |conference=Artificial General Intelligence 2008 |pages=483–492 |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201010072132/https://selfawaresystems.files.wordpress.com/2008/01/ai_drives_final.pdf |url-status=live }}</ref> Baie geleerdes betwis die waarskynlikheid van onverwagte kubernetiese opstand soos uitgebeeld in wetenskapfiksie soos ''[[The Matrix]]'', en voer aan dat dit meer waarskynlik is dat enige kunsmatige intelligensie wat kragtig genoeg is om die mensdom te bedreig, waarskynlik geprogrammeer sal wees om dit nie aan te val nie. Pinker erken die moontlikheid van doelbewuste “slegte akteurs”, maar verklaar dat in die afwesigheid van slegte akteurs, onverwagte ongelukke nie ’n wesenlike bedreiging is nie; Pinker voer aan dat 'n kultuur van ingenieursveiligheid KI-navorsers sal verhoed om per ongeluk kwaadaardige superintelligensie te ontketen.<ref name="pinker now" /> In teenstelling hiermee voer [[Eliezer Yudkowsky]] aan dat die mensdom minder geneig is om bedreig te word deur doelbewus aggressiewe KI's as deur KI's wat so geprogrammeer is dat hul doelwitte onbedoeld onversoenbaar is met menslike oorlewing of welstand (soos in die film ''I, Robot'' en in die kortverhaal "''The Evitable Conflict''"). Omohundro stel voor dat hedendaagse outomatiseringstelsels nie vir veiligheid ontwerp is nie en dat KI's blindelings smal nutsfunksies kan optimaliseer (sê, skaak speel ten alle koste), wat daartoe lei dat hulle selfbehoud en uitskakeling van struikelblokke soek, insluitend mense wat dit kan verander of af dit.<ref name="Tucker2014">{{Cite news |last=Tucker |first=Patrick |date=17 April 2014 |title=Why There Will Be A Robot Uprising |agency=Defense One |url=http://www.defenseone.com/technology/2014/04/why-there-will-be-robot-uprising/82783/ |access-date=15 Julie 2014 |archive-date=6 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140706110100/http://www.defenseone.com/technology/2014/04/why-there-will-be-robot-uprising/82783/ |url-status=live }}</ref> ==== Voorsorgmaatreëls ==== Hoofartikel: KI-beheerprobleem Die KI-beheerprobleem is die kwessie van hoe om 'n superintelligente [[Intelligente agent|agent]] te bou wat sy skeppers sal help, terwyl dit vermy word om per ongeluk 'n superintelligensie te bou wat sy skeppers sal benadeel.<ref>{{Cite book|first=Stuart J.|last=Russell|url=http://worldcat.org/oclc/1237420037|title=Human compatible : artificial intelligence and the problem of control|date=8 Oktober 2019|isbn=978-0-525-55862-0|oclc=1237420037|access-date=2 Januarie 2022|archive-date=15 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315194123/https://worldcat.org/title/1237420037|url-status=live}}</ref> Sommige geleerdes argumenteer dat oplossings vir die beheerprobleem ook toepassings kan vind in bestaande nie-superintelligente KI <ref name="bbc-google">{{Cite news |date=8 Junie 2016 |title=Google developing kill switch for AI |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/technology-36472140 |access-date=7 Junie 2020 |archive-date=11 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160611042244/http://www.bbc.com/news/technology-36472140 |url-status=live }}</ref> Belangrike benaderings tot die beheerprobleem sluit in [[KI-belyning|belyning]], wat daarop gemik is om KI-doelwitstelsels met menslike waardes in lyn te bring, en vermoëbeheer, wat daarop gemik is om 'n KI-stelsel se vermoë om mense te benadeel of beheer te verkry, te verminder. 'n Voorbeeld van "vermoëbeheer" is om na te vors of 'n superintelligensie-KI suksesvol in 'n "KI-boks" ingeperk kan word. Volgens Bostrom is sulke vermoëbeheervoorstelle nie betroubaar of voldoende om die beheerprobleem op lang termyn op te los nie, maar kan dit moontlik as waardevolle aanvullings op belyningspogings dien.<ref name=bostrom-superintelligence/> == Waarskuwings == Die fisikus Stephen Hawking, [[Microsoft]]-stigter [[Bill Gates]] en [[SpaceX]]-stigter Elon Musk het kommer uitgespreek oor die moontlikheid dat KI tot die punt kan ontwikkel dat mense dit nie kan beheer nie, met Hawking wat teoretiseer dat dit "die einde van die menslike ras kan uitspel".<ref>{{Cite web |last=Rawlinson |first=Kevin |date=29 Januarie 2015 |title=Microsoft's Bill Gates insists AI is a threat |url=https://www.bbc.co.uk/news/31047780 |access-date=30 Januarie 2015 |website=[[BBC News]] |archive-date=29 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150129183607/http://www.bbc.co.uk/news/31047780 |url-status=live }}</ref> Stephen Hawking het in 2014 gesê dat "Sukses met die skep van KI die grootste gebeurtenis in die menslike geskiedenis sou wees. Ongelukkig kan dit ook die laaste wees, tensy ons leer hoe om die [[risiko]]'s te vermy." Hawking het geglo dat KI in die komende dekades "onberekenbare voordele en risiko's" kan bied, soos "tegnologie wat finansiële markte uitoorlê, menslike navorsers uitvind, menslike leiers uitmanipuleer en wapens ontwikkel wat ons nie eers kan verstaan nie." In Januarie 2015 het Nick Bostrom by Stephen Hawking, [[Max Tegmark]], Elon Musk, Lord Martin Rees, Jaan Tallinn en talle KI-navorsers aangesluit om die Future of Life Institute se ope brief te onderteken waarin hy praat oor die potensiële risiko's en voordele verbonde aan kunsmatige intelligensie. Die ondertekenaars "glo dat navorsing oor hoe om KI-stelsels robuust en voordelig te maak beide belangrik en tydig is, en dat daar konkrete navorsingsrigtings is wat vandag gevolg kan word."<ref>{{Cite web |title=The Future of Life Institute Open Letter |date=28 Oktober 2015 |url=http://futureoflife.org/ai-open-letter |access-date=29 Maart 2019 |publisher=The Future of Life Institute |archive-date=29 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329094536/https://futureoflife.org/ai-open-letter/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bradshaw |first=Tim |date=11 Januarie 2015 |title=Scientists and investors warn on AI |url=http://www.ft.com/cms/s/0/3d2c2f12-99e9-11e4-93c1-00144feabdc0.html#axzz3TNL9lxJV |access-date=4 Maart 2015 |publisher=The Financial Times |archive-date=7 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207042806/http://www.ft.com/cms/s/0/3d2c2f12-99e9-11e4-93c1-00144feabdc0.html#axzz3TNL9lxJV |url-status=live }}</ref> [[Arthur C. Clarke]] se ''Odyssey''-reeks en Charles Stross se ''[[Accelerando (roman)|Accelerando]]'' hou verband met die mensdom se narcistiese neigings in die gesig van kragtige kunsmatige intelligensies wat die mensdom se selfpersepsie bedreig.<ref>{{Cite journal |last=Kaminski |first=Johannes D. |date=December 2022 |title=On human expendability: AI takeover in Clarke's Odyssey and Stross's Accelerando |url=https://link.springer.com/10.1007/s11059-022-00670-w |journal=Neohelicon |language=en |volume=49 |issue=2 |pages=495–511 |doi=10.1007/s11059-022-00670-w |s2cid=253793613 |issn=0324-4652}}</ref> == Voorkoming deur KI-belyning == Op die gebied van kunsmatige intelligensie (KI), is [[KI-belyning]]snavorsing daarop gemik om KI-stelsels na mense se beoogde doelwitte, voorkeure of etiese beginsels te stuur. 'n KI-stelsel word as in lyn beskou as dit die beoogde doelwitte bevorder. 'n Misbelynde KI-stelsel streef sekere doelwitte na, maar nie die beoogde nie.<ref name="aima4">{{Cite book |last1=Russell |first1=Stuart J. |url=https://www.pearson.com/us/higher-education/program/Russell-Artificial-Intelligence-A-Modern-Approach-4th-Edition/PGM1263338.html |title=Artificial intelligence: A modern approach |last2=Norvig |first2=Peter |publisher=Pearson |year=2020 |isbn=978-1-292-40113-3 |edition=4th |pages=31–34 |oclc=1303900751 |access-date=12 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220715195054/https://www.pearson.com/us/higher-education/program/Russell-Artificial-Intelligence-A-Modern-Approach-4th-Edition/PGM1263338.html |archive-date=15 Julie, 2022 |url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] [[Kategorie:Wetenskapfiksie-temas]] dv9rr8mhklooovig3wxaizii2t9xl54 Gesondheidsvoordele van tee 0 407401 2890802 2850592 2026-04-06T18:07:24Z Oesjaar 7467 Ai! 2890802 wikitext text/x-wiki {{Skoonmaak}} Daar is verskeie '''gesondheids- en medisinale voordele van tee''' wat al die pad van gewigsverlies tot by regulering van [[bloeddruk]] strek. Een van die vroeë verslae van die gebruik van tee vir medisinale gebruike dateer terug na die vroeë 3de eeu n.C. in 'n mediese teks geskryf deur [[Chinese]] [[:en:Hua_Tuo|doctor Hua Tuo]]. Verskeie mense drink tee op 'n daaglikse basis vir medisinaalevoordele of selfs vir hul genot. == Geskiedenis == Daar is spekulasie dat die tee plant oorspronklik van suiwesterse [[China]], [[Tibet]] en [[Noord-Indië]] af ontstaan het. Chinese handelaars het gereeld deur hierdie lande gereis en het teëgekom met mense wat aan teeblare kou vir medisinaale doeleindes.<ref>https://www.peets.com/blogs/peets/a-history-of-tea</ref> Volgens 'n legende van [[2737 v.C.]], was die eerste tee ontdek deur Chinese keiser [[:en:Shennong|Shen Nung]] hy het onder 'n boom gesit terwyl sy bediende drink water gekook het, maar 'n paar blare vanaf 'n boom het in die water in geval. Sheng Nung 'n bekende kruie dokter, het besluit om die infusie te drink wat sy bediende perongeluk geskep het.<ref>https://www.cam.ac.uk/research/discussion/just-your-cup-of-tea-the-history-and-health-claims-of-the-nations-favourite-brew</ref> Die boom was geglo om 'n [[Camellia sinensis|Camellia Sinensis]] boom te wees<ref>https://www.tea.co.uk/history-of-tea</ref> wat ons vandag as ‘’“Wit tee”’’ met baie verskeie medisinale voordele ken.<ref>https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/camellia-sinensis</ref> So vroeg as 4000 – 5000 jaar gelede het die Chinese mense bewus geword dat tee gesondheid kan bevorder en sommige menslike siektes kan voorkom. Dit is aan geteken in klassieke boeke soos Sheng Nong se''[https://en.wikipedia.org/wiki/Shennong_Bencaojing Herbal Classic]''<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4322420/</ref> Tee was hoofsaaklik gebruik vir sy medisinale eienskappe, dit as weetenskaplik erken dat tee 'n bron van [[Antioksidant|antioksidante]] en 'n natuurlike immuniteitsversterker is.<ref>https://www.newbyteas.com/gb/journal/the-origins-of-tea-and-its-medicinal-properties{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Met verloop van tyd het teeverbruik toegeneem en versprei met behulp van komplekse interkulturele uitruilings wat met die teekultuur verband gehou het, was die gevolg van die beweeging van handelaars, sendelinge en dokters langs aan die Sypaaie wat bygedra het met die verspreiding van die gebruik van tee. Terwyl hulle deur die uiterste dele van van [[Eurasië]] gereis het, is verskillende elemente van kultuur na beide die [http://Oostenryk Ooste] en die [[Weste]] oor gedra.<ref>https://en.unesco.org/silkroad/content/cultural-selection-diffusion-tea-and-tea-culture-along-silk-roads</ref> ==Invloed== Saamgeperste tee was gebruik as m vorm van geldeenheid wat vir byna enigiets in die Tibetaanse saamlewing kon betaal, soos betaling van werkers en bediendes.<ref>https://rauantiques.com/blogs/canvases-carats-and-curiosities/history-of-tea</ref> Tee het 'n sentrale rol gespeel in verskeie belangrike historiese gebeurtenisse soos die [[Eerste Opiumoorlog]] en die [[Amerikaanse Rewolusie|Amerikaanse Revolusie]]. In die einde van die 18de eeu was die gebruik van tee in [[Engeland]] in hoe aanvraag, handel was noodsaaklik om die land se te korte en beleid te ondersteun.<ref>https://www.treehugger.com/how-tea-changed-the-world-4863908</ref> Maar nou speel tee 'n belangrike rol in landelike ontwikkeling, armoedevermindering en voedselsekerheid in ontwikkelde lande aangesien dit een van die grootste kontantgewasse is wat ook werk aan burgers verskaf.<ref>https://www.un.org/en/observances/tea-day</ref> Tee het ook 'n impak op moderne medisyne mense wat tee langtermyn drink is bewys om gesonder in algeeel te wees asook om 'n sterker [[Immuunstelsel|imuunstelsel]] te hê. Dit wil se dat dit mense ooreed om tee te begin drink en meer natuurlike middels om jou gesondheids beter te maak gebruik. Tee en sy hoofkomponente, soos [[groen tee]], swart tee, tee polifenole, en [https://www.healthline.com/nutrition/egcg-epigallocatechin-gallate epigallocatechin-3-gallaat (EGCG)] verskaf deur drinkwater of 'n dieet, is gedemonstreer om [https://af.opentran.net/afrikaans-javaans/tumorgenese.html tumorgenese] in baie diermodelle vir verskillende organe te inhibeer plekke, insluitend die [http://long long], mondholte, [[slukderm]], [[maag]] ensovoorts, wat veroorsaak dat jou organe 'n immuun bou en hulle funksies meer effektief kan uivoer.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4322420/</ref> ==Gebruike== Daar is onteenseglik ontelbare gebruike vir tee vanaf 'n heerlike drankie na eksterne gebruike. Maar tee word hoofsaaklik gebruik vir hul medisinale voordele dit help om siektes te voorkom gesonde gewig te bestuur, verligging van fiesiese ongemak, en meer.<ref>https://www.everydayhealth.com/diet-nutrition/diet/best-teas-your-health/</ref> Tee kan gebruik word om jou oe te ontpoff en jou voete te ontstink, deur jou voete 1 keer 'n week vir 20 minute in soet-ruikende tee water te laat bad. , volgens ''[https://www.rd.com/ Readers Digest]''. Geswelde oogverligting kan op gelos word deur 'n tee sakkie vir 20 minute op jou oe te laat sit. Dit is een van die algemeenste gebruike van oorskiet tee sakkies. Die [[Tannien|Tanniene]] in die tee tree op om swelling te verminder en moeë oë te streel. Anniensuur en Teobromien in tee help om die brand van 'n sonbrand, skeermes brand of gewoone brand as gevolg van hitte te verkoel. Plaas net 'n verkoelde tee sakkie op die aangetaste area vir onmiddellike verligting. Dit sal ook help om gifblaaruitslag beter te laat voel.<ref>https://www.heavenlytealeaves.com/blogs/heavenly-tea-leaves-blog/7-creative-uses-for-tea</ref> ==Tee== [[Lêer:Teestrauch Detail.jpg|duimnael|Teestruik]] [[Lêer:Tea bags.jpg|duimnael|Teesakkies]] '''Tee''' (''[[Engels]]:'' ''tea''; ''[[Nederlands]]:'' ''thee''; ''[[Duits]]:'' ''Tee''; ''[[Chinees]]:'' 茶 ''chá'') is 'n warm drankie wat uit die gedroogde blare van die teestruik ''[[Camellia sinensis]]'' berei word.<ref>'''HAT''': [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]]. Vyfde uitgawe, F. F. Odendal & R.H. Gouws, 2005.</ref> [http://Tee Tee] is een van die baie maniere om op 'n gesonde en natuurlike wyse oorfleilige gesondheidsvoordele in te reep. Van die hoof tiepes tee vir gesondheid is Groen-Tee, Swart-Tee, Wit-Tee, Kamille-tee, Gemmer-tee,Rooibos-tee ‘’rooi tee’’, Peperment-tee, Chai-Tee ens<ref>https://www.everydayhealth.com/diet-nutrition/diet/best-teas-your-health/</ref> ===Groen-tee=== [[Lêer:Green tea 3 appearances.jpg|200px|duimnael|Die voorkoms van groen tee in drie verskillende stadiums (van links na regs): die ingewande blare, die droë blare en die vloeistof.]] Groen tee is soos 'n welstandselikser dit is ryk aan antioksidante en is gelaai met katekiene, kragtige antioksidante wat help om selskade te voorkom. Hierdie antioksidante kan ook teen verskeie siektes beskerm.<ref> https://www.healthline.com/nutrition/top-10-evidence-based-health-benefits-of-green-tea</ref>Dit verbeter jou Hartgesondheid, gereelde verbruik van groen tee word geassosieer met 'n laer risiko van [http://kardiovaskulêre%20siektes kardiovaskulêre siektes]. Dit kan help om slegte [[cholesterol]]vlakke te verlaag en die verhouding van goeie cholesterol tot slegte cholesterol te verbeter<ref>https://www.everydayhealth.com/atrial-fibrillation/diet/teas-and-heart-health/</ref>. Groen tee is bestudeer vir sy potensiële rol in gewigsverlies. Die kombinasie van kafeïen en katekiene kan metabolisme 'n hupstoot gee en help om vet te verbrand. Dit gaan nie jou liggaam maak om net gewig te verloor nie maar gepaart met 'n gooie diet en eet gewoonted sal dit jou gewigsverlies reis 'n hup stoot gee omdat die antioxidante jou [[metabolisme]] help herstell en versnell.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/320540</ref>Die kafeïeninhoud in groen tee, saam met die aminosuur L-theanine, kan sinergistiese effekte op breinfunksie hê. Dit kan bui, waaksaamheid en kognitiewe funksie verbeter. Die groen tee verminder jou stress vlakke wat help met optimaale brein funksie en versterk werkende geheue en aandag.<ref>https://www.insider.com/guides/health/diet-nutrition/green-tea-benefits</ref>. Sommige studies dui daarop dat die polifenole in groen tee is epigallocatechin gallate (EGCG) en kan help om teen sekere soorte [[Kanker|kankers]] te beskerm, soos Maagkanker en die groei van velgewasse as ge volg van die prolifenole se anti-inflammatoriese en antikanker eienskappe. Dit kan ook help om bloedsuikervlakke te reguleer, wat dit voordelig maak vir individue met of die risiko loop om tipe 2-diabetes te ontwikkel.<ref>https://www.mountsinai.org/health-library/herb/green-tea</ref> Die katekiene in groen tee het antibakteriese eienskappe wat kan help om die groei van skadelike bakterieë in die mond te inhibeer. Dit kan bydra tot verbeterde tandheelkundige gesondheid en verminderde risiko van holtes. Die antioksidante in groen tee help ook om 'n slegte asem en slegte smaak in jou mond te verminder<ref>{{Cite web |url=https://www.rejuvdentist.com/nutrition-and-oral-health/green-tea-teeth/ |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.rejuvdentist.com/nutrition-and-oral-health/green-tea-teeth/ |url-status=dead }}</ref>.Die [[Anti-inflammatoriese middel|anti-inflammatoriese]] effektein die tee help met inflamitasie in jou tandvleis, en kan voordelig wees vir toestande wat inflammasie behels, soos [[artritis]].<ref>https://www.webmd.com/diet/can-tea-help-with-inflammation</ref>. Die antioksidante in groen tee kan ook help om die vel te beskerm teen skade wat deur vrye radikale veroorsaak word. Sommige studies dui ook daarop dat groen tee uittreksels anti-veroudering effekte op die vel kan hê.<ref>https://asianbeautyessentials.com/blogs/the-idol-beauty-blog/green-tea-skin-benefits</ref><ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3586922/</ref> Alhoewel groen tee talle gesondheidsvoordele bied is dit noodsaaklik om die tee te drink met 'n gesonde, goeie en gebalanseerde leefstyl om die beste resultate te sien. Te veel van enigiets is selde 'n goeie ding, so matige verbruik is die sleutel. Konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam vir individue met spesifieke gesondheidsprobleme of toestande ===Swart-tee=== [[Lêer:Black Tea from Kerala IMG 20200924 201237.jpg|thumb|right|Kopie Swart-Tee]] [[Swarttee|Swart tee]], met sy robuuste geur en ryk geskiedenis, het ook talle gesondheidsvoordele maar net soos groen tee, bevat swart tee antioksidante, soos polifenole, wat tot hartgesondheid kan bydra. Gereelde verbruik word geassosieer met 'n verminderde risiko van [[Hartsiektes|hartsiektes]].<ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref>. Swart tee is 'n kragtige bron van antioksidante, insluitend theaflavins en thearubigins. Hierdie antioksidante help om vrye radikale te neutraliseer en kan bydra tot algemene gesondheid.<ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref><ref>https://www.healthline.com/nutrition/black-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat gereelde verbruik van swart tee kan bydra tot beskeie verlagings in [[bloeddruk]], wat kardiovaskulêre gesondheid bevorder.<ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref>. Die tee bevat verbindings wat die groei van voordelige dermbakterieë kan bevorder, wat spysverteringstelselgesondheid ondersteun en bydra tot verbeterde beengesondheid, wat moontlik die risiko van osteoporose verminder.<ref>https://www.arthritis.org/health-wellness/healthy-living/nutrition/healthy-eating/best-drinks-for-arthritis</ref> Asook bevat dit kafeïen, wat waaksaamheid kan verbeter en kognitiewe funksie kan verbeter. Dit bevat ook L-teanien, 'n aminosuur wat kalmerende effekte kan hê, wat die stimulerende effekte van kafeïen uitbalanseer.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/black-tea-benefits</ref> Daar wor op ge dui dat gereelde verbruik van swart tee geassosieer kan word met 'n laer risiko van beroerte. Swart tee kan help om cholesterolvlakke te verbeter, veral deur die verhoging van vlakke van hoëdigtheid lipoproteïen (HDL) [[cholesterol]], wat as ''goeie'' cholesterol beskou word, en speel 'n rol in die bestuur van bloedsuikervlakke en die vermindering van die risiko van [[Tipe 2-diabetes|tipe 2-diabetes]]<ref>https://www.ars.usda.gov/news-events/news/research-news/2003/study-shows-tea-consumption-lowers-blood-cholesterol/</ref><ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref>. Die L-teanien-inhoud in swart tee, gekombineer met sy matige kafeïeninhoud, kan stresverligtende en kalmerende effekte hê.<ref>https://www.joko.co.za/blog/need-to-calm-down-relax-with-these-teas/</ref> Genuit die tee met nm goeie, gesonde en gebalanseerde diet vir die beste resultate. Daarbenewens kan individuele reaksies op tee verskil, so dit is altyd 'n goeie idee om na jou liggaam te luister en met 'n gesondheidswerker te konsulteer as jy spesifieke gesondheidsprobleme het. ===Wit-tee=== [[Image:Bai Hao Yinzhen or Silver needle White Tea.JPG|thumb|right|Die sigbare wit hare is 'n unieke eienskap van die [[Bai Hao Yinzhen tee]]]] Wit tee, afkomstig van die [[Teestruik|Camellia sinensis]]-plant, is bekend vir sy delikate geur en minimale verwerking. Terwyl wetenskaplike navorsing oor wit tee beperk is in vergelyking met groen of swart tee, is sommige potensiële gesondheidsvoordele geïdentifiseer Wit tee bevat polifenole, soos katekiene en flavonoïede, wat as antioksidante funksioneer. Hierdie verbindings kan help om vrye radikale te neutraliseer, wat moontlik [[oksidatiewe stres|Oksidatiewe stres]] in die liggaam verminder.<ref>https://greatist.com/eat/white-tea-</ref><ref>benefitshttps://www.webmd.com/diet/health-benefits-white-tea</ref>. Die antioksidante in wit tee kan tot kardiovaskulêre gesondheid bydra deur cholesterolvlakke te verbeter en gesonde [[Bloedvat|bloedvate]] te bevorder.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/white-tea-benefits</ref>. Wit tee kan anti-inflammatoriese effekte hê, wat moontlik toestande wat verband hou met inflammasie kan bevoordeel. Die antimikrobiese eienskappe kan bydra tot mondgesondheid deur die groei van [[Bakterie|bakterieë]] wat met plaakvorming en holtes geassosieer word, te inhibeer.<ref>https://www.waterdrop.com/blogs/magazine/9-benefits-of-white-tea-you-should-know</ref>. Wittee-ekstrak kan help met gewigsverlies deur die ophoping van vetselle te verminder en vetafbraak te bevorder die tee help om metabolisme met 'n ekstra 4-5% te verhoog, en verbrand ongeveer 70-100 meer kalorieë daagliks. Boonop help die polifenole wat in wit tee voorkom om vet af te breek en te verhoed dat nuwe vetselle vorm.<ref>https://tea101.teabox.com/white-tea-and-weight-loss</ref><ref>https://www.waterdrop.com/blogs/magazine/9-benefits-of-white-tea-you-should-know</ref>. Die antioksidante in wit tee kan beskermende effekte op die vel hê, wat moontlik die impak van veroudering verminder en algehele velgesondheid bevorder en help om plooie, ontsteking, [[Hiperpigmentasie|hiperpigmentasie]], fyn lyntjies, sonbrand en dehidrasie te behandel en te voorkom<ref>{{Cite web |url=https://sundree.com/blogs/news/the-benefits-of-white-tea-extract-in-your-skincare |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223919/https://sundree.com/blogs/news/the-benefits-of-white-tea-extract-in-your-skincare |url-status=dead }}</ref>. Die polifenole in wit tee is ondersoek vir hul potensiële rol in die voorkoming van sekere soorte kankers. Meer studies is nodig om afdoende bewyse te vestig. Maar die tee is gepak met asntioxsidant wat dit 'n ongelooflike gesoonde tee maak.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/white-tea-benefits</ref>. Wit tee kan immuunversterkende eienskappe hê, alhoewel navorsing op hierdie gebied steeds opduik. Meer onlangse studies het bevind dat wit tee selfs meer doeltreffend as groen tee is, wat antibakteriese, antivirale en antifungale effekte toon. Wit tee kan ook immuunselle beskerm.<ref>https://dragonflytea.com/blogs/our-blog/the-extraordinary-benefits-of-drinking-white-tea</ref> Dit is belangrik om daarop te let dat die bestaande wetenskaplike literatuur oor wit tee relatief yl is, en verdere navorsing is nodig om hierdie potensiële gesondheidsvoordele te staaf. Soos met enige dieetkomponent, is moderering die sleutel, en individuele reaksies kan verskil. Dit is raadsaam om met 'n gesondheidswerker te konsulteer vir persoonlike gesondheidsaanbevelings. ===Kamille-tee=== [[Lêer:Camomile tea, High Tea at the Savoy Hotel.jpg|thumb|Kamilletee word bedien by die Savoy Hotel in Londen, Engeland]] Kamilletee, afkomstig van die gedroogde blomme van die kamilleplant (Matricaria chamomilla of Chamaemelum nobile), word erken vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Alhoewel individuele antwoorde kan verskil.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/</ref> Kamille bevat verbindings, soos chamazulene en bisabolol, met anti-inflammatoriese effekte. Dit kan help om [[inflammasie]] in die liggaam te verminder.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/</ref> Kamilletee word dikwels verbruik om spysverteringsongemak, insluitend spysvertering en opgeblasenheid, te verlig. Die ligte ontspannende eienskappe daarvan kan help om die spysverteringskanaal te streel.<ref>{{Cite web |url=https://portfoliocoffee.ca/blogs/coffee-news-coffee-blog/11-surprising-benefits-of-chamomile-tea-for-hair-skin-and-more |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223919/https://portfoliocoffee.ca/blogs/coffee-news-coffee-blog/11-surprising-benefits-of-chamomile-tea-for-hair-skin-and-more |url-status=dead }}</ref> Die kalmerende effekte van kamilletee word algemeen geassosieer met verbeterde slaapkwaliteit. Kamille bevat apigenien, wat aan sekere reseptore in die brein kan bind, wat bydra tot 'n gevoel van ontspanning en bevat ook ligte anxiolitiese ‘’(angsverminderende)’’ effekte kan hê, moontlik toegeskryf aan die interaksie daarvan met [[Neurotransmitter|neurotransmitters]] in die brein.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chamomile-tea-benefits</ref>Die anti-inflammatoriese en antioksidante eienskappe van kamille kan bydra tot velgesondheid. Eksterne toediening, soos in die vorm van rome wat met kamille toegedien is, word ook vir veltoestande ondersoek.<ref>https://upcirclebeauty.com/blogs/upcircle/skincare-benefits-of-chamomile</ref> Verligting van menstruele pyn kom saam met die verbruik van Kamilletee dit bied verligting [[Menstruasie|menstruele krampe]] as gevolg van sy spierverslappende eienskappe. Sy tee help ook om die werking van [[dopamien]] en serotonien te moduleer, wat help om die impak van [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]]we simptome te verreken of ten minste te verminder<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6970572/</ref> Kamille bevat verbindings wat immuunmodulerende effekte kan hê, wat moontlik die liggaam se verdedigingsmeganismes ondersteun. Navorsingstudies dui op verskeie moontlike kamille-voordele, insluitend 'n laer risiko van dood as gevolg van hartsiektes, immuunstelselondersteuning en moontlike beskerming teen sommige kankers. Volgens 'n navorsingsoorsig kan kamilletee ook vroue help wat aan [[Premenstruele sindroom|premenstruele sindroom]] ly.<ref>https://www.health.harvard.edu/nutrition/the-health-benefits-of-3-herbal-teas</ref> Kamille is 'n bron van antioksidante, wat kan help om oksidatiewe stres en die gepaardgaande uitwerking daarvan op die liggaam te bekamp. Kamille is bekend vir sy ontspannende eienskappe, en maak 'n strelende. Aangesien kamille ook 'n baie ligte kalmeermiddel is, kan dit jou help om fisies en geestelik te kalmeer.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chamomile-tea-benefits</ref> Terwyl kamilletee oor die algemeen as veilig vir die meeste individue beskou word, is dit belangrik om daarop te let dat dit allergiese reaksies kan veroorsaak by diegene wat sensitief is vir plante in die Asteraceae-familie. Individue met ragweed-allergieë, veral, moet versigtig wees.<ref>https://www.healthline.com/health/allergies/can-you-be-allergic-to-tea</ref> Soos met enige kruiemiddel, kan individuele reaksies verskil, en konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam, veral vir individue met bestaande mediese toestande of diegene wat medikasie neem. ===Gemmer-tee=== '''[[Gemmer]]tee''', afkomstig van die risoom van die Zingiber officinale-plant, word al eeue lank verbruik vir beide sy duidelike geur en potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike navorsing dui op verskeie gebiede waar gemmertee gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-ginger-tea</ref> Gemmer bevat bioaktiewe verbindings, soos gingerol, bekend vir hul anti-inflammatoriese effekte. Gereelde verbruik van gemmertee kan bydra tot die vermindering van inflammasie in die liggaam, wat moontlik simptome van inflammatoriese toestande verlig.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/ginger-tea-benefits</ref> Gemmertee word dikwels geprys vir sy spysverteringsvoordele. Dit kan help om die leegmaak van die maag te versnel, wat slegte spysvertering en ongemak verminder. Boonop kan gemmertee naarheid verlig, wat dit 'n moontlike middel maak vir bewegingsiekte en oggendnaarheid tydens swangerskap.<ref>https://www.tuasaude.com/en/how-to-lose-weight-with-ginger-tea/</ref> Verskeie studies dui daarop dat gemmer effektief kan wees in die vermindering van naarheid en braking wat verband hou met verskeie toestande, insluitend chemoterapie-geïnduseerde naarheid en swangerskap-verwante oggendnaarheid.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4818021/</ref> Gemmer se anti-inflammatoriese eienskappe strek tot pynverligting. Gereelde verbruik van gemmertee kan bydra tot die hantering van muskuloskeletale pyn en ongemak, wat 'n natuurlike alternatief bied vir individue wat nie-farmakologiese pynverligting<ref>soek.https://www.medicalnewstoday.com/articles/ginger-tea-side-effects</ref><ref>{{Cite web |url=https://versusarthritis.org/about-arthritis/complementary-and-alternative-treatments/types-of-complementary-treatments/ginger/ |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://versusarthritis.org/about-arthritis/complementary-and-alternative-treatments/types-of-complementary-treatments/ginger/ |url-status=dead }}</ref> Gemmer bevat antioksidante wat kan bydra tot die ondersteuning van die immuunstelsel. Die tee help ook jou immuunstelsel deur om vir dit ’n hupstoot te gee as gevolg van sy kragtige antibakteriese eienskappe wat kan help om jou veilig en gesond te hou. Gemmer kan ook help om jou [[immuunstelsel]] in topvorm te hou danksy sy anti-inflammatoriese effekte.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/ginger-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat gemmer kan help om bloedsuikervlake te verlaag. Alhoewel dit nie 'n plaasvervanger vir mediese behandeling is nie, kan die inkorporering van gemmertee in 'n gebalanseerde dieet oorweeg word vir individue met of 'n risiko vir [[diabetes]].<ref>https://www.healthline.com/health/diabetes/ginger-and-diabetes</ref> Gemmer kan kardiovaskulêre gesondheid positief beïnvloed deur by te dra tot laer bloeddruk en cholesterolvlakkeal al word gemmetee gewoonlik beskou as 'n maagsopper, kan dit ook help met cholesterol. Gemmerpoeier het lipiedvlakke aansienlik verlaag<ref>https://www.healthline.com/health/high-cholesterol/herbal-tea</ref>Verdere navorsing is egter nodig om afdoende bewyse vas te stel rakende die langtermyn kardiovaskulêre voordele daarvan, maar die vitamiene, minerale en aminosure in gemmertee kan help om bloedsirkulasie te herstel en te verbeter wat kan help om die kans op kardiovaskulêre probleme te verminder. Gemmer kan voorkom dat vet in die are neerslaan en help om hartaanvalle en beroerte te voorkom.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/health-fitness/diet/8-health-benefits-of-ginger-tea/articleshow/27715978.cms</ref> Beperkte studies stel voor dat gemmer 'n rol kan speel in gewigsbestuur deur metabolisme te verhoog en gevoelens van honger te verminder. Meer navorsing is nodig om die omvang van gemmer se impak op gewig ten volle te verstaan.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-lemon-ginger-tea</ref> Terwyl gemmertee oor die algemeen veilig is vir die meeste individue, kan dit met sekere medikasie interaksie hê. Konsultasie met 'n gesondheidswerker word aangeraai, veral vir individue wat antikoagulante gebruik of diegene met onderliggende gesondheidstoestande.<ref>https://www.mountsinai.org/health-library/herb/ginger</ref> Gemmertee bied 'n geurige en potensieel [[Gesondheid|gesondheids]]bevorderende as 'n drankie. Soos met enige kruiemiddel, kan die effekte daarvan tussen individue verskil. Terwyl wetenskaplike navorsing verskeie gesondheidsvoordele ondersteun, is dit van kardinale belang om gemmertee in 'n gebalanseerde leefstyl te integreer en professionele advies in te win vir persoonlike gesoond heids kwessies. <gallery> Lêer:Limon&zingiber.jpg|Suurlemoengemmertee Lêer:Saenggang-cha 6.jpg|''Saenggang-cha'' (gemmertee) gemaak van ''saenggang-cheong'' Lêer:Wedang Jahe.jpg|''Wedang jahe'' (Javanese gemmertee) in [[Surakarta]], Sentraal-Java, met stukkies speserye </gallery> ===Rooibos-tee "''rooi tee''"=== '''Rooibostee''', afkomstig van die blare van die Aspalathus linearis-plant inheems aan ''[[Suid-Afrika]]'', het gewild geword, nie net vir sy duidelike geur nie, maar ook vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike ondersoeke na die eienskappe van rooibostee dui op verskeie gebiede waar dit gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/323637</ref> Rooibostee is volop in polifenoliese verbindings, insluitend flavonoïede soos aspalatien en nothofagin. Hierdie antioksidante kan bydra tot die neutralisering van vrye radikale in die liggaam, wat moontlik oksidatiewe stres verminder.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/323637</ref> Sommige studies stel voor dat rooibostee kardiovaskulêre voordele kan inhou. Gereelde verbruik kan bydra tot 'n verlaging in [[bloeddruk]] en verbetering in lipiedprofiele, wat hartgesondheid ondersteun.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-rooibos</ref> Die antioksidante in rooibostee word geassosieer met anti-inflammatoriese eienskappe. Alhoewell meer navorsing nodig is, dui voorlopige studies op potensiële voordele in die bestuur van inflammasieverwante toestande. Die tee besit Anti-inflammatoriese en anti-oksidant wat help om te beskerm teen skade wat met kanker geassosieer word. Dit help ook om te beskerm teen die effekte van oksidatiewe skade van [[diabetes]]. Kan beengesondheid bevorder. Beperk spysverteringsprobleme wat algemeen gesien word wanneer tannienryke drankies gedrink word dus<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-of-rooibos-tea</ref> word Rooibostee dikwels gebruik om [[spysverteringstelsel]] welstand te bevorder. Die anti-spasmodiese eienskappe kan help om maagkrampe en ongemak te verlig, wat bydra tot algehele vertroosting. Beperkte studies dui daarop dat rooibostee 'n rol kan speel in die regulering van bloedsuikervlakke. Vir diegene met diabetes kan rooibos help om bloedsuikervlakke te bestuur en die risiko van komplikasies te verminder. Die antioksidant aspalatien, wat in rooibos tee voorkom, kan ook inflammasie as gevolg van hoë bloedsuiker verminder.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-rooibos</ref> Rooibostee bevat minerale soos [[kalsium]] en [[mangaan]], wat noodsaaklik is vir die handhawing van beengesondheid. Terwyl meer navorsing nodig is om die omvang van die impak daarvan vas te stel, dra hierdie minerale komponente by tot algehele beensterkte.<ref>https://www.linkedin.com/pulse/rooibos-bone-health-yael-joffe</ref> Rooibostee is natuurlik [[kafeïen|kafeïenvry,]] wat dit 'n geskikte opsie maak vir individue wat gehidreer wil bly sonder die stimulerende effekte van kafeïen. Hidrasie is noodsaaklik vir algemene gesondheid en welstand.<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-of-rooibos-tea</ref> Die antioksidante en alfa-hidroksuurinhoud in rooibostee kan bydra tot verbeterde velgesondheid. Sommige aktuele toedienings van rooibosekstrakte word ondersoek vir hul potensiële voordele in velsorg.<ref>https://carmientea.co.za/rooibos-beauty/</ref> Rooibostee het antimikrobiese eienskappe, wat moontlik die groei van sekere bakterieë inhibeer. Hierdie eienskap implikasies hê vir mondgesondheid en algehele immuunondersteuning. Dit is bewys dat rooibos-ekstrakte antimikrobiese aktiwiteit teen ''Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, Listeria monocytogenes, Streptococcus mutans en Saccharomyces cerevisiae'' in vloeibare kultuur besit wat op 'n soliede matrix groei.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/rooibos-tea-benefits</ref> Terwyl rooibostee oor die algemeen as veilig beskou word, moet individue met bekende allergieë vir plante in die Fabaceae-familie versigtig wees. Soos met enige diet aanwysing, is moderering die sleutel.<ref>https://www.livestrong.com/article/508223-allergic-reactions-to-african-rooibos-tea/</ref> Rooibostee, met sy unieke geurprofiel en potensiële gesondheidsvoordele, bied homself aan as 'n geurige en kafeïenvrye alternatief. Terwyl wetenskaplike navorsing verskeie positiewe aspekte ondersteun, is verdere ondersoeke geregverdig om die omvang van sy gesondheidsbevorderende eienskappe ten volle te verstaan. Soos met enige dieetoorweging, word konsultasie met 'n [[Dieetkunde|gesondheidswerker]] aangeraai vir persoonlike gesondheidsaanbevelings. <gallery> Lêer:Rooibos (Aspalathus linearis)PICT2813.JPG|Rooibosplant, [[Clanwilliam]], Suid-Afrika Lêer:Rooibos geschnitten.jpg|Rooibostee, gedroog en gesny Lêer:Rooibos tea 2.jpg|Rooibostee in 'n glas </gallery> ===Peperment-tee=== '''Peperment-tee''', afkomstig van die blare van die Mentha piperita-plant, is nie net bekend vir sy verfrissende geur nie, maar ook vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike studies en tradisionele gebruike dui op verskeie gebiede waar pepermenttee gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.forbes.com/health/nutrition/peppermint-tea-benefits/</ref> Peperment-tee is bekend vir sy verteringseienskappe. Die [[Mentol|menthol]] in peperment blare kan help om die spiere van die spysverteringskanaal te ontspan, wat simptome van spysvertering, opgeblasenheid en gas verminder.<ref>https://www.webmd.com/diet/mint-tea-health-benefits</ref>. Verskeie studies stel voor dat pepermentolie, 'n sleutelkomponent van pepermenttee, effektief kan wees om [[Simptoom|simptome]] wat verband hou met prikkelbare derm-sindroom (IBS), insluitend abdominale pyn en ongemak, te verlig. Dit help om die [[sfinkter]] te ontspan en verhoog die burping, wat verhoed dat die gas deur die spysverteringstelsel beweeg. Dit is [[kramp]]stillend en werk deur pynlike maagkrampe te verslap.<ref>https://healthmatch.io/irritable-bowel-syndrome/what-tea-is-good-for-ibs</ref> Die menthol-inhoud in pepermenttee kan ligte anti-naarheid-effekte hê, wat verligting bied van naarheid en bewegingsiekte. Dit word dikwels tydens swangerskap aanbeveel om oggendnaarheid te bestuur tot net die reuk van peppermint tee kan in verkigging omskep.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/the-best-teas-for-nausea-and-upset-stomachs</ref> Pepermenttee kan pynstillende eienskappe hê. Sommige studies dui daarop dat dit kan help om hoofpyne en migraine te verlig, wat moontlik toegeskryf word aan die spierverslappende effekte daarvan Respiratoriese gesondheid. Die menthol in [[Pepermentolie|pepermentolie]] verhoog bloedvloei en verskaf 'n verkoelende sensasie<ref>https://www.healthline.com/nutrition/peppermint-tea</ref> As jy die stoom van pepermenttee inasem, kan dit help om neusgange oop te maak en respiratoriese kongestie te verlig. Dit word dikwels gebruik om simptome van verkoue en [[Allergie|allergieë]] te verlig. Spesifiek, die saamgestelde menthol, wat in kruisement voorkom, blyk te help om bakterieë in die mond dood te maak en tandvleisbloeding te voorkom. Jy kan 'n kruisementspoel maak deur menttee te laat afkoel en dan daarmee af te spoel, Pepperment menttee is 'n briljante en heeltemal natuurlike manier om die bakterieë in die mond weg te was wat slegte asem kan veroorsaak.l.<ref>https://www.colgate.com/en-us/oral-health/adult-oral-care/benefits-of-mint-on-teeth</ref> Die mentol en ander verbindings in peperment beskik oor anti-inflammatoriese, antibakteriese, antivirale eienskappe, wat voordelig kan wees vir toestande wat inflammasie behels. Dit kan help om stres te verlig, opeenhoping of irritasie wat verband hou met allergieë te verlig, jou immuunstelsel ’n hupstoot te gee om verkoue en griep te bekamp, en meer! Boonop is die aromatiese eienskappe van pepermenttee hoogs verfrissend en verkwikkend.<ref>https://www.sipsby.com/blogs/functional-herb-spotlights/best-anti-inflammatory-teas{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die verkwikkende aroma van peperment kan stimulerende effekte op die [[brein]] hê, wat geestelike helderheid en waaksaamheid bevorder. Pepermenttee word dikwels verbruik vir sy verfrissende en ontwakende eienskappe.<ref>https://dragonflytea.com/blogs/our-blog/mint-tea-benefits</ref> Aktuele toediening van pepermenttee of -ekstrakte word ondersoek vir die potensiële voordele daarvan op die vel. Die [[Antimikrobiese|antimikrobiese]] en anti-inflammatoriese eienskappe daarvan kan relevant wees vir sekere veltoestand omdat die peperment-tee ryk is aan antioksidante en antibakteriese middels, kan daaglikse verbruik daarvan [https://www.niams.nih.gov/health-topics/acne aknee]-veroorsakende bakterieë doodmaak en tot helderder vel lei. Antioksidante in groenmenttee maak bakterieë dood en verminder inflammasie wat met aknee geassosieer word.<ref>{{Cite web |url=https://www.bebeautiful.in/all-things-skin/skin-concerns/benefits-and-how-to-use-spearmint-tea-for-acne |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.bebeautiful.in/all-things-skin/skin-concerns/benefits-and-how-to-use-spearmint-tea-for-acne |url-status=dead }}</ref> Oor die algemeen is pepermenttee as veilig beskou, kan oormatige verbruik lei tot sooibrand of simptome van suur refluks vererger. Individue met ''gastro-oesofageale refluksiekte'' (GERD) moet versigtig wees as gevolg van die hoe vlak antioksidante. Pepermenttee, met sy duidelike geur en definetiewe gesondheidsvoordele, dien as meer as net 'n drankie. [[Wetenskaplike]] bewyse en tradisionele gebruike dui op die doeltreffendheid daarvan om verteringsgemak te bevorder, simptome van IBS te verlig en by te dra tot respiratoriese gesondheid. Soos met enige kruietee, is dit raadsaam om pepermenttee in 'n gebalanseerde leefstyl te integreer, en individue met spesifieke gesondheidsprobleme moet professionele advies inwin vir persoonlike aanbevelings. ===Chai-Tee=== [[Lêer:A Kolkata voter - Flickr - Al Jazeera English.jpg|thumb|right|'n Man in [[Kolkata]], met 'n ''chaidaani'' vir nege glase ''chai'' – gewone tee sonder 'n masala]] '''Chai-tee''', 'n tradisionele [[Indië|Indiese]] drankie, is 'n mengsel van swart tee en verskeie speserye, soos [[kaneel]], [[Kardamom|kardemom]], [[naeltjies]], [[gemmer]] en [[swartpeper]]. Behalwe vir sy ryk en aromatiese geur, is chai-tee geassosieer met verskeie potensiële gesondheidsvoordele, wat die aandag trek van beide tradisionele wysheid en wetenskaplike verkenning.<ref>https://www.teatulia.com/tea-varieties/what-is-chai.htm</ref> Chai-tee bevat 'n menigte speserye, wat elkeen antioksidante bydra wat kan help om vrye radikale in die liggaam te neutraliseer. Hierdie antioksidante, insluitend polifenole van swart tee en [[Spesery|speserye]], kan bydra tot algehele sellulêre gesondheid.<ref>https://matcha.com/blogs/news/18-studied-health-benefits-of-chai-tea-to-support-wellness</ref> Verskeie bestanddele in chai-tee, soos gemmer, kardemom en swartpeper, is tradisioneel gebruik om vertering te help. Hierdie speserye kan help om spysvertering en opgeblasenheid te verlig deur bevorderde verteringsensiemaktiwiteit. Hierdie speserye is ook bekend om naarheid te verlig en maag ongemak te verlig.bevorder.<ref>https://maduratea.com.au/blogs/wellness/unlocking-the-health-benefits-of-chai-tea-a-comprehensive-guide</ref> Speserye soos gemmer en kaneel in chai-tee het anti-inflammatoriese eienskappe getoon. [[Chroniese siekte|Chroniese]] inflammasie word geassosieer met verskeie gesondheidstoestande, en die gereelde verbruik van chai-tee kan daartoe bydra om [[inflammasie]] te versag.<ref>https://maduratea.com.au/blogs/wellness/unlocking-the-health-benefits-of-chai-tea-a-comprehensive-guide</ref> Kaneel, 'n primêre komponent van chai tee, is gekoppel aan potensiële kardiovaskulêre voordele. Die antioksidante in kaneel kan help om bloeddruk te verlaag en algemene hartgesondheid te bevorder. In sommige individue is getoon dat kaneel help om die vlakke van totale cholesterol, "slegte" LDL-cholesterol en [[Trigliseriede|trigliseriede]] met tot 30% te verminder<ref>https://www.healthline.com/nutrition/chai-tea</ref> Sommige speserye in chai, soos kaneel, is bestudeer vir hul potensiële rol in die regulering van bloedsuikervlakke. Kan chai-tee beskou word as deel van 'n gebalanseerde dieet vir individue wat bekommerd is oor bloedsuikerbestuur. Chai los tee bevat 'n verbinding genaamd katekiene, wat getoon is om te help om bloedsuikervlakke te reguleer. Boonop kan chai-tee help om i[https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/understanding-insulin-sensitivity-diabetes nsuliensensitiwiteit] te verhoog. Insulien is 'n hormoon wat die liggaam help om glukose vir energie te gebruik<ref>https://www.tea-and-coffee.com/blog/chai-tea-benefits</ref> Swart tee bevat kafeïen en die aminosuur L-theanine,, wat, gekombineer met die speserye in chai, wat albei gekoppel is aan verbeterde focus en bydra tot verbeterde waaksaamheid en kognitiewe funksie. Daarbenewens is sekere verbindings in speserye, soos gemmer en kardemom, bestudeer vir hul potensiële [[Neurologie|neurobeskermende]] effekte. Dit will se dat die swart tee en speserye wat voorkom in chai tee, aansienlike voordele vir beide korttermyn- en langtermyn kognitiewe funksie bied. Navorsing toon dat die blote reuk van kaneel beide aandag en [[geheue]] kan verbeter.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-chai-tea</ref> Speserye soos gemmer, kardemom en naeltjies in chai-tee is bekend vir hul immuunmodulerende eienskappe. Alhoewel chai-tee alleen nie 'n kuur is nie, kan die inkorporering daarvan in 'n gevarieerde dieet bydra tot algehele immuunondersteuning. Die kardemom, wat ryk is aan vitamien C en verskeie ander noodsaaklike voedingstowwe wat help om jou immuunstelsel glad te laat werk. Kardemom het ook antioksidante, antimikrobiese en anti-inflammatoriese eienskappe wat help om bakterieë, swaminfeksies en [[Verkoue|verkoue]] te beveg. Asook het gemmer kragtige antibakteriese eienskappe wat help om gevaarlike patogene af te weer en jou veilig en [[Gesondheid|gesond]] te hou asgevolg van sy oormaat van anti-inflammatoriese effekte.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chai-tea-benefits</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.firebellytea.com/en-au/blogs/all/chai-tea-health-benefits |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.firebellytea.com/en-au/blogs/all/chai-tea-health-benefits |url-status=dead }}</ref> Chai-tee bied 'n geurige alternatief vir gewone water, wat hidrasie aanmoedig. Om goed gehidreer te bly is noodsaaklik vir algemene gesondheid, en die uiteenlopende geur profiel van chai kan dit 'n aangename keuse maak.<ref>https://thrivemarket.com/blog/chai-tea-benefits</ref> Terwyl chai-tee potensiële gesondheidsvoordele bied, kan individuele reaksies verskil. Dit is belangrik om bedag te wees op die algehele samestelling van die chai, veral met betrekking tot bygevoegde suikers alhoewel tradisionele wysheid en voorlopige navorsing die positiewe eienskappe daarvan beklemtoon is dit noodsaaklik om chai-tee in 'n gebalanseerde en gevarieerde dieet te integreer. Konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam vir individue met spesifieke gesondheidsprobleme of toestande. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Tea|Tee}} {{Wikt-inlyn|tee}} {{Commons category|Green tea}} {{Commons category|Black tea}} {{commons category|Chai}} {{Commons-kategorie inlyn|Aspalathus linearis}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tee| ]] [[Kategorie:Groen-Tee| ]] [[Kategorie:Swart-Tee| ]] [[Kategorie:Wit-Tee| ]] [[Kategorie:Chai-Tee| ]] [[Kategorie:Gemmer-Tee| ]] [[Kategorie:Kamille-Tee| ]] [[Kategorie:Rooibos-Tee| ]] [[Kategorie:Peperment-Tee| ]] [[Kategorie:Gesondheid]] lyjbk7vmstks8897fw675zs74hbzcht Klaas de Jonge 0 409069 2890775 2855584 2026-04-06T17:58:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890775 wikitext text/x-wiki [[Lêer:DeJonge1987 (cropped).jpg|duimnael|Klaas de Jonge in 1987.]] '''Klaas de Jonge''' ([[5 September]] [[1937]] – [[Amsterdam]], [[5 Mei]] [[2023]]) was 'n [[Nederlandse]] menseregte-aktivis en Afrikanis, wat soms as 'n [[terroris]] uitgebeeld is.<ref>‘Klaas de Jonge: terrorist tegen apartheid'. Hoofdstuk 17, in: Rende van de Kamp: ''Soldaat voor een ander (1). Nederlanders in vreemde krijgsdienst''. Soesterberg, Uitgeverij Aspekt, 2009. {{ISBN|978-90-5911-844-7}}</ref><ref>[https://books.google.nl/books?id=vy3oPNQb4yIC&pg=PA194&dq=%22Klaas+de+Jonge%22+terrorisme&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwj0n5Wtrr3nAhUHb1AKHayIABMQ6AEIKTAA#v=onepage&q=%22Klaas%20de%20Jonge%22%20terrorisme&f=false De samenleving], John J. Macionis</ref> De Jonge is veral bekend as 'n vegter teen [[apartheid]] in [[Suid-Afrika]].<ref>[https://anderetijden.nl/programma/1/Andere-Tijden/aflevering/570/De-affaire-Klaas-de-Jonge Andere Tijden: De affaire 'Klaas de Jonge']. [https://web.archive.org/web/20230601130606/https://anderetijden.nl/programma/1/Andere-Tijden/aflevering/570/De-affaire-Klaas-de-Jonge Geargiveer] op 1 Junie 2023.</ref> == Lewensloop == ===Nederland=== Klaas de Jonge het in Deventer en Olst grootgeword. Hy studeer [[antropologie]] en [[sosiologie]] in Amsterdam en [[Parys]]. ===Afrika=== De Jonge het in die 1970's as navorser by die Afrikastudiesentrum in [[Leiden]] gewerk, waar hy onder meer oor demografiese navorsing in [[Tanzanië]] en [[Senegal]] gepubliseer het. In die vroeë 1980's het De Jonge saam met sy Belgies-Nederlandse vrou Hélène Passtoors in [[Maputo]], die hoofstad van [[Mosambiek]], gewoon. Hy het in daardie land as 'n antropoloog gewerk en sy het as 'n taalkundige gewerk. Gedurende daardie tydperk het hulle bevriend geraak met [[Joe Slovo]], leidende lid van die Suid-Afrikaanse organisasie [[African National Congress]] (ANC), en sy vrou [[Ruth First]]. Toe First 1982 dood is deur 'n [[briefbom]] wat deur die Suid-Afrikaanse veiligheidsdiens gestuur is, het De Jonge en Passtoors besluit om die ANC aktief te ondersteun in die gewapende bevrydingstryd. Ná hul egskeiding het De Jonge na die Zimbabwiese hoofstad [[Harare]] verhuis. ===Nederlandse ambassade in Pretoria=== [[Lêer:Strijder tegen apartheid terug naar Zuid-Afrika.webm|duimnael|Dokumentêr ''Nieuwsuur'' uit 2012]] De Jonge het vir die ANC wapens en [[plofstof]] na Suid-Afrika gesmokkel, wat hy in 'n versteekte kompartement in die kattebak van sy motor versteek het.<ref>[https://www.nporadio1.nl/nieuws/geschiedenis/2ad4cf05-5f8a-4194-a3b3-2e9fe1cc5c59/ovt-klaas-de-jonge-apartheid-zuid-afrika-mozambique Klaas de Jonge smokkelde wapens in strijd tegen apartheid: 'Ik kon geen nee zeggen'] VPRO OVT, 20211019, bezocht 20220518. [https://web.archive.org/web/20230208230526/https://www.nporadio1.nl/nieuws/geschiedenis/2ad4cf05-5f8a-4194-a3b3-2e9fe1cc5c59/ovt-klaas-de-jonge-apartheid-zuid-afrika-mozambique Geargiveer] op 8 Februarie 2023.</ref> Op 23 Junie 1985 is hy op pad terug van Johannesburg na [[Harare]] deur die Suid-Afrikaanse polisie voorgekeer en saam met Passtoors gearresteer. De Jonge het besluit om saam te werk in die ondersoek na sy saak en het op 9 Julie daarin geslaag om na die Nederlandse ambassade in Pretoria te ontsnap. Hy het egter nie verder gekom as die onthaal waar hy in gewone klere deur die Suid-Afrikaanse polisie weggesleep is nie. Aangesien die Suid-Afrikaanse polisie nie toegelaat is om bloot die perseel van die Nederlandse ambassade te betree nie, wat nog te sê van 'n Nederlander teen sy wil verwyder, was 'n diplomatieke rusie die gevolg. Op 19 Julie is hy aan die ambassade terugbesorg en die Suid-Afrikaanse regering het dadelik ’n versoek ingedien om hom uit te lewer omdat hy steeds daarvan verdink is dat hy die Wapen- en Ammunisiewet oortree het. Aangesien die Nederlandse ambassade moes verhuis en nie toestemming gekry het om De Jonge te neem nie, het sy situasie nog moeiliker geword. President [[PW Botha]] wou in Oktober 1985 die diplomatieke immuniteit van die ou kantoor ophef, omdat die ambassade intussen verhuis het en net De Jonge en twee ongewapende Nederlandse Marechaussee-lede in die ou gebou gewoon het. Na 'n besoek van die Nederlandse spesiale gesant Henry Wijnaendts aan Botha, is hierdie dreigement terug getrek, maar die probleem is nie opgelos nie. De Jonge sou uiteindelik langer as twee jaar in die gebou bly. Op 7 September 1987 is hy in 'n ingewikkelde gevangene-uitruiling vrygelaat: die Suid-Afrikaanse majoor [[Wynand du Toit]] ('n nasionale Suid-Afrikaanse held), wat in 1985 tydens 'n geheime sending in [[Angola]] gevange geneem is, is toe saam met die liggame van Suid-Afrikaanse soldate, wat in Angola gesterf het, is in die formeel onafhanklike Suid-Afrikaanse tuisland [[Ciskei]] verruil vir Klaas de Jonge, die Franse anti-apartheidsaktivis Pierre-André Albertini (wat om dieselfde rede in Ciskei skuldig bevind is as De Jonge en 'n politieke relletjie tussen Frankryk en Suid-Afrika veroorsaak het) en 133 Angolese en Kubaanse krygsgevangenes. De Jonge het die boek "Dagboek uit Pretoria" geskryf oor sy verblyf in die ambassadegebou, wat 'n voorwoord deur Karel Roskam gehad het. Passtoors sou in 1989 uit die tronk vrygelaat word, hoewel sy in Mei 1986 tot tien jaar tronkstraf vir hoogverraad gevonnis is. In Junie 2013 het sy erken dat sy betrokke was by die voorbereidings vir die sogenaamde [[Kerkstraat-bomontploffing|Kerkstraat-bomaanval]] in Pretoria op 19 Mei 1983, wat 19 dood en 217 beseer gelaat het.<ref>[https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=terror%2A+pretoria&facets%5Bperiode%5D%5B%5D=2%7C20e_eeuw%7C1980-1989%7C1983%7C&page=2&sortfield=date&coll=ddd&identifier=ABCDDD:010878529:mpeg21:a0087&resultsidentifier=ABCDDD:010878529:mpeg21:a0087 ANC lijkt politiek te hebben losgelaten om burgers bij aanslagen te sparen], ''[[de Volkskrant]]'', 24 Mei 1983.</ref> Eers in 2017 het De Jonge erken dat hy ook by dié aanval betrokke was. Soos Passtoors is hy in verkenning ontplooi en dit was hy wat die motor vol plofstof, skroewe en ander oorblywende metaal oor die [[Grens tussen Suid-Afrika en Eswatini|grens met Swaziland]] gebring het.<ref>[https://www.mareonline.nl/archive/2017/02/16/dit-was-mijn-oorlog Frank Provoost: 'Dit was mijn oorlog. Antropoloog: Ik was betrokken bij grootste ANC-aanslag'. In: ''Mare'', 16 Februarie 2017]</ref> Ná ’n voorval in 1988 was De Jonge oortuig dat die Suid-Afrikaanse Apartheidsregering hom wou doodmaak. Hy het [[Blindheid|blind]] in een oog geword ná 'n ooginfeksie, moontlik weens die dra van vergiftigde klere.<ref>[https://www.atspire.nl/klaas-de-jonge-de-man-die-zijn-kunst-knuffelt/ Klaas de Jonge, de man die zijn kunst knuffelt]</ref><ref>[https://www.trouw.nl/cs-b42704e7 'Dutch connection' hielp verzet Zuid-Afrika] Trouw, 4 November 1992</ref><ref>[https://www.trouw.nl/nieuws/waarheidscommissie-wilde-mijn-onderzoek-eigenlijk-niet~b87c067e/ 'Waarheidscommissie wilde mijn onderzoek eigenlijk niet'] Trouw, 20 November 1997. [https://web.archive.org/web/20190806072445/https://www.trouw.nl/nieuws/waarheidscommissie-wilde-mijn-onderzoek-eigenlijk-niet~b87c067e/ Geargiveer] op 6 Augustus 2019.</ref> Vir sy bydrae tot die verset in Suid-Afrika het De Jonge in April 2019 die (silwer) Oliver Tambo-toekenning van die President van Suid-Afrika, Cyril Ramaphosa, ontvang.<ref>[https://www.iol.co.za/news/south-africa/presidency-announces-recipients-of-national-orders-20491685 Presidency announces recipients of National Orders (April 2019)]. [https://web.archive.org/web/20230506154216/https://www.iol.co.za/news/south-africa/presidency-announces-recipients-of-national-orders-20491685 Geargiveer] op 6 Mei 2023.</ref> === AABN / NiZA === [[Lêer:Klaas de Jonge na 2 jaar Zuidafrikaanse gevangenschap terug op Schiphol Klaas d, Bestanddeelnr 934-0702.jpg|links|duimnael|Klaas de Jonge keer terug na  [[Lughawe Schiphol| Schiphol]] nadat hy vir twee jaar in die Nederlandse ambassade in Pretoria vasgekeer was.]] Na sy terugkeer het De Jonge aktief geword binne die Anti-Apartheidsbeweging Nederland (AABN; later saamgesmelt met KZA om die Nederlandse Instituut vir Suider-Afrika, of kortweg NiZA) te vorm. Nadat apartheid in Suid-Afrika afgeskaf is, is De Jonge in 1995 deur NiZA gevra om navorsing vir die Suid-Afrikaanse [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] (WVK) te doen. Hierdie twee keer ses maande lange ondersoek het hoofsaaklik gehandel oor moontlike geheime operasies deur die apartheidsregime in [[Europa]], soos die sluipmoord op die Sweedse premier [[Olof Palme]] in 1986. Hierdie ondersoek is moontlik gemaak deur 'n finansiële bydrae van die Nederlandse ambassade in Pretoria tot die WVK. In November 1997 het De Jonge 'n verslag ingedien wat die ondersoek afgesluit het. === Rwanda === In 1998 het De Jonge as navorsingskoördineerder vir Penal Reform International (PRI) in die Rwandese hoofstad [[Kigali]] begin werk. Tydens die Rwandese Volksmoord in 1994 is 'n geraamde 800 000 tot 1 000 000 [[Tutsi]]'s en gematigde [[Hutu]]'s vermoor. Die PRI poog om behoorlike proses te bevorder in die verhoor van oorlogsmisdadigers deur die ''gacaca'' (Rwandese volkstribunale). Met 120 000 verdagtes sal dit veels te lank neem om al daardie mense deur die bestaande howe te laat verhoor, dus word hierdie mensetribunale gesien as 'n geleentheid om geregtigheid te versnel. Die hoofverdagtes is egter deur die Rwanda-tribunaal onder die beskerming van die [[Verenigde Nasies]] verhoor. ===Private lewe=== Klaas de Jonge het in Deventer en Olst grootgeword en die vader geword van twee seuns, albei uit sy eerste huwelik. In die laaste jare van sy lewe het hy aan metastatiese [[prostaatkanker]] gely. Hy is op Bevrydingsdag 2023 op die ouderdom van 85 weens [[genadedood]] dood.<ref>[https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/klaas-de-jonge-1937-2023-zuchtte-naar-rechtvaardigheid-en-avontuur-met-lak-aan-gezag-en-conventies~be5e531f/ Klaas de Jonge (1937-2023) zuchtte naar rechtvaardigheid en avontuur, met lak aan gezag en conventies], de Volkskrant, 5 Mei 2023. [https://web.archive.org/web/20230517055805/https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/klaas-de-jonge-1937-2023-zuchtte-naar-rechtvaardigheid-en-avontuur-met-lak-aan-gezag-en-conventies~be5e531f/ Gearchiveerd] op 17 Mei 2023.</ref><ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2023/05/05/uitdager-van-de-apartheidsstaat-a4163903 Klaas de Jonge (1937-2023). Uitdager van de apartheidsstaat], NRC, 5 Mei 2023. [https://web.archive.org/web/20230510060650/https://www.nrc.nl/nieuws/2023/05/05/uitdager-van-de-apartheidsstaat-a4163903 Gearchiveerd] op 10 Mei 2023.</ref><ref>{{Citeer web |url=https://mensenlinq.nl/overlijdensberichten/klaas-jonge-9454039/ |titel=Overlijdensbericht Klaas de Jonge |bezochtdatum=2023-05-10 |werk=Mensenlinq |taal=nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230817172311/https://mensenlinq.nl/overlijdensberichten/klaas-jonge-9454039/|archiefdatum=2023-08-17}}</ref> == Publikasies == === Deur Klaas de Jonge === * ''A contraceptive to revolution? : a reappraisal of Dutch policy regarding family assistance and the center-periphery model'', 1972 (samen met Henk A. de Gans en Anton C. Kuijsten) * ''Fertility in two rural areas of Tanzania : a dependent variable'', 1972 (samen met Corlien M. Varkevisser) * ''Migration en Casamance : exemple du village de Birkama'', 1977 * [http://hdl.handle.net/1887/467 ''Les migrations en Basse Casamance'', 1978] * ''Rural development and inequality in Casamance (Southern Senegal)'', 1978 * [http://hdl.handle.net/1887/438 ''Relations paysans-pêcheurs, capitalisme, état : une étude d'une lutte de classe en Casamance (Sud-Sénégal)'', 1980] * '' Descendre vers le sommet : een verslag van consultaties in Nederland, Mali, Niger, Boven-Volta en Senegal betreffende wenselijkheid en mogelijkheden van een onderzoeksprogramma in de Sahel'', 1980 (samen met R.H.G. Bos en P.J.C. van Dijk) * ''Dagboek uit Pretoria'', 1987, {{ISBN|9060127390}} * ''Interim report on research on Gacaca jurisdictions and its preparations (July–December 2001)'', Januarie 2002 === Oor Klaas de Jonge === * Jenne Jan Holtland: ''De koerier van Maputo. Een Nederlander in de Zuid-Afrikaanse revolutie''. Amsterdam, Podium Uitgeverij, 2021. {{ISBN|9789463810036}} * Koen Peeters: ''De Minzamen''. Roman. De Bezige Bij, 2021. {{ISBN|9789403130613}} * [https://hetzoekendhert.be/2022/09/gevangen-in-de-realiteit-2-met-klaas-de-jonge/ Het zoekend hert ° The searching deer: videogesprekken van filosofiehuis 'Het zoekend hert'] met Klaas de Jonge door de Vlaamse auteur en antropoloog Koen Peeters:(1) [https://vimeo.com/755478913 ''De bewustwording van geweld''] en (2) [https://vimeo.com/755973107 ''Street boy. Familieverhalen van een overlever''] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:de Jonge, Klaas}} [[Kategorie:Anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] tqv3k2co0zig5brr9s4d0nx7os87um7 Antimima vanzylii 0 410430 2890700 2642169 2026-04-06T17:09:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890700 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = | image = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | taxon = Antimima vanzylii | authority = ([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]], (1998) | synonyms =* ''Mesembryanthemum leucantherum'' <small>L.Bolus</small> * ''Ruschia leucanthera'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> }} '''''Antimima vanzylii ''''' is 'n klein [[vetplant]] wat deel van die ''Aizoaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] voor. == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=133-96 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1002387-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Antimima|vanzylii]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] g9i8gib7f7j4hnu9abi14sxh2cj8nl4 Vrydag die 13de 0 410432 2890665 2695680 2026-04-06T14:23:17Z Jcb 223 2890665 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Freitag der 13. im Kalender.jpg|thumb|220px|Vrydag die 13de word op 'n kalender gemerk.]] '''Vrydag die 13de''' word in [[Weste]]rse bygelowe as 'n ongelukkige dag beskou. Dit kom voor wanneer die 13de van die maand in die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] val: Dit gebeur minstens een keer per jaar, maar kan tot drie keer voorkom. Die jaar 2015 het byvoorbeeld 'n Vrydag die 13de in Februarie, Maart en November gehad, en dit sal weer in 2026 gebeur; 2017 deur 2020 en 2023 het twee Vrydae die 13de gehad; 2016, 2021 en 2022 het net een gehad, en dit sal weer in 2025 voorkom; 2024 het twee, in [[September]] en [[Desember]].<ref name=Fri-13-months-days-TaD> {{cite web |title=Months and years having Friday the 13th |website=Time and Date (timeanddate.com) |url=https://www.timeanddate.com/calendar/weekday-friday-13 }} </ref> 'n Maand het 'n Vrydag die 13de wanneer dit op 'n Sondag begin. ==Geskiedenis== ===Die ongelukkige 13=== {{Hoofartikel|Triskaidekafobie}} Een bron wat noem dat 13 'n ongelukkige syfer is, is 'n [[Noorse mitologie|Noorse mite]] oor 12 gode wat aandete eet in [[Walhalla]]. Die bedrieërgod, [[Loki]], wat nie genooi is nie, daag op as die 13de gas en reël dat Hödr sy broer [[Balder]] skiet met 'n pyl wat in mistel gedoop is. Volgens Dossey sterf Balder, "en die hele aarde het donker geword. Die hele aarde het gerou. Dit was 'n slegte, ongelukkige dag." Dié groot gebeurtenis in die Noorse mitologie het daartoe gelei dat die syfer 13 as ongelukkig beskou is.<ref>{{cite news |url=https://www.nationalgeographic.com/news/2011/5/110513-friday-the-13th-superstitions-triskaidekaphobia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009112626/https://www.nationalgeographic.com/news/2011/5/110513-friday-the-13th-superstitions-triskaidekaphobia/ |url-status=dead |archive-date=9 October 2019 |title=Friday the 13th Superstitions Rooted in Bible and More |website=National Geographic}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.mentalfloss.com/article/52696/why-friday-13th-considered-unlucky |title=Why is Friday the 13th Considered Unlucky? |journal=Mental Floss|date=13 July 2018 }}</ref> ====Christelike verbintenis==== [[Beeld:Última Cena - Da Vinci 5.jpg|thumb|260px|''Die Laaste Avondmaal'', deur [[Leonardo da Vinci]].]] [[Beeld:Rossini by Grevedon.jpg|thumb|180px|[[Gioachino Rossini]], deur Henri Grevedon.]] Dit lyk of die bygeloof met verskeie dinge verbind word, soos die verhaal van [[Jesus]] se Laaste Avondmaal, waar daar 13 gaste was: Jesus en sy 12 dissipels. Die Laaste Avondmaal was op 'n Donderdag, en die volgende dag was [[Goeie Vrydag|Vrydag]], die dag van Jesus se [[kruisiging]]. Die verhaal bevat dus 'n "13" én 'n "Vrydag".<ref name=DellaContrada-2004-02-09-UBuff> {{cite web |last=Della&nbsp;Contrada |first=John |date=9 February 2004 |title=Fear of "Friday the 13th may likely have originated from Jesus' last supper and crucifixion", says U.B. anthropologist |url=http://www.buffalo.edu/news/releases/2004/02/6576.html |access-date=13 July 2014 |place=Buffalo, NY |publisher=The State University of New York at Buffalo }} </ref><ref>{{Cite news |last=Vyse |first=Stuart |date=13 October 2017 |title=Why we fear Friday the 13th |work=CNN |url=https://www.cnn.com/2016/05/12/health/why-we-fear-friday-13th/index.html |url-status=live |access-date=28 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414081425/https://www.cnn.com/2016/05/12/health/why-we-fear-friday-13th/index.html |archive-date=14 April 2021}}</ref> ===13 en Vrydag=== Hoewel daar bewyse is dat beide Vrydag en 13 as ongelukkig beskou is, is daar geen rekord van die twee saam wat as besonder ongelukkig beskou is nie, tot met die 19de eeu.<ref name=Lachenmeyer-2004> {{cite book |first=Nathaniel |last=Lachenmeyer |year=2004 |title=13: The Story of the World's Most Popular Superstition |chapter=5 |publisher=Penguin Group (USA) Incorporated |isbn=9780452284968 |url=https://books.google.com/books?id=sDXJ1s0YNAgC }} </ref><ref> {{cite journal |last=Clar |first=Mimi |year=1957 |title=Friday the 13th |journal=Western Folklore |volume=16 |issue=1 |pages=62–63 |doi=10.2307/1497075 |jstor=1497075 }} </ref> Die enigste uitsondering is die inhegtenisneming van die [[Tempelridders]] op Vrydag 13 Oktober 1307 deur offisiere van koning Filip IV van Frankryk.<ref>{{Cite web |date=2021-08-10 |title=Friday the 13th - Origins, History & Superstition |url=https://www.history.com/topics/folklore/friday-the-13th |access-date=2023-11-25 |website=HISTORY |language=en}}</ref> In [[Frankryk]] is Vrydag die 13de dalk sedert die eerste helfte van die 19de eeu al verbind met ongeluk. 'n Karakter in die toneelstuk van 1834 ''Les Finesses des Gribouilles'' sê: "Ek is op 'n Vrydag, 13 Desember 1813, gebore en al my ongeluk spruit daaruit."<ref>{{cite web | url=https://blogs.loc.gov/folklife/2017/01/whos-afraid-of-friday-the-thirteenth/ | title=Who's Afraid of Friday the Thirteenth? &#124; Folklife Today | date=12 January 2017 }}</ref> 'n Vroeë aangetekende verwysing in [[Engels]] kom voor in H.S. Edwards se biografie van [[Gioachino Rossini]], wat op Vrydag 13 November 1868 dood is: "Soos so baie Italiane, het hy Vrydae as 'n ongelukkige dag en 13 as 'n ongelukkige syfer beskou, en dit is merkwaardig dat hy op Vrydag 13 November gesterf het."<ref> {{cite book |first=H.S. |last=Edwards |year=1869 |title=The Life of Rossini |publisher=Blackett |page=340 }} </ref> ====Gewilde roman==== Dit is moontlik dat die publikasie in 1907 van T.W. Lawson se gewilde roman ''Friday, the Thirteenth''<ref> {{cite book |first=T. W. |last=Lawson |year=1907 |title=Friday, the Thirteenth |magazine=Everybody's Magazine |edition=original magazine serialization |url=http://www.gutenberg.org/files/12345/12345-h/12345-h.htm |via=Gutenberg.org |access-date=13 May 2011 }} </ref> bygedra het tot die verspreiding van die bygeloof. In die roman maak 'n gewetenlose aandelemakelaar misbruik van die bygeloof om op Vrydag die 13de paniek op Wall Street te veroorsaak.<ref name=Lachenmeyer-2004/> ==Sosiale impak== Volgens die Stress Management Center and Phobia Institute in Asheville, [[Noord-Carolina]], word na raming 17-21&nbsp;miljoen mense in Amerika deur 'n vrees vir dié dag geraak; dit is die mees gevreesde dag en datum in die geskiedenis. Sommige mense is so verlam van vrees dat hulle hulle gewone roetine vermy in handeldryf, vlieg en selfs uit die bed klim. Na raming verloor Amerika $800-900&nbsp;miljoen se sake op dié dag.<ref> {{cite news |author=Roach, John |date=12 August 2004 |title=Friday the 13th phobia rooted in ancient history |website=National Geographic News |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2004/02/0212_040212_friday13.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040603014858/http://news.nationalgeographic.com/news/2004/02/0212_040212_friday13.html |url-status=dead |archive-date=3 June 2004 |access-date=29 October 2008 }} </ref> In [[Finland]] word 'n nasionale ongeluksdag (''kansallinen tapaturmapäivä'') op 'n Vrydag die 13de gehou om bewustheid te skep van veiligheid op die paaie.<ref>{{cite web |date=27 June 2013 |title=Tapaturmapäivä 13.9.2013: erityisteemana työpaikkojen turvallisuustyö |language=fi |trans-title=Accident day 13 Sep 2013: Special workplace safety work |website=tyosuojelu.fi |url=http://www.tyosuojelu.fi/fi/ajankohtaista/5757 |access-date=2014-04-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429045702/http://www.tyosuojelu.fi/fi/ajankohtaista/5757 |archive-date=29 April 2014 }} </ref> ==Voorkoms== ===Verspreiding=== Elke [[Gregoriaanse kalender|Gregoriaanse]] [[sonsiklus]] van 400 jaar bevat 146&nbsp;097 dae (met 97 [[Skrikkeljaar|skrikkeldae]]), of presies 20&nbsp;871 weke. Elke siklus bevat dieselfde patroon van dae van die week en dus dieselfde patroon van Vrydae wat op die 13de val. Die 13de dag van die maand is effens meer geneig om op 'n Vrydag te val as op enige ander dag van die week.<ref>{{cite news |author=Bodin, Magnus |date=13 November 1998 |title=About the date+day distribution along the epoch |website=x42 |url=http://x42.com/datelab/daydist.shtml |access-date=30 January 2014}}</ref><ref>{{cite journal |first1=B.H. |last1=Brown |first2=Raphael |last2=Robinson |name-list-style=amp |year=1933 |title=Solution to problem E36 |journal=American Mathematical Monthly |volume=40 |issue=10 |page=607|doi=10.2307/2301694 |jstor=2301694 }}</ref><ref>{{cite book |last=Meeus |first=J. |year=2007 |title=Mathematical Astronomy Morsels IV |page=367}}</ref> :{| class=wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ Verspreiding van die 13de per weekdag oor 4 800 maande (400 jaar) |- style="vertical-align:center; text-align:center" ! Dag van die week ! Maandag || Dinsdag || Woendag || Donderdag || Vrydag || Saterdag || Sondag |- style="text-align:center;" ! Voorkoms | 685 || 685 || 687 || 684 || '''688''' || 684 || 687 |} Elke maand wat op 'n Sondag begin, bevat 'n Vrydag die 13de en daar is minstens een Vrydag die 13de in elke kalenderjaar. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * {{cite magazine |first=Josh |last=Sens |date=January–February 2004 |title=Friday the 13th: Lucky or unlucky |magazine=Via Magazine |publisher=American Automobile Association |url=http://www.viamagazine.com/travel-tips/friday-13th-lucky-or-unlucky |url-status=dead |access-date=2021-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100816035352/http://www.viamagazine.com/travel-tips/friday-13th-lucky-or-unlucky |archive-date=2010-08-16 }} * {{cite web |title=13 years of Friday the 13th! |website=Robslink.com |url=http://robslink.com/SAS/democd42/friday13.htm }} — veeljarige kalender met Vrydag die 13de gemerk * {{cite web |first=Larry |last=Williams |date=13 August 2010 |title=Friday the 13th |website=dailyspeculations.com |url=http://www.dailyspeculations.com/wordpress/?p=5122 }} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Friday the 13th}} {{normdata}} [[Kategorie:Bygelowe]] 7d6w2d0wmklkbyi7ou3vs0x9gzpvwjc Wenera 10 0 410444 2890937 2650893 2026-04-06T20:56:26Z Jcb 223 2890937 wikitext text/x-wiki {{Infobox spaceflight | name = Wenera 10 | image = "Венера-10".jpg | image_caption = Wenera 10 | mission_type = [[Venus]]-wenteltuig / landingstuig | operator = [[Lavochkin]] | COSPAR_ID = 1975-054A<br/>1975-054D landingstuig | SATCAT = 7947<br/>8423 | mission_duration = Reis: 4 maande 10 dae<br>Lander: 65 minute | spacecraft = 4V-1 No. 661 | manufacturer = Lavochkin | dry_mass = | launch_mass = 5,033 kg | landing_mass = 1 560 kg | power = | launch_date = 14 Junie 1975 03:00:31 UTC | launch_rocket = Proton-K | launch_site = [[Baikonoer]] 81/24 | last_contact = Junie 1976: Wenteltuig | orbit_epoch = | orbit_reference = [[Venus]]sentries | orbit_periapsis = 1,620 km | orbit_apoapsis = 113 900 km | orbit_inclination = 29,5° | orbit_period = 49,4 ure | apsis = kiterion | interplanetary = {{Infobox spaceflight/IP |type = ruimtetuig |object = [[Venus]] |orbits = |component = Ruimtetuig |arrival_date = 23 Oktober 1975 }} {{Infobox spaceflight/IP |type = lander |object = [[Venus]] |component = Landingstuig |arrival_date = 25 Oktober 1975, 02:17 |location = 15.42°N 291.51°E }} |instruments_list= {{Infobox spaceflight/Instruments |name1= |name2= |name3= |name4= }} | insignia = | insignia_caption = | insignia_size = | programme = [[Wenera-ruimteprogram|Wenera]] | previous_mission = [[Wenera 9]] | next_mission = [[Wenera 11]] }} '''Wenera 10''' ({{lang-ru|Венера-10}} wat ''Venus 10'' beteken) was 'n onbemande Sowjetse ruimtetuig wat deel van hul [[Wenera-ruimteprogram]] was om [[Venus]] te verken. Die ruimtetuig het uit 'n wenteltuig en 'n landingstuig bestaan en die vervaardiger se nommer van die ruimtetuig was '''4V-1 No. 661''',<ref>{{cite web|last=Zak|first=Anatoly|title=Venera-9 and 10|url=http://www.russianspaceweb.com/venera75.html|publisher=Russianspaceweb.com|access-date=April 14, 2013}}</ref> Die ruimtetuig was op 14 Junie 1975 om 03:00:31 [[Gekoördineerde Universele Tyd|UCT]] lanseer en die tuig het 'n massa van 5033&nbsp;kg gehad.<ref>{{Cite web |url = https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id= |title = Venera 10 |publisher = National Space Science Data Center |access-date=April 13, 2013}}</ref> == Wenteltuig == Nadat die sending aangekondig was het die Sowjetunie net gesê dat die doelwit was om Venus te verken asook die omliggende ruimte. Westerse bronne het gespekuleer dat die ruimtetuig 'n landingsvoertuig bevat het.<ref>{{cite news|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1975/06/15/118450281.html?pageNumber=23|title=Soviet Launches a 2D Spacecraft|agency=Associated Press|url-access=subscription|newspaper=The New York Times|page=23|date=June 15, 1975}}</ref> Die wenteltuig het op 23 Oktober 1975 in 'n [[wentelbaan]] om Venus gegaan. Sy doelwit was om as 'n kommunikasie skakel vir die landingstuig te dien asook om die wolklae en [[atmosfeer]] parameters te meet met verskeie instrumente en eksperimente te doen met:<ref name=Mitchell_Venus>{{cite web|last=Mitchell|first=Don P.|title=First Pictures of the Surface of Venus|url=http://mentallandscape.com/V_Lavochkin2.htm|access-date=April 13, 2013}}</ref> * 1.6-2.8 [[Mikrometer|μm]] [[infrarooispektroskopie|IR spektrometer]] * 8–28&nbsp;μm IR radiometer * 352&nbsp;nm UV [[fotometer]] * 2 foto-[[polarimeter]]s (335–800&nbsp;nm) * 300–800&nbsp;nm spektrometer * Lyman-α (alpha) H/D spektrometer Die wenteltuig het bestaan uit 'n [[silinder]] waaraan twee [[sonpaneel]] vlerke geheg was en daar was ook 'n hoëwins [[paraboolantenne]] geheg aan die geboë oppervlakte. Die aandrywingstelsel was monteer aan die onderste kant van die silinder in 'n klokvormige houer terwyl die landingstuig aan die bokant in 'n 2.4-m [[sfeer]] gemonteer was. Om Venus te kon bereik moes die ruimtetuig in 'n [[heliosentriese wentelbaan]] vanaf die Aarde na die planeet gaan, met 'n [[Apside|perikiterion]] van 0.72 [[Astronomiese eenheid|AE]], 'n [[Apside|apokiterion]] van 1.02 AE, [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] van 0.17, 'n [[baanhelling]] van 2.3 grade en 'n omwentelingtyd van 294 dae. == Landingstuig == Op 23 Oktober 1975 het die landingstuig van die wenteltuig geskei en die landing het om 05:17&nbsp;UTC op 25 Oktober, met die [[Son]] naby sy [[senit]], plaasgevind. 'n Sirkulerende vloeistofstelsel was gebruik om die hitte te versprei. Die stelsel, met vooraf verkoeling net voor die binnedringing van die atmosfeer, het verseker dat die landingstuig vir 65 minute gewerk het. Gedurende die daalfase het hitteverlies en vermindering van die snelheid na mekaar plaasgevind deur middel van die beskermde sfeer, drie valskerms, die ringvormige lugrem en die saampersbare, metaal sirkelvormige landings pyp.<ref name=Mitchell_Venus/> <gallery mode="packed-hover"> File:Magellan - Venera 10 landing site mgn c115n283 1.gif|Landings area van Wenera 10 soos gekarteer deur die [[Magellanruimtetuig]]. File:Venera10surface.gif|Oppervlakte van Venus soos gefotografeer deur die Wenera 10 landingstuig </gallery> Die tuig het naby die grens van die area tussen Beta Regio en Hyndla Regio<ref>{{cite web|first1=Andrew|last1=LePage|url=http://www.drewexmachina.com/2015/10/22/venera-9-and-10-to-venus/|title=Venera 9 and 10 to Venus|date=October 22, 2015|access-date=February 19, 2016}}</ref> (binne 'n radius van Venus koördinate 15.42°N 291.51°E) geland. Dit het drie dae na en 2 200 km van [[Wenera 9]] af geland.<ref>[http://www.braeunig.us/space/planet.htm Interplanetary Spacecraft]</ref> ''Wenera 10'' het 'n oppervlakte wind van 3.5 m/s gemeet. Ander metings het atmosferiese druk op verskeie hoogtes, [[temperatuur]] en oppervlakte lig intensiteit ingesluit. ''Wenera 10'' was die tweede ruimtetuig na Wenera 9 om swart-en-wit [[televisie]] beelde vanaf Venus se oppervlakte te stuur. [https://nssdc.gsfc.nasa.gov/imgcat/html/mission_page/VN_Venera_10_Lander_page1.html Wenera 10 foto's] wys [[lawa]]rotse met 'n [[pannekoek]] vorm met lawa of ander verweerde gesteentes tussenin. Beplande 360 grade panoramiese beelde kon nie geneem word nie omrede een van die twee kameras se lens bedekking nie afgekom het soos beplan is nie en het die beelde tot 180 grade beperk. Dieselfde faling het by Wenera 9 voorgekom. Die landinsgtuig het met die Aarde gekommunikeer deur die wenteltuig as kommunikasie skakel te gebruik. === Landinsgstuig se vrag === * Temperatuur en druk sensors * Versnellingsmeter * Sigbare / IR [[fotometer]] - IOV-75 * P-11 [[Massaspektrometrie|massaspektrometer]] – MAV-75 * Panoramiese telefotometer (2, met lampe) * [[Anemometer]] – ISV-75 * [[Gammastraling|Gammastraal]] spektrometer – GS-12V * Gammastraal dightheidsmeter – RP-75 * Radio [[Doppler-effek|Doppler-eksperiment]] == Verwysings == {{verwysings}} {{normdata}} {{Wenera}} {{en-vertaal|Venera 10}} [[Kategorie:Sowjet Venus-sendings]] 9hmnsyy1wm8o7ym2wextscpcvy0i1yr Dirk Ligter 0 412145 2890735 2856579 2026-04-06T17:35:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890735 wikitext text/x-wiki '''Dirk Ligter''' is ‘n legendariese skaapdief in die Afrikaanse letterkunde.<ref name="ancestors" /><ref name="litnet" /><ref name="esat" /> Die werklike Dirk Ligter is in die 1880’s in die omgewing van [[Clanwilliam]] gebore en in 1939 in [[Kaapstad]] oorlede. Sy voorsate was [[San]] en [[Masbieker]]s. Wat van hom bekend is, is gebaseer op oorvertellings deur die inwoners van die [[Warm Bokkeveld]], [[Koue Bokkeveld]], [[Tankwa-Karoo]], [[Boesmanland]] en die [[Hantam]]. Baie van die verhale is egter bloot verdigsel. In breë trekke gebaseer op die waarheid leef hy voort in die boeke ‘’’Boplaas’’’ (''Dirk Ligter'', ''Dirk Ligter - die Nimlike Hy'') en ‘’’Van my kontrei’’’ (''Dirk Ligter - nog altyd die nimlike hy'') deur [[Boerneef]].<ref>Voorts is die karakter "Andries Harlekyn" in Boerneef se kortverhaal ''Teen die helling'' volgens Hennie Aucamp niks meer as 'n "vermomde" Dirk Ligter nie. Sien Aucamp, Hennie. ''Boerneef: Versamelde prosa'', Die Burger, 24 en 25 Mei 1979; soos opgeneem in "Dagblad", p. 16. Hennie Aucamp maak die hipotese dat Dirk Ligter weer "opgeroep" word deur Boerneef in die titelverhaal uit ''Teen die Helling''. Sien Aucamp, Hennie. ''Die mitologisering van Dirk Ligter'', Standpunte. Oktober 1981; soos opgeneem in "Dagblad", p. 30</ref> Dirk was ‘n skaapwagter met ‘n besondere aangename en rustelose geaardheid. Alhoewel hy ‘n hardwerkende plaasarbeider was en baie vir sy medemens omgegee het, kon hy die versoeking om ‘n lekker vet hamel te steel en slag, nie weerstaan nie. Dit het om in aanraking met die gereg gebring. Die avontuurlike lewe in die wye [[Karoo]] het hom altyd gelok. Hy kon na bewering glo vinniger as ‘n perd draf, was altyd netjies geklee met ‘n veer in sy hoed, ‘n kitaar oor sy skouer en ‘n bekfluitjie in sy mond. Volgens oorlewering kon hy ‘n bobbejaan aan sy stert vang en sy asem minute lank onder water ophou as hy vir die polisie moes wegkruip.<ref>"Betjie Lintnaar van Excelsior, Kouebokkeveld, nou diep in die tagtig, as sy nog leef, het Dirk dikwels gesien. ' 'n Gruwelmens', het sy met 'n bewonderende laggie gesê. Sy het vertel hoe Dirk hom in peulbosse versteek het tot 'n bok verbykom, en dié dan aan die horings gegryp het. Ook het sy onthou van sy toorgawes - hoe hy op slotte geblaas het wat hulle dan wonderbaarlik laat oopspring het. Pieter Burrows weer het dramaties vertel hoe Dirk hom in 'n miershoop verander het toe 'n konstabel ongemaklik warm op sy spoor was: 'Daar staan die konstabel op Dirk Ligter se skouers, en bekyk die wêreld; en Dirk hoor net hoe tik die konstabel se sakhorlosie hier bokant sy kop(!)'" Sien Aucamp, Hennie. ''Die mitologisering van Dirk Ligter''. Standpunte. Oktober 1981; soos opgeneem in "Dagblad" p. 22</ref> ==Lees ook== * [[Adamastor]] * [[Antjie Somers]] * [[Hendrik Spoorbek]] * [[Jan van Hunks]] * [[Tokkelossie]] == Bronnelys == === Boeke === * [[Hennie Aucamp|Aucamp, Hennie]]. Dagblad. HAUM-Literêr Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe. Eerste Druk, 1987 * Boerneef, ''Boplaas'', Tafelberg, 1938 * Boerneef, ''Van my kontrei'', 1938 * Boerneef, ''Teen die helling'' (Afdeling: Namakwalandse rympies: ''Dirk Ligter I, II en III''), Nasionale Boekhandel, 1956 * Boplaas, Carl: ''Bewaar die Knikkertjie. Koue Bokkeveld'': privaat publikasie, 1998. {{ISBN|0-620-22393-6}} * Green, Lawrence G.: ''Karoo. The story of the Karoos of South Africa – the Great Karoo, the Little Karoo and the far corners of the North West Cape and Namaqualand.'' Kaapstad: Howard Timmins, 1955 === Tydskrifte en koerante === * Aucamp, Hennie. ''Boerneef: Versamelde prosa.'' Die Burger, 24 en 25 Mei 1979 * Aucamp, Hennie. ''Die mitologisering van Dirk Ligter.'' Standpunte. Nuwe reeks 155, jaargang 34 no. 5, Oktober 1981 == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ancestors">{{Cite web |url=https://www.ancestors.co.za/dirk-ligter/ |title=Dirk Ligter op ancestors.co.za |access-date=19 Februarie 2024 |archive-date=16 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816031545/https://www.ancestors.co.za/dirk-ligter/ |url-status=live }}</ref> <ref name="litnet">{{Cite web |url=https://www.litnet.co.za/absa-kknk-2015-dirk-ligter/ |title=ABSA KKNK 2015: Dirk Ligter |access-date=19 Februarie 2024 |archive-date=12 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912180110/http://www.litnet.co.za/absa-kknk-2015-dirk-ligter/ |url-status=live }}</ref> <ref name="esat">{{Cite web |url=https://esat.sun.ac.za/index.php/Dirk_Ligter |title=Dirk Ligter op ESAT |access-date=19 Februarie 2024 |archive-date=19 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219062909/https://esat.sun.ac.za/index.php/Dirk_Ligter |url-status=live }}</ref> }} == Eksterne Skakels == * [https://www.rsg.co.za/rsg/omny/frats-dirk-ligter/ RSG program oor die produksie van Dirk Ligter tydens die KKNK] * [https://omny.fm/shows/radioteater/dirk-ligter-deur-albert-maritz Radioteater - Dirk Ligter deur Albert Maritz] {{Normdata}} [[Kategorie:Kultuur in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Fiktiewe karakters]] ijtpobas7x6wr4ye418r98ukt4g27bj Cyril Bourlon de Rouvre 0 412553 2890724 2656621 2026-04-06T17:23:21Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890724 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Cyril Bourlon de Rouvre | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = Cyril Bourlon de Rouvre | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1945|12|19}} | geboorteplek = [[Boulogne-Billancourt]], [[Frankryk]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = [[HUB]] | nasionaliteit = | beroep = [[Ondernemer]] | ander = | bekend = [[Equipe Ligier]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Cyril Bourlon de Rouvre''' is 'n Franse sakeman en politikus. Hy is op 19 Desember 1945 in Boulogne-Billancourt gebore. Hy was die seun van Évrard Bourlon de Rouvre, 'n nyweraar, en sy vrou Claude Genty. Cyril Bourlon de Rouvre was erfgenaam van die suikerraffinaderye en landgoedere van sy oupagrootjie, Charles Bourlon de Rouvre (1850-1924), stiefseun van een van die rykste manne van die laat 19de eeu, Gustave Lebaudy.<ref>[https://www.liberation.fr/futurs/1994/12/24/cyril-de-rouvre_116185/ Cyril de Rouvre]</ref> In die vroeë 1990's het hy die [[Equipe Ligier|Équipe Ligier F1]]-renspan besit. In 1993 is hy van sy betrokkenheid by 'n batebedrogsaak aangekla. Hierdie saak het hom gedwing om die renspan aan Flavio Briatore te verkoop.<ref>[https://www.liberation.fr/france-archive/1996/05/14/la-drole-de-faillite-de-cyril-de-rouvre-ancien-patron-de-ligier_171777/ La drôle de faillite de Cyril de Rouvre, ancien patron de Ligier]</ref> Cyril Bourlon de Rouvre het aan die [[Institut polytechnique des sciences avancées]] gegradueer.<ref>[https://www.lexpress.fr/informations/les-millions-de-cyril_596731.html Les millions de Cyril]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bourlon de Rouvre, Cyril}} [[Kategorie:Geboortes in 1945]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Formule Een]] [[Kategorie:Franse politici]] ehb1ixkqejbl8awoo03oov6vrc6qx30 Uraantrisulfied 0 412679 2890800 2683816 2026-04-06T18:06:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890800 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |formule={{ch2|US3}}, {{ch2|US(S2)}} |struktuur12=Uranium-trisulfide-unit-cell-3D-SF.png |Ruimtegroep=P2{{sub|1}}/m<ref name="Kwak"/> |Ruimtegroepnommer=11 |Selparms=a=537,38(14)pm; b=395,98(10)pm; c=903,2(2) pm; {{beta}} 97,258(3)°<ref name="Kwak"/> |Digtheid= (X-straaldigtheid) 5,822 [g/cm{{sup|2}}]<ref name="Kwak"/> |Voorkoms= swart plaatjies of plat naaldjies<ref name="Kwak"/> |MolereMass= 334,21 [g/mol]<ref name="Kwak"/> |Smeltpunt=ontbind peritekties in {{ch2|US2}} en swael ~1000°C<ref name="Morss">{{cite book|title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements (Set Vol.1-6): Volumes 1-6|authors=L.R. Morss, Norman M. Edelstein, Jean Fuger, Joseph J. Katz|publisher=Springer Science & Business Media|year=2010|ISBN=9789400702110}}</ref> }} '''Uraantrisulfied''' of '''uraan(IV)sulfieddisulfied''' is 'n verbinding van [[uraan]] in sy +4 [[oksidasietoestand]] en [[swawel|swael]]. Die formule is {{ch2|US3}}, maar dit kan ook as {{ch2|U^{4+}S^{2-}S2^{2-} }} beskou word.<ref name="Kwak">{{cite journal|journal=Acta Crystallographica Section E Structure Reports|volume=E62|pages=i86-i87 |title=Uranium trisulfide, US3|authors=Jung-eun Kwak, Danielle L.Gray, Hoseop Yun; James A. Ibers|url=https://chemgroups.northwestern.edu/ibers/Publications/US3.pdf|doi=10.1107/S1600536806007409}}</ref> ==Sintese== Die verbinding kan vervaardig word deur 'n reaksie van {{ch2|Cs2S3}} en {{ch2|UCl4}} in 'n {{ch2|Cs2S3}}-fluks met {{ch2|AgCl}} teen temperature van 523K en 923K. ==Kristalstruktuur== Uraantrisulfied kristalliseer in die monokliniese [[sirkoniumtriselenied|{{ch2|ZrSe3}}-struktuur]]. Dit bevat swaelpare met 'n S-S-bindingslengte van 208,6(4)pm. Die uraanatome het agtvoudige omringing. Die {{ch2|US8}}-groepe vorm tweevoudig gekapte trigonale prismas, wat in die [010]-rigting vlakke met mekaar deel. Dit vorm lae loodreg op die [001]-rigting.<ref name="Kwak"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Sulfiede}} [[kategorie:Verbindings van uraan|trisulfied]] [[kategorie:Anorganiese verbindings]] ta3k3iogdaeqpfbp3si2gc1442u14iq Gobabeb 0 412688 2890757 2860049 2026-04-06T17:45:29Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2890757 wikitext text/x-wiki '''Gobabeb''' in die [[Namibwoestyn]] is ‘n inrigting waar navorsing gedoen word oor die lewe van mense, diere en plante onder woestyntoestande. ==Ligging== Die '''Gobabeb Namib-navorsingsinstituut''' is gevestig op die noordoewer van die nie-standhoudende [[Kuiseb]]rivier in die [[Namib-Naukluft Nasionale Park]]. Dit is 113 km suidoos van [[Walvisbaai]], in ‘n reguit lyn 60 km van die kus, noordwes van [[Solitaire]] en 400 m bo seespieël. Op daardie punt kom drie woestyntipes byeen, naamlik die hoë bewegende sekelduine na die suide, die gruisvlaktes wat baie kilometers noordwaarts strek en die skraal plantegroei in die droë rivierbedding van die Kuiseb. Daarom dra dit die naam Gobabeb, ''die plek waar daar niks is nie''. Die kampus bestaan uit verskeie geboue wat o.a. laboratoria, kantore en huisvesting vir navorsers insluit. Opvallend is die watertoring. ==Navorsing== Die primêre doel van die ondersoeke wat hier plaasvind, is om die begrip van die woestynekosisteme oor die wêreld heen te verbeter. So is die kennis oor die ekologie van suider Afrika se woestyne en ander droë gebiede aansienlik uitgebrei. Daar is uitgevind hoe bepaalde plante en diere aangepas het aan die uiterste toestande wat in woestyne heers om te oorleef oor 100 miljoen jaar. Navorsing oor plante, diere en die weer en die rekordhouding daarvan het getoon dat die Namib dalk die oudste woestyn in die wêreld is. Die invloed van menslike bedrywighede soos boerdery, mynbou en toerisme word gemonitor. Ondersoekgeriewe, opleiding en verblyf word aan wetenskaplikes, studente, boere, joernaliste, kunstenaars, toeriste en ander belangstellendes beskikbaar gestel. ==Moderne tegnologie== Gobabeb is ingerig om die maksimum volhoubaarheid van energieverbruik te verkry. Alle geboue is daarom ‘n demonstrasiemodel van hoe moderne tegnologie in die daaglikse lewe benut kan word. *Sonpanele, batterye en dieselkragopwekkers word só doeltreffend benut dat 90% van Gobabeb se kragverbruik deur die son gelewer word. *Water word uit newel geoes. Spesiale nette word hier voor ingespan. Op ‘n baie mistige nag kan tot meer as 3 l water met ‘n net van een vierkante meter opgevang word. *Alle rioolwater word gesuiwer en weer gebruik. *Nuwe geboue by die stasie word gebou van bakstene vervaardig uit klei verkry uit die bedding van die Kuisebivier. Gebruik van hierdie bakstene gee dik mure wat die gebou in die somer van binne koel hou en in die winter warm. *Die kombuise gebruik die tegniek van sonoonde om onafhanklik van elektrisiteit te wees. ==Geskiedenis== Op die terrein van die navorsingstasie was vroeër die [[Nama]] se Topnaar-nedersetting !Nomabeb, die ''plek van die vyeboom''. Vroeë besoeke deur wetenskaplikes aan die Namib het resultate van groot wetenskaplike belang opgelewer. Daarom het die staatsadministrasie van die destydse [[Suidwes-Afrika]] in samewerking met die Transvaalse Museum en later die [[WNNR]] besluit om ‘n permanenete navorsingsgroep by Gobabeb te stig. Hiervoor het die inisiatief veral uitgegaan van die entomoloog en ekoloog dr. Charles Koch, alias Carl Koch (*[[Wenen]], 6 Januarie 1904 - †[[Windhoek]], 23 Februarie 1970), [[Vivian Frederick Maynard FitzSimons]] en [[Erik Holm]]. Koch is by die stigting in 1962 as die eerste direkteur aangestel. In 1970 is hy deur dr. Mary Seely opgevolg. In haar tyd het die Duitse regering betrokke begin raak. Van 2002 tot 2011 was dr. John Henschel die direkteur. Tans staan dr. Gillian Maggs-Kölling aan die hoof. ==Lees ook== *[[Vlug in die Namib]] ==Bibliografie== *gobabeb.org *Levinson, Olga: The wonder of the Namib. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 21, nr. 3, Maart 1972 *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 5. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1972. {{ISBN|0-625-00321-7}} {{Normdata}} [[Kategorie:Namibië]] 9gob4perwg2q2bnwdonoaej5su1xw44 Berlynse Sendinggenootskap 0 413048 2890704 2887302 2026-04-06T17:12:16Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890704 wikitext text/x-wiki Die '''Berlynse Sendinggenootskap''' (''Gesellschaft zur Beförderung der evangelischen Mission unter den Heiden zu Berlin'' of kortweg ''Berliner Missionsgesellschaft'') het vir ongeveer 130 jaar ‘n rol gespeel in die godsdienstige en kulturele ontwikkeling van Suider-Afrika. ==Stigting== Enkele sendinggenootskappe het a.g.v. die piëtisme en die godsdienstige herlewing in [[Duitsland]] aan die einde van die 18de en begin van die 19de eeu, dus na die Napoleontiese oorloë, ontstaan met die strewe om die Evangelie onder die heidene te verkondig en hulle te bekeer tot die Christendom. Die Berlynse Sendinggenootskap (BSG) is op 29 Februarie 1824 deur Pruisiese edelmanne en hoë militêre offisiere gestig. Aanvanklik was dit nie aan ‘n sekere kerkgenootskap verbonde nie. In hul kweekskool is die aspirant-sendelinge deeglik onderrig in die Lutherse leerstellings, Bybelkennis, landboumetodes, ambagte, die gebruik van gereedskap en allerhande handvaardighede, sowel as in Nederlands en Engels. Die sendelinge moes die heidene dus ook na ‘n hoër beskawingspeil lei in die wêrelddele waar die BSG betrokke wou wees. ==Voorlopers== Die eerste sendelinge van die genootskap het onder die vaandel van die [[Londense Sendinggenootskap]] in die [[Kaapkolonie]] kom werk. Die BSG was tot 1834 nog nie self in staat om onafhanklik hier te werk nie. Al die lede van die eerste groep sendelinge is na die uithoeke van die land gestuur, het daar baie swaar gekry, terugslae beleef, maar baanbrekerswerk verrig. Abraham Albrecht, Christian Albrecht en Johannes Seidenfaden is na [[Pella]] aan die [[Oranjerivier]] en [[Warmbad, Namibië]]. Johan G. Ulbricht is na [[Bethelsdorp]] en later na [[Theopolis]]. Hulle is gevolg deur ‘n tweede groep. J.L Ebner het hom by Christian Albecht aangesluit en stig die stasie Friedeberg by Pella. Heinrich Schmelen stig die sendingpos [[Bethanie]] (in die teenswoordige Namibië) en [[Komaggas]]. Heinrich Helm is na [[Griekwastad]]. Christoph Sass stig [[Bethesda]] by die [[Griekwas]] en George Messer is na [[Hankey]] aan die [[Gamtoosrivier]]. ==Vrystaat== Op 18 April 1834 het die eerste vyf sendelinge wat onder die vaandel van die BSG sou werk in [[Kaapstad]] aangekom. Onderweg na die noorde het Th. Gregorowski en A.F. Lange besluit om in [[Beaufort-Wes]] en omstreke te werk. D.A. Kraut, Joh. Schmidt en August Gebel is verder na die Griekwas onder [[Adam Kok]] by die [[Rietrivier]] en vestig die sendingpos [[Bethanie, Vrystaat]]. C.F. Wuras neem in 1836 daar die beheer oor en N. Meyforth en L. Zerwick sluit by hom aan. Die werk onder die [[Korana]] was nie geslaagd nie, maar wel die onder die [[Tswanas]] en vrygestelde slawe. Th. Radloff en Gregorowski sien om na die heil van die vrye slawe. Hierna volg die stigting van die sendingstasies [[Beaconsfield]] en Pniël (in die huidige [[Noord-Kaap]]). ==[[Transkei]]== Na die sukses wat in die [[Vrystaat]] behaal is, stuur die BSG vir [[J.L. Döhne]], C.F. Schultheiss en Wilhelm Posselt om die stasies Bethel, Itemba en Wartburg (Emmaus) in die destydse [[Brits-Kaffrarië]] te stig. Tydens die [[Oorlog van die Byl]] en weer die [[Agtste Grensoorlog]] sowel as die Kreli-rebellie van 1856 is alles op die sendingstasies verniel en moes die sendelinge vir hul lewens vlug. Elke keer is alles herbou en herstel. Onder leiding van Albert Kropf (1848-1910) was die werk onder die [[Xhosa]] later ‘n besonder groot sukses. ==Natal== Sir [[Theophilus Shepstone]] het in 1846 Posselt, Döhne en F.W.L. Güldenpfennig gevra om onder die Zoeloes in Natal te werk. Hulle vestig die stasies Emmaus (1847), Christianenburg (1854) en Königsberg (1868). Posselt werk ook onder die Duitse koloniste by [[New Germany, KwaZulu-Natal]] en Döhne en Güldenpfennig help die [[Voortrekkers]] en in die NGK-gemeentes in [[Pietermaritzburg]] en [[Weenen]]. ==oor die Vaalrivier== Die BSG wou graag sy werk uitbrei en stuur daarom in 1860 Alexander Merensky en Heinrich Grützner na die [[ZAR]]. Van die Bapedi-kaptein Maleo kry hulle toestemming om in die gebied van die huidige [[Lydenburg]] en [[Middelburg]] die eerste stasie genaamd Gerlachshoop in die Bakopa-stamgebied te stig. Kort daarna volg die stasies Kchalatlolu en Patametsano. Weens ‘n Swazi-oorlog moes die sendelinge vlug. Merensky en Albert Nachtigal is toe na [[Sekoekoeniland]], maar moes ook van daar vlug. Daarna koop Merensky ‘n plaas langs die [[Olifantsrivier]] naby die latere Middelburg en stig in 1865 die sendingstasie [[Botshabelo, Mpumalanga]] (Toevlugsoord) en die bekeerlinge van Gerlachshoop trek daarheen. Deur sy groot kerk, skool, kweekskool, onderwyserskollege, drukpers, watermeul en werkswinkel word Bothsabêlo die modelstasie van die BSG en die sentrum van hul sendingwerk in die gebied tussen die [[Limpoporivier]] en die [[Vaalrivier]]. Dit het ook bekend geword as die “graanskuur” van die omgewing. [[Fort Merensky]] is gebou om die stasie teen moontlike aanvalle te beskerm, maar dit was nooit nodig nie. Later is tog wel weer na Sekoekoeniland uitgebrei. Johannes Winter stig die stasies GaRatau en daarna Lydenburg, Arkona en Lobethal. Die stasie Blauberg is in 1868 begin en word gevolg deur Kratzenstein in 1879 en Medingen in 1881. Teen 1900 het die BSG 30 sendingstasies in die ZAR gehad. J. Wedephol en J. Meister is in 1892 oor die Limpopo na [[Masjonaland]]. Hierdie werkterrein is in 1907 aan die NG-kerk oorgegee. ==Mynwerkers== Die BSG besef teen 1887 dat die geestelike behoeftes onder die swart arbeiders wat van die platteland getrek het en op die diamant- en goudmyne en in die stedelike gebiede werk groot is. ‘n Gevolg hiervan was dat daar amper geen distrik in die land is waar die BSG nie gewerk het nie. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] was die kerk betrokke by die [[trekarbeid]]ers uit Oos-Afrika op die goudvelde van [[Odendaalsrus]] en [[Welkom]]. ==Hindernisse== Die sendelinge moes deur die jare aanhoudend probleme te bowe kom. Terwyl die sendelinge aan koors en ander ontberings in die vir hulle vreemde omstandighede blootgestel is, het die sendingwerk voortgegaan. Kapteins was soms bevrees die sendelinge se aktiwiteite ondermyn die stamhoof en toordokters se gesag. Bekeerlinge is soms vervolg en moes vlug. Na die [[runderpes]] was daar in sekere gebiede hongersnood. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] is sekere stasies geplunder en sendelinge gevange geneem. Op Bethanie in die Vrystaat is ‘n 15000 skape deur die Engelse gebuit. In Transvaal is die stasies by [[Ermelo]] en Woyenthin verwoes. Rasmus Jensen en sy gesin is enkele dae in ‘n veetrok aangehou. Daniël Heese is deur Britse soldate doodgeskiet. Die oorlog het die sendingwerk ernstig ontwrig. Na die oorlog het ‘n depressie sake weer bemoeilik. Die [[Eerste Wêreldoorlog]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die BSG byna vernietig. Tydens beide oorloë is sendelinge geïnterneer. Na die Eerste Wêreldoorlog het die finansiële steun uit Duitsland opgedroog. Sekere stasies moes noodgedwonge van hul plaasgrond verkoop om te kan voortbestaan. Na 1919 kon hulle wel weer opstaan danksy die goeie gesindheid van [[J.C. Smuts]]. Na die Tweede Wêreldoorlog het byna geen sendelinge meer na Suid-Afrika gekom nie. ==na meer as ‘n eeu== ‘n Honderd jaar na die stigting van die BSG het die genootskap in Suid-Afrika 1906 swart en kleurling evangeliste, 113 sendelinge en blanke helpers in diens gehad. Al die mense het gewerk op 55 sendingstasies, 436 buiteposte, 369 skole en 4 opleidingskolleges. Na die Eerste Wêreldoorlog het die NG Sendingkerk verskeie van die stasies oorgeneem. Ander het rondom 1960 gemeentes van die [[Evangelies-Lutherse Kerk in Suider-Afrika]] geword. In verskeie gevalle was die voertaal Afrikaans. ==die sendelinge== ‘n Opvallend baie van die sendelinge van die BSG en hul nageslag het vooraanstaande Suid-Afrikaners geword. Deur hul werk op die sendingveld het sekeres tot kenners van die geskiedenis, folklore, mites en tale van die mense onder wie hulle gewerk het ontwikkel. Hulle het die Bybel, die kategismus en kerkliedere in ‘n verskeidenheid tale oorgesit, Christelike lektuur geskryf, woordeboeke saamgestel en skool- en taalboeke geskryf. Ander het bekendheid verwerf as geoloë, volkekundiges, aardrykskundiges, plantkundiges en medici. Onder hulle was *Martin Baumbach (*1841 - †1891) *Dietrich Baumhöfner *Carl Beuster (*Liebenwalde, 7 Julie 1844 - †Tshevase, Transvaal, 5 November 1901), Lutherse (Berlynse) sendeling *Emil Bernhard Beyer (*Volksmansdorf, [[Leipzig]], 13 Oktober 1836 - †Luckau, Middelburg, Transvaal, 1 April 1920) *Gottfried Beyer (*1879) *Johann Friedrich Albrecht Böhm (*Michelbach, [[Württemberg]], 21 Desember 1833 - †in Duitsland ná 1906) *[[J.L. Döhne]], taalkenner van [[Xhosa]] en [[Zoeloe]] *Ludwig Gustav Eiselen (*1880), superintendent van die BSG, vader van [[W.W.M. Eiselen]] (*1899 - †1977), bekend om die Eiselen-kommissie en die [[Wet op Bantoe-onderwys]] *Karl Endemann (*Triebel, 19 April 1836 - †[[Kiel]], 18 April 1919), kenner van [[Pedi]], leksikograaf *Carl Eberhard Fichardt (*Kreutsburg, 1817 - †Berlyn, 1890), werk op [[Bethanie, Vrystaat]] *Helene Franz, gebore Helene Schulz (*1866 - †1935), verpleegster, bekend geraak weens suksesvolle mediese werk veral aangaande endemiese siektes, moeder van die skrywer [[G.H. Franz]] *Carl Heinrich Robert Franz (*1864 - †1919), werk op die stasie Blauberg en getroud met Helene Franz *Reinhold Theodor Gregorowski (*Mariënburg, Pommere, 7 Junie 1807 – †[[Somerset-Oos]], 7 Januarie 1880), werk by [[Bethanie, Vrystaat]], en [[Zoar, Wes-Kaap]], vader van [[Reinhold Gregorowski]] *Johann Gottlob Grosskopf (*Rietdorf, [[Brandenburg]], 30 September 1851 - †[[Stellenbosch]], 11 Jullie 1925), sendeling te [[Bloemfontein]], [[Herbertsdale]] en [[Riversdal]], vader van [[E.B. Grosskopf]] en [[J.F.W. Grosskopf]] en getroud met die oudste dogter van die sendeling C.H.T. Grützner *Carl Heinrich Theodore Grützner (*Strehlen, Silesië, 20 Maart 1834 - †Berlyn, 7 April 1910), Berlynse sendeling in die [[ZAR]] *Friedrich Wilhelm Güldenpfennig (*1818 - †1868) *Carl August Daniël Heese (*24 Februarie 1867 - †23 Augustus 1901) *Daniël Friedrich Siegfried Heese (*21 Oktober 1833 - †10 Mei 1905) *Carl Adolf Gustav Hoffmann (*2 Augustus 1868 - †15 September 1962) *Heinrich Howe, sendeling van 1882- 1902 *Rasmus Jensen (*1853 - †1934) *Johann David Michael Kikillus (*1849 - †1907), sendeling op [[Herbertsdale]] *Furchtegott Johann Carl Knothe (*1838 - †1892) *Oswald Robert Paul Krause (17 Julie 1846 – 13 Desember 1915), *Gustav Adolf Kraut, 1838 na [[Bethanie, Vrystaat]] *Johann Heinrich Albert Kropf (*Potsdam, 27 Maart 1822 - †[[Stutterheim]], 20 Desember 1910), Xhosa-taalkundige, leksikograaf, Bybelvertaler *Nicolaus Kuhn (†1882) Is dit Niklaas Koen? *Hermann Kuschke (*1853 - †1927). Sy kleinseun was die nyweraar George Siegfried Johannes Kuschke. *August Ferdinand Lange *Ludwig Liefeldt, werk in [[Transkei]] *Alexander Merensky (*Panten, naby Liegnitz, Benede-Silesië (nou in [[Pole]]), 8 Junie 1837 - †[[Berlyn]], 22 Mei 1918), geograaf, etnoloog, skrywer, geneesheer, vader van [[Hans Merensky]]. Lees ook [[Botshabelo]] en [[Fort Merensky]] *Nikolaus Meyfarth, sendeling te Pniel en [[Bethanie, Vrystaat]] *Johann Albrecht Nachtigal (*Berlyn, April 1838 - †Detmold, Duitsland, 6 Julie 1899) *Theodor Carl Nauhaus (*1835 - †1903) *Adolph Albert Ortlepp (*Bernstadt, Silesië, 7 Oktober 1807 – [[Colesberg]], 8 Oktober 1879), werk op [[Bethanie, Vrystaat]] *Gustav Pakendorf (*29 Augustus 1869 - †20 September 1944) *Karl Wilhelm Posselt (*Diekouw, Brandenburg (Neumark), 20 Junie 1815 - †[[New Germany, KwaZulu-Natal]], 12 Mei 1885), Lutherse predikant, stigter van Christianenberg in [[Natal]] 1854 *Friedrich Prietsch, werk op [[Zoar, Wes-Kaap]] en [[Haarlem, Wes-Kaap]] *Theodor C.L. Radloff (†1872), werk op [[Amaliënstein]], [[Zoar, Wes-Kaap]] en [[Bethanie, Vrystaat]] *Friedrich (Fritz) Reuter (*Löwenbruch, naby Teltow, [[Pruise]], 22 Augustus 1848 - †Medingen, Transvaal, 9 Julie 1941), Berlynse sendeling in Modjadjeland, lees [[Gravelotte]] *Friedrich (Fritz) Scheffler (*1 Maart 1874), werk in [[Masjonaland]] en later [[Herbertsdale]]. Daar is ‘n boek oor sy lewe, naamlik ''Liewe Lydia – Liewe Fritz, liefdesbriewe van die jong Friedrich Scheffler en sy ongesiene beminde Lydia Stacklies 1905-190''. Voorberei vir publikasie deur Hans Scheffler en [[Alba Bouwer]] en uitgegee deur [[Tafelberg-Uitgewers]], [[Kaapstad]], 1972. {{ISBN|0-624-00315-9}} *[[Johann Schmelen]], kenner van die [[Nama]]-taal, pionier-reisiger *August Schmidt (*1821 - †1904), werk op [[Amaliënstein]] *Carl Friedrich Schultheiss *Julius Schultheiss, werk in die jare 1837 – 1876 *Adolf Schumann (*1835 - †1904) *Erdmann Schwellnuss (*1841 - †1910) *Paul Erdmann Schwellnus (*22 September 1877 - †2 Maart 1946), kenner van tale van [[Venda]] en [[Noord-Sotho]], vertaler van die Bybel in Bavenda en volkekundige *Johannes Wilhelm Seidenfaden (*Witzenhausen, 27 Februarie 1782 - †Honingklip, [[Swellendam]], 8 Mei 1863), werk o.a. te [[Suurbraak]] *Gustav Trümpelmann (*14 April 1841 - †19 April 1923) *Johannes Friedrich Theodor Trümpelmann (*6 Februarie 1881 - †13 April 1954), werk op [[Botshabelo]] *Paul Trümpelmann (*1 Maart 1873 - †28 Julie 1929), superintendent van die BSG *Johann Gotfried Ulbricht (†Theopolis, 1821) *Hermann Theodor Wangemann (*Bad Wilsnack, Brandenburg, 27 Maart 1818 - †[[Berlyn]], 18 Junie 1894), direkteur van die BSG 1865-1894, onderneem twee reise na die sendingstasies in Suider-Afrika *August Wilhelm Winter (*1813 - †1889), werk te [[Bethanie, Vrystaat]] *Carl Friedrich Wuras (*Herzberg, Oos-Pruise, 9 Junie 1809 - †plaas Herzberg, [[Bethanie, Vrystaat]] (Wurasoord), 20 Mei 1891), kenner van die taal van die [[Korana]] *Johann August Ludwig Zerwick (*11 Desember 1809 - †1 Junie 1885), sendeling, geneesheer o.a. op [[Bethanie, Vrystaat]] en [[Amaliënstein]], lees ook [[Geskiedenis van geneespraktyk in Suid-Afrika]] *Carl Zunckel (*naby Berlyn, 4 Desember 1822 - †Emmaus, Natal, 8 Julie 1899), Berlynse sendeling in Natal ==Sol Plaatje== [[Sol Plaatje]] het as Christen op die sendingstasie Pniël grootgeword. ==Lees ook== *[[Duitsers in Natal]] ==Bibliografie== *Malherbe, D.F. du T.: Stamregister van die Suid-Afrikaanse volk. [[Stellenbosch]]: Tegniek, 1966 *Pienaar, P. de V. (red.): Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, 1968 *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 2. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1970 *van der Merwe, Werner: Die Berlynse Sending in Suid-Afrika. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 32, nr. 1, Desember 1982 {{Normdata}} [[Kategorie:Christelike sendings]] 8pw3j6orawh12krt0r53iydve99ut3t Molibdaat 0 415030 2890926 2671653 2026-04-06T20:34:21Z Jcb 223 2890926 wikitext text/x-wiki {{Ioonkas |beeld1=Molybdate.png |beeld2=Molybdate 3D.png<!-- |term.rad=2,18 &nbsp;Å <ref name="Roobo">''Thermochemical Radii of Complex Ions'' {{Outeur|Helen K. Roobottom, H. Donald B. Jenkins, Jack Passmore, Leslie Glasser}} Journal of Chemical Education 76(11) 1999, bls. 1570</ref> |geleibaarheid=160,7&nbsp;[Scm<sup>2</sup>/mol]<ref>{{webaanhaling|url=http://www.aqion.de/site/194|titel=aqion}}</ref>--> }} In die [[chemie]] is 'n '''molibdaat''' 'n verbinding wat 'n [[oksianioon]] bevat met [[molibdeen]] in sy hoogste [[oksidasietoestand]] van +6: {{ch2|O-\sMo(\dO)2\sO-}}. Dit kan as 'n [[sout (chemiese stof)|sout]] of 'n [[ester]] voorkom. Molibdeen kan 'n baie groot reeks van sulke oksianione vorm, wat diskrete strukture of [[polimeer|polimeries]] verlengde strukture kan wees, alhoewel laasgenoemde slegs in die vaste toestand voorkom. Die groter oksianione is lede van 'n groep verbindings wat ''polioksometalate'' genoem word. Omdat hulle slegs een tipe metaalatoom bevat, word dit dikwels ''isopolimetalate'' genoem.<ref name = greenwood>{{cite book |last1=Greenwood |first1=Norman N. |author-link1=Norman Greenwood |last2=Earnshaw |first2=Alan |year=1997 |title=Chemistry of the Elements |edition=2nd |page= |pages= |name-list-style= |publisher=[[Butterworth-Heinemann]] |isbn=978-0-08-037941-8 |ref= }}</ref> Die diskrete molibdeenoksianione wissel in grootte van die eenvoudigste {{chem|MoO|4|2−}}, soos in [[natriummolibdaat]] tot uiters groot strukture wat in isopolimolibdeenblou gevind word. Dit bevat byvoorbeeld 154 Mo-atome. [[Wolfram]] is soortgelyk aan molibdeen en vorm baie [[wolframaat|wolframate]] wat sesvoudig- gekoöordineerde wolframatome bevat.<ref name= cotton>{{cite book | author = [[F. Albert Cotton|Cotton, F. Albert]] |author2=[[Geoffrey Wilkinson|Wilkinson, Geoffrey]] |author3=Murillo, Carlos A. |author4=Bochmann, Manfred | title = Advanced Inorganic Chemistry | edition = 6th | publisher = Wiley-Interscience | location = New York | year = 1999 | isbn = 0-471-19957-5 | page = | pages = }}</ref> ==Voorbeelde van molibdaatanione== Voorbeelde van molibdaatoksianione is: *(mono) {{chem|MoO|4|2−}}, in bv. [[natriummolibdaat|Na<sub>2</sub>MoO<sub>4</sub>]] en het [[mineraal]] powelliet, CaMoO<sub>4</sub>; *(di) {{chem|Mo|2|O|7|2−}}, soos in gehidreerde ammoniumdimolibdaat. Die watervrye tetrabutielammoniumsout van {{chem|Mo|2|O|7|2−}} is ook bekend;<ref>{{cite journal | title = Synthesis and characterization of the dimolybdate ion, {{chem|Mo|2|O|7|2−}} | author1 = V. W. Day | author2 = M. F. Fredrich | author3 = W. G. Klemperer | author4 = W. Shum | journal = Journal of the American Chemical Society | volume = 99 | issue = 18 | year = 1977 | page = 6146 | doi = 10.1021/ja00460a074 }}</ref> *(tri) {{chem|Mo|3|O|10|2−}} kom in die etileendiamiensout voor;<ref>{{cite journal | title = Hydrothermal Synthesis and Crystal Structure of Anhydrous Ethylenediamine Trimolybdate {{chem|(C|2|H|10|N|2|)[Mo|3|O|10|]}} | author1 = Guillou N. | author2 = Ferey G. | journal = Journal of Solid State Chemistry | volume = 132 | issue = 1 |date=August 1997 | pages = 224–227(4) | doi = 10.1006/jssc.1997.7502 |bibcode = 1997JSSCh.132..224G }}</ref> *(tetra) {{chem|Mo|4|O|13|2−}} word in 'n kaliumsout aangetref;<ref>{{cite journal | title = Crystal structure of potassium tetramolybdate, {{chem|K|2|Mo|4|O|13}}, and its relationship to the structures of other univalent metal polymolybdates | author1 = B. M. Gatehouse | author2 = P. Leverett | journal = J. Chem. Soc. A | year = 1971 | pages = 2107–2112 | doi = 10.1039/J19710002107 }}</ref> *(penta) {{chem|Mo|5|O|16|2−}} in die sout van [[anilien]] ({{chem|C|6|H|5|NH|3|+}});<ref>{{cite journal | title = Crystal Structure of Anilinium Pentamolybdate from Powder Diffraction Data. The Solution of the Crystal Structure by Direct Methods Package POWSIM | author1 = W. Lasocha | author2 = H. Schenk | journal = J. Appl. Crystallogr. | year = 1997 | volume = 30 | pages = 909–913 | doi = 10.1107/S0021889897003105 | issue = 6 }}</ref> *(heksa) {{chem|Mo|6|O|19|2−}} in die tetrametielammoniumsout;<ref>{{cite journal | title = The crystal and molecular structure of bis(tetramethylammonium) hexamolybdate(VI) | author = S. Ghammami | journal = Crystal Research and Technology | volume = 38 | issue = 913 | pages = 913–917 | year = 2003 | doi = 10.1002/crat.200310112 | s2cid = 95078211 }}</ref> *(hepta) {{chem|Mo|7|O|24|6−}} in ammoniumheptamolibdaat, (NH<sub>4</sub>)<sub>6</sub>Mo<sub>7</sub>O<sub>24</sub>·4H<sub>2</sub>O;<ref>{{cite journal | title = Crystal structure of the heptamolybdate(VI)(paramolybdate) ion, [Mo<sub>7</sub>O<sub>24</sub>]<sup>6−</sup>, in the ammonium and potassium tetrahydrate salts | author1 = Howard T. Evans jr. | author2 = Bryan M. Gatehouse | author3 = Peter Leverett | journal = J. Chem. Soc., Dalton Trans. | year = 1975 | pages = 505–514 | doi = 10.1039/DT9750000505 | issue = 6 }}</ref> *(okto) {{chem|Mo|8|O|26|4−}} in die trimetielammoniumsout.<ref name = greenwood /> Die benaming van molibdate volg gewoonlik die konvensie van 'n voorvoegsel om die aantal Mo-atome aan te dui. Byvoorbeeld, ''dimolibdaat'' vir 2 molibdeenatome; ''trimolibdaat'' vir 3 molibdeenatome, ens. Soms word die oksidasietoestand as 'n agtervoegsel bygevoeg, soos in ''pentamolibdaat(VI)''. Die heptamolibdaatioon, {{chem|Mo|7|O|24|6−}}, word dikwels "paramolibdaat" genoem. ==Struktuur van molibdaatanione== Die kleiner anione, {{chem|MoO|4|2−}} en {{chem|Mo|2|O|7|2−}} het [[tetraëder|tetraëdriese]] omringing. In {{chem|MoO|4|2−}} is die vier suurstofatome ekwivalent soos in [[sulfaat]] en chromaat, met gelyke bindingslengtes en -hoeke. {{chem|Mo|2|O|7|2−}} kan beskou word as twee tetraëders wat 'n hoek deel, dit wil sê met 'n enkele oorbruggende O-atoom.<ref name =greenwood /> In die groter anione is molibdeen oor die algemeen, maar nie eksklusief nie, 6-voudig gekoördineer met kante of hoekpunte van MoO<sub>6</sub>-[[oktaëder]]s wat gedeel word. Die oktaëders is verwronge. Tipiese M-O-bindingslengtes is: *in terminaal nie-oorbruggende M–O ongeveer 170pm. *in oorbruggende M–O–M-eenhede ongeveer 190pm. Die {{chem|Mo|8|O|26|4−}}-anioon bevat beide oktaëdriese en tetraëdriese molibdeen en kan geïsoleer word in 2 isomere vorms, alfa en beta.<ref name = cotton /> Die heksamolibdaat-beeld hieronder toon die koördinasie-poliëders. Die spasievullende model van die heptamolibdaat toon die diggepakte aard van die suurstofatome in die struktuur. Die oksiedioon het 'n ioniese radius van 140pm; molibdeen(VI) is baie kleiner, 59pm.<ref name = greenwood /> Daar is sterk ooreenkomste tussen die strukture van die molibdate en die molibdeenoksiede, ([[molibdeen(VI)oksied|MoO<sub>3</sub>]], [[molibdeen(IV)oksied|MoO<sub>2</sub>]] en die oksiede Mo<sub>9</sub>O<sub>26</sub> en Mo<sub>10</sub>O<sub>29</sub>) wat se strukture almal diggepakte oksiedione bevat.<ref>"Oxides: solid state chemistry" W.H. McCarroll, ''Encyclopedia of Inorganic Chemistry'' Ed. R. Bruce King, John Wiley and Sons (1994) {{ISBN|0-471-93620-0}}</ref> <gallery mode="packed"> File:Polyederstrukturen Molybdän.png|(a) Heksamolibdaat [Mo<sub>6</sub>O<sub>19</sub>]<sup>2&minus;</sup> (b) Heptamolibdaat [Mo<sub>7</sub>O<sub>24</sub>]<sup>6&minus;</sup> File:Heptamolybdate B&S.png|Bal-en-stokkiemodel van heptamolibdaat File:Heptamolybdate space fill.png|Heptamolibdaat met ruimtevullende suurstofatome </gallery> ==Ewewigte in waterige oplossing== Wanneer {{ch2|MoO3}}, molibdeentrioksied in alkaliöplossing opgelos word, word die eenvoudige {{ch2|MoO4(2-)}} anioon geproduseer: :<chem>MoO3 + 2 NaOH -> Na2MoO4 + H2O</chem> As die [[pH]] verlaag word, volg kondensasie, met verlies van water en die vorming van Mo–O–Mo-bindings. Die stoïgiometrie wat lei tot heksa-, hepta- en oktamolibdate word getoon:<ref name =" greenwood" /><ref name=wgk>{{cite book|first1=W. G.|last1=Klemperer|title=Inorganic Syntheses|series=Inorganic Syntheses|chapter=Tetrabutylammonium Isopolyoxometalates|year=1990|volume=27|pages=74–85 |doi=10.1002/9780470132586.ch15|isbn=9780470132586}}</ref> :<chem>6 [MoO4]^2- + 10 HCl -> [Mo6O19]^2- + 10 Cl- + 5 H2O</chem> :<chem>7 MoO4^2- + 8 H+ -> Mo7O24^6- + 4 H2O </chem><ref name = cotton /> :<chem>Mo7O24^6- + HMoO4^- + 3 H+ -> Mo8O26^4- + 2 H2O</chem><ref name = cotton /> ===Peroksomolibdate=== Baie peroksomolibdate is bekend. Hulle is geneig om te vorm wanneer molibdaatsoute met waterstofperoksied behandel word. Opmerklik is die monomeer-dimeer-ewewig: :<chem>[Mo2O3(O2)2(H2O)2]^2- <=> [Mo2O3(O2)4(H2O)2]^2- </chem> {{ch2|[Mo(O2)4](2-)}} is ook bekend maar dit is onstabiel. Sommige verwante verbindings vind gebruik as oksideermiddels in [[organiese sintese]].<ref>{{cite journal | last1 = Dickman | first1 = Michael H. | last2 = Pope | first2 = Michael T. | year = 1994 | title = Peroxo and Superoxo Complexes of Chromium, Molybdenum, and Tungsten | journal = Chem. Rev. | volume = 94 | issue = 3| pages = 569–584 | doi = 10.1021/cr00027a002 }}</ref> ==Industriële gebruike== ===Katalise=== Molibdate word wyd gebruik in katalise. Die grootste gebruik van molibdaat is die vervaardiging van katalisators vir hidro-ontswaweling, die proses waardeur swael uit petroleum verwyder word. Bismutmolibdate, nominaal van die samestelling Bi<sub>9</sub>PMo<sub>12</sub>O<sub>52</sub>, kataliseer ammoksidasie van propileen tot akrilonitriel. Ferrimolibdate word industrieel gebruik om die oksidasie van metanol na [[formaldehied]] te kataliseer.<ref name=ullmann>Roger F. Sebenik et al. "Molybdenum and Molybdenum Compounds" in ''Ullmann's Encyclopedia of Chemical Technology'' 2005; Wiley-VCH, Weinheim. {{doi|10.1002/14356007.a16_655}}</ref> {{En-vertaal|pl=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Molybdate&oldid=1183183432}} <!-- ===Corrosion inhibitors=== Sodium molybdate has been used in industrial water treatment as a [[corrosion inhibitor]]. It was initially thought that it would be a good replacement for chromate, when chromate was banned for toxicity. However, molybdate requires high concentrations when used alone, therefore complementary corrosion inhibitors are generally added,<ref>{{cite web|url=http://www.gewater.com/handbook/cooling_water_systems/ch_31_open.jsp|title=Open Recirculating Cooling Systems - GE Water|work=gewater.com}}</ref> and is mainly used in high temperature closed-loop cooling circuits.<ref>{{cite web|url=http://www.gewater.com/handbook/cooling_water_systems/ch_32_closed.jsp|title=Closed Recirculating Cooling Systems - GE Water|work=gewater.com}}</ref> According to an experimental study, Molybdate has been reported as an efficient biocide against microbiologically induced corrosion (MIC), where adding 1.5 mM of Molybdate/day resulted in a 50% decrease in the corrosion rate.<ref>{{cite web|url=http://www.crcpress.com/Microbiologically-Influenced-Corrosion-in-the-Upstream-Oil-and-Gas-Industry/Skovhus-Enning-Lee/p/book/9781498726566|title=Microbiologically Influenced Corrosion in the Upstream Oil and Gas Industry}}</ref> === Supercapacitors === Molybdates (especially FeMoO<sub>4</sub>, Fe<sub>2</sub>(MoO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>, NiMoO<sub>4</sub>, CoMoO<sub>4</sub> and MnMoO<sub>4</sub>) have been used as [[anode]] or [[cathode]] materials in aqueous capacitors.<ref>{{Cite journal|last1=Purushothaman|first1=K. K.|last2=Cuba|first2=M.|last3=Muralidharan|first3=G.|date=2012-11-01|title=Supercapacitor behavior of α-MnMoO4 nanorods on different electrolytes|journal=Materials Research Bulletin|volume=47|issue=11|pages=3348–3351|doi=10.1016/j.materresbull.2012.07.027}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|last1=Senthilkumar|first1=Baskar|last2=Sankar|first2=Kalimuthu Vijaya|last3=Selvan|first3=Ramakrishnan Kalai|last4=Danielle|first4=Meyrick|last5=Manickam|first5=Minakshi|date=2012-12-05|title=Nano α-NiMoO4as a new electrode for electrochemical supercapacitors|journal=RSC Adv.|language=en|volume=3|issue=2|pages=352–357|doi=10.1039/c2ra22743f|issn=2046-2069}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Cai|first1=Daoping|last2=Wang|first2=Dandan|last3=Liu|first3=Bin|last4=Wang|first4=Yanrong|last5=Liu|first5=Yuan|last6=Wang|first6=Lingling|last7=Li|first7=Han|last8=Huang|first8=Hui|last9=Li|first9=Qiuhong|date=2013-12-26|title=Comparison of the Electrochemical Performance of NiMoO4 Nanorods and Hierarchical Nanospheres for Supercapacitor Applications|journal=ACS Applied Materials & Interfaces|volume=5|issue=24|pages=12905–12910|doi=10.1021/am403444v|pmid=24274769|issn=1944-8244}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Xia|first1=Xifeng|last2=Lei|first2=Wu|last3=Hao|first3=Qingli|last4=Wang|first4=Wenjuan|last5=Wang|first5=Xin|date=2013-06-01|title=One-step synthesis of CoMoO4/graphene composites with enhanced electrochemical properties for supercapacitors|journal=Electrochimica Acta|volume=99|pages=253–261|doi=10.1016/j.electacta.2013.03.131}}</ref> Due to [[Pseudocapacitance|pseudocapacitive]] charge storage, specific [[capacitance]] up to 1500 F g<sup>−1</sup> has been observed.<ref name=":0" /> ===Medicine=== Radioactive molybdenum-99 in the form of molybdate is used as the parent isotope in [[technetium-99m generator]]s for [[nuclear medicine]] imaging.<ref>{{cite book|last1=National Research Council (US) Committee on Medical Isotope Production Without Highly Enriched Uranium.|title=Medical Isotope Production without Highly Enriched Uranium.|date=2009|publisher=National Academies Press|location=Washington DC|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK215133/|chapter=Molybdenum-99/Technetium-99m Production and Use}}</ref> ===Other=== [[Nitrogen fixation]] requires molybdoenzymes in legumes (e.g., soybeans, acacia, etc.). For this reason, fertilizers often contain small amounts of molybdate salts. Coverage is typically less than a kilogram per acre.<ref name=ullmann/> Molybdate chrome pigments are speciality but commercially available pigments.<ref name=ullmann/> Molybdate (usually in the form of potassium molybdate) is also used in the analytical [[Colorimetry|colorimetric]] testing for the concentration of [[silica]] in solution, called the molybdenum blue method.<ref>{{cite web|url=http://www.astm.org/Standards/D7126.htm|title=ASTM D7126 - 15 Standard Test Method for On-Line Colorimetric Measurement of Silica|work=astm.org}}</ref> Additionally, it is used in the colorimetric determination of phosphate quantity in association with the dye malachite green. == Collectible molybdate == Molybdate crystals as collected by gem enthusiasts with the world's best samples of crystalized Molybdate coming from [[Madawaska Mine]].<ref>{{Cite journal|last=McDougall|first=Raymond|date=2019-09-03|title=Mineral Highlights from the Bancroft Area, Ontario, Canada|url=https://doi.org/10.1080/00357529.2019.1619134|journal=Rocks & Minerals|volume=94|issue=5|pages=408–419|doi=10.1080/00357529.2019.1619134|s2cid=201298402 |issn=0035-7529}}</ref> --> ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Anorganiese chemie]] [[Kategorie:Verbindings van molibdeen]] 95p8qdso5tnqo535waxhxul3kh310cj Natriumsilikaat 0 415134 2890788 2672631 2026-04-06T18:01:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890788 wikitext text/x-wiki Onder '''natriumsilikate''' word verskeie verbindings verstaan. [[Lêer:Na2O-SiO2.svg|duimnael|Die fasediagram van die watervrye stelsel {{ch2|Na2O}}-{{ch2|SiO2}}|400px]] In die watervrye binêre stelsel {{ch2|(Na2O)_{1-x}(SiO2)_{x}|}} is ses fases bekend:<ref name="Volker">{{cite journal|title=Structural Chemistry of Anhydrous Sodium Silicates – A Review |author=Volker Kahlenberg|journal=Chimia|year=2010|volume=64|issue=10|pages=716-722}}</ref> {|class="wikitable" |- !Kode!!x- waarde!!({{ch2|Na2O}}):({{ch2|SiO2}})!!formule!!naam!!smeltpunt!!metastabiel |- |a||0,1666||5:1||{{ch2|Na10SiO7}}||||1243K||onder 1064K |- |b||0,3333||2:1||{{ch2|Na4SiO4}}||([[natriumortosilikaat]])||1383K|| |- |c||0,4000||3:2||{{ch2|Na6Si2O7}}||([[natriumpirosilikaat]])||1397K||onder 1068K |- |d||0,5000||1:1||{{ch2|Na2SiO3}}||([[natriummetasilikaat]])||1363K|| |- |e||0,6666||1:2||{{ch2|Na2Si2O5}}||||1148K|| |- |f||0,7272||3:8||{{ch2|Na6Si8O19}}||||1080K (peritekt.)||onder 973K |} [[Lêer:Sodium silicate.JPG|duimnael|'n Monster van natriumsilikaat|links]] {{ch2|Na2Si2O5}} word in die natuur as die [[mineraal]] [[natrosiliet]] aangetref.<ref>{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-2863.html|publisher=mindat 2863|title=Natrosilite}}</ref> Daar is nog 'n mineraal, ertixiïet, wat die algemene samestelling {{ch2|Na2Si4O9}} het (1({{ch2|Na2O}}):4({{ch2|SiO2}}); x=0,8) wat sintesies nie gevind is nie.<ref>{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-1406.html|publisher=mindat 1406|title=Ertixiite}}</ref> Dit is nie ongewoon nie. Minerale kan deur onsuiwerhede gestabilieer wees, of as metastable hoëdrukfases gevorm word. Natriumsilikate is oplosbaar in water en die oplossings is as [[waterglas]] bekend. Daar is ook verskeie hidrate. == Verwysings == {{Verwysing}} {{Normdata}} [[Kategorie:Verbindings van natrium|silikaat]] [[Kategorie:Verbindings van silikon]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] hn03fpi4yonjorbmqzp4kjgtnr63bli Natriumortosilikaat 0 415149 2890785 2672375 2026-04-06T18:00:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890785 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |formule={{ch2|Na4SiO4}} |CASNo=13472-30-5<ref name="PC">{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Sodium-orthosilicate|publisher=PubChem NIH|title=sodium orthosilicate}}</ref> |MolereMassa=184,04 [g/mol]<ref name="PC"/> |Voorkoms=vlokkerige wit vastestof<ref name="PC"/> |Smeltpunt=1351K?, 1383K? |Kondisie=T<1233K {{beta}}-{{ch2|Na4SiO4}} |struktuur12=Sodium orthosilicate.svg |Ruimtegroep=P{{bostreep|1}}<ref name="Volker"/> |Ruimtegroepnommer=2 |Selparms=a=557,6pm; b=619,1pm; c=850,7pm; {{alfa}}=103,13°; {{beta}}=95,5°; {{gamma}} 123,72°<ref name="Volker">{{cite journal|title=Structural Chemistry of Anhydrous Sodium Silicates – A Review |author=Volker Kahlenberg|journal=Chimia|year=2010|volume=64|issue=10|pages=716-722}}</ref> |Kondisie2=T>1233K {{alfa}}-{{ch2|Na4SiO4}} |Ruimtegroep2= onbekend |Flitspunt= nie-brandbaar<ref name="PC"/> |Oplosbaarheid=oplosbaar }} ==Kristalstruktuur== {{beta}}-Natriumortosilikaat is 'v watervrye [[natriumsilikaat]]. Dis 'n neso[[silikaat]] wat afsonderlike [[tetraëder|tetraëdriese]] {{ch2|SiO4^{4-}|}}-ione bevat. Dit kristalliseer onder 1233K in 'n trikliniese struktuur. Die natriumione word deur vier of vyf suurstofatome omring [{{ch2|NaO4}}]-tetraëders deel rande en vorm 'n eendimensionale kettings ewewydig aan [010]. Die ander natriumione het vyfvoudige koördinasie. Die struktuur van {{alfa}}-{{ch2|Na4SiO4}} bo 1233K is nie bekend nie.<ref name="Volker"/> ==Chemiese eienskappe== Natiumortosilikaat kan verkry word deur [[kwarts]] en [[natriumhidroksied]] tot 402 °C te verhit maar die druk van die waterdamp moet laag genoeg gehou word.<ref>{{cite web|url=https://patents.google.com/patent/US2351385A|publisher=USA|title=Patent US2351385A}}</ref> Die vormingsreaksie kan weergege word as: :<math>4NaOH(l) + SiO_2 \rightarrow Na_4SiO_4(s) + 2H_2O(g)\uparrow</math> ==Gebruike== Dit word gebruik in produkte vir die verwydering van vet en ander hidrofobiese materiale van harde oppervlaktes.<ref name="PC"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Verbindings van natrium|ortosilikaat]] [[kategorie:Verbindings van silikon]] [[kategorie:Anorganiese verbindings]] 3n4qg3l2ix5e622yv27kk8w7eh4thev Natriumpirosilikaat 0 415183 2890786 2672581 2026-04-06T18:01:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890786 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur12=3D-sorosilicate.svg |formule={{ch2|Na6Si2O7}} |CASNo=15593-82-5<ref>{{cite web|url=https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=15593-82-5|publisher=CAS|title=Sodium silicate (Na6Si2O7)}}</ref> |Digtheid=d{{sub|x}}= 2,614 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="Volker"/> |Smeltpunt=1115 °C<ref name="Volker"/> |MolereMassa=306,11 [g/mol]<ref name="Volker">{{cite journal|authors=Volker Kahlenberg, Thomas Langreiter, Erik Arroyabe. |title=Na6Si2O7– the missing structural link among alkali pyrosilicates. |journal=Journal of Inorganic and General Chemistry / Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie|year=2010|volume=636 |issue=11|pages=1974|doi=10.1002/zaac.201000120.hal-00552471}}</ref> |Ruimtegroep=P{{bostreep|1}} |Ruimtegroepnommer=2 |Selparms=a=580,07(8)pm; b=1158,11(15)pm; c=2325,7(3)pm; {{alfa}}=89,709(10)°;{{beta}}=88,915(11)°;{{gamma}}=89,004(11)°<ref name="Volker"/> |Voorkoms=kleurlose kristalle |Oplosbaarheid=oplosbaar (sien:[[waterglas]]) }} '''Natriumpirosilikaat''' is 'n [[sout (chemiese stof)|sout]] van [[natrium]] en die onstabiele suur pirokieselsuur {{ch2|H6Si2O7}}. Dit is een van die fases van die [[natriumsilikaat]]-stelsel met 'n modulus 3{{ch2|Na2O}}:2{{ch2|SiO2}}. Dit het 'n chemiese formule {{ch2|Na6Si2O7}}. Die stof is baie [[higroskopie]]s.<ref name="Volker"/> en metastabiel onder 'n [[temperatuur]] van 795 °C. Dit vorm 'n eutektikum met [[natriummetasilikaat]] by 1016 °C en met [[natriumortosilikaat]] by 1029 °C.<ref name="Volker2">{{cite journal|title=Structural Chemistry of Anhydrous Sodium Silicates – A Review|author=Volker Kahlenberg|journal=Chimia|year=2010|volume=64|issue=10|pages=716-722}}</ref> ==Kristalstruktuur== Natriumpirosilikaat kristalliseer in in 'n trikliniese kristalstuktuur. Dit is 'n [[sorosilikaat]] wat die dimere {{ch2|Si2O7^{6-}|}}-ion bevat. Dit word gevorm deur twee {{ch2|SiO4}}-[[tetraëder]]s wat 'n hoekpunt deel. Daar is verskeie natrium-posisies wat vier- tot sesvoudig deur suurstofatome gekoördineer word. Die NaO{{sub|n}}-poliëders is deur hoekpunt or rande te deel met mekaar verbind.<ref name="Volker"/> Die pirosilikate van [[kalium]], [[rubidium]] en [[sesium]] ({{ch2|K6Si2O7}},{{ch2|Rb6Si2O7}} en {{ch2|Cs6Si2O7}}) het dieselfde struktuur.<ref name="Volker"/> ==Gebruike== Saam met die ortosilikaat word natriumpirosilikaat voorgestel as 'n absorpsiemiddel vir [[koolstofdioksied]] uit die [[atmosfeer]].<ref>{{cite journal|title=Effect of Sodium Ortho and Pyrosilicates (Na4SiO4–Na6Si2O7) Mixture during the CO2 Chemical Capture Performance|authors= Fernando Plascencia-Hernández, Daniel G. Araiza, Heriberto Pfeiffer|journal= Industrial & Engineering Chemistry Research|year=2022|volume= 61 |issue=30|pages=11012-11024|doi=10.1021/acs.iecr.2c01574}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} [[kategorie:Verbindings van natrium|pirosilikaat]] [[kategorie:Verbindings van silikon]] [[kategorie:Anorganiese verbindings]] 8yzurvqsig7lwt6xyxa9rjywb2hpntd 2890787 2890786 2026-04-06T18:01:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890787 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur12=3D-sorosilicate.svg |formule={{ch2|Na6Si2O7}} |CASNo=15593-82-5<ref>{{cite web|url=https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=15593-82-5|publisher=CAS|title=Sodium silicate (Na6Si2O7)}}</ref> |Digtheid=d{{sub|x}}= 2,614 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="Volker"/> |Smeltpunt=1115 °C<ref name="Volker"/> |MolereMassa=306,11 [g/mol]<ref name="Volker">{{cite journal|authors=Volker Kahlenberg, Thomas Langreiter, Erik Arroyabe. |title=Na6Si2O7– the missing structural link among alkali pyrosilicates. |journal=Journal of Inorganic and General Chemistry / Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie|year=2010|volume=636 |issue=11|pages=1974|doi=10.1002/zaac.201000120.hal-00552471}}</ref> |Ruimtegroep=P{{bostreep|1}} |Ruimtegroepnommer=2 |Selparms=a=580,07(8)pm; b=1158,11(15)pm; c=2325,7(3)pm; {{alfa}}=89,709(10)°;{{beta}}=88,915(11)°;{{gamma}}=89,004(11)°<ref name="Volker"/> |Voorkoms=kleurlose kristalle |Oplosbaarheid=oplosbaar (sien:[[waterglas]]) }} '''Natriumpirosilikaat''' is 'n [[sout (chemiese stof)|sout]] van [[natrium]] en die onstabiele suur pirokieselsuur {{ch2|H6Si2O7}}. Dit is een van die fases van die [[natriumsilikaat]]-stelsel met 'n modulus 3{{ch2|Na2O}}:2{{ch2|SiO2}}. Dit het 'n chemiese formule {{ch2|Na6Si2O7}}. Die stof is baie [[higroskopie]]s.<ref name="Volker"/> en metastabiel onder 'n [[temperatuur]] van 795 °C. Dit vorm 'n eutektikum met [[natriummetasilikaat]] by 1016 °C en met [[natriumortosilikaat]] by 1029 °C.<ref name="Volker2">{{cite journal|title=Structural Chemistry of Anhydrous Sodium Silicates – A Review|author=Volker Kahlenberg|journal=Chimia|year=2010|volume=64|issue=10|pages=716-722}}</ref> ==Kristalstruktuur== Natriumpirosilikaat kristalliseer in in 'n trikliniese kristalstuktuur. Dit is 'n [[sorosilikaat]] wat die dimere {{ch2|Si2O7^{6-}|}}-ion bevat. Dit word gevorm deur twee {{ch2|SiO4}}-[[tetraëder]]s wat 'n hoekpunt deel. Daar is verskeie natrium-posisies wat vier- tot sesvoudig deur suurstofatome gekoördineer word. Die NaO{{sub|n}}-poliëders is deur hoekpunt or rande te deel met mekaar verbind.<ref name="Volker"/> Die pirosilikate van [[kalium]], [[rubidium]] en [[sesium]] ({{ch2|K6Si2O7}},{{ch2|Rb6Si2O7}} en {{ch2|Cs6Si2O7}}) het dieselfde struktuur.<ref name="Volker"/> ==Gebruike== Saam met die ortosilikaat word natriumpirosilikaat voorgestel as 'n absorpsiemiddel vir [[koolstofdioksied]] uit die [[atmosfeer]].<ref>{{cite journal|title=Effect of Sodium Ortho and Pyrosilicates (Na4SiO4–Na6Si2O7) Mixture during the CO2 Chemical Capture Performance|authors= Fernando Plascencia-Hernández, Daniel G. Araiza, Heriberto Pfeiffer|journal= Industrial & Engineering Chemistry Research|year=2022|volume= 61 |issue=30|pages=11012-11024|doi=10.1021/acs.iecr.2c01574}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Verbindings van natrium|pirosilikaat]] [[Kategorie:Verbindings van silikon]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] f3hoxpg0ywo4844nismegpihx9o2ejq Magnesiumhidried 0 415231 2890777 2683690 2026-04-06T17:59:30Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890777 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur=Magnesium-hydride-unit-cell-3D-balls.png |struktuur2=Hidrur de magnesi.jpg |CASNo=60616-74-2<ref name="PC">{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Magnesium-hydride|publisher=PubChem NIH|title=Magnesium Hydride}}</ref> |MolereMassa=26,321 [g/mol]<ref name="PC"/> |Oplosbaarheid=reageer met water en stel {{ch2|H2}} vry<ref name="PC"/> |formule={{ch2|MgH2}} |Kondisie={{alfa}}-{{ch2|MgH2}} |Ruimtegroep=P4{{sub|2}}/mnm |Ruimtegroepnommer=136 |Strukturbericht=C4 |Selparms=a=459,39pm; c=300,84pm<ref name="Shiga">{{cite journal|title=Phonon transport characteristics of α, β, and γ crystalline phases of magnesium hydride from first-principles-based anharmonic lattice dynamics|authors= Takuma Shiga, Hiroshi Fujihisa, Yuzo Shigesato, Takashi Yagi|journal=Materials Today Communications|volume=38|year= 2024|pages=108192|doi=10.1016/j.mtcomm.2024.108192}}</ref> |Kondisie2={{beta}}-{{ch2|MgH2}} |Ruimtegroep2=Pa{{bostreep|3}} |Ruimtegroepnommer2=205 |Strukturbericht2=C1 |Selparms2=a=480,26pm<ref name="Shiga"/> |Kondisie3={{gamma}}-{{ch2|MgH2}} |Ruimtegroep3=Pbcn |Ruimtegroepnommer3=60 |Selparms3=a=449,35pm; b=542,61pm; c=480,26pm<ref name="Shiga"/> }} '''Magnesiumhidried''' is 'n verbinding van [[magnesium]] en [[waterstof]] met chemiese formule {{ch2|MgH2}}. ==Kristalstruktuur== Magnesiumhidried is bekend met drie strukture. {{alfa}}-{{ch2|MgH2}} het die tetragonale [[rutiel]]-struktuur. Dit word by lae waterstofdrukke gevorm. Bo 0,39GPa skakel dit om na {{gamma}}-{{ch2|MgH2}} wat die ortorombiese {{alfa}}-[[lood(IV)oksied|{{ch2|PbO2}}]]-struktuur besit. Teen 3,84 GPa word {{beta}}-{{ch2|MgH2}} met die kubiese [[fluoriet]]-struktuur gevorm Al drie fases het [[oktaëder|oktaëdriese]] {{ch2|MgH6}}-eenhede.<ref name="Shiga"/> ==Gebruike== Magnesiumhidried en veral die {{gamma}}-fase daarvan kry groot belangstelling in die navorsing as moontlike materiaal vit storing van (groen) waterstof. Die reaksies wat {{ch2|MgH2}} vorm en weer waterstof vrystel is egter taamlik traag. <ref name="Shiga"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Hidriede}} [[kategorie:Verbindings van magnesium|hidried]] [[kategorie:Verbindings van waterstof]] [[kategorie:Anorganiese verbindings]] jdpoi5yygna265aaz6c1zin2y8d9bg8 CPPI-indeks 0 416311 2890723 2677652 2026-04-06T17:22:34Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890723 wikitext text/x-wiki Die '''CPPI-indeks''' (Container Port Performance Index) is ‘n ranglys wat houerhawens wêreldwyd rofweg na hul doeltreffendheid rangskik. ==Samestelling== Dit word periodiek saamgestel deur die [[Wêreldbank]] en S & P Market Intellligence. Met die opstel daarvan word gekyk na ‘n paar honderdduisend skeepsbesoeke aan hawens en die vervoer van ‘n 400 miljoen skeepsvraghouers in ‘n bepaalde jaar. Wagtye van skepe voor ‘n hawe voor dit kan vasmeer, die tydsduur van die laai en los (dus die gehalte van die stuwadoorsbedryf), die beskikbaarheid en gehalte van die loodsbote, hyskrane, spoorvragdiens, magasyne, koelhuise, bunkeroliegeriewe, die weersomstandighede soos winde en vloede, voedselvoorsiening aan die skepe in die hawe, misdaad en alle ander moontlike faktore wat die doeltreffendheid van die hawewerksaamhede kan beïnvloed, word bestudeer. ==Doel== Die belangrikste oogmerk met die register is om aspekte te identifiseer vir die verbetering van die hawe tot voordeel van alle partye betrokke in die wêreldwye handelstesel en voorsieningskettings met die oog op ekonomiese groei. Hulle is o.a. die hawebestuurders, die skeepseienaars, die ekonomie van die streek, vervoerbedrywe op land, fabrikante en boere wat vir hul grondstowwe wag en wat hul vervaardigde produkte wil versend en die eindverbruiker. Doeltreffende hawens moet belê in die modernste tegnologie beskikbaar om stabiliteit in die wêreldmarkte en die volhoubaarheid van die skeepsvragbedryf te verseker. Negatiewe gevolge van swak dienslewering deur ‘n hawe kan die hele produksiesiklus van ‘n bedryf ontwrig. Onnodige hoë hawetariewe e.a. onkoste verminder die mededingendheid van ‘n bedryf, strem dus die ekonomiese groei en lei tot minder indiensneming in fabrieke en op plase. ==2023-lys== Die vierdie samestelling van die ranglys is in 2023 uitgevoer toe 405 hawens ondersoek is. Yangshan-hawe in [[China]] was vir die tweede keer eerste op die lys. Opvallend is hoe goed die hawens in die [[Ooste]] gevaar het. Onder die eerste 36 is slegs 7 buite Asië. [[Cartagena]] in [[Colombia]] is in die derde plek. [[Tanger Med]] in [[Marokko]] (die grootste hawe in Afrika) beklee die 4de plek. [[Algeciras]] in [[Spanje]] is nr. 10, [[Port Said]] nr. 16, [[Callao]] nr. 26, [[Barcelona]] nr. 34 en [[Savona]] nr. 36. Die beste hawens in Afrika suid van die [[Sahara]] is [[Berbera]] en [[Mogadisjoe]]. Volgens die indeks is die Suid-Afrikaanse hawens van die swakste presterende kommersiële vraghouerhawens. [[Kaapstad]] is laaste in die rangorde. Net voor die Moederstad se hawe kom die name voor van die [[Ngqura-hawe]] (op 404), [[Durban]] (398) en [[Port Elizabeth]] (391). [[Luanda]], [[Walvisbaai]], [[Maputo]], [[Nacala]] en [[Beira]] is hoër op die lys. ==Bibliografie== *documents.worldbank.org *Williams, Francois: Kommersiële hawens. Kaapse hawe is laaste in plek op wêreldranglys. Metro-hoë wil private sektor nou nadertrek. In: [[Die Burger]], 10 Junie 2024 *Williams, Francois: Wêreldbank se houerhawensindeks ‘vol foute’. Meting is nie reg nie, kla [[Transnet]]. Suid-Afrika se hawens vrotste op ranglys. In: Die Burger, 13 Junie 2024 *worldcargonews.com *www.worldbank.org [[Kategorie:Hawens in Suid-Afrika]] aembtjhenmdjv81kw9gl269dauw6h48 Bethlehem-museum 0 416431 2890705 2780413 2026-04-06T17:12:37Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890705 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Bethlehem-museum''', ‘n kultuur-historiese dorpsmuseum in die [[Vrystaat]], word gehuisves in die voormalige '''Nazareth-sendingkerk'''. Hierdie op een na oudste kerkgebou van die NG-sendingkerk in die provinsie dateer uit 1906, is gebou op inisiatief van ds. H.A. Roux en bestaan uit blou ysterklip. Om saam te val met die dorp [[Bethlehem]] se eeufeesviering is die museum op 14 Februarie 1964 geopen. Veral items uit die geskiedenis van die dorp, sy gemeenskap en omstreke in die noordooste van die provinsie word uitgestal, soos plaasgereedskap, meubels. Voortrekkerklere, huisorrels, draaiorrels, ‘n “Edison talking machine”, kantoorgereedskap, horlosies en skilderye. Opvallend is die landswapen van die Republiek van die [[Oranje-Vrystaat]]. In die versameling wapens is Westley-Richards-pistole, voorlaaiers, Duitse mausers, kruithorings en ‘n kruitwa. In 1972 het die spoorweë ‘n stoomlokomotief gemaak deur die Sharp-Stewart-maatskappy in [[Skotland]] aan die dorp geskenk. Dit is sedert 1896 op die spoortrajek tussen [[Kaapstad]] en [[Mafeking]] gebruik. ==Bibliografie== *Fransen, Hans (samesteller): Guide to the museums of Southern Africa. Kaapstad: Southern African Museums Association, 1978. [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vrystaat]] [[Kategorie:Museums]] 99wadegcdgklkgysomsrxccz0fzk9t5 Koper(I)sulfaat 0 416666 2890776 2679617 2026-04-06T17:58:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890776 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |formule={{ch2|Cu2SO4}} |Ruimtegroep=Fddd |Digtheid=d{{sub|x}}= 4,12 [g/cm{{sup|3}}] |Ruimtegroepnommer= |Selparms=a=474,8(3)pm; b=1296(1)pm; c=1086(1)pm; Z=8<ref name="Born">{{cite journal|url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1524/zkri.1988.183.14.309/html?lang=en|journal=Zeitschrift für Kristallographie - Crystalline Materials|authors=H. J. Berthold , J. Born, R. Wartchow|year=1987|title=The crystal structure of copper(I)sulfate Cu2SO4|doi=10.1524/zkri.1988.183.14.309}}</ref> |CASNo=17599-81-4<ref name="PC">{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/134737|publisher=PubChem|title=copper(I) sulfate}}</ref> |MolereMassa=223,16 [g/mol]<ref name="PC"/> }} '''Koper(I)sulfaat''' is 'n sout van [[koper]] in sy +1 oksidasietoestand en [[swaelsuur]] met die chemiese formule {{ch2|Cu2SO4}}. ==Kristalstruktuur== Koper(I)sulfaat kristalliseer in 'n gelaagde ortorombiese struktuur. Die [[tetraëder|tetraëdriese]] sulfaatgroepe se suurstofatome is deur simmetriese O-Cu-O-brûe met mekaar verbind.<ref name="Born"/> ==Chemiese eienskappe== Koperdraaisels word in gekonsentreerde {{ch2|H2SO4}} by 'n temperatuur van 200°C geplaas. Die afgekoelde resulterende groen oplossing word druppelsgewys by 'n alkohol-etermengsel (1:1) of by metanol gevoeg, wat veroorsaak dat {{ch2|Cu2SO4}} in die vorm van amper wit kristalle neerslaan. Die produk word gedekanteer, met alkohol gewas en in vakuum gedroog. Dit kan nie verkry word deur CuCl of Cul met {{ch2|H2SO4}} te behandel nie.<ref name="Lux">{{cite book|title=Handbook of preparative inorganic chemistry|year=1963 |authors=O Glemser, H. Sauer; Georg Bauer|publisher=Academic press|place=New York; London}}</ref> ==Verwsyings== {{Verwysings}} {{Sulfate}} [[kategorie:Verbindings van koper|sulfaat]] [[kategorie:Anorganiese verbindings]] 1fee5xg85kgesygjcj4iokm3bdb2hid Kalsiumsianamied 0 416763 2890774 2890189 2026-04-06T17:58:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890774 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |formule={{ch2|CaCN2}} |struktuur=Calcium cyanamide.svg |struktuur2=CaCN2Xray.tif |Ruimtegroep=R{{bostreep|3}}m |Ruimtegroepnommer=166 |Selparms = a{{sub|r}}=534,7(4) pm; {{alfa}} = 40°26(10)' <ref name="Venn"/> |CASNo=156-62-7<ref name="SA">{{cite web|url=https://www.sigmaaldrich.com/US/en/sds/aldrich/438928?userType=anonymous|publisher=Sigma Aldrich|title=SDS}}</ref> |MolereMassa=80,10 [g/mol]<ref name="SA"/> |Oplosbaarheid=29,4 [g/L] @ 20 °C<ref name="SA"/> |LD50=765 [mg/kg] (oraal; rot)<ref name="SA"/> |Smeltpunt= 1340 °C<ref name="carbon">{{cite book|title=8 - Carbon In:Chemistry of the Elements (Second Edition), |authors= N.N. GREENWOOD, A. EARNSHAW|publisher=Butterworth-Heinemann|year=1997|pages= 268-327|ISBN= 9780750633659|doi=10.1016/B978-0-7506-3365-9.50014-6 }}</ref> }} '''Kalsiumsianamied''' is 'n [[sout (chemiese stof)|sout]] van [[kalsium]] en die organiese suur [[sianamied]]. Dit het die chemiese formule {{ch2|CaCN2}}. ==Kristalstruktuur== Kalsiumsianamied kristalliseer in 'n romboëdriese (trigonale) struktuur wat bestaan uit kalsiumione wat [[oktaëder|oktaëdries]] deur ses [[stikstof]]atome gekoördineer word wat tot ses verskillende sianamiedione ({{ch2|NCN^{2-} }}) behoort. Hierdie ione is lineêr en word oktaëdries deur ses kalsiumione omring. Die C-N-bindings is dubbelbindings en het 'n lengte van 122,4 pm.<ref name="Venn">{{cite journal|url=http://actachemscand.org/pdf/acta_vol_16_p2263-2266.pdf|author=Nils-Gösta Vannerbreg|title=The crystal tructure of calcium cyanamide|journal=Acta Chemica Scandinavica|volume=10|year=1962|pages=2263-3366|access-date=25 Junie 2024|archive-date=25 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625101626/http://actachemscand.org/pdf/acta_vol_16_p2263-2266.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Chemiese eienskappe== Kalsiumsianamied kan verkry word uit [[kalsiumkarbonaat]] en [[blousuur]]:<ref name="Bauer">{{cite book|title=Handbook of preparative inorganic chemistry|year=1963 |authors=P. Ehrlich; Georg Bauer|publisher=Academic press|place=New York; London|pages=946}}</ref> :<math>CaCO_3(s) + 2HCN(g) \xrightarrow{700 - 850\ ^{o}C} CaCN_2(s) + CO(g) \uparrow + H_2(g) \uparrow + CO_2(g) \uparrow</math> 'n Ander metode is die reaksie van [[kalsiumkarbied]] (uit [[kalsiumoksied]] en kool) met suiwere [[stikstof]]. Hierdie techniese produk bevat koolstof en het 'n swart kleur.<ref name="Alz">{{cite web|url=https://www.alzchem.com/en/brands/perlka/product-calcium-cyanamide/|publisher=Alzchem|title=Calcium cyanamide}}</ref> :<math>CaC_2(s) + N_2(g) \xrightarrow{1000\ ^{o}C} CaNCN(s) + C(s)</math> Met sure vorm dit vrye [[sianamied]]:<ref name="carbon"/> :<math>CaCN_2 + 2H^{+} \rightarrow Ca^{2+} + H_2CN_2</math> Dit word dikwels in teenwoordigheid van grafiet met [[koolstofdioksied]] uitgevoer: :<math>CaNCN + CO_2 + H_2O \rightarrow H_2NCN + CaCO_3</math> ==Gebruike== Kalsiumsianamied het in 1895 ontstaan ​​toe Adolph Frank en Nikodem Caro ontdek het dat gasvormige stikstof deur kalsiumkarbied opgeneem word.<ref name="Alz"/> Kalsiumsianamied was die eerste minerale kunsmis wat dit moontlik gemaak het om atmosferiese stikstof vir plantvoeding te gebruik. Dit is eers as stikstof- en kalkkunsmis gebruik, maar daar is gou ontdek dat dit 'n positiewe sekondêre uitwerking op die gesondheid van grond en plante het. Dit is omdat dit oor 'n langer tydperk in die grond omskakel, dus word sy stikstof tot 'n groot mate beskerm teen [[nitraat]]loging en ook teen vrystelling as stikstofoksied, veral voordelig uit die oogpunt van omgewingsbeskerming.<ref name="Alz"/> Dit word ook as onkruiddoder en ontblaarmissel vir [[katoen]] gebruik.<ref name="carbon"/> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{chemiesaadjie}} [[kategorie:Verbindings van kalsium|sianamied]] [[kategorie:Anorganiese verbindings]] q3tnmzr5yyvr2nb266c6ce7eyshkdmp Vanadiumnitried 0 416888 2890801 2681612 2026-04-06T18:06:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890801 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |formule={{ch2|VN}} |struktuur12=Titanium-nitride-crystal-3D-vdW.png |Ruimtegroep=Fm{{bostreep|3}}m |Ruimtegroepnommer=225 |Strukturbericht=B1 |Voorkoms= swart vastestof<ref name="Shef"/> |Smeltpunt=2340 °C<ref name="Gorshkov"/> |MolereMassa=64,948 [g/mol]<ref name="Shef"/> |Digtheid=6,13 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="Shef"/> |CASNo=24646-85-3<ref name="Shef">{{cite web|url=https://winter.group.shef.ac.uk/webelements/compounds/vanadium/vanadium_nitride.html|publisher=Sheffield U.|title=Vanadium nitride}}</ref> |Oplosbaarheid=onoplosbaar }} '''Vanadiumnitried''' is 'n verbinding van [[vanadium]] in sy +3 [[oksidasietoestand]] en [[stikstof]] met die chemiese formule {{ch2|VN}}. ==Kristalstuktuur== Vanadiumnitried kistalliseer in die kubiese [[haliet]]-struktuur (B1 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]). Daar is verskeie verbindings met die B1-struktuur waarmee vanadiumnitried [[mengkristal|vaste oplossings]] kan vorm soos VC, VO, TiN, NbN, TiC, NbC en TaC.<ref name="Hugh O. Pierson">{{cite book | author = Hugh O. Pierson | title = Handbook of Refractory Carbides & Nitrides: Properties, Characteristics ... | publisher = William Andrew | ISBN = 081551770-X | year = 1996 }}{{Google books|ID = K_K7q3jaqXEC | page= 200 }}</ref> Die verbinding kan die beste geskryf word as {{ch2|VN_{1-x} }} By kamertemperatuur is die homogeniteitsreeks taamlik smal (46-50 atoom% N), maar by 2000 °C verbreed dit tot {{ch2|VN_{0, 7} }} Bo hierdie temperatuur vernou dit weer en die stoïgiometiese fase VN smelt kongruent by 2340 °C<ref name="Gorshkov">{{cite journal|authors=V.A. Gorshkov, P.A. Miloserdov, O.D. Boyarchenko, I.D. Kovalev, O.A. Golosova|title= High-temperature synthesis of cast vanadium nitrides and aluminum oxynitrides|journal=Ceramics International|volume= 50|issue= 12|year=2024|pages= 21821-21826,|doi=10.1016/j.ceramint.2024.03.294}}</ref> ==Chemiese eienskappe== Die verbinding kan op 'n verskeidenheid maniere verkry word. Een is die direkte sintese uit die elemente, 'n ander is die karbotermiese reduksie van 'n oksied van vanadium. Hierdie prosesse word tipies uitgevoer onder 'n atmosfeer van suiwer, suurstof- en vogvrye stikstof of ammoniak by verhoogde temperature <ref name="Roldan">{{cite journal|authors=M.A. Roldan, V. López-Flores, M.D. Alcala, A. Ortega, C. Real|title=Mechanochemical synthesis of vanadium nitride|journal=Journal of the European Ceramic Society|volume= 30|issue= 10|year= 2010|pages= 2099-2107|doi=10.1016/j.jeurceramsoc.2010.04.008}}</ref> :<math>2V(s) + N_2(g) \xrightarrow{1000\ ^{o}C} 2VN(s)</math> :<math>2V(s) + 2NH_3(g) \xrightarrow{1000\ ^{o}C} 2VN(s) + 3H_2(g)</math> Dit is egter selfs moontlik om VN te verkry deur die metaal te balmaal onder 'n stikstofatmosfeer van 11 bar.<ref name="Roldan"/> Karbotermale reduksie verloop soos:<ref name="Roldan"/> :<math>V_2O_5(s) + 4C(s) + N_2(g) \xrightarrow{1000\ ^{o}C} 2VN(s) +CO_2(g)+ 3CO(g) </math> Maar hierdie reaksie sal altyd mengkristalle van VN en VC oplewer wat koolstof bevat. ==Fisiese eienskappe== VN het toenemende aandag gekry as gevolg van sy fisiese eienskappe, insluitend uiterste hardheid, hoë smeltpunt, slytasie- en korrosiebestandheid, goeie elektriese en termiese geleidingsvermoë, hoë-temperatuur stabiliteit, asook goeie katalitiese aktiwiteit. <ref name="green"/> VN is 'n supergeleier met oorgangstemperatuur wat wissel van 2 tot 9 K<ref name="Roldan"/> ==Gebruike== Die toediening van VN, as 'n belangrike staalbymiddel, kan toegeskryf word aan die voordelige effek daarvan op fynkorrel en presipitasieversterking, wat die werkverrigting van staal kan verbeter. Dit kan die koste van die smeltproses verminder deur stikstof te gebruik om staal se vanadiuminhoud te verminder.<ref name="green">{{cite web|url=https://www.greenearthchem.com/product/vanadium-nitride|publisher=green earth chem|title=vanadium nitride}}</ref> Tradisionele toepassings van hierdie materiale wissel van snygereedskap en strukturele materiale tot magnetiese en elektriese komponente, supergeleidende toestelle en elektrodemateriale vir superkapasitors. Boonop is daar toenemende belangstelling vir VN as 'n katalisator bekend vir sy selektiwiteit en stabiliteit in hidroprosessering en hidrobehandeling.<ref name="Roldan"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{chemiesaadjie}} {{Nitriede}} [[Kategorie:Verbindings van vanadium|nitried]] [[Kategorie:Verbindings van stikstof]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] 441mld83i8p2bzmb68b4ev62fmb6rl5 Poging tot sluipmoord op Donald Trump 0 417284 2890685 2837512 2026-04-06T15:38:07Z Aliwal2012 39067 2890685 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Burgerlike aanval |title=Sluipmoordpoging<br/>op Donald Trump |location=Butler Farm Skougronde, Butler, [[Pennsilvanië]], [[Verenigde State van Amerika|VSA]] |date=13 Julie 2024 |time=6:11 nm. ({{Time ago|2024-07-13 10:11 pm}})<ref>Nolfi, Joey (13 Julie 2024). "[https://ew.com/donald-trump-shot-campaign-rally-pennsylvania-8677701 Donald Trump grazed by gunfire at rally in Pennsylvania] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240714000144/https://ew.com/donald-trump-shot-campaign-rally-pennsylvania-8677701 |date=14 Julie 2024}}." ''Entertainment Weekly''</ref> |timezone=[[UTC-04:00]] |target=[[Donald Trump]]<ref>{{Cite news |date=13 Julie 2024 |title=Trump shot in ear in rally assassination attempt |url=https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo |access-date=13 Julie 2024 |publisher=BBC |archive-date=13 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222730/https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=14 Julie 2024|title=Trump wounded in assassination attempt. Biden calls it 'sick': Here's what we know |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/donald-trump-shot-gunman-what-we-know/74396996007/ |access-date=14 Julie 2024 |website=USA Today |archive-date=14 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055903/https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/donald-trump-shot-gunman-what-we-know/74396996007/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=July 13, 2024 |title=Australian PM says 'no place for violence in democratic process' after Trump assassination attempt |url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/14/australian-pm-says-no-place-for-violence-in-democractic-process-after-trump-assasination-attempt |access-date=13 Julie 2024 |website=The Guardian |archive-date=14 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714062118/https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/14/australian-pm-says-no-place-for-violence-in-democractic-process-after-trump-assasination-attempt |url-status=live }}</ref>|injuries=4 (insluitend Trump en 'n nie-skietwond aan 'n polisieman)<ref>{{Cite news |last=Levien |first=Simon J. |date=July 13, 2024 |title=Report From the Scene: 'Get Down! Shots Fired!' |url-access=subscription |url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election |access-date=July 13, 2024 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 |archive-date=July 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election |url-status=live}}</ref><ref name="McGraw-2024">{{Cite web |last1=McGraw |first1=Meridith |last2=Allison |first2=Natalie |date=July 13, 2024 |title=Trump 'felt the bullet ripping through the skin' during campaign rally shooting |url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713235642/https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977 |archive-date=July 13, 2024 |access-date=July 13, 2024 |website=Politico}}</ref>|perpetrator=Thomas Matthew Crooks<ref name="e780">{{cite web | title=Trump rally shooter identified as 20-year-old Pennsylvania man | publisher=NBC News | date=14 Julie 2024 | url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757 | access-date=14 Julie 2024 | archive-date=14 Julie 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240714054516/https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757 | url-status=live }}</ref> |motive=Onbepaald, maar word ondersoek |fatalities=2 (oortreder ingesluit)<ref name="Yee-2024">{{Cite news|last1=Yee|first1=Curtis|last2=Santana|first2=Rebecca|last3=Whitehurst|first3=Lindsay|last4=Orsi|first4=Peter |title=Live updates: Shooter dead, rally attendee killed and Trump whisked off stage after gunshots ring out at rally |url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|work=Associated Press News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024 |archive-date=July 13, 2024 |access-date=July 13, 2024}}</ref> |type=[[Sluipmoord]]poging deur geweerskoot |image=Skiet van Donald Trump.webp|image_size=220 |alt=Donald Trump met bloed op sy oor. |caption=Trump word onmiddellik ná die skietery deur sekuriteit begelei |weapon=AR-15|map={{Infobox mapframe|zoom=13}}|coordinates={{WikidataCoord|display=inline,title}}}} '''[[Donald Trump]]''', die 45ste [[President van die Verenigde State van Amerika]] en die vermoedelike [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] se presidentskandidaat vir die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2024|2024 Amerikaanse presidentsverkiesing]], is in die regteroor verwond tydens 'n sluipmoordpoging op 13 Julie 2024 by 'n verkiesingsaamtrek naby Butler, [[Pennsilvanië]].<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates|title=Trump rally shooting live: FBI names 'subject involved' in assassination attempt|last=Helmore|first=Edward|date=14 Julie 2024|work=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/07/13/politics/trump-injured-pennsylvania-rally/index.html|title=Trump injured in shooting at Pennsylvania rally|last1=Herb|first1=Jeremy|last2=Zeleny|first2=Jeff|date=14 Julie 2024|work=[[CNN]]|last3=Lybrand|first3=Holmes|last4=Perez|first4=Evan}}</ref> Die vermeende sluipmoordenaar was die 20-jarige Thomas Matthew Crooks van Bethel Park, Pennsilvanië.<ref name="Barnes-20243">{{Cite news|last1=Barnes|first1=Julian E.|last2=Gold|first2=Michael|last3=Levien|first3=Simon J.|date=13 Julie 2024|title=Live Updates: Trump 'Safe' After Shooting at Rally; Suspect Killed|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|issn=0362-4331}}</ref> Wetstoepassers en getuies het gesê Crooks het op 'n dak buite die saamtreklokaal geskuil en agt skote van 'n AR-15-styl semi-outomatiese geweer afgevuur voordat hy deur 'n Geheime Diens teenaanvalspan-sluipskutter doodgeskiet is.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/trump-rally-shooter-death-attendee-butler-county-da/|title=Trump rally shooter killed by Secret Service sniper, officials say|last=Tanyos|first=Faris|date=13 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714003233/https://www.cbsnews.com/news/trump-rally-shooter-death-attendee-butler-county-da/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> ’n Saamtrekganger is dood, terwyl twee ander deelnemers kritiek beseer is.<ref name="Barnes-202422">{{Cite news|last1=Barnes|first1=Julian E.|last2=Gold|first2=Michael|last3=Levien|first3=Simon J.|date=13 Julie 2024|title=Live Updates: Trump 'Safe' After Shooting at Rally; Suspect Killed|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> Nadat hy geskiet is, het Trump grond toe geduik en is vinnig omring deur personeel van die Geheime Diens. Hy het gou opgestaan ​​en uit sy regteroor gebloei. Hy het toe met sy vuis in die lug gepomp en “fight, fight” geskree voordat agente van die Geheime Diens hom na ’n voertuig begelei het.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/us/sounds-multiple-shots-heard-trump-rally-pennsylvania-video-2024-07-13/|title=Trump shot in right ear at campaign rally, shooter dead|last1=Layne|first1=Nathan|last2=Mcdermid|first2=Brendan|date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|last3=Mason|first3=Jeff|agency=[[Reuters]]}}</ref> Trump is hierna na 'n hospitaal geneem en in 'n stabiele toestand ontslaan en het per vliegtuig na [[New Jersey]] vertrek.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/cljy6yz1j6gt?post=asset%3Af7e1dc40-ad11-46db-9a95-528ccdc3ccb2#post|title=Trump, with blood on face, raises fist in air|last=Hayes|first=Christal|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015033/https://www.bbc.com/news/live/cljy6yz1j6gt?post=asset%3Af7e1dc40-ad11-46db-9a95-528ccdc3ccb2#post|archive-date=13 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|title=Live updates: Trump says he was shot in the ear during rally; one attendee and shooter are dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|agency=Associated Press|url-status=live}}</ref> Die skietery word as ’n poging tot [[sluipmoord]] ondersoek. Dit is die eerste keer dat ’n voormalige of huidige [[Amerikaanse president]] in ’n poging tot sluipmoord beseer is sedert [[Ronald Reagan]] in 1981 geskiet is, en die eerste keer vir ’n presidentskandidaat sedert die poging tot sluipmoord op George Wallace in 1972.<ref name="recall">{{cite news|last1=Brasted|first1=Chelsea|title=Trump rally violence recalls historic presidential attacks|url=https://www.axios.com/2024/07/14/last-assassination-attempt-president-trump-shot-reagan|access-date=13 Julie 2024|agency=Axios|date=14 Julie 2024}}</ref> == Agtergrond == Voormalige president Donald Trump is die vermoedelike Republikeinse genomineerde vir die 2024 Amerikaanse presidentsverkiesing.<ref>{{Cite news|last=Kinnard|first=Meg|date=13 Maart 2024|title=Biden and Trump are now their parties' presumptive nominees. What does that mean?|url=https://apnews.com/article/presumptive-nominee-biden-trump-6b2a3beb31896894ded9e96aa30cfcec|url-status=live|access-date=13 Julie 2024|agency=Associated Press|archive-date=11 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711053843/https://apnews.com/article/presumptive-nominee-biden-trump-6b2a3beb31896894ded9e96aa30cfcec}}</ref> Die poging tot sluipmoord het plaasgevind twee dae voor die geskeduleerde begin van die 2024 Republikeinse Nasionale Konvensie.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.post-gazette.com/news/election-2024/2024/07/12/trump-biden-debate-pennsylvania-kelly-thompson/stories/202407110086|title=Trump returning to Western Pennsylvania just two days before GOP convention|website=Pittsburgh Post-Gazette|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714005434/https://www.post-gazette.com/news/election-2024/2024/07/12/trump-biden-debate-pennsylvania-kelly-thompson/stories/202407110086|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Op 5 Julie 2024 is aangekondig dat Trump op 13 Julie 'n saamtrek by die Butler Farm skougronde tussen Connoquenessing Township en Meridian naby Butler, Pennsilvanië, sou hou.<ref name="Trizzinotocamp">{{cite web|url=https://www.butlereagle.com/20240705/trump-to-campaign-at-butler-farm-show/|title=Trump to campaign at Butler Farm Show|last=Trizzino|first=Eddie|date=5 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055905/https://www.butlereagle.com/20240705/trump-to-campaign-at-butler-farm-show/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|quote=The rally is scheduled to begin at 5 p.m. at the Butler Farm Show grounds, 625 Evans City Road in Connoquenessing Township.|newspaper=Butler Eagle|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wesa.fm/politics-government/2024-07-12/donald-trump-butler-pa-rally|title=Donald Trump to hold rally in Butler, Pa. ahead of 2024 election|last=Salant|first=Jonathan D.|date=July 12, 2024|website=90.5 WESA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714060357/https://www.wesa.fm/politics-government/2024-07-12/donald-trump-butler-pa-rally|archive-date=July 14, 2024|access-date=July 14, 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Grubbs|first=Paula|title=Meridian neighborhood awaits impact of Trump rally|url=https://www.butlereagle.com/20240713/meridian-neighborhood-awaits-impact-of-trump-rally/|date=July 13, 2024|access-date=July 14, 2024|newspaper=Butler Eagle}}</ref> Dit is gehou as deel van Trump se presidensiële veldtog vir die verkiesing ten einde stemme in die swaaistaat Pennsilvanië te werf;<ref>{{Cite news|last1=O'Donoghue|first1=Gary|last2=Murphy|first2=Matt|date=July 13, 2024|title=Trump rushed off stage at rally as shots heard|url=https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222730/https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo|archive-date=14 Julie 2024|access-date =14 Julie 2024|work=[[BBC News]]}}</ref> die staat voorsien 19 stemme in die Kieskollege, en 270 kieserstemme is nasionaal nodig om tot President verkies te word. Die Butler County Republikeinse Komitee se voorsitter, James E. Hulings, beraam 50 000 mense was by die saamtrek.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/3485dd5b-3669-5da4-8c48-6e4a19bfe415|title=Some people who were in the crowd described the evacuation of the rally as a logistical nightmare.|last=Vigdor|first=Neil|work=[[The New York Times]]|date=13 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|archive-14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021905/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/3485dd5b-3669-5da4-8c48-6e4a19bfe415|url-status=live}}</ref> Die [[Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers]] verteenwoordiger Mike Kelly het gesê dat hy probeer het om die Trump-veldtog te kontak oor die hou van die saamtrek in 'n gebied wat 'n groter skare as die Butler Farm Show Grounds kan hanteer. Hy het beweer hulle het op hom gereageer deur te sê: "Ons waardeer jou insette, maar ons het reeds besluit." Mense wat Trump se saamtrekke bywoon word deursoek vir verbode items, insluitend wapens.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/trump-rally-pennsylvania|title=Trump 'Safe' After What Sounded Like Gunshots at Rally|last1=Gold|first1=Michael|last2=Levien|first2=Simon|date=13 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713225003/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/trump-rally-pennsylvania|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Robertson|first3=Campbell|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Butler Farm Show Airport Trump Rally 2024 05 (cropped).jpg|duimnael|Butler Farm Skougronde (regs), 18:01. ET, 10 minute voor die skietery]] == Skietery == Trump is omstreeks 18:11 [[Oos-Amerikaanse Tyd|ET]] geskiet<ref name=":1">{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/video/trump-rally-shooter-ar-15-style-rifle-secret-111918904|title=Trump rally shooter used AR-15-style rifle, Secret Service says|last=Katersky|first=Aaron|website=ABC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714024909/https://abcnews.go.com/Politics/video/trump-rally-shooter-ar-15-style-rifle-secret-111918904|archive-date=14 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24/index.html|title=Live updates: Trump injured in shooting at Pennsylvania rally that left at least 1 dead|last1=Powell|first1=Tori B.|last2=Shelton|first2=Shania|date=13 Julie 2024|website=[[CNN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222828/https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24/index.html|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Meyer|first3=Matt|last4=D'Antonio|first4=Isabelle|last5=Tucker|first5=Emma|last6=Yeung|first6=Jessie|url-status=live}}</ref> tydens sy veldtogsaamtrek.<ref name="Abraham-20242">{{Cite news|last1=Abraham|first1=Leanne|last2=Kim|first2=June|last3=Shao|first3=Elena|last4=Shaver|first4=Julie Walton|last5=Singhvi|first5=Anjali|last6=Triebert|first6=Christiaan|last7=Yourish|first7=Karen|date=July 13, 2024|title=Shooting at a Trump Rally in Pennsylvania: Maps and Photos|url=https://www.nytimes.com/interactive/2024/07/13/us/trump-rally-shooting-maps-photos.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021745/https://www.nytimes.com/interactive/2024/07/13/us/trump-rally-shooting-maps-photos.html|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/07/13/politics/trump-injured-pennsylvania-rally/index.html|title=Trump injured in shooting at Pennsylvania rally|last1=Perez|first1=Evan|last2=Herb|first2=Jeremy|date=13 Julie 2024|website=[[CNN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714001239/https://www.cnn.com/2024/07/13/politics/trump-injured-pennsylvania-rally/index.html|archive-date=July 14, 2024|access-date=July 14, 2024|last3=Zeleny|first3=Jeff|url-status=live}}</ref> Ses minute in Trump se toespraak,<ref name="Layne-20242">{{cite news|last1=Layne|first1=Nathan|last2=Larson|first2=Soren|date=13 Julie 2024|title=Pop, pop, pop, then a bloodied Trump rushed from election rally|url=https://www.reuters.com/world/us/pop-pop-pop-then-bloodied-trump-rushed-election-rally-2024-07-14/|access-date=13 Julie 2024|work=Reuters}}</ref> het Thomas Matthew Crooks agt skote van 'n AR-15-styl geweer op die saamtrek afgevuur.<ref name="nytvideos">{{cite news|date=July 13, 2024|title=Videos Show Suspect Lying Motionless on Nearby Rooftop After Shooting|url=https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-rally-shooting-suspect-video.html|access-date=14 Julie 2024|work=The New York Times|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714033441/https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-rally-shooting-suspect-video.html|url-status=live}}</ref> Crooks het nie sekuriteitsdeursoeking ondergaan nie, aangesien hy buite die veiligheidsomtrek van die saamtrek was; hy het op die dak van 'n skuur geklim, 61 tot 122m (200 tot 400 voet) noord van Trump.<ref>{{Cite news|last1=Gold|first1=Michael|last2=Barnes|first2=Julian E.|last3=Levien|first3=Simon J.|date=July 13, 2024|title=Live Updates: Trump 'Safe' After Rally Shooting; F.B.I. Holds News Conference|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|access-date=July 14, 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713134520/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live}}</ref><ref name="Watson-20242">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|title=Trump says bullet 'pierced the upper part of my right ear' when shots were fired at Pennsylvania rally|last=Watson|first=Kathryn|date=13 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714014754/https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|archive-date=July 14, 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/us/possible-security-lapses-focus-after-trump-rally-shooting-2024-07-14/|title=Possible security lapses in focus after Trump rally shooting|date=13 Julie 2024|work=Reuters|access-date=13 Julie 2024}}</ref> Crooks is onmiddellik ná die skietery deur 'n sluipskutter van die Verenigde State se Geheime Diens teenaanvalspan doodgeskiet. ’n Koeël het Trump in sy regteroorskulp getref, hy het dadelik grond toe geduik.<ref name="Watson-20244">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|title=Trump says bullet 'pierced the upper part of my right ear' when shots were fired at Pennsylvania rally|last=Watson|first=Kathryn|date=13 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714014754/https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/shots-fired-at-donald-trump-rally-as-former-president-rushed-off-stage-13177651|title=Gunshots reportedly fired at Donald Trump rally – as former president rushed off stage|publisher=Sky News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222236/https://news.sky.com/story/shots-fired-at-donald-trump-rally-as-former-president-rushed-off-stage-13177651|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Geheimediensagente het na Trump gestorm en hom beskerm. Na ongeveer 25 sekondes op die grond,<ref name="Layne-2024">{{cite news|last1=Layne|first1=Nathan|last2=Larson|first2=Soren|date=13 Julie 2024|title=Pop, pop, pop, then a bloodied Trump rushed from election rally|url=https://www.reuters.com/world/us/pop-pop-pop-then-bloodied-trump-rushed-election-rally-2024-07-14/|access-date=July 13, 2024|work=Reuters}}</ref> het hy opgestaan ​​met bloed op sy oor en gesig en aan die geheimediensagente gesê dat hy sy skoene nodig het. Trump lig toe sy vuis en pomp dit na die skare, met gejuig en dreunsang van "U-S-A!" in reaksie deur die skare. Hy is toe na 'n voertuig begelei en na 'n nabygeleë hospitaal gebring.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates|title=Donald Trump rushed off stage at rally after sound of gunshots ring out – live updates|last=Lawther|first=Fran|date=13 Julie 2024|work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015051/https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates?filterKeyEvents=false&page=with:block-6693038e8f08cb5f9ab83464#block-6693038e8f08cb5f9ab83464|archive-date= 13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Drie saamtrekgangers is getref, wat een persoon dood en twee kritiek beseer laat.<ref>{{Cite news|date=13 Julie 2024|title=Update from Michael Gold|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> Een van die beseerdes was in die linkerkantse blekers-sitplek by die saamtreklokaal. == Slagoffers == Afgesien van Trump, is drie [[Volwassene|volwasse]] [[man]]like saamtrekgangers getref.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24/index.html|title=Live updates: Trump survives assassination attempt &#124; CNN Politics|last=Chowdhury|first=Tori B. Powell, Shania Shelton, Matt Meyer, Isabelle D'Antonio, Emma Tucker, Jessie Yeung, Dalia Faheid, Amarachi Orie, Michelle Shen, Michael Williams, Maureen|date=July 13, 2024|website=CNN}}</ref> Een van hulle, die 50-jarige Corey Comperatore, is dood, en die ander twee kritiek beseer.<ref>{{Cite news|date=July 13, 2024|title=Update from Michael Gold|url-access=subscription|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> Comperatore het as 'n projek- en gereedskapingenieur gewerk en was 'n vrywillige brandbestryder.<ref>{{Cite web|url=https://triblive.com/local/valley-news-dispatch/buffalo-township-man-killed-at-trump-rally-remembered-as-good-neighbor-dedicated-public-servant/|title=Buffalo Township man killed at Trump rally remembered as good neighbor, dedicated public servant|last=Hanz|first=Joyce|date=14 Julie 2024|website=TribLIVE.com|language=en-US|access-date=2024-07-14}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|last=Taft|first=Isabelle|date=14 Julie 2024|title=Update from Isabelle Taft|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/14/us/trump-shooting-election|access-date=14 Julie 2024|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Hy was die voormalige hoof van die Buffalo Township Volunteer Fire Company.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.post-gazette.com/news/crime-courts/2024/07/14/trump-rally-shooting-victim-corey-comperatore/stories/202407140134|title=Man killed at Trump rally was former fire chief in Butler County who was protecting family|website=Pittsburgh Post-Gazette|language=en|access-date=2024-07-14}}</ref><ref>{{Cite news|last=null|date=14 Julie 2024|title=Update from Amanda Holpuch|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/14/us/trump-shooting-election|access-date=14 Julie 2024|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Volgens sy familie en Josh Shapiro, goewerneur van Pennsilvanië, het hy gesterf terwyl hy sy dogters teen geweervuur ​​beskerm het.<ref name=":12" /><ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/trump-rally-shooting-victim-what-we-know-about-corey-comperatore-rcna161781|title=Corey Comperatore, former firefighter killed at Trump rally, is hailed as a ‘hero’ for shielding family|date=14 Julie 2024|website=NBC News|language=en|access-date=14 Julie 2024}}</ref> Twee ander gehoorlede is geskiet en kritiek beseer.<ref>{{Cite magazine|last=Burga|first=Solcyré|date=July 15, 2024|title=What to Know About the Victims of the Trump Rally Shooting|url=https://time.com/6998724/trump-rally-shooting-victims/|access-date=July 15, 2024|magazine=TIME|archive-date=July 15, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715183855/https://time.com/6998724/trump-rally-shooting-victims/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/ce586kxjvnyo|title=Who are the Pennsylvania Trump rally victims?|website=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716144953/https://www.bbc.com/news/articles/ce586kxjvnyo|archive-date=July 16, 2024|access-date=July 15, 2024|url-status=live}}</ref> Hulle is geïdentifiseer as James Copenhaver (74) en David Dutch (57). Albei mans is die volgende dag in 'n stabiele toestand vrygelaat.<ref>{{cite web|url=https://www.northjersey.com/story/news/2024/07/14/david-dutch-james-copenhaver-trump-rally-shooting-victims/74404893007/|title=James Copenhaver, David Dutch, Trump rally victims, in stable condition}}</ref> Die Amerikaanse verteenwoordiger, Ronny Jackson, het later aan Fox News gesê sy nefie se nek is skrams deur 'n koeël getref.<ref>{{Cite web|url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977|title=Trump 'felt the bullet ripping through the skin' during campaign rally shooting|last1=McGraw|first1=Meridith|last2=Allison|first2=Natalie|date=13 Julie 2024|website=Politico|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713235642/https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref> == Oortreder == Op 14 Julie het die [[Federal Bureau of Investigation]] (FBI) die skieter geïdentifiseer as die 20-jarige Thomas Matthew Crooks.<ref name=":23">{{Cite news|date=14 Julie 2024|title=FBI identifies Thomas Matthew Crooks as 'subject involved' in Trump rally shooting|url=https://www.reuters.com/world/us/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-subject-involved-trump-rally-shooting-2024-07-14/|agency=[[Reuters]]|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714061941/https://www.reuters.com/world/us/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-subject-involved-trump-rally-shooting-2024-07-14/|url-status=live}}</ref> Crooks was van Bethel Park, Pennsilvanië, 'n gemeenskap binne een uur se ry van die skietplek af.<ref name=":3">{{Cite news|last=Gurman|first=Sadie|date=14 Julie 2024|title=Law Enforcement Identifies Thomas Matthew Crooks, 20, as the Suspected Shooter|url=https://www.wsj.com/livecoverage/trump-rally-incident/card/law-enforcement-identifies-20-year-old-pennsylvania-man-as-the-suspected-shooter-tiLabprU1Nf0PumWjqBZ|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=July 14, 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055833/https://www.wsj.com/livecoverage/trump-rally-incident/card/law-enforcement-identifies-20-year-old-pennsylvania-man-as-the-suspected-shooter-tiLabprU1Nf0PumWjqBZ|url-status=live}}</ref> Crooks het skoolgegaan aan die Hoërskool Bethel Park en in 2022 gegradueer. Daardie jaar het hy 'n $500-toekenning van die National Math and Science Initiative ontvang. Hy het geen bekende kriminele rekord gehad voor die skietery nie.<ref>{{Cite news|last=Helmore|first=Edward|date=14 Julie 2024|title=Trump rally shooting live: FBI names 'subject involved' after suspect shot dead in assassination attempt|url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates|url-status=live|archive-url=https://archive.ph/EWvrQ|archive-date=14 Julie 2024|work=[[The Guardian]]}}</ref> Crooks was 'n geregistreerde [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikein]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757|title=Trump rally shooter identified as 20-year-old Pennsylvania man|last1=Reilly|first1=Ryan J.|last2=O'Donnell|first2=Kelly|date=July 14, 2024|website=NBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714054516/https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Winter|first3=Tom|last4=Dienst|first4=Jonathan|url-status=live}}</ref><ref name="Cann2">{{cite news|last1=Cann|first1=Christopher|last2=Bagchi|first2=Aysha|title=Thomas Matthew Crooks identified as Trump shooter at Pennsylvania political rally|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/14/donald-trump-shooter-pennsylvania-rally/74396853007/|access-date=July 14, 2024|work=[[USA Today]]|date=July 14, 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055402/https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/14/donald-trump-shooter-pennsylvania-rally/74396853007/|url-status=live}}</ref><ref name=":52">{{Cite news|date=14 Julie 2024|title=FBI Identifies Thomas Matthew Crooks as 'Subject Involved' in Trump Rally Shooting|url=https://www.usnews.com/news/world/articles/2024-07-14/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-as-subject-involved-in-trump-rally-shooting|agency=Reuters|publisher=US News & World Report|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055632/https://www.usnews.com/news/world/articles/2024-07-14/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-as-subject-involved-in-trump-rally-shooting|url-status=live}}</ref> Op 20 Januarie 2021<ref name=":03">{{Cite news|last=Biesecker|first=Michael|date=14 Julie 2024|title=The political leanings of the man the FBI identified as the shooter were not immediately clear|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024#00000190-afde-debe-aff0-ffff2fb60000|work=The Associated Press|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024#00000190-afde-debe-aff0-ffff2fb60000|url-status=live}}</ref> het hy 'n veldtogskenking van $15 tot die Progressive Turnout Project bygedra deur die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]]-skenkingsplatform ActBlue.<ref name=":63">{{Cite news|last1=Jack|first1=Healy|last2=Baker|first2=Mike|last3=Bogel-Burroughs|first3=Nicholas|last4=Benner|first4=Katie|date=14 July 2024|title=Here's What Is Known About the Suspected Gunman|url=https://www.nytimes.com/2024/07/14/us/politics/trump-gunman-thomas-crooks.html|work=[[The New York Times]]|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714063441/https://www.nytimes.com/2024/07/14/us/politics/trump-gunman-thomas-crooks.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=14 July 2024|title=Law Enforcement Identifies Thomas Matthew Crooks, 20, as the Suspected Shooter|url=https://www.cnbc.com/2024/07/13/donald-trump-shot-live-updates.html|publisher=CNBC|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055836/https://www.cnbc.com/2024/07/13/donald-trump-shot-live-updates.html|url-status=live}}</ref> Foto's het gewys hoe die moontlike skieter 'n hemp dra wat ooreenstem met handelsware vir Demolition Ranch, 'n gewilde YouTube-kanaal oor vuurwapens.<ref>{{Cite news|last=Goggin|first=Ben|date=July 14, 2024|title=Possible shooter appeared to wear T-shirt that promoted gun YouTube channel|url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/live-blog/trump-biden-rnc-election-live-updates-rcna161404/rcrd45880|url-status=live|archive-url=https://archive.ph/8icEB#selection-5121.0-5121.75|archive-date=14 Julie 2024|work=NBC News}}</ref><ref>{{Cite news|last=Lynch|first=Niamh|date=14 Julie 2024|title=Trump assassination attempt: What we know so far about gunman Thomas Matthew Crooks|url=https://news.sky.com/story/trump-assassination-attempt-what-we-know-so-far-about-gunman-thomas-matthew-crooks-13177698|work=Sky News}}</ref> == Nadraai == Trump is na die Butler Memorial-hospitaal vervoer vir ondersoek. Trump het ure later die hospitaal verlaat. Sy motorstoet het die hospitaal omstreeks 21:30 ET verlaat op pad na Pittsburgh Internasionale Lughawe. Trump het vroegoggend van 14 Julie op die [[Newark Liberty Internasionale Lughawe]] in [[New Jersey]] geland.<ref>{{cite news|last1=Rinaldi|first1=Olivia|last2=MacFarlene|first2=Scott|last3=Rosen|first3=Jacob|last4=Sgana|first4=Nicole|last5=Tabachnick|first5=Cara|title=Trump safe after rally shooting, says bullet struck his ear; gunman and audience member dead|url=https://www.cbsnews.com/news/possible-shots-fired-at-trump-rally-in-butler-pennsylvania/|access-date=14 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713224548/https://www.cbsnews.com/news/possible-shots-fired-at-trump-rally-in-butler-pennsylvania/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.cbsnews.com/pittsburgh/video/trump-motorcade-arrives-at-pittsburgh-international-airport-around-10-p-m-after-rally-shooting/|title=Trump motorcade arrives at Pittsburgh International Airport around 10 p.m. after rally shooting|date=13 Julie 2024|type=video|publisher=CBS News|location=Pittsburgh International Airport|access-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714033808/https://www.cbsnews.com/pittsburgh/video/trump-motorcade-arrives-at-pittsburgh-international-airport-around-10-p-m-after-rally-shooting/|archive-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> ’n Woordvoerder van die Geheime Diens, gevolg deur Trump self, het bevestig dat hy veilig is.<ref>{{Cite news|date=13 Julie 2024|title=Update from Michael Gold|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713134520/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/86f99dba-c055-5abd-a730-67225b6f1591|title=Steven Cheung, a Trump spokesman, said former President Donald J. Trump is "fine and is being checked out at a local medical facility."|last=Gold|first=Michael|date=13 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021222/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/86f99dba-c055-5abd-a730-67225b6f1591|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=14 Julie 2024|title=Moment Trump shot at Pennsylvania rally before raising defiant fist in air|url=https://www.independent.co.uk/tv/news/trump-shot-rally-shooting-video-b2579405.html|work=The Independent}}</ref> Die FBI lei 'n ondersoek saam met die departement van justisie, die Amerikaanse geheime diens en die Buro vir Alkohol, Tabak, Vuurwapens en Plofstof.<ref>{{cite web|url=https://www.fbi.gov/news/press-releases/fbi-statement-on-incident-in-butler-pennsylvania|title=FBI Statement on Incident in Butler, Pennsylvania|website=Federal Bureau of Investigation|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021815/https://www.fbi.gov/news/press-releases/fbi-statement-on-incident-in-butler-pennsylvania|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/242852c8-8828-582c-a68e-59129ea88494|title=The Secret Service is leading the response.|work=The New York Times|access-date=July 13, 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021242/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/242852c8-8828-582c-a68e-59129ea88494|url-status=live}}</ref> Die voorval word as ’n sluipmoordpoging ondersoek.<ref name="Colvin-20242">{{Cite web|url=https://apnews.com/article/trump-vp-vance-rubio-7c7ba6b99b5f38d2d840ed95b2fdc3e5|title=Shooting at Trump rally is being investigated as assassination attempt, AP sources say|last=Colvin|first=Jill|date=July 13, 2024|website=AP News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713045634/https://apnews.com/article/trump-vp-vance-rubio-7c7ba6b99b5f38d2d840ed95b2fdc3e5|archive-date=July 13, 2024|access-date=July 13, 2024|url-status=live}}</ref><ref name="theguardian_0713242">{{Cite news|last1=Smith|first1=David|last2=Vargas|first2=Ramon Antonio|date=13 Julie 2024|title=Trump rally shooting being investigated as suspected attempt on his life|url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania|access-date=July 13, 2024|work=The Guardian|issn=0261-3077|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020639/https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania|url-status=live}}</ref> Dit is die eerste keer dat ’n voormalige of huidige [[Amerikaanse president]] in ’n poging tot sluipmoord beseer is sedert [[Ronald Reagan]] in 1981 geskiet is, en die eerste keer vir ’n presidentskandidaat sedert die poging tot sluipmoord op George Wallace in 1972. Na die skietery het Trump 'n verklaring oor Truth Social vrygestel waarin hy wetstoepassingspersoneel en die Geheime Diens bedank en medelye betoon aan die families van mense wat dood en beseer is.<ref>{{cite news|url=https://www.msnbc.com/top-stories/latest/trump-bullet-ear-rally-shooting-truth-social-rcna161750|title=Trump says bullet 'pierced' his ear in first statement after rally shooting|last=Miller|first=Hayley|date=13 Julie 2024|publisher=MSNBC|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015854/https://www.msnbc.com/top-stories/latest/trump-bullet-ear-rally-shooting-truth-social-rcna161750|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Gold|first=Michael|date=13 Julie 2024|title=Trump, on Social Media, Describes Being 'Shot With a Bullet' in the Ear|url=https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-statement-shooting-truth-social.html|access-date=July 13, 2024|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015035/https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-statement-shooting-truth-social.html|url-status=live}}</ref> Hy sê:<ref>{{Cite news|last=Tangcay|first=Jazz|date=July 13, 2024|title=Donald Trump Says Bullet Pierced His Ear: I Felt It 'Ripping Through the Skin'|url=https://variety.com/2024/politics/news/donald-trump-bullet-pierced-ear-rally-shooting-death-1236071454/|access-date=July 13, 2024|magazine=Variety|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714012734/https://variety.com/2024/politics/news/donald-trump-bullet-pierced-ear-rally-shooting-death-1236071454/|url-status=live}}</ref> {{quote|Dit is ongelooflik dat so 'n daad in ons Land kan plaasvind. Niks is tans bekend oor die skieter, wat nou dood is nie. Ek is geskiet met 'n koeël wat die boonste gedeelte van my regteroor deurboor het. Ek het dadelik geweet dat daar iets fout is deurdat ek 'n suisgeluid, skote gehoor het en dadelik voel hoe die koeël deur die vel ruk. Baie bloeding het plaasgevind, so ek het toe besef wat gebeur.}}Sekuriteit by Trump-toring is deur die [[New York Stad|New Yorkse]] polisiedepartement verhoog.<ref>{{cite news|last1=Houlis|first1=Katie|title=Security increased at Trump Tower in NYC after shots fired at Trump rally in Pennsylvania|url=https://www.cbsnews.com/newyork/news/trump-towerv-security-increased-possible-shots-fired-rally/|access-date=July 13, 2024|publisher=CBS News New York|date=13 Julie 2024|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015855/https://www.cbsnews.com/newyork/news/trump-tower-security-increased-possible-shots-fired-rally/|url-status=live}}</ref> == Ondersoek == Die lyk van Crooks is van die dak af geneem. Hy het nie enige identifikasie by hom gedra nie.<ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/trump-rushed-off-stage-disturbance-pennsylvania-rally/story?id=111913361|title=Trump says he was shot at rally in assassination attempt; spectator killed and shooter dead|last=Osborne|first=Mark|website=ABC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714002735/https://abcnews.go.com/Politics/trump-rushed-off-stage-disturbance-pennsylvania-rally/story?id=111913361|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/live-blog/trump-biden-rnc-election-live-updates-rcna161404#rcrd45875|title=Federal Investigators have Tentatively Identified Trump Shooter|date=July 13, 2024|publisher=NBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714034519/https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/live-blog/trump-biden-rnc-election-live-updates-rcna161404#rcrd45875|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Die [[Federal Bureau of Investigation]] en die Amerikaanse departement van justisie se nasionale veiligheidsafdeling het ondersoeke na die skietery geopen en die skieter se identiteit bevestig deur middel van vingerafdrukbiometrie en DNA-profiele.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/9aaf94b3-3e0c-591a-8ab1-721823a29dd3?smid=url-share|title=Live Updates: Trump Is Safe After Assassination Attempt; Suspected Gunman Is Dead|date=July 13, 2024|website=NYT|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714042349/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/9aaf94b3-3e0c-591a-8ab1-721823a29dd3?smid=url-share|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Plofstof is in die motor gevind wat Crooks gebruik het om na die saamtrek en by sy huis te reis.<ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/livecoverage/trump-rally-incident/card/suspected-shooter-had-explosive-devices-in-his-car-sources-say-nqpDI2AqQQNtSvYtEpS9?mod=mhp|title=Suspected Shooter Had Explosive Devices in His Car, Sources Say|last1=Gurman|first1=Sadie|date=2024-07-14|work=[[The Wall Street Journal]]|url-access=subscription}}</ref> == Reaksie == [[Lêer:U.S. President Joseph R. Biden Delivers Remarks on the Attemped Assassination of Donald J. Trump (14 July 2024).webm|duimnael|Amerikaanse president Joe Biden lewer kommentaar op die sluipmoordpoging]] === Binnelands === ==== Federale amptenare ==== Na die skietery het die Amerikaanse president [[Joe Biden]] verklaar: "Kyk, daar is geen plek in Amerika vir hierdie soort geweld nie. Dit is siek. Dis siek. Dit is een van die redes waarom ons hierdie land moet verenig...almal moet dit veroordeel." Later het hy gesê hy is “dankbaar om te hoor” dat Trump veilig is.<ref>{{Cite news|last=Baker|first=Peter|date=July 13, 2024|title=Biden Condemns Shooting at Trump Rally, Calling it 'Sick'|url=https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/biden-trump-rally.html|access-date=July 14, 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714010342/https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/biden-trump-rally.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Schneider|first1=Elena|last2=Ward|first2=Myah|title=Biden: 'There's no place for this kind of violence in America'|url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/biden-theres-no-place-for-this-kind-of-violence-in-america-00167984|access-date=July 13, 2024|work=Politico|date=13 Julie 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020529/https://www.politico.com/news/2024/07/13/biden-theres-no-place-for-this-kind-of-violence-in-america-00167984|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Arkin|first1=Daniel|last2=Shabad|first2=Rebecca|date=July 13, 2024|title=Biden and other political leaders condemn violence after incident at Trump rally|url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/biden-political-leaders-condemn-violence-trump-shooting-rally-rcna161740|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714001622/https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/biden-political-leaders-condemn-violence-trump-shooting-rally-rcna161740|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|publisher=NBC News}}</ref> Biden het later die aand van die voorval met Trump gepraat.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/biden-statement-trump-shooting-political-violence-6822e3147ffc68781ab3e60d62836cd9|title=Biden says 'everybody must condemn' attack on Trump and later speaks with ex-president|website=AP News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714042300/https://apnews.com/article/biden-statement-trump-shooting-political-violence-6822e3147ffc68781ab3e60d62836cd9|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Die speaker van die Huis, [[Mike Johnson]], het onderneem om 'n ondersoek na die skietery te open en om getuienis van federale wetstoepassers en nasionale veiligheidsbeamptes te versoek. Die Republikeine in die Senaat het die Demokraties-beheerde senaat aangemoedig om ook verhore te hou.<ref>{{cite web|url=https://thehill.com/homenews/house/4770848-gop-lawmakers-pledge-investigations-into-trump-rally-shooting/|title=GOP lawmakers pledge investigations into Trump rally shooting|date=14 Julie 2024|website=The Hill}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.axios.com/2024/07/14/trump-rally-shooting-oversight-comer-secret-service|title=House launches "full investigation" into Trump rally shooting|date=14 Julie 2024|website=Axios}}</ref> ==== Staatsamptenare ==== Josh Shapiro, goewerneur van Pennsilvanië, het politieke geweld aan die kaak gestel.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|title=Pennsylvania governor condemns violence against any political party or leader|last1=Santana|first1=Rebecca|last2=Whitehurst|first2=Lindsay|date=13 Julie 2024|work=Associated Press News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Orsi|first3=Peter|url-status=live}}</ref> Die goewerneur van [[Florida]], Ron DeSantis, wat teen Trump in die Republikeinse voorverkiesing in 2024 gestaan het, het gesê hy en sy vrou bid vir Trump.<ref>{{Cite web|url=https://winknews.com/2024/07/13/florida-politicians-respond-after-trump-hurt-during-shooting-at-rally/|title=Florida politicians on Trump assassination attempt|last=Morgenstern|first=Hans|date=July 13, 2024|website=WINK News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021914/https://winknews.com/2024/07/13/florida-politicians-respond-after-trump-hurt-during-shooting-at-rally/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=J14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> ==== Ander ==== Voormalige president [[George W. Bush]] het die skietery "lafhartig" genoem en die Geheime Diens bedank vir hul reaksie.<ref>{{Cite news|last=Byrnes|first=Jesse|date=13 Julie 2024|title=George W. Bush condemns 'cowardly attack' at Trump rally|url=https://thehill.com/news/4770413-george-w-bush-condemns-cowardly-attack-trump-rally/mlite/|access-date=13 Julie 2024|work=The Hill|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713235139/https://thehill.com/news/4770413-george-w-bush-condemns-cowardly-attack-trump-rally/mlite/|url-status=live}}</ref> Voormalige presidente Barack Obama en Bill Clinton en voormalige minister van buitelandse sake en Trump se opponent in die 2016-verkiesing, Hillary Clinton het ook die aanval veroordeel en Trump 'n vinnige herstel toegewens.<ref>{{cite web|url=https://thehill.com/blogs/in-the-know/4770436-obama-apparent-shooting-trump-rally/|title=Obama condemns apparent shooting at Trump rally, wishes former president 'quick recovery'|last=Samuels|first=Brett|date=14 Julie 2024|website=The Hill|access-date=14 Julie 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Popli|first=Nik|title=Politicians Condemn Trump Rally Shooting: 'No Place for Political Violence in Our Democracy'|magazine=Time|date=13 Julie 2024|url=https://time.com/6998292/trump-shooting-rally-reactions-biden/|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714033641/https://time.com/6998292/trump-shooting-rally-reactions-biden/|url-status=live}}</ref> Republikeinse Amerikaanse verteenwoordiger Mike Collins van [[Georgia]] het 'n Republikeinse aanklaer versoek om Biden aan te kla vir die aanhitsing van 'n sluipmoord.<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/biden-trump-bullseye-quote/74397121007/|title=Republicans blame Joe Biden for Donald Trump rally shooting|last=Schulz|first=Bailey|date=13 Julie 2024|website=USA Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055833/https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/biden-trump-bullseye-quote/74397121007/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Republikeinse senator [[J. D. Vance]] van [[Ohio]] het die Biden-presidensiële veldtog se politieke retoriek die skuld gegee, terwyl die Republikeinse senator Tim Scott van Suid-Carolina die boodskappe deur "die radikale linkse en korporatiewe media" blameer het.<ref>{{cite news|last1=Scherer|first1=Michael|title=Trump allies immediately blame Biden, Democrats for their rhetoric|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/13/trump-shooting-blame-biden-democrats/|access-date=14 Julie 2024|newspaper=The Washington Post|date=14 Julie 2024}}</ref> Aartsbiskop Timothy Broglio, president van die Verenigde State se konferensie van Katolieke Biskoppe, het 'n verklaring uitgereik waarin hy politieke geweld veroordeel. Hy het solidariteit met sy mede-biskoppe uitgespreek in gebede vir voormalige president Trump, vir diegene wat vermoor of beseer is, vir die nasie en vir 'n einde aan politieke geweld, en beklemtoon dat dit nooit 'n oplossing vir politieke meningsverskille is nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/en/world/news/2024-07/donald-trump-wounded-in-assassination-attempt.html|title=Donald Trump wounded in assassination attempt|date=14 Julie 2024|website=Vatican News|access-date=14 Julie 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.usccb.org/news/2024/us-bishops-president-condemns-political-violence-and-calls-prayers-peace|title=U.S. Bishops’ President Condemns Political Violence and Calls for Prayers for Peace|website=USCCB|access-date=14 Julie 2024}}</ref> === Internasionaal === Baie politieke leiers het die poging to sluipmoord veroordeel, insluitend [[Javier Milei]] van [[Argentinië]],<ref>{{cite news|date=13 Julie 2024|title=Estados Unidos. La reacción de Javier Milei tras el ataque a Donald Trump|url=https://www.lavoz.com.ar/mundo/la-reaccion-de-javier-milei-tras-el-ataque-a-donald-trump-en-estados-unidos/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714000712/https://www.lavoz.com.ar/mundo/la-reaccion-de-javier-milei-tras-el-ataque-a-donald-trump-en-estados-unidos/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=La Voz|language=es}}</ref> [[Anthony Albanese]] van [[Australië]],<ref>{{cite news|date=14 Julie 2024|title=Trump rally shooting an 'inexcusable attack' on democratic values: Anthony Albanese|url=https://www.skynews.com.au/world-news/united-states/trump-rally-shooting-an-inexcusable-attack-on-democratic-values-anthony-albanese/video/54cd55c37a6d6c94a0cdc40898d9c093|access-date=14 Julie 2024|publisher=Sky News}}</ref> [[Ilham Aliyev]] van [[Azerbeidjan]],<ref>{{Cite web|url=https://fed.az/az/hadise/i%CC%87lham-eliyev-trampa-sui-qesdle-bagli-paylasim-etdi%CC%87-204830|title=İlham Əliyev Trampa sui-qəsdlə bağlı - PAYLAŞIM ETDİ|last=|date=2024-07-14|website=FED.az|language=az-AZ|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Justin Trudeau]] van [[Kanada]],<ref>{{cite news|last1=Mangione|first1=Kendra|date=July 13, 2024|title='Democracy must prevail': Shooting at Trump rally condemned by Trudeau, Poilievre|url=https://www.ctvnews.ca/politics/democracy-must-prevail-shooting-at-trump-rally-condemned-by-canada-s-leaders-1.6963273|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714005047/https://www.ctvnews.ca/politics/democracy-must-prevail-shooting-at-trump-rally-condemned-by-canada-s-leaders-1.6963273|archive-date=14 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|publisher=CTV News}}</ref> [[Gabriel Boric]] van [[Chili]],<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/7/14/world-reacts-to-shooting-at-trump-campaign-rally|title=World leaders express solidarity with Trump after assassination attempt|website=Al Jazeera|access-date=2024-07-14}}</ref> Daniel Noboa van [[Ecuador]], [[Nayib Bukele]] van [[El Salvador]],<ref>{{cite news|url=https://lanoticiasv.com/presidente-bukele-barack-obama-elon-musk-marco-rubio-matt-gaetz-y-otros-politicos-condenaron-lo-ocurrido-a-trump/|title=Presidente Bukele, Barack Obama, Elon Musk, Marco Rubio, Matt Gaetz y otros políticos condenaron lo ocurrido a Trump|language=es|date=13 July 2024|access-date=14 July 2024|work=La Noticia SV|first1=Silvia|last1=Hernández}}</ref> [[Emmanuel Macron]] van [[Frankryk]],<ref name=":92">{{Cite news|last1=Gold|first1=Michael|last2=Barnes|first2=Julian E.|last3=Levien|first3=Simon J.|date=2024-07-13|title=Trump Is Safe After Assassination Attempt; Suspected Gunman Is Dead: World leaders express concern|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election#world-leaders-express-outrage-and-concern|access-date=2024-07-14|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> [[Viktor Orbán]] van [[Hongarye]],<ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.voanews.com/a/world-leaders-react-to-trump-rally-shooting/7697379.html|title=World leaders react to Trump rally shooting|date=2024-07-14|website=Voice of America|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Narendra Modi]] van [[Indië]], [[Benjamin Netanyahu]] van [[Israel]],<ref>{{Cite web|url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rally-shooting-international-reaction-00167993|title=Prayers for Trump pour in from world leaders after shooting|last=Herszenhorn|first=Miles J.|date=2024-07-13|website=Politico}}</ref> [[Giorgia Meloni]] van [[Italië]], [[Fumio Kishida]] van [[Japan]],<ref>{{Cite web|url=https://www.sankei.com/article/20240714-BWHUIFA7PROTZHIBBLL2XVFJKI/|title=岸田文雄首相「民主主義への挑戦」 トランプ氏暗殺未遂を非難|last=産経新聞|date=2024-07-14|website=産経新聞：産経ニュース|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714041239/https://www.sankei.com/article/20240714-BWHUIFA7PROTZHIBBLL2XVFJKI/|archive-date=July 14, 2024|access-date=2024-07-14|url-status=live}}</ref> [[Kasim-Zjomart Tokajef]] van [[Kasakstan]],<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/news/tokaev-aksh-tyin-eks-prezident-donald-trampka-jasalgan-360997/|title=Тоқаев АҚШ-тың экс-президенті Дональд Трампқа жасалған қастандықты қатаң айыптады|last=|date=2024-07-14|website=Tengrinews.kz|language=kk|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Andrés Manuel López Obrador]] van [[Meksiko|Mexiko]],<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/us-trump-shooting-global-reaction-72aa3d6e6b756b9704a9c3dd9cfc52e9|title=Global leaders condemn assassination attempt targeting former US President Donald Trump|date=2024-07-14|website=AP News|access-date=2024-07-14}}</ref> Shehbaz Sharif van [[Pakistan]],<ref name=":10">{{Cite web|url=https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24#h_2449d61b67f50051a6b58872000409bd|title=International leaders share shock, condolences and condemnation after Trump rally shooting|last=Faheid|first=Tori B. Powell, Shania Shelton, Matt Meyer, Isabelle D'Antonio, Emma Tucker, Jessie Yeung, Dalia|date=2024-07-13|website=CNN|language=en|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Bongbong Marcos]] van die [[Filippyne]],<ref>{{cite news|title=Marcos on Trump's rally shooting: We condemn all forms of political violence|url=https://mb.com.ph/2024/7/13/marcos-on-trump-s-rally-shooting-we-condemn-all-forms-of-political-violence|access-date=July 14, 2024|publisher=Manila Bulletin|date=July 14, 2024}}</ref> [[Andrzej Duda]] en [[Donald Tusk]] van [[Pole]],<ref>{{Cite web|url=https://tvn24.pl/swiat/donald-trump-zamach-na-bylego-prezydenta-usa-polscy-politycy-komentuja-st8002958|title=Duda o "wstrząsającym momencie nie tylko dla Ameryki". Tusk: przemoc nigdy nie jest odpowiedzią|date=2024-07-14|website=TVN24|language=pl|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Yoon Suk-yeol]] van [[Suid-Korea]],<ref>{{Cite news|date=July 14, 2024|title=Yoon 'appalled' by attack on Trump, wishes him speedy recovery|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20240714001700315|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714063730/https://en.yna.co.kr/view/AEN20240714001700315|archive-date=July 14, 2024|access-date=July 14, 2024|work=Yonhap News Agency}}</ref> Ulf Kristersson van [[Swede]],<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/artikel/statsministern-mina-tankar-gar-till-de-drabbade|title=Prime Minister: Sweden stands behind the United States|author=<!--Not stated-->|date=July 14, 2024|website=Sveriges Radio|publisher=|access-date=July 14, 2024}}</ref> Lai Ching-te van [[Taiwan]], [[Recep Tayyip Erdoğan]] van [[Turkye]],<ref>{{cite news|title=Trump'a yönelik saldırıya tepkiler|url=https://www.aa.com.tr/tr/dunya/trumpa-yonelik-saldiriya-tepkiler/3274809|access-date=14 July 2024|work=aa.com.tr|agency=Anadolu|date=14 July 2024}}</ref> [[Wolodimir Zelenski|Wolodimir Zelenskyy]] van [[Oekraïne]], en [[Keir Starmer]] van die [[Verenigde Koninkryk]]; ander Britse politici wat dit veroordeel het, sluit in Ed Davey, [[Rishi Sunak]], [[Boris Johnson]], [[Nigel Farage]] en David Lammy.<ref>{{Cite web|url=https://www.msn.com/en-ie/news/world/prime-minister-condemns-appalling-shooting-at-donald-trump-rally/ar-BB1pWmXQ|title=Donald Trump shooting sends shockwaves around world as Keir Starmer says he's 'appalled' by attack|date=2024-07-14|website=MSN|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714062542/https://www.msn.com/en-ie/news/world/prime-minister-condemns-appalling-shooting-at-donald-trump-rally/ar-BB1pWmXQ|archive-date=14 Julie 2024|access-date=2024-07-14|url-status=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/news/politics/nigel-farage-donald-trump-keir-starmer-pennsylvania-rishi-sunak-b1170590.html|title=UK politicians condemn assassination attempt on former US president Donald Trump|last=Hennessey|first=Ted|date=2024-07-14|website=Evening Standard|language=en|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Georgië|Georgiese]] premier Irakli Kobakhidze het solidariteit met Donald Trump uitgespreek en die "Global War Party", 'n beweerde Nuwe Wêreldorde-organisasie, daarvan beskuldig dat hulle verantwoordelik is vir hierdie aanval benewens ander dade van politieke geweld soos die [[poging tot sluipmoord op Robert Fico]] en die doodsdreigemente wat teen hom uitgereik is.<ref>{{cite web|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/806167-irakli-kobaxize-globaluri-omis-partia-metodebs-ar-cvlis-xxi-saukuneshi-liberaluri-pashizmi-radikalizmi-polarizacia-sizulvili-da-politikosebze-sisxliani-tavdasxmebi-chveulebriv-movlenad-akcies/|title=ირაკლი კობახიძე - გლობალური ომის პარტია მეთოდებს არ ცვლის, XXI საუკუნეში ლიბერალური ფაშიზმი, რადიკალიზმი, პოლარიზაცია, სიძულვილი და პოლიტიკოსებზე სისხლიანი თავდასხმები ჩვეულებრივ მოვლენად აქციეს|date=14 July 2024|publisher=Inter Press News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://tabula.ge/ge/news/718522-kobakhidze-slovaketis-premierze-tavdaskhmis-ukan|title=კობახიძე: სლოვაკეთის პრემიერზე თავდასხმის უკან გლობალური ომის პარტია დგას|date=23 Mei 2024|publisher=Tabula}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.politico.eu/article/georgia-pm-kobakhidze-eu-commission-threat-fico-slovakia/|title=EU commissioner denies he threatened Georgia's prime minister|last=Gavin|first=Gabriel|date=23 Mei 2024|publisher=Politico}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} [[Kategorie:Sluipmoord]] [[Kategorie:Misdaad in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:2024]] cpb0w9h0c1ubox8eypz97nu1f0z8qd7 2890686 2890685 2026-04-06T15:39:40Z Aliwal2012 39067 /* Ondersoek */ DNA-->DNS 2890686 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Burgerlike aanval |title=Sluipmoordpoging<br/>op Donald Trump |location=Butler Farm Skougronde, Butler, [[Pennsilvanië]], [[Verenigde State van Amerika|VSA]] |date=13 Julie 2024 |time=6:11 nm. ({{Time ago|2024-07-13 10:11 pm}})<ref>Nolfi, Joey (13 Julie 2024). "[https://ew.com/donald-trump-shot-campaign-rally-pennsylvania-8677701 Donald Trump grazed by gunfire at rally in Pennsylvania] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240714000144/https://ew.com/donald-trump-shot-campaign-rally-pennsylvania-8677701 |date=14 Julie 2024}}." ''Entertainment Weekly''</ref> |timezone=[[UTC-04:00]] |target=[[Donald Trump]]<ref>{{Cite news |date=13 Julie 2024 |title=Trump shot in ear in rally assassination attempt |url=https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo |access-date=13 Julie 2024 |publisher=BBC |archive-date=13 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222730/https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=14 Julie 2024|title=Trump wounded in assassination attempt. Biden calls it 'sick': Here's what we know |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/donald-trump-shot-gunman-what-we-know/74396996007/ |access-date=14 Julie 2024 |website=USA Today |archive-date=14 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055903/https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/donald-trump-shot-gunman-what-we-know/74396996007/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=July 13, 2024 |title=Australian PM says 'no place for violence in democratic process' after Trump assassination attempt |url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/14/australian-pm-says-no-place-for-violence-in-democractic-process-after-trump-assasination-attempt |access-date=13 Julie 2024 |website=The Guardian |archive-date=14 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714062118/https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/14/australian-pm-says-no-place-for-violence-in-democractic-process-after-trump-assasination-attempt |url-status=live }}</ref>|injuries=4 (insluitend Trump en 'n nie-skietwond aan 'n polisieman)<ref>{{Cite news |last=Levien |first=Simon J. |date=July 13, 2024 |title=Report From the Scene: 'Get Down! Shots Fired!' |url-access=subscription |url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election |access-date=July 13, 2024 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 |archive-date=July 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election |url-status=live}}</ref><ref name="McGraw-2024">{{Cite web |last1=McGraw |first1=Meridith |last2=Allison |first2=Natalie |date=July 13, 2024 |title=Trump 'felt the bullet ripping through the skin' during campaign rally shooting |url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713235642/https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977 |archive-date=July 13, 2024 |access-date=July 13, 2024 |website=Politico}}</ref>|perpetrator=Thomas Matthew Crooks<ref name="e780">{{cite web | title=Trump rally shooter identified as 20-year-old Pennsylvania man | publisher=NBC News | date=14 Julie 2024 | url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757 | access-date=14 Julie 2024 | archive-date=14 Julie 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240714054516/https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757 | url-status=live }}</ref> |motive=Onbepaald, maar word ondersoek |fatalities=2 (oortreder ingesluit)<ref name="Yee-2024">{{Cite news|last1=Yee|first1=Curtis|last2=Santana|first2=Rebecca|last3=Whitehurst|first3=Lindsay|last4=Orsi|first4=Peter |title=Live updates: Shooter dead, rally attendee killed and Trump whisked off stage after gunshots ring out at rally |url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|work=Associated Press News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024 |archive-date=July 13, 2024 |access-date=July 13, 2024}}</ref> |type=[[Sluipmoord]]poging deur geweerskoot |image=Skiet van Donald Trump.webp|image_size=220 |alt=Donald Trump met bloed op sy oor. |caption=Trump word onmiddellik ná die skietery deur sekuriteit begelei |weapon=AR-15|map={{Infobox mapframe|zoom=13}}|coordinates={{WikidataCoord|display=inline,title}}}} '''[[Donald Trump]]''', die 45ste [[President van die Verenigde State van Amerika]] en die vermoedelike [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] se presidentskandidaat vir die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2024|2024 Amerikaanse presidentsverkiesing]], is in die regteroor verwond tydens 'n sluipmoordpoging op 13 Julie 2024 by 'n verkiesingsaamtrek naby Butler, [[Pennsilvanië]].<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates|title=Trump rally shooting live: FBI names 'subject involved' in assassination attempt|last=Helmore|first=Edward|date=14 Julie 2024|work=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/07/13/politics/trump-injured-pennsylvania-rally/index.html|title=Trump injured in shooting at Pennsylvania rally|last1=Herb|first1=Jeremy|last2=Zeleny|first2=Jeff|date=14 Julie 2024|work=[[CNN]]|last3=Lybrand|first3=Holmes|last4=Perez|first4=Evan}}</ref> Die vermeende sluipmoordenaar was die 20-jarige Thomas Matthew Crooks van Bethel Park, Pennsilvanië.<ref name="Barnes-20243">{{Cite news|last1=Barnes|first1=Julian E.|last2=Gold|first2=Michael|last3=Levien|first3=Simon J.|date=13 Julie 2024|title=Live Updates: Trump 'Safe' After Shooting at Rally; Suspect Killed|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|issn=0362-4331}}</ref> Wetstoepassers en getuies het gesê Crooks het op 'n dak buite die saamtreklokaal geskuil en agt skote van 'n AR-15-styl semi-outomatiese geweer afgevuur voordat hy deur 'n Geheime Diens teenaanvalspan-sluipskutter doodgeskiet is.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/trump-rally-shooter-death-attendee-butler-county-da/|title=Trump rally shooter killed by Secret Service sniper, officials say|last=Tanyos|first=Faris|date=13 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714003233/https://www.cbsnews.com/news/trump-rally-shooter-death-attendee-butler-county-da/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> ’n Saamtrekganger is dood, terwyl twee ander deelnemers kritiek beseer is.<ref name="Barnes-202422">{{Cite news|last1=Barnes|first1=Julian E.|last2=Gold|first2=Michael|last3=Levien|first3=Simon J.|date=13 Julie 2024|title=Live Updates: Trump 'Safe' After Shooting at Rally; Suspect Killed|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> Nadat hy geskiet is, het Trump grond toe geduik en is vinnig omring deur personeel van die Geheime Diens. Hy het gou opgestaan ​​en uit sy regteroor gebloei. Hy het toe met sy vuis in die lug gepomp en “fight, fight” geskree voordat agente van die Geheime Diens hom na ’n voertuig begelei het.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/us/sounds-multiple-shots-heard-trump-rally-pennsylvania-video-2024-07-13/|title=Trump shot in right ear at campaign rally, shooter dead|last1=Layne|first1=Nathan|last2=Mcdermid|first2=Brendan|date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|last3=Mason|first3=Jeff|agency=[[Reuters]]}}</ref> Trump is hierna na 'n hospitaal geneem en in 'n stabiele toestand ontslaan en het per vliegtuig na [[New Jersey]] vertrek.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/cljy6yz1j6gt?post=asset%3Af7e1dc40-ad11-46db-9a95-528ccdc3ccb2#post|title=Trump, with blood on face, raises fist in air|last=Hayes|first=Christal|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015033/https://www.bbc.com/news/live/cljy6yz1j6gt?post=asset%3Af7e1dc40-ad11-46db-9a95-528ccdc3ccb2#post|archive-date=13 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|title=Live updates: Trump says he was shot in the ear during rally; one attendee and shooter are dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|agency=Associated Press|url-status=live}}</ref> Die skietery word as ’n poging tot [[sluipmoord]] ondersoek. Dit is die eerste keer dat ’n voormalige of huidige [[Amerikaanse president]] in ’n poging tot sluipmoord beseer is sedert [[Ronald Reagan]] in 1981 geskiet is, en die eerste keer vir ’n presidentskandidaat sedert die poging tot sluipmoord op George Wallace in 1972.<ref name="recall">{{cite news|last1=Brasted|first1=Chelsea|title=Trump rally violence recalls historic presidential attacks|url=https://www.axios.com/2024/07/14/last-assassination-attempt-president-trump-shot-reagan|access-date=13 Julie 2024|agency=Axios|date=14 Julie 2024}}</ref> == Agtergrond == Voormalige president Donald Trump is die vermoedelike Republikeinse genomineerde vir die 2024 Amerikaanse presidentsverkiesing.<ref>{{Cite news|last=Kinnard|first=Meg|date=13 Maart 2024|title=Biden and Trump are now their parties' presumptive nominees. What does that mean?|url=https://apnews.com/article/presumptive-nominee-biden-trump-6b2a3beb31896894ded9e96aa30cfcec|url-status=live|access-date=13 Julie 2024|agency=Associated Press|archive-date=11 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711053843/https://apnews.com/article/presumptive-nominee-biden-trump-6b2a3beb31896894ded9e96aa30cfcec}}</ref> Die poging tot sluipmoord het plaasgevind twee dae voor die geskeduleerde begin van die 2024 Republikeinse Nasionale Konvensie.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.post-gazette.com/news/election-2024/2024/07/12/trump-biden-debate-pennsylvania-kelly-thompson/stories/202407110086|title=Trump returning to Western Pennsylvania just two days before GOP convention|website=Pittsburgh Post-Gazette|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714005434/https://www.post-gazette.com/news/election-2024/2024/07/12/trump-biden-debate-pennsylvania-kelly-thompson/stories/202407110086|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Op 5 Julie 2024 is aangekondig dat Trump op 13 Julie 'n saamtrek by die Butler Farm skougronde tussen Connoquenessing Township en Meridian naby Butler, Pennsilvanië, sou hou.<ref name="Trizzinotocamp">{{cite web|url=https://www.butlereagle.com/20240705/trump-to-campaign-at-butler-farm-show/|title=Trump to campaign at Butler Farm Show|last=Trizzino|first=Eddie|date=5 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055905/https://www.butlereagle.com/20240705/trump-to-campaign-at-butler-farm-show/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|quote=The rally is scheduled to begin at 5 p.m. at the Butler Farm Show grounds, 625 Evans City Road in Connoquenessing Township.|newspaper=Butler Eagle|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wesa.fm/politics-government/2024-07-12/donald-trump-butler-pa-rally|title=Donald Trump to hold rally in Butler, Pa. ahead of 2024 election|last=Salant|first=Jonathan D.|date=July 12, 2024|website=90.5 WESA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714060357/https://www.wesa.fm/politics-government/2024-07-12/donald-trump-butler-pa-rally|archive-date=July 14, 2024|access-date=July 14, 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Grubbs|first=Paula|title=Meridian neighborhood awaits impact of Trump rally|url=https://www.butlereagle.com/20240713/meridian-neighborhood-awaits-impact-of-trump-rally/|date=July 13, 2024|access-date=July 14, 2024|newspaper=Butler Eagle}}</ref> Dit is gehou as deel van Trump se presidensiële veldtog vir die verkiesing ten einde stemme in die swaaistaat Pennsilvanië te werf;<ref>{{Cite news|last1=O'Donoghue|first1=Gary|last2=Murphy|first2=Matt|date=July 13, 2024|title=Trump rushed off stage at rally as shots heard|url=https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222730/https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo|archive-date=14 Julie 2024|access-date =14 Julie 2024|work=[[BBC News]]}}</ref> die staat voorsien 19 stemme in die Kieskollege, en 270 kieserstemme is nasionaal nodig om tot President verkies te word. Die Butler County Republikeinse Komitee se voorsitter, James E. Hulings, beraam 50 000 mense was by die saamtrek.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/3485dd5b-3669-5da4-8c48-6e4a19bfe415|title=Some people who were in the crowd described the evacuation of the rally as a logistical nightmare.|last=Vigdor|first=Neil|work=[[The New York Times]]|date=13 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|archive-14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021905/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/3485dd5b-3669-5da4-8c48-6e4a19bfe415|url-status=live}}</ref> Die [[Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers]] verteenwoordiger Mike Kelly het gesê dat hy probeer het om die Trump-veldtog te kontak oor die hou van die saamtrek in 'n gebied wat 'n groter skare as die Butler Farm Show Grounds kan hanteer. Hy het beweer hulle het op hom gereageer deur te sê: "Ons waardeer jou insette, maar ons het reeds besluit." Mense wat Trump se saamtrekke bywoon word deursoek vir verbode items, insluitend wapens.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/trump-rally-pennsylvania|title=Trump 'Safe' After What Sounded Like Gunshots at Rally|last1=Gold|first1=Michael|last2=Levien|first2=Simon|date=13 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713225003/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/trump-rally-pennsylvania|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Robertson|first3=Campbell|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Butler Farm Show Airport Trump Rally 2024 05 (cropped).jpg|duimnael|Butler Farm Skougronde (regs), 18:01. ET, 10 minute voor die skietery]] == Skietery == Trump is omstreeks 18:11 [[Oos-Amerikaanse Tyd|ET]] geskiet<ref name=":1">{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/video/trump-rally-shooter-ar-15-style-rifle-secret-111918904|title=Trump rally shooter used AR-15-style rifle, Secret Service says|last=Katersky|first=Aaron|website=ABC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714024909/https://abcnews.go.com/Politics/video/trump-rally-shooter-ar-15-style-rifle-secret-111918904|archive-date=14 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24/index.html|title=Live updates: Trump injured in shooting at Pennsylvania rally that left at least 1 dead|last1=Powell|first1=Tori B.|last2=Shelton|first2=Shania|date=13 Julie 2024|website=[[CNN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222828/https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24/index.html|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Meyer|first3=Matt|last4=D'Antonio|first4=Isabelle|last5=Tucker|first5=Emma|last6=Yeung|first6=Jessie|url-status=live}}</ref> tydens sy veldtogsaamtrek.<ref name="Abraham-20242">{{Cite news|last1=Abraham|first1=Leanne|last2=Kim|first2=June|last3=Shao|first3=Elena|last4=Shaver|first4=Julie Walton|last5=Singhvi|first5=Anjali|last6=Triebert|first6=Christiaan|last7=Yourish|first7=Karen|date=July 13, 2024|title=Shooting at a Trump Rally in Pennsylvania: Maps and Photos|url=https://www.nytimes.com/interactive/2024/07/13/us/trump-rally-shooting-maps-photos.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021745/https://www.nytimes.com/interactive/2024/07/13/us/trump-rally-shooting-maps-photos.html|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/07/13/politics/trump-injured-pennsylvania-rally/index.html|title=Trump injured in shooting at Pennsylvania rally|last1=Perez|first1=Evan|last2=Herb|first2=Jeremy|date=13 Julie 2024|website=[[CNN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714001239/https://www.cnn.com/2024/07/13/politics/trump-injured-pennsylvania-rally/index.html|archive-date=July 14, 2024|access-date=July 14, 2024|last3=Zeleny|first3=Jeff|url-status=live}}</ref> Ses minute in Trump se toespraak,<ref name="Layne-20242">{{cite news|last1=Layne|first1=Nathan|last2=Larson|first2=Soren|date=13 Julie 2024|title=Pop, pop, pop, then a bloodied Trump rushed from election rally|url=https://www.reuters.com/world/us/pop-pop-pop-then-bloodied-trump-rushed-election-rally-2024-07-14/|access-date=13 Julie 2024|work=Reuters}}</ref> het Thomas Matthew Crooks agt skote van 'n AR-15-styl geweer op die saamtrek afgevuur.<ref name="nytvideos">{{cite news|date=July 13, 2024|title=Videos Show Suspect Lying Motionless on Nearby Rooftop After Shooting|url=https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-rally-shooting-suspect-video.html|access-date=14 Julie 2024|work=The New York Times|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714033441/https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-rally-shooting-suspect-video.html|url-status=live}}</ref> Crooks het nie sekuriteitsdeursoeking ondergaan nie, aangesien hy buite die veiligheidsomtrek van die saamtrek was; hy het op die dak van 'n skuur geklim, 61 tot 122m (200 tot 400 voet) noord van Trump.<ref>{{Cite news|last1=Gold|first1=Michael|last2=Barnes|first2=Julian E.|last3=Levien|first3=Simon J.|date=July 13, 2024|title=Live Updates: Trump 'Safe' After Rally Shooting; F.B.I. Holds News Conference|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|access-date=July 14, 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713134520/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live}}</ref><ref name="Watson-20242">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|title=Trump says bullet 'pierced the upper part of my right ear' when shots were fired at Pennsylvania rally|last=Watson|first=Kathryn|date=13 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714014754/https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|archive-date=July 14, 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/us/possible-security-lapses-focus-after-trump-rally-shooting-2024-07-14/|title=Possible security lapses in focus after Trump rally shooting|date=13 Julie 2024|work=Reuters|access-date=13 Julie 2024}}</ref> Crooks is onmiddellik ná die skietery deur 'n sluipskutter van die Verenigde State se Geheime Diens teenaanvalspan doodgeskiet. ’n Koeël het Trump in sy regteroorskulp getref, hy het dadelik grond toe geduik.<ref name="Watson-20244">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|title=Trump says bullet 'pierced the upper part of my right ear' when shots were fired at Pennsylvania rally|last=Watson|first=Kathryn|date=13 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714014754/https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/shots-fired-at-donald-trump-rally-as-former-president-rushed-off-stage-13177651|title=Gunshots reportedly fired at Donald Trump rally – as former president rushed off stage|publisher=Sky News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222236/https://news.sky.com/story/shots-fired-at-donald-trump-rally-as-former-president-rushed-off-stage-13177651|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Geheimediensagente het na Trump gestorm en hom beskerm. Na ongeveer 25 sekondes op die grond,<ref name="Layne-2024">{{cite news|last1=Layne|first1=Nathan|last2=Larson|first2=Soren|date=13 Julie 2024|title=Pop, pop, pop, then a bloodied Trump rushed from election rally|url=https://www.reuters.com/world/us/pop-pop-pop-then-bloodied-trump-rushed-election-rally-2024-07-14/|access-date=July 13, 2024|work=Reuters}}</ref> het hy opgestaan ​​met bloed op sy oor en gesig en aan die geheimediensagente gesê dat hy sy skoene nodig het. Trump lig toe sy vuis en pomp dit na die skare, met gejuig en dreunsang van "U-S-A!" in reaksie deur die skare. Hy is toe na 'n voertuig begelei en na 'n nabygeleë hospitaal gebring.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates|title=Donald Trump rushed off stage at rally after sound of gunshots ring out – live updates|last=Lawther|first=Fran|date=13 Julie 2024|work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015051/https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates?filterKeyEvents=false&page=with:block-6693038e8f08cb5f9ab83464#block-6693038e8f08cb5f9ab83464|archive-date= 13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Drie saamtrekgangers is getref, wat een persoon dood en twee kritiek beseer laat.<ref>{{Cite news|date=13 Julie 2024|title=Update from Michael Gold|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> Een van die beseerdes was in die linkerkantse blekers-sitplek by die saamtreklokaal. == Slagoffers == Afgesien van Trump, is drie [[Volwassene|volwasse]] [[man]]like saamtrekgangers getref.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24/index.html|title=Live updates: Trump survives assassination attempt &#124; CNN Politics|last=Chowdhury|first=Tori B. Powell, Shania Shelton, Matt Meyer, Isabelle D'Antonio, Emma Tucker, Jessie Yeung, Dalia Faheid, Amarachi Orie, Michelle Shen, Michael Williams, Maureen|date=July 13, 2024|website=CNN}}</ref> Een van hulle, die 50-jarige Corey Comperatore, is dood, en die ander twee kritiek beseer.<ref>{{Cite news|date=July 13, 2024|title=Update from Michael Gold|url-access=subscription|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> Comperatore het as 'n projek- en gereedskapingenieur gewerk en was 'n vrywillige brandbestryder.<ref>{{Cite web|url=https://triblive.com/local/valley-news-dispatch/buffalo-township-man-killed-at-trump-rally-remembered-as-good-neighbor-dedicated-public-servant/|title=Buffalo Township man killed at Trump rally remembered as good neighbor, dedicated public servant|last=Hanz|first=Joyce|date=14 Julie 2024|website=TribLIVE.com|language=en-US|access-date=2024-07-14}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|last=Taft|first=Isabelle|date=14 Julie 2024|title=Update from Isabelle Taft|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/14/us/trump-shooting-election|access-date=14 Julie 2024|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Hy was die voormalige hoof van die Buffalo Township Volunteer Fire Company.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.post-gazette.com/news/crime-courts/2024/07/14/trump-rally-shooting-victim-corey-comperatore/stories/202407140134|title=Man killed at Trump rally was former fire chief in Butler County who was protecting family|website=Pittsburgh Post-Gazette|language=en|access-date=2024-07-14}}</ref><ref>{{Cite news|last=null|date=14 Julie 2024|title=Update from Amanda Holpuch|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/14/us/trump-shooting-election|access-date=14 Julie 2024|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Volgens sy familie en Josh Shapiro, goewerneur van Pennsilvanië, het hy gesterf terwyl hy sy dogters teen geweervuur ​​beskerm het.<ref name=":12" /><ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/trump-rally-shooting-victim-what-we-know-about-corey-comperatore-rcna161781|title=Corey Comperatore, former firefighter killed at Trump rally, is hailed as a ‘hero’ for shielding family|date=14 Julie 2024|website=NBC News|language=en|access-date=14 Julie 2024}}</ref> Twee ander gehoorlede is geskiet en kritiek beseer.<ref>{{Cite magazine|last=Burga|first=Solcyré|date=July 15, 2024|title=What to Know About the Victims of the Trump Rally Shooting|url=https://time.com/6998724/trump-rally-shooting-victims/|access-date=July 15, 2024|magazine=TIME|archive-date=July 15, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715183855/https://time.com/6998724/trump-rally-shooting-victims/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/ce586kxjvnyo|title=Who are the Pennsylvania Trump rally victims?|website=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716144953/https://www.bbc.com/news/articles/ce586kxjvnyo|archive-date=July 16, 2024|access-date=July 15, 2024|url-status=live}}</ref> Hulle is geïdentifiseer as James Copenhaver (74) en David Dutch (57). Albei mans is die volgende dag in 'n stabiele toestand vrygelaat.<ref>{{cite web|url=https://www.northjersey.com/story/news/2024/07/14/david-dutch-james-copenhaver-trump-rally-shooting-victims/74404893007/|title=James Copenhaver, David Dutch, Trump rally victims, in stable condition}}</ref> Die Amerikaanse verteenwoordiger, Ronny Jackson, het later aan Fox News gesê sy nefie se nek is skrams deur 'n koeël getref.<ref>{{Cite web|url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977|title=Trump 'felt the bullet ripping through the skin' during campaign rally shooting|last1=McGraw|first1=Meridith|last2=Allison|first2=Natalie|date=13 Julie 2024|website=Politico|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713235642/https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref> == Oortreder == Op 14 Julie het die [[Federal Bureau of Investigation]] (FBI) die skieter geïdentifiseer as die 20-jarige Thomas Matthew Crooks.<ref name=":23">{{Cite news|date=14 Julie 2024|title=FBI identifies Thomas Matthew Crooks as 'subject involved' in Trump rally shooting|url=https://www.reuters.com/world/us/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-subject-involved-trump-rally-shooting-2024-07-14/|agency=[[Reuters]]|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714061941/https://www.reuters.com/world/us/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-subject-involved-trump-rally-shooting-2024-07-14/|url-status=live}}</ref> Crooks was van Bethel Park, Pennsilvanië, 'n gemeenskap binne een uur se ry van die skietplek af.<ref name=":3">{{Cite news|last=Gurman|first=Sadie|date=14 Julie 2024|title=Law Enforcement Identifies Thomas Matthew Crooks, 20, as the Suspected Shooter|url=https://www.wsj.com/livecoverage/trump-rally-incident/card/law-enforcement-identifies-20-year-old-pennsylvania-man-as-the-suspected-shooter-tiLabprU1Nf0PumWjqBZ|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=July 14, 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055833/https://www.wsj.com/livecoverage/trump-rally-incident/card/law-enforcement-identifies-20-year-old-pennsylvania-man-as-the-suspected-shooter-tiLabprU1Nf0PumWjqBZ|url-status=live}}</ref> Crooks het skoolgegaan aan die Hoërskool Bethel Park en in 2022 gegradueer. Daardie jaar het hy 'n $500-toekenning van die National Math and Science Initiative ontvang. Hy het geen bekende kriminele rekord gehad voor die skietery nie.<ref>{{Cite news|last=Helmore|first=Edward|date=14 Julie 2024|title=Trump rally shooting live: FBI names 'subject involved' after suspect shot dead in assassination attempt|url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates|url-status=live|archive-url=https://archive.ph/EWvrQ|archive-date=14 Julie 2024|work=[[The Guardian]]}}</ref> Crooks was 'n geregistreerde [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikein]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757|title=Trump rally shooter identified as 20-year-old Pennsylvania man|last1=Reilly|first1=Ryan J.|last2=O'Donnell|first2=Kelly|date=July 14, 2024|website=NBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714054516/https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Winter|first3=Tom|last4=Dienst|first4=Jonathan|url-status=live}}</ref><ref name="Cann2">{{cite news|last1=Cann|first1=Christopher|last2=Bagchi|first2=Aysha|title=Thomas Matthew Crooks identified as Trump shooter at Pennsylvania political rally|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/14/donald-trump-shooter-pennsylvania-rally/74396853007/|access-date=July 14, 2024|work=[[USA Today]]|date=July 14, 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055402/https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/14/donald-trump-shooter-pennsylvania-rally/74396853007/|url-status=live}}</ref><ref name=":52">{{Cite news|date=14 Julie 2024|title=FBI Identifies Thomas Matthew Crooks as 'Subject Involved' in Trump Rally Shooting|url=https://www.usnews.com/news/world/articles/2024-07-14/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-as-subject-involved-in-trump-rally-shooting|agency=Reuters|publisher=US News & World Report|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055632/https://www.usnews.com/news/world/articles/2024-07-14/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-as-subject-involved-in-trump-rally-shooting|url-status=live}}</ref> Op 20 Januarie 2021<ref name=":03">{{Cite news|last=Biesecker|first=Michael|date=14 Julie 2024|title=The political leanings of the man the FBI identified as the shooter were not immediately clear|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024#00000190-afde-debe-aff0-ffff2fb60000|work=The Associated Press|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024#00000190-afde-debe-aff0-ffff2fb60000|url-status=live}}</ref> het hy 'n veldtogskenking van $15 tot die Progressive Turnout Project bygedra deur die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]]-skenkingsplatform ActBlue.<ref name=":63">{{Cite news|last1=Jack|first1=Healy|last2=Baker|first2=Mike|last3=Bogel-Burroughs|first3=Nicholas|last4=Benner|first4=Katie|date=14 July 2024|title=Here's What Is Known About the Suspected Gunman|url=https://www.nytimes.com/2024/07/14/us/politics/trump-gunman-thomas-crooks.html|work=[[The New York Times]]|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714063441/https://www.nytimes.com/2024/07/14/us/politics/trump-gunman-thomas-crooks.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=14 July 2024|title=Law Enforcement Identifies Thomas Matthew Crooks, 20, as the Suspected Shooter|url=https://www.cnbc.com/2024/07/13/donald-trump-shot-live-updates.html|publisher=CNBC|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055836/https://www.cnbc.com/2024/07/13/donald-trump-shot-live-updates.html|url-status=live}}</ref> Foto's het gewys hoe die moontlike skieter 'n hemp dra wat ooreenstem met handelsware vir Demolition Ranch, 'n gewilde YouTube-kanaal oor vuurwapens.<ref>{{Cite news|last=Goggin|first=Ben|date=July 14, 2024|title=Possible shooter appeared to wear T-shirt that promoted gun YouTube channel|url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/live-blog/trump-biden-rnc-election-live-updates-rcna161404/rcrd45880|url-status=live|archive-url=https://archive.ph/8icEB#selection-5121.0-5121.75|archive-date=14 Julie 2024|work=NBC News}}</ref><ref>{{Cite news|last=Lynch|first=Niamh|date=14 Julie 2024|title=Trump assassination attempt: What we know so far about gunman Thomas Matthew Crooks|url=https://news.sky.com/story/trump-assassination-attempt-what-we-know-so-far-about-gunman-thomas-matthew-crooks-13177698|work=Sky News}}</ref> == Nadraai == Trump is na die Butler Memorial-hospitaal vervoer vir ondersoek. Trump het ure later die hospitaal verlaat. Sy motorstoet het die hospitaal omstreeks 21:30 ET verlaat op pad na Pittsburgh Internasionale Lughawe. Trump het vroegoggend van 14 Julie op die [[Newark Liberty Internasionale Lughawe]] in [[New Jersey]] geland.<ref>{{cite news|last1=Rinaldi|first1=Olivia|last2=MacFarlene|first2=Scott|last3=Rosen|first3=Jacob|last4=Sgana|first4=Nicole|last5=Tabachnick|first5=Cara|title=Trump safe after rally shooting, says bullet struck his ear; gunman and audience member dead|url=https://www.cbsnews.com/news/possible-shots-fired-at-trump-rally-in-butler-pennsylvania/|access-date=14 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713224548/https://www.cbsnews.com/news/possible-shots-fired-at-trump-rally-in-butler-pennsylvania/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.cbsnews.com/pittsburgh/video/trump-motorcade-arrives-at-pittsburgh-international-airport-around-10-p-m-after-rally-shooting/|title=Trump motorcade arrives at Pittsburgh International Airport around 10 p.m. after rally shooting|date=13 Julie 2024|type=video|publisher=CBS News|location=Pittsburgh International Airport|access-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714033808/https://www.cbsnews.com/pittsburgh/video/trump-motorcade-arrives-at-pittsburgh-international-airport-around-10-p-m-after-rally-shooting/|archive-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> ’n Woordvoerder van die Geheime Diens, gevolg deur Trump self, het bevestig dat hy veilig is.<ref>{{Cite news|date=13 Julie 2024|title=Update from Michael Gold|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713134520/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/86f99dba-c055-5abd-a730-67225b6f1591|title=Steven Cheung, a Trump spokesman, said former President Donald J. Trump is "fine and is being checked out at a local medical facility."|last=Gold|first=Michael|date=13 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021222/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/86f99dba-c055-5abd-a730-67225b6f1591|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=14 Julie 2024|title=Moment Trump shot at Pennsylvania rally before raising defiant fist in air|url=https://www.independent.co.uk/tv/news/trump-shot-rally-shooting-video-b2579405.html|work=The Independent}}</ref> Die FBI lei 'n ondersoek saam met die departement van justisie, die Amerikaanse geheime diens en die Buro vir Alkohol, Tabak, Vuurwapens en Plofstof.<ref>{{cite web|url=https://www.fbi.gov/news/press-releases/fbi-statement-on-incident-in-butler-pennsylvania|title=FBI Statement on Incident in Butler, Pennsylvania|website=Federal Bureau of Investigation|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021815/https://www.fbi.gov/news/press-releases/fbi-statement-on-incident-in-butler-pennsylvania|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/242852c8-8828-582c-a68e-59129ea88494|title=The Secret Service is leading the response.|work=The New York Times|access-date=July 13, 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021242/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/242852c8-8828-582c-a68e-59129ea88494|url-status=live}}</ref> Die voorval word as ’n sluipmoordpoging ondersoek.<ref name="Colvin-20242">{{Cite web|url=https://apnews.com/article/trump-vp-vance-rubio-7c7ba6b99b5f38d2d840ed95b2fdc3e5|title=Shooting at Trump rally is being investigated as assassination attempt, AP sources say|last=Colvin|first=Jill|date=July 13, 2024|website=AP News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713045634/https://apnews.com/article/trump-vp-vance-rubio-7c7ba6b99b5f38d2d840ed95b2fdc3e5|archive-date=July 13, 2024|access-date=July 13, 2024|url-status=live}}</ref><ref name="theguardian_0713242">{{Cite news|last1=Smith|first1=David|last2=Vargas|first2=Ramon Antonio|date=13 Julie 2024|title=Trump rally shooting being investigated as suspected attempt on his life|url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania|access-date=July 13, 2024|work=The Guardian|issn=0261-3077|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020639/https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania|url-status=live}}</ref> Dit is die eerste keer dat ’n voormalige of huidige [[Amerikaanse president]] in ’n poging tot sluipmoord beseer is sedert [[Ronald Reagan]] in 1981 geskiet is, en die eerste keer vir ’n presidentskandidaat sedert die poging tot sluipmoord op George Wallace in 1972. Na die skietery het Trump 'n verklaring oor Truth Social vrygestel waarin hy wetstoepassingspersoneel en die Geheime Diens bedank en medelye betoon aan die families van mense wat dood en beseer is.<ref>{{cite news|url=https://www.msnbc.com/top-stories/latest/trump-bullet-ear-rally-shooting-truth-social-rcna161750|title=Trump says bullet 'pierced' his ear in first statement after rally shooting|last=Miller|first=Hayley|date=13 Julie 2024|publisher=MSNBC|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015854/https://www.msnbc.com/top-stories/latest/trump-bullet-ear-rally-shooting-truth-social-rcna161750|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Gold|first=Michael|date=13 Julie 2024|title=Trump, on Social Media, Describes Being 'Shot With a Bullet' in the Ear|url=https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-statement-shooting-truth-social.html|access-date=July 13, 2024|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015035/https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-statement-shooting-truth-social.html|url-status=live}}</ref> Hy sê:<ref>{{Cite news|last=Tangcay|first=Jazz|date=July 13, 2024|title=Donald Trump Says Bullet Pierced His Ear: I Felt It 'Ripping Through the Skin'|url=https://variety.com/2024/politics/news/donald-trump-bullet-pierced-ear-rally-shooting-death-1236071454/|access-date=July 13, 2024|magazine=Variety|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714012734/https://variety.com/2024/politics/news/donald-trump-bullet-pierced-ear-rally-shooting-death-1236071454/|url-status=live}}</ref> {{quote|Dit is ongelooflik dat so 'n daad in ons Land kan plaasvind. Niks is tans bekend oor die skieter, wat nou dood is nie. Ek is geskiet met 'n koeël wat die boonste gedeelte van my regteroor deurboor het. Ek het dadelik geweet dat daar iets fout is deurdat ek 'n suisgeluid, skote gehoor het en dadelik voel hoe die koeël deur die vel ruk. Baie bloeding het plaasgevind, so ek het toe besef wat gebeur.}}Sekuriteit by Trump-toring is deur die [[New York Stad|New Yorkse]] polisiedepartement verhoog.<ref>{{cite news|last1=Houlis|first1=Katie|title=Security increased at Trump Tower in NYC after shots fired at Trump rally in Pennsylvania|url=https://www.cbsnews.com/newyork/news/trump-towerv-security-increased-possible-shots-fired-rally/|access-date=July 13, 2024|publisher=CBS News New York|date=13 Julie 2024|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015855/https://www.cbsnews.com/newyork/news/trump-tower-security-increased-possible-shots-fired-rally/|url-status=live}}</ref> == Ondersoek == Die lyk van Crooks is van die dak af geneem. Hy het nie enige identifikasie by hom gedra nie.<ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/trump-rushed-off-stage-disturbance-pennsylvania-rally/story?id=111913361|title=Trump says he was shot at rally in assassination attempt; spectator killed and shooter dead|last=Osborne|first=Mark|website=ABC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714002735/https://abcnews.go.com/Politics/trump-rushed-off-stage-disturbance-pennsylvania-rally/story?id=111913361|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/live-blog/trump-biden-rnc-election-live-updates-rcna161404#rcrd45875|title=Federal Investigators have Tentatively Identified Trump Shooter|date=July 13, 2024|publisher=NBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714034519/https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/live-blog/trump-biden-rnc-election-live-updates-rcna161404#rcrd45875|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Die [[Federal Bureau of Investigation]] en die Amerikaanse departement van justisie se nasionale veiligheidsafdeling het ondersoeke na die skietery geopen en die skieter se identiteit bevestig deur middel van vingerafdrukbiometrie en DNS-profiele.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/9aaf94b3-3e0c-591a-8ab1-721823a29dd3?smid=url-share|title=Live Updates: Trump Is Safe After Assassination Attempt; Suspected Gunman Is Dead|date=July 13, 2024|website=NYT|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714042349/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/9aaf94b3-3e0c-591a-8ab1-721823a29dd3?smid=url-share|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Plofstof is in die motor gevind wat Crooks gebruik het om na die saamtrek en by sy huis te reis.<ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/livecoverage/trump-rally-incident/card/suspected-shooter-had-explosive-devices-in-his-car-sources-say-nqpDI2AqQQNtSvYtEpS9?mod=mhp|title=Suspected Shooter Had Explosive Devices in His Car, Sources Say|last1=Gurman|first1=Sadie|date=2024-07-14|work=[[The Wall Street Journal]]|url-access=subscription}}</ref> == Reaksie == [[Lêer:U.S. President Joseph R. Biden Delivers Remarks on the Attemped Assassination of Donald J. Trump (14 July 2024).webm|duimnael|Amerikaanse president Joe Biden lewer kommentaar op die sluipmoordpoging]] === Binnelands === ==== Federale amptenare ==== Na die skietery het die Amerikaanse president [[Joe Biden]] verklaar: "Kyk, daar is geen plek in Amerika vir hierdie soort geweld nie. Dit is siek. Dis siek. Dit is een van die redes waarom ons hierdie land moet verenig...almal moet dit veroordeel." Later het hy gesê hy is “dankbaar om te hoor” dat Trump veilig is.<ref>{{Cite news|last=Baker|first=Peter|date=July 13, 2024|title=Biden Condemns Shooting at Trump Rally, Calling it 'Sick'|url=https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/biden-trump-rally.html|access-date=July 14, 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714010342/https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/biden-trump-rally.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Schneider|first1=Elena|last2=Ward|first2=Myah|title=Biden: 'There's no place for this kind of violence in America'|url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/biden-theres-no-place-for-this-kind-of-violence-in-america-00167984|access-date=July 13, 2024|work=Politico|date=13 Julie 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020529/https://www.politico.com/news/2024/07/13/biden-theres-no-place-for-this-kind-of-violence-in-america-00167984|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Arkin|first1=Daniel|last2=Shabad|first2=Rebecca|date=July 13, 2024|title=Biden and other political leaders condemn violence after incident at Trump rally|url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/biden-political-leaders-condemn-violence-trump-shooting-rally-rcna161740|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714001622/https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/biden-political-leaders-condemn-violence-trump-shooting-rally-rcna161740|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|publisher=NBC News}}</ref> Biden het later die aand van die voorval met Trump gepraat.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/biden-statement-trump-shooting-political-violence-6822e3147ffc68781ab3e60d62836cd9|title=Biden says 'everybody must condemn' attack on Trump and later speaks with ex-president|website=AP News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714042300/https://apnews.com/article/biden-statement-trump-shooting-political-violence-6822e3147ffc68781ab3e60d62836cd9|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Die speaker van die Huis, [[Mike Johnson]], het onderneem om 'n ondersoek na die skietery te open en om getuienis van federale wetstoepassers en nasionale veiligheidsbeamptes te versoek. Die Republikeine in die Senaat het die Demokraties-beheerde senaat aangemoedig om ook verhore te hou.<ref>{{cite web|url=https://thehill.com/homenews/house/4770848-gop-lawmakers-pledge-investigations-into-trump-rally-shooting/|title=GOP lawmakers pledge investigations into Trump rally shooting|date=14 Julie 2024|website=The Hill}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.axios.com/2024/07/14/trump-rally-shooting-oversight-comer-secret-service|title=House launches "full investigation" into Trump rally shooting|date=14 Julie 2024|website=Axios}}</ref> ==== Staatsamptenare ==== Josh Shapiro, goewerneur van Pennsilvanië, het politieke geweld aan die kaak gestel.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|title=Pennsylvania governor condemns violence against any political party or leader|last1=Santana|first1=Rebecca|last2=Whitehurst|first2=Lindsay|date=13 Julie 2024|work=Associated Press News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Orsi|first3=Peter|url-status=live}}</ref> Die goewerneur van [[Florida]], Ron DeSantis, wat teen Trump in die Republikeinse voorverkiesing in 2024 gestaan het, het gesê hy en sy vrou bid vir Trump.<ref>{{Cite web|url=https://winknews.com/2024/07/13/florida-politicians-respond-after-trump-hurt-during-shooting-at-rally/|title=Florida politicians on Trump assassination attempt|last=Morgenstern|first=Hans|date=July 13, 2024|website=WINK News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021914/https://winknews.com/2024/07/13/florida-politicians-respond-after-trump-hurt-during-shooting-at-rally/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=J14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> ==== Ander ==== Voormalige president [[George W. Bush]] het die skietery "lafhartig" genoem en die Geheime Diens bedank vir hul reaksie.<ref>{{Cite news|last=Byrnes|first=Jesse|date=13 Julie 2024|title=George W. Bush condemns 'cowardly attack' at Trump rally|url=https://thehill.com/news/4770413-george-w-bush-condemns-cowardly-attack-trump-rally/mlite/|access-date=13 Julie 2024|work=The Hill|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713235139/https://thehill.com/news/4770413-george-w-bush-condemns-cowardly-attack-trump-rally/mlite/|url-status=live}}</ref> Voormalige presidente Barack Obama en Bill Clinton en voormalige minister van buitelandse sake en Trump se opponent in die 2016-verkiesing, Hillary Clinton het ook die aanval veroordeel en Trump 'n vinnige herstel toegewens.<ref>{{cite web|url=https://thehill.com/blogs/in-the-know/4770436-obama-apparent-shooting-trump-rally/|title=Obama condemns apparent shooting at Trump rally, wishes former president 'quick recovery'|last=Samuels|first=Brett|date=14 Julie 2024|website=The Hill|access-date=14 Julie 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Popli|first=Nik|title=Politicians Condemn Trump Rally Shooting: 'No Place for Political Violence in Our Democracy'|magazine=Time|date=13 Julie 2024|url=https://time.com/6998292/trump-shooting-rally-reactions-biden/|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714033641/https://time.com/6998292/trump-shooting-rally-reactions-biden/|url-status=live}}</ref> Republikeinse Amerikaanse verteenwoordiger Mike Collins van [[Georgia]] het 'n Republikeinse aanklaer versoek om Biden aan te kla vir die aanhitsing van 'n sluipmoord.<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/biden-trump-bullseye-quote/74397121007/|title=Republicans blame Joe Biden for Donald Trump rally shooting|last=Schulz|first=Bailey|date=13 Julie 2024|website=USA Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055833/https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/biden-trump-bullseye-quote/74397121007/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Republikeinse senator [[J. D. Vance]] van [[Ohio]] het die Biden-presidensiële veldtog se politieke retoriek die skuld gegee, terwyl die Republikeinse senator Tim Scott van Suid-Carolina die boodskappe deur "die radikale linkse en korporatiewe media" blameer het.<ref>{{cite news|last1=Scherer|first1=Michael|title=Trump allies immediately blame Biden, Democrats for their rhetoric|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/13/trump-shooting-blame-biden-democrats/|access-date=14 Julie 2024|newspaper=The Washington Post|date=14 Julie 2024}}</ref> Aartsbiskop Timothy Broglio, president van die Verenigde State se konferensie van Katolieke Biskoppe, het 'n verklaring uitgereik waarin hy politieke geweld veroordeel. Hy het solidariteit met sy mede-biskoppe uitgespreek in gebede vir voormalige president Trump, vir diegene wat vermoor of beseer is, vir die nasie en vir 'n einde aan politieke geweld, en beklemtoon dat dit nooit 'n oplossing vir politieke meningsverskille is nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/en/world/news/2024-07/donald-trump-wounded-in-assassination-attempt.html|title=Donald Trump wounded in assassination attempt|date=14 Julie 2024|website=Vatican News|access-date=14 Julie 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.usccb.org/news/2024/us-bishops-president-condemns-political-violence-and-calls-prayers-peace|title=U.S. Bishops’ President Condemns Political Violence and Calls for Prayers for Peace|website=USCCB|access-date=14 Julie 2024}}</ref> === Internasionaal === Baie politieke leiers het die poging to sluipmoord veroordeel, insluitend [[Javier Milei]] van [[Argentinië]],<ref>{{cite news|date=13 Julie 2024|title=Estados Unidos. La reacción de Javier Milei tras el ataque a Donald Trump|url=https://www.lavoz.com.ar/mundo/la-reaccion-de-javier-milei-tras-el-ataque-a-donald-trump-en-estados-unidos/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714000712/https://www.lavoz.com.ar/mundo/la-reaccion-de-javier-milei-tras-el-ataque-a-donald-trump-en-estados-unidos/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=La Voz|language=es}}</ref> [[Anthony Albanese]] van [[Australië]],<ref>{{cite news|date=14 Julie 2024|title=Trump rally shooting an 'inexcusable attack' on democratic values: Anthony Albanese|url=https://www.skynews.com.au/world-news/united-states/trump-rally-shooting-an-inexcusable-attack-on-democratic-values-anthony-albanese/video/54cd55c37a6d6c94a0cdc40898d9c093|access-date=14 Julie 2024|publisher=Sky News}}</ref> [[Ilham Aliyev]] van [[Azerbeidjan]],<ref>{{Cite web|url=https://fed.az/az/hadise/i%CC%87lham-eliyev-trampa-sui-qesdle-bagli-paylasim-etdi%CC%87-204830|title=İlham Əliyev Trampa sui-qəsdlə bağlı - PAYLAŞIM ETDİ|last=|date=2024-07-14|website=FED.az|language=az-AZ|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Justin Trudeau]] van [[Kanada]],<ref>{{cite news|last1=Mangione|first1=Kendra|date=July 13, 2024|title='Democracy must prevail': Shooting at Trump rally condemned by Trudeau, Poilievre|url=https://www.ctvnews.ca/politics/democracy-must-prevail-shooting-at-trump-rally-condemned-by-canada-s-leaders-1.6963273|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714005047/https://www.ctvnews.ca/politics/democracy-must-prevail-shooting-at-trump-rally-condemned-by-canada-s-leaders-1.6963273|archive-date=14 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|publisher=CTV News}}</ref> [[Gabriel Boric]] van [[Chili]],<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/7/14/world-reacts-to-shooting-at-trump-campaign-rally|title=World leaders express solidarity with Trump after assassination attempt|website=Al Jazeera|access-date=2024-07-14}}</ref> Daniel Noboa van [[Ecuador]], [[Nayib Bukele]] van [[El Salvador]],<ref>{{cite news|url=https://lanoticiasv.com/presidente-bukele-barack-obama-elon-musk-marco-rubio-matt-gaetz-y-otros-politicos-condenaron-lo-ocurrido-a-trump/|title=Presidente Bukele, Barack Obama, Elon Musk, Marco Rubio, Matt Gaetz y otros políticos condenaron lo ocurrido a Trump|language=es|date=13 July 2024|access-date=14 July 2024|work=La Noticia SV|first1=Silvia|last1=Hernández}}</ref> [[Emmanuel Macron]] van [[Frankryk]],<ref name=":92">{{Cite news|last1=Gold|first1=Michael|last2=Barnes|first2=Julian E.|last3=Levien|first3=Simon J.|date=2024-07-13|title=Trump Is Safe After Assassination Attempt; Suspected Gunman Is Dead: World leaders express concern|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election#world-leaders-express-outrage-and-concern|access-date=2024-07-14|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> [[Viktor Orbán]] van [[Hongarye]],<ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.voanews.com/a/world-leaders-react-to-trump-rally-shooting/7697379.html|title=World leaders react to Trump rally shooting|date=2024-07-14|website=Voice of America|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Narendra Modi]] van [[Indië]], [[Benjamin Netanyahu]] van [[Israel]],<ref>{{Cite web|url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rally-shooting-international-reaction-00167993|title=Prayers for Trump pour in from world leaders after shooting|last=Herszenhorn|first=Miles J.|date=2024-07-13|website=Politico}}</ref> [[Giorgia Meloni]] van [[Italië]], [[Fumio Kishida]] van [[Japan]],<ref>{{Cite web|url=https://www.sankei.com/article/20240714-BWHUIFA7PROTZHIBBLL2XVFJKI/|title=岸田文雄首相「民主主義への挑戦」 トランプ氏暗殺未遂を非難|last=産経新聞|date=2024-07-14|website=産経新聞：産経ニュース|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714041239/https://www.sankei.com/article/20240714-BWHUIFA7PROTZHIBBLL2XVFJKI/|archive-date=July 14, 2024|access-date=2024-07-14|url-status=live}}</ref> [[Kasim-Zjomart Tokajef]] van [[Kasakstan]],<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/news/tokaev-aksh-tyin-eks-prezident-donald-trampka-jasalgan-360997/|title=Тоқаев АҚШ-тың экс-президенті Дональд Трампқа жасалған қастандықты қатаң айыптады|last=|date=2024-07-14|website=Tengrinews.kz|language=kk|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Andrés Manuel López Obrador]] van [[Meksiko|Mexiko]],<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/us-trump-shooting-global-reaction-72aa3d6e6b756b9704a9c3dd9cfc52e9|title=Global leaders condemn assassination attempt targeting former US President Donald Trump|date=2024-07-14|website=AP News|access-date=2024-07-14}}</ref> Shehbaz Sharif van [[Pakistan]],<ref name=":10">{{Cite web|url=https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24#h_2449d61b67f50051a6b58872000409bd|title=International leaders share shock, condolences and condemnation after Trump rally shooting|last=Faheid|first=Tori B. Powell, Shania Shelton, Matt Meyer, Isabelle D'Antonio, Emma Tucker, Jessie Yeung, Dalia|date=2024-07-13|website=CNN|language=en|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Bongbong Marcos]] van die [[Filippyne]],<ref>{{cite news|title=Marcos on Trump's rally shooting: We condemn all forms of political violence|url=https://mb.com.ph/2024/7/13/marcos-on-trump-s-rally-shooting-we-condemn-all-forms-of-political-violence|access-date=July 14, 2024|publisher=Manila Bulletin|date=July 14, 2024}}</ref> [[Andrzej Duda]] en [[Donald Tusk]] van [[Pole]],<ref>{{Cite web|url=https://tvn24.pl/swiat/donald-trump-zamach-na-bylego-prezydenta-usa-polscy-politycy-komentuja-st8002958|title=Duda o "wstrząsającym momencie nie tylko dla Ameryki". Tusk: przemoc nigdy nie jest odpowiedzią|date=2024-07-14|website=TVN24|language=pl|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Yoon Suk-yeol]] van [[Suid-Korea]],<ref>{{Cite news|date=July 14, 2024|title=Yoon 'appalled' by attack on Trump, wishes him speedy recovery|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20240714001700315|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714063730/https://en.yna.co.kr/view/AEN20240714001700315|archive-date=July 14, 2024|access-date=July 14, 2024|work=Yonhap News Agency}}</ref> Ulf Kristersson van [[Swede]],<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/artikel/statsministern-mina-tankar-gar-till-de-drabbade|title=Prime Minister: Sweden stands behind the United States|author=<!--Not stated-->|date=July 14, 2024|website=Sveriges Radio|publisher=|access-date=July 14, 2024}}</ref> Lai Ching-te van [[Taiwan]], [[Recep Tayyip Erdoğan]] van [[Turkye]],<ref>{{cite news|title=Trump'a yönelik saldırıya tepkiler|url=https://www.aa.com.tr/tr/dunya/trumpa-yonelik-saldiriya-tepkiler/3274809|access-date=14 July 2024|work=aa.com.tr|agency=Anadolu|date=14 July 2024}}</ref> [[Wolodimir Zelenski|Wolodimir Zelenskyy]] van [[Oekraïne]], en [[Keir Starmer]] van die [[Verenigde Koninkryk]]; ander Britse politici wat dit veroordeel het, sluit in Ed Davey, [[Rishi Sunak]], [[Boris Johnson]], [[Nigel Farage]] en David Lammy.<ref>{{Cite web|url=https://www.msn.com/en-ie/news/world/prime-minister-condemns-appalling-shooting-at-donald-trump-rally/ar-BB1pWmXQ|title=Donald Trump shooting sends shockwaves around world as Keir Starmer says he's 'appalled' by attack|date=2024-07-14|website=MSN|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714062542/https://www.msn.com/en-ie/news/world/prime-minister-condemns-appalling-shooting-at-donald-trump-rally/ar-BB1pWmXQ|archive-date=14 Julie 2024|access-date=2024-07-14|url-status=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/news/politics/nigel-farage-donald-trump-keir-starmer-pennsylvania-rishi-sunak-b1170590.html|title=UK politicians condemn assassination attempt on former US president Donald Trump|last=Hennessey|first=Ted|date=2024-07-14|website=Evening Standard|language=en|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Georgië|Georgiese]] premier Irakli Kobakhidze het solidariteit met Donald Trump uitgespreek en die "Global War Party", 'n beweerde Nuwe Wêreldorde-organisasie, daarvan beskuldig dat hulle verantwoordelik is vir hierdie aanval benewens ander dade van politieke geweld soos die [[poging tot sluipmoord op Robert Fico]] en die doodsdreigemente wat teen hom uitgereik is.<ref>{{cite web|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/806167-irakli-kobaxize-globaluri-omis-partia-metodebs-ar-cvlis-xxi-saukuneshi-liberaluri-pashizmi-radikalizmi-polarizacia-sizulvili-da-politikosebze-sisxliani-tavdasxmebi-chveulebriv-movlenad-akcies/|title=ირაკლი კობახიძე - გლობალური ომის პარტია მეთოდებს არ ცვლის, XXI საუკუნეში ლიბერალური ფაშიზმი, რადიკალიზმი, პოლარიზაცია, სიძულვილი და პოლიტიკოსებზე სისხლიანი თავდასხმები ჩვეულებრივ მოვლენად აქციეს|date=14 July 2024|publisher=Inter Press News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://tabula.ge/ge/news/718522-kobakhidze-slovaketis-premierze-tavdaskhmis-ukan|title=კობახიძე: სლოვაკეთის პრემიერზე თავდასხმის უკან გლობალური ომის პარტია დგას|date=23 Mei 2024|publisher=Tabula}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.politico.eu/article/georgia-pm-kobakhidze-eu-commission-threat-fico-slovakia/|title=EU commissioner denies he threatened Georgia's prime minister|last=Gavin|first=Gabriel|date=23 Mei 2024|publisher=Politico}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} [[Kategorie:Sluipmoord]] [[Kategorie:Misdaad in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:2024]] ir0nle4n7tpeyj8c52jq60pfikoc5ow 2890687 2890686 2026-04-06T15:45:28Z Aliwal2012 39067 /* Nadraai */ 2890687 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Burgerlike aanval |title=Sluipmoordpoging<br/>op Donald Trump |location=Butler Farm Skougronde, Butler, [[Pennsilvanië]], [[Verenigde State van Amerika|VSA]] |date=13 Julie 2024 |time=6:11 nm. ({{Time ago|2024-07-13 10:11 pm}})<ref>Nolfi, Joey (13 Julie 2024). "[https://ew.com/donald-trump-shot-campaign-rally-pennsylvania-8677701 Donald Trump grazed by gunfire at rally in Pennsylvania] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240714000144/https://ew.com/donald-trump-shot-campaign-rally-pennsylvania-8677701 |date=14 Julie 2024}}." ''Entertainment Weekly''</ref> |timezone=[[UTC-04:00]] |target=[[Donald Trump]]<ref>{{Cite news |date=13 Julie 2024 |title=Trump shot in ear in rally assassination attempt |url=https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo |access-date=13 Julie 2024 |publisher=BBC |archive-date=13 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222730/https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=14 Julie 2024|title=Trump wounded in assassination attempt. Biden calls it 'sick': Here's what we know |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/donald-trump-shot-gunman-what-we-know/74396996007/ |access-date=14 Julie 2024 |website=USA Today |archive-date=14 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055903/https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/donald-trump-shot-gunman-what-we-know/74396996007/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=July 13, 2024 |title=Australian PM says 'no place for violence in democratic process' after Trump assassination attempt |url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/14/australian-pm-says-no-place-for-violence-in-democractic-process-after-trump-assasination-attempt |access-date=13 Julie 2024 |website=The Guardian |archive-date=14 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714062118/https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/14/australian-pm-says-no-place-for-violence-in-democractic-process-after-trump-assasination-attempt |url-status=live }}</ref>|injuries=4 (insluitend Trump en 'n nie-skietwond aan 'n polisieman)<ref>{{Cite news |last=Levien |first=Simon J. |date=July 13, 2024 |title=Report From the Scene: 'Get Down! Shots Fired!' |url-access=subscription |url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election |access-date=July 13, 2024 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 |archive-date=July 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election |url-status=live}}</ref><ref name="McGraw-2024">{{Cite web |last1=McGraw |first1=Meridith |last2=Allison |first2=Natalie |date=July 13, 2024 |title=Trump 'felt the bullet ripping through the skin' during campaign rally shooting |url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713235642/https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977 |archive-date=July 13, 2024 |access-date=July 13, 2024 |website=Politico}}</ref>|perpetrator=Thomas Matthew Crooks<ref name="e780">{{cite web | title=Trump rally shooter identified as 20-year-old Pennsylvania man | publisher=NBC News | date=14 Julie 2024 | url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757 | access-date=14 Julie 2024 | archive-date=14 Julie 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240714054516/https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757 | url-status=live }}</ref> |motive=Onbepaald, maar word ondersoek |fatalities=2 (oortreder ingesluit)<ref name="Yee-2024">{{Cite news|last1=Yee|first1=Curtis|last2=Santana|first2=Rebecca|last3=Whitehurst|first3=Lindsay|last4=Orsi|first4=Peter |title=Live updates: Shooter dead, rally attendee killed and Trump whisked off stage after gunshots ring out at rally |url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|work=Associated Press News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024 |archive-date=July 13, 2024 |access-date=July 13, 2024}}</ref> |type=[[Sluipmoord]]poging deur geweerskoot |image=Skiet van Donald Trump.webp|image_size=220 |alt=Donald Trump met bloed op sy oor. |caption=Trump word onmiddellik ná die skietery deur sekuriteit begelei |weapon=AR-15|map={{Infobox mapframe|zoom=13}}|coordinates={{WikidataCoord|display=inline,title}}}} '''[[Donald Trump]]''', die 45ste [[President van die Verenigde State van Amerika]] en die vermoedelike [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] se presidentskandidaat vir die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2024|2024 Amerikaanse presidentsverkiesing]], is in die regteroor verwond tydens 'n sluipmoordpoging op 13 Julie 2024 by 'n verkiesingsaamtrek naby Butler, [[Pennsilvanië]].<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates|title=Trump rally shooting live: FBI names 'subject involved' in assassination attempt|last=Helmore|first=Edward|date=14 Julie 2024|work=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/07/13/politics/trump-injured-pennsylvania-rally/index.html|title=Trump injured in shooting at Pennsylvania rally|last1=Herb|first1=Jeremy|last2=Zeleny|first2=Jeff|date=14 Julie 2024|work=[[CNN]]|last3=Lybrand|first3=Holmes|last4=Perez|first4=Evan}}</ref> Die vermeende sluipmoordenaar was die 20-jarige Thomas Matthew Crooks van Bethel Park, Pennsilvanië.<ref name="Barnes-20243">{{Cite news|last1=Barnes|first1=Julian E.|last2=Gold|first2=Michael|last3=Levien|first3=Simon J.|date=13 Julie 2024|title=Live Updates: Trump 'Safe' After Shooting at Rally; Suspect Killed|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|issn=0362-4331}}</ref> Wetstoepassers en getuies het gesê Crooks het op 'n dak buite die saamtreklokaal geskuil en agt skote van 'n AR-15-styl semi-outomatiese geweer afgevuur voordat hy deur 'n Geheime Diens teenaanvalspan-sluipskutter doodgeskiet is.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/trump-rally-shooter-death-attendee-butler-county-da/|title=Trump rally shooter killed by Secret Service sniper, officials say|last=Tanyos|first=Faris|date=13 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714003233/https://www.cbsnews.com/news/trump-rally-shooter-death-attendee-butler-county-da/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> ’n Saamtrekganger is dood, terwyl twee ander deelnemers kritiek beseer is.<ref name="Barnes-202422">{{Cite news|last1=Barnes|first1=Julian E.|last2=Gold|first2=Michael|last3=Levien|first3=Simon J.|date=13 Julie 2024|title=Live Updates: Trump 'Safe' After Shooting at Rally; Suspect Killed|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> Nadat hy geskiet is, het Trump grond toe geduik en is vinnig omring deur personeel van die Geheime Diens. Hy het gou opgestaan ​​en uit sy regteroor gebloei. Hy het toe met sy vuis in die lug gepomp en “fight, fight” geskree voordat agente van die Geheime Diens hom na ’n voertuig begelei het.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/us/sounds-multiple-shots-heard-trump-rally-pennsylvania-video-2024-07-13/|title=Trump shot in right ear at campaign rally, shooter dead|last1=Layne|first1=Nathan|last2=Mcdermid|first2=Brendan|date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|last3=Mason|first3=Jeff|agency=[[Reuters]]}}</ref> Trump is hierna na 'n hospitaal geneem en in 'n stabiele toestand ontslaan en het per vliegtuig na [[New Jersey]] vertrek.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/cljy6yz1j6gt?post=asset%3Af7e1dc40-ad11-46db-9a95-528ccdc3ccb2#post|title=Trump, with blood on face, raises fist in air|last=Hayes|first=Christal|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015033/https://www.bbc.com/news/live/cljy6yz1j6gt?post=asset%3Af7e1dc40-ad11-46db-9a95-528ccdc3ccb2#post|archive-date=13 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|title=Live updates: Trump says he was shot in the ear during rally; one attendee and shooter are dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|agency=Associated Press|url-status=live}}</ref> Die skietery word as ’n poging tot [[sluipmoord]] ondersoek. Dit is die eerste keer dat ’n voormalige of huidige [[Amerikaanse president]] in ’n poging tot sluipmoord beseer is sedert [[Ronald Reagan]] in 1981 geskiet is, en die eerste keer vir ’n presidentskandidaat sedert die poging tot sluipmoord op George Wallace in 1972.<ref name="recall">{{cite news|last1=Brasted|first1=Chelsea|title=Trump rally violence recalls historic presidential attacks|url=https://www.axios.com/2024/07/14/last-assassination-attempt-president-trump-shot-reagan|access-date=13 Julie 2024|agency=Axios|date=14 Julie 2024}}</ref> == Agtergrond == Voormalige president Donald Trump is die vermoedelike Republikeinse genomineerde vir die 2024 Amerikaanse presidentsverkiesing.<ref>{{Cite news|last=Kinnard|first=Meg|date=13 Maart 2024|title=Biden and Trump are now their parties' presumptive nominees. What does that mean?|url=https://apnews.com/article/presumptive-nominee-biden-trump-6b2a3beb31896894ded9e96aa30cfcec|url-status=live|access-date=13 Julie 2024|agency=Associated Press|archive-date=11 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711053843/https://apnews.com/article/presumptive-nominee-biden-trump-6b2a3beb31896894ded9e96aa30cfcec}}</ref> Die poging tot sluipmoord het plaasgevind twee dae voor die geskeduleerde begin van die 2024 Republikeinse Nasionale Konvensie.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.post-gazette.com/news/election-2024/2024/07/12/trump-biden-debate-pennsylvania-kelly-thompson/stories/202407110086|title=Trump returning to Western Pennsylvania just two days before GOP convention|website=Pittsburgh Post-Gazette|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714005434/https://www.post-gazette.com/news/election-2024/2024/07/12/trump-biden-debate-pennsylvania-kelly-thompson/stories/202407110086|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Op 5 Julie 2024 is aangekondig dat Trump op 13 Julie 'n saamtrek by die Butler Farm skougronde tussen Connoquenessing Township en Meridian naby Butler, Pennsilvanië, sou hou.<ref name="Trizzinotocamp">{{cite web|url=https://www.butlereagle.com/20240705/trump-to-campaign-at-butler-farm-show/|title=Trump to campaign at Butler Farm Show|last=Trizzino|first=Eddie|date=5 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055905/https://www.butlereagle.com/20240705/trump-to-campaign-at-butler-farm-show/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|quote=The rally is scheduled to begin at 5 p.m. at the Butler Farm Show grounds, 625 Evans City Road in Connoquenessing Township.|newspaper=Butler Eagle|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wesa.fm/politics-government/2024-07-12/donald-trump-butler-pa-rally|title=Donald Trump to hold rally in Butler, Pa. ahead of 2024 election|last=Salant|first=Jonathan D.|date=July 12, 2024|website=90.5 WESA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714060357/https://www.wesa.fm/politics-government/2024-07-12/donald-trump-butler-pa-rally|archive-date=July 14, 2024|access-date=July 14, 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Grubbs|first=Paula|title=Meridian neighborhood awaits impact of Trump rally|url=https://www.butlereagle.com/20240713/meridian-neighborhood-awaits-impact-of-trump-rally/|date=July 13, 2024|access-date=July 14, 2024|newspaper=Butler Eagle}}</ref> Dit is gehou as deel van Trump se presidensiële veldtog vir die verkiesing ten einde stemme in die swaaistaat Pennsilvanië te werf;<ref>{{Cite news|last1=O'Donoghue|first1=Gary|last2=Murphy|first2=Matt|date=July 13, 2024|title=Trump rushed off stage at rally as shots heard|url=https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222730/https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo|archive-date=14 Julie 2024|access-date =14 Julie 2024|work=[[BBC News]]}}</ref> die staat voorsien 19 stemme in die Kieskollege, en 270 kieserstemme is nasionaal nodig om tot President verkies te word. Die Butler County Republikeinse Komitee se voorsitter, James E. Hulings, beraam 50 000 mense was by die saamtrek.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/3485dd5b-3669-5da4-8c48-6e4a19bfe415|title=Some people who were in the crowd described the evacuation of the rally as a logistical nightmare.|last=Vigdor|first=Neil|work=[[The New York Times]]|date=13 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|archive-14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021905/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/3485dd5b-3669-5da4-8c48-6e4a19bfe415|url-status=live}}</ref> Die [[Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers]] verteenwoordiger Mike Kelly het gesê dat hy probeer het om die Trump-veldtog te kontak oor die hou van die saamtrek in 'n gebied wat 'n groter skare as die Butler Farm Show Grounds kan hanteer. Hy het beweer hulle het op hom gereageer deur te sê: "Ons waardeer jou insette, maar ons het reeds besluit." Mense wat Trump se saamtrekke bywoon word deursoek vir verbode items, insluitend wapens.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/trump-rally-pennsylvania|title=Trump 'Safe' After What Sounded Like Gunshots at Rally|last1=Gold|first1=Michael|last2=Levien|first2=Simon|date=13 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713225003/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/trump-rally-pennsylvania|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Robertson|first3=Campbell|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Butler Farm Show Airport Trump Rally 2024 05 (cropped).jpg|duimnael|Butler Farm Skougronde (regs), 18:01. ET, 10 minute voor die skietery]] == Skietery == Trump is omstreeks 18:11 [[Oos-Amerikaanse Tyd|ET]] geskiet<ref name=":1">{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/video/trump-rally-shooter-ar-15-style-rifle-secret-111918904|title=Trump rally shooter used AR-15-style rifle, Secret Service says|last=Katersky|first=Aaron|website=ABC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714024909/https://abcnews.go.com/Politics/video/trump-rally-shooter-ar-15-style-rifle-secret-111918904|archive-date=14 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24/index.html|title=Live updates: Trump injured in shooting at Pennsylvania rally that left at least 1 dead|last1=Powell|first1=Tori B.|last2=Shelton|first2=Shania|date=13 Julie 2024|website=[[CNN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222828/https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24/index.html|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Meyer|first3=Matt|last4=D'Antonio|first4=Isabelle|last5=Tucker|first5=Emma|last6=Yeung|first6=Jessie|url-status=live}}</ref> tydens sy veldtogsaamtrek.<ref name="Abraham-20242">{{Cite news|last1=Abraham|first1=Leanne|last2=Kim|first2=June|last3=Shao|first3=Elena|last4=Shaver|first4=Julie Walton|last5=Singhvi|first5=Anjali|last6=Triebert|first6=Christiaan|last7=Yourish|first7=Karen|date=July 13, 2024|title=Shooting at a Trump Rally in Pennsylvania: Maps and Photos|url=https://www.nytimes.com/interactive/2024/07/13/us/trump-rally-shooting-maps-photos.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021745/https://www.nytimes.com/interactive/2024/07/13/us/trump-rally-shooting-maps-photos.html|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/07/13/politics/trump-injured-pennsylvania-rally/index.html|title=Trump injured in shooting at Pennsylvania rally|last1=Perez|first1=Evan|last2=Herb|first2=Jeremy|date=13 Julie 2024|website=[[CNN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714001239/https://www.cnn.com/2024/07/13/politics/trump-injured-pennsylvania-rally/index.html|archive-date=July 14, 2024|access-date=July 14, 2024|last3=Zeleny|first3=Jeff|url-status=live}}</ref> Ses minute in Trump se toespraak,<ref name="Layne-20242">{{cite news|last1=Layne|first1=Nathan|last2=Larson|first2=Soren|date=13 Julie 2024|title=Pop, pop, pop, then a bloodied Trump rushed from election rally|url=https://www.reuters.com/world/us/pop-pop-pop-then-bloodied-trump-rushed-election-rally-2024-07-14/|access-date=13 Julie 2024|work=Reuters}}</ref> het Thomas Matthew Crooks agt skote van 'n AR-15-styl geweer op die saamtrek afgevuur.<ref name="nytvideos">{{cite news|date=July 13, 2024|title=Videos Show Suspect Lying Motionless on Nearby Rooftop After Shooting|url=https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-rally-shooting-suspect-video.html|access-date=14 Julie 2024|work=The New York Times|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714033441/https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-rally-shooting-suspect-video.html|url-status=live}}</ref> Crooks het nie sekuriteitsdeursoeking ondergaan nie, aangesien hy buite die veiligheidsomtrek van die saamtrek was; hy het op die dak van 'n skuur geklim, 61 tot 122m (200 tot 400 voet) noord van Trump.<ref>{{Cite news|last1=Gold|first1=Michael|last2=Barnes|first2=Julian E.|last3=Levien|first3=Simon J.|date=July 13, 2024|title=Live Updates: Trump 'Safe' After Rally Shooting; F.B.I. Holds News Conference|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|access-date=July 14, 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713134520/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live}}</ref><ref name="Watson-20242">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|title=Trump says bullet 'pierced the upper part of my right ear' when shots were fired at Pennsylvania rally|last=Watson|first=Kathryn|date=13 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714014754/https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|archive-date=July 14, 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/us/possible-security-lapses-focus-after-trump-rally-shooting-2024-07-14/|title=Possible security lapses in focus after Trump rally shooting|date=13 Julie 2024|work=Reuters|access-date=13 Julie 2024}}</ref> Crooks is onmiddellik ná die skietery deur 'n sluipskutter van die Verenigde State se Geheime Diens teenaanvalspan doodgeskiet. ’n Koeël het Trump in sy regteroorskulp getref, hy het dadelik grond toe geduik.<ref name="Watson-20244">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|title=Trump says bullet 'pierced the upper part of my right ear' when shots were fired at Pennsylvania rally|last=Watson|first=Kathryn|date=13 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714014754/https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/shots-fired-at-donald-trump-rally-as-former-president-rushed-off-stage-13177651|title=Gunshots reportedly fired at Donald Trump rally – as former president rushed off stage|publisher=Sky News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222236/https://news.sky.com/story/shots-fired-at-donald-trump-rally-as-former-president-rushed-off-stage-13177651|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Geheimediensagente het na Trump gestorm en hom beskerm. Na ongeveer 25 sekondes op die grond,<ref name="Layne-2024">{{cite news|last1=Layne|first1=Nathan|last2=Larson|first2=Soren|date=13 Julie 2024|title=Pop, pop, pop, then a bloodied Trump rushed from election rally|url=https://www.reuters.com/world/us/pop-pop-pop-then-bloodied-trump-rushed-election-rally-2024-07-14/|access-date=July 13, 2024|work=Reuters}}</ref> het hy opgestaan ​​met bloed op sy oor en gesig en aan die geheimediensagente gesê dat hy sy skoene nodig het. Trump lig toe sy vuis en pomp dit na die skare, met gejuig en dreunsang van "U-S-A!" in reaksie deur die skare. Hy is toe na 'n voertuig begelei en na 'n nabygeleë hospitaal gebring.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates|title=Donald Trump rushed off stage at rally after sound of gunshots ring out – live updates|last=Lawther|first=Fran|date=13 Julie 2024|work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015051/https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates?filterKeyEvents=false&page=with:block-6693038e8f08cb5f9ab83464#block-6693038e8f08cb5f9ab83464|archive-date= 13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Drie saamtrekgangers is getref, wat een persoon dood en twee kritiek beseer laat.<ref>{{Cite news|date=13 Julie 2024|title=Update from Michael Gold|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> Een van die beseerdes was in die linkerkantse blekers-sitplek by die saamtreklokaal. == Slagoffers == Afgesien van Trump, is drie [[Volwassene|volwasse]] [[man]]like saamtrekgangers getref.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24/index.html|title=Live updates: Trump survives assassination attempt &#124; CNN Politics|last=Chowdhury|first=Tori B. Powell, Shania Shelton, Matt Meyer, Isabelle D'Antonio, Emma Tucker, Jessie Yeung, Dalia Faheid, Amarachi Orie, Michelle Shen, Michael Williams, Maureen|date=July 13, 2024|website=CNN}}</ref> Een van hulle, die 50-jarige Corey Comperatore, is dood, en die ander twee kritiek beseer.<ref>{{Cite news|date=July 13, 2024|title=Update from Michael Gold|url-access=subscription|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> Comperatore het as 'n projek- en gereedskapingenieur gewerk en was 'n vrywillige brandbestryder.<ref>{{Cite web|url=https://triblive.com/local/valley-news-dispatch/buffalo-township-man-killed-at-trump-rally-remembered-as-good-neighbor-dedicated-public-servant/|title=Buffalo Township man killed at Trump rally remembered as good neighbor, dedicated public servant|last=Hanz|first=Joyce|date=14 Julie 2024|website=TribLIVE.com|language=en-US|access-date=2024-07-14}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|last=Taft|first=Isabelle|date=14 Julie 2024|title=Update from Isabelle Taft|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/14/us/trump-shooting-election|access-date=14 Julie 2024|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Hy was die voormalige hoof van die Buffalo Township Volunteer Fire Company.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.post-gazette.com/news/crime-courts/2024/07/14/trump-rally-shooting-victim-corey-comperatore/stories/202407140134|title=Man killed at Trump rally was former fire chief in Butler County who was protecting family|website=Pittsburgh Post-Gazette|language=en|access-date=2024-07-14}}</ref><ref>{{Cite news|last=null|date=14 Julie 2024|title=Update from Amanda Holpuch|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/14/us/trump-shooting-election|access-date=14 Julie 2024|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Volgens sy familie en Josh Shapiro, goewerneur van Pennsilvanië, het hy gesterf terwyl hy sy dogters teen geweervuur ​​beskerm het.<ref name=":12" /><ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/trump-rally-shooting-victim-what-we-know-about-corey-comperatore-rcna161781|title=Corey Comperatore, former firefighter killed at Trump rally, is hailed as a ‘hero’ for shielding family|date=14 Julie 2024|website=NBC News|language=en|access-date=14 Julie 2024}}</ref> Twee ander gehoorlede is geskiet en kritiek beseer.<ref>{{Cite magazine|last=Burga|first=Solcyré|date=July 15, 2024|title=What to Know About the Victims of the Trump Rally Shooting|url=https://time.com/6998724/trump-rally-shooting-victims/|access-date=July 15, 2024|magazine=TIME|archive-date=July 15, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715183855/https://time.com/6998724/trump-rally-shooting-victims/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/ce586kxjvnyo|title=Who are the Pennsylvania Trump rally victims?|website=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716144953/https://www.bbc.com/news/articles/ce586kxjvnyo|archive-date=July 16, 2024|access-date=July 15, 2024|url-status=live}}</ref> Hulle is geïdentifiseer as James Copenhaver (74) en David Dutch (57). Albei mans is die volgende dag in 'n stabiele toestand vrygelaat.<ref>{{cite web|url=https://www.northjersey.com/story/news/2024/07/14/david-dutch-james-copenhaver-trump-rally-shooting-victims/74404893007/|title=James Copenhaver, David Dutch, Trump rally victims, in stable condition}}</ref> Die Amerikaanse verteenwoordiger, Ronny Jackson, het later aan Fox News gesê sy nefie se nek is skrams deur 'n koeël getref.<ref>{{Cite web|url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977|title=Trump 'felt the bullet ripping through the skin' during campaign rally shooting|last1=McGraw|first1=Meridith|last2=Allison|first2=Natalie|date=13 Julie 2024|website=Politico|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713235642/https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref> == Oortreder == Op 14 Julie het die [[Federal Bureau of Investigation]] (FBI) die skieter geïdentifiseer as die 20-jarige Thomas Matthew Crooks.<ref name=":23">{{Cite news|date=14 Julie 2024|title=FBI identifies Thomas Matthew Crooks as 'subject involved' in Trump rally shooting|url=https://www.reuters.com/world/us/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-subject-involved-trump-rally-shooting-2024-07-14/|agency=[[Reuters]]|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714061941/https://www.reuters.com/world/us/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-subject-involved-trump-rally-shooting-2024-07-14/|url-status=live}}</ref> Crooks was van Bethel Park, Pennsilvanië, 'n gemeenskap binne een uur se ry van die skietplek af.<ref name=":3">{{Cite news|last=Gurman|first=Sadie|date=14 Julie 2024|title=Law Enforcement Identifies Thomas Matthew Crooks, 20, as the Suspected Shooter|url=https://www.wsj.com/livecoverage/trump-rally-incident/card/law-enforcement-identifies-20-year-old-pennsylvania-man-as-the-suspected-shooter-tiLabprU1Nf0PumWjqBZ|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=July 14, 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055833/https://www.wsj.com/livecoverage/trump-rally-incident/card/law-enforcement-identifies-20-year-old-pennsylvania-man-as-the-suspected-shooter-tiLabprU1Nf0PumWjqBZ|url-status=live}}</ref> Crooks het skoolgegaan aan die Hoërskool Bethel Park en in 2022 gegradueer. Daardie jaar het hy 'n $500-toekenning van die National Math and Science Initiative ontvang. Hy het geen bekende kriminele rekord gehad voor die skietery nie.<ref>{{Cite news|last=Helmore|first=Edward|date=14 Julie 2024|title=Trump rally shooting live: FBI names 'subject involved' after suspect shot dead in assassination attempt|url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates|url-status=live|archive-url=https://archive.ph/EWvrQ|archive-date=14 Julie 2024|work=[[The Guardian]]}}</ref> Crooks was 'n geregistreerde [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikein]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757|title=Trump rally shooter identified as 20-year-old Pennsylvania man|last1=Reilly|first1=Ryan J.|last2=O'Donnell|first2=Kelly|date=July 14, 2024|website=NBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714054516/https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/trump-rally-shooter-identified-rcna161757|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Winter|first3=Tom|last4=Dienst|first4=Jonathan|url-status=live}}</ref><ref name="Cann2">{{cite news|last1=Cann|first1=Christopher|last2=Bagchi|first2=Aysha|title=Thomas Matthew Crooks identified as Trump shooter at Pennsylvania political rally|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/14/donald-trump-shooter-pennsylvania-rally/74396853007/|access-date=July 14, 2024|work=[[USA Today]]|date=July 14, 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055402/https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/14/donald-trump-shooter-pennsylvania-rally/74396853007/|url-status=live}}</ref><ref name=":52">{{Cite news|date=14 Julie 2024|title=FBI Identifies Thomas Matthew Crooks as 'Subject Involved' in Trump Rally Shooting|url=https://www.usnews.com/news/world/articles/2024-07-14/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-as-subject-involved-in-trump-rally-shooting|agency=Reuters|publisher=US News & World Report|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055632/https://www.usnews.com/news/world/articles/2024-07-14/fbi-identifies-thomas-matthew-crooks-as-subject-involved-in-trump-rally-shooting|url-status=live}}</ref> Op 20 Januarie 2021<ref name=":03">{{Cite news|last=Biesecker|first=Michael|date=14 Julie 2024|title=The political leanings of the man the FBI identified as the shooter were not immediately clear|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024#00000190-afde-debe-aff0-ffff2fb60000|work=The Associated Press|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024#00000190-afde-debe-aff0-ffff2fb60000|url-status=live}}</ref> het hy 'n veldtogskenking van $15 tot die Progressive Turnout Project bygedra deur die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]]-skenkingsplatform ActBlue.<ref name=":63">{{Cite news|last1=Jack|first1=Healy|last2=Baker|first2=Mike|last3=Bogel-Burroughs|first3=Nicholas|last4=Benner|first4=Katie|date=14 July 2024|title=Here's What Is Known About the Suspected Gunman|url=https://www.nytimes.com/2024/07/14/us/politics/trump-gunman-thomas-crooks.html|work=[[The New York Times]]|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714063441/https://www.nytimes.com/2024/07/14/us/politics/trump-gunman-thomas-crooks.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=14 July 2024|title=Law Enforcement Identifies Thomas Matthew Crooks, 20, as the Suspected Shooter|url=https://www.cnbc.com/2024/07/13/donald-trump-shot-live-updates.html|publisher=CNBC|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055836/https://www.cnbc.com/2024/07/13/donald-trump-shot-live-updates.html|url-status=live}}</ref> Foto's het gewys hoe die moontlike skieter 'n hemp dra wat ooreenstem met handelsware vir Demolition Ranch, 'n gewilde YouTube-kanaal oor vuurwapens.<ref>{{Cite news|last=Goggin|first=Ben|date=July 14, 2024|title=Possible shooter appeared to wear T-shirt that promoted gun YouTube channel|url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/live-blog/trump-biden-rnc-election-live-updates-rcna161404/rcrd45880|url-status=live|archive-url=https://archive.ph/8icEB#selection-5121.0-5121.75|archive-date=14 Julie 2024|work=NBC News}}</ref><ref>{{Cite news|last=Lynch|first=Niamh|date=14 Julie 2024|title=Trump assassination attempt: What we know so far about gunman Thomas Matthew Crooks|url=https://news.sky.com/story/trump-assassination-attempt-what-we-know-so-far-about-gunman-thomas-matthew-crooks-13177698|work=Sky News}}</ref> == Nadraai == Trump is na die Butler Memorial-hospitaal vervoer vir ondersoek. Trump het ure later die hospitaal verlaat. Sy motorstoet het die hospitaal omstreeks 21:30 ET verlaat op pad na Pittsburgh Internasionale Lughawe. Trump het vroegoggend van 14 Julie op die [[Newark Liberty Internasionale Lughawe]] in [[New Jersey]] geland.<ref>{{cite news|last1=Rinaldi|first1=Olivia|last2=MacFarlene|first2=Scott|last3=Rosen|first3=Jacob|last4=Sgana|first4=Nicole|last5=Tabachnick|first5=Cara|title=Trump safe after rally shooting, says bullet struck his ear; gunman and audience member dead|url=https://www.cbsnews.com/news/possible-shots-fired-at-trump-rally-in-butler-pennsylvania/|access-date=14 Julie 2024|publisher=CBS News|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713224548/https://www.cbsnews.com/news/possible-shots-fired-at-trump-rally-in-butler-pennsylvania/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.cbsnews.com/pittsburgh/video/trump-motorcade-arrives-at-pittsburgh-international-airport-around-10-p-m-after-rally-shooting/|title=Trump motorcade arrives at Pittsburgh International Airport around 10 p.m. after rally shooting|date=13 Julie 2024|type=video|publisher=CBS News|location=Pittsburgh International Airport|access-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714033808/https://www.cbsnews.com/pittsburgh/video/trump-motorcade-arrives-at-pittsburgh-international-airport-around-10-p-m-after-rally-shooting/|archive-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> ’n Woordvoerder van die Geheime Diens, gevolg deur Trump self, het bevestig dat hy veilig is.<ref>{{Cite news|date=13 Julie 2024|title=Update from Michael Gold|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713134520/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/86f99dba-c055-5abd-a730-67225b6f1591|title=Steven Cheung, a Trump spokesman, said former President Donald J. Trump is "fine and is being checked out at a local medical facility."|last=Gold|first=Michael|date=13 Julie 2024|work=[[The New York Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021222/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/86f99dba-c055-5abd-a730-67225b6f1591|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=14 Julie 2024|title=Moment Trump shot at Pennsylvania rally before raising defiant fist in air|url=https://www.independent.co.uk/tv/news/trump-shot-rally-shooting-video-b2579405.html|work=The Independent}}</ref> Die FBI lei 'n ondersoek saam met die departement van justisie, die Amerikaanse geheime diens en die Buro vir Alkohol, Tabak, Vuurwapens en Plofstof.<ref>{{cite web|url=https://www.fbi.gov/news/press-releases/fbi-statement-on-incident-in-butler-pennsylvania|title=FBI Statement on Incident in Butler, Pennsylvania|website=Federal Bureau of Investigation|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021815/https://www.fbi.gov/news/press-releases/fbi-statement-on-incident-in-butler-pennsylvania|archive-date=13 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/242852c8-8828-582c-a68e-59129ea88494|title=The Secret Service is leading the response.|work=The New York Times|access-date=July 13, 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021242/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/242852c8-8828-582c-a68e-59129ea88494|url-status=live}}</ref> Die voorval word as ’n sluipmoordpoging ondersoek.<ref name="Colvin-20242">{{Cite web|url=https://apnews.com/article/trump-vp-vance-rubio-7c7ba6b99b5f38d2d840ed95b2fdc3e5|title=Shooting at Trump rally is being investigated as assassination attempt, AP sources say|last=Colvin|first=Jill|date=July 13, 2024|website=AP News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713045634/https://apnews.com/article/trump-vp-vance-rubio-7c7ba6b99b5f38d2d840ed95b2fdc3e5|archive-date=July 13, 2024|access-date=July 13, 2024|url-status=live}}</ref><ref name="theguardian_0713242">{{Cite news|last1=Smith|first1=David|last2=Vargas|first2=Ramon Antonio|date=13 Julie 2024|title=Trump rally shooting being investigated as suspected attempt on his life|url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania|access-date=July 13, 2024|work=The Guardian|issn=0261-3077|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020639/https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania|url-status=live}}</ref> Dit is die eerste keer dat ’n voormalige of huidige [[Amerikaanse president]] in ’n poging tot sluipmoord beseer is sedert [[Ronald Reagan]] in 1981 geskiet is, en die eerste keer vir ’n presidentskandidaat sedert die poging tot sluipmoord op George Wallace in 1972. Ná die skietery het Trump 'n verklaring oor Truth Social vrygestel waarin hy wetstoepassingspersoneel en die Geheime Diens bedank en medelye betoon aan die families van mense wat dood en beseer is.<ref>{{cite news|url=https://www.msnbc.com/top-stories/latest/trump-bullet-ear-rally-shooting-truth-social-rcna161750|title=Trump says bullet 'pierced' his ear in first statement after rally shooting|last=Miller|first=Hayley|date=13 Julie 2024|publisher=MSNBC|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015854/https://www.msnbc.com/top-stories/latest/trump-bullet-ear-rally-shooting-truth-social-rcna161750|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Gold|first=Michael|date=13 Julie 2024|title=Trump, on Social Media, Describes Being 'Shot With a Bullet' in the Ear|url=https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-statement-shooting-truth-social.html|access-date=July 13, 2024|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015035/https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/trump-statement-shooting-truth-social.html|url-status=live}}</ref> Hy sê:<ref>{{Cite news|last=Tangcay|first=Jazz|date=July 13, 2024|title=Donald Trump Says Bullet Pierced His Ear: I Felt It 'Ripping Through the Skin'|url=https://variety.com/2024/politics/news/donald-trump-bullet-pierced-ear-rally-shooting-death-1236071454/|access-date=July 13, 2024|magazine=Variety|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714012734/https://variety.com/2024/politics/news/donald-trump-bullet-pierced-ear-rally-shooting-death-1236071454/|url-status=live}}</ref> {{quote|Dit is ongelooflik dat so 'n daad in ons land kan plaasvind. Niks is tans bekend oor die skieter, wat nou dood is, nie. Ek is geskiet met 'n koeël wat die boonste gedeelte van my regteroor deurboor het. Ek het dadelik geweet dat daar iets fout is deurdat ek 'n suisgeluid en skote gehoor het en dadelik gevoel het hoe die koeël deur die vel ruk. Baie bloeding het plaasgevind, so ek het toe besef wat gebeur het.}} Sekuriteit by Trump-toring is deur die [[New York Stad|New Yorkse]] polisiedepartement verhoog.<ref>{{cite news|last1=Houlis|first1=Katie|title=Security increased at Trump Tower in NYC after shots fired at Trump rally in Pennsylvania|url=https://www.cbsnews.com/newyork/news/trump-towerv-security-increased-possible-shots-fired-rally/|access-date=July 13, 2024|publisher=CBS News New York|date=13 Julie 2024|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015855/https://www.cbsnews.com/newyork/news/trump-tower-security-increased-possible-shots-fired-rally/|url-status=live}}</ref> == Ondersoek == Die lyk van Crooks is van die dak af geneem. Hy het nie enige identifikasie by hom gedra nie.<ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/trump-rushed-off-stage-disturbance-pennsylvania-rally/story?id=111913361|title=Trump says he was shot at rally in assassination attempt; spectator killed and shooter dead|last=Osborne|first=Mark|website=ABC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714002735/https://abcnews.go.com/Politics/trump-rushed-off-stage-disturbance-pennsylvania-rally/story?id=111913361|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/live-blog/trump-biden-rnc-election-live-updates-rcna161404#rcrd45875|title=Federal Investigators have Tentatively Identified Trump Shooter|date=July 13, 2024|publisher=NBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714034519/https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/live-blog/trump-biden-rnc-election-live-updates-rcna161404#rcrd45875|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Die [[Federal Bureau of Investigation]] en die Amerikaanse departement van justisie se nasionale veiligheidsafdeling het ondersoeke na die skietery geopen en die skieter se identiteit bevestig deur middel van vingerafdrukbiometrie en DNS-profiele.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/9aaf94b3-3e0c-591a-8ab1-721823a29dd3?smid=url-share|title=Live Updates: Trump Is Safe After Assassination Attempt; Suspected Gunman Is Dead|date=July 13, 2024|website=NYT|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714042349/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/9aaf94b3-3e0c-591a-8ab1-721823a29dd3?smid=url-share|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Plofstof is in die motor gevind wat Crooks gebruik het om na die saamtrek en by sy huis te reis.<ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/livecoverage/trump-rally-incident/card/suspected-shooter-had-explosive-devices-in-his-car-sources-say-nqpDI2AqQQNtSvYtEpS9?mod=mhp|title=Suspected Shooter Had Explosive Devices in His Car, Sources Say|last1=Gurman|first1=Sadie|date=2024-07-14|work=[[The Wall Street Journal]]|url-access=subscription}}</ref> == Reaksie == [[Lêer:U.S. President Joseph R. Biden Delivers Remarks on the Attemped Assassination of Donald J. Trump (14 July 2024).webm|duimnael|Amerikaanse president Joe Biden lewer kommentaar op die sluipmoordpoging]] === Binnelands === ==== Federale amptenare ==== Na die skietery het die Amerikaanse president [[Joe Biden]] verklaar: "Kyk, daar is geen plek in Amerika vir hierdie soort geweld nie. Dit is siek. Dis siek. Dit is een van die redes waarom ons hierdie land moet verenig...almal moet dit veroordeel." Later het hy gesê hy is “dankbaar om te hoor” dat Trump veilig is.<ref>{{Cite news|last=Baker|first=Peter|date=July 13, 2024|title=Biden Condemns Shooting at Trump Rally, Calling it 'Sick'|url=https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/biden-trump-rally.html|access-date=July 14, 2024|work=The New York Times|issn=0362-4331|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714010342/https://www.nytimes.com/2024/07/13/us/politics/biden-trump-rally.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Schneider|first1=Elena|last2=Ward|first2=Myah|title=Biden: 'There's no place for this kind of violence in America'|url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/biden-theres-no-place-for-this-kind-of-violence-in-america-00167984|access-date=July 13, 2024|work=Politico|date=13 Julie 2024|archive-date=July 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020529/https://www.politico.com/news/2024/07/13/biden-theres-no-place-for-this-kind-of-violence-in-america-00167984|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Arkin|first1=Daniel|last2=Shabad|first2=Rebecca|date=July 13, 2024|title=Biden and other political leaders condemn violence after incident at Trump rally|url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/biden-political-leaders-condemn-violence-trump-shooting-rally-rcna161740|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714001622/https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/biden-political-leaders-condemn-violence-trump-shooting-rally-rcna161740|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|publisher=NBC News}}</ref> Biden het later die aand van die voorval met Trump gepraat.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/biden-statement-trump-shooting-political-violence-6822e3147ffc68781ab3e60d62836cd9|title=Biden says 'everybody must condemn' attack on Trump and later speaks with ex-president|website=AP News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714042300/https://apnews.com/article/biden-statement-trump-shooting-political-violence-6822e3147ffc68781ab3e60d62836cd9|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Die speaker van die Huis, [[Mike Johnson]], het onderneem om 'n ondersoek na die skietery te open en om getuienis van federale wetstoepassers en nasionale veiligheidsbeamptes te versoek. Die Republikeine in die Senaat het die Demokraties-beheerde senaat aangemoedig om ook verhore te hou.<ref>{{cite web|url=https://thehill.com/homenews/house/4770848-gop-lawmakers-pledge-investigations-into-trump-rally-shooting/|title=GOP lawmakers pledge investigations into Trump rally shooting|date=14 Julie 2024|website=The Hill}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.axios.com/2024/07/14/trump-rally-shooting-oversight-comer-secret-service|title=House launches "full investigation" into Trump rally shooting|date=14 Julie 2024|website=Axios}}</ref> ==== Staatsamptenare ==== Josh Shapiro, goewerneur van Pennsilvanië, het politieke geweld aan die kaak gestel.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|title=Pennsylvania governor condemns violence against any political party or leader|last1=Santana|first1=Rebecca|last2=Whitehurst|first2=Lindsay|date=13 Julie 2024|work=Associated Press News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|last3=Orsi|first3=Peter|url-status=live}}</ref> Die goewerneur van [[Florida]], Ron DeSantis, wat teen Trump in die Republikeinse voorverkiesing in 2024 gestaan het, het gesê hy en sy vrou bid vir Trump.<ref>{{Cite web|url=https://winknews.com/2024/07/13/florida-politicians-respond-after-trump-hurt-during-shooting-at-rally/|title=Florida politicians on Trump assassination attempt|last=Morgenstern|first=Hans|date=July 13, 2024|website=WINK News|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021914/https://winknews.com/2024/07/13/florida-politicians-respond-after-trump-hurt-during-shooting-at-rally/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=J14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> ==== Ander ==== Voormalige president [[George W. Bush]] het die skietery "lafhartig" genoem en die Geheime Diens bedank vir hul reaksie.<ref>{{Cite news|last=Byrnes|first=Jesse|date=13 Julie 2024|title=George W. Bush condemns 'cowardly attack' at Trump rally|url=https://thehill.com/news/4770413-george-w-bush-condemns-cowardly-attack-trump-rally/mlite/|access-date=13 Julie 2024|work=The Hill|archive-date=13 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713235139/https://thehill.com/news/4770413-george-w-bush-condemns-cowardly-attack-trump-rally/mlite/|url-status=live}}</ref> Voormalige presidente Barack Obama en Bill Clinton en voormalige minister van buitelandse sake en Trump se opponent in die 2016-verkiesing, Hillary Clinton het ook die aanval veroordeel en Trump 'n vinnige herstel toegewens.<ref>{{cite web|url=https://thehill.com/blogs/in-the-know/4770436-obama-apparent-shooting-trump-rally/|title=Obama condemns apparent shooting at Trump rally, wishes former president 'quick recovery'|last=Samuels|first=Brett|date=14 Julie 2024|website=The Hill|access-date=14 Julie 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Popli|first=Nik|title=Politicians Condemn Trump Rally Shooting: 'No Place for Political Violence in Our Democracy'|magazine=Time|date=13 Julie 2024|url=https://time.com/6998292/trump-shooting-rally-reactions-biden/|access-date=14 Julie 2024|archive-date=14 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714033641/https://time.com/6998292/trump-shooting-rally-reactions-biden/|url-status=live}}</ref> Republikeinse Amerikaanse verteenwoordiger Mike Collins van [[Georgia]] het 'n Republikeinse aanklaer versoek om Biden aan te kla vir die aanhitsing van 'n sluipmoord.<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/biden-trump-bullseye-quote/74397121007/|title=Republicans blame Joe Biden for Donald Trump rally shooting|last=Schulz|first=Bailey|date=13 Julie 2024|website=USA Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055833/https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/biden-trump-bullseye-quote/74397121007/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=14 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Republikeinse senator [[J. D. Vance]] van [[Ohio]] het die Biden-presidensiële veldtog se politieke retoriek die skuld gegee, terwyl die Republikeinse senator Tim Scott van Suid-Carolina die boodskappe deur "die radikale linkse en korporatiewe media" blameer het.<ref>{{cite news|last1=Scherer|first1=Michael|title=Trump allies immediately blame Biden, Democrats for their rhetoric|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/13/trump-shooting-blame-biden-democrats/|access-date=14 Julie 2024|newspaper=The Washington Post|date=14 Julie 2024}}</ref> Aartsbiskop Timothy Broglio, president van die Verenigde State se konferensie van Katolieke Biskoppe, het 'n verklaring uitgereik waarin hy politieke geweld veroordeel. Hy het solidariteit met sy mede-biskoppe uitgespreek in gebede vir voormalige president Trump, vir diegene wat vermoor of beseer is, vir die nasie en vir 'n einde aan politieke geweld, en beklemtoon dat dit nooit 'n oplossing vir politieke meningsverskille is nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/en/world/news/2024-07/donald-trump-wounded-in-assassination-attempt.html|title=Donald Trump wounded in assassination attempt|date=14 Julie 2024|website=Vatican News|access-date=14 Julie 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.usccb.org/news/2024/us-bishops-president-condemns-political-violence-and-calls-prayers-peace|title=U.S. Bishops’ President Condemns Political Violence and Calls for Prayers for Peace|website=USCCB|access-date=14 Julie 2024}}</ref> === Internasionaal === Baie politieke leiers het die poging to sluipmoord veroordeel, insluitend [[Javier Milei]] van [[Argentinië]],<ref>{{cite news|date=13 Julie 2024|title=Estados Unidos. La reacción de Javier Milei tras el ataque a Donald Trump|url=https://www.lavoz.com.ar/mundo/la-reaccion-de-javier-milei-tras-el-ataque-a-donald-trump-en-estados-unidos/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714000712/https://www.lavoz.com.ar/mundo/la-reaccion-de-javier-milei-tras-el-ataque-a-donald-trump-en-estados-unidos/|archive-date=14 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|work=La Voz|language=es}}</ref> [[Anthony Albanese]] van [[Australië]],<ref>{{cite news|date=14 Julie 2024|title=Trump rally shooting an 'inexcusable attack' on democratic values: Anthony Albanese|url=https://www.skynews.com.au/world-news/united-states/trump-rally-shooting-an-inexcusable-attack-on-democratic-values-anthony-albanese/video/54cd55c37a6d6c94a0cdc40898d9c093|access-date=14 Julie 2024|publisher=Sky News}}</ref> [[Ilham Aliyev]] van [[Azerbeidjan]],<ref>{{Cite web|url=https://fed.az/az/hadise/i%CC%87lham-eliyev-trampa-sui-qesdle-bagli-paylasim-etdi%CC%87-204830|title=İlham Əliyev Trampa sui-qəsdlə bağlı - PAYLAŞIM ETDİ|last=|date=2024-07-14|website=FED.az|language=az-AZ|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Justin Trudeau]] van [[Kanada]],<ref>{{cite news|last1=Mangione|first1=Kendra|date=July 13, 2024|title='Democracy must prevail': Shooting at Trump rally condemned by Trudeau, Poilievre|url=https://www.ctvnews.ca/politics/democracy-must-prevail-shooting-at-trump-rally-condemned-by-canada-s-leaders-1.6963273|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714005047/https://www.ctvnews.ca/politics/democracy-must-prevail-shooting-at-trump-rally-condemned-by-canada-s-leaders-1.6963273|archive-date=14 Julie 2024|access-date=13 Julie 2024|publisher=CTV News}}</ref> [[Gabriel Boric]] van [[Chili]],<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/7/14/world-reacts-to-shooting-at-trump-campaign-rally|title=World leaders express solidarity with Trump after assassination attempt|website=Al Jazeera|access-date=2024-07-14}}</ref> Daniel Noboa van [[Ecuador]], [[Nayib Bukele]] van [[El Salvador]],<ref>{{cite news|url=https://lanoticiasv.com/presidente-bukele-barack-obama-elon-musk-marco-rubio-matt-gaetz-y-otros-politicos-condenaron-lo-ocurrido-a-trump/|title=Presidente Bukele, Barack Obama, Elon Musk, Marco Rubio, Matt Gaetz y otros políticos condenaron lo ocurrido a Trump|language=es|date=13 July 2024|access-date=14 July 2024|work=La Noticia SV|first1=Silvia|last1=Hernández}}</ref> [[Emmanuel Macron]] van [[Frankryk]],<ref name=":92">{{Cite news|last1=Gold|first1=Michael|last2=Barnes|first2=Julian E.|last3=Levien|first3=Simon J.|date=2024-07-13|title=Trump Is Safe After Assassination Attempt; Suspected Gunman Is Dead: World leaders express concern|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election#world-leaders-express-outrage-and-concern|access-date=2024-07-14|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> [[Viktor Orbán]] van [[Hongarye]],<ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.voanews.com/a/world-leaders-react-to-trump-rally-shooting/7697379.html|title=World leaders react to Trump rally shooting|date=2024-07-14|website=Voice of America|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Narendra Modi]] van [[Indië]], [[Benjamin Netanyahu]] van [[Israel]],<ref>{{Cite web|url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rally-shooting-international-reaction-00167993|title=Prayers for Trump pour in from world leaders after shooting|last=Herszenhorn|first=Miles J.|date=2024-07-13|website=Politico}}</ref> [[Giorgia Meloni]] van [[Italië]], [[Fumio Kishida]] van [[Japan]],<ref>{{Cite web|url=https://www.sankei.com/article/20240714-BWHUIFA7PROTZHIBBLL2XVFJKI/|title=岸田文雄首相「民主主義への挑戦」 トランプ氏暗殺未遂を非難|last=産経新聞|date=2024-07-14|website=産経新聞：産経ニュース|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714041239/https://www.sankei.com/article/20240714-BWHUIFA7PROTZHIBBLL2XVFJKI/|archive-date=July 14, 2024|access-date=2024-07-14|url-status=live}}</ref> [[Kasim-Zjomart Tokajef]] van [[Kasakstan]],<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/news/tokaev-aksh-tyin-eks-prezident-donald-trampka-jasalgan-360997/|title=Тоқаев АҚШ-тың экс-президенті Дональд Трампқа жасалған қастандықты қатаң айыптады|last=|date=2024-07-14|website=Tengrinews.kz|language=kk|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Andrés Manuel López Obrador]] van [[Meksiko|Mexiko]],<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/us-trump-shooting-global-reaction-72aa3d6e6b756b9704a9c3dd9cfc52e9|title=Global leaders condemn assassination attempt targeting former US President Donald Trump|date=2024-07-14|website=AP News|access-date=2024-07-14}}</ref> Shehbaz Sharif van [[Pakistan]],<ref name=":10">{{Cite web|url=https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24#h_2449d61b67f50051a6b58872000409bd|title=International leaders share shock, condolences and condemnation after Trump rally shooting|last=Faheid|first=Tori B. Powell, Shania Shelton, Matt Meyer, Isabelle D'Antonio, Emma Tucker, Jessie Yeung, Dalia|date=2024-07-13|website=CNN|language=en|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Bongbong Marcos]] van die [[Filippyne]],<ref>{{cite news|title=Marcos on Trump's rally shooting: We condemn all forms of political violence|url=https://mb.com.ph/2024/7/13/marcos-on-trump-s-rally-shooting-we-condemn-all-forms-of-political-violence|access-date=July 14, 2024|publisher=Manila Bulletin|date=July 14, 2024}}</ref> [[Andrzej Duda]] en [[Donald Tusk]] van [[Pole]],<ref>{{Cite web|url=https://tvn24.pl/swiat/donald-trump-zamach-na-bylego-prezydenta-usa-polscy-politycy-komentuja-st8002958|title=Duda o "wstrząsającym momencie nie tylko dla Ameryki". Tusk: przemoc nigdy nie jest odpowiedzią|date=2024-07-14|website=TVN24|language=pl|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Yoon Suk-yeol]] van [[Suid-Korea]],<ref>{{Cite news|date=July 14, 2024|title=Yoon 'appalled' by attack on Trump, wishes him speedy recovery|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20240714001700315|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714063730/https://en.yna.co.kr/view/AEN20240714001700315|archive-date=July 14, 2024|access-date=July 14, 2024|work=Yonhap News Agency}}</ref> Ulf Kristersson van [[Swede]],<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/artikel/statsministern-mina-tankar-gar-till-de-drabbade|title=Prime Minister: Sweden stands behind the United States|author=<!--Not stated-->|date=July 14, 2024|website=Sveriges Radio|publisher=|access-date=July 14, 2024}}</ref> Lai Ching-te van [[Taiwan]], [[Recep Tayyip Erdoğan]] van [[Turkye]],<ref>{{cite news|title=Trump'a yönelik saldırıya tepkiler|url=https://www.aa.com.tr/tr/dunya/trumpa-yonelik-saldiriya-tepkiler/3274809|access-date=14 July 2024|work=aa.com.tr|agency=Anadolu|date=14 July 2024}}</ref> [[Wolodimir Zelenski|Wolodimir Zelenskyy]] van [[Oekraïne]], en [[Keir Starmer]] van die [[Verenigde Koninkryk]]; ander Britse politici wat dit veroordeel het, sluit in Ed Davey, [[Rishi Sunak]], [[Boris Johnson]], [[Nigel Farage]] en David Lammy.<ref>{{Cite web|url=https://www.msn.com/en-ie/news/world/prime-minister-condemns-appalling-shooting-at-donald-trump-rally/ar-BB1pWmXQ|title=Donald Trump shooting sends shockwaves around world as Keir Starmer says he's 'appalled' by attack|date=2024-07-14|website=MSN|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714062542/https://www.msn.com/en-ie/news/world/prime-minister-condemns-appalling-shooting-at-donald-trump-rally/ar-BB1pWmXQ|archive-date=14 Julie 2024|access-date=2024-07-14|url-status=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/news/politics/nigel-farage-donald-trump-keir-starmer-pennsylvania-rishi-sunak-b1170590.html|title=UK politicians condemn assassination attempt on former US president Donald Trump|last=Hennessey|first=Ted|date=2024-07-14|website=Evening Standard|language=en|access-date=2024-07-14}}</ref> [[Georgië|Georgiese]] premier Irakli Kobakhidze het solidariteit met Donald Trump uitgespreek en die "Global War Party", 'n beweerde Nuwe Wêreldorde-organisasie, daarvan beskuldig dat hulle verantwoordelik is vir hierdie aanval benewens ander dade van politieke geweld soos die [[poging tot sluipmoord op Robert Fico]] en die doodsdreigemente wat teen hom uitgereik is.<ref>{{cite web|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/806167-irakli-kobaxize-globaluri-omis-partia-metodebs-ar-cvlis-xxi-saukuneshi-liberaluri-pashizmi-radikalizmi-polarizacia-sizulvili-da-politikosebze-sisxliani-tavdasxmebi-chveulebriv-movlenad-akcies/|title=ირაკლი კობახიძე - გლობალური ომის პარტია მეთოდებს არ ცვლის, XXI საუკუნეში ლიბერალური ფაშიზმი, რადიკალიზმი, პოლარიზაცია, სიძულვილი და პოლიტიკოსებზე სისხლიანი თავდასხმები ჩვეულებრივ მოვლენად აქციეს|date=14 July 2024|publisher=Inter Press News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://tabula.ge/ge/news/718522-kobakhidze-slovaketis-premierze-tavdaskhmis-ukan|title=კობახიძე: სლოვაკეთის პრემიერზე თავდასხმის უკან გლობალური ომის პარტია დგას|date=23 Mei 2024|publisher=Tabula}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.politico.eu/article/georgia-pm-kobakhidze-eu-commission-threat-fico-slovakia/|title=EU commissioner denies he threatened Georgia's prime minister|last=Gavin|first=Gabriel|date=23 Mei 2024|publisher=Politico}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} [[Kategorie:Sluipmoord]] [[Kategorie:Misdaad in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:2024]] 6ltbs7qjhx8fpl06de7geayoxxnplj7 JD Vance 0 417376 2891003 2853962 2026-04-07T08:14:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891003 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = JD Vance<!-- JD, not "J. D.", per talk page discussion: https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:J._D._Vance/Archive_1#J.D._Vance_name_is_spelled_wrong_on_the_title_of_this_page --> | image = January 2025 Official Vice Presidential Portrait of JD Vance.jpg | caption = Amptelike portret, 2025 | office = 50ste [[Visepresident van die Verenigde State]] | president = [[Donald Trump]] | term_start = 20 Januarie 2025 | succeeding = [[Kamala Harris]] | jr/sr1 = Senator van die Verenigde State | state1 = Ohio | alongside1 = [[Sherrod Brown]] | term_start1 = 3 Januarie 2023 | predecessor1 = [[Rob Portman]] | birth_name = James Donald Bowman | birth_date = {{birth date and age|1984|8|2}} | birth_place = [[Middletown, Ohio]], Verenigde State | party = [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeins]] | spouse = {{marriage|[[Usha Vance|Usha Chilukuri]]|2014}} | children = 3 | occupation = {{flatlist}} * Politikus * outeur * waagkapitalis {{endflatlist}} | education = {{ubl| * Deelstaatsuniversiteit Ohio ([[Baccalaureus Artium|BA]]) * [[Universiteit Yale]] ([[Juris Doctor|JD]])}} | signature = JD Vance Signature-01.svg | website = {{URL|vance.senate.gov|Senaatwebwerf}} | module = {{Inligtingskas Outeur | embed = yes | genre = [[Memoir]] | notable_works = ''[[Hillbilly Elegy]]'' | | awards = ''Audie''-toekenning vir niefiksie<br />2017 }} | module2 = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=JD Vance questions witnesses on the effectiveness of Russian sanctions.ogg|title=Vance's voice|type=speech|description=JD Vance ondervra getuies oor die doeltreffendheid van sanksies teen [[Rusland]].<br />Opgeneem op 28 Februarie 2023}} | branch = [[Amerikaanse Marinierskorps]] | serviceyears = 2003–2007 | rank = Korporaal | unit = [[2nd Marine Aircraft Wing]] | battles = [[Irakse Oorlog]] | mawards = {{plainlist}} * [[Achievement Medal|Navy and Marine Corps Achievement Medal]]<ref name="Lawrence2024-07-16" /> * [[Good Conduct Medal (United States)|Marine Corps Good Conduct Medal]]<ref name="Lawrence2024-07-16">{{cite web |url=https://www.military.com/daily-news/2024/07/16/jd-vances-marine-corps-service-would-set-him-apart-most-vice-presidents.html |title=JD Vance's Marine Corps Service Would Set Him Apart from Most Vice Presidents |last=Lawrence |first=Drew F. |date=July 16, 2024 |website=[[Military.com]] |access-date=August 11, 2024 |archive-date=July 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717093101/https://www.military.com/daily-news/2024/07/16/jd-vances-marine-corps-service-would-set-him-apart-most-vice-presidents.html |url-status=live}}</ref> {{endplainlist}} | alt = Vance poses for a professional portrait in a suit and red tie. Behind him the flag of the US is partly visible on his left and the flag of Ohio on the right. }} '''James David Vance''' (gebore '''James Donald Bowman'''; [[2 Augustus]] [[1984]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[skrywer]], [[Waagkapitaal|waagkapitalis]], [[politikus]] en voormalige [[Amerikaanse Marinierskorps|Amerikaanse Marinier]]. Hy is die 50ste [[visepresident van die Verenigde State]] en lid van die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]].<ref name="usatodayvp">{{cite web | title=Ohio Sen. JD Vance announced as Donald Trump's 2024 vice presidential running mate | work=USA Today | url=https://www.usatoday.com/videos/news/politics/elections/2024/07/15/jd-vance-announced-trump-2024-vice-president-running-mate/74413539007/ | access-date=15 Julie 2024 | archive-date=15 Julie 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240715205904/https://www.usatoday.com/videos/news/politics/elections/2024/07/15/jd-vance-announced-trump-2024-vice-president-running-mate/74413539007/ | url-status=live }}</ref><ref name="cnnvp">{{cite web |author=Alison Main |title=Trump selects Ohio Sen. JD Vance as his running mate |url=https://www.cnn.com/2024/07/15/politics/trump-vp-pick-jd-vance/index.html |website=CNN |access-date=15 Julie 2024 |archive-date=15 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715210051/https://www.cnn.com/2024/07/15/politics/trump-vp-pick-jd-vance/index.html |url-status=live }}</ref><ref name="nytimesvp">{{Cite news |last=Astor |first=Maggie |date=15 Julie 2024 |title=What to Know About J.D. Vance, Trump's Running Mate |url=https://www.nytimes.com/2024/07/15/us/politics/who-is-jd-vance-trump-vp.html |access-date=July 15, 2024 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |archive-date=July 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715200627/https://www.nytimes.com/2024/07/15/us/politics/who-is-jd-vance-trump-vp.html |url-status=live }}</ref> Hy is die eerste vise-president wat in die Amerikaanse Marinierskorps gedien het, sowel as die eerste [[Millenniër-leerders|millenniër]].<ref>Kornfield, Meryl and LeVine, Marianne. [https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/15/jd-vance-trump-vice-president-announcement/ "Trump chooses Sen. J.D. Vance, a former critic, as his vice-presidential pick"], ''The Washington Post'', 15 Julie 2024. Besoek 16 Julie 2024.</ref> As lid van die Republikeinse Party het hy [[Ohio]] in die [[Amerikaanse Senaat]] van 2023 tot 2025 verteenwoordig. Gedurende sy ampstermyn as visepresident dien Vance ook as die finansiële voorsitter van die Republikeinse Nasionale Komitee.<ref name="smyth">{{Cite news |last=Smyth |first=Julie Carr |date=July 26, 2024 |title=What's in a name? Republican vice presidential nominee JD Vance has had many of them |url=https://apnews.com/article/election-2024-republicans-vice-president-vance-name-359c3d1361c94f5d2d1e9798b7854477 |access-date=July 27, 2024 |publisher=[[Associated Press News]] |language=en |archive-date=July 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240727041018/https://apnews.com/article/election-2024-republicans-vice-president-vance-name-359c3d1361c94f5d2d1e9798b7854477 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-10|title=Vance resigns his Senate seat as inauguration with Trump approaches|url=https://www.nbcnews.com/politics/jd-vance/vance-resign-senate-seat-inauguration-trump-rcna187036|access-date=2025-01-10|website=NBC News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Yilek|first=Caitlin|date=2025-01-10|title=JD Vance resigns from Senate ahead of becoming vice president - CBS News|url=https://www.cbsnews.com/news/jd-vance-resign-senate/|access-date=2025-01-10|website=www.cbsnews.com|language=en-US}}</ref> Vance is gebore in Middletown, Ohio, en het in die Marinierskorps gedien en die Ohio State University bygewoon en in 2009 gegradueer. Hy het in 2013 aan die Yale Law School gegradueer.<ref name=":14"> Die bewering deur Lt. Gov Jon Husted by die Republikeinse Nasionale Konvensie dat Vance 'n graad "summa cum laude" by Yale Law School verwerf het, is vals. So 'n graad bestaan nie {{cite web|url=https://law.yale.edu/sites/default/files/explanation_of_yls_grading_system.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001064126/https://law.yale.edu/sites/default/files/explanation_of_yls_grading_system.pdf|archive-date= 2023-10-01|title=YALE LAW SCHOOL {{!}} P.O. Box 208215 {{!}} New Haven, CT 06520 {{!}} EXPLANATION OF GRADING SYSTEM {{!}} Beginning September 2015 to date| date=1 Oktober 2023}}</ref> Hy het prominensie verkry met sy 2016-memoir, ''Hillbilly Elegy'', wat sy opvoeding in die ''Rust Belt'', [[armoede]], dwelmverslawing en Appalachiese-kultuur beskryf. Dit het 'n [[New York Times]]-topverkoper geword en is later vir film verwerk. Dit het aansienlike aandag van die pers getrek tydens die 2016 Amerikaanse presidentsverkiesing.<ref name="6 Books2">{{Cite news |date=9 November 2016 |title=6 Books to Help Understand Trump's Win |url=https://www.nytimes.com/2016/11/10/books/6-books-to-help-understand-trumps-win.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215222900/https://www.nytimes.com/2016/11/10/books/6-books-to-help-understand-trumps-win.html |archive-date=15 Februarie 2021 |access-date=13 April 2021 |work=[[The New York Times]]}}</ref> Vance het die Demokratiese genomineerde Tim Ryan in die 2022 Amerikaanse Senaatsverkiesing in Ohio verslaan. Hy was aanvanklik gekant teen [[Donald Trump]] se kandidatuur in die 2016-verkiesing, maar het uiteindelik 'n sterk ondersteuner geword. In Julie 2024 het Trump Vance as sy visie-presidentskansidaat in die 2024 presidensiële verkiesing gekies, en hy is amptelik op 15 Julie tydens die Republikeinse Nasionale Konvensie genomineer. Gedurende sy tyd in die Senaat is Vance beskryf as 'n [[Donker Verligting|neoreaksionêr]],<ref name=":52">{{Cite web |last=Baxter |first=Sarah |date=2024-07-15 |title=The rise of JD Vance – from hillbilly to Capitol Hill |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/us-midterm-elections-2022/2024/07/jd-vance-ohio-rise-profile-hillbilly-capitol |access-date=2024-07-16 |website=New Statesman |quote= Vance het deel geword van 'n opkomende Nuwe Regse kring van politici en denkers wat 'n neoreaksionêre (of 'NRx') vorm van politiek omhels het.}}</ref> nasionale konserwatief<ref name=":42">{{Cite news |last=van Zuylen-Wood |first=Simon |date=January 4, 2022 |title=The radicalization of J.D. Vance |url=https://www.washingtonpost.com/magazine/2022/01/04/jd-vance-hillbilly-elegy-radicalization/ |access-date=2024-07-16 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> en 'n regse populis.<ref name=":42" /> Hy het [[Curtis Yarvin]], Rod Dreher, Patrick Deneen, René Girard en Yoram Hazony aangehaal as invloede op sy politieke en godsdienstige oortuigings.<ref name=":42"/> <ref name=":022">{{Cite web |last=Beauchamp |first=Zack |date=2024-07-15 |title=What J.D. Vance really believes |url=https://www.vox.com/politics/360283/jd-vance-trump-vp-vice-president-authoritarian |access-date=2024-07-16 |website=Vox }}</ref><ref name=":102">{{Cite web |last=Ward |first=Ian |date=15 Julie 2024 |title=55 Things to Know About J.D. Vance, Trump's VP Pick |url=https://www.politico.com/news/magazine/2024/07/15/jd-vance-55-things-trump-vp-00167882 |access-date=15 Julie 2024 |website=Politico}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last=Prokop |first=Andrew |date=2022-10-24 |title=Curtis Yarvin wants American democracy toppled. He has some prominent Republican fans. |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/23373795/curtis-yarvin-neoreaction-redpill-moldbug |access-date=2024-07-16 |website=Vox }}</ref><ref name=":18">{{Cite web |last=Kassel |first=Matthew |date=2021-09-09 |title=J.D. Vance on Trump, Israel and his chosen faith |url=https://jewishinsider.com/2021/09/jd-vance-ohio-senate-race/ |access-date=2024-07-16 |website=Jewish Insider }}</ref> In die verlede het hy gesê dat hy dalk 'n aborsieverbod van 15 weke kan ondersteun, met uitsonderings vir [[verkragting]], [[bloedskande]] of bedreigings vir die gesondheid van die moeder, en het onlangs sy standpunt bekend gemaak dat aborsiewetgewing aan die state oorgelaat moet word.<ref name=Hulsey>{{Cite web |last=Hulsey |first=Lynn |title=6 takeaways from U.S. Senate candidate debate between Tim Ryan and J.D. Vance |url=https://www.daytondailynews.com/local/6-takeaways-from-us-senate-candidate-debate-between-tim-ryan-and-jd-vance/L6S4N2ZK3VCQ7PACWAVKTKEJKI/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013182342/https://www.daytondailynews.com/local/6-takeaways-from-us-senate-candidate-debate-between-tim-ryan-and-jd-vance/L6S4N2ZK3VCQ7PACWAVKTKEJKI/ |archive-date=13 Oktober 2022 |access-date=10 Oktober 2022 |ref=36}}</ref> Hy is persoonlik gekant teen selfdegeslaghuwelike, alhoewel hy gesê het hy wil nie die debat heropen nie.<ref>{{Cite news |last=Ward |first=Ian |date=2024-07-15 |title=55 Things to Know About J.D. Vance, Trump's VP Pick |url=https://www.politico.com/news/magazine/2024/07/15/jd-vance-55-things-trump-vp-00167882 |access-date=2024-07-16 |work=Politico}}</ref> Hy is ten gunste van die verbod op [[pornografie]].<ref name="auto">{{Cite news|url=https://www.cincinnati.com/story/news/politics/elections/2022/08/24/ohio-senate-race-j-d-vance-focuses-on-conservative-family-issues/10204420002/|title=In Ohio's U.S. Senate race, J.D. Vance declares war on behalf of nuclear family|first=Haley|last=BeMiller|newspaper=The Enquirer|accessdate=16 Julie 2024}}</ref> Vance word beskou as 'n andersdenkende wat betref die Republikeinse ortodokse siening van die ekonomie. Hy ondersteun verhogings vir sekere belastings op universiteitsskenkings en korporatiewe samesmeltings, en is ten gunste van 'n minimum loon, vakbondorganisasies, tariewe, antitrustbeleid, en is fel teen voortgesette Amerikaanse militêre hulp aan die [[Oekraïne]] gekant.<ref name=":62">{{Cite web |last=Staff |date=15 Julie 2024 |title=Bash the banks, maybe raise taxes: Inside Vance's policy agenda |url=https://www.politico.com/news/2024/07/15/jd-vance-agenda-policies-00168467 |access-date=16 Julie 2024 |website=Politico}}</ref><ref name=":32">{{Cite web |last=Writer |first=Andrew Stanton Weekend Staff |date=2024-07-15 |title=JD Vance eyes shift in Republican Party |url=https://www.newsweek.com/jd-vance-eyes-shift-republican-party-1925499 |access-date=2024-07-16 |website=Newsweek}}</ref><ref name=":72">{{Cite news |last=Stein |first=Jeff |date=2024-07-15 |title=J.D. Vance pick unnerves GOP's business elite, thrills populists |url=https://www.washingtonpost.com/business/2024/07/15/vance-trump-economy-gop/ |access-date=2024-07-16 |work=The Washington Post |issn=0190-8286}}</ref><ref name=":122">{{Cite news |last=Arnsdorf |first=Isaac |last2=Dawsey |first2=Josh |last3=LeVine |first3=Marianne |date=2024-07-16 |title=How Trump got to 'yes' on Vance |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/15/why-trump-vp-vpick-jd-vance/ |access-date=2024-07-16 |work=Washington Post |issn=0190-8286 |quote= Groot Republikeinse skenkers is teen Vance gekant omdat hulle sy neiging tot ekonomiese populisme as vyandig beskou het teenoor hul model van klein-regering, vryemark-konserwatisme.}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Visepresidente van die VSA}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Vance, James David}} [[Kategorie:Amerikaanse militariste]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse politici]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Adjunkpresidente van die Verenigde State]] dofk3dnzdd1lfiim2340jafalf1dwgf Naval Ravikant 0 417464 2891015 2729918 2026-04-07T08:34:31Z Sobaka 328 skakel 2891015 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Naval Ravikant.jpg|duimnael|Naval Ravikant in 2009.]] '''Naval Ravikant''' (gebore [[5 November]] [[1974]]) is 'n Amerikaanse [[entrepreneur]] en belegger. Hy is die medestigter, voorsitter en voormalige uitvoerende hoof van AngelList.<ref name="Clifford">{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2019/04/03/angellist-founder-what-gives-elon-musk-true-superpowers-in-business.html|title=Top Silicon Valley investor: This is what gives Elon Musk 'true superpowers' in business|last=Clifford|first=Catherine|date=3 April 2019|website=CNBC|language=en|access-date=15 Maart 2020}}</ref> Hy het vroeg in meer as 200 maatskappye belê, insluitend [[Uber]], FourSquare, [[Twitter]], Wish.com, Poshmark, Postmates, Thumbtack, Notion, SnapLogic, Opendoor, Clubhouse, Stack Overflow, Bolt, OpenDNS, Yammer en Clearview AI, en in meer as 10 [[Eenhoring (finansies) |eenhoringmaatskappye]].<ref name="unblock.net">{{Cite web|url=https://unblock.net/naval-ravikant/|title=Naval Ravikant: Complete Profile and Meta List of All Things @Naval|first=Stefan|last=Stankovic|date=15 April 2018}}</ref><ref name="angel.co">[https://angel.co/p/naval Naval Ravikant] angel.co</ref> Ravikant is 'n genoot van die Edmund Hillary Fellowship.<ref>{{Cite web|url=https://stories.ehf.org/ehf-fellow-naval-ravikant-ba22d1d01876|title=EHF Fellow: Naval Ravikant|first=Madina|last=Knight|date=16 Augustus 2019|website=Medium}}</ref> As 'n [[potgooi]]er deel hy raad oor die najaag van [[gesondheid]], rykdom en [[geluk]]. ==Vroeë lewe en opvoeding== Ravikant is gebore in [[Nieu-Delhi]], [[Indië]] in 1974. Hy het saam met sy ma en sy broer, Kamal, na [[New York]] verhuis toe hy 9 was. Hy het in 1991 aan die Hoërskool Stuyvesant gegradueer.<ref>{{Cite web|url=https://nypost.com/2018/05/09/this-silicon-valley-big-wants-stuyvesant-hs-to-stay-exclusive/|title=This Silicon Valley big wants Stuyvesant HS to stay exclusive|first=Selim|last=Algar|date=9 Mei 2018}}</ref> In 1995 het hy met grade in [[Rekenaarwetenskap]] en [[Ekonomie]] aan Dartmouth College gegradueer.<ref name="unblock.net"/> Op universiteit het hy by die prokureursfirma Davis Polk & Wardwell geinterneer.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://dartmouthalumnimagazine.com/articles/avenging-angel|title=Avenging Angel|first=Eric Smillie '02 &#124; Nov-|last=Des 2014|website=Dartmouth Alumni Magazine}}</ref> Nadat hy aan Dartmouth College gegradueer het, het Naval 'n kort tydjie by Boston Consulting Group gehad voordat hy na Silicon Valley gegaan het.<ref name="auto"/> ==Loopbaan== ===Epinions=== In 1999 het Ravikant mede-stigter van die verbruikersproduk-oorsigwebwerf Epinions.<ref name="nyt">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2005/01/26/technology/founders-of-web-site-accuse-backers-of-cheating-them.html|title=Founders of Web Site Accuse Backers of Cheating Them (Published 2005)|first=Gary|last=Rivlin|newspaper=The New York Times|date=26 Januarie 2005}}</ref> Hulle het $45 miljoen in waagkapitaal van Benchmark Capital en August Capital ingesamel.<ref name="nyt" /> In 2003 het Epinions saamgesmelt met die prysvergelykingswebwerf Dealtime met die goedkeuring van Ravikant en die ander medestigters wat die maatskappy verlaat het—al het dit beteken dat hulle hul aandele teen nul waardeer het.<ref name="nyt" /> Die saamgesmelte maatskappy het Shopping.com geword wat 'n IPO in Oktober 2004 bekom het.<ref name="nyt" /> Na sy eerste dag van verhandeling was dit $750 miljoen werd.<ref name="nyt" /> In Januarie 2005 het Ravikant en drie van sy medestigters 'n regsgeding aanhangig gemaak teen Benchmark, August Capital, hul medestigter Nirav Tolia wat by Epinions gebly het ná sy medestigters se vertrek en beweer dat hulle - om hul goedkeuring vir die samesmelting te kry - is mislei om te glo dat die maatskappy ten tyde van die samesmelting "$23 miljoen tot $38 miljoen werd was", minder as die $45 miljoen wat hulle in buitekapitaal ingesamel het, wat hul aandele waardeloos maak. Die regsgeding is in Desember 2005 geskik. ===Hit Forge=== Rondom 2007 het Ravikant 'n $20 miljoen vroeë stadium waagkapitaalfonds genaamd "The Hit Forge" begin.<ref>{{Cite web|url=https://www.fastcompany.com/3027305/naval-ravikants-angellist|title=Silicon Valley's Avenging Angel|last=Halperin|first=Alex|date=March 24, 2014|website=Fast Company|language=en-US|access-date=26 April 2020}}</ref> Hit Forge het in prominente beginondernemings belê, insluitend Twitter, Uber en Stack Overflow.<ref>{{Cite web|url=https://www.strictlyvc.com/2013/11/21/angellists-naval-ravikant-syndicates-program-two-months/|title=AngelList's Naval Ravikant on Syndicates, Two Months In|date=21 November 2013 |language=en-US|access-date=April 26, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/sv-angel-50-2012-7|title=The 50 Early Stage Investors In Silicon Valley You Need To Know|last=Huspeni|first=Alyson Shontell, Andrea|website=Business Insider|access-date=April 26, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thenextweb.com/entrepreneur/2011/02/22/naval-ravikant-talks-in-depth-on-twitter-bubbles-new-york-and-start-fund-interview-part-2/|title=Naval Ravikant: Twitter, Bubbles, New York and Start Fund [Interview Part 2]|last=Yasmine|first=Fatema|date=22 Februarie 2011|website=The Next Web|language=en-us|access-date=26 April 2020}}</ref> ===AngelList=== In 2007 het Ravikant begin om saam te skryf aan 'n blog genaamd Venture Hacks, wat "gedetailleerde advies gegee het oor die onderhandeling termstate, verduidelik watter afdelings saak maak en watter bepalings vals was."<ref>{{Cite web|url=https://www.fastcompany.com/3027305/naval-ravikants-angellist|title=Silicon Valley's Avenging Angel|first=Alex|last=Halperin|date=24 Maart 2014|website=Fast Company}}</ref> Daardie blog het ontwikkel in AngelList, wat Ravikant mede-stigter het. in 2010, as 'n fondsinsamelingsplatform vir beginners om geld van engelbeleggers in te samel. AngelList bedryf ook Product Hunt. In 2022 het AngelList 'n waardasie van $4 miljard bereik.<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2022/03/08/angellist-series-c/|title=AngelList Venture takes on rare capital at a $4 billion valuation|last=Jun 2022|website=TechCrunch|date=8 Maart 2022 }}</ref> Naval is die voorsitter en voormalige uitvoerende hoof van AngelList.<ref name="Clifford"/> ===MetaStable Capital=== In 2014 het Ravikant MetaStable Capital, 'n [[kriptogeldeenheid]]-verskansingsfonds wat [[Bitcoin]], [[Ethereum]], [[Monero]] en 'n aantal ander kripto-geldeenhede besit het, gestig. 'n Junie 2017 regulatoriese liassering het sy bates as $69 miljoen gerapporteer. Beleggers in die fonds sluit in Andreessen Horowitz, [[Sequoia Capital]], Union Square Ventures, Founders Fund en Bessemer Venture Partners. ===Spearhead.co investment fund=== In 2017 het Ravikant Spearhead geloods, 'n beleggingsfonds wat $100 miljoen vir sy derde fonds ingesamel het om stigters elk $1 miljoen te voorsien om as engelbeleggers in tegnologiemaatskappye te belê.<ref>{{Cite web|url=https://social.techcrunch.com/2019/10/15/spearhead-will-give-1m-to-15-founders-to-invest-freely/|title=Spearhead will give $1M to 15 founders to invest freely|date=15 Oktober 2019}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die eerste twee klasse van Spearhead sluit stigters van 35 maatskappye in. Saam is hierdie maatskappye meer as $10 miljard werd, en vier van hulle is eenhorings. Die maatskappye sluit in Neuralink, Opendoor, PillPack, Shippo (maatskappy), Rippling en Scale.<ref name="auto1">{{Cite news|url=https://spearhead.co/faq/|title=FAQ|website=Spearhead}}</ref> Vorige Spearhead leiers sluit in Shippo medestigter en hoof uitvoerende beampte Laura Behrens Wu, Scale KI stigter en uitvoerende hoof Alexandr Wang en Rippling medestigter en hoof tegnologie beampte Prasanna Sankar.<ref name="auto1"/> ===Nav.al, Spearhead, and other podsendings=== Ravikant hou 'n kortvorm-podcast by Nav.al en Spearhead.co, waar hy [[filosofie]], [[besigheid]] en [[belegging]] bespreek. Hy was ook 'n [[podsending]]-gas op onder andere The Joe Rogan Experience, The Tim Ferriss Show, Coffee with Scott Adams, The James Altucher Show en Farnam Street. Met Ravikant se toestemming het Eric Jorgenson Naval se twiets, essays en onderhoude oor rykdom en geluk saamgestel, en dit dan gepubliseer as 'n gratis aflaaibare boek genaamd ''The Almanack of Naval Ravikant'', met 'n voorwoord deur Tim Ferriss.<ref>{{Cite web|url=https://www.navalmanack.com/|title=Almanack of Naval Ravikant|website=Almanack of Naval Ravikant}}</ref> Ravikant het 'n hoofstuk wat raad gee in Tim Ferriss se boek ''Tools of Titans''. ===Airchat=== Ravikant het Airchat in 2023, 'n [[sosiale media]]-toepassing, gestig.<ref name=":0">{{Cite web |last=Livemint |date=2023-05-23 |title=Indian-American investor Naval Ravikant is building a social media app called Airchat: Details here |url=https://www.livemint.com/technology/apps/indianamerican-investor-naval-ravikant-is-building-a-social-media-app-called-airchat-details-here-11684850959785.html |access-date=2024-03-13 |website=www.livemint.com |language=en}}</ref> Dit gebruik Generatiewe [[KI]] en is soortgelyk aan [[Instagram]]-stories.<ref name=":0" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Ravikant, Naval}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5ysalpziq8qywf94itrhs74ezxyc3ne Impak van videospeletjies op die jeug 0 417944 2890770 2832311 2026-04-06T17:56:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890770 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Two people playing Sony PS4 consoles.jpg|regs|raamloos|304x304px]] Hierdie artikel verken die wêreld van '''videospeletjies''', wat oor die laaste paar dekades in gewildheid gegroei het en nou 'n belangrike deel vorm van moderne kultuur. Terwyl sommige videospeletjies gekritiseer word weens die potensiële negatiewe impak wat dit op spelers het, het navorsing getoon dat daar wel talle voordele verbonde is aan dié vorm van vermaak. Van die verbetering van kognitiewe vaardighede tot die aanmoediging van kreatiwiteit en samewerking, bied videospeletjies talle voordele wat dikwels misgekyk word. ==Kort geskiedenis== [[Videospeletjie]]s het hul debuut in die vroeë 1950’s gemaak, nie in alledaagse huise nie, maar in laboratoriums. Tydens die 1940’s tot die vroeë 1950’s, was rekenaars geweldig groot en duur, en kon 'n hele vertrek volstaan, dus kon slegs universiteite en groot maatskappye rekenaars bekostig. Die Britse professor A. S. Douglas van die [[Universiteit van Cambridge]] in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], het die heel eerste rekenaarspeletjie, as deel van sy doktorale verhandeling in 1952 geskep. Hierdie speletjie staan vandag wêreldwyd bekend as “Kringetjies en kruisies”. Daarna het William Higinbotham in 1958 die speletjie “Tennis vir twee” ontwerp, wat hy in die Brookhaven Nasionale Laboratorium in Uptown, New York uitgestal het. Die derde rekenaarspeletjie wat sy vlerke gesprei het, was Steve Russel se “Spacewar”. Hy het in 1962 as deel van 'n groep studente by [https://www.mit.edu/ MIT] (Massachusetts Instituut van Tegnologie) hierdie speletjie geskep wat op die PDP-1 rekenaar gespeel kon word. Dit was die heel eerste speletjie wat op veelvuldige rekenaars gelyktydig gespeel kon word. [[Lêer:Brown Box.jpg|links|duimnael|207x207px|Die Bruin Boks]] Alhoewel “Spacewar” 'n sukses was, was dit nooit bedoel om aan die publiek vrygestel te word nie, aangesien rekenaars steeds 'n onbekostigbare item vir persoonlike gebruik was. Indien jy die speletjie wou speel, het jy toegang tot 'n navorsingsfasiliteit se rekenaar nodig gehad. In 1967 is “die bruin boks” gebore. Hierdie was die wêreld se heel eerste prototipe van wat ons vandag ken as die moderne Xbox of [[PlayStation]]. Hierdie toestel is geskep en ontwikkel deur Sanders Associates Inc, onder leiding van Ralph Baer. Hy word beskou as die vader van rekenaarspeletjies. In 1972 is dit aan die publiek as die “Magnavox Odyssey” (of net "Odyssey" vir kort) bemark.[[Lêer:Magnavox-Odyssey-Console-Set.jpg|duimnael|Magnavox Odyssey tuiskonsole]] Met minder as 200 000 eenhede verkoop, is Magnavox Odyssey nie as 'n kommersiële sukses beskou nie. Van die bydraende faktore, het swak bemarking die grootste rol gespeel. Baie potensiële verbruikers was onder die indruk dat Odyssey net op Magnavox-televisies sou werk. Uiteindelik was die probleem dat Magnavox Odyssey gesien was as 'n foefie om meer televisiestelle te verkoop. Bestuurders by Magnavox het nie die visie gehad om te sien dat televisiespeletjies die potensiaal het om 'n onafhanklike bedryf te word nie, en het nie die produk die ondersteuning gegee wat dit benodig gehad het nie. [[:en:Nolan_Bushnell|Nolan Bushnell]], geïnspireer deur "Spacewar", het hy probeer om die spel te kommersialiseer. Met sy agtergrond in vermaak-arkades, het Bushnell geglo dat "Spacewar" kon slaag as 'n munt-aangedrewe masjien. In 1971 het Nutting Associates sy konsep as "Computer Space" vrygestel. Die speletjie was egter te kompleks vir spelers en het misluk. Ten spyte van hierdie terugslag, het Bushnell vol vertroue gebly in die potensiaal van videospeletjies wat deur muntstukke gedryf word. Nadat hy Magnavox Odyssey se tafeltennisspeletjie in 1972 gesien het, het hy en Ted Dabney, Atari Inc. gestig. Hulle het "Pong" vrygestel, 'n arkade pingpong-speletjie, wat 'n onmiddellike treffer geword het. Die eerste Pong-masjien, wat in 'n Sunnyvale-kroeg geïnstalleer is, het sy geldkas vinnig met munte gevul. In 1975 het Atari met Sears saamgewerk om 'n tuisweergawe van Pong te vervaardig. Alhoewel Magnavox vir Atari gedagvaar het vir patentskending en 'n sterk saak gehad het, het Atari geskik. Die tuisweergawe van Pong was baie suksesvol en het in 1975, 150 000 eenhede verkoop. Ander maatskappye het ook begin om Pong-klone te maak, en selfs Magnavox het sy Odyssey vir die tennis- en hokkiespeletjies aangepas. Die suksesvolste van hierdie vroeë konsoles was Coleco Telstar, deels danksy Ralph Baer se aanbeveling om General Instruments se AY-3-8500-skyfie te gebruik. Coleco het 'n krisis in die gesig gestaar toe Telstar FCC-inmengingstoetse (wat die hoeveelheid radiasie wat deur die toestel vrygestelword meet) gedruip het, maar die probleem is met behulp van Baer opgelos en FCC-goedkeuring is later verkry. Telstar het in 1976 meer as 'n miljoen eenhede verkoop voordat dit oorskadu is deur tweedegenerasie-konsoles soos die Atari 2600, Intellivision en ColecoVision, wat uitruilbare speletjiepatrone bevat het. Die mark het egter oorversadig geraak met te veel speletjies en konsoles van lae gehalte, wat gelei het tot 'n beduidende industrie-ineenstorting, vererger deur die opkoms van tuisrekenaars soos die Apple II en Commodore 64, wat speletjies kan speel en ander programme kan laai. Teen 1983-1984 het videospeletjiekonsoleverkope gedaal, en baie maatskappye het die mark verlaat. Die bekendstelling van die Nintendo Entertainment System (NES) in 1985 het egter die bedryf laat herleef. Die [[:en:Nintendo_Entertainment_System|NES]] se gewildheid het videospeletjies as 'n hoofstroom vermaaklikheidsmedium vasgemaak, wat Ralph Baer se vroeë voorspellings vervul het.<ref name=":2">History (1 September 2017); History.com Editors ([https://www.history.com/topics/inventions/history-of-video-games#the-early-days https://www.history.com/topics/inventions/history-of-video-games#the-early-days)]besoek op 20 Oktober 2024</ref> == Die evolusie van arkadespeletjies <ref>Pocket 7 Games (30 Mei 2024): Matthew M[https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era (https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240807091355/https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era |date= 7 Augustus 2024 }} Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == Arkadespeletjies het begin vlamvat onder die jonger generasie vanaf die 1970's, dit het die kulturele grondslag van die dobbelbedryf geword. Arkades was nie net vir die speel van arkadespeletjies nie, dit het ook 'n sosiale spilpunt geword want die gewildste speletjieplatforms was waar mense vroeër ontmoet, gekuier en met ander spelers meegeding het. Arkadespeletjies was hoofsaaklik gemik op tieners en jong volwassenes. Sommige van die gewildste arkadespeletjies sluit Pong, Borrelskiet, Space Invaders en PAC-MAN in. Al is arkadespeletjies nie meer so gewild as wat dit op 'n tyd was nie, word dit steeds wêreldwyd deur baie mense gespeel, veral deur mense wat van speletjies hou met minder ingewikkelde kontroles. Die maatskappy AVIA het 'n gratis borrelskiet-speletjie genaamd Bubble Buzz ontwikkel wat geïnspireer is deur arkadespeletjies, met 'n kinkel van moderne era-ontwerp en opgedateerde spel wat spelers laat terugkeer vir meer. Die speletjies het baie geld gemaak en die gier vir arkademasjienspeletjies het gelei tot die ontwikkeling van beter tegnologie en so ook die vraag na tuisspeletjiestelsels. Soos die gewildheid van die arkadespeletjies duidelik geword het, het mense gesmag na tuisspeletjiestelsels. In die 1980's het tuiskonsoles ontstaan. Stelsels soos die Atari 2600 en die ontdekking van ikoniese konsoles soos die [[Nintendo]] Entertainment System (NES) en [[Sega|Sega Genesis]] het uiteindelik speletjies vervaardig wat op dié konsoles gespeel kon word. Daarbenewens het die beheerders van hierdie speletjiekonsoles die speletjie-ervaring merkwaardig verbeter deurdat spelers meer beheer oor hul aksies binne die speletjie kon hê. Maatskappye produseer steeds tonne speletjiekonsoles, veral dié wat voorlopers in die veld is, naamlik die [[Sony]] PlayStation, Xbox Series X en selfs die Nintendo Switch. Hulle het selfs hul eie gemeenskap gebou soos die PlayStation Network en Xbox-speletjiepas om spelers met ander te laat kontak maak terwyl die maatskappy hul eie wins genereer deur middel van intekeningsdienste wat toegang tot hul eie speletjiebiblioteke gee. Die vooruitgang van beheerders en die hele speltegnologie het spelinteraksie meer boeiend gemaak, aangesien spelers meer komplekse bewegings en strategieë as ooit tevore kon uitvoer. Hierdie konsoles het bekende speletjies bekendgestel soos 8-bal, Mario-speletjies, [[Tetris]]-videospeletjie en ander multispelerspeletjies. Speletjies wat eens beperk was tot vroeë tuiskonsoles en arkademasjiene, het nou ontwikkel tot 'n veelvuldige en uiters toeganklike stokperdjie, wat lei tot die innovasie van die spelbedryf binne die spelplatforms. Speletjieontwikkelaars het aanhoudend die grense van tegnologie uitgebrei om meer praktiese en visueel aantreklike speletjies te skep wat tot die ontwikkeling van 3D-speletjies gelei het.Dit sluit die innovasie van CD-ROM-tegnologie in, wat meer berging bied vir saamgestelde speletjies eerder as tradisionele patrone. Hierdie transformasie vernuwe die hele bedryf en word 'n belangrike deel van die videospeletjie-ontwikkelingsgeskiedenis. == Die 9 generasies van videospeletjiekonsoles (tydlyn)<ref>Game Champions (25 Augustus 2023); Alex Cabal ([https://www.gamechampions.com/en/blog/the-evolution-of-gaming-consoles/ https://www.gamechampions.com/en/blog/the-evolution-of-gaming-consoles/)] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == '''Eerste generasie: 1972-1977''' Magnavox Odyssey (1972): * Eerste tuisvideospeletjiekonsole. * Geskep deur Ralph Baer, die "Vader van videospeletjies". * Arkade-speletjies in huise gebring. Atari Pong (1975): * Eerste kommersieel suksesvolle videospeletjiekonsole. * Het die arkade-speletjie-gier laat ontstaan. * Meer as 35 000 Pong-masjiene verkoop. * Die grondslag gelê vir toekomstige spelkonsoles. '''Tweede generasie: 1976-1983''' Atari 2600 (1977): * Verwisselbare speletjie-patrone bekendgestel. * Bekend vir ikoniese speletjies soos Space Invaders en Pac-Man. '''Derde generasie: 1983-1992''' Nintendo Entertainment System (NES) (1983): * Herleef die dobbelbedryf na 1983-ongeluk. * Gewilde speletjiebeheerders met rigtingblokkies. Sega Master System (1985): * Mededinger vir die NES. '''Vierdie generasie: 1987-1996''' Super Nintendo Entertainment System (SNES) (1990): * Verbeterde grafika en klank vermoëns oor die NES. * Het kompetisie van die Sega Genesis ondervind. Sega Genesis (1988): * Is betrokke by die konsole-oorloë met die SNES. '''Vyfde generasie: 1993-2005''' Sony PlayStation (1994): * CD-gebaseerde speletjies bekendgestel, wat groter en meer gedetailleerde speletjies moontlik maak. * Gewilde 3D-grafika. Nintendo 64 (1996): * Revolusioneer speletjies met 3D-ervarings. * Het die analoog stokbeheerder bekendgestel. * Voorsien innoverende multispeler-vermoëns met vier kontroleerderpoorte. '''Sesde generasie: 1998-2003''' Sega Dreamcast (1998): * Aanlyn speletjies bekendgestel met 'n ingeboude modem. * Het strawwe kompetisie in die gesig gestaar en uiteindelik daartoe gelei dat Sega die hardeware-onderneming verlaat het. PlayStation 2 (2000): * Het die topverkoperkonsole van alle tye geword. * DVD-terugspeel vermoëns ingestel. * Bekend vir 'n uitgebreide en diverse speletjie-biblioteek. '''Sewende generasie: 2005-2013''' Xbox 360 (2005): * Hoë-definisie speletjies en aanlyn veelvuldigespelersvermoëns. PlayStation 3 (2006): * Bekend vir eksklusiewe speletjietitels en multimedia-vermoëns. '''Agtste generasie: 2012-2020''' Wii U (2012): * Het tweede skermspeletjies met die GamePad bekendgestel. * Gekonfronteer met beperkte derdeparty-ondersteuning en gemengde ontvangs. PlayStation 4 (2013): * Verbeterde grafika en verwerkingskrag. * Bekend vir bekroonde speletjies soos "Uncharted 4" en "God of War". Xbox 1 (2013): * Kragtige hardeware met 'n agt-kern verwerker en toegewyde grafiese verwerkingseenheid. * Geïntegreerde Kinect-bewegingsensor. '''Negende generasie: 2020-hede''' PlayStation 5 (2020): * Hoogs verwag en beduidende skaarsheid in die gesig gestaar tydens vrystelling. * Kragtige hardeware met pasgemaakte agt-kern AMD Zen 2 CPU en AMD RDNA 2 GPU. * "DualSense"-beheerder bekendgestel. * Bekend vir eksklusiewe speletjies soos "Spider-Man: Miles Morales" en "Demon's Souls". Xbox Series X (2020): * Hoë aanvraag en beperkte beskikbaarheid by vrystelling. * Xbox draadlose beheerder met verbeterde ergonomie. * Bekend vir eksklusiewe speletjies soos "Halo Infinite" en "Forza Horizon 4". == Grootste tegnologiese veranderinge van videospeletjiekonsoles == === Markwaarde van videospeletjiekonsoles === Atari se Odyssey is in 1972 vrygestel teen 'n markprys van $99 (R1815,67 in 2024). Omdat die Odessey nie so groot kommersiële sukses was nie, kan huidige eienaars van die retro-konsole dit waardeer op $1400 (R25 676), dit is 'n 1314% toename oor die 1972-kosprys. === Verandering in bergingsvermoëns === Die eerste konsoles het nooit speletjies intern gestoor nie, maar eerder op 'n CD-skyf of speletjiekaart, wat min of meer 'n kapasiteit van 6MB bevat het. Soos wat die tegnologie ontwikkel het, het XBOX interne stoorplek in hul konsoles begin inkorporeer, wat die totale stoorplek van 6MB na 8GB verhoog het. Moderne konsoles kan tot 2TB interne stoorplek bevat, wat nodig is a.g.v. die toename in videospeletjiegrootte. Tans is “ARK: Survival Evolved” spasiegewys die grootste videospeletjie met 'n grootte van 275GB. == Hoe videospeletjies die jeug se lewens beïnvloed == Met die drastiese verandering in tegnologie vanaf die 1950’s, leef ons in ‘n era waar 42% van huishoudings toegang het tot 'n rekenaar, selfoon en selfs die internet.<ref>Statista (6 November 2023); Thomas Alsop (https://www.statista.com/statistics/748551/worldwide-households-with-computer/) Besoek op 7 Augustus 2024)</ref> Dit het dit maklik gemaak vir hierdie industrie om tot groter hoogtes te groei. Vandag is daar meer as 5 miljoen rekenaarspeletjies wêreldwyd beskikbaar. Vandag speel meer as 90% van kinders videospeletjies. 90% van speletjies wat gespeel word bevat geweld. Douglas Gentile en Craig Anderson van die Universiteit van Iowa, het in een van hul studies geskryf dat geweld as geregverdig, pret en sonder negatiewe gevolge gesien word onder die jong generasie.<ref>Healthline (20 Oktober 2018); Rachel Barcley (https://www.healthline.com/health-news/video-games-saints-or-psychopaths-082814#:~:text=More%20than%2090%20percent%20of,E10%2B%20or%20above%20contain%20violence) Besoek op 7 Augustus 2024</ref> Daar is ook 'n paar fisiese maniere hoe videospeletjies jong mense beïnvloed, naamlik: ==== <big>Toename in breinmateriaal</big> ==== Navorsing<ref>VSA Goverment (2022) (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32164847/) Besoek op 7 Augustus 2024</ref>toon dat videospeletjies breinplastisiteit (jou brein se vermoë om te verander in reaksie op leer) beïnvloed deur die gebruik van aandagbeheer en beloningsverwerking. Hoe meer jy jou aandag op 'n sekere taak vestig, hoe meer gestimuleer word jy deur daardie taak te voltooi. Dit is veral belangrik as jy in ag neem dat jou brein se grysstof (die buitenste laag van jou brein) miljarde neurone bevat en verantwoordelik is vir die beheer van jou bewegings, die behou van jou herinneringe en die regulering van jou emosies. In wese, hoe meer jy leer, hoe meer kan jou brein aanpas. Dit het 'n groot impak op jou kognitiewe funksies. ==== <big>Verbeter fokus en visuomotoriese vermoëns soos hand-oog-koördinasie</big> ==== As gevolg van die vlak van kompleksiteit en interaksie, vereis videospeletjies gereeld dat jy groot aandag aan visuele en ouditiewe leidrade moet gee om bepaalde take te voltooi. "Wanneer jy 'n videospeletjie kyk, moet jy aandag gee aan elke dingetjie wat in jou visuele veld kom en daarop reageer," sê Dr. Manos. "Om visueel te kontrasteer, om die verskil tussen een ding en 'n ander te kan onderskei, is ook 'n vaardigheid wat ontwikkel kan word deur videospeletjies te speel." Dit is algemeen in aksie-avontuurspeletjies soos "Tomb Raider of Resident Evil", waar jy binne 'n baie kort tydperk 'n knoppie moet druk wat ooreenstem met 'n simbool op die skerm om iets te laat gebeur. Dr. Manos raai egter aan dat, hoewel videospeletjies fokus en hand-oog-koördinasie kan verhoog deur kenmerke soos QTE's (Quick Time Event), werklike voorbeelde, soos om deur mis te ry, 'n groter potensiaal vir leer bied.<ref name=":1">Cleveland Kliniek (15 Mei 2022) https://health.clevelandclinic.org/are-video-games-good-for-you Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== <big>Verbeter die vermoë vir ander kognitiewe funksies</big> ==== Stelverskuiwing is die vermoë om vinnig agtereenvolgens heen en weer tussen verskillende take te beweeg. Ons verwar stelverskuiwing dikwels met om 'n dubbeldoener te wees, maar die vermoë om ons aandag van een ding na die volgende te rig is 'n belangrike vaardigheid om te hê. "Mense wissel die hele tyd tussen take," sê Dr. Manos. "Daardie uitvoerende funksie is geneig om 'n bietjie beter te word wanneer jy 'n videospeletjie speel." Aksievideospeletjies word geassosieer met die verbetering van iemand se vermoë om hul aandag te rig en spesifieke inligting te filtreer. Tradisionele legkaartspeletjies, soos Tetris, word geassosieer met verhoogde prestasie in navigasie, persepsie en herkenning van voorwerpe. == Voordele van videospeletjies speel == === Help kinders en jong mense om waardevolle probleemoplossingsvaardighede te ontwikkel<ref>instituut vir opvoedkundige vooruitgang (21 Mei 2022) https://educationaladvancement.org/blog-the-good-and-the-bad-effects-of-video-games-on-children/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref> === Daar is 'n groeiende hoeveelheid navorsing wat die positiewe uitwerking wat rekenaarspeletjies op kinders en jong mense het beklemtoon. Sekere rekenaarspeletjies bied vir kinders en jong mense die geleentheid aan om probleme op te los soos wat struikelblokke voorkom. Daar is ook ‘n groot verskeidenheid van rekenaarspeletjies wat vir mense meer leer oor geskiedenis, kuns en kultuur. Om speletjies te speel gee ook vir jong mense die geleentheid om ander te ontmoet wat ook dieselfde voorkeure as hulle het. Meeste van die moderne speletjies bevorder prososiale gedrag, soos spanwerk, mededeelsaamheid en empatie lewer vir ander. Een ontleding het bevind dat die speel van eerstepersoonskietspeletjies visueel-ruimtelike vaardighede verhoog en dat die speel van strategie- of rolspeletjies kreatiewe probleemoplossingsvaardighede 'n hupstoot gee. Speletjies dra ook in groot mate deel tot verbetering van buie en vermindering van stres en angs. Ander voordele sluit in, maar is nie beperk tot: * Bied gesonde kompetisie tussen jong mense * Motiveer jong mense om ander te leer * Verbeter jou algehele geheue * Maak jou gelukkig === Die fondament van spelgebaseerde leer<ref name=":0">Iberdrola (https://www.iberdrola.com/talent/benefits-video-games-learning Besoek op 7 Augustus 2024</ref> === Al was rekenaarspeletjies nooit bedoel om vir onderrig gebruik te word nie, kan mens vandag ‘n groot verskeidenheid speletjies kry wat leer en lees bevorder. Dit maak leer ook meer wenslik as wat die tradisionele manier van leer is, wat meer leerders betrek sal hou by die soort speletjies. Hierdie speletjies gee vir leerders die kans om hulle eie hoofkarakter te wees, wat beloon word deur sekere aansporings soos medaljes en punte, wat vir die speler motivering gee om ‘n doelwit te bereik, wat veroorsaak dat elke speler meer belang sal stel in leer as tevore. In die spelgebaseerde leerveld is daar opvoedkundige videospeletjies wat bekend staan as ernstige speletjies. Hierdie segment van leer poog om studente spesifieke vakke soos tale te leer, of om professionele persone soos polisiebeamptes, vlieëniers en selfs brandbestryders op te lei. Opvoedkundige videospeletjies is 'n vinnig stygende mark en sal na verwagting $24 miljard werd wees teen 2024 in die Verenigde State alleen - 685% meer as in 2021 - volgens voorspellings wat deur die Statista-portaal gepubliseer is. Voorbeelde van hierdie speletjies sluit in: {| class="wikitable" |Duolingo |‘n Gratis taalleer toep wat meer as 40 van die grootste tale op aarde aanbied, soos Frans, Spaans en selfs Zoeloe, wat tans deur meer as 500 miljoen mense wêreldwyd gebruik word. |- |Extreme event |‘n Gratis aflaaibare toep wat vir leerders inligting oor natuurrampe gee, en wat spanbou aanmoedig. |- |Blood Typing |'n Speletjie wat deur ‘n Sweedse maatskappy ontwikkel is om mense meer te leer oor bloedtipes en bloedoortappings, en tot watter mate dit ander se lewens kan red. |- |Dragon Box |'n Toep wat jong kinders blootstel aan die wêreld van wiskunde en algemene meetkunde. |- |''Spore'' |'n Toep nuttig vir die onderrig van biologie, spesifiek die evolusie van lewende wesens. |} === Hoe rekenaarspeletjies jou ‘n hupstoot gee met alledaagse verantwoordelikhede === Baie speletjies wat geskep word in ‘n driedimensionele wêreld, soos Mojang se bekende Minecraft, help kinders om navigasievaardighede aan te leer, sonder om afhanklik te wees van ‘n selfoon of ‘n globale posisioneringstelsel (GPS). Hierdie tipe speletjies versterk ook kinders se visuele ruimtelike vaardighede, wat help met die verstaan van afstand en spasie. Deur jou tyd sinvol te spandeer, kan videospeletjies: * reaksietyd versnel; * spanwerk aanmoedig; * die brein stimuleer om meer oorspronklike en unieke idees te vorm; * fokus verbeter; * strategie en leierskapvaardighede aan te leer; * tale aanleer; * kritiese denkvaardighede leer. == Nadele van videospeletjies speel == Baie moderne videospeletjies bevat ‘n baie hoë graad van geweld. Hierdie sluit speletjies in soos GTA, Fortnite, CSGO en vele meer eerste persoon skiet speletjies. Navorsing het bewys dat kinders/tieners wat hierdie speletjies speel meer geneig was om gewelddadig op te tree teenoor hul ouers en hul mede mense. Daar is ook die gevaar dat kinders geïsoleer kan raak vanaf die regte wêreld. Kinders wat meer as 6 ure per dag videospeletjies speel, is meer geneig om ander belangrike take soos huiswerk, sport en kosbare tyd saam met families af te skaf om eerder tyd in die virtuele wêreld te spandeer. Studies toon dat hoe meer tyd kinders spandeer op videospeletjies, hoe laer is hul prestasie op skool, hulle toon ook meer vernietigende gedrag teenoor hul ouers, onderwysers en ander leerlinge, wat lei tot boeliegedrag. Ander nadelige gevolge sluit in: ==== ''Spelbeserings:'' ==== Herhalende stresbeserings, of oorgebruikbeserings, is beserings wat ontstaan a.g.v. die herhaalde gebruik van spiere en senings, tot die punt dat pyn en inflammasie ontwikkel. Een baie bekende voorbeeld is karpeltonnelsindroom. Karpale tonnelsindroom, wat dikwels by kantoorwerkers gesien word, behels inflammasie van 'n senuwee in die pols, wat pyn en gevoelloosheid veroorsaak. Visieprobleme is die mees algemene klagte onder spelers. Die mees algemene sigprobleem is oogstremming, wat kan lei tot hoofpyn en swak konsentrasie.<ref>Universiteit van Harvard (22 Desember 2020)[https://www.health.harvard.edu/blog/the-health-effects-of-too-much-gaming-2020122221645#:~:text=Gaming%20has%20also%20been%20associated%20with%20sleep%20deprivation%2C%20insomnia%20and,the%20strength%20of%20these%20connections. https://www.health.harvard.edu/blog/the-health-effects-of-too-much-gaming-2020122221645#:~:text=Gaming%20has%20also%20been%20associated%20with%20sleep%20deprivation%2C%20insomnia%20and,the%20strength%20of%20these%20connections.] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== ''Spelverslawing'': ==== Speletjies is ook gekoppel aan sielkundige afwykings. Dit is tans onduidelik of videospeletjieverslawing, of internetspelversteuring (IGD), 'n duidelike sindroom is. Jy lei dalk onder IGD as jy minstens vyf van die volgende agt simptome oor 'n tydperk van twaalf maande ervaar: * spelbeheptheid * ontrekkingsimptome * onverdraagsaamheid * verlies aan belangstelling in ander aktiwiteite * verlies aan verhoudings, opvoedkundige of loopbaangeleenthede * speletjies om angs, skuldgevoelens of ander negatiewe gemoedstoestande te ontsnap of te verlig * versuim om beheer te neem in moeilike situasies * voort te gaan met spel ten spyte van psigososiale probleme. ʼn Ander studie bewys dat tussen 0.3% en 1% van Amerikaners moontlik 'n internetspelversteuring het.<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.sciencedirect.com/sdfe/pdf/download/eid/1-s2.0-S030646031730254X/first-page-pdf</nowiki></ref><ref>Goverment van die VSA (1 Maart 2017); Andrew K Przybylski, Netta Weinstein, Kou Murayana https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27809571/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== ''Verhoogde aggressievlakke'': ==== Navorsing dui daarop dat die speel van videospeletjies, veral gewelddadige videospeletjies, 'n risikofaktor vir aggressie en geweld is. 'n Oorsig van 2015 deur die American Psychiatric-vereniging<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.apa.org/pi/families/review-video-games.pdf</nowiki></ref> het gevind dat daar 'n konsekwente verband is tussen gewelddadige videospeletjiegebruik en toenames in aggressiewe gedrag, sowel as afname in prososiale gedrag en empatie.<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.apa.org/pi/families/review-video-games.pdf</nowiki></ref><ref>Goverment van die VSA (2013); Christopher J Ferguson, Adolfo Garza, Jessica Jerabeck, Raul Ramos, Mariza Galindo https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22875464/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref><ref>Goverment van die VSA (1993); L Berkowitz<nowiki/>https://www.ojp.gov/ncjrs/virtual-library/abstracts/aggression-its-causes-consequences-and-control Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== ''Sekere speletjies bevorder dobbel:'' ==== Vandag is daar baie speletjies wat dobbel onder jong mense bevorder, deur geheime items aan die gebruiker te verkoop, sonder om te spesifiseer wat die items is. Hierdie is baie gevaarlik en kan lei tot slegte gewoontes (soos dobbelverslawing) soos wat kinders ouer word. ==== ''Verminderde fisiese en geestelike gesondheid:'' ==== Oormatige speeltyd kan lei tot fisiese en geestelike gesondheidskwessies, wat insluit: * Depressie en sosiale angs * Gebrek aan motivering * Swak emosionele regulering * Swak slaaphigiëne * Spierverlies en vettoename * Dehidrasie * Uitputting ==== ''Slaapontwrigting:'' ==== Speletjies word ook geassosieer met slaaptekort, slapeloosheid en sirkadiese ritmeversteurings. Alhoewel videospeletjies baie vermaaklik is, kan dit jou daaglikse slaaproetine drasties beïnvloed. Jou sirkadiese ritme is jou liggaam se interne horlosie wat op 'n 24-uur-siklus loop. Dit is verantwoordelik vir jou persepsie van tyd. Deur 'n oormaat van jou tyd aan videospeletjies te spandeer, verander jy jou sirkadiese ritme, wat jou meer geneig sal maak om te sukkel om aan die slaap te raak. Nog 'n faktor wat jou slaap beïnvloed, is die vrystelling van blou lig. Meeste moderne skerms en projektors stel blou lig vry. Die hormoon wat verantwoordelik is vir moegheid, melatonien, word ontwrig wanneer jy blootgestel word aan blou lug. 'n Paar wenke om swak slaap te voorkom is:<ref>Goverment van die VSA (2022); Marcia Ines Silvani, Robert Werder, Claudio Perret https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9424753/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref><ref>Sleepopolis (13 Desember 2024);Jessica Timmons [https://sleepopolis.com/news/video-games-and-sleep/#:~:text=Evening%20gaming%20can%20negatively%20affect,time%20with%20healthy%20sleep%20habits. https://sleepopolis.com/news/video-games-and-sleep/#:~:text=Evening%20gaming%20can%20negatively%20affect,time%20with%20healthy%20sleep%20habits.] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> # Skakel die speletjie ten minste een uur voor slaaptyd af; # Volg 'n konstante slaapskedule; # Vermy die inname van kafeïen en energie drankies; # Skyf rekenaarspeletjiekonsoles uit die slaapkamer uit; # Dra brille wat blou lig voorkom terwyl jy speletjies speel; ==== ''Vetsug en ander siektes'': ==== Speletjies word geassosieer met vetsug by tieners. Dit is te danke aan die feit dat as 'n tiener elke dag ure lank voor 'n skerm sit, hy/sy nie veel oefening kry nie. Die vetsug is ook vermoedelik as gevolg van verhoogde voedselinname terwyl jy videospeletjies speel. Volgens 'n studie in die Journal of Clinical Nutrition<ref>Die American Journal of Clinical Nutrition (2024) https://ajcn.nutrition.org/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref>, word 'n enkele sessie van videospeletjies in gesonde manlike adolessente geassosieer met 'n verhoogde voedselinname, ongeag eetlussensasies. Die seine wat versadiging (volheid) aandui word benadeel en die geestelike stres betrokke by die speel van videospeletjies die beloningsentrums aktiveer, wat lei tot verhoogde voedselinname. === Hoe ouers hul kinders kan beskerm === So lekker en opvoedkundig soos videospeletjies kan wees, is dit belangrik dat ouers bewus is daarvan dat dit beide voordelig en nadelig vir jou kind se ontwikkeling kan wees. Ouers moet betrokke wees by die oorsig van hul kinders se videospeletjie-speelgewoontes.  Dit sluit in om bewus te wees van watter videospeletjies hul kinders speel en om te weet wanneer om in te gryp in hul kinders se speletjies.  Wees bedag op enige soort videospeletjies met geweld en die uitwerking daarvan op jou kinders.  Daar is 'n paar dinge wat ouers kan doen om te verhoed dat ongesonde videospeletjiegewoontes ontwikkel. Om op hoogte te bly van hoeveel jou kinders alle vorme van media gebruik, kan help. Hier is hoe: # Kry 'n gesinsmediaplan. Gebruik hierdie [https://www.healthychildren.org/English/media/Pages/hhh.aspx mediaplan-hulpmiddel] om jou te help. Dink mooi oor watter aktiwiteite die videospeletjies moontlik vervang in hul daaglikse roetine. Maak seker dat media, insluitend speletjies, nie ander belangrike aktiwiteite soos huiswerk, oefening of slaap beïnvloed nie. # Wees bewus op hoe jou kind elektroniese toestelle en videospeletjies gebruik en watter speletjies en programme jou kind aflaai. Maak seker dat hulle verstaan dat internetspeletjies gewoonlik [https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/Dangerous-Internet-Challenges.aspx versteekte boodskappe] en advertensies het. Speletjies kan ook jou kind se [https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/5-Unhealthy-Ways-Digital-Ads-May-Be-Targeting-Your-Child.aspx persoonlike inligting] insamel. # Hou aan om in gemeenskaplike areas te speel. Dit is natuurlik nie altyd moontlik nie. Tieners gaan na hul kamers met hul fone en doen skoolwerk op hul skootrekenaars. Dit is amper onmoontlik om tred te hou met alles wat hulle doen. Maar in die mate wat dit moontlik is, probeer om die aktiwiteit te hou waar almal kan sien. # Speel speletjies saam met hulle en stel 'n goeie voorbeeld. Dit help jou nie net om te sien wat hulle doen en hoe hulle dit doen nie, maar dit kan ook help om tydsbeperkings op speletjies te plaas. # [https://developingchild.harvard.edu/science/key-concepts/serve-and-return/ Fokus op werklike speletjies vir jonger kinders]. Jong kinders leer baie wanneer hulle met ander mense kontak maak. Moedig hulle aan om met speelgoed, boeke en kryte te speel. Die [https://www.aap.org/ American Academy of Pediatrics] stel voor dat kinders onder die ouderdom van twee geen skermtyd moet hê nie, en kinders van 2 tot 5 slegs een uur per weeksdag en drie ure op naweekdae mag kry. Maar 'n onlangse studie van meer as 2 200 kinders het gevind dat spelers wat meer as 21 uur per week gespeel het, beter gevaar het as nie-spelers toe hulle vir impulsiewe gedrag en memorisering getoets is. Navorsers het ook waargeneem dat spelers meer aktiwiteit as nie-spelers gehad het in dele van hul brein wat met aandag en geheue geassosieer word. <ref name=":1" /><ref>Healthy Children (2023);''Claire McCarthy, MD, FAAP''https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/Unhealthy-Video-Gaming.aspx Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == Sien ook == [[Videospeletjie]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Tegnologie]] [[Kategorie:Videospeletjies]] qm4jwyfigewdsyyywfyqjipbt7yr2x6 2890875 2890770 2026-04-06T19:27:01Z Dumbassman 62009 /* Sien ook */ 2890875 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Two people playing Sony PS4 consoles.jpg|regs|raamloos|304x304px]] Hierdie artikel verken die wêreld van '''videospeletjies''', wat oor die laaste paar dekades in gewildheid gegroei het en nou 'n belangrike deel vorm van moderne kultuur. Terwyl sommige videospeletjies gekritiseer word weens die potensiële negatiewe impak wat dit op spelers het, het navorsing getoon dat daar wel talle voordele verbonde is aan dié vorm van vermaak. Van die verbetering van kognitiewe vaardighede tot die aanmoediging van kreatiwiteit en samewerking, bied videospeletjies talle voordele wat dikwels misgekyk word. ==Kort geskiedenis== [[Videospeletjie]]s het hul debuut in die vroeë 1950’s gemaak, nie in alledaagse huise nie, maar in laboratoriums. Tydens die 1940’s tot die vroeë 1950’s, was rekenaars geweldig groot en duur, en kon 'n hele vertrek volstaan, dus kon slegs universiteite en groot maatskappye rekenaars bekostig. Die Britse professor A. S. Douglas van die [[Universiteit van Cambridge]] in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], het die heel eerste rekenaarspeletjie, as deel van sy doktorale verhandeling in 1952 geskep. Hierdie speletjie staan vandag wêreldwyd bekend as “Kringetjies en kruisies”. Daarna het William Higinbotham in 1958 die speletjie “Tennis vir twee” ontwerp, wat hy in die Brookhaven Nasionale Laboratorium in Uptown, New York uitgestal het. Die derde rekenaarspeletjie wat sy vlerke gesprei het, was Steve Russel se “Spacewar”. Hy het in 1962 as deel van 'n groep studente by [https://www.mit.edu/ MIT] (Massachusetts Instituut van Tegnologie) hierdie speletjie geskep wat op die PDP-1 rekenaar gespeel kon word. Dit was die heel eerste speletjie wat op veelvuldige rekenaars gelyktydig gespeel kon word. [[Lêer:Brown Box.jpg|links|duimnael|207x207px|Die Bruin Boks]] Alhoewel “Spacewar” 'n sukses was, was dit nooit bedoel om aan die publiek vrygestel te word nie, aangesien rekenaars steeds 'n onbekostigbare item vir persoonlike gebruik was. Indien jy die speletjie wou speel, het jy toegang tot 'n navorsingsfasiliteit se rekenaar nodig gehad. In 1967 is “die bruin boks” gebore. Hierdie was die wêreld se heel eerste prototipe van wat ons vandag ken as die moderne Xbox of [[PlayStation]]. Hierdie toestel is geskep en ontwikkel deur Sanders Associates Inc, onder leiding van Ralph Baer. Hy word beskou as die vader van rekenaarspeletjies. In 1972 is dit aan die publiek as die “Magnavox Odyssey” (of net "Odyssey" vir kort) bemark.[[Lêer:Magnavox-Odyssey-Console-Set.jpg|duimnael|Magnavox Odyssey tuiskonsole]] Met minder as 200 000 eenhede verkoop, is Magnavox Odyssey nie as 'n kommersiële sukses beskou nie. Van die bydraende faktore, het swak bemarking die grootste rol gespeel. Baie potensiële verbruikers was onder die indruk dat Odyssey net op Magnavox-televisies sou werk. Uiteindelik was die probleem dat Magnavox Odyssey gesien was as 'n foefie om meer televisiestelle te verkoop. Bestuurders by Magnavox het nie die visie gehad om te sien dat televisiespeletjies die potensiaal het om 'n onafhanklike bedryf te word nie, en het nie die produk die ondersteuning gegee wat dit benodig gehad het nie. [[:en:Nolan_Bushnell|Nolan Bushnell]], geïnspireer deur "Spacewar", het hy probeer om die spel te kommersialiseer. Met sy agtergrond in vermaak-arkades, het Bushnell geglo dat "Spacewar" kon slaag as 'n munt-aangedrewe masjien. In 1971 het Nutting Associates sy konsep as "Computer Space" vrygestel. Die speletjie was egter te kompleks vir spelers en het misluk. Ten spyte van hierdie terugslag, het Bushnell vol vertroue gebly in die potensiaal van videospeletjies wat deur muntstukke gedryf word. Nadat hy Magnavox Odyssey se tafeltennisspeletjie in 1972 gesien het, het hy en Ted Dabney, Atari Inc. gestig. Hulle het "Pong" vrygestel, 'n arkade pingpong-speletjie, wat 'n onmiddellike treffer geword het. Die eerste Pong-masjien, wat in 'n Sunnyvale-kroeg geïnstalleer is, het sy geldkas vinnig met munte gevul. In 1975 het Atari met Sears saamgewerk om 'n tuisweergawe van Pong te vervaardig. Alhoewel Magnavox vir Atari gedagvaar het vir patentskending en 'n sterk saak gehad het, het Atari geskik. Die tuisweergawe van Pong was baie suksesvol en het in 1975, 150 000 eenhede verkoop. Ander maatskappye het ook begin om Pong-klone te maak, en selfs Magnavox het sy Odyssey vir die tennis- en hokkiespeletjies aangepas. Die suksesvolste van hierdie vroeë konsoles was Coleco Telstar, deels danksy Ralph Baer se aanbeveling om General Instruments se AY-3-8500-skyfie te gebruik. Coleco het 'n krisis in die gesig gestaar toe Telstar FCC-inmengingstoetse (wat die hoeveelheid radiasie wat deur die toestel vrygestelword meet) gedruip het, maar die probleem is met behulp van Baer opgelos en FCC-goedkeuring is later verkry. Telstar het in 1976 meer as 'n miljoen eenhede verkoop voordat dit oorskadu is deur tweedegenerasie-konsoles soos die Atari 2600, Intellivision en ColecoVision, wat uitruilbare speletjiepatrone bevat het. Die mark het egter oorversadig geraak met te veel speletjies en konsoles van lae gehalte, wat gelei het tot 'n beduidende industrie-ineenstorting, vererger deur die opkoms van tuisrekenaars soos die Apple II en Commodore 64, wat speletjies kan speel en ander programme kan laai. Teen 1983-1984 het videospeletjiekonsoleverkope gedaal, en baie maatskappye het die mark verlaat. Die bekendstelling van die Nintendo Entertainment System (NES) in 1985 het egter die bedryf laat herleef. Die [[:en:Nintendo_Entertainment_System|NES]] se gewildheid het videospeletjies as 'n hoofstroom vermaaklikheidsmedium vasgemaak, wat Ralph Baer se vroeë voorspellings vervul het.<ref name=":2">History (1 September 2017); History.com Editors ([https://www.history.com/topics/inventions/history-of-video-games#the-early-days https://www.history.com/topics/inventions/history-of-video-games#the-early-days)]besoek op 20 Oktober 2024</ref> == Die evolusie van arkadespeletjies <ref>Pocket 7 Games (30 Mei 2024): Matthew M[https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era (https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240807091355/https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era |date= 7 Augustus 2024 }} Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == Arkadespeletjies het begin vlamvat onder die jonger generasie vanaf die 1970's, dit het die kulturele grondslag van die dobbelbedryf geword. Arkades was nie net vir die speel van arkadespeletjies nie, dit het ook 'n sosiale spilpunt geword want die gewildste speletjieplatforms was waar mense vroeër ontmoet, gekuier en met ander spelers meegeding het. Arkadespeletjies was hoofsaaklik gemik op tieners en jong volwassenes. Sommige van die gewildste arkadespeletjies sluit Pong, Borrelskiet, Space Invaders en PAC-MAN in. Al is arkadespeletjies nie meer so gewild as wat dit op 'n tyd was nie, word dit steeds wêreldwyd deur baie mense gespeel, veral deur mense wat van speletjies hou met minder ingewikkelde kontroles. Die maatskappy AVIA het 'n gratis borrelskiet-speletjie genaamd Bubble Buzz ontwikkel wat geïnspireer is deur arkadespeletjies, met 'n kinkel van moderne era-ontwerp en opgedateerde spel wat spelers laat terugkeer vir meer. Die speletjies het baie geld gemaak en die gier vir arkademasjienspeletjies het gelei tot die ontwikkeling van beter tegnologie en so ook die vraag na tuisspeletjiestelsels. Soos die gewildheid van die arkadespeletjies duidelik geword het, het mense gesmag na tuisspeletjiestelsels. In die 1980's het tuiskonsoles ontstaan. Stelsels soos die Atari 2600 en die ontdekking van ikoniese konsoles soos die [[Nintendo]] Entertainment System (NES) en [[Sega|Sega Genesis]] het uiteindelik speletjies vervaardig wat op dié konsoles gespeel kon word. Daarbenewens het die beheerders van hierdie speletjiekonsoles die speletjie-ervaring merkwaardig verbeter deurdat spelers meer beheer oor hul aksies binne die speletjie kon hê. Maatskappye produseer steeds tonne speletjiekonsoles, veral dié wat voorlopers in die veld is, naamlik die [[Sony]] PlayStation, Xbox Series X en selfs die Nintendo Switch. Hulle het selfs hul eie gemeenskap gebou soos die PlayStation Network en Xbox-speletjiepas om spelers met ander te laat kontak maak terwyl die maatskappy hul eie wins genereer deur middel van intekeningsdienste wat toegang tot hul eie speletjiebiblioteke gee. Die vooruitgang van beheerders en die hele speltegnologie het spelinteraksie meer boeiend gemaak, aangesien spelers meer komplekse bewegings en strategieë as ooit tevore kon uitvoer. Hierdie konsoles het bekende speletjies bekendgestel soos 8-bal, Mario-speletjies, [[Tetris]]-videospeletjie en ander multispelerspeletjies. Speletjies wat eens beperk was tot vroeë tuiskonsoles en arkademasjiene, het nou ontwikkel tot 'n veelvuldige en uiters toeganklike stokperdjie, wat lei tot die innovasie van die spelbedryf binne die spelplatforms. Speletjieontwikkelaars het aanhoudend die grense van tegnologie uitgebrei om meer praktiese en visueel aantreklike speletjies te skep wat tot die ontwikkeling van 3D-speletjies gelei het.Dit sluit die innovasie van CD-ROM-tegnologie in, wat meer berging bied vir saamgestelde speletjies eerder as tradisionele patrone. Hierdie transformasie vernuwe die hele bedryf en word 'n belangrike deel van die videospeletjie-ontwikkelingsgeskiedenis. == Die 9 generasies van videospeletjiekonsoles (tydlyn)<ref>Game Champions (25 Augustus 2023); Alex Cabal ([https://www.gamechampions.com/en/blog/the-evolution-of-gaming-consoles/ https://www.gamechampions.com/en/blog/the-evolution-of-gaming-consoles/)] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == '''Eerste generasie: 1972-1977''' Magnavox Odyssey (1972): * Eerste tuisvideospeletjiekonsole. * Geskep deur Ralph Baer, die "Vader van videospeletjies". * Arkade-speletjies in huise gebring. Atari Pong (1975): * Eerste kommersieel suksesvolle videospeletjiekonsole. * Het die arkade-speletjie-gier laat ontstaan. * Meer as 35 000 Pong-masjiene verkoop. * Die grondslag gelê vir toekomstige spelkonsoles. '''Tweede generasie: 1976-1983''' Atari 2600 (1977): * Verwisselbare speletjie-patrone bekendgestel. * Bekend vir ikoniese speletjies soos Space Invaders en Pac-Man. '''Derde generasie: 1983-1992''' Nintendo Entertainment System (NES) (1983): * Herleef die dobbelbedryf na 1983-ongeluk. * Gewilde speletjiebeheerders met rigtingblokkies. Sega Master System (1985): * Mededinger vir die NES. '''Vierdie generasie: 1987-1996''' Super Nintendo Entertainment System (SNES) (1990): * Verbeterde grafika en klank vermoëns oor die NES. * Het kompetisie van die Sega Genesis ondervind. Sega Genesis (1988): * Is betrokke by die konsole-oorloë met die SNES. '''Vyfde generasie: 1993-2005''' Sony PlayStation (1994): * CD-gebaseerde speletjies bekendgestel, wat groter en meer gedetailleerde speletjies moontlik maak. * Gewilde 3D-grafika. Nintendo 64 (1996): * Revolusioneer speletjies met 3D-ervarings. * Het die analoog stokbeheerder bekendgestel. * Voorsien innoverende multispeler-vermoëns met vier kontroleerderpoorte. '''Sesde generasie: 1998-2003''' Sega Dreamcast (1998): * Aanlyn speletjies bekendgestel met 'n ingeboude modem. * Het strawwe kompetisie in die gesig gestaar en uiteindelik daartoe gelei dat Sega die hardeware-onderneming verlaat het. PlayStation 2 (2000): * Het die topverkoperkonsole van alle tye geword. * DVD-terugspeel vermoëns ingestel. * Bekend vir 'n uitgebreide en diverse speletjie-biblioteek. '''Sewende generasie: 2005-2013''' Xbox 360 (2005): * Hoë-definisie speletjies en aanlyn veelvuldigespelersvermoëns. PlayStation 3 (2006): * Bekend vir eksklusiewe speletjietitels en multimedia-vermoëns. '''Agtste generasie: 2012-2020''' Wii U (2012): * Het tweede skermspeletjies met die GamePad bekendgestel. * Gekonfronteer met beperkte derdeparty-ondersteuning en gemengde ontvangs. PlayStation 4 (2013): * Verbeterde grafika en verwerkingskrag. * Bekend vir bekroonde speletjies soos "Uncharted 4" en "God of War". Xbox 1 (2013): * Kragtige hardeware met 'n agt-kern verwerker en toegewyde grafiese verwerkingseenheid. * Geïntegreerde Kinect-bewegingsensor. '''Negende generasie: 2020-hede''' PlayStation 5 (2020): * Hoogs verwag en beduidende skaarsheid in die gesig gestaar tydens vrystelling. * Kragtige hardeware met pasgemaakte agt-kern AMD Zen 2 CPU en AMD RDNA 2 GPU. * "DualSense"-beheerder bekendgestel. * Bekend vir eksklusiewe speletjies soos "Spider-Man: Miles Morales" en "Demon's Souls". Xbox Series X (2020): * Hoë aanvraag en beperkte beskikbaarheid by vrystelling. * Xbox draadlose beheerder met verbeterde ergonomie. * Bekend vir eksklusiewe speletjies soos "Halo Infinite" en "Forza Horizon 4". == Grootste tegnologiese veranderinge van videospeletjiekonsoles == === Markwaarde van videospeletjiekonsoles === Atari se Odyssey is in 1972 vrygestel teen 'n markprys van $99 (R1815,67 in 2024). Omdat die Odessey nie so groot kommersiële sukses was nie, kan huidige eienaars van die retro-konsole dit waardeer op $1400 (R25 676), dit is 'n 1314% toename oor die 1972-kosprys. === Verandering in bergingsvermoëns === Die eerste konsoles het nooit speletjies intern gestoor nie, maar eerder op 'n CD-skyf of speletjiekaart, wat min of meer 'n kapasiteit van 6MB bevat het. Soos wat die tegnologie ontwikkel het, het XBOX interne stoorplek in hul konsoles begin inkorporeer, wat die totale stoorplek van 6MB na 8GB verhoog het. Moderne konsoles kan tot 2TB interne stoorplek bevat, wat nodig is a.g.v. die toename in videospeletjiegrootte. Tans is “ARK: Survival Evolved” spasiegewys die grootste videospeletjie met 'n grootte van 275GB. == Hoe videospeletjies die jeug se lewens beïnvloed == Met die drastiese verandering in tegnologie vanaf die 1950’s, leef ons in ‘n era waar 42% van huishoudings toegang het tot 'n rekenaar, selfoon en selfs die internet.<ref>Statista (6 November 2023); Thomas Alsop (https://www.statista.com/statistics/748551/worldwide-households-with-computer/) Besoek op 7 Augustus 2024)</ref> Dit het dit maklik gemaak vir hierdie industrie om tot groter hoogtes te groei. Vandag is daar meer as 5 miljoen rekenaarspeletjies wêreldwyd beskikbaar. Vandag speel meer as 90% van kinders videospeletjies. 90% van speletjies wat gespeel word bevat geweld. Douglas Gentile en Craig Anderson van die Universiteit van Iowa, het in een van hul studies geskryf dat geweld as geregverdig, pret en sonder negatiewe gevolge gesien word onder die jong generasie.<ref>Healthline (20 Oktober 2018); Rachel Barcley (https://www.healthline.com/health-news/video-games-saints-or-psychopaths-082814#:~:text=More%20than%2090%20percent%20of,E10%2B%20or%20above%20contain%20violence) Besoek op 7 Augustus 2024</ref> Daar is ook 'n paar fisiese maniere hoe videospeletjies jong mense beïnvloed, naamlik: ==== <big>Toename in breinmateriaal</big> ==== Navorsing<ref>VSA Goverment (2022) (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32164847/) Besoek op 7 Augustus 2024</ref>toon dat videospeletjies breinplastisiteit (jou brein se vermoë om te verander in reaksie op leer) beïnvloed deur die gebruik van aandagbeheer en beloningsverwerking. Hoe meer jy jou aandag op 'n sekere taak vestig, hoe meer gestimuleer word jy deur daardie taak te voltooi. Dit is veral belangrik as jy in ag neem dat jou brein se grysstof (die buitenste laag van jou brein) miljarde neurone bevat en verantwoordelik is vir die beheer van jou bewegings, die behou van jou herinneringe en die regulering van jou emosies. In wese, hoe meer jy leer, hoe meer kan jou brein aanpas. Dit het 'n groot impak op jou kognitiewe funksies. ==== <big>Verbeter fokus en visuomotoriese vermoëns soos hand-oog-koördinasie</big> ==== As gevolg van die vlak van kompleksiteit en interaksie, vereis videospeletjies gereeld dat jy groot aandag aan visuele en ouditiewe leidrade moet gee om bepaalde take te voltooi. "Wanneer jy 'n videospeletjie kyk, moet jy aandag gee aan elke dingetjie wat in jou visuele veld kom en daarop reageer," sê Dr. Manos. "Om visueel te kontrasteer, om die verskil tussen een ding en 'n ander te kan onderskei, is ook 'n vaardigheid wat ontwikkel kan word deur videospeletjies te speel." Dit is algemeen in aksie-avontuurspeletjies soos "Tomb Raider of Resident Evil", waar jy binne 'n baie kort tydperk 'n knoppie moet druk wat ooreenstem met 'n simbool op die skerm om iets te laat gebeur. Dr. Manos raai egter aan dat, hoewel videospeletjies fokus en hand-oog-koördinasie kan verhoog deur kenmerke soos QTE's (Quick Time Event), werklike voorbeelde, soos om deur mis te ry, 'n groter potensiaal vir leer bied.<ref name=":1">Cleveland Kliniek (15 Mei 2022) https://health.clevelandclinic.org/are-video-games-good-for-you Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== <big>Verbeter die vermoë vir ander kognitiewe funksies</big> ==== Stelverskuiwing is die vermoë om vinnig agtereenvolgens heen en weer tussen verskillende take te beweeg. Ons verwar stelverskuiwing dikwels met om 'n dubbeldoener te wees, maar die vermoë om ons aandag van een ding na die volgende te rig is 'n belangrike vaardigheid om te hê. "Mense wissel die hele tyd tussen take," sê Dr. Manos. "Daardie uitvoerende funksie is geneig om 'n bietjie beter te word wanneer jy 'n videospeletjie speel." Aksievideospeletjies word geassosieer met die verbetering van iemand se vermoë om hul aandag te rig en spesifieke inligting te filtreer. Tradisionele legkaartspeletjies, soos Tetris, word geassosieer met verhoogde prestasie in navigasie, persepsie en herkenning van voorwerpe. == Voordele van videospeletjies speel == === Help kinders en jong mense om waardevolle probleemoplossingsvaardighede te ontwikkel<ref>instituut vir opvoedkundige vooruitgang (21 Mei 2022) https://educationaladvancement.org/blog-the-good-and-the-bad-effects-of-video-games-on-children/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref> === Daar is 'n groeiende hoeveelheid navorsing wat die positiewe uitwerking wat rekenaarspeletjies op kinders en jong mense het beklemtoon. Sekere rekenaarspeletjies bied vir kinders en jong mense die geleentheid aan om probleme op te los soos wat struikelblokke voorkom. Daar is ook ‘n groot verskeidenheid van rekenaarspeletjies wat vir mense meer leer oor geskiedenis, kuns en kultuur. Om speletjies te speel gee ook vir jong mense die geleentheid om ander te ontmoet wat ook dieselfde voorkeure as hulle het. Meeste van die moderne speletjies bevorder prososiale gedrag, soos spanwerk, mededeelsaamheid en empatie lewer vir ander. Een ontleding het bevind dat die speel van eerstepersoonskietspeletjies visueel-ruimtelike vaardighede verhoog en dat die speel van strategie- of rolspeletjies kreatiewe probleemoplossingsvaardighede 'n hupstoot gee. Speletjies dra ook in groot mate deel tot verbetering van buie en vermindering van stres en angs. Ander voordele sluit in, maar is nie beperk tot: * Bied gesonde kompetisie tussen jong mense * Motiveer jong mense om ander te leer * Verbeter jou algehele geheue * Maak jou gelukkig === Die fondament van spelgebaseerde leer<ref name=":0">Iberdrola (https://www.iberdrola.com/talent/benefits-video-games-learning Besoek op 7 Augustus 2024</ref> === Al was rekenaarspeletjies nooit bedoel om vir onderrig gebruik te word nie, kan mens vandag ‘n groot verskeidenheid speletjies kry wat leer en lees bevorder. Dit maak leer ook meer wenslik as wat die tradisionele manier van leer is, wat meer leerders betrek sal hou by die soort speletjies. Hierdie speletjies gee vir leerders die kans om hulle eie hoofkarakter te wees, wat beloon word deur sekere aansporings soos medaljes en punte, wat vir die speler motivering gee om ‘n doelwit te bereik, wat veroorsaak dat elke speler meer belang sal stel in leer as tevore. In die spelgebaseerde leerveld is daar opvoedkundige videospeletjies wat bekend staan as ernstige speletjies. Hierdie segment van leer poog om studente spesifieke vakke soos tale te leer, of om professionele persone soos polisiebeamptes, vlieëniers en selfs brandbestryders op te lei. Opvoedkundige videospeletjies is 'n vinnig stygende mark en sal na verwagting $24 miljard werd wees teen 2024 in die Verenigde State alleen - 685% meer as in 2021 - volgens voorspellings wat deur die Statista-portaal gepubliseer is. Voorbeelde van hierdie speletjies sluit in: {| class="wikitable" |Duolingo |‘n Gratis taalleer toep wat meer as 40 van die grootste tale op aarde aanbied, soos Frans, Spaans en selfs Zoeloe, wat tans deur meer as 500 miljoen mense wêreldwyd gebruik word. |- |Extreme event |‘n Gratis aflaaibare toep wat vir leerders inligting oor natuurrampe gee, en wat spanbou aanmoedig. |- |Blood Typing |'n Speletjie wat deur ‘n Sweedse maatskappy ontwikkel is om mense meer te leer oor bloedtipes en bloedoortappings, en tot watter mate dit ander se lewens kan red. |- |Dragon Box |'n Toep wat jong kinders blootstel aan die wêreld van wiskunde en algemene meetkunde. |- |''Spore'' |'n Toep nuttig vir die onderrig van biologie, spesifiek die evolusie van lewende wesens. |} === Hoe rekenaarspeletjies jou ‘n hupstoot gee met alledaagse verantwoordelikhede === Baie speletjies wat geskep word in ‘n driedimensionele wêreld, soos Mojang se bekende Minecraft, help kinders om navigasievaardighede aan te leer, sonder om afhanklik te wees van ‘n selfoon of ‘n globale posisioneringstelsel (GPS). Hierdie tipe speletjies versterk ook kinders se visuele ruimtelike vaardighede, wat help met die verstaan van afstand en spasie. Deur jou tyd sinvol te spandeer, kan videospeletjies: * reaksietyd versnel; * spanwerk aanmoedig; * die brein stimuleer om meer oorspronklike en unieke idees te vorm; * fokus verbeter; * strategie en leierskapvaardighede aan te leer; * tale aanleer; * kritiese denkvaardighede leer. == Nadele van videospeletjies speel == Baie moderne videospeletjies bevat ‘n baie hoë graad van geweld. Hierdie sluit speletjies in soos GTA, Fortnite, CSGO en vele meer eerste persoon skiet speletjies. Navorsing het bewys dat kinders/tieners wat hierdie speletjies speel meer geneig was om gewelddadig op te tree teenoor hul ouers en hul mede mense. Daar is ook die gevaar dat kinders geïsoleer kan raak vanaf die regte wêreld. Kinders wat meer as 6 ure per dag videospeletjies speel, is meer geneig om ander belangrike take soos huiswerk, sport en kosbare tyd saam met families af te skaf om eerder tyd in die virtuele wêreld te spandeer. Studies toon dat hoe meer tyd kinders spandeer op videospeletjies, hoe laer is hul prestasie op skool, hulle toon ook meer vernietigende gedrag teenoor hul ouers, onderwysers en ander leerlinge, wat lei tot boeliegedrag. Ander nadelige gevolge sluit in: ==== ''Spelbeserings:'' ==== Herhalende stresbeserings, of oorgebruikbeserings, is beserings wat ontstaan a.g.v. die herhaalde gebruik van spiere en senings, tot die punt dat pyn en inflammasie ontwikkel. Een baie bekende voorbeeld is karpeltonnelsindroom. Karpale tonnelsindroom, wat dikwels by kantoorwerkers gesien word, behels inflammasie van 'n senuwee in die pols, wat pyn en gevoelloosheid veroorsaak. Visieprobleme is die mees algemene klagte onder spelers. Die mees algemene sigprobleem is oogstremming, wat kan lei tot hoofpyn en swak konsentrasie.<ref>Universiteit van Harvard (22 Desember 2020)[https://www.health.harvard.edu/blog/the-health-effects-of-too-much-gaming-2020122221645#:~:text=Gaming%20has%20also%20been%20associated%20with%20sleep%20deprivation%2C%20insomnia%20and,the%20strength%20of%20these%20connections. https://www.health.harvard.edu/blog/the-health-effects-of-too-much-gaming-2020122221645#:~:text=Gaming%20has%20also%20been%20associated%20with%20sleep%20deprivation%2C%20insomnia%20and,the%20strength%20of%20these%20connections.] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== ''Spelverslawing'': ==== Speletjies is ook gekoppel aan sielkundige afwykings. Dit is tans onduidelik of videospeletjieverslawing, of internetspelversteuring (IGD), 'n duidelike sindroom is. Jy lei dalk onder IGD as jy minstens vyf van die volgende agt simptome oor 'n tydperk van twaalf maande ervaar: * spelbeheptheid * ontrekkingsimptome * onverdraagsaamheid * verlies aan belangstelling in ander aktiwiteite * verlies aan verhoudings, opvoedkundige of loopbaangeleenthede * speletjies om angs, skuldgevoelens of ander negatiewe gemoedstoestande te ontsnap of te verlig * versuim om beheer te neem in moeilike situasies * voort te gaan met spel ten spyte van psigososiale probleme. ʼn Ander studie bewys dat tussen 0.3% en 1% van Amerikaners moontlik 'n internetspelversteuring het.<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.sciencedirect.com/sdfe/pdf/download/eid/1-s2.0-S030646031730254X/first-page-pdf</nowiki></ref><ref>Goverment van die VSA (1 Maart 2017); Andrew K Przybylski, Netta Weinstein, Kou Murayana https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27809571/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== ''Verhoogde aggressievlakke'': ==== Navorsing dui daarop dat die speel van videospeletjies, veral gewelddadige videospeletjies, 'n risikofaktor vir aggressie en geweld is. 'n Oorsig van 2015 deur die American Psychiatric-vereniging<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.apa.org/pi/families/review-video-games.pdf</nowiki></ref> het gevind dat daar 'n konsekwente verband is tussen gewelddadige videospeletjiegebruik en toenames in aggressiewe gedrag, sowel as afname in prososiale gedrag en empatie.<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.apa.org/pi/families/review-video-games.pdf</nowiki></ref><ref>Goverment van die VSA (2013); Christopher J Ferguson, Adolfo Garza, Jessica Jerabeck, Raul Ramos, Mariza Galindo https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22875464/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref><ref>Goverment van die VSA (1993); L Berkowitz<nowiki/>https://www.ojp.gov/ncjrs/virtual-library/abstracts/aggression-its-causes-consequences-and-control Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== ''Sekere speletjies bevorder dobbel:'' ==== Vandag is daar baie speletjies wat dobbel onder jong mense bevorder, deur geheime items aan die gebruiker te verkoop, sonder om te spesifiseer wat die items is. Hierdie is baie gevaarlik en kan lei tot slegte gewoontes (soos dobbelverslawing) soos wat kinders ouer word. ==== ''Verminderde fisiese en geestelike gesondheid:'' ==== Oormatige speeltyd kan lei tot fisiese en geestelike gesondheidskwessies, wat insluit: * Depressie en sosiale angs * Gebrek aan motivering * Swak emosionele regulering * Swak slaaphigiëne * Spierverlies en vettoename * Dehidrasie * Uitputting ==== ''Slaapontwrigting:'' ==== Speletjies word ook geassosieer met slaaptekort, slapeloosheid en sirkadiese ritmeversteurings. Alhoewel videospeletjies baie vermaaklik is, kan dit jou daaglikse slaaproetine drasties beïnvloed. Jou sirkadiese ritme is jou liggaam se interne horlosie wat op 'n 24-uur-siklus loop. Dit is verantwoordelik vir jou persepsie van tyd. Deur 'n oormaat van jou tyd aan videospeletjies te spandeer, verander jy jou sirkadiese ritme, wat jou meer geneig sal maak om te sukkel om aan die slaap te raak. Nog 'n faktor wat jou slaap beïnvloed, is die vrystelling van blou lig. Meeste moderne skerms en projektors stel blou lig vry. Die hormoon wat verantwoordelik is vir moegheid, melatonien, word ontwrig wanneer jy blootgestel word aan blou lug. 'n Paar wenke om swak slaap te voorkom is:<ref>Goverment van die VSA (2022); Marcia Ines Silvani, Robert Werder, Claudio Perret https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9424753/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref><ref>Sleepopolis (13 Desember 2024);Jessica Timmons [https://sleepopolis.com/news/video-games-and-sleep/#:~:text=Evening%20gaming%20can%20negatively%20affect,time%20with%20healthy%20sleep%20habits. https://sleepopolis.com/news/video-games-and-sleep/#:~:text=Evening%20gaming%20can%20negatively%20affect,time%20with%20healthy%20sleep%20habits.] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> # Skakel die speletjie ten minste een uur voor slaaptyd af; # Volg 'n konstante slaapskedule; # Vermy die inname van kafeïen en energie drankies; # Skyf rekenaarspeletjiekonsoles uit die slaapkamer uit; # Dra brille wat blou lig voorkom terwyl jy speletjies speel; ==== ''Vetsug en ander siektes'': ==== Speletjies word geassosieer met vetsug by tieners. Dit is te danke aan die feit dat as 'n tiener elke dag ure lank voor 'n skerm sit, hy/sy nie veel oefening kry nie. Die vetsug is ook vermoedelik as gevolg van verhoogde voedselinname terwyl jy videospeletjies speel. Volgens 'n studie in die Journal of Clinical Nutrition<ref>Die American Journal of Clinical Nutrition (2024) https://ajcn.nutrition.org/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref>, word 'n enkele sessie van videospeletjies in gesonde manlike adolessente geassosieer met 'n verhoogde voedselinname, ongeag eetlussensasies. Die seine wat versadiging (volheid) aandui word benadeel en die geestelike stres betrokke by die speel van videospeletjies die beloningsentrums aktiveer, wat lei tot verhoogde voedselinname. === Hoe ouers hul kinders kan beskerm === So lekker en opvoedkundig soos videospeletjies kan wees, is dit belangrik dat ouers bewus is daarvan dat dit beide voordelig en nadelig vir jou kind se ontwikkeling kan wees. Ouers moet betrokke wees by die oorsig van hul kinders se videospeletjie-speelgewoontes.  Dit sluit in om bewus te wees van watter videospeletjies hul kinders speel en om te weet wanneer om in te gryp in hul kinders se speletjies.  Wees bedag op enige soort videospeletjies met geweld en die uitwerking daarvan op jou kinders.  Daar is 'n paar dinge wat ouers kan doen om te verhoed dat ongesonde videospeletjiegewoontes ontwikkel. Om op hoogte te bly van hoeveel jou kinders alle vorme van media gebruik, kan help. Hier is hoe: # Kry 'n gesinsmediaplan. Gebruik hierdie [https://www.healthychildren.org/English/media/Pages/hhh.aspx mediaplan-hulpmiddel] om jou te help. Dink mooi oor watter aktiwiteite die videospeletjies moontlik vervang in hul daaglikse roetine. Maak seker dat media, insluitend speletjies, nie ander belangrike aktiwiteite soos huiswerk, oefening of slaap beïnvloed nie. # Wees bewus op hoe jou kind elektroniese toestelle en videospeletjies gebruik en watter speletjies en programme jou kind aflaai. Maak seker dat hulle verstaan dat internetspeletjies gewoonlik [https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/Dangerous-Internet-Challenges.aspx versteekte boodskappe] en advertensies het. Speletjies kan ook jou kind se [https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/5-Unhealthy-Ways-Digital-Ads-May-Be-Targeting-Your-Child.aspx persoonlike inligting] insamel. # Hou aan om in gemeenskaplike areas te speel. Dit is natuurlik nie altyd moontlik nie. Tieners gaan na hul kamers met hul fone en doen skoolwerk op hul skootrekenaars. Dit is amper onmoontlik om tred te hou met alles wat hulle doen. Maar in die mate wat dit moontlik is, probeer om die aktiwiteit te hou waar almal kan sien. # Speel speletjies saam met hulle en stel 'n goeie voorbeeld. Dit help jou nie net om te sien wat hulle doen en hoe hulle dit doen nie, maar dit kan ook help om tydsbeperkings op speletjies te plaas. # [https://developingchild.harvard.edu/science/key-concepts/serve-and-return/ Fokus op werklike speletjies vir jonger kinders]. Jong kinders leer baie wanneer hulle met ander mense kontak maak. Moedig hulle aan om met speelgoed, boeke en kryte te speel. Die [https://www.aap.org/ American Academy of Pediatrics] stel voor dat kinders onder die ouderdom van twee geen skermtyd moet hê nie, en kinders van 2 tot 5 slegs een uur per weeksdag en drie ure op naweekdae mag kry. Maar 'n onlangse studie van meer as 2 200 kinders het gevind dat spelers wat meer as 21 uur per week gespeel het, beter gevaar het as nie-spelers toe hulle vir impulsiewe gedrag en memorisering getoets is. Navorsers het ook waargeneem dat spelers meer aktiwiteit as nie-spelers gehad het in dele van hul brein wat met aandag en geheue geassosieer word. <ref name=":1" /><ref>Healthy Children (2023);''Claire McCarthy, MD, FAAP''https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/Unhealthy-Video-Gaming.aspx Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == Sien ook == * [[Videospeletjie]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Tegnologie]] [[Kategorie:Videospeletjies]] o1alxbgihsvn0mq0oysoyzlu0kyh0h2 Daniël Lötter 0 417958 2890622 2831987 2026-04-06T12:38:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890622 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam = Daniël Lötter |beeld = |beeldonderskrif = |geboortedatum = 7 Julie 1973 |geboorteplek = [[Fraserburg]], [[Suid-Afrika]] |sterfdatum = |sterfplek = |eggenoot = |ouers =FJ Lötter (gebore Aberdeen, Oos-Kaap, 12 Oktober 1946) Babs Lötter (geb Van der Merwe, Fraserburg, Noord-Kaap, 2 Maart 1948) |handskrif = |webwerf = }} '''Daniël Lötter''' is 'n [[Afrikaanse skrywer]] en akademikus. Hy is gebore op Fraserburg in die Noord-Kaap, waar hy tot Standerd 5 ingeskryf is by die Hoërskool Fraserburg. Hy het 'n jonger broer, Johan. Lötter se ouers is beide verbonde aan die Suid-Afrikaanse Polisie. Die gesin verhuis in 1986 na George, waar hy [[matrikuleer]] aan [[Hoërskool Outeniqua]] in1991. Na skool studeer hy in die teologie en raak dan betrokke in die Uitsaaiwese. Hy werk as Programopsteller, nuusredakteur en aktualiteitshoof by Suid-Kaap Stereo vanuit die Oudtshoorn Ateljee (1996 tot 1998), waarna hy oorsee verhuis. Van 2000 tot 2006 is hy verbonde aan 'n Toerismefirma in Londen, Verenigde Koninkryk, en studeer deeltyds verder. Hy is ook betrokke in die Radio- en Televisiebedryf in Londen en werk ook in Nederland en Denemarke. Hy behaal die grade BA Ed en BSc Kommunikasiekunde (cl). Hy keer in 2006 terug na Suid-Afrika en is sedertdien verbonde aan ’n TVET-kollege in die [[Kaapse Wynlande]] as Programbestuurder: Vaardigheidsontwikkelingsprogramme. Hy fokus hoofsaaklik op die opleiding van Opvoeders in die sektor van Vroeë Kinderontwikkeling. Hy is sedert 1998 betrokke by Arbeidsgenot en die Langenhoven Gedenkfonds, gemoeid met die instandhouding en bevordering van die letterkundige nalatenskap van CJ Langenhoven en dien tans op die Direksie van die Langenhoven Gedenkfonds. Sedert 2022 is hy ook betrokke by die Breytenbach Sentrum op Wellington waar hy op die Direksie van die Sentrum dien en fokus op die letterkundige nalatenskap van Breyten Breytenbach, die bevordering van die Afrikaanse woord- en digkuns en ook die uitvoerende kunste by die Bôrdienghuis Teater van die Breytenbach Sentrum Hy debuteer in 2020 met 'n bundel sketse oor die Karoo en die Karoo se mense en legendes. Uit hierdie boek vloei twee bundels waarin hy die mees opspraakwekkende moordsake in die Suid-Afrikaanse regsgeskiedenis herbesoek. Drie bundels van verhale oor Suid-Afrikaanse spoke, legendes en rare karakters uit die geskiedenis volg en in 2024 publiseer hy 'n boek oor Koninklikes van die wêreld en hulle bande met Suid-Afrika. Die boek is tans in herdruk. Hy skryf 'n kortverhaal saam met Francois Bloemhof vir 'n versamelbundel, "Sewe keer sondig" en sy kortverhaal, "Wanneer kom die reën, Manie?" word opgeneem in die Woordfeesbundel van 2025. Lötter se liefde vir die geskiedenis kom uit sy familie-agtergrond met sy oupa aan vaderskant, die legendariese oom Rooijan Lötter van Farewell, Aberdeen, wat ten tyde van sy sterfte in 1982 die langslewende Kaapse Rebel van die Anglo-Boereoorlog was. Stories oor die geskiedenis en die mense van die vroeë tyd was deel van grootword, ook van die kant van sy oupagrootjie, oom Danie Geldenhuys van Williston, wat self die Anglo-Boereoorlog deurleef het en op 98jarige leeftyd eers oorlede is. Lötter is betrokke by 'n aantal leeskringe en Boekklubs in die Boland. Hy woon tans in die [[Paarl]].<ref>https://www.litnet.co.za/author/daniel-lotter/ Skrywer se profiel op Litnet. Besoek op 8 Augustus 2024</ref> == Publikasies == * ''Die grootpad is 'n grondpad — 'n Koffiekuier by Karoomense''. [[Protea Boekhuis]]. 2020 * ''17 maal moord - 'n Grieselrige reis''. Protea Boekhuis. 2020 * ''Ware spookverhale van Suid-Afrika''. Protea Boekhuis. 2021. ISBN: 9781485313007 * ''14 maal moord''. Protea Boekhuis. 2021 * ''Dwars – rare karakters onder ons''. Protea Boekhuis. 2022<ref>{{cite web|url=https://www.litnet.co.za/dwars-rare-karakters-onder-ons-deur-daniel-lotter-n-resensie/ |title=Dwars – rare karakters onder ons deur Daniël Lötter: ’n resensie|last=Van der Spuy |first=Carla |date=10 Julie 2022 |website=[[Litnet]] |access-date=8 Augustus 2024}}</ref> * ''Gedaantes en gedoentes – stories oor spoke, sieners en legendes''. Protea Boekhuis. 2022. ISBN: 9781485314233<ref>{{cite web|url=https://www.litnet.co.za/gedaantes-en-gedoentes-stories-oor-spoke-sieners-en-legendes-deur-daniel-lotter-n-resensie/ |title=Gedaantes en gedoentes – stories oor spoke, sieners en legendes deur Daniël Lötter: ’n resensie |last=Koen |first=Dewald |date=27 Desember 2022 |website=Litnet |access-date=8 Augustus 2024}}</ref> * ''Blou bloed. Koninklike spore in Suid-Afrika''. Protea Boekhuis. 2024. ISBN: 9781485315421<ref>{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/blou-bloed-koninklike-spore-in-suid-afrika-deur-daniel-lotter/ |title=Blou bloed. Koninklike spore in Suid-Afrika deur Daniël Lötter: ’n resensie |last=Van der Spuy |first=Carla |date=9 Mei 2024 |website=Litnet |access-date=8 Augustus 2024}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lötter, Daniël}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lewende mense]] kihmqxu4z3rzvcpbzlxle3w060xzm3a Douglas C-54 Skymaster 0 417993 2890637 2886002 2026-04-06T12:47:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890637 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-54 Skymaster |subsjabloon= |beeld= File:An USAF C-54 Skymaster.jpg |byskrif= |tipe= Vragvliegtuig |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug= 14 Februarie 1942 |bekendstelling= 1942 |vrygestel= |onttrek= 1975 |status= |hoofgebruiker= ''[[United States Army Air Forces]]''<br> Amerikaanse Vloot<br> Amerikaanse Lugmag |meer gebruikers= |vervaardig= 1942–1947 |aantal gebou=1&nbsp;170 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= Douglas DC-4 |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-54 Skymaster''' is 'n viermotorige vragvliegtuig wat deur die [[Amerikaanse Lugmag]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Korea-oorlog|Koreaanse Oorlog]] gebruik is. Net soos die [[Douglas C-47 Skytrain]] ontwikel is van die [[Douglas DC-3]], is die C-54 Skymaster ontwikkel van die [[passasiersvliegtuig]], die [[Douglas DC-4]]. Behalwe vrag, was die C-54 ook gebruik vir die vervoer van presidente, eerste ministers en militêre personeel. Verskeie variante van die C-54 was gebruik in 'n verskeidenheid nie-gevegs rolle, soos lug-see-redding, wetenskaplike en militêre navorsing en missiel nasporing en herwinning. Gedurende die [[Berlynse Lugbrug]] het dit [[steenkool]] en voedsel voorrade voorsien aan [[Wes-Berlyn]]. Na die Koreaanse Oorlog was die vliegtuig steeds gebruik vir militêre en siviele gebruik deur meer as 30 lande. Dit was een van die eerste vliegtuie wat die [[President van die Verenigde State van Amerika]] vervoer het, die eerste was president [[Franklin D. Roosevelt]] gedurende die Tweede Wêreldoorlog. == Ontwerp en ontwikkeling == [[Lêer:Douglas C-54 Skymaster in flight, circa in 1943.jpg|duimnael|'n Amerikaanse Lugmag Douglas C-54 (s/n 41-37271), circa 1943]] Met die dreigende toetrede van die Verenigde State tot die Tweede Wêreldoorlog, het die Oorlogsdepartement in Junie 1941 die voorlopige bestellings van die lugdienste vir die Douglas DC-4 oorgeneem en dit aan die Amerikaanse weermaglugmagte toegewys met die benaming as C-54 Skymaster. Die eerste, 'n C-54, het op 14 Februarie 1942 vanaf Clover Field in [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]], [[Kalifornië]], opgestyg.<ref name=Tinker>{{cite web|url=https://www.tinker.af.mil/News/Article-Display/Article/1132101/tinker-history-douglas-c-54-skymaster/ | title= TINKER HISTORY: Douglas C-54 Skymaster | work= Tinker Air Force Base | date= 24 March 2017 |publisher=Greg L. Davis, Tinker Air Force Base, 24 March 2017|access-date=23 June 2020}}</ref> Om aan militêre vereistes te voldoen, het die eerste produksievliegtuig vier bykomende brandstoftenks in die hoofkajuit gehad, wat die passasiersitplekke tot 26 verminder het. Die volgende groep vliegtuie was die eerste wat volgens militêre spesifikasies gebou is en is die C-54A genoem en met 'n sterker vloer en 'n vragdeur met 'n hystoestel en windas gebou. Die eerste C-54A is in Februarie 1943 afgelewer. Met die bekendstelling van die C-54B in Maart 1944 is die buitenste vlerke verander om geïntegreerde brandstoftenks te hou, wat dit moontlik gemaak het om twee van die kajuitenks te verwyder. Dit het weer die installering van 49 sitplekke (of 16 draagbare) moontlik gemaak. Die C-54C was 'n hibriedvliegtuig vir presidensiële gebruik; dit het 'n C-54A-romp met vier kajuitbrandstoftenks gehad en die C-54B-vlerke met ingeboude tenks om maksimum reikafstand te verseker. Die mees algemene variant was die C-54D, wat in Augustus 1944 in diens gestel is, in wese 'n C-54B met kragtiger R-2000-11-enjins. Met die C-54E is die laaste twee kajuitbrandstoftenks na die vlerke verskuif, wat meer vrag- of 44 passasiersitplekke moontlik gemaak het. Vliegtuie wat na die Amerikaanse Vloot oorgeplaas is, is as Douglas R5D aangewys. == Operasionele geskiedenis == Die USAAF het die C-54's in 1942 in diens geneem deur eers tot 26 passasiers te vervoer, terwyl latere weergawes tot 50 passasiers kon vervoer het. Die C-54 was een van die mees gebruikte langafstand-transportvliegtuie deur die Amerikaanse gewapende magte tydens die Tweede Wêreldoorlog. Van die C-54's wat vervaardig is, is 515 in Santa Monica, Kalifornië, vervaardig en 655 is vervaardig by Orchard Place/Douglas Field, in die nie-geïnkorporeerde Cook County, [[Illinois]], naby Chicago (later die terrein van [[O'Hare Internasionale Lughawe]]).<ref>[http://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ato/atct/ord/history/ "History of O'Hare Int'l Airport."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110225165805/http://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ato/atct/ord/history/ |date=25 February 2011 }} ''FAA''. Retrieved: 1 May 2015.</ref> [[Lêer:C-54 landing at Tempelhof 1948.jpg|duimnael|'n C-54 wat land by [[Tempelhof-lughawe]] gedurende die Berlynse Lugbrug]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is die C-54 deur [[Franklin D. Roosevelt]], [[Douglas MacArthur]] en [[Winston Churchill]] gebruik. Die Amerikaanse afgevaardigdes na die [[Casablanca Konferensie]] het die Skymaster gebruik.<ref>Lavery 2007 {{page needed|date=May 2015}}</ref> Die C-54 is ook deur die [[Britse Lugmag|Koninklike Lugmag]], die [[Franse Lugmag]] en die gewapende magte van ten minste 12 ander nasies gebruik. President [[Harry S. Truman]] het die Nasionale Veiligheidswet van 1947, wat die [[Amerikaanse Lugmag]] geskep het, aan boord van die ''Sacred Cow'' onderteken, die Presidensiële VC-54C wat bewaar word in die Nasionale Museum van die Verenigde State se Lugmag naby Dayton, [[Ohio]]. Meer as 300 C-54's en R5D's het die ruggraat van die Amerikaanse bydrae tot die Berlynse Lugbrug in 1948 gevorm. Hulle het ook as die hooflugbrug tydens die [[Koreaanse Oorlog]] gedien. Na die Koreaanse Oorlog is die C-54 vervang deur die Douglas C-124 Globemaster II, maar is tot 1972 deur die Amerikaanse Lugmag gebruik. Die laaste aktiewe C-54 Skymaster in diens van die Amerikaanse vloot (C-54Q, BuNo 56501, van die Vloot se Toetsvlieënierskool, NAS Patuxentrivier) is op 2 April 1974 uit diens gestel.<ref>[http://www.history.navy.mil/avh-1910/PART10.PDF "The Seventies 1970–1980."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513224531/http://www.history.navy.mil/avh-1910/PART10.PDF |date=2013-05-13 }} ''history.navy.mil''. Retrieved: 15 May 2012.</ref> Teen die einde van 1945 was etlike honderde C-54's oortollig weens die Amerikaanse militêre vereistes en hierdie is omskep vir burgerlike lugredery-operasies, baie deur Douglas Aircraft by sy vliegtuigaanlegte. Die vliegtuie is aan lugdienste regoor die wêreld verkoop. Teen Januarie 1946 het [[Pan Am|Pan American Airways]] hul Skymasters op transatlantiese geskeduleerde dienste na Europa en verder bedryf. Trans-Pasifiese vlugskedules van San Francisco na Auckland het op 6 Junie 1946 begin.<ref>Berry 1967, p. 7.</ref> Nadat hulle deur die Amerikaanse Lugmag en Amerikaanse Vloot uit diens gestel is, is, is baie C-54's aangepas vir gebruik in burgerlike brandbestryding en watertenker rolle. Dit het ingesluit die installering van tenks binne en onder die romp en die installering van stort- en spuittoerusting op die volgrande van die vlerke. C-54's is tot laat in die 1990's in hierdie rol gebruik. == Variante == [[Lêer:Douglas-C-54-NL-316a.jpg|duimnael|Nederlandse Regering Lugvervoer C-54A word vertoon by die [[Aviodrome]]]] ;C-54 :Eerste produksie variant aangepas van die DC-4, 24 word gebou. ;C-54A :Eerste militêre weergawe met versterkte lugraam, verbeterde brandstof kapasiteit, voorsiening vir passasiers of vrag, Vloot ekwivalent R5D-1, 252 gebou. ;C-54B :Verhoogde brandstof kapasiteit in die vlerk. Een was gebruik deur Winston Churchill, 220 gebou. ;C-54D :Dieselfde as C-54B maar met R-2000-11 enjins, 380 gebou. ;C-54E :Verdere hersiening van brandstoftenks en voorsiening vir vinnige omskakeling van passasier- na vragtenks, 125 gebou. ;C-54G :Dieselfde as die C-54E maar met verskillende weergawe van die R-2000 enjin. 400 bestel waarvan 162 voltooi word en die res van die bestelling word gekanselleer aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog. == Verwysings == {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie]] [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] eemjye20mpfmxrrix54zmyfa4ehhrdy 2890639 2890637 2026-04-06T12:48:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890639 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-54 Skymaster |subsjabloon= |beeld= File:An USAF C-54 Skymaster.jpg |byskrif= |tipe= Vragvliegtuig |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug= 14 Februarie 1942 |bekendstelling= 1942 |vrygestel= |onttrek= 1975 |status= |hoofgebruiker=* [[United States Army Air Forces]] * Amerikaanse Vloot * Amerikaanse Lugmag |meer gebruikers= |vervaardig= 1942–1947 |aantal gebou=1&nbsp;170 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= Douglas DC-4 |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-54 Skymaster''' is 'n viermotorige vragvliegtuig wat deur die [[Amerikaanse Lugmag]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Korea-oorlog|Koreaanse Oorlog]] gebruik is. Net soos die [[Douglas C-47 Skytrain]] ontwikel is van die [[Douglas DC-3]], is die C-54 Skymaster ontwikkel van die [[passasiersvliegtuig]], die [[Douglas DC-4]]. Behalwe vrag, was die C-54 ook gebruik vir die vervoer van presidente, eerste ministers en militêre personeel. Verskeie variante van die C-54 was gebruik in 'n verskeidenheid nie-gevegs rolle, soos lug-see-redding, wetenskaplike en militêre navorsing en missiel nasporing en herwinning. Gedurende die [[Berlynse Lugbrug]] het dit [[steenkool]] en voedsel voorrade voorsien aan [[Wes-Berlyn]]. Na die Koreaanse Oorlog was die vliegtuig steeds gebruik vir militêre en siviele gebruik deur meer as 30 lande. Dit was een van die eerste vliegtuie wat die [[President van die Verenigde State van Amerika]] vervoer het, die eerste was president [[Franklin D. Roosevelt]] gedurende die Tweede Wêreldoorlog. == Ontwerp en ontwikkeling == [[Lêer:Douglas C-54 Skymaster in flight, circa in 1943.jpg|duimnael|'n Amerikaanse Lugmag Douglas C-54 (s/n 41-37271), circa 1943]] Met die dreigende toetrede van die Verenigde State tot die Tweede Wêreldoorlog, het die Oorlogsdepartement in Junie 1941 die voorlopige bestellings van die lugdienste vir die Douglas DC-4 oorgeneem en dit aan die Amerikaanse weermaglugmagte toegewys met die benaming as C-54 Skymaster. Die eerste, 'n C-54, het op 14 Februarie 1942 vanaf Clover Field in [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]], [[Kalifornië]], opgestyg.<ref name=Tinker>{{cite web|url=https://www.tinker.af.mil/News/Article-Display/Article/1132101/tinker-history-douglas-c-54-skymaster/ | title= TINKER HISTORY: Douglas C-54 Skymaster | work= Tinker Air Force Base | date= 24 March 2017 |publisher=Greg L. Davis, Tinker Air Force Base, 24 March 2017|access-date=23 June 2020}}</ref> Om aan militêre vereistes te voldoen, het die eerste produksievliegtuig vier bykomende brandstoftenks in die hoofkajuit gehad, wat die passasiersitplekke tot 26 verminder het. Die volgende groep vliegtuie was die eerste wat volgens militêre spesifikasies gebou is en is die C-54A genoem en met 'n sterker vloer en 'n vragdeur met 'n hystoestel en windas gebou. Die eerste C-54A is in Februarie 1943 afgelewer. Met die bekendstelling van die C-54B in Maart 1944 is die buitenste vlerke verander om geïntegreerde brandstoftenks te hou, wat dit moontlik gemaak het om twee van die kajuitenks te verwyder. Dit het weer die installering van 49 sitplekke (of 16 draagbare) moontlik gemaak. Die C-54C was 'n hibriedvliegtuig vir presidensiële gebruik; dit het 'n C-54A-romp met vier kajuitbrandstoftenks gehad en die C-54B-vlerke met ingeboude tenks om maksimum reikafstand te verseker. Die mees algemene variant was die C-54D, wat in Augustus 1944 in diens gestel is, in wese 'n C-54B met kragtiger R-2000-11-enjins. Met die C-54E is die laaste twee kajuitbrandstoftenks na die vlerke verskuif, wat meer vrag- of 44 passasiersitplekke moontlik gemaak het. Vliegtuie wat na die Amerikaanse Vloot oorgeplaas is, is as Douglas R5D aangewys. == Operasionele geskiedenis == Die USAAF het die C-54's in 1942 in diens geneem deur eers tot 26 passasiers te vervoer, terwyl latere weergawes tot 50 passasiers kon vervoer het. Die C-54 was een van die mees gebruikte langafstand-transportvliegtuie deur die Amerikaanse gewapende magte tydens die Tweede Wêreldoorlog. Van die C-54's wat vervaardig is, is 515 in Santa Monica, Kalifornië, vervaardig en 655 is vervaardig by Orchard Place/Douglas Field, in die nie-geïnkorporeerde Cook County, [[Illinois]], naby Chicago (later die terrein van [[O'Hare Internasionale Lughawe]]).<ref>[http://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ato/atct/ord/history/ "History of O'Hare Int'l Airport."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110225165805/http://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ato/atct/ord/history/ |date=25 February 2011 }} ''FAA''. Retrieved: 1 May 2015.</ref> [[Lêer:C-54 landing at Tempelhof 1948.jpg|duimnael|'n C-54 wat land by [[Tempelhof-lughawe]] gedurende die Berlynse Lugbrug]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is die C-54 deur [[Franklin D. Roosevelt]], [[Douglas MacArthur]] en [[Winston Churchill]] gebruik. Die Amerikaanse afgevaardigdes na die [[Casablanca Konferensie]] het die Skymaster gebruik.<ref>Lavery 2007 {{page needed|date=May 2015}}</ref> Die C-54 is ook deur die [[Britse Lugmag|Koninklike Lugmag]], die [[Franse Lugmag]] en die gewapende magte van ten minste 12 ander nasies gebruik. President [[Harry S. Truman]] het die Nasionale Veiligheidswet van 1947, wat die [[Amerikaanse Lugmag]] geskep het, aan boord van die ''Sacred Cow'' onderteken, die Presidensiële VC-54C wat bewaar word in die Nasionale Museum van die Verenigde State se Lugmag naby Dayton, [[Ohio]]. Meer as 300 C-54's en R5D's het die ruggraat van die Amerikaanse bydrae tot die Berlynse Lugbrug in 1948 gevorm. Hulle het ook as die hooflugbrug tydens die [[Koreaanse Oorlog]] gedien. Na die Koreaanse Oorlog is die C-54 vervang deur die Douglas C-124 Globemaster II, maar is tot 1972 deur die Amerikaanse Lugmag gebruik. Die laaste aktiewe C-54 Skymaster in diens van die Amerikaanse vloot (C-54Q, BuNo 56501, van die Vloot se Toetsvlieënierskool, NAS Patuxentrivier) is op 2 April 1974 uit diens gestel.<ref>[http://www.history.navy.mil/avh-1910/PART10.PDF "The Seventies 1970–1980."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513224531/http://www.history.navy.mil/avh-1910/PART10.PDF |date=2013-05-13 }} ''history.navy.mil''. Retrieved: 15 May 2012.</ref> Teen die einde van 1945 was etlike honderde C-54's oortollig weens die Amerikaanse militêre vereistes en hierdie is omskep vir burgerlike lugredery-operasies, baie deur Douglas Aircraft by sy vliegtuigaanlegte. Die vliegtuie is aan lugdienste regoor die wêreld verkoop. Teen Januarie 1946 het [[Pan Am|Pan American Airways]] hul Skymasters op transatlantiese geskeduleerde dienste na Europa en verder bedryf. Trans-Pasifiese vlugskedules van San Francisco na Auckland het op 6 Junie 1946 begin.<ref>Berry 1967, p. 7.</ref> Nadat hulle deur die Amerikaanse Lugmag en Amerikaanse Vloot uit diens gestel is, is, is baie C-54's aangepas vir gebruik in burgerlike brandbestryding en watertenker rolle. Dit het ingesluit die installering van tenks binne en onder die romp en die installering van stort- en spuittoerusting op die volgrande van die vlerke. C-54's is tot laat in die 1990's in hierdie rol gebruik. == Variante == [[Lêer:Douglas-C-54-NL-316a.jpg|duimnael|Nederlandse Regering Lugvervoer C-54A word vertoon by die [[Aviodrome]]]] ;C-54 :Eerste produksie variant aangepas van die DC-4, 24 word gebou. ;C-54A :Eerste militêre weergawe met versterkte lugraam, verbeterde brandstof kapasiteit, voorsiening vir passasiers of vrag, Vloot ekwivalent R5D-1, 252 gebou. ;C-54B :Verhoogde brandstof kapasiteit in die vlerk. Een was gebruik deur Winston Churchill, 220 gebou. ;C-54D :Dieselfde as C-54B maar met R-2000-11 enjins, 380 gebou. ;C-54E :Verdere hersiening van brandstoftenks en voorsiening vir vinnige omskakeling van passasier- na vragtenks, 125 gebou. ;C-54G :Dieselfde as die C-54E maar met verskillende weergawe van die R-2000 enjin. 400 bestel waarvan 162 voltooi word en die res van die bestelling word gekanselleer aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog. == Verwysings == {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie]] [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] 09vqbhbn5kxl8us53osiifi5ym76cz7 Boschendal 0 418454 2890711 2851999 2026-04-06T17:15:52Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890711 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Boschendal voorzijde.JPG|duimnael|regs|Boschendal]] '''Boschendal''' is wynplaas met ‘n museum en restaurant, in die Groot-[[Drakenstein]] gebied in [[Suid-Afrika]]. Dit is van besondere kultuur-historiese belang. == Ligging == Die plaas is tussen die [[Paarl]] en [[Stellenbosch]] langs die [[R310 (Suid-Afrika)|R310-pad]] en die [[Banghoek]]rivier, noord van [[Pniel]], [[Languedoc]] en [[Johannesdal]] met die [[Groot-Drakensteinberge]] op die agtergrond. [[Bien Donné]], [[Zandvliet (Simondium)]], [[Allee Bleue]], [[Lekkerwyn]] en [[La Rhône]] is die buurplase. Dit is by die koördinate 33° 52′ 39″ suid en 18° 58′ 22″ oos. == Geskiedenis == Die plaas Bossendaal is oorspronklik deur die [[VOC]] in 1685 aan die Hugenoot Jean le Long toegeken. Hy plant die eerste wingerd aan. Sedert 1717 is dit die eiendom en tuiste van Jacques de Villiers en sy vrou Marguerite Gardiol. Hul kleinseun Paul het die bestaande herehuis in 1812 gebou en die plaas het tot 1879 in die besit van die familie gebly. Daarna was dit agtereenvolgens die eiendom van [[C.J. Rhodes]], die firma Rhodes-vrugteplase (RFF) en die [[Anglo American-korporasie]]. == Opstal == Om die oorspronklike toestand van die gebouekompleks te handhaaf het ingrypende restourasiewerk geverg eers onder toesig van [[Herbert Baker]] toe Rhodes die eienaar was en later weer deur RFF onder toesig van [[Gawie Fagan]]. Die herehuis in die [[Kaaps-Hollandse styl]] in ‘n volmaakte H-vorm het ses gewels, stoepe rondom en aan die suidelike en westelike kant halfsirkelvormige trappies. Op die voorgewel staan die voorletters van Paul de Villiers en sy vrou Anna Susanna Louw. Daar is vase en ronde pilare. Die gewel by die agterdeur het ‘n krullys en plat pilare. Binne die huis is geskilderde frieslyste in ‘n akkerpatroon, deure en plafonne van geelhout en mooi beslag op die deure en luike. Die buitegeboue het ‘n interessante uitleg. Dit vorm twee ewewydige rye agter die huis (soos ‘n straat) met mooi koeltebome. In die westelike ry was die koetshuis en die slawekwartiere, die oostelike ry was die wynkelder, ‘n besonder mooi hoenderhok en veekrale. Wes van die huis is ‘n suurlemoenboord en was 'n dorsvloer, suidwes voor die huis staan ‘n slaweklok en noordwes is ‘n landingsplek vir ‘n helikopter ingerig. Alle geboue is afgewit en omring met die tradisionele werfmuur. == Monument == Alhoewel die plaas in 1976 tot gedenkwaardigheid verklaar is, word alle geboue benut. Besoekers kan die meeste dele van die plaas vrylik bewandel. == Bronnelys == * boschendal.com * Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. [[Kaapstad]]: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} * Slingsby, Peter: Cape Winelands, the map. [[Muizenberg]]: Baardskeerder, 2010. {{ISBN|978-1-920377-05-2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] so4s73q9dum2ly012a7otraf76pfkr5 Chidimma Adetshina 0 418494 2890719 2781566 2026-04-06T17:20:33Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890719 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Chidimma Vanessa Onwe Adetshina''' is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] [[Model (persoon)|model]] wat aan [[Mejuffrou Suid-Afrika 2024]] deelgeneem het, deurgedring het tot die top 11 finaliste, en uitgeroep is om van die kompetisie verwyder te word. Daar is beweer dat sy nie kon deelneem nie weens haar gemengde erfenis.<ref name=":4">{{Cite news |last=Savage |first=Rachel |date=2024-08-01 |title=Miss South Africa contestant faces backlash over Nigerian father |url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/aug/01/miss-south-africa-contestant-faces-backlash-over-nigerian-father |access-date=2024-08-04 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Miss South Africa 2024: Chidimma Adetshina's participation sparks nationality row |url=https://www.bbc.com/news/articles/cn38ppr4zj0o |access-date=2024-08-04 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Modelle]] [[Kategorie:Mejuffrou Suid-Afrika]] qmpo5c2y274t5jln117ois3c07j630n Mejuffrou Suid-Afrika 2024 0 418495 2890778 2694759 2026-04-06T17:59:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890778 wikitext text/x-wiki '''Mejuffrou Suid-Afrika 2024''' was die 66ste uitgawe van die [[Mejuffrou Suid-Afrika]] kompetisie. Dit was op Saterdag, 10 Augustus 2024 by die SunBet Arena in [[Pretoria]] gehou. [[Mia le Roux]] van die Wes-Kaap was die wenner van die kompetisie, sy het haar kroon by voorganger [[Natasha Joubert (Mej. SA 2023)|Natasha Joubert]] van [[Gauteng]] ontvang. Le Roux sal Suid-Afrika op 16 [[16 November|November]] 2024 by die Mej. Heelal Kompetisie in [[Meksiko]] verteenwoordig. == Uitslae == [[Mia le Roux]] het die kompetisie gewen, was die eerste dowe Suid-Afrikaner wat dit gedoen het.<ref>{{cite web |last1=Winter |first1=Joseph |title=Mia le Roux is first deaf winner of Miss South Africa |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c1l5nrge372o |website=BBC News |publisher=BBC |access-date=11 August 2024 |date=11 Augustus 2024}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Mejuffrou Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mejuffrou Suid-Afrika]] [[Kategorie:Skoonheidkompetise]] [[Kategorie:Modelle]] hj0th9yqmhs9uezf6jyp3ilh4mv0ugn Poligamie in Suid-Afrika 0 418543 2890827 2792656 2026-04-06T18:21:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890827 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:J. Johnston, Reality versus romance in South Central Africa Wellcome L0027713.jpg|duimnael|294x294px|Poligamie in Suid-Afrika]] '''[[Poligamie]]''', die praktyk om meer as een gade gelyktydig te hê, word in verskeie kulture in [[Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture|Suid-Afrikaanse etniese groepe]] waargeneem. Die mees prominente praktisyns is die [[Zoeloe]]- en [[Tswana]]-gemeenskappe. In hierdie kulture is poligamie dikwels gewortel in tradisionele waardes en gebruike wat afstamming, rykdom en sosiale status beklemtoon. Dit word beskou as 'n manier om gesinsgrootte te vergroot, gesinsbande te versterk en sosiale kohesie te verbeter. Boonop kan dit beskou word as 'n manier om vir meer kinders te voorsien, wat in hierdie gemeenskappe waardeer word vir arbeid, kulturele kontinuïteit en sosiale sekerheid. Histories is poligame praktyke in [[Suid-Afrika]] gesanksioneer en gereguleer deur gewoontereg<ref>Human Sciences Research Council. (2020). Customary Law and the State: Balancing Tradition and Modernity. HRSC Publishers.</ref>, wat mans toegelaat het om onder tradisionele norme met veelvuldige vrouens te trou. Kontemporêre wetlike raamwerke en samelewingshoudings ontwikkel egter. Die Suid-Afrikaanse regering erken amptelik monogame huwelike kragtens die burgerlike reg, maar poligame verbintenisse word steeds wetlik erken onder die gewoontereg as hulle die voorgeskrewe praktyke volg. Hierdie dubbele erkenning weerspieël die voortdurende onderhandeling tussen tradisionele gebruike en moderne regstandaarde (Hastings, 2018; Human Sciences Research Council, 2020).<ref>Hastings, J. (2018). The Evolution of Marriage in South Africa. University of Cape Town Press. </ref> == Verwysings: == {{verwysings}} [[Kategorie:Poligamie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture]] [[Kategorie:Zoeloe]] [[Kategorie:Tswana]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] ccynt23pr2l9tmsz0a3kahnmdo4ikmt 2890877 2890827 2026-04-06T19:27:17Z Dumbassman 62009 [[:Kategorie:Zoeloe]] verwyder; [[:Kategorie:Zoeloes]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2890877 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:J. Johnston, Reality versus romance in South Central Africa Wellcome L0027713.jpg|duimnael|294x294px|Poligamie in Suid-Afrika]] '''[[Poligamie]]''', die praktyk om meer as een gade gelyktydig te hê, word in verskeie kulture in [[Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture|Suid-Afrikaanse etniese groepe]] waargeneem. Die mees prominente praktisyns is die [[Zoeloe]]- en [[Tswana]]-gemeenskappe. In hierdie kulture is poligamie dikwels gewortel in tradisionele waardes en gebruike wat afstamming, rykdom en sosiale status beklemtoon. Dit word beskou as 'n manier om gesinsgrootte te vergroot, gesinsbande te versterk en sosiale kohesie te verbeter. Boonop kan dit beskou word as 'n manier om vir meer kinders te voorsien, wat in hierdie gemeenskappe waardeer word vir arbeid, kulturele kontinuïteit en sosiale sekerheid. Histories is poligame praktyke in [[Suid-Afrika]] gesanksioneer en gereguleer deur gewoontereg<ref>Human Sciences Research Council. (2020). Customary Law and the State: Balancing Tradition and Modernity. HRSC Publishers.</ref>, wat mans toegelaat het om onder tradisionele norme met veelvuldige vrouens te trou. Kontemporêre wetlike raamwerke en samelewingshoudings ontwikkel egter. Die Suid-Afrikaanse regering erken amptelik monogame huwelike kragtens die burgerlike reg, maar poligame verbintenisse word steeds wetlik erken onder die gewoontereg as hulle die voorgeskrewe praktyke volg. Hierdie dubbele erkenning weerspieël die voortdurende onderhandeling tussen tradisionele gebruike en moderne regstandaarde (Hastings, 2018; Human Sciences Research Council, 2020).<ref>Hastings, J. (2018). The Evolution of Marriage in South Africa. University of Cape Town Press. </ref> == Verwysings: == {{verwysings}} [[Kategorie:Poligamie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture]] [[Kategorie:Zoeloes]] [[Kategorie:Tswana]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] rcddxx7tv3gi2sy3p0445eyhwzmlmmo 2890891 2890877 2026-04-06T19:54:44Z Oesjaar 7467 Versmelt 2890891 wikitext text/x-wiki {{versmelt|Poligamie|April 2026}} [[Lêer:J. Johnston, Reality versus romance in South Central Africa Wellcome L0027713.jpg|duimnael|294x294px|Poligamie in Suid-Afrika]] '''[[Poligamie]]''', die praktyk om meer as een gade gelyktydig te hê, word in verskeie kulture in [[Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture|Suid-Afrikaanse etniese groepe]] waargeneem. Die mees prominente praktisyns is die [[Zoeloe]]- en [[Tswana]]-gemeenskappe. In hierdie kulture is poligamie dikwels gewortel in tradisionele waardes en gebruike wat afstamming, rykdom en sosiale status beklemtoon. Dit word beskou as 'n manier om gesinsgrootte te vergroot, gesinsbande te versterk en sosiale kohesie te verbeter. Boonop kan dit beskou word as 'n manier om vir meer kinders te voorsien, wat in hierdie gemeenskappe waardeer word vir arbeid, kulturele kontinuïteit en sosiale sekerheid. Histories is poligame praktyke in [[Suid-Afrika]] gesanksioneer en gereguleer deur gewoontereg<ref>Human Sciences Research Council. (2020). Customary Law and the State: Balancing Tradition and Modernity. HRSC Publishers.</ref>, wat mans toegelaat het om onder tradisionele norme met veelvuldige vrouens te trou. Kontemporêre wetlike raamwerke en samelewingshoudings ontwikkel egter. Die Suid-Afrikaanse regering erken amptelik monogame huwelike kragtens die burgerlike reg, maar poligame verbintenisse word steeds wetlik erken onder die gewoontereg as hulle die voorgeskrewe praktyke volg. Hierdie dubbele erkenning weerspieël die voortdurende onderhandeling tussen tradisionele gebruike en moderne regstandaarde (Hastings, 2018; Human Sciences Research Council, 2020).<ref>Hastings, J. (2018). The Evolution of Marriage in South Africa. University of Cape Town Press. </ref> == Verwysings: == {{verwysings}} [[Kategorie:Poligamie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture]] [[Kategorie:Zoeloes]] [[Kategorie:Tswana]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] 7nvcgpwdbc2xto5d99ozyqdhg5qfi9s Om water te maak 0 418547 2890790 2791975 2026-04-06T18:02:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890790 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Versmelt|Water}} [[Lêer:Tugboat Boss discharging ballast water before departure.jpg|duimnael|Water is baie belangrik!]] '''Water''' is 'n helder vloeistof wat geen kleur, weinig smaak of reuk het, en as [[reën]] uit wolke val en strome, mere en seë vorm, en wat gebruik word om te drink, te was, ens. Teoreties is dit moontlik om water te maak. Twee mol [[waterstof]]gas en een mol [[suurstof]]gas moet gekombineer word om water te vorm. Mens het egter aktiveringsenergie nodig om die reaksie te begin en die stowwe saam te voeg. Water reguleer die aarde se temperatuur en bestaan uit twee elemente: [[waterstof]] en [[suurstof]]. Water is noodsaaklik vir ons [[gesondheid]]. Dit speel 'n sleutelrol in baie van ons liggaamsfunksies, insluitend om voedingstowwe na selle te vervoer, ontslae te raak van afval, die beskerming van gewrigte en organe, en die handhawing van liggaamstemperatuur. [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Waterstof]] [[Kategorie:Suurstof]] [[Kategorie:Afrikaans]] dm0bu26kz69idvef0pwfbgnqtxiifcy Zulu nasie 0 418640 2890824 2796196 2026-04-06T18:19:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890824 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Versmelt|Zoeloes}} Die Zoeloe nasie in Suid-Afrika het n baie unieke kultuur en is een van die grootse stamme wat daar is.Shaka Zoeloe was die een wat die Zoeloe fondament voorgele het in 1818. == Tradisie == [[Lêer:African Song and Dance.jpg|duimnael|zoeloe seremonie]] Hierdie nasie hou daarvan om in groepe te wees saam met families en vriende en as daar n seremonie is sal hulle tradisionele bier en kos maak. Daar is geglo dat vrouens nie die kop van n koei mag eet nie want dit is net vir die mans omdat hulle die man van die huis is. Kleurvolle kralle en tradisionele klere is gedra wanneer daar n tradisionele troue of seremonie is<ref>https://www.google.com/search?q=zoeloe+nasie&rlz=1C1GCEU_enZA1124ZA1124&oq=zoeloe+nasie&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIGCAEQRRg8MgYIAhBFGDzSAQg1Nzk0ajBqN6gCALACAA&sourceid=chrome&ie=UTF-8</ref>. Elke jaar in September is daar n rietdans in KwaZulu Nataal waar al die maagde gaan om die Zoeloe koning te sien en saam te vier. == Geloof == [[Lêer:South africa - zulu reed dance ceremony (6529966537).jpg|duimnael|zoeloe tradisionele klere]] Daar is baie byegelowe in die Zoeloe kultuur en tot vandag glo baie mense in dit. Soos heksery dis geglo dat ander mense tradisionele medisyne koop by sangomas so dat daardie persoon ander mense kan seermaak.As dit reen op die troue dag glo mense dat daar ouer mense is wat die reen en donderweer kan stop. Zoeloe mense hou baie van vleis en mieliemeel pap. Dis hoekom lank terug het die mans gaan jag en vleis gebring vir die vrouens en kinders. Musiek, sang en dans speel n baie belangrike rol in die Zoeloe samelewing. <ref>https://www.google.com/search?q=zoeloe+kultuur&sca_esv=512b414220c41cc4&sca_upv=1&rlz=1C1GCEU_enZA1124ZA1124&ei=-CjQZq-dI5-Exc8P7p3n6A4&oq=zoeloe+ku&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiCXpvZWxvZSBrdSoCCAAyBRAAGIAEMgUQABiABDIFEAAYgAQyBRAAGIAEMgYQABgWGB4yBhAAGBYYHjILEAAYgAQYhgMYigUyCxAAGIAEGIYDGIoFMggQABiABBiiBEiwQlCfEViMLXABeAGQAQGYAfQGoAGGF6oBCzItMy4xLjEuMS4xuAEByAEA-AEBmAIFoAKKC8ICChAAGLADGNYEGEfCAgUQIRigAcICCxAuGIAEGJECGIoFwgImEC4YgAQYkQIYigUYlwUY3AQY3gQY4AQY9AMY8QMY9QMY9gPYAQGYAwCIBgGQBgi6BgYIARABGBSSBwkxLjAuMi4xLjGgB5Ai&sclient=gws-wiz-serp</ref>Die drom is die mees populere instrument wat in die Zoeloe nasie gebruik word. == Verwysing == [[Kategorie:Zoeloe Geskiedenis]] [[Kategorie:Riet dans]] [[Kategorie:Zoeloe koning]] [[Kategorie:KwaZulu Natal]] 6hmbydzfn0hlgvdqy0ijkbkncsl7ov3 Texas Rangers (bofbalspan) 0 418753 2890656 2696065 2026-04-06T14:01:17Z Jcb 223 2890656 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Texas Rangers Insignia.svg|duimnael]] Die '''Texas Rangers''' is 'n Amerikaanse professionle [[bofbal]]span wat gebaseer is in die Dallas–Fort Worth metropolitaanse gebied. Die Rangers ding mee in [[Major League Baseball|Hoofligabofbal]] (MLB) as 'n lid van die Amerikaanse Liga (AL) se Westelike Divisie (AL-Wes). Die span is een van twee hoofligaklubs wat gebaseer is in [[Texas]], saam met die Houston Astros van dieselfde liga. Die span is in 1961 gestig as die Washington Senators (1960-1971), 'n uitbreidingspan wat toegeken is aan [[Washington, D.C.]], nadat die vorige span, ook bekend as die Washington Senators (1901–1960), na Minnesota verhuis het en die [[Minnesota Twins]] geword het. Die nuwe Senators-span het na die 1971-seisoen na [[Arlington, Texas]] verhuis en gedebuteer as die Rangers in die opvolgende lente. In 2020 het die Rangers verskuif na die nuwe Globe Life Field-stadion, nadat hulle van 1994 tot 2019 hul tuiswedstryde gespeel het by Globe Life Park, (nou Choctaw-stadion). Die span se naam is afkomstig van 'n historiese wetstoepassingsagentskap (die Texas Ranger Division).<ref>{{cite news|last=Sullivan|first=T.R.|title=How they came to be called the Rangers|url=https://www.mlb.com/news/texas-rangers-team-name-origin|publisher=MLB Advanced Media|website=TexasRangers.com|date=1 Desember 2021|access-date=1 November 2023}}</ref> Die span se kleure is blou, rooi en wit<ref>{{cite news|last=Landry|first=Kennedi|title=Rangers boot Astros in Game 7 to reach 1st World Series since '11|url=https://www.mlb.com/rangers/news/rangers-win-alcs-2023|publisher=MLB Advanced Media|website=TexasRangers.com|date=24 Oktober 2023|access-date=7 November 2023|quote=Rangers first baseman Nathaniel Lowe sprinted from the stage in center field, carrying a large flag adorned with a “Texas Rangers: American League Champions” logo. He waved the flag in front of hundreds (thousands?) of fans wearing red, white and blue at Minute Maid Park, before disappearing into the clubhouse.}}</ref><ref>{{cite web|title=Uniforms and Logos|url=https://www.mlb.com/rangers/history/uniforms-and-logos|publisher=MLB Advanced Media|website=TexasRangers.com|access-date=17 April 2018|archive-date=2 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210102185730/https://www.mlb.com/rangers/history/uniforms-and-logos|url-status=live}}</ref> Die Rangers het nege verskynings in Hoofligabofbal se na-seisoen gemaak, met sewe verskynings wat gevolg het op divisiekampioenskapstitels in 1996, 1998, 1999, 2010, 2011, 2015 en 2016, en in 2012 en 2023 as 'n "wild card"-span. Voor 2010 was die Rangers die enigste span in Hoofligabofbal wat nog nooit verby die eerste rondte van die uitspeelrondes gevorder het nie. In 2010 het die Rangers vir die eerste keer verby die divisiereeks gevorder en die Tampa Bay Rays afgeransel. Die span het hierna hul eerste Amerikaanse Liga-wimpel gewen nadat hulle die [[New York Yankees]] in ses wedstryde geklop het; die Liga se mees-waardevolle-speler (Engels: "most valuable player", of afgekort, MVP), Josh Hamilton, het die Rangers se eerste Amerikaanse Liga Kampioenskapsreeks ("American League Championship Series, of afgekort, ALCS) mees-waardevolle-speler-toekenning gewen. Die Rangers het in hul eerste verskyning in 'n [[World Series (bofbal)|Wêreldreeks]] in vyf wedstryde teen die [[San Francisco Giants]] verloor. Die volgende jaar was die span weer Amerikaanse Liga-kampioene, maar het hulle die 2011-Wêreldreeks in sewe wedstryde verloor teen die [[St. Louis Cardinals]]. Die Rangers het in 2023 deurgedring na die Wêreldreeks en hul eerste kampioenskap gewen deur die [[Arizona Diamondbacks]] in vyf wedstryde te verslaan, met Corey Seager wat die eerste Ranger-speler geword het wat die Wêreldreeks se mees-waardevolle-speler-toekenning gewen het. Van 1961, met inbegrip van die 2023-seisoen, is die Rangers se algehele rekord 4,740 wedstryde gewen, 5,218 wedstryde verloor en 6 wedstryde gelykop gespeel ('n wenpersentasie van .476). Sedert die span se skuif na Texas in 1972 is hul rekord 4,000 wedstryde gewen, 4,186 wedstryde verloor en 5 wedstryde gelykop gespeel ('n wenpersentasie van .489), met inbegrip van die 2023-seisoen.<ref name=BRseasons>{{cite web |title=Texas Rangers Team Record & Encyclopedia |url=https://www.baseball-reference.com/teams/TEX/ |website=Baseball–Reference |publisher=Sports Reference |access-date=28 September 2020 |archive-date=6 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406112639/http://www.baseball-reference.com/teams/TEX/ |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons category|Texas Rangers|Texas Rangers (baseball)}} * {{Official website|https://www.mlb.com/rangers}} {{DEFAULTSORT:Texas Rangers (bofbalspan)}} [[Kategorie:Bofbal]] fq30x9opxa1f992dcddbpp2k2vyhgzs Corvetto 0 419115 2890828 2868680 2026-04-06T18:22:16Z ~2026-21266-61 205836 2890828 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} [[Lêer:Milano - piazza Angilberto II.jpg|duimnael|regs|Die Corvetto-woonbuurt in Milaan.]] '''Corvetto''' is 'n woonbuurt in [[Milaan]].<ref>[https://www.ilgiorno.it/milano/cronaca/da-montenapo-a-corvetto-fioriscono-gallerie-e-progetti-itineranti-una-nuova-epoca-a79cd914 Da Montenapo a Corvetto: fioriscono gallerie e progetti itineranti], ''Il Giorno'', 2024</ref><ref>[https://www.viafarini.org/460/corvetto-artweek/ Corvetto ArtWeek: L'arte invade il quartiere], ''Viafarini'', 2024</ref> Dit is geleë in die suidoostelike deel van die stad, naby die [[Fondazione Prada Museum]]. Corvetto bekend vir sy kontemporêre kuns.<ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/03/via-romilli-milano-arte-contemporanea/ Via Romilli: l'arte contemporanea fiorisce a Milano], ''Artribune'', marzo 2024</ref><ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/01/fondazione-galleria-milano/ Fondazione Galleria Milano: nuovi progetti per l'arte contemporanea], ''Artribune'', gennaio 2024</ref><ref>[https://www.exalto.it/via-romilli-a-milano/ Via Romilli a Milano: il nuovo distretto dell'arte contemporanea], ''Exalto'', 2024</ref> == Kuns en Kultuur == Corvetto word gesien as die hart van kontemporêre kuns in Milaan, met verskeie kunsprojekte, galerye en kulturele gebeure wat gereeld in die omgewing plaasvind. == Eiendomspryse Corvetto, Milaan == Die gemiddelde pryse van residensiële eiendomme in die Corvetto-gebied in Milaan is goedkoper as in die sentrale gebiede van die stad. Die gemiddelde verkooppryse is ongeveer 4.401 € per m², met 'n tipiese variasie tussen ongeveer 4.194 € en 4.414 € per m². Die Corvetto-gebied, in die suidoos van Milaan, word gekenmerk deur 'n rustiger residensiële mark en laer pryse in vergelyking met luukse sentrale buurtes. Volgens sommige ontledings lê die gemiddelde prys van woonstelle in die gebied rond 4.590 € per m², met die meeste advertensies tussen ongeveer 3.685 € en 5.710 € per m². Groter of opgeknapte eiendomme kan effens duurder wees, maar bly oor die algemeen laer as die stadsgemiddelde. Huurpryse in die Corvetto-gebied behoort ook tot die laer pryse in die stad. Die gemiddelde huurprys vir residensiële eiendomme is ongeveer 19,15 € per m² per maand. Standaardwoonstelle kan teen huurgeld verhuur word wat in lyn is met die goedkoper marksegment, vergeleke met ander sentrale dele van Milaan. Verkoop- en huurwaardes in Corvetto weerspieël die gemengde aard van die buurt, met 'n balans tussen residensiële eiendomme, stedelike dienste en gebiede in ontwikkeling. == Infrastruktuur en Vervoer == * [[Porto di Mare (Milaan)]] * [[Corvetto (metro van Milaan)]] * [[Brenta (metro van Milaan)]] Corvetto is een van die beste verbindingsgebiede in die stad, wat dit moontlik maak om binne 'n paar minute die [[Milano-Linate Lughawe]], die snelweë en die sentrum van Milaan selfs te voet te bereik. Die gebied is vernoem na die gelyknamige plein. Van hieruit versprei ses paaie: na suidoos en na noordwes onderskeidelik, [[Via Carlo Marochetti]] en [[Corso Lodi]], wat die stedelike uitbreiding van die [[Statale 9 Via Emilia]] is en wat Milaan ([[Porta Romana]]) verbind met die see van [[Rimini]]; na die noorde strek [[Viale Lucania]], deel van die sogenaamde "Eksterne sirkel van die streke", wat strek tot by [[Piazza Francesco Durante]]. Die [[Corvetto Plein]] word oorskry deur 'n viaduk wat [[Via Marochetti]] verbind met [[Viale Lucania]]. In die woonbuurt is daar twee stasies van die [[M3 (metro van Milaan)]], [[Brenta (metro van Milaan)]] en [[Corvetto (metro van Milaan)]]. Verder is die [[Porto di Mare (metro van Milaan)]]-stasie naby. Verskeie buslyne en 'n trolleybuslyn, bestuur deur [[ATM (Milaan)]], verbind die Corvetto-distrik met die nabygeleë sentrum van Milaan. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Milaan]] b8xj7orrdmd63kumnir89vsi7tth4qu 2890831 2890828 2026-04-06T18:28:11Z ~2026-21266-61 205836 2890831 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} [[Lêer:Milano - piazza Angilberto II.jpg|duimnael|regs|Die Corvetto-woonbuurt in Milaan.]] '''Corvetto''' is 'n woonbuurt in [[Milaan]].<ref>[https://www.ilgiorno.it/milano/cronaca/da-montenapo-a-corvetto-fioriscono-gallerie-e-progetti-itineranti-una-nuova-epoca-a79cd914 Da Montenapo a Corvetto: fioriscono gallerie e progetti itineranti], ''Il Giorno'', 2024</ref><ref>[https://www.viafarini.org/460/corvetto-artweek/ Corvetto ArtWeek: L'arte invade il quartiere], ''Viafarini'', 2024</ref> Dit is in die suidoostelike deel van die stad geleë, naby die [[Fondazione Prada Museum]]. Corvetto is bekend vir sy kontemporêre kuns.<ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/03/via-romilli-milano-arte-contemporanea/ Via Romilli: l'arte contemporanea fiorisce a Milano], ''Artribune'', Maart 2024</ref><ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/01/fondazione-galleria-milano/ Fondazione Galleria Milano: nuovi progetti per l'arte contemporanea], ''Artribune'', Januarie 2024</ref><ref>[https://www.exalto.it/via-romilli-a-milano/ Via Romilli a Milano: il nuovo distretto dell'arte contemporanea], ''Exalto'', 2024</ref> == Kuns en kultuur == Corvetto word beskou as een van die sentrums van kontemporêre kuns in Milaan, met verskeie kunsprojekte, galerye en kulturele geleenthede wat gereeld in die omgewing plaasvind. == Eiendomspryse in Corvetto, Milaan == Die gemiddelde pryse van residensiële eiendomme in die Corvetto-gebied in Milaan is laer as in die sentrale dele van die stad. Die gemiddelde verkoopprys is ongeveer €4 401 per m², met 'n tipiese variasie tussen ongeveer €4 194 en €4 414 per m². Die Corvetto-gebied, in die suidooste van Milaan, word gekenmerk deur 'n rustiger residensiële mark en laer pryse in vergelyking met luukse sentrale woonbuurte. Volgens sommige ontledings is die gemiddelde prys van woonstelle in die gebied sowat €4 590 per m², met die meeste advertensies tussen ongeveer €3 685 en €5 710 per m². Groter of opgeknapte eiendomme kan effens duurder wees, maar bly oor die algemeen onder die stadsgemiddelde. Huurpryse in die Corvetto-gebied behoort ook tot die laer pryse in die stad. Die gemiddelde huurprys vir residensiële eiendomme is ongeveer €19,15 per m² per maand. Standaardwoonstelle word tipies verhuur teen pryse wat ooreenstem met die goedkoper segment van die mark, in vergelyking met ander sentrale dele van Milaan. Verkoop- en huurwaardes in Corvetto weerspieël die gemengde aard van die buurt, met 'n balans tussen residensiële eiendomme, stedelike dienste en ontwikkelende gebiede. == Infrastruktuur en vervoer == * [[Porto di Mare (Milaan)]] * [[Corvetto (metro van Milaan)]] * [[Brenta (metro van Milaan)]] Corvetto is een van die beter-gekoppelde gebiede in die stad, wat dit moontlik maak om binne 'n paar minute [[Milano-Linate Lughawe]], die snelweë en die middestad van Milaan te bereik. Die gebied is vernoem na die gelyknamige plein. Van hier af strek ses paaie: na die suidooste en noordweste onderskeidelik [[Via Carlo Marochetti]] en [[Corso Lodi]], wat die stedelike voortsetting van die [[Statale 9 Via Emilia]] vorm en Milaan ([[Porta Romana]]) met die see by [[Rimini]] verbind; na die noorde strek [[Viale Lucania]], deel van die sogenaamde "eksterne sirkel van die streke", wat tot by [[Piazza Francesco Durante]] loop. Die [[Corvetto-plein]] word oorkruis deur 'n viaduk wat [[Via Marochetti]] met [[Viale Lucania]] verbind. In die woonbuurt is daar twee stasies van die [[M3 (metro van Milaan)]], naamlik [[Brenta (metro van Milaan)]] en [[Corvetto (metro van Milaan)]]. Verder is die [[Porto di Mare (metro van Milaan)]]-stasie naby. Verskeie buslyne en 'n trolleybuslyn, bestuur deur [[ATM (Milaan)]], verbind die Corvetto-distrik met die nabygeleë middestad van Milaan. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Milaan]] jy9psvlfk4ah8rss62myxkpdq95mv0a 2890832 2890831 2026-04-06T18:28:23Z ~2026-21266-61 205836 2890832 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Milano - piazza Angilberto II.jpg|duimnael|regs|Die Corvetto-woonbuurt in Milaan.]] '''Corvetto''' is 'n woonbuurt in [[Milaan]].<ref>[https://www.ilgiorno.it/milano/cronaca/da-montenapo-a-corvetto-fioriscono-gallerie-e-progetti-itineranti-una-nuova-epoca-a79cd914 Da Montenapo a Corvetto: fioriscono gallerie e progetti itineranti], ''Il Giorno'', 2024</ref><ref>[https://www.viafarini.org/460/corvetto-artweek/ Corvetto ArtWeek: L'arte invade il quartiere], ''Viafarini'', 2024</ref> Dit is in die suidoostelike deel van die stad geleë, naby die [[Fondazione Prada Museum]]. Corvetto is bekend vir sy kontemporêre kuns.<ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/03/via-romilli-milano-arte-contemporanea/ Via Romilli: l'arte contemporanea fiorisce a Milano], ''Artribune'', Maart 2024</ref><ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/01/fondazione-galleria-milano/ Fondazione Galleria Milano: nuovi progetti per l'arte contemporanea], ''Artribune'', Januarie 2024</ref><ref>[https://www.exalto.it/via-romilli-a-milano/ Via Romilli a Milano: il nuovo distretto dell'arte contemporanea], ''Exalto'', 2024</ref> == Kuns en kultuur == Corvetto word beskou as een van die sentrums van kontemporêre kuns in Milaan, met verskeie kunsprojekte, galerye en kulturele geleenthede wat gereeld in die omgewing plaasvind. == Eiendomspryse in Corvetto, Milaan == Die gemiddelde pryse van residensiële eiendomme in die Corvetto-gebied in Milaan is laer as in die sentrale dele van die stad. Die gemiddelde verkoopprys is ongeveer €4 401 per m², met 'n tipiese variasie tussen ongeveer €4 194 en €4 414 per m². Die Corvetto-gebied, in die suidooste van Milaan, word gekenmerk deur 'n rustiger residensiële mark en laer pryse in vergelyking met luukse sentrale woonbuurte. Volgens sommige ontledings is die gemiddelde prys van woonstelle in die gebied sowat €4 590 per m², met die meeste advertensies tussen ongeveer €3 685 en €5 710 per m². Groter of opgeknapte eiendomme kan effens duurder wees, maar bly oor die algemeen onder die stadsgemiddelde. Huurpryse in die Corvetto-gebied behoort ook tot die laer pryse in die stad. Die gemiddelde huurprys vir residensiële eiendomme is ongeveer €19,15 per m² per maand. Standaardwoonstelle word tipies verhuur teen pryse wat ooreenstem met die goedkoper segment van die mark, in vergelyking met ander sentrale dele van Milaan. Verkoop- en huurwaardes in Corvetto weerspieël die gemengde aard van die buurt, met 'n balans tussen residensiële eiendomme, stedelike dienste en ontwikkelende gebiede. == Infrastruktuur en vervoer == * [[Porto di Mare (Milaan)]] * [[Corvetto (metro van Milaan)]] * [[Brenta (metro van Milaan)]] Corvetto is een van die beter-gekoppelde gebiede in die stad, wat dit moontlik maak om binne 'n paar minute [[Milano-Linate Lughawe]], die snelweë en die middestad van Milaan te bereik. Die gebied is vernoem na die gelyknamige plein. Van hier af strek ses paaie: na die suidooste en noordweste onderskeidelik [[Via Carlo Marochetti]] en [[Corso Lodi]], wat die stedelike voortsetting van die [[Statale 9 Via Emilia]] vorm en Milaan ([[Porta Romana]]) met die see by [[Rimini]] verbind; na die noorde strek [[Viale Lucania]], deel van die sogenaamde "eksterne sirkel van die streke", wat tot by [[Piazza Francesco Durante]] loop. Die [[Corvetto-plein]] word oorkruis deur 'n viaduk wat [[Via Marochetti]] met [[Viale Lucania]] verbind. In die woonbuurt is daar twee stasies van die [[M3 (metro van Milaan)]], naamlik [[Brenta (metro van Milaan)]] en [[Corvetto (metro van Milaan)]]. Verder is die [[Porto di Mare (metro van Milaan)]]-stasie naby. Verskeie buslyne en 'n trolleybuslyn, bestuur deur [[ATM (Milaan)]], verbind die Corvetto-distrik met die nabygeleë middestad van Milaan. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Milaan]] 4qxae0ghgg57eyg30bakb4m8hgvmlnq 2890835 2890832 2026-04-06T18:35:14Z ~2026-21266-61 205836 /* Kuns en kultuur */ 2890835 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Milano - piazza Angilberto II.jpg|duimnael|regs|Die Corvetto-woonbuurt in Milaan.]] '''Corvetto''' is 'n woonbuurt in [[Milaan]].<ref>[https://www.ilgiorno.it/milano/cronaca/da-montenapo-a-corvetto-fioriscono-gallerie-e-progetti-itineranti-una-nuova-epoca-a79cd914 Da Montenapo a Corvetto: fioriscono gallerie e progetti itineranti], ''Il Giorno'', 2024</ref><ref>[https://www.viafarini.org/460/corvetto-artweek/ Corvetto ArtWeek: L'arte invade il quartiere], ''Viafarini'', 2024</ref> Dit is in die suidoostelike deel van die stad geleë, naby die [[Fondazione Prada Museum]]. Corvetto is bekend vir sy kontemporêre kuns.<ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/03/via-romilli-milano-arte-contemporanea/ Via Romilli: l'arte contemporanea fiorisce a Milano], ''Artribune'', Maart 2024</ref><ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/01/fondazione-galleria-milano/ Fondazione Galleria Milano: nuovi progetti per l'arte contemporanea], ''Artribune'', Januarie 2024</ref><ref>[https://www.exalto.it/via-romilli-a-milano/ Via Romilli a Milano: il nuovo distretto dell'arte contemporanea], ''Exalto'', 2024</ref> == Kuns en kultuur == Corvetto word beskou as een van die sentrums van kontemporêre kuns in Milaan, met verskeie kunsprojekte, galerye en kulturele geleenthede wat gereeld in die omgewing plaasvind. In die afgelope jare het die woonbuurt Corvetto ’n diepgaande stedelike herontwikkeling beleef, ook danksy die vestiging van die nuwe hoofkantoor van die Stad Milaan in Via Sile, en het dit ontwikkel tot een van die mees dinamiese opkomende kulturele sentrums van die stad. Die gebied het ’n verwysingspunt geword vir Italiaanse en internasionale kunstenaars wat met kontemporêre avant-garde verbind word.<ref>[https://www.sestonotizie.it/milano-per-arte-pubblica-inaugurata-al-corvetto-la-seconda-parte-del-progetto-inside-out-ora-tocca-a-voi/ Sesto Notizie, Milano, per arte pubblica inaugurata al Corvetto la seconda parte del progetto Inside Out: ora tocca a voi]</ref><ref>[https://www.milanotoday.it/attualita/murales-piazza-angilberto-II.html Milano Today, Murales Piazza Angilberto II]</ref> Hierdie dinamiek het gelei tot die ontstaan van talle kunsgalerye, onafhanklike ruimtes en kulturele geleenthede.<ref>[https://www.exalto.it/via-romilli-a-milano/ Exalto, Via Romilli a Milano]</ref><ref>[https://blog.urbanfile.org/2022/05/11/milano-corvetto-gamboloita-grazie-al-mudec-piazza-angilberto-si-colora-darte/ UrbanFile, Milano Corvetto Gamboloita: grazie al Mudec, Piazza Angilberto si colora d’arte]</ref> Dit dra by tot die vorming van ’n jong, eksperimentele en voortdurend ontwikkelende kreatiewe ekosisteem. Terselfdertyd het verskeie historiese galerye wat voorheen in die middestad geleë was, geleidelik besluit om na die woonbuurt te verhuis, aangetrek deur groter ruimtes, meer volhoubare koste en ’n stedelike konteks wat artistieke navorsing en nuwe kontemporêre praktyke bevorder. Danksy hierdie dinamika het Corvetto hom gevestig as ’n volwaardige distrik vir kontemporêre kuns, wat hom onderskei deur ’n jong, oop identiteit wat sterk gerig is op die globale kunstoneel.<ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/03/via-romilli-milano-arte-contemporanea/ Artribune, Via Romilli Milano Arte Contemporanea]</ref><ref>[https://www.ilgiorno.it/milano/cronaca/da-montenapo-a-corvetto-fioriscono-gallerie-e-progetti-itineranti-una-nuova-epoca-a79cd914 Il Giorno, Da Montenapo a Corvetto: fioriscono gallerie e progetti itineranti, una nuova epoca]</ref> == Eiendomspryse in Corvetto, Milaan == Die gemiddelde pryse van residensiële eiendomme in die Corvetto-gebied in Milaan is laer as in die sentrale dele van die stad. Die gemiddelde verkoopprys is ongeveer €4 401 per m², met 'n tipiese variasie tussen ongeveer €4 194 en €4 414 per m². Die Corvetto-gebied, in die suidooste van Milaan, word gekenmerk deur 'n rustiger residensiële mark en laer pryse in vergelyking met luukse sentrale woonbuurte. Volgens sommige ontledings is die gemiddelde prys van woonstelle in die gebied sowat €4 590 per m², met die meeste advertensies tussen ongeveer €3 685 en €5 710 per m². Groter of opgeknapte eiendomme kan effens duurder wees, maar bly oor die algemeen onder die stadsgemiddelde. Huurpryse in die Corvetto-gebied behoort ook tot die laer pryse in die stad. Die gemiddelde huurprys vir residensiële eiendomme is ongeveer €19,15 per m² per maand. Standaardwoonstelle word tipies verhuur teen pryse wat ooreenstem met die goedkoper segment van die mark, in vergelyking met ander sentrale dele van Milaan. Verkoop- en huurwaardes in Corvetto weerspieël die gemengde aard van die buurt, met 'n balans tussen residensiële eiendomme, stedelike dienste en ontwikkelende gebiede. == Infrastruktuur en vervoer == * [[Porto di Mare (Milaan)]] * [[Corvetto (metro van Milaan)]] * [[Brenta (metro van Milaan)]] Corvetto is een van die beter-gekoppelde gebiede in die stad, wat dit moontlik maak om binne 'n paar minute [[Milano-Linate Lughawe]], die snelweë en die middestad van Milaan te bereik. Die gebied is vernoem na die gelyknamige plein. Van hier af strek ses paaie: na die suidooste en noordweste onderskeidelik [[Via Carlo Marochetti]] en [[Corso Lodi]], wat die stedelike voortsetting van die [[Statale 9 Via Emilia]] vorm en Milaan ([[Porta Romana]]) met die see by [[Rimini]] verbind; na die noorde strek [[Viale Lucania]], deel van die sogenaamde "eksterne sirkel van die streke", wat tot by [[Piazza Francesco Durante]] loop. Die [[Corvetto-plein]] word oorkruis deur 'n viaduk wat [[Via Marochetti]] met [[Viale Lucania]] verbind. In die woonbuurt is daar twee stasies van die [[M3 (metro van Milaan)]], naamlik [[Brenta (metro van Milaan)]] en [[Corvetto (metro van Milaan)]]. Verder is die [[Porto di Mare (metro van Milaan)]]-stasie naby. Verskeie buslyne en 'n trolleybuslyn, bestuur deur [[ATM (Milaan)]], verbind die Corvetto-distrik met die nabygeleë middestad van Milaan. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Milaan]] f6nwyyuqpffslm2cgsrcwek3k4sh99x 2890844 2890835 2026-04-06T18:43:08Z ~2026-21266-61 205836 /* Infrastruktuur en vervoer */ 2890844 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Milano - piazza Angilberto II.jpg|duimnael|regs|Die Corvetto-woonbuurt in Milaan.]] '''Corvetto''' is 'n woonbuurt in [[Milaan]].<ref>[https://www.ilgiorno.it/milano/cronaca/da-montenapo-a-corvetto-fioriscono-gallerie-e-progetti-itineranti-una-nuova-epoca-a79cd914 Da Montenapo a Corvetto: fioriscono gallerie e progetti itineranti], ''Il Giorno'', 2024</ref><ref>[https://www.viafarini.org/460/corvetto-artweek/ Corvetto ArtWeek: L'arte invade il quartiere], ''Viafarini'', 2024</ref> Dit is in die suidoostelike deel van die stad geleë, naby die [[Fondazione Prada Museum]]. Corvetto is bekend vir sy kontemporêre kuns.<ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/03/via-romilli-milano-arte-contemporanea/ Via Romilli: l'arte contemporanea fiorisce a Milano], ''Artribune'', Maart 2024</ref><ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/01/fondazione-galleria-milano/ Fondazione Galleria Milano: nuovi progetti per l'arte contemporanea], ''Artribune'', Januarie 2024</ref><ref>[https://www.exalto.it/via-romilli-a-milano/ Via Romilli a Milano: il nuovo distretto dell'arte contemporanea], ''Exalto'', 2024</ref> == Kuns en kultuur == Corvetto word beskou as een van die sentrums van kontemporêre kuns in Milaan, met verskeie kunsprojekte, galerye en kulturele geleenthede wat gereeld in die omgewing plaasvind. In die afgelope jare het die woonbuurt Corvetto ’n diepgaande stedelike herontwikkeling beleef, ook danksy die vestiging van die nuwe hoofkantoor van die Stad Milaan in Via Sile, en het dit ontwikkel tot een van die mees dinamiese opkomende kulturele sentrums van die stad. Die gebied het ’n verwysingspunt geword vir Italiaanse en internasionale kunstenaars wat met kontemporêre avant-garde verbind word.<ref>[https://www.sestonotizie.it/milano-per-arte-pubblica-inaugurata-al-corvetto-la-seconda-parte-del-progetto-inside-out-ora-tocca-a-voi/ Sesto Notizie, Milano, per arte pubblica inaugurata al Corvetto la seconda parte del progetto Inside Out: ora tocca a voi]</ref><ref>[https://www.milanotoday.it/attualita/murales-piazza-angilberto-II.html Milano Today, Murales Piazza Angilberto II]</ref> Hierdie dinamiek het gelei tot die ontstaan van talle kunsgalerye, onafhanklike ruimtes en kulturele geleenthede.<ref>[https://www.exalto.it/via-romilli-a-milano/ Exalto, Via Romilli a Milano]</ref><ref>[https://blog.urbanfile.org/2022/05/11/milano-corvetto-gamboloita-grazie-al-mudec-piazza-angilberto-si-colora-darte/ UrbanFile, Milano Corvetto Gamboloita: grazie al Mudec, Piazza Angilberto si colora d’arte]</ref> Dit dra by tot die vorming van ’n jong, eksperimentele en voortdurend ontwikkelende kreatiewe ekosisteem. Terselfdertyd het verskeie historiese galerye wat voorheen in die middestad geleë was, geleidelik besluit om na die woonbuurt te verhuis, aangetrek deur groter ruimtes, meer volhoubare koste en ’n stedelike konteks wat artistieke navorsing en nuwe kontemporêre praktyke bevorder. Danksy hierdie dinamika het Corvetto hom gevestig as ’n volwaardige distrik vir kontemporêre kuns, wat hom onderskei deur ’n jong, oop identiteit wat sterk gerig is op die globale kunstoneel.<ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/03/via-romilli-milano-arte-contemporanea/ Artribune, Via Romilli Milano Arte Contemporanea]</ref><ref>[https://www.ilgiorno.it/milano/cronaca/da-montenapo-a-corvetto-fioriscono-gallerie-e-progetti-itineranti-una-nuova-epoca-a79cd914 Il Giorno, Da Montenapo a Corvetto: fioriscono gallerie e progetti itineranti, una nuova epoca]</ref> == Eiendomspryse in Corvetto, Milaan == Die gemiddelde pryse van residensiële eiendomme in die Corvetto-gebied in Milaan is laer as in die sentrale dele van die stad. Die gemiddelde verkoopprys is ongeveer €4 401 per m², met 'n tipiese variasie tussen ongeveer €4 194 en €4 414 per m². Die Corvetto-gebied, in die suidooste van Milaan, word gekenmerk deur 'n rustiger residensiële mark en laer pryse in vergelyking met luukse sentrale woonbuurte. Volgens sommige ontledings is die gemiddelde prys van woonstelle in die gebied sowat €4 590 per m², met die meeste advertensies tussen ongeveer €3 685 en €5 710 per m². Groter of opgeknapte eiendomme kan effens duurder wees, maar bly oor die algemeen onder die stadsgemiddelde. Huurpryse in die Corvetto-gebied behoort ook tot die laer pryse in die stad. Die gemiddelde huurprys vir residensiële eiendomme is ongeveer €19,15 per m² per maand. Standaardwoonstelle word tipies verhuur teen pryse wat ooreenstem met die goedkoper segment van die mark, in vergelyking met ander sentrale dele van Milaan. Verkoop- en huurwaardes in Corvetto weerspieël die gemengde aard van die buurt, met 'n balans tussen residensiële eiendomme, stedelike dienste en ontwikkelende gebiede. == Infrastruktuur en vervoer == * [[File:Milano linea M3.svg|25px|Lyn M3 (Metro van Milaan)]] [[Porto di Mare (Metro van Milaan)|Porto di Mare]] * [[File:Milano linea M3.svg|25px|Lyn M3 (Metro van Milaan)]] [[Corvetto (Metro van Milaan)|Corvetto]] * [[File:Milano linea M3.svg|25px|Lyn M3 (Metro van Milaan)]] [[Brenta (Metro van Milaan)|Brenta]] Corvetto is een van die beter-gekoppelde gebiede in die stad, wat dit moontlik maak om binne 'n paar minute [[Milano-Linate Lughawe]], die snelweë en die middestad van Milaan te bereik. Die gebied is vernoem na die gelyknamige plein. Van hier af strek ses paaie: na die suidooste en noordweste onderskeidelik [[Via Carlo Marochetti]] en [[Corso Lodi]], wat die stedelike voortsetting van die [[Statale 9 Via Emilia]] vorm en Milaan ([[Porta Romana]]) met die see by [[Rimini]] verbind; na die noorde strek [[Viale Lucania]], deel van die sogenaamde "eksterne sirkel van die streke", wat tot by [[Piazza Francesco Durante]] loop. Die [[Corvetto-plein]] word oorkruis deur 'n viaduk wat [[Via Marochetti]] met [[Viale Lucania]] verbind. In die woonbuurt is daar twee stasies van die [[M3 (metro van Milaan)]], naamlik [[Brenta (metro van Milaan)]] en [[Corvetto (metro van Milaan)]]. Verder is die [[Porto di Mare (metro van Milaan)]]-stasie naby. Verskeie buslyne en 'n trolleybuslyn, bestuur deur [[ATM (Milaan)]], verbind die Corvetto-distrik met die nabygeleë middestad van Milaan. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Milaan]] g9bmevqpj0pcfg7efaxjbv8h3mla1cr 2890845 2890844 2026-04-06T18:43:22Z ~2026-21266-61 205836 /* Infrastruktuur en vervoer */ 2890845 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Milano - piazza Angilberto II.jpg|duimnael|regs|Die Corvetto-woonbuurt in Milaan.]] '''Corvetto''' is 'n woonbuurt in [[Milaan]].<ref>[https://www.ilgiorno.it/milano/cronaca/da-montenapo-a-corvetto-fioriscono-gallerie-e-progetti-itineranti-una-nuova-epoca-a79cd914 Da Montenapo a Corvetto: fioriscono gallerie e progetti itineranti], ''Il Giorno'', 2024</ref><ref>[https://www.viafarini.org/460/corvetto-artweek/ Corvetto ArtWeek: L'arte invade il quartiere], ''Viafarini'', 2024</ref> Dit is in die suidoostelike deel van die stad geleë, naby die [[Fondazione Prada Museum]]. Corvetto is bekend vir sy kontemporêre kuns.<ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/03/via-romilli-milano-arte-contemporanea/ Via Romilli: l'arte contemporanea fiorisce a Milano], ''Artribune'', Maart 2024</ref><ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/01/fondazione-galleria-milano/ Fondazione Galleria Milano: nuovi progetti per l'arte contemporanea], ''Artribune'', Januarie 2024</ref><ref>[https://www.exalto.it/via-romilli-a-milano/ Via Romilli a Milano: il nuovo distretto dell'arte contemporanea], ''Exalto'', 2024</ref> == Kuns en kultuur == Corvetto word beskou as een van die sentrums van kontemporêre kuns in Milaan, met verskeie kunsprojekte, galerye en kulturele geleenthede wat gereeld in die omgewing plaasvind. In die afgelope jare het die woonbuurt Corvetto ’n diepgaande stedelike herontwikkeling beleef, ook danksy die vestiging van die nuwe hoofkantoor van die Stad Milaan in Via Sile, en het dit ontwikkel tot een van die mees dinamiese opkomende kulturele sentrums van die stad. Die gebied het ’n verwysingspunt geword vir Italiaanse en internasionale kunstenaars wat met kontemporêre avant-garde verbind word.<ref>[https://www.sestonotizie.it/milano-per-arte-pubblica-inaugurata-al-corvetto-la-seconda-parte-del-progetto-inside-out-ora-tocca-a-voi/ Sesto Notizie, Milano, per arte pubblica inaugurata al Corvetto la seconda parte del progetto Inside Out: ora tocca a voi]</ref><ref>[https://www.milanotoday.it/attualita/murales-piazza-angilberto-II.html Milano Today, Murales Piazza Angilberto II]</ref> Hierdie dinamiek het gelei tot die ontstaan van talle kunsgalerye, onafhanklike ruimtes en kulturele geleenthede.<ref>[https://www.exalto.it/via-romilli-a-milano/ Exalto, Via Romilli a Milano]</ref><ref>[https://blog.urbanfile.org/2022/05/11/milano-corvetto-gamboloita-grazie-al-mudec-piazza-angilberto-si-colora-darte/ UrbanFile, Milano Corvetto Gamboloita: grazie al Mudec, Piazza Angilberto si colora d’arte]</ref> Dit dra by tot die vorming van ’n jong, eksperimentele en voortdurend ontwikkelende kreatiewe ekosisteem. Terselfdertyd het verskeie historiese galerye wat voorheen in die middestad geleë was, geleidelik besluit om na die woonbuurt te verhuis, aangetrek deur groter ruimtes, meer volhoubare koste en ’n stedelike konteks wat artistieke navorsing en nuwe kontemporêre praktyke bevorder. Danksy hierdie dinamika het Corvetto hom gevestig as ’n volwaardige distrik vir kontemporêre kuns, wat hom onderskei deur ’n jong, oop identiteit wat sterk gerig is op die globale kunstoneel.<ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/03/via-romilli-milano-arte-contemporanea/ Artribune, Via Romilli Milano Arte Contemporanea]</ref><ref>[https://www.ilgiorno.it/milano/cronaca/da-montenapo-a-corvetto-fioriscono-gallerie-e-progetti-itineranti-una-nuova-epoca-a79cd914 Il Giorno, Da Montenapo a Corvetto: fioriscono gallerie e progetti itineranti, una nuova epoca]</ref> == Eiendomspryse in Corvetto, Milaan == Die gemiddelde pryse van residensiële eiendomme in die Corvetto-gebied in Milaan is laer as in die sentrale dele van die stad. Die gemiddelde verkoopprys is ongeveer €4 401 per m², met 'n tipiese variasie tussen ongeveer €4 194 en €4 414 per m². Die Corvetto-gebied, in die suidooste van Milaan, word gekenmerk deur 'n rustiger residensiële mark en laer pryse in vergelyking met luukse sentrale woonbuurte. Volgens sommige ontledings is die gemiddelde prys van woonstelle in die gebied sowat €4 590 per m², met die meeste advertensies tussen ongeveer €3 685 en €5 710 per m². Groter of opgeknapte eiendomme kan effens duurder wees, maar bly oor die algemeen onder die stadsgemiddelde. Huurpryse in die Corvetto-gebied behoort ook tot die laer pryse in die stad. Die gemiddelde huurprys vir residensiële eiendomme is ongeveer €19,15 per m² per maand. Standaardwoonstelle word tipies verhuur teen pryse wat ooreenstem met die goedkoper segment van die mark, in vergelyking met ander sentrale dele van Milaan. Verkoop- en huurwaardes in Corvetto weerspieël die gemengde aard van die buurt, met 'n balans tussen residensiële eiendomme, stedelike dienste en ontwikkelende gebiede. == Infrastruktuur en vervoer == * [[File:Milano linea M3.svg|25px|Lyn M3 (Metro van Milaan)]] [[Porto di Mare (Metro van Milaan)|Porto di Mare]] * [[File:Milano linea M3.svg|25px|Lyn M3 (Metro van Milaan)]] [[Corvetto (Metro van Milaan)|Corvetto]] * [[File:Milano linea M3.svg|25px|Lyn M3 (Metro van Milaan)]] [[Brenta (Metro van Milaan)|Brenta]] Corvetto is een van die beter-gekoppelde gebiede in die stad, wat dit moontlik maak om binne 'n paar minute [[Milano-Linate Lughawe]], die snelweë en die middestad van Milaan te bereik. Die gebied is vernoem na die gelyknamige plein. Van hier af strek ses paaie: na die suidooste en noordweste onderskeidelik [[Via Carlo Marochetti]] en [[Corso Lodi]], wat die stedelike voortsetting van die [[Statale 9 Via Emilia]] vorm en Milaan ([[Porta Romana]]) met die see by [[Rimini]] verbind; na die noorde strek [[Viale Lucania]], deel van die sogenaamde "eksterne sirkel van die streke", wat tot by [[Piazza Francesco Durante]] loop. Die [[Corvetto-plein]] word oorkruis deur 'n viaduk wat [[Via Marochetti]] met [[Viale Lucania]] verbind. In die woonbuurt is daar twee stasies van die [[M3 (metro van Milaan)]], naamlik [[Brenta (metro van Milaan)]] en [[Corvetto (metro van Milaan)]]. Verder is die [[Porto di Mare (metro van Milaan)]]-stasie naby. Verskeie buslyne en 'n trolleybuslyn, bestuur deur [[ATM (Milaan)]], verbind die Corvetto-distrik met die nabygeleë middestad van Milaan. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Milaan]] pm43k1zxvik53z134rf6uk2y89nppk5 2890870 2890845 2026-04-06T19:15:19Z ~2026-21266-61 205836 /* Eiendomspryse in Corvetto, Milaan */ 2890870 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Milano - piazza Angilberto II.jpg|duimnael|regs|Die Corvetto-woonbuurt in Milaan.]] '''Corvetto''' is 'n woonbuurt in [[Milaan]].<ref>[https://www.ilgiorno.it/milano/cronaca/da-montenapo-a-corvetto-fioriscono-gallerie-e-progetti-itineranti-una-nuova-epoca-a79cd914 Da Montenapo a Corvetto: fioriscono gallerie e progetti itineranti], ''Il Giorno'', 2024</ref><ref>[https://www.viafarini.org/460/corvetto-artweek/ Corvetto ArtWeek: L'arte invade il quartiere], ''Viafarini'', 2024</ref> Dit is in die suidoostelike deel van die stad geleë, naby die [[Fondazione Prada Museum]]. Corvetto is bekend vir sy kontemporêre kuns.<ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/03/via-romilli-milano-arte-contemporanea/ Via Romilli: l'arte contemporanea fiorisce a Milano], ''Artribune'', Maart 2024</ref><ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/01/fondazione-galleria-milano/ Fondazione Galleria Milano: nuovi progetti per l'arte contemporanea], ''Artribune'', Januarie 2024</ref><ref>[https://www.exalto.it/via-romilli-a-milano/ Via Romilli a Milano: il nuovo distretto dell'arte contemporanea], ''Exalto'', 2024</ref> == Kuns en kultuur == Corvetto word beskou as een van die sentrums van kontemporêre kuns in Milaan, met verskeie kunsprojekte, galerye en kulturele geleenthede wat gereeld in die omgewing plaasvind. In die afgelope jare het die woonbuurt Corvetto ’n diepgaande stedelike herontwikkeling beleef, ook danksy die vestiging van die nuwe hoofkantoor van die Stad Milaan in Via Sile, en het dit ontwikkel tot een van die mees dinamiese opkomende kulturele sentrums van die stad. Die gebied het ’n verwysingspunt geword vir Italiaanse en internasionale kunstenaars wat met kontemporêre avant-garde verbind word.<ref>[https://www.sestonotizie.it/milano-per-arte-pubblica-inaugurata-al-corvetto-la-seconda-parte-del-progetto-inside-out-ora-tocca-a-voi/ Sesto Notizie, Milano, per arte pubblica inaugurata al Corvetto la seconda parte del progetto Inside Out: ora tocca a voi]</ref><ref>[https://www.milanotoday.it/attualita/murales-piazza-angilberto-II.html Milano Today, Murales Piazza Angilberto II]</ref> Hierdie dinamiek het gelei tot die ontstaan van talle kunsgalerye, onafhanklike ruimtes en kulturele geleenthede.<ref>[https://www.exalto.it/via-romilli-a-milano/ Exalto, Via Romilli a Milano]</ref><ref>[https://blog.urbanfile.org/2022/05/11/milano-corvetto-gamboloita-grazie-al-mudec-piazza-angilberto-si-colora-darte/ UrbanFile, Milano Corvetto Gamboloita: grazie al Mudec, Piazza Angilberto si colora d’arte]</ref> Dit dra by tot die vorming van ’n jong, eksperimentele en voortdurend ontwikkelende kreatiewe ekosisteem. Terselfdertyd het verskeie historiese galerye wat voorheen in die middestad geleë was, geleidelik besluit om na die woonbuurt te verhuis, aangetrek deur groter ruimtes, meer volhoubare koste en ’n stedelike konteks wat artistieke navorsing en nuwe kontemporêre praktyke bevorder. Danksy hierdie dinamika het Corvetto hom gevestig as ’n volwaardige distrik vir kontemporêre kuns, wat hom onderskei deur ’n jong, oop identiteit wat sterk gerig is op die globale kunstoneel.<ref>[https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/03/via-romilli-milano-arte-contemporanea/ Artribune, Via Romilli Milano Arte Contemporanea]</ref><ref>[https://www.ilgiorno.it/milano/cronaca/da-montenapo-a-corvetto-fioriscono-gallerie-e-progetti-itineranti-una-nuova-epoca-a79cd914 Il Giorno, Da Montenapo a Corvetto: fioriscono gallerie e progetti itineranti, una nuova epoca]</ref> == Eiendomspryse in Corvetto, Milaan == Die Corvetto-gebied, in die suidooste van Milaan, word gekenmerk deur 'n rustiger residensiële mark en laer pryse in vergelyking met luukse sentrale woonbuurte. Volgens sommige ontledings is die gemiddelde prys van woonstelle in die gebied sowat €4 590 per m², met die meeste advertensies tussen ongeveer €5 710 per m². Groter of opgeknapte eiendomme kan effens duurder wees, maar bly oor die algemeen onder die stadsgemiddelde. Huurpryse in die Corvetto-gebied behoort ook tot die laer pryse in die stad. Die gemiddelde huurprys vir residensiële eiendomme is ongeveer €19,15 per m² per maand. Standaardwoonstelle word tipies verhuur teen pryse wat ooreenstem met die goedkoper segment van die mark, in vergelyking met ander sentrale dele van Milaan. Verkoop- en huurwaardes in Corvetto weerspieël die gemengde aard van die buurt, met 'n balans tussen residensiële eiendomme, stedelike dienste en ontwikkelende gebiede. == Infrastruktuur en vervoer == * [[File:Milano linea M3.svg|25px|Lyn M3 (Metro van Milaan)]] [[Porto di Mare (Metro van Milaan)|Porto di Mare]] * [[File:Milano linea M3.svg|25px|Lyn M3 (Metro van Milaan)]] [[Corvetto (Metro van Milaan)|Corvetto]] * [[File:Milano linea M3.svg|25px|Lyn M3 (Metro van Milaan)]] [[Brenta (Metro van Milaan)|Brenta]] Corvetto is een van die beter-gekoppelde gebiede in die stad, wat dit moontlik maak om binne 'n paar minute [[Milano-Linate Lughawe]], die snelweë en die middestad van Milaan te bereik. Die gebied is vernoem na die gelyknamige plein. Van hier af strek ses paaie: na die suidooste en noordweste onderskeidelik [[Via Carlo Marochetti]] en [[Corso Lodi]], wat die stedelike voortsetting van die [[Statale 9 Via Emilia]] vorm en Milaan ([[Porta Romana]]) met die see by [[Rimini]] verbind; na die noorde strek [[Viale Lucania]], deel van die sogenaamde "eksterne sirkel van die streke", wat tot by [[Piazza Francesco Durante]] loop. Die [[Corvetto-plein]] word oorkruis deur 'n viaduk wat [[Via Marochetti]] met [[Viale Lucania]] verbind. In die woonbuurt is daar twee stasies van die [[M3 (metro van Milaan)]], naamlik [[Brenta (metro van Milaan)]] en [[Corvetto (metro van Milaan)]]. Verder is die [[Porto di Mare (metro van Milaan)]]-stasie naby. Verskeie buslyne en 'n trolleybuslyn, bestuur deur [[ATM (Milaan)]], verbind die Corvetto-distrik met die nabygeleë middestad van Milaan. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Milaan]] 5py6jwvnrnv0o3cjmcnbvpbonlwjkpp Dekoratie voor Trouwe Dienst 0 419384 2890733 2886444 2026-04-06T17:33:37Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890733 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dekoratie voor Trouwe Dienst.jpg|duimnael|regs|Die medalje.]] Die '''Dekoratie voor Trouwe Dienst''' ('''DTD''') was ‘n Suid-Afrikaanse [[medalje]] vir offisiere van die krygsmagte van die voormalige [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] en die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]] wat ‘n heldhaftige bydrae gelewer het tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Agtergrond== Die Boererepublieke het oor geen stelsel beskik wat hul soldate vir dapperheid onderskei het nie. Tydens die oorlog is bevelvoerders van die ZAR-magte egter deur middel van ‘n kennisgewing in die Staats Courant van 9 Mei 1900 beveel om name aan te teken van manskappe wat besondere dapperheid aan die dag lê sodat na die oorlog aan daardie soldate erkenning gegee kan word. Maar die ZAR en die Oranje-Vrystaat verloor die oorleg en kom daar niks van die oorhandiging van eretekens nie. Toe die Unie-verdedigingsmag gevorm word, dra die soldate wat aan [[Groot-Brittanje|Britse]] kant geveg het, wel medaljes, maar die oud-veterane van die OVS en die ZAR nie. Om die ongelyklheid reg te tel is die DTD ingestel gelyk aan rang as die Britse Distinguished Service Order (die DSO). ==Aan wie?== Die DTD kon toegeken word aan oud-offisiere van die Boere-republieke, maar moes dienende lede van die nuwe verdediginsmag wees of beskikbaar wees om opgeroep te word. Toekennings is gedoen deur die Britse koning op aanbeveling van die [[Unie van Suid-Afrika]] se minister van verdediging. Tussen 1921 en 31 Desember 1946 is 655 offisiere vereer. Baie offisiere wat aan Boerekant geveg het, is egter uitgesluit, byvoorbeeld Kaapse Rebelle en ander rebelle en offisiere van die [[Hollanderkorps]] en ander buitelanders wat die Boere ondersteun het. ==Medalje== Die medalje het bestaan uit ‘n ronde silwer skyf, 37 mm in deursnee, 3 mm dik met ‘n effens opstaande rant. Aan die een kant was die landswapen van die Oranje-Vrystaat met op die agtergrond ‘n kruis (die tradisionele simbool van dapperheid) en in die veld rondom die kruis was die inskripsies “Voor Trouwe Dienst” en “1899-1902”. Die ander kant van die penning was presies dieselfde, behalwe dat die OVS-wapen met die ZAR-wapen vervang is. Op die smal rand van die munt het die naam en rang van die ontvanger gestaan. ==Lint== Aan die medalje is ‘n gespe vir ‘n lint met ‘n breedte van 32 mm. Die lint het bestaan uit 5 vertikale bane in die vyf gekombineerde kleure van die [[Vierkleur]] (rooi, wit, blou, groen) en die OVS-vlag (rooi, wit, blou, oranje). Die rooi baan is 3 mm breed, groen 7 mm, blou 12 mm, oranje 7 mm en wit 3 mm. ==Drawyse== ‘n Veteraan van die Vrystaatse magte dra die medalje met die OVS-wapen na vore. Ook dra hy die lint so dat die wit baan vir hom links is. Vir ‘n ZAR-offisier is dit by die munt sowel as by die lint andersom. Soos gebruiklik met eretitels en kwalifikasies in die [[Engeland|Engelse]] tradisie was die ontvanger van ‘n DTD geregtig om die letters agter sy naam te skryf. ==Opmerking== Die Britse koning maak dus in hierdie geval ‘n toekenning aan mense wat in ‘n oorlog teen sy land geveg het en die oorlog verloor het. Dit is bedoel as ‘n gebaar van versoening. ==Lees ook== *[[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies en medaljes]] *[[Andries Smorenburg]] ==Bibliografie== *angloboerwar.com/medals-and-awrds/boer/1719-dekoratie-voor-trouwe-dienst *samilitaryhistory.org/vol011fo.html *transvaalstudycircle.org/dekoratie-voor-trouwe-dienst-a- philatelic-connection-by-garth-kruger/ [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Toekennings]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ordes en dekorasies]] hrrhmkuawp4ixdp7h2z47gai58m5gmr Sinawo Thambo 0 420143 2890796 2845196 2026-04-06T18:05:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890796 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Sinawo Thambo''' (gebore 2 Junie 1996) is 'n Suid-Afrikaanse [[politikus]] van die [[Wes-Kaap]]. Sedert 22 Oktober 2020 is hy 'n [[lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] wat die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (EFF) verteenwoordig. Thambo was die provinsiale voorsitter van die EFF Student Command. In Maart 2022 is hy herontplooi in die pos as nasionale woordvoerder van die EFF. == Agtergrond == Thambo se familie was ondersteuners van die [[African National Congress]]. Sy pa was 'n ANC-politikus. Thambo het in 2021 aan die [[Universiteit van Kaapstad]] gegradueer met 'n [[Baccalaureus Artium]] in Engels, Taal en Letterkunde & Politiek en Regering.<ref>{{Cite news|title=EFF prides itself in making education fashionable as Sinawo Tambo graduates|work=Sunday World|url=https://sundayworld.co.za/news/eff-prides-itself-in-making-education-fashionable-as-sinawo-tambo-graduates/}}</ref> Thambo het as die provinsiale voorsitter van die studentebevel van die Ekonomiese Vryheidsvegters gedien.<ref name="SUN">{{cite news|last1=LaPoole|first1=Desi|date=6 May 2019|title=Beyond the ANC: how youth is finding its political path, or walking away|agency=The Sunday Times|url=https://select.timeslive.co.za/news/2019-05-06-beyond-the-anc-how-the-young-are-finding-their-political-path-or-walking-away/|access-date=22 October 2020|archive-date= 2 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202041137/https://select.timeslive.co.za/news/2019-05-06-beyond-the-anc-how-the-young-are-finding-their-political-path-or-walking-away/|url-status=dead}}</ref> Hy is tans die nasionale woordvoerder van die party, nadat hy voorheen as hoof van die presidensie gedien het. Hy is op 22 Oktober 2020 as lid van die Nasionale Vergadering ingesweer.<ref>{{cite news |last1=Makhubo |first1=Sk |title=EFF welcomes two new MPs, Sinawo Tambo and Piaba Madokwe |url=https://www.politicalanalysis.co.za/eff-welcomes-two-new-mps-sinawo-tambo-and-piaba-madokwe/ |access-date=23 October 2020 |agency=www.politicalanalysis.co.za |date=23 October 2020 |archive-date=27 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027092521/https://www.politicalanalysis.co.za/eff-welcomes-two-new-mps-sinawo-tambo-and-piaba-madokwe/ |url-status=dead }}</ref> Tambo is in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] vir 'n volle termyn in die Nasionale Vergadering verkies.<ref>{{Cite web |title=The 400 MPs elected to the National Assembly - IEC - DOCUMENTS {{!}} Politicsweb |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/the-400-mps-elected-to-the-national-assembly--iec |access-date=2024-06-12 |website=www.politicsweb.co.za |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * Sinawo Thambo by People's Assembly {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{DEFAULTSORT:Thambo, Sinawo}} [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die Economic Freedom Fighters]] fvzw7fr46dvhwjbogl9takjrfhc882l Die Provoos 0 420239 2890734 2708667 2026-04-06T17:34:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890734 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Old Provost.jpg|duimnael|regs|Die Provoos]] [[Lêer:The Old Provost Layout.png|duimnael|regs|Skets van die uitleg.]] '''Die Provoos''', destyds ‘n militêre gevangenis in [[Grahamstad]], het ‘n besondere boustyl en geskiedenis en is daarom ‘n unieke gedenkwaardigheid.<ref name="artefacts" /> Saam met die langsaan geleë versterkte drosdyterrein, die [[Drosdyhek]] en [[Fort Selwyn]] was dit deel van sir [[Benjamin D’Urban]] se beskermingsplan vir die dorp tydens die [[Kaapse grensoorloë]].<ref name="artefacts" /> ==Ligging== Die gebou is in Lucaslaan by 33° 18′ 53.75″ suid, 26° 31′ 11.24″ oos en tussen die ou militêre hospitaal en die [[Makana Botaniese Tuin]] en vorm nou deel van die [[Albanie-museum]].<ref name="artefacts" /> ==Gebou== Daar is 8 selle van elk ongeveer 2 m by 3 m in ’n sirkelsegment om ‘n binnehof. In die middelpunt is ‘n toring met die waglokaal met uitsig op die selle, die binneplein en die voordeur van die gevangenis. Ook is daar slaapplek vir die sipiers in die toring. Waarskynlik is die unieke gebou opgerig deur die Royal Engineers onder leiding van en na ‘n plan deur maj. Charles Selwyn gebaseer op [[Jeremy Bentham]] se ontwerp bekend as ‘n panoptikum uit 1787 vir ‘n Russiese prins. ==Geskiedenis== Die gebou is in Januarie 1838 haastig voltooi om die eerste gevangenes te huisves, naamlik ‘n groep van 20 opstandige Khoikhoi-soldate van die Kaapse Korps op Fort [[Peddie]].<ref name="artefacts" /> Daarna is dit vir die grootse deel van die 19de eeu as tronk gebruik. ==Monument== In 1937 is die gebou tot monument verklaar en in 1982 en 1983 gerestoureer.<ref name="artefacts" /> Sedertdien is dit ‘n teekamer onder beheer van die [[Albany-museum]]. By die voltooiing van die herstelwerk het die poskantoor ‘n 1c-posseël uitgereik wat die ou tronk uitbeeld. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="artefacts">{{Cite web |url=https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=152 |title=Provost Building details |website=artefacts.co.za |accessdate=21 Oktober 2024 |lang=en |archive-date=13 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613044410/https://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=152 |url-status=live }}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Grahamstad]] [[Kategorie:Oos-Kaap]] [[Kategorie:Argitektuur]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 0kcsbny17eof7spohc5ggkd5rs0an3x Die Slag van Biddulphsberg 0 420292 2890846 2877554 2026-04-06T18:47:27Z Oesjaar 7467 /* Foto's */ verbeter 2890846 wikitext text/x-wiki '''Die slag van Biddulphsberg''' is die geveg wat op 29 Mei 1900 in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] plaasgevind het. Lt.-genl. sir Leslie Rundle se mag, bestaande uit die 2nd Grenadier Guards, 2nd Scots Guards en sommige IY Companies, het teen die Boeremag onder genl. [[Abraham de Villiers]] by Biddulphsberg naby [[Senekal]] te staan gekom. Die Britse mag is verslaan, met ongeveer 40 mans wat gesneuwel het en ongeveer 130 wat gewond is. Die Boeremag was goed weggesteek en het op die Britte gewag toe Rundle se mag, voor dagbreek op 29 Mei, uit die rigting van Senekal opgeruk het. In die volgende paar uur het die Boere Rundle se manne groot verliese toegedien, wat vererger is deur ‘n kwaai veldbrand wat oor die Britse linies gewoed het. Boereveterane het na die gebeure as die “veldbrandslag” verwys. <ref name=":0">H. Loots, "May 29, 1900 : Battle of Biddulphsberg," [Online]. Available: https://www.angloboerwar.com/forum/16-on-this-day/24767-may-29-1900-battle-of-biddulphsberg Besoek op 28 Augustus 2024</ref> == Geografie van die area == [[Lêer:Biddulphsburg_Map.jpg|links|duimnael|''Geografiese voorstelling van Biddulphsberg'']] Biddulphsberg is geleë tussen [[Bethlehem, Vrystaat|Bethlehem]] en [[Senekal]]. Dit is 'n 250 meter hoë heuwel, 13 kilometer oos van Senekal, soos die kraai vlieg. Biddulphsberg is 'n groot plat-top, ruitvormige berg, waar die noordwestelike punt 'n bult is. Dit staan 250 meter bo die vlakte. Die suidoostelike voorhoof van die berg kyk uit oor 'n lang uitloper van wisselende breedte. Dit lê aan die noordekant van die Senekal-Bethlehem-pad en aan die suidkant lê die plat koppie, Tafelkop.<ref name=":1">S. A. Watt, "THE SKIRMISH AT SENEKAL: THE BATTLE OF BIDDULPHSBERG, MAY 1900," Military History Journal Vol 8 No 6 - December 1991, [Online]. Available: https://www.samilitaryhistory.org/vol086sw.html Besoek op 28 Augustus 2024</ref> [[Lêer:Kaart_van_Senekal_1900.jpg|duimnael|''Kaart van Senekal in 1900'']] Senekal het, in 1900, uit ongeveer vyf-en-twintig geboue, insluitend 'n kerk, bestaan. Dit is geleë op 'n strook grond weswaarts van waar die Sandrivier was, en 'n steil uitloper, sewentig meter hoog, na die ooste (sien kaart). == Aanloop tot die Slag == Vroeg in Mei 1900 is ‘n Britse mag van 11 000 man onder leiding van Luitenant-Generaal Sir Leslie H Rundle teen die Oos-Vrystaatse burgers in die veld ontplooi. Hulle opdrag was om die Boere in ‘n noordoostelike rigting terug te dryf sodat hulle nie weer suidwaarts kan deurbreek nie. <ref name=":1" /> Nadat die Britse magte by Wepener en [[Ladybrand]] deurgebreek het, het die Vrystaatse kommando's na Ficksburg en Senekal teruggeval. Die Boeremagte op Senekal het hulle magte opgestel in die omgewing van Tafelkop, 6 kilometer oos van Senekal. Teen die aand van 24 Mei 1900 was die Britse bevelvoerder, Rundle, se hoofkwartier gestig op die plaas “Kopjeskraal”, omtrent 28 kilometer vanaf Senekal op die pad na Marquard. Die Boere, onder Genl. Abraham de Villiers, het geen weerstand teen die Britse opmars gebied nie en het stadig noordwaarts teruggetrek. Vroeg die oggend van 25 Mei, het Rundle se mag vanaf “Kopjeskraal” na Senekal vertrek, met Generaal Barrington B Campbell se brigade vooraan, en ‘n halfdag se mars agter hom, Generaal J E Boyes se brigade. Majoor HS Dalbiac, met sestigtal manskappe, was vooruit gestuur om die nodige verkenningswerk te doen. Laasgenoemde was oorversekerd en onverskrokke en het hom hom op ‘n galop gehaas na Senekal waar hy ongeveer 10:00 arriveer het. Hy het sy manskappe beveel om te stop en alleen die dorp binnegery. Hy het Senekal oënskynlik vry van vyandige magte gevind en het dertig minute later na sy manskappe teruggekeer, waarna hulle almal deur die dorp gegaan het. Hy het dadelik vier buiteposte rondom die dorp gestig en die Vrystaatse vlag verwyder. Hierdie groepie Britte het toe begin om wapens te konfiskeer onder inwoners van Senekal. Hulle het ook burgers bymekaar gemaak wat vrywilliglik oorgegee het. Majoor Ashton, een van Rundle se stafoffisiere, het intussen arriveer en met hierdie taak gehelp. Omstreeks 13:00 is die stilte skielik verbreek deur geweervuur vanaf Sandkop, die koppie reg agter Senekal, waar een van die Britse buiteposte ingerig was. Dit was voorafgegaan deur die opmars van twee groepe Boere, een vanaf 'n plaas na die ooste, direk na die uitloper, en die ander het langs die spruite na die suide gekruip. Toe Maj Dalbiac die nuus ontvang, het hy haastig ‘n paar manne bymekaar gemaak. Minder as dertig man het aangery, van wie twee tydens die bestyging van die koppie gewond is. Hulle het die koppie vanaf die suidekant uitgejaag. Hulle het agter die geluid van die geweervuur aangery en tot binne 100 meter van die Boere gekom, laasgenoemde het stellings ingeneem net onder die kruin van die uitloper. Die Boere het hierdie wagpos vanuit die noorde en suide bestorm en Dalbiac het reg in die kruisvuur van hierdie twee groepe ingejaag, met noodlottige gevolge. Wat hier gebeur het, was dat die Boere, oënskynlik, Senekal in ‘n noordelike rigting verlaat het, juis toe die Britte die dorp vanaf Marquard se rigting ingekom het. Net nadat die Britte mooi op hulle gemak was, het die Boere, oor die randjie van die huidige plaas “Jonkershof”, teruggekeer en hul stellings reg bokant die huidige kwekery, ingeneem. Dalbiac was een van die eerstes wat doodgeskiet is, met ‘n skoot deur die nek, en drie ander Britte het ook kort daarna gesneuwel. Hy is gevind langs die vyfde paal van 'n telegraaflyn wat oor die uitloper gaan. Sersant FW Shells, wat saam met Dalbiac die uitloper bestyg het, is ook dood. Sy liggaam is langs die negende telegraafpaal gevind. Die res van die mans het op die grond gelê. Hulle het geen beskutting gehad, behalwe die kort gras, wat geen beskerming gebied het nie. Nog mans is gewond. Manskap HS Deane, wat opgestaan ​​het om te mik, is op slag dood. Die Boere het 'n intense koeëlreën afgevuur en die Britse mag, wat boonop geweervuur ​​van hul regterkant begin ervaar het, het Boere na hul agterkant sien rondkruip. Die Britte was bo-op die gelykte van die kop terwyl die Boere agter rotse en klippe geskuil het. Oorgawe is eers ná heelwat bespreking oorweeg en kort daarna het dertien mans besluit om hul wapens neer te lê en is gevange geneem deur die Boere. Sersant-Majoor Roller en 6 manskappe, waarvan 1 gewond was, het egter daarin geslaag om te ontsnap en skuiling te vind agter ‘n klipheining van een van die huise aan die suid-westelike kant van die dorp, vanwaar hulle hulself vir ‘n uur verdedig het. Die Boere het besluit om hulle nie agterna te sit nie en het eerder reëlings getref vir die Britse gewondes. Dié is in beheer van die dorpsdokter gelaat. ’n Ambulans het hulle na ’n hospitaal geneem wat in vredestyd as ‘n skoolhuis gebruik is. Net nadat die Boere met hulle krygsgevangenis die koppie verlaat en vanaf die uitloper na die ooste teruggetrek het, het die artillerie van die Britse hoofmag opgedaag om Sandkop te bestook.  Intussen het die Britse buiteposte ten weste van die dorp daarin geslaag om ‘n boodskap by Rundle uit te kry. Hy het gereageer deur die artillerie vorentoe te stuur, maar die skote op die uitloper was ondoeltreffend. Dit was te laat, want die Boere het reeds in die rigting van Biddulphsberg teruggetrek. Aan die Boere se kant was daar een ongeval. Veldkornet Johannes Nel, aanvoerder van die dapper groep Boere bo-op die kop, is per ongeluk deur een van sy eie manne doodgeskiet. Na die skermutseling op Sandkop, was Rundle se hoofkwartier nou op Senekal gestasioneer met Maj-Gen Sir EY Brabant se hoofkwartier op Hammonia naby Wonderkop. Saam het hulle 'n linie gevorm vanaf Ficksburg in die suide, deur Hammonia en Klipdrif, tot by Senekal in die noorde. Die Boeremagte het gestrek vanaf Biddulphsberg, oor Witnek, tussen Paul Roux en Rosendal. Intussen het die Britse Luitenant-Kolonel BE Spragge wat, verder noord van Senekal, die Boere moes beveg, naby Lindley hom teen Generaal Piet de Wet se magte vasgeloop. Spragge het by Rundle om hulp aangeklop. Rundle was egter nie bereid om die 50 kilometer na Lindley te mars en daardeur ook sy eie posisie in gevaar te stel nie. Hy het hierdie besluit van hom na Brabant getelegrafeer en het, onder andere, ook gesê dat hy egter bereid was om 'n magsvertoning noord van Biddulphsberg te lewer, ten einde so die aandag van die Lindley-boere te verdeel. Hierdie telegram is deur die Boere onderskep en hulle was dus ten volle op hoogte van Rundle se besluit.<ref name=":2">G. o. g. d. C. Human, "Anglo-Boereoorlog Dia Slag van Biddulphsberg," [Online]. Available: https://web.archive.org/web/20190108201138/http://www.biddulphsberg.com/anglo-boer-war-bull-anglo-boere-oorlog.html. Besoek op 1 September 2024</ref> == Posisionering/ontplooiing van die Boere en die Britte == Generaal Abraham de Villiers en sy krygsraad het die hoofmag as volg ontplooi: <ref name=":2" /> * Die hoofkwartier was aan die noordoostelike kant van die berg naby die huis van JS Erasmus * Daar was manskappe reg om die noordelike punt van die berg tot by die noordwestelike voet van die berg * Veldkornet Meyer, van die Ladybrand kommando, is met sy manne reg in die pad na Bethlehem, aan die suidekant van Biddulphsberg geplaas * Veldkornet Pieter Ferreira se 31 burgers met 2 korporaals, naamlik Petrus Rautenbach en Gert Delport, is ongeveer 1 000 treë noord van die berg in 'n brakslootjie versteek * Kommandant I Jacobs ,met 60 man, aan die voet van Platkop suidoos van Biddulphsberg * Veldkornet Van Rooyen was met sy manskappe ook suid van die berg, maar aan die noordelike kant van die pad na Bethlehem * Laastens was veldkornet PA Froneman naby Tafelkop geplaas om daardie flank te beveilig. Die Boere-kanonne is as volg aangewend: <ref name=":2" /> # Een Krupp kanon van 75 mm was agter die kraalmuur op die werf van Mnr JS Erasmus en onder bevel van kaptein JJ Smith. # Die Maxim Nordenfeld kanon moes in dieselfde omgewing sy stelling gehad het, want Adj JN Brink het geskryf: "''<nowiki/>'n Ander kanon is 'n entjie links geplaas''". # Volgens 'n ou swartman wat by Cilliers Human en DJ Erasmus gewerk het, was daar ook 'n kanon op "Oupos", aan die voet van die kop, ongeveer 5 kilometer oos van Biddulphsberg. Hierdie posisie is ook bevestig deur heelwat ronde liddietkoeëls wat daar opgetel is. # Daar was ook 'n kanon toegesê aan Kmdt I Jacobs wat met sy 60 burgers aan die voet van Platkop stelling gehad het. == Aanvalsgebeure == Op Maandag, 28 Mei 1900, het Rundle met ongeveer 4000 man, bestaande uit 'n infanteriebrigade, twee batterye artillerie en 'n paar berede troepe, Senekal verlaat en in 'n oostelike rigting getrek tot tussen Sandspruit en Quarriekop. Die kampeerterrein, 7 kilometer van die Sandspruit af en aan die westekant van Quarriekop, is teen die nag bereik en die troepe het in die donker gaan sit. Die nag was bitter koud en die klipperige grond het die troepe min kans op 'n goeie nagrus gebied. Met geen oorjas en slegs een kombers elk, was hierdie bedekking nie genoeg om hulle teen die koue te beskerm nie. Die Boere het die situasie evaluaeer en was oortuig dat Rundle die noordelike roete om Biddulphsberg na Bethlehem sou gebruik. Hulle het hul besluit geneem op grond van die volgende: * Gedagtig aan die telegram wat hulle onderskep het, het hulle besluit dat die Engelse hierdie roete sou gebruik, wat nader aan Lindley sou verbygaan, ook om moontlik later hulp aan Spragge te kon verleen * Rundle sou die reguit pad na Bethlehem vermy omdat hierdie pad wat tussen Biddulphsberg en Platkop strek aan weerskante 'n diep sloot en twee koppe bevat het waar sy magte dus in 'n hinderlaag oorval kon word. Die reguit pad kon egter nie oor die hoof gesien word nie, en daar is dus ook Boeremagte ontplooi. Die Imperial Yeomanry en Driscoll's Scouts het Biddulphsberg gaan verken. Hulle het beide geweer- en artillerievuur teëgekom. By 'n plaashuis aan die noordoostekant van die berg het hul ‘n wit vlag sien wapper, en twee mans van die Driscoll's Scouts is uitgestuur om vas te stel of enige Boere daar wou oorgee. Toe hulle die plaas nader, het die Boere losgebrand en een verkenner doodgemaak en die ander ernstig gewond. Laasgenoemde is na die plaasopstal geneem waar hy versorg is. <ref name=":2" /> So het Dinsdag, 29 Mei 1900 aangebreek. Dié dag sou onthou word as 'n rooi-letterdag in die geskiedenis van die Britse 8ste Divisie. Die troepe het kort ná 04:00 opgestaan. Nadat hulle beveel is om enige oomblik gereed te wees om weg te beweeg, het hulle 'n haastige ontbyt van koffie en koek geniet. Binne 'n halfuur was hulle gereed, alhoewel hulle eers om 07:00 wegbeweeg het. Hulle het twee of drie ure lank op en af gestap in 'n snerpende, yskoue wind om warm te bly. Aan die Boere se kant was almal reeds vroeg in hulle vooraf bepaalde posisies met, waarskynlik, die bevel dat niemand mag skiet voordat die kanon gevuur het nie. Die Britte was baie in die war oor die posisies van die Boere. Die Britse linies, wat om 07:00 in beweging gekom het, was onder bevel van Rundle en het bestaan uit: * Die 2de Grenadier Guards * Die 2de Scots Guards * Die 2de East Yorks * Die 2de Royal West Kents. Hierdie brigade was onder bevel van kolonel Blair. Die 2de en 79ste Batterye van die Royal field Artillerie was hierby ingedeel en onder bevel van kolonel Pratt. Rundle was bewus van die Boere aan die suidekant. Die Britse bevelvoerder, vasbeslote om nie in 'n lokval te trap wat voor hom gelê is nie, het sy aanval na die noordelike kant van Biddulphsberg gewend. Om hierdie verandering in die plan te verskans, is een geselskap van die Imperial Yeomanry na Tafelkop gestuur, en 'n ander, suid van Biddulphsberg. Die laasgenoemde mag word ondersteun deur drie geselskappe infanterie van die East Yorks en twee kanonne op Quarriekop. Hulle het stelling ingeneem aan die suidekant van Quarriekop, net die langs die huidige teerpad na Bethlehem. Vier geselskappe van die East Yorks het agtergebly om die toerusting agter Quarriekop te bewaak. Rundle het ‘n heliograaf bo-op Quarriekop geplaas om in verbinding met sy magte bly. Drie geselskappe Yeomanry is noordwaarts verby Biddulphsberg gestuur om te verhoed dat enige Boere-versterkings vanaf Lindley kan kom. Die res van die Briste mag het uiteindelik op die bult aan die noordwestlike kant van die berg uitgekom. Genl Rundle, met die hoofmag, het langs 'n pad na die noorde van die berg beweeg. Die Imperial Yeomanry, voor die infanterie, het naby die noordelike hange van die berg aangekom en vuur uit twee Boere-kanonne gelok. Genl De Villiers is egter nie deur die Britse bevelvoerder se bedoelings mislei nie. Rundle het vinnig sy posisie verander om die Britse opmarslyn te lei. Altesaam sowat veertig Boere was van plan om die Britse opmars teë te staan, van wie die meerderheid agter klippe aan die onderste hange van die noordwestelike, noordelike en noordoostelike hange van die Biddulphsberg versteek was. Daarby het vier-en-dertig Boere van die Ladybrand Kommando, onder Veldkornet P Ferreira, hulle in verskeie vlak slote op die vlaktes noord van die berg verskans. Ondersteuning vir laasgenoemde groep sou verskaf word deur artillerievuur van 'n Krupp-geweer wat langs 'n klip beeskraal aan die noordoostelike helling van Biddulphsberg geplaas is. Die grond waaroor die Britse troepe moes verbygaan, was bedek deur 'n digte lang gras. In die verte het hoë rookkolomme opgestyg van brandende gras waar die soldate binnekort sou verbygaan. ’n Mars van 9 kilometer het hulle noord van Biddulphsberg gebring. Die heel eerste skote in die geveg is deur die grofgeskut van die 2nd Field Artillerie afgevuur. Hulle het om 09:00 'n ondoeltreffende salvo op die berg en naby die plaashuis gevuur. Tot op daardie stadium het die Boerekanonne nie geskiet nie en was die Engelse nie bewus van hul teenwoordigheid nie. [[:en:Krupp_gun|Die Krupp-kanon]] van Smith het egter tot die geveg toegetree en is ondersteun deur ‘n snelvuur-kanon, die Pom-Pom. Die grenadiers, onder kolonel Lloyd, het in formasie vorentoe beweeg terwyl hulle ondersteun is deur die 2nd Scots Guards en die West Kents. Om hierdie nuwe bedreiging die hoof te bied, is die 79ste Battery met sy 4 kanonne ingeroep. Hulle het aan die noordekant van die Engelse voetvolk omgejaag en reg teenoor Smith se kanon stelling geneem. Volgens Smith was hierdie Battery sowat 2200 treë vanaf sy stelling. 'n Hewige bombardement het op Smith se kanon losgebars. Smith het nie beter as die Engelse geskiet nie, maar het gedurende die dag een Engelse kanon buite aksie gestel. Die Boere-kanonniers is gedwing om hul geweer agter te laat en het agter die kraal skuiling gesoek. Die Pom-Pom is inderhaas na veiligheid in 'n sloot teruggetrek. Die geveg tussen die kanonne het ongeveer 9 vm begin en het die hele dag geduur. Altesaam sowat 500 projektiele is op die Krupp afgevuur, waarvan sommige in 'n hoop mieliekoppe in die kraal beland het en nie ontplof het nie. Die garingboomlaning agter die kraalmuur was later in toiings geskiet. Intussen het die geveg aan die noordekant van die berg op die vlakte ook onverpoosd voortgegaan. Die hele tyd het die Boeregewere teen die hange van die berg en in die slote geen geluid gemaak nie, maar om 11:00, toe die Grenadiers tot binne 1100 meter van die berg gevorder het, het die geweer by die kraal weer losgebrand, en die Boere het uit hul beskermde stellings begin skiet. Die Grenadier Guards is vasgevang deur die Boere wat vanuit die slote aangeval het en was 'n maklike teiken vir die vyandelike geweermanne vanuit hul stellings aan die onderkant van die berg; hulle kon dus nie vorentoe of retireer nie. Die Boerestellings hoër op in die berg was uitstekend beplan. Die Engelse was onderworpe aan verwoede kruisvuur: vanuit die droë brakslootjie, 'n donga en weggesteek tussen droë gras was die Engelse voetsoldate tot op 'n trefafstand van 200m, van voor en agter geskiet. Sommige van die Boere in die berg het met Guedes en Martini Henry-gewere geskiet, wat 'n wit rook gelaat het, en die posisie van hierdie skuts verraai het. Hulle was egter net te goed verskans agter rotse en in slote. Die burgers aan die voet van die berg het met [[Mauser C96|Mausers]] en dus rooklose kruit geskiet. Die Engelse het tot sowat 100 treë van Iaasgenoemde af beweeg en bo-oor hulle koppe geskiet in die rigting van die wit rook wat hoër op sigbaar was. Hulle was onder die indruk dat al die Boere in die berg was, en kon nie verstaan waarom so baie van hulle makkers doodgeskiet word nie. In die verslae wat bestudeer is, word nie melding gemaak van die geveg aan die weste-en suidekant van Biddulphsberg nie. Veldkornet Meyer, wat in hierdie omgewing aan die geveg deelgeneem het, meld net dat hulle op 'n lang afstand geskiet het sonder om veel skade aan te rig. Die kanon oos van Biddulphsberg op "Oupos", het ook goed onder die liddietbomme deurgeloop, want handevol loodkoeëls is later jare daar opgetel. Hierdie kanonstelling was ook goed geplaas, want hy het dwars voor sy eie mense verbygeskiet en het ook 'n goeie uitsig op die vyandelike magte gehad. Die kanon self het agter 'n groot rotsblok geskuil. Om die situasie vir die Engelse ellendiger te maak, het die droë gras wat eers as skuiling vir hulle gedien het, agter die voorste Britse afdelings aan die brand geraak. 'n Noordweste wind het die vlamme aangeblaas en in die rigting van die vegtendes gejaag. Bespiegelings oor die onstaan van die veldbrand is uiteenlopend. Die Boere beweer dat die Engelse die gras aan die brand gesteek het ten einde 'n rookskerm te werp. Van die Engelse kant was die skuld weer op die Boere gelaai. Geeneen van hierdie bewerings dra veel gewig nie, want die Engelse was nie seker waar die Boere-linies was nie, en die Boere sou weer geweet het dat so 'n brand vir hulle self gevaar sou inhou. ‘n Ooggetuie het gesê dat dit jammer was dat die Boere-kanonniers nie 'n paar oomblikke vroeër geskiet het nie. As hulle het, het 'n bose ding ongedaan gebly. Terwyl hulle gekyk het hoe die 2de Battery by die plaashuis brand, het sommige Yeomanry-offisiere hul pype aangesteek en die vlammende vuurhoutjies neergegooi en die lang gras aan die brand gesteek. Een van hulle het 'n halwe poging aangewend om die vlam te blus, maar hy het laggend weggedraai en die vlamme laat krag kry.<ref name=":0" /> Die siening van die Britse skrywer, LS Amery, is dus die aanvaarbaarste: "''a chance match set it all alight behind them, and the fire, fanned by the wind, surged forward and enveloped them in flames.''" Die veld het toe oor 'n groot gebied gebrand. Eers het die gras op die vlakte die soldate 'n mate van beskerming gebied, maar dit het gou 'n erger ramp veroorsaak. Die wind, wat in die middag uit die ooste gewaai het, het van rigting verander en vanaf die weste begin waai en die grasvuur na die soldate gedryf. Die veldbrand was vir die Britse soldate noodlottig. Die voorste soldate was letterlik tussen twee vure: die geweervuur van voor af en die veldbrand van agter. Die mans was verplig om deur die vlamme te hardloop wat 1,8 meter hoog gestyg het. Die Boere se aanval het toegeneem en die aantal slagoffers het begin groei. Om die geweervuur van die Boere op die Grenadiers af te trek, is die Skotte op die regterflank ingestuur. Baie soldate wat nie gewond was nie, is erg geskroei, terwyl die gewondes, onbeweeglik op die grond, hulpeloos gelê en doodgebrand het. Die Grenadiers het met hul gewondes deur die vlamme probeer retireer. Te midde van die gedreun van geweer- en artillerievuur het die draagbaardraers hul vragte dooies en sterwendes, deur die digte rookwolke, na die veldhospitale ver na agter gedra. Hulle werk het so baie geword dat die noodlottige gevalle op die veld gelaat moes word en uiteindelik in die teenwoordigheid van Boere weggeneem is lank nadat die troepe afgestaan het. Aan die Engelse kant het groot verwarring geheers. Die Boere het hierdie situasie uitgebuit en hul aanval verskerp. Die Boer Krupp by die plaasopstal, 'n rukkie stil, het weer begin skiet en die Pom-Pom, uit sy skuiling gehaal, het vir die eerste keer onder rook en stof geskiet. Rundle het uiteindelik om 15:00 bevel gegee dat die troepe moet terugval. Die Engelse kanon-perde het van agter die bult te voorskyn gekom om die kanonne aan te haak. Toe De Villiers die Britse onttrekking sien, het hy, met 'n paar mans, na vore gejaag. In die harwar is hy deur ’n verdwaalde koeël in die kakebeen getref. Hy sou later aan sy wond sterf. Voor sonsondergang het die Boere hul bes gedoen om hul eie makkers, sowel as Engelse gewondes, van die slagveld te verwyder. Veral J van Rensburg, ‘n landmeter van Winburg, het baie gedoen om sommige van die gewonde Britse soldate van 'n gewisse vuurdood te red. JN Brink, ‘n adjudant van die Ladybrand kommando, het sy ammunisiewa gebruik om die gewondes na die plaaswoning van Mnr Erasmus te vervoer. Esias Meyer, broer van veldkornet Meyer, het as Rooikruis-beampte opgetree om die Engelse gewondes te help vervoer. == Na afloop van die slag == Die dag na die geveg, 30 Mei 1900, is 'n skietstilstand gereël tussen die strydende magte. Dit was 'n verskynsel wat dikwels gedurende die Anglo-Boereoorlog plaasgevind het en van hierdie oorlog is daar ook gepraat as "A Gentleman's War". Rundle se hoofkwartier het na Senekal terug verskuif en die Britse gewondes was gemaklik in die NG Kerk en die ander geboue in Senekal gehuisves.  Twaalf ambulanswaens en 'n klein begrafniseenheid is intussen uitgestuur om die oorblywende gewondes te verwyder en die dooies op die slagveld te begrawe. Van die oorlewendes is deur die Boere, koffie en verbrande mielies gegee. Eers toe is die gruwels van die vorige dag se geveg besef – sommige soldate was onherkenbaar doodgebrand, mans se baarde was afgebrand, die oë van sommige was geskroei, sowat vyf of ses mans was om 'n miershoop saamgedrom, almal dood, met graspolle in hul vuiste gebal in 'n laaste desperate poging om beskerming teen die vlamme te bied. Dat die brand nie die Boere se stellings bereik het nie, kan toegeskryf word aan die brandstrook wat deur 'n pad wat aan die voet van die berg geloop het en ‘n yl grasbedekking gevind is waar Ferreira en sy manskappe verskans was. 'n Groepie Engelse soldate is in Senekal agtergelaat om al die oorledenes te begrawe. Die lyke is na 'n sentrale plek, waar die meeste ongevalle voorgekom het, geneem waar hulle in 2 massagrafte begrawe is. Die begrafnisdiens is deur twee predikante behartig. Volgens Engelse bronne was daar 'n doringboom langs die massagraf en het die bevelvoerder op die toneel 'n blaadjie uit sy sakboekie geskeur en aan die boom gespyker. Hy het die volgende woorde daarop geskryf: ''"This tree is not to be cut down for it marks the resting place of those who fell on May 29th 1900. Signed Maj. B Campbell. Commanding 16th Brigade''." <ref name=":1" /> Daar het hulle gebly tot 1964 toe die lyke opgegrawe is en by Senekal se begraafplaas herbegrawe is. Hulle word begrawe langs hul kamerade wat gesterf het aan wonde wat hulle in aksie by Biddulphsberg gekry het terwyl hulle in die dorp in die hospitaal opgeneem is. Op die oorspronklike plek van die massagraf, kan vandag nog net ‘n effens gelykte waargeneem word waar die grond versteur is. Die posisie hiervan is ongeveer 150 meter noordwes van die brakslootjie waar veldkornet Ferreira en sy manskappe hulle stellings gehad het. Die gewonde Generaal De Villiers is deur Vilonel na Senekal geneem, waar hy aan huis van dominee Paul Roux deur Mevrou Roux versorg is. Hy is egter eers deur die Engelse mediese personeel behandel op versoek van kommandant Crowther. Later het hy tog aan sy wond beswyk en is elders begrawe. Buiten Generaal De Villiers en 'n sekere Nel wat deur 'n dum-dum koeël in die gesig getref is, was die ongevalle aan die Boere se kant gering. [[Lêer:Massa_graf_wat_by_Begraafplaas_is.jpg|duimnael|''Begraafplaas op Senekal waar soldate begrawe is'']] Al die soldate, behalwe twee wat gesterf het as gevolg van die geveg by Biddulphsberg, is in die begraafplaas op Senekal begrawe. 'n Aparte area bevat die militêre grafte van die koloniale en Britse soldate wat in die Anglo-Boereoorlog gesterf het. Die name van die soldate wat hier begrawe is, is op die hoofmonument graveer, maar vyf name van die manne van die 2nd Scots Guards wat by Biddulphsberg dood is, is weggelaat. Daar is minstens 125 soldate wat gesterf het tussen 1900 en 1902, in Senekal begrawe.<gallery mode="nolines" widths="210" heights="130"> Lêer:Massa_graf_(agter).jpg|''Monument met die name van die soldate wat begrawe is in die Senekal begraafplaas (agter)'' Lêer:Massa_graf_(voor).jpg|''Monument met die name van die soldate wat begrawe is in die Senekal begraafplaas (voor)'' </gallery>Na die slag van Biddulphsberg, was die Senekal kommando weereens sonder ‘n bevelvoerder en ‘n krygsvergadering is gehou om die vakature te vul. Gewese kommandant Vilonel word verkies. Nadat die voorsitter hom dit meegedeel het, het Vilonel geantwoord dat hy tot sy spyt nie die benoeming werd is nie en dat hy reeds, weens die hopeloosheid van die ongelyke stryd, besluit het om homself aan die oorlog te onttrek. IA Meyer, skrywer van die boek, “Die Ervarings van ‘n Veldkornet in die Engelse Oorlog 1899-1902”, berig dat ‘n sekere Kommandant Bornman nou bevel gevoer het oor sowat 100 Senekallers. Kommandant Gerrie van der Merwe, wat by Sannaspos swaar gewond is, het na die slag van Biddulphsberg hom weer by die Senekal Kommando aangesluit. Op 27 Desember 1900, het 'n deel van 34th Coy, IY, wat die voorwag van 'n gemengde mag van infanterie, Yeomanry en berede infanterie gevorm het, met drie kanonne, (almal geneem uit 16th Infantry Brigade) na Senekal gegaan en dit ses dae lank beset. Hulle het skote getrek uit lede van die vyand wat in 'n spruit versteek was en Lt B Napier is dodelik gewond. Hy het die volgende dag teen middagete gesterf. Die dorp is vroeg in Januarie 1901 ontruim en die Britse mag het noordooswaarts voortgegaan verby Biddulphsberg. Later in die maand het die mag na Senekal teruggekeer voordat dit na Bethlehem onttrek het. Die Boere het in die omgewing geskuil om die vordering van begeleide konvooie te strem, maar geen ernstige gevegte het uitgebreek nie. Die slag van Biddulphsberg sou vir die duur van die oorlog die enkele belangrikste geveg in die Senekal-distrik bly. == Deelnemers aan slag van Biddulphsberg == 'n Oormag van 4 000 Britse soldate teenoor 400 Boere.<ref>"Wat om te doen/Besienswaardighede," [Online]. Available: https://www.senekal.biz/attractions.html Besoek op 18 September 2024</ref> === Britse magte === Die 8ste Infanterie Divisie onder bevel van Lt-Gnrl Sir Henry Macleod Leslie Rundle het bestaan uit: * 16de Infanterie Brigade, onder die bevel van Generaal B Campbell ** 2de Grenadier Guards *** Maj Sir Edward Seymour (British Army officer) *** Lt Gilbert Byng Alwyne Russell *** FM Rudolph Lambart, 10th Earl of Cavan *** Maj Robert Scott-Kerr *** Lt-Kol Francis Lloyd (British Army officer) *** Cpt Charles Corkran ** 2de Scots Guards *** Lt John Yarde-Buller, 3rd Baron Churston *** Kpt Charles Heathcote-Drummond-Willoughby *** 2<sup>nd</sup> Lt George Paynter (British Army officer) ** 2de East Yorkshire Regiment * 17de Infanterie Brigade, onder die bevel van Generaal J E Boyes ** 2nd Royal West Kents * 2de Royal Field Artillery * 77ste Royal Field Artillery * 79ste Royal Field Artillery * 1ste Bataljon ** DAAG Alfred Cavendish * 4de Bataljon * 11de Bataljon * Imperial Yeomanry ** Maj Henry Skelley Dalbiac ** Sers Frederick W Shells Frederick ** Manskap HS Deane ** Manskap Richard Unwin * The 5th Coy * Royal Engineers * Driscoll's Scouts === Boeremagte<ref name=":2" /> === Die Boeremagte onder bevel van generaal Abraham de Villiers en het uit die volgende kommando's bestaan: * Ladybrand kommando onder bevel van kommandant Jan Crowther (hulle was die grootste groep in hierdie Boeremag) * Senekal kommando onder generaal Abraham de Villiers * Ficksburg kommando onder kommandant Paul de Villiers * Wepener kommando onder kommandant Paul Roux * Smithfield kommando onder kommandant J Potgieter * Thaba 'Nchu kommando onder kommandant Robert Crowther. === Gesneuweldes === Die verlies aan Britse kant het volgens die History of the War in South Africa<ref name=":2" />, 185 mans beloop, waarvan 47 gedood is of aan hul wonde beswyk het (insluitend een offisier), 130 gewond en 8 vermis was. Daarteenoor is die Boere se verliese minimaal – twee mans was gedood of het aan hul wonde beswyk en drie was gewond. {| class="wikitable" |+''<nowiki/>'n Opsomming van die Britse slagoffers'' <ref name=":2" /> | |'''Offisiere gewond''' |'''Soldate gewond''' |'''Soldate dood''' |'''Gevangenes''' |'''Totaal''' |- |2<sup>nd</sup> Grenadiers Guards |5 |92* |33 |9 |139 |- |2<sup>nd</sup> Scots Guards |1 |19* |4 |0 |24 |- |2<sup>nd</sup> Royal West Kents |0 |8 |0 |0 |8 |- |79<sup>th</sup> Royal Field Artellery |0 |1 |0 |0 |1 |- |4<sup>th</sup> Battery Yeomanry |0 |3 |2 |2 |6 |- | |6 |123 |38 |11 |178 |} <nowiki>*</nowiki> baie van hierdie manne is later oorlede aan brandwonde en skietwonde en is nie almal op Senekal begrawe nie. == Medaljes == Voorbeelde van medaljes toegeken aan soldate.<ref name=":0" />    <gallery mode="nolines" widths="180"> Lêer:Ladybrand_Kdo_Medalje_vir_aksie_by_die_Slag_van_Biddulphsberg.jpg|alt=Korporaal Adriaan van Jaarsveld het in die Ladybrand Kommando gedien. Hy het aksie by Wepener, Sannaspos en Biddulphsberg gesien voordat hy op 23-jarige ouderdom PoW (No 8936) geneem is met die oorgawe van Genl Prinsloo en na Diyatalawa gestuur is.|Korporaal Adriaan van Jaarsveld het in die Ladybrand Kommando gedien. Hy het aksie by Wepener, Sannaspos en Biddulphsberg gesien voordat hy op 23-jarige ouderdom PoW (No 8936) geneem is met die oorgawe van Genl Prinsloo en na Diyatalawa gestuur is.    Lêer:Medalje_vir_aksie_by_die_Slag_van_Biddulphsberg.jpg|1533 Pte J Smith, Scots Guards, is ernstig gewond terwyl 7266 Pte J G Mackay in Aksie by Biddulphsberg gedood is. ’n Mens sou ná 115 jaar nie weet of die brand bygedra het tot hul beserings nie. Lêer:Grenadier_Guards_Medalje_vir_aksie_by_die_Slag_van_Biddulphsberg.jpg|In die geval van 2685 Pte J Jefferies, Grenadier Guards, was die brand die uiteindelike oorsaak van sy dood. Hy is op 25 Junie 1900, na byna 4 weke, aan brandwonde in Deelfontein Hospitaal oorlede, waartydens hy na die geveg onder geweldige pyn moes gely het. Lêer:Klom_medaljes_vir_die_aksie_op_Biddulphsberg.jpg|Baie onerkende dade van dapperheid en lewensredding moes tydens die geveg uitgevoer gewees het. Een voorval wat gelei het tot die toekenning van 'n DCM het twee Grenadier Guardsmen betrek: die C/O, Lt Kol Lloyd en Colour Sgt Morgan. </gallery> == Wapens gebruik in die slag<ref>K. McMullen, "Weapons of the Second Boer War," [Online]. Available: https://kieranmcmullen.com/2012/10/07/weapons-of-the-second-boer-war/. Besoek op 18 September 2024</ref> <ref>"Firearms of the Boer War: A Look at the Key Weapons Used in the Conflict," [Online]. Available: https://firearms.co.za/opinion/firearms-of-the-boer-war-a-look-at-the-key-weapons-used-in-the-conflict/. Besoek op 18 September 2024</ref> == === Britse wapens === * Lee-Metford geweer Die Lee-Metford was 'n boutaksie-geweer wat .303 kaliber rondtes afgevuur het en was toegerus met 'n magasyn wat tien rondtes gehou het. * Martini-Henry geweer Die Martini-Henry was 'n enkelskootgeweer wat 0.45 kaliber rondtes afgevuur het en was bekend vir sy betroubaarheid en akkuraatheid. * Webley Revolver 'n .455 kaliber handwapen wat wyd deur Britse soldate gebruik is. * Maxim gun ‘n masjiengeweer wat .303 kaliber rondtes afgevuur het. === Boerewapens === * Mauser Model 1895-geweer [[Lêer:Krupp_kanon_se_rondte.jpg|duimnael|''<nowiki/>'n Kanon rondte wat jare na die slag gevind is op die plaas Biddulphsberg en is nou in die meuseum op die plaas.'']] Die Mauser Model 1895 was 'n boutaksie geweer wat 7x57 mm rondtes afgevuur het en toegerus was met 'n vyf-rondte magasyn. * Krag-Jorgensen-geweer. Die Krag-Jorgensen was 'n boutaksie-geweer wat .30-40 Krag-rondtes afgevuur het en is in 1899 deur die Boeremagte aangeneem. * Colt Single Action Army-rewolwer 'n .45 kaliber handwapen wat bekend was vir sy duursaamheid en betroubaarheid. * Lewis gun ‘n Gasaangedrewe masjiengeweer wat .303 kaliber rondtes afgevuur het. * QF 1-pounder pom-pom ‘n geweer wat ‘n 1-pond patroon akkuraat kon afvuur oor 'n afstand van 2700 meter. Die patrone is met 'n 25-ronde materiaalband gevoer. == Kulturele erfenis == === Monumente === Twee monumente is opgerig op die plek vanwaar die Boere hul aanval geloods het. ‘n Derde monument is opgerig op die plek waar die Krupp-kanon gestaan het. [[Lêer:3_standbeelde_bymekaar.jpg|duimnael|''Drie monumente saam opgerig op die plaas Biddulphsberg'']] [[Lêer:Waar_kanon_getsaan_het.jpg|duimnael|''7 Monument wat opgerig is op die plek waar die Krupp-kanon gestaan het.'']] <gallery mode="nolines" widths="270" heights="190"> Lêer:A.I de Villiers Standbeeld.jpg|alt=5 Ter Herinneing aan: Genl. A.I. de Villiers|Genl. AI de Villiers, was die bevelvoerder van die Boerekommando's van Senekal, Ladybrand, Ficksburg, Smithfield, Wepener en Thaba Nchu (+/- 400man) wat op 29 Mei 1900 die Engelse Mag met die slag van Biddulphsberg verslaan het. Hy is ernstig gewond en na die Engelse Hospitaal op [[Bloemfontein]] oorgeplaas, waar hy ‘n paar dae later oorlede is. Sy graf kon tot op hede nie gevind word nie. Hierdie monument is onthul op 27 Mei 2000, tydens die 100-jarige herdenking van die Anglo-Boere Oorlog. <ref name=":3">"Wat om te doen/Besienswaardighede," [Online]. Available: https://www.senekal.biz/attractions.html Besoek op 18 September 2024</ref> Lêer:S.F Haasbroek standbeeld.jpg|In 'n skermutselling met Engelse soldate op ‘n koppie geleë op die plaas Bethel ongeveer 12 kilometer noordwes van hierdie monument, het hy sy lewe verloor. Pres. M.T. Steyn het die volgende oor hom geskryf: “Onze Volk had in hem niet aleen een zanier dapperste Helden, maar ook een van zjin onbaatzuchtigste voorvechters verloren.” Hy is na die oorlog op sy plaas “Grootdam” ongeveer 1 kilometer noord van Winburg begrawe. Hierdie monument is op 27 Mei 2000 onthul, tydens die 100-jarige herdenking van die Anglo-Boere Oorlog.<ref name=":3" /> </gallery> === Kunswerke oor die Slag === * '''The Battle of Biddulphsberg: Richard Caton Woodville's "Lost" Battle-Piece''' <ref name=":4">Neville_C, "The Battle of Biddulphsberg - Caton Woodville's "Lost" Painting," [Online]. Available: [https://www.angloboerwar.com/forum/8-events/32152-the-battle-of-biddulphsberg-caton-woodville-s-lost-painting#forumbottom. https://www.angloboerwar.com/forum/8-events/32152-the-battle-of-biddulphsberg-caton-woodville-s-lost-painting#forumbottom.]Besoek op 13 September 2024</ref> Die skildery verteenwoordig 'n toneel van die geveg wat op 29 Mei 1900 geveg is, buite die dorp Senekal, op die plaas Biddulphsberg. Tydens die geveg het die lang droë gras aan die brand geraak en die gewonde mans was in groot gevaar om doodgebrand te word. Die rekonstruksie hieronder wys hoe die oorspronklike komposisie sou verskyn het toe dit eers voltooi is. Die skildery was meer as 2 meter breed. [[Lêer:Richard_Caton_Woodville's_"Lost"_Battle-Piece.jpg|links|duimnael|250x250px|''8 The Battle of Biddulphsberg Richard Caton Woodville's "Lost" Battle-Piece'']] [[Lêer:Detail_aan_linker_kant_van_die_verfwerk_wat_wys_hoe_Kolonel_Lloyd_help.jpg|duimnael|''Detail van die linkerkant van die skildery, wat wys hoe kolonel Lloyd deur Drummer Haines en Private Fruin versorg word'']] Caton Woodville se 1902-skildery van Biddulphsberg is die eerste keer in Januarie 1903 by die Carlton Galleries, Pall Mall, [[Londen]], vertoon. (Manchester Courier, 3 Feb 1903). * '''Brigadier-Generaal Francis Lloyd - Philip de László'''<ref name=":4" /> [[Lêer:Brigadier-Generaal_Francic_Lloyd_geverf_deur_Philip_de_László.jpg|links|duimnael|''Brigadier-Generaal Francis Lloyd'']] Brigadier-generaal Francis Lloyd, geskilder deur Philip de László in 1906. Dit hang tans in White's Club, St James's Street 37–38, Londen. * '''"HUL BEPROEWING VAN VUUR - DIE GRENADIER WAGTE BY BIDDULPHSBERG" - Caton Woodville'''<ref name=":4" /> [[Lêer:Caton_Woodville's_1900_drawing_of_the_-_Their_ordeal_of_Fire-_Grenadier_Guards_at_Biddulphsberg.jpg|duimnael|''HUL BEPROEWING VAN VUUR - DIE GRENADIER WAGTE BY BIDDULPH'S BERG'']] Caton Woodville se 1900-tekening van dieselfde gebeurtenis: "HUL BEPROEWING VAN VUUR - DIE GRENADIER WAGTE BY BIDDULPH'S BERG". (their ordeal) Eerste gepubliseer in die Illustrated London News, 28 Jul 1900. Hierdie weergawe was weergegee in "The Work of War Artists in South Africa", deur A.C.R. Carter, 1900 === Foto's === * Inkepings van die impak van skrapnel en 'n dopkas is op 'n muur sigbaar van 'n plaashuisgebou uit die oorspronklike plaasopstal, nou gesloop, wat in 1900 gestaan het. 'n Lid van 34th Coy, IY, Pte William Corner, het die gevegsterrein besoek en opgemerk dat afgesien van baie hardeware om te sien, 'n dop 'n groot gat deur een van die plaashuismure geskeur het.<ref name=":1" /><gallery mode="nolines" widths="210" heights="180"> Lêer:Beskadigde_muur_van_die_kliphuis_op_die_plaas.jpg|alt=Die beskadigde muur van die plaashuis Lêer:Inkepings_van_die_impak_van_skrapnel_en_'n_dopkas_is_op_'n_muur_sigbaar_van_'n_plaashuisgebou_van_Biddulphsberg.jpg </gallery> * Terwyl die slag van Biddulphsberg aan die gang was, het 'n verwoede veldbrand oor die terrein naby die berg gewoed. Op hierdie foto sit 'n paar Britse soldate in die swart gebrande veld,  anderkant hulle is die vlamme van die brandende gras sigbaar en lang rookpluime styg langs die berghelling op. <ref name=":1" /><gallery mode="nolines" widths="250" heights="190"> Lêer:Vuurbrand_by_Biddulphsberg.jpg|Veldbrand by Biddulphsberg tydens die slag Lêer:1991_terrein_van_Biddulphsberg_in.jpg|Hierdie foto wys die uitsig op 29 Mei 1988, presies agt en tagtig jaar later. Die bewerkte grond wat gereed is vir die verbouing van mielies is sigbaar op die voorgrond, terwyl 'n grasveld aan die regterkant gesien word. <ref name=":1" /> </gallery> * "Die Britse kamp onder Senekal Koppie, Mei 1900" is die oorspronklike onderskrif van hierdie foto. Dit beeld die Britse soldate aan die werk aan hul persoonlike besittings uit.<ref name=":1" /> [[Lêer:Britse_kamp_onder_Senekal_se_koppie.jpg|links|duimnael|''Die Britse kamp onder Senekal Kopje, Mei 1900'']] <gallery mode="nolines" widths="180" heights="180"> Lêer:NG_Kerk_terrain_onder_Senekal_Koppie_in_1980.jpg|Dit is die foto van dieselfde uitsig in Mei 1980. Die foto is op die terrein van die NG Kerk geneem en die gebou in die verte dien as verwysingspunt. </gallery> * Die klipkraal, waaragter ‘n Boeregeweer getaan het. Die mure is nog sigbaar. Dit was die teiken van die Britse artilleriste. Van die projektiele het in 'n hoop mieliekoppe geval (wat op die voorgrond van die foto was) wat as 'n bedekking gedien en beskerming aan die Boeregeweer  verleen het. Dit het nie daarin geslaag om te ontplof nie.<ref name=":1" /> [[Lêer:Klipkraal_waaragter_die_Boeregeweer_opgestel.jpg|senter|duimnael|300x300px|''Klipkraal waaragter die Boeregeweer opgestel was'']] * Die gevegsterrein vandag. Op die voorgrond was die voormalige Britse begraafplaas (al die soldate is weer in Senekal begrawe). In die middel is waar die Boere se flank skote gerig het op die Britse troepe wat op pad was na Biddulphsberg waar die Boeregeweer teen die helling gestaan het.<ref name=":1" />[[Lêer:1991_terrein_van_Biddulphsberg_in.jpg|senter|duimnael|300x300px|''Die 1991 terrein van waar die slag plaasgevind het'']] == Persoonlike perspektiewe == === ‘n Britse soldaat se weergawe oor die slag van Biddulphsberg. <ref name=":2" /> === Harry Ernest Maile, ‘n Engelse soldaat onder die Grenadier Gaurds, het aan sy vriend, William Fisher ‘n brief geskryf nadat hy oorleef het in die slag van Biddulphsberg. Die brief is deur sy seun, J.B.R Maile jare later na Biddulphsberg geneem. Hy het die slag so besryf: “Toe ons binne 3000 treë kom, het hul groot gewere op ons artillerie aan die linkerkant oopgemaak. Ons het steeds nadergekom en gevorder met 'n helling na die gewere. Ons is gou met 'n koeëlreën van die Boere se Mausers teëgekom; ons het steeds aangegaan. Toe kom die bevel om te gaan lê. Ons het nie geweet nie en kon nie sien van waar hulle geskiet het nie. Ons is beveel om op die groot gewere op 2000 treë te vuur. Ons het toe op nog 60 treë gejaag, terwyl die vyand 'n verskriklike geweervuur ​​op ons hou. Ons het toe op ons mae gelê en skiet op die koppie op 1800 tot 2200 treë. Ons vuur was naby die gewere gerig en ons kon nie 'n siel sien nie. Ek het my sakke leeggemaak. Ek het 'n klapskoot in die kop gekry. Ek het op my rug gedraai en stil gelê. Ongeveer 'n uur daarna het nog een aan die linkerkant van my kop in en by my nek uitgegaan. Nog twee skote het my getref, een by my skouer in en uit by my rug en die ander deur albei my bobene. Ek was die hele tyd by my bewussyn. Ek het my toerusting en gerolde jas uitgehaal en by my kop gesit vir skuiling. Dit het my lewe gered. Die jas het deurspek geraak en my kantien gebreek. Ek het altesaam 5 ure onder geweldige vuur gelê. Ek het die bevel om af te staan gehoor en gesien dat die min wat oor was stadig in orde terugval. So gou as wat hulle weg was, het ek 'n gekraak en 'n gebrul gehoor. "My God", het ek gesê, "Nou moet ons ook doodgebrand word." Die veld het gebrand. Ek was gou op die lang lyn van gewondes en sterwendes. ’n Aaklige gesig! Ek het opgestaan ​​en myself op een of ander manier daardeur gedra en my gesig was baie verbrand. Die Boere het uit hul loopgrawe gekom en ons gehelp. Hulle het soos Christene opgetree. Een het vir my water gekry, my jas en 'n dooieman langs my se jas, afgerol en my met albei toegedraai. Die Boer vir die gewonde is 'n opregte mens, al het hy baie van ons met plofstof en sagtepunt patrone verpletter. Ek het altesaam tien wonde gehad en was erg gebrand.” === Luitenant-Kolonel Lloyd se perspektief<ref name=":4" /> === “Ons gewere het opgekom en oopgemaak. 'n Boeregeweer het ook op ons gewere oopgemaak. Ek het nou die bevel ontvang: "Die Grenadiers sal die geweer vat." Omdat die bataljon in uitgebreide orde was, het ek geen ander keuse gehad as om dit te beveel om voort te gaan, van my perd af te klim en aan te gaan met die ondersteuning. Die Orde van kompanies was soos volg: 5, 6, 7, 8; 1, 2, 3, 4. Ons het eers deur 'n mielieland gevorder, baie hoog en dik. Terwyl ek aan die gang was, het 'n A.D.C. galop na my toe met die opdrag om generaal Rundle te gaan sien. Ek het teruggehardloop, op my kastaiingbruin perd geklim (sowat honderd tree, ek durf sê) en na hom toe gegaan. Hy het toe die grond verduidelik, en ek het saamgestem dat dit haalbaar was, volgens die plan, terwyl ons gedink het dat ek dekking kan kry en dat die koppie nie baie sterk vasgehou is nie. Nadat ek sy aanwysings gekry het, was my enigste weg om na die steun te galop, hulle die nuwe bevele te gee wat voortdurend na regs grond moes vat totdat die skuiling van die koppie wat ek wou hê, gekry is. Ek het toe so hard as wat ek kon na die vuurlinie gegalop. Toe ek omtrent halfpad was, het ek onder so 'n koeëlreën gekom dat ek van my perd afgespring en hom laat gaan het. Terwyl ek dit gedoen het, is ek op die duim en geweer raakgeskiet, en my beursies is deurgeskiet. Ek hardloop toe na nr 5 en lei hulle. Ek het die lyn na regs verleng met 'n halwe geselskap van nr. 6 onder Seymour. Dit was dalk nie meer as 'n gedeelte nie. Met die lang veldgras en die vuur was dit moeilik om te sien en onmoontlik om jouself te laat hoor. Ek het egter gevorder met twee half-geselskappe of afdelings halfpad na regs deur kort stormlopies in die poging om dekking te kry (as 'n eerste parallel, soos die drilboek sê). Die stormloop is met die grootste dapperheid deur Seymour en Murray gelei, en met ewe dapperheid deur die N.C.O.'s en manne gevolg. Net voor die laaste stormloop het ek vir Murray geroep om aan te gaan, maar die antwoord was dat hy geval het. Ek het toe die lot gejaag met die arme seun wat roep: "Gaan aan Grenadiers, volg jul bevelvoerder!" By die volgende stilhouplek is die man aan my regterhand getref, die man aan my linkerhand is getref, ek is getref, en daar was nie meer inisiatief nie, want byna al die mans was platgetrek, en daar was niemand om aan te gaan nie en daar was geen nut om meer te doen nie. Ek het dus vir almal gesê om stil te lê as die beste kans. Daar was 'n paar miershope, maar hulle was vrot en nutteloos. Ek was agter een op my rug saam met Drummer Haines en Fruin van nr. 6. Ek het probeer om al die mans so veel as moontlik apart te hou as die beste kans op die lewe. Net twee het teruggegaan om, soos hulle gesê het, "aan te trek". Ek het vir hulle gesê om stil te lê, anders word hulle geskiet. Of hulle was of nie, weet ek nie. Daar lê ons onder 'n koeëlreën. Elke keer as 'n mens beweeg het om 'n verband te kry, het dit 'n koeël binne 'n voet of twee geproduseer. Ek skat die afstand was ongeveer 1 700 meter, tensy, soos ek agterna gehoor het, daar mans in 'n donga binne 300 meter was. *Dit glo ek nie, aangesien die koeëls meestal neergedaal het. ’n Aansienlike deel van hulle het glo met ’n skerp kraak gebars. Ons moes maklike teikens vir die Boere gewees het, want ons het natuurlik teen die grond uitgestaan. Ek, vir een, was absoluut op my rug. Ek het alles in my vermoë gedoen om te verhoed dat hulle beweeg, en hulle het hulself dapper gedra, want nie 'n man het geknak nie. Tromspeler Haines het sy arm oor my gekry en my na hom getrek vir beskerming, ek veronderstel (ek was 'n bietjie dom, maar nie baie nie), toe 'n koeël kom wat my op die maag tref, maar dit was deur sy arm bedek wat dit gebreek het, en ek was net vreeslik gekneus. Dit het ongetwyfeld my lewe gered. Ek het hom met 'n sakdoek vasgebind, en hy het 'n paar goed op my wonde gesit, en daar lê ons. Seymour het kort hierna opgekruip en gesê iets moet gedoen word, aangesien die brand eerder meer as minder was. Ek het gesê: "Probeer 'n sarsie," so hy het die bevel gegee, maar daar was net twee mans wat in sy afdeling nie geskiet is nie, so dit was nutteloos. Hy het toe gesê: "Ek sal probeer teruggaan, aangesien ek niks meer hier kan doen nie, en die artillerie kry om op hierdie spesifieke plek te skiet waar die skote vandaan kom." Ek het gesê hy sal doodgemaak word, maar hy het gesê dit was geen nut om hier te bly nie en begin wegkruip, net om in die voet geskiet te word voor hy inklim; hy het nooit by die artillerie uitgekom nie. Kort hierna het 'n ammunisiedraer, wat aan nr. 8 behoort, opgekom asof niks gebeur nie - om die waarheid te sê, as dit in Hyde Park was, moes ek sy naam geneem het omdat hy so stadig beweeg het. Hy het ammunisie na vore gebring, het hy gesê, en nie gelyk of hy 'n veer voel nie. Ek het hom laat lê, maar hy is dadelik twee keer getref; sy naam was nr 1511 Manskap Bevan. Ek het hom ingestuur. Een of twee keer tevore het die veldbrand gelyk of dit op ons afgekom het, maar dit het altyd wegbeweeg. So het ons altesaam drie ure lank gelê. Ek was van plan om tot donker te bly, maar daar was geen moontlikheid daarvoor nie, want die vuur het nou reguit op ons afgekom. Ek sou niemand laat beweeg voordat dit redelik naby was nie, maar toe dit binne twee meter was, het ek die opdrag gegee dat almal moet gaan wat kan. Ek het nie gedink ek kan beweeg nie, maar hulle het my op my voete getrek, en ek het deur die vlamme gestrompel en genadiglik niks meer as 'n skroei gekry nie. Almal het beweeg, soos ek gedink het, behalwe die dooies en Murray, en sy groep was te ver, hy het redelik ver teruggeval. Ek het probeer om met hom te kommunikeer, maar omdat ek geen reaksie gekry het nie, het ek gedink hy is dood. Terwyl ek verder strompel het die Boere 'n ontsettende koeëlreën op ons oopgemaak, wat hulle aangehou het. Ek dink net een man is getref, hoofsaaklik as gevolg van die rook. Ek het teruggekyk en gesien hoe gewonde mans mekaar help, trouens almal het hul bes gedoen. Ek het daarin geslaag om vir 300 treë of so te sukkel, toe Kleursersant Morgan opgekom het en my gehelp het. Hy was een van die min wat nie getref is nie. Koeëls het dik geval, maar ek het by 'n draadheining gekom waar ek vir 'n minuut of twee agter 'n klippaal gelê het. Kleur-sersant Morgan en 'n ander man het toe gekom en aangedring om my saam te sleep, terwyl ander soortgelyke hulp ontvang het, diegene wat kon loop het diegene wat nie kon nie, gehelp. Sowat 200 treë verder is ek op 'n Scots Guards-draagbaar gesit. Ek was nou al baie simpel, en is verby Rundle gedra, wat vir my 'n bietjie whisky gegee het en vir my gesê het ons het alles gedoen wat moontlik was. === ‘n Boereperspektief uit die dagboek van Troep Prinsloo === SLAG VAN BIDDULPHSBERG 29 MEI 1900 Donderdagaand 10 Mei 1900, het ons opdrag gekry om vanaf Leeuwrivier na Clocolan op te ruk. Op pad daarheen het verskeie burgers, insluitend myself, eers by ons huise aangegaan. Die 12 de Mei het ek weer saam met die ou heer, G Joubert, in die pad geval. Ons was die laastes om te vertrek en moes druk om betyds oor Ladybrand te kom. By Senekal het ons weer by ons kommando aangesluit. Hulle was toe reeds besig om nuwe korporaals te kies in die plek van diegene wat moes agtergebly. Nadat ons 'n paar dae daar vertoef het, is ons eers na Wonderkop en toe na Zandrivier waar ons weer sou oorstaan. Van Zandrivier af het ons offisiere, sowel as dié van Ficksburg, Wepener, Thaba Nchu en nog ander kommando's, na Lindley gegaan waar 'n krygsraad gehou is. Dáár is toe opdrag gegee dat ons moet terugkeer Senekal toe. Ons het toe tot by Tafelkop, nie ver van Senekal af nie, gegaan. Van daar af is 'n patrollie uitgestuur wat toe met van die vyand se spioene in aanraking gekom en hulle teruggedryf het. Een van hulle asook sy perd, is noodlottig deur die dapper jong burger, Japie Berry, gewond. Daardie aand het ons na Biddulphsberg, nie ver daarvandaan nie, teruggekeer en die Sondag  rustig daar oorgebly. Maandag het ons op patrollie na meneer Grobler se plaas gegaan, om voer vir die kommando te kry. Die Engelse het intussen al nader gevorder. Sommige burgers het Biddulphsberg toe beset. Die ander het in die dorre vlakte agtergebly, vanwaar hulle die Engelse teruggedryf het. Ons het nie geweet wat hulle lewensverlies was nie. Die twee wat in ons hande geval het, was die enigstes gewondes waarvan ons bewus was.  Aan ons kant is Gert Nell van Ladybrand ernstig in sy mond gewond. Die Engelse het toe ‘n boodskap gestuur dat ons onvoorwaardelik moes oorgee, anders sou hulle ons omsingel en almal gevange neem.  Ons kommandant Jan Crowther het hierop vir hulle terug laat weet – “julle kan maar kan kom probeer”. Hulle hét toe ook Dinsdagoggend 29 Mei gekom. Dit was toe wel nie om ons gevange te neem nie, maar wel om die dood van menige van húlle manskappe, daar deur die koeël van ‘n Mauser te vind. Die twee korporaalskappe van Gert Delport en Petrus Rautenbach, waarvan ek ook deel was, het toe onder leiding van veldkornet Pieter Ferreira gegaan, om 'n vlei wat onder die berg lê te beset. Die res van die burgers het in die berg agtergebly. Ons was sowat 1000 of 1500 treë van die berg af. Alhoewel dit twee korporaalskappe was, was ons net 38 man sterk, want baie het toe alreeds in die wa-laer moes bly. Omstreeks 9:00 die oggend is ons van die berg af gewaarsku, dat die vyand besig was om na ons stellings op te ruk. Ons kon net sowat 300 treë voor ons uitsien.  Ongeveer 'n uur later het ons die Kakies, soos ons hulle destyds genoem het, vanaf die heuwel voor ons sien naderkom. Die burgers in die berg het óns toe die geleentheid gegee om eerste te skiet. Daar is beraam dat die vyand, buiten die ruiters, meer as 2 000 voetsoldate sterk was. Hulle het drie keer op ons (die 38 mans) afgestorm, maar na die dérde keer het hulle teruggeval. Die geweervuur van ons kant af was beslis te straf vir hulle. Ons het slegs twee kruitkanonne en 'n Maxim geweer gehad, terwyl die vyand drie batterye (artillerie groeperings) gehad het. Dit was omstreeks 15:30 toe hulle begin terugval het. Daardie oggend toe hulle ons nog van ver af  begin benader het, het hulle die gras in die veld aan die brand gesteek. Dit was in ‘n poging om hulleself en hulle wapens agter die rook te verbloem. Min het hulle egter geweet dat die oog van die boer nie so maklik mislei word nie. Later het hulle vertel dat dit ons was wat die gras aan die brand gesteek het. Ek dink hulle het dit gedoen om hulle eie skande te bedek, want terwyl hulle gevlug het, het die vuur van hulle eie soldate aan die brand gesteek. Hulle het die dooies en gewondes as prooi vir die verwoestende vlamme agtergelaat. Dit was ‘n skrikwekkende skouspel! Sommiges het heen en weer voor die vuur gehardloop, in ‘n desperate poging om ‘n plek te vind waar hulle kon deurgaan. Diegene wat nie kon opstaan nie is deur die vuur gedood. Hulle het net daar bly lê terwyl hulle klere vlamgevat en hulle hare en baarde verskroei het. Ten spyte van dit alles het ons aanhou skiet, totdat generaal Abraham de Villiers met sowat vyftien man te perd van die berg afgekom en vir ons geskree het om te storm. Aangesien ons te voet was en nog deur die vuur ook moes kom, was hulle vóór ons op die slagveld. Ek het my so staan en verwonder oor die verskriklike toneel, dat ek amper vergeet het om te skiet - nie net was hulle klere aan die brand en hulle hare verskroei nie, maar ook die velle in hul gesigte was verbrand en hulle hande ineengekrimp. Ek het eers vir van die gewondes water gegee en toe weer vorentoe gegaan. Toe ek by die jong maar dapper burger, Hendrik Becker kom, sê hy: “Man, vandag het ek 'n Kakie lekker geskiet.” Die Engelse het hulle kanonne, wat ook aan die vlug was, weer omgedraai en teruggeskiet. Die eerste skoot het die burger Kootie Delport deur sy longe gewond. Ook die generaal se perd is getref. Met 'n tweede bom is jong Becker agter sy blad deur 'n stuk bom gewond en ek is in die arm geskiet. Toe daar amper nie meer ‘n geskree hoorbaar was nie, is ons goeie generaal de Villiers in die kop gewond. Hy was werklik 'n dapper en wakker leier en ek moet met baie ander saamstem, dat as hý nie geval het nie, daar nie later iets soos: “die oorgawe van Prinsloo" sou wees nie. Willem van Wijk is daardie dag in die berg dood en die artillerist Moelken, 'n Nederlander, is gewond. Ons kon regtig net erken dat die Allerhoogste daardie dag met ons was - dat dit net Sy magtige arm was wat ons teen só 'n groot mag kon beskerm. Die verliese aan ons kant was: een dood, vier gewond en 7 of 8 wat as krygsgevangenes geneem is. Aan die vyand se kant was daar ongeveer 300 dooies en gewondes. Ons het ook 'n aantal gewere en ammunisie op die slagveld gekry. Daardie aand is ek na Japie Erasmus se huis waar ek baie goed ontvang is. Daar was ook 'n paar dames wat my arm vinnig verbind en toe verversings gegee het. Die kos en die sagte hande wat my arm verbind het, het my soos 'n heel ander mens laat voel. Die volgende dag het mnr Erasmus my na die huis van kommandant Jacobz geneem waar Generaal de Villiers en die ander gewondes ook was. Daar was ook 'n Engelse dokter wat versoek is om soontoe te kom, aangesien ons geen dokter byderhand gehad het nie. Die dokter het gevra dat die Generaal na Senekal geneem moet word, omdat hy hom daar beter kon versorg. Die versoek is toegestaan, maar op voorwaarde dat die Engelse hom moet terugstuur as hy herstel het. Die arme man was toe in die hande van sy vyande oorgelaat.   Die dokter het egter belowe dat hy die generaal sal terugstuur as hy gesond is. Gert Nell, met die ernstige mondwond, is ook Senekal-hospitaal toe geneem waar hy later oorlede is. Op 1 Junie is Delport, Becker, Moelken en ekself na die hospitaal in Bethlehem geneem. Ons reis het baie goed verloop, behalwe dat ou meneer Delport baie swaar gekry het. Ons het teen die aand by Bethlehem aangekom en is baie goed ontvang deur mejuffroue Theron, Rozenzweig, Hamelberg, van Heerden, Westerman, Naude, Middleton, Dodson en mnr Louis van Assen. Veldkornet Carel Hellmuth was ook baie goed vir ons. == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Veldslae tydens die Tweede Vryheidsoorlog]] i3qhjxqv6xdf8ragcszsdyxl7gjvmrw Velkondisies 0 420341 2890849 2823501 2026-04-06T18:53:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890849 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Wedstrydartikel}} '''Velkondisies kan voor kom wanneer die vel versperring disfunksioneer.'''  In hierdie artikel gaan daar oor die verskillende tipes velkondisies, die oorsake van die velkondisies, simptome en die behandeling daarvan gepraat word. Een van die hoof funksies van die menslike [[vel]] is om bakterieë,  virusse en ander infeksies uit te hou. Dit moet ook vitamien D,’n noodsaaklike vitamiene vir die menslike liggaam vervaardig en is belangrik vir die bene, hart, spiere en immuunstelsel. Party keer kan die vel beskadig word wanneer die vel versperring disfunksioneer en ’n mens kan baie velkondisies kry wat gesondheid kan beïnvloed. == '''Oorsake van Velkondisies''' == Daar is baie oorsake wat verskillende velkondisies kan aktiveer. Van die oorsake sluit in, die lewenstyl van ’n mens, die mens se genetika, hormonale wanbalanse, omgewingsfaktore, bakteriële infeksies of son- of UV-strale. Dit kan ook geaktiveer word as gevolg van onderliggende gesondheidsprobleme soos  nierprobleme of immuunstelselprobleme wat op die mens se vel kan wys. === '''Hoe kan ’n mens se lewenstyl velkondisies veroorsaak?''' === ’n Mens se lewenstyl is die manier waarop ’n mens leef en kan op baie maniere velkondisies veroorsaak. Dit sluit in: Slegte dieet keuses: Slegte dieetkeuses soos kossoorte hoog in suiker, vetterige kosse of alkohol kan inflammasie veroorsaak, wat tot aknee-uitbrekings kan lei. Gewoontes: Sekere gewoontes soos rook kan jou vel uitdroog en ook tot ekseem lei. Werkstoestande: Verskillende werke, soos harde arbeid, kan n mens aan baie skadelike chemikalieë blootstel, wat ’n allergiese reaksie van die vel kan veroorsaak. Baie ander werke vereis dat mense baie in die son werk, wat ook velkanker kan veroorsaak. Aantal stres: Stres veroorsaak ’n chemiese reaksie in die liggaam wat n mens meer sensitief maak. Dit veroorsaak ook dat jou vel meer olie produseer wat tot aknee-uitbrekings kan lei. === Hoe kan genetika die toestand van die vel beïnvloed? === Genetika speel ’n groot rol in die kondisie van ’n mens se vel. Baie velkondisies soos ekseem en aknee kan deur genetika oorgeërf word. Genetiese variasies beïnvloed die produksie van proteïene soos kollageen en keratien wat help om die vel te herstel en die algemene gesondheid van die vel te verseker. As produksie van die proteïene minder geproduseer word as gevolg van genetika, kan dit tot baie velkondisies en ongesonde vel lei. === Hoe kan omgewingsfaktore ’n mens se velkondisies beïnvloed? === Omgewingsfaktore sluit in stowwe soos stuifmeel, stof en ander plante. Party mense het omgewingsallergië wat veroorsaak dat hulle immuunstelsel tot normaalweg onskadelike stowwe reageer. Die reaksies kan tot veluitslae en ander kondisies lei omdat die immuunstelsel die stowwe soos kieme sien. Die immuunstelsel vervaardig dan teenliggaampies om die omgewingsallergië op te spoor. Dit veroorsaak ’n inflammatoriese reaksie waar ’n chemikalië, genaamd histamien, vrygestel word. Die allergiese reaksie veroorsaak uitslae op die vel. Dit veroorsaak ook dat die vel baie droog word en die vel kan ook baie jeuk. === Bakteriële [[Infeksie|infeksies]] === Bakteriële infeksies kan inflammasie, swelling en ander velkondisies veroorsaak as bakterieë deur snye of oop wonde inbeweeg. Party bakteriële infeksies kan baie maklik behandel word, maar ander kan skadelik wees vir die menslike liggaam en kan tot die dood lei. Daar is twee algemene velinfeksies: '''Streptococcus''': Is ’n ligte velinfeksie wat min skade aan die menslike liggaam doen. ’n Voorbeeld hiervan is Impetigo. Simptome van Impetigo: Klein, rooi letsels op die vel vorm wat jeuk. '''Staphylococcus aureus:''' Dit kan deur swak higiëne veroorsaak word. ’n Voorbeeld hiervan is Metisillien-Weerstandige Staphylococcus aureus (MWSA). Simptome van MWSA: Rooi, geswelde bulte vorm, gevul met etter wat gewoonlik rondom areas met hare is. === Invloed van Son- en UV-strale === Sonstrale en ultraviolet (UV)-strale kan ook velkondisies veroorsaak. Dit kan gebeur wanneer die vel aan te veel UV-strale blootgestel word. Die UV-lig beweeg in op die vel se selle en kan die genetiese materiaal of DNS beskadig. Die beskadigde DNS kan veroorsaak dat die selle baie vinnig groei en verdeel, wat tot  klonte van ekstra beskadigde selle lei. Die klonte word gewasse of letsels genoem en kan kankergewasse of onskadelik wees. As die gewasse kankergewasse is, kan dit vinnig versprei na ander dele van die vel en ernstige velkanker veroorsaak. === Onderliggende Gesondheidsprobleme === Onderliggende gesondheidsprobleme kan ook velkondisies veroorsaak. Van die gesondheidsprobleme is nierprobleme, immuunstelselprobleme en skildklierprobleme. Niersiektes: Baie mense met chroniese niersiekte ervaar intense  jeuk, bekend as Chroniese Niersiekte-geassosieerde Pruritus (CKD-aP). Daar is verskeie redes hiervoor: * Opbou van gifstowwe: Beskadigde niere kan ’n opbou van gifstowwe in die liggaam veroorsaak wat allergiese reaksies veroorsaak. * Inkrimpende sweetkliere: Niersiekte lei tot vloeistofretensie, wat veroorsaak dat bloedvate saamtrek en die bloedvloei na die sweetkliere verminder, wat tot droë vel lei. * Hoër vlakke van metaboliese afval: Dit lei tot disfunksie van die senuweestelsel, wat verkeerde seine na die vel stuur, wat n intense jeuk veroorsaak. Immuunstelselprobleme: Wanneer die immuunstelsel ’n probleem het, kan dit veroorsaak dat die liggaam te veel velselle produseer, wat tot droë, skubberige vel lei. Dit kan ook bewyse wees van n outo-imuunafwyking. ’n Outo-immuunafwyking is ’n immuunstelselprobleem waar infeksiebestrydende selle gesonde velselle aanval. Genetika en omgewingsfaktore speel albei ’n rol in die ontwikkeling van immuunstelselprobleme. Skildklier-probleem: Die skildklier beheer die hoeveelheid die liggaam sweet. Wanneer daar ’n skildklierprobleem is, kan daar ’n toename of afname in sweetproduksie wees. As daar ’n afname in sweetproduksie is, kan dit veroorsaak dat die vel uitdroog en die vel kan begin jeuk. As daar ’n toename in sweetproduksie is en baie van die sweet vinnig afdroog, kan dit veroorsaak dat die vel ook jeuk. Outo-immuunafwykings van die skildklier,kan ook velkondisies veroorsaak. Dit is waar die immuunstelsel gesonde selle van die skildklier aanval. Dit kan lei tot die vergroting in die skildklier en die oorproduksie van die skildklierhormoon. Die oorproduksie van die hormoon lei tot die verdikking van die vel wat ook veroorsaak dat die vel jeuk. === Diabetes se invloed op ’n mens se vel: === Diabetes kan ook veroorsaak dat die vel jeuk en droog word. Diabetes veroorsaak baie hoë bloeddruk. Die hoë bloeddruk veroorsaak dat die bloedvate reg onder die vel ,breër en beskadig word. Wanneer bloed deur die beskadigde bloedvate vloei, kan die bloed uitlek tot op die vel. Dit kan veroorsaak dat die vel nie genoeg suurstof kry nie en die vel laat jeuk. === Hoe kan hormonale wanbalanse iemand se velkondisies beïnvloed? === Hormone speel ’n groot rol van die gesondheid van die vel. Verskillende hormone speel verskillende rolle in jou liggaam: * Estrogeen se funksie in die liggaam ,is om die vogtigheid vlakke van die vel te behou en om kollageen te produseer. Soos ’n mens ouer word, word daar minder estrogeen in die liggaam vervaardig. Dit beteken dat die vel uitdroog en minder elasties word. * Testosteroon stimuleer die sebumproduksie in ons liggaam. Sebum vervaardig die natuurlike olies op die vel en in n oormate,kan dit tot aknee lei. * Progesteroon veroorsaak ook dat daar meer olies op die vel produseer word (as gevolg van toename in sebumproduksie) wat ook tot aknee kan lei. * Kortisol is die hormoon wat vervaardig word wanneer ’n mens baie stres ervaar. Die hormoon veroorsaak inflammasie op die vel, wat tot ekseem of aknee kan lei. == Vlakke van intensiteit van verskillende velkondisies == Verskillende velkondisies het verskillende simptome of bewyse van die soorte velkondisies. Daar is ook verskillende vlakke van hoe erg die verskillende velkondisies kan wees. Die verskillende vlakke is ligte, hanteerbare, ernstige, lewensgevaarlike, chroniese en akute velkondisies. === Ligte velkondisies: === Ligte velkondisies se simptome kom net partykeer voor. Dit het minimale impak op die daaglikse lewe. Mediese aandag is nie benodig nie, maar kan benodig word om voorgeskrifte medikasies te kry. Ligte velkondisies is maklik hanteerbaar. Van die simptome van velkondisies is ligte veldroogheid en minimale jeuk. === Hanteerbare velkondisies: === Simptome van hanteerbare velkondisies kan deur lewenstylveranderinge beheer word. Daar kan mediese aandag benodig wees. Die hanteerbare velkondisies het ’n minimale tot matige impak op die daaglikse lewe. Van die simptome van hanteerbare velkondisies is droë vel en matige inflammasie van die vel. Dit kan behandel word deur: * Lewenstylaanpassing deur dieet te verbeter, stres te verminder en meer te oefen. * Velsorgroetines. * Voorgeskrifte medikasies te gebruik. === Ernstige velkondisies: === Simptome van ernstige velkondisies is intens. Dit het ’n groot impak op die daaglikse lewe. Ernstige velletsels wat op die liggaam vorm is ook simptome van ernstige velkondisies. Velverkleuring en ernstige velverdikking kan ook plaasvind. === Lewensgevaarlike velkondisies: === Simptome van lewensgevaarlike velkondisies is ernstig en potensiël dodelik. Onmiddellike mediese hulp is benodig om die ernstige velkondisies te behandel. Van die simptome van die velkondisies is die vorming van letsels of gewasse op die vel. Die gewasse kan ook kankergewasse wees. Nog ’n simptoom is, dat die mens baie erge, rooi veluitslae kry, wat baie vinnig regoor die liggaam kan versprei. Die uitslae kan ook ’n baie hoë koors veroorsaak. === Chroniese velkondisies: === Simptome van ’n chroniese velkondisie bly oor tydperk. Daar word vereis om die kondisie deurlopend te bestuur. Dit is ook noodsaaklik dat mediese hulp gekry word. Simptome van chroniese velkondisies is dat ’n mens ’n baie intense jeuk op die vel kry. Met chroniese velkondisies kan ’n mens ook baie uitgedroogte en pynvolle vel kry. === Akute velkondisies: === Simptome van akute velkondisies verskyn baie skielik. Simptome kan op hul eie weggaan, maar dit is beter om die velkondisie vinnig te behandel of te bestuur voordat die kondisie erger word of versprei. Die simptome van akute velkondisies is die vorming van rooi sere op die vel, inflammasie en koors. Om die vlak van intensiteit, van hoe erg verskillende velkondisies is, te verstaan, help dit om die beste behandeling en bestuur te bepaal. == Algemene Simptome van Velkondisies en wat dit veroorsaak == Verskillende velkondisies het verskillende simptome, bewyse en oorsake. Sommige simptome kan ook die oorsake van velkondisies wees. Hier is 'n lys simptome en wat hulle kan veroorsaak: '''Inflammatoriese simptome en probleme:''' Rooiheid: Baie rooi areas of kolle vorm op die vel. Rooiheid kom voor omdat daar verhoogde bloedvloei na geaffekteerde areas is. Die verhoogde vloei van bloed word deur inflammasie veroorsaak. Die inflammasie verwyd die bloedvate en veroorsaak die rooi areas op die vel. ’n Warm of hitte sensasie word ook by die geaffekteerde areas gevoel. Die inflammasie wat die rooiheid veroorsaak, kan deur allergiese reaksies of UV-skade veroorsaak word. Swelling: Daar is ook pofferigheid of inflammasie by die geaffekteerde areas op ’n mens se vel. Daar is swelling omdat daar vloeistofretensie is. Die geaffekteerde area is ook baie pynvol en seer. Swelling kan deur hormonale veranderings of allergiese reaksies veroorsaak word. Warmte: Die temperatuur van die vel kan verhoog word en kan ’n simptoom wees van velkondisies. Die verhoogde veltemperatuur kan veroorsaak dat ’n mens hoë koors kry, baie sweet, letsels op die vel kry, gewrigspyn ervaar en ook baie moeg voel.  Allergiese reaksies of bakteriële infeksies kan inflammasie veroorsaak. Die inflammasie veroorsaak dat die metaboliese tempo verhoog. Die verhoogde metaboliese tempo genereer meer hitte in die liggaam wat veltemperature kan verhoog. Pyn: ’n Ongemaklike gevoel van pyn word by die areas gevoel. Dit kan ’n skerp of dowwe pyn wees wat voel asof dit brand of steek. Die pynlike gevoel kan deur infeksies veroorsaak word. Dit kan ook deur inflammasie veroorsaak word. Pyn word as gevolg van inflammasie of infeksies op die vel gevoel omdat chemiese bemiddelaars van selle in ’n mens se liggaam reageer, en die pynreseptore in die liggaam word geaktiveer. Die infeksies kan veroorsaak word deur bakterieë wat deur die velversperring gekom het. Intense jeuk: Daar word ’n ongemaklike of intense jeuk sensasie op die vel gevoel. Dit gebeur omdat daar ’n velirritasie of inflammasie is. ’n Mens kan ook die geaffekteerde areas krap of vryf. Wanneer daar velinflammasie is, veroorsaak chemiese bemiddelaars van die selle dat die vel uitdroog. Wanneer die vel droog is of ’n gebrek aan vog het, kan die velversperring disfunksioneer. Die vel kan dan produkte wat skadelik vir ’n mens se vel is, absorbeer ,wat die vel irriteer en die intense jeuk veroorsaak. Droë vel maak ook die vel meer alkalies wat die pH-balans van die vel versteur. Die inflammasie wat die droë vel veroorsaak, kan deur UV-skade of ’n mens se lewenstyl veroorsaak word. Steekpyn: ’n Skerp of skielike pyn word op die vel gevoel. Die vel word so sensitief omdat daar inflammasie of ’n velirritasie is. Chemiese bemiddelaars, soos histamien, wat bloedvloei verhoog, kan die steekpyn veroorsaak. Die inflammasie wat die steekpyn veroorsaak, kan deur ’n mens se lewenstyl of onderliggende gesondheidsprobleme veroorsaak word. === Tekstuur van vel verander === Droogte: Die vel word droog. Dit gebeur omdat daar ’n gebrek aan vog of hidrasie van vel is of deur inflammasie veroorsaak word. Dit verander die tekstuur van die vel ,wat veroorsaak dat die vel ’n growwe of skilferige tekstuur het. Daar kan ook verder krake op die geïrriteerde vel vorm. Veldroogte kan gebeur as gevolg van omgewingsfaktore soos koue weer of lae humiditeit. Hormone kan veroorsaak dat die vel uitdroog. Wanneer hormone soos testosteroon se produksievlakke daal, kan minder sebum deur die vel geproduseer word, wat die vel laat uitdroog. Olierige vel: Daar word ’n oormaat sebum geproduseer. Dit laat die oppervlak van die vel olierig voel, laat blink of vetterige tekstuur gee. Hormonale vlakke wat ongebalanseerd is, soos hoë produksievlakke van testosteroon, kan veroorsaak dat die vel meer sebum produseer, wat tot ’n meer olierige vel lei. Omgewingsfaktore soos weerveranderinge en warm weer kan talgkliere stimuleer wat veroorsaak dat die vel meer olierig word. Growwe tekstuur van vel: ’n Ongelyke of stamperige oppervlak van die vel is ook ’n simptoom van velkondisies. Dit word veroorsaak deur droë vel en die skilfering van die vel. Die droogheid van die vel kan deur inflammasie veroorsaak wat wys dat daar n onderliggende probleem is. Skubberige vel: Die afwerpende selle van die vel is bewyse van velkondisies. Dit word deur droë of geïrriteerde vel veroorsaak wat deur infeksies of inflammasie veroorsaak word. Infeksies kan die vel se versperring beskadig, wat die vel laat disfunksioneer, waar dit skadelike produkte soos harde chemiese produkte absorbeer. Infeksies veroorsaak ook inflammasie wat die skubberige vel kan veroorsaak. Vlokkerige vel: Die los velselle wat die vel vlokkerig laat voel, is ook bewyse van velkondisies. Dit word deur droë of geïrriteerde vel veroorsaak. Die droë vel kan deur omgewingsfaktore of chemiese produkte veroorsaak word. ’n Mens se lewenstyl en werkstoestande kan ’n mens vlokkerige vel gee. Die chemikalieë betrokke by party werke kan inflammasie veroorsaak, die vel se pH wanbalanseer en veroorsaak dat die vel se versperring beskadig word. === Kleurveranderinge === Rooiheid: Die vel kry ’n roos of pienk tint. Dit is omdat daar verhoogde bloedvloei na ontsteke areas is. Die verhoogde bloedvloei kan deur diabetes veroorsaak word. Die verhoogde bloedvloei kan ook deur slegte lewenstylkeuses veroorsaak word, byvoorbeeld ’n dieet met te veel natrium in, te veel kafeïen en ’n lae-veseldieet. Persheid: Persheid kan ook simptome wees van verskillende velkondisies. Dit kan veroorsaak word deur beserings of kneusings. Kneusings wat baie maklik op die vel vorm wys dat bloedvate verwyd is en kan as gevolg van inflammasie veroorsaak word. Wanneer die bloedvate bars, kan dit tot persheid van die vel lei. Die inflammasie kan veroorsaak word deur verskillende chroniese siektes. Verkleuring: Ongelyke velkleur of hiperpigmentasie kan ’n simptoom wees van velkondisies. Die vel verkleur ongelyk omdat nie genoeg melanien geproduseer word nie. Dit kan gebeur as gevolg van inflammasie in die liggaam wat veroorsaak word deur slegte lewenstylkeuses of genetika. === Letsels en Groeisels === Hobbels: Die klein verhoogde groeisels kan simptome wees van verskillende velkondisies. Dit kan veroorsaak word deur keratosis pilaris of follikulêre keratose. Die groeisels kan ook veroorsaak word deur UV-skade, waar dit die vel vernietig en die hobbels agterlos. Dit kan ook deur ’n mens se lewenstyl veroorsaak word of wanneer ’n mens nie genoeg slaap kry nie, te veel stres ervaar of slegte dieet het. Blasevorming: Vloeistofgevulde stampe of borrels kan ook wys dat daar probleme met die vel is. Die blase kan deur brandwonde, ekseem of allergiese reaksies veroorsaak word. Wanneer die vel baie uitgedroog is, kan dit krake op die vel veroorsaak, normaalweg op 'n mens se voetsole of op hul palms. Die areas kan deur infeksies besmet word en blase kan as gevolg van die infeksies vormkom. === Sistemiese Simptome van Velkondisies === Koors: Verhoogde liggaamstemperatuur kan 'n simptoom wees van velkondisies en kan bewyse wees van infeksies op jou vel. Wanneer 'n mens se velversperring disfunksioneer, kan dit nie voorkom dat bakterieë deur die vel gaan nie, wat baie infeksies kan veroorsaak. Infeksies veroorsaak inflammasie en die liggaam probeer die infeksie veg en in die proses kry 'n mens koors. Moegheid: Moegheid of uitputting kan dalk bewyse wees van velkondisies of chroniese siektes. Wanneer die liggaam nie genoeg slaap kry nie, veroorsaak dit dat die liggaam stres en die kortisolhormoon se vlakke neem toe. Dit kan tot droë vel lei omdat die kortisolhormoon die antidiuretiese hormoon minder in die liggaam laat produseer. Die antidiuretiese hormoon stimuleer die niere om water te absorbeer. Wanneer die hormoon onderdruk word, kan dit tot dehidrasie lei wat droë vel veroorsaak. Gewigsverlies: Wanneer 'n mens baie vinnig gewig verloor, is die liggaam ondervoed en dit is ook 'n simptoom van moontlike velkondisies. Dit kan bewys dat die liggaam nie belangrike voedingstowwe absorbeer nie. Wanneer die liggaam nie genoeg voedingstowwe kry nie, kan dit veroorsaak dat 'n mens velkondisies kry. Deur ondervoed te wees, kan die vel nie nuwe selle doeltreffend produseer nie. Dit kan veroorsaak dat die vel nie vinnig genoeg wonde kan genees nie en dat verskillende infeksies deur die wonde kan versprei. '''Emosionele en Sielkundige Simptome''' Angs: Angs, stres en vrees kan lei tot verskillende velkondisies of kan 'n simptoom wees van velkondisies. Wanneer 'n mens angstig word, veroorsaak dit inflammasie in die liggaam wat velkondisies kan veroorsaak. 'n Mens kan ook baie selfbewus wees oor hoe hulle vel lyk. Dit kan ook angs veroorsaak. Depressie: Depressie kan ’n simptoom wees van velkondisies. Dit veroorsaak ’n hormonale wanbalans in die liggaam. Wanneer hormone soos kortisol se vlakke verhoog word, veroorsaak dit dat wonde nie vinnig genees word nie en dat aknee voorkom. Slegte velkondisies kan ook lei tot depressie. Lae selfbeeld: Gebrek aan selfvertroue of ’n negatiewe selfbeeld veroorsaak stres en angs, wat ’n hormonale wanbalans veroorsaak wat tot velkondisies lei. Stres: Die lewenstyl van ’n mens veroorsaak stres. Stres beïnvloed slaappatrone. Wanneer ’n mens nie genoeg slaap kry nie, veroorsaak dit velkondisies soos aknee. == Hoe kan verskillende velkondisies gediagnoseer word? == Daar is verskillende maniere hoe velkondisies gediagnoseer kan word. ''Biopsie'': Wanneer iemand veluitslae of ander velkondisies het, kan die dokter ’n velbiopsie vir die pasiënt doen. ’n Velbiopsie is wanneer ’n klein stuk vel van die pasiënt se lyf afgesny word om dit onder ’n mikroskoop te bestudeer. ’n Velbiopsie kan help om verskillende velkondisies te diagnoseer en wat die velkondisie veroorsaak het. ''Allergietoets'': ’n Monster bloed word by laboratoriums getoets en saam met algemene allergieë vergelyk om te sien of die pasiënt allergies vir ’n sekere stof is. ''Dermoskopie:'' Wanneer ’n dokter, ’n handtoestel teen die pasiënt se vel hou ,om velletsels te diagnoseer en om te sien of die letsels kankeragtig is. Die toestel word ’n dermatoskoop genoem. == Verskillende tipes velkondisies == Verskillende velkondisies het verskillende oorsake, simptome, diagnose en vlakke van intensiteit. In hierdie afdeling gaan daar oor die verskillende tipes velkondisies en alles wat daarmee te doen het, gepraat word. === Aknee === Daar is verskillende tipes aknee: Nie-inflammatoriese aknee: Dit sluit in- ''Swartkoppies'': Dit is klein swart, donker kolle op jou vel, en kom gewoonlik rondom jou neus of areas wat baie olierig is,voor. ''Witkoppies'': Dit is klein, wit stampe, wat gewoonlik ook vorm as gevolg van ’n oormaat olie. ''Talgfilamente:'' Dit is normale, skadelose filamente in porieë. Omdat nie-inflammatoriese aknee nie die fisiese voorkoms van ’n mens verander nie, is dit ’n baie ligte velkondisie volgens die vlak van intensiteit. Dit is ook baie hanteerbaar. Dit kan wel ’n ligte steekpyngevoel veroorsaak. Inflammatoriese aknee Inflammatoriese aknee is ’n pynvolle velkondisie wat gewoonlik gekenmerk is deur rooiheid, inflammasie en etter-gevulde stampe en ook swelling van die vel. Die inflammasie kan deur stres, lewenstyl, hormone of selfs genetika veroorsaak word. Die verskillende tipes inflammatoriese aknee is: ''Papels'': Dit is klein, ontsteekte, pienk stampe wat deur bakteriële infeksies veroorsaak word. ''Pustels'': Klein, etter-gevulde en ontsteekte porieë wat veroorsaak is deur infeksies of verstopte porieë. ''Nodules:'' Groot, pynvolle stampe wat met etter gevul is. Dit kan deur erge bakteriële infeksies veroorsaak word. Inflammatoriese aknee kan die fisiese voorkoms van ’n mens verander wat baie slegte gevolge kan hê. Die verandering kan tot ’n lae selfbeeld lei wat depressie kan veroorsaak. Die vlak van intensiteit van inflammatoriese aknee kan van matig tot ernstig wees, afhangend van hoeveel skade die verskillende tipes inflammatoriese aknee veroorsaak. Ernstige Aknee Ernstige aknee word gekenmerk deur groot, pynvolle stampe wat onderling verbind met mekaar is, wat voorkom as een groot stamp. Ernstige aknee veroorsaak baie inflammasie op die vel. Die vorm van aknee kan die voorkoms van ’n mens grootliks verander en groot hoeveelhede pyn veroorsaak. Dit word as ’n ernstige velkondisie geklassifiseer volgens die vlak van intensiteit. Ernstige aknee kan ook baie angs en depressie veroorsaak. Daar is verskillende velkondisies wat onder ernstige aknee val: ''Aknee Konglobata'': Al is hierdie vorm van ernstige aknee skaars, doen dit nog steeds baie skade aan die vel en die gesig. Aknee Konglobata word gekenmerk deur dubbel of selfs trippel onderling verbindende nodules, siste en komedone. Dit kom hoofsaaklik voor op die nek, gesig en rug. Die hobbels is gewoonlik gevul met etter. ''Aknee Fulminans'': Hierdie soort erge aknee kom nie net voor met siste, inflammasie, stampe en komedone nie, maar ook met ’n baie hoë koors en baie moegheid. Hier is ’n velsorgroutine wat met alle soorte aknee sal help. Die roetine sal help om die vel skoon te hou, inflammasie te verminder, die vel te hidreer en om dit teen UV-strale te beskerm: Oggendroetine: Reinig: Gebruik ’n sagte gesigskoonmaakmiddel om die gesig skoon te maak. Dit sal alle oormate olies en onsuiwerhede van die gesig afhaal en die vorming van swart- en witkoppies verminder. Verfrisserr: Daar is verskillende tipes verfrissers vir verskillende velsoorte. Dit sal help om die vel se pH te balanseer en inflammasie verminder. Bevogtig: Gebruik ’n ligte, olievrye bevogtiger. Dit sal die vel hidreer en sal help om die vel teen omgewingsfaktore ,soos wind,te beskerm. Sonskerm: Gebruik ten minste ’n SPF 30 breë-spektrum sonskerm. Dit sal die vel teen skadelike UV-strale beskerm en inflammasie verminder. Aandroetine: Reinig: Maak die vel skoon om enige produkte soos sonbeskerming of grimeer af te haal. Afskilfering: Gebruik ’n sagte chemiese afskilferingsproduk 1-2 keer ’n week om enige dooie velselle te verwyder en die tekstuur van die vel te verbeter. Behandeling: Om aknee te behandel, gebruik die volgende: Benzoylperoksied: Dit sal enige bakterie wat aknee veroorsaak, doodmaak. Dit sal ook porieë oopmaak en inflammasie verminder. Swael: Dit sal sebumproduksie verminder sodat daar minder olies geproduseer word, en sodat aknee nie vorm nie. Retinoïede: Dit verminder inflammasie en die selomset bevorder. Bevogtig: Dit sal die vel hidreer. Baie van die behandelingsprodukte kan die vel uitdroog. Om die vel te bevogtig, sal dit keer dat die vel kraak. === Ekseem<ref group="ekseem">https://www.medcentral.com/dermatology/eczema-an-overview</ref> === Ekseem is ’n inflamatoriese, chroniese velkondisie wat gekenmerk word deur baie droë, gekraakde, vlokkerige en skubberige vel. Ekseem kan die tekstuur van die vel verander en dit grof maak. Dit kan deur stres of angs veroorsaak word. Ekseem kan veroorsaak word deur ’n mens se genetika, maar die kondisie kan vererg deur ’n mens se lewenstyl. Die vlak van intensiteit kan verskil afhangend van die verskillende soorte ekseem. Die intensiteitsvlak kan van lig tot chronies wees. Die verskillende soorte ekseem is: Atopiese dermatitis: Dit is die mees algemene soort ekseem. Dit is meer algemeen in kinders onder die ouderdom van 5, maar kan ook volwassenes affekteer. Atopiese dermatitis sal meer soos ’n rooi uitslag op iemand met ’n ligter velkleur lyk. By mense met ’n donkerder velkleur, sal dit meer soos ’n bruin of pers uitslag lyk. Dit kan op ’n mens se arms, bene, hande, voetsole of ooglede voorkom. Dit kan gebeur omdat die velversperring beskadig is, wat veroorsaak dat die vel meer geneig is om irritante te absorbeer. Die irritante kan die vel uitdroog, wat hierdie soort ekseem kan veroorsaak. In meeste gevalle van atopiese dermatitis is die simptome hanteerbaar en het dit nie ’n groot invloed op daaglikse lewe nie. In ander gevalle kan die simptome baie erger wees. Dishidrotiese ekseem: Dit is 'n algemene veltoestand wat blase en jeukerige vel veroorsaak. Oorsake van dishidrotiese ekseem kan allergieë, stres en dikwels sweterige hande en voete insluit. Die jeukgevoel kan ’n mens se slaapkwaliteit affekteer. Dit kan tot moegheid lei wat  tot meer inflammasie van die vel lei, omdat die liggaam nie genoeg slaap kry nie. Dit wil sê, moegheid is ’n oorsaak en ’n simptoom van ekseem. Diskoide ekseem: Dit is 'n chroniese veltoestand wat verhoogde, ronde kolle op jou vel veroorsaak. Die muntvormige letsels is dikwels jeukerig, en vloei etter uit. Die toestand reageer gewoonlik goed op behandeling, maar episodes kan selfs na suksesvolle behandeling terugkom. - 50-70% van gevalle ervaar ’n ligte jeukgevoel . - 20-40% van ekseemgevalle ervaar ’n konstante jeukgevoel . - Minder as 10% van gevalle ervaar ’n baie erge jeukgevoel met baie inflammasie van die vel. Om ekseem te behandel, bevogtig die vel ’n paar keer per dag. Moenie die vel krap of vryf nie. Om die vel te kalmeer en te bevogtig, probeer om hawermoutbaddens te neem. Probeer ook om inflammasie te verminder deur die vel koel te hou. Om die vel te bevogtig, vermy die gebruik van harde, chemiese produkte omdat dit die vel kan irriteer. Gebruik eerder die volgende natuurlike middels om met bevogtiging te help: Klapperolie: Dit sal die vel bevog en kalmeer. Teeboomolie: Dit dien as ’n anti-inflammatoriese middel. Aalwyn: Dit sal help om die vel af te koel. === Psoriase<ref group="psoriase">https://www.yalemedicine.org/conditions/psoriasis</ref> === Psoriase is 'n immuunstelselprobleem wat veroorsaak dat velselle vinniger as gewoonlik   groei. Daar word vermoed dat dit 'n immuunstelselprobleem is waar infeksiebestrydende selle, per ongeluk gesonde velselle aanval. Beide genetika en omgewingsfaktore speel 'n rol. Die toestand is nie aansteeklik nie. Psoriase se simptome is rooi, skubberige kolle op die vel, irritasie of inflammasie van die vel wat die vel warm laat voel en ’n intense jeuk sensasie veroorsaak. Dit kan ’n intense of chroniese velkondisie wees. Psoriase kan ook veroorsaak dat voedingstowwe in die liggaam nie behoorlik geabsorbeer word nie, wat tot gewigsverlies kan lei. * 60-70% van gevalle ervaar ligte psoriase. Daar is minimale rooiheid en kolle. * Minder as 10% van gevalle ervaar baie erge inflammasie wat ’n aansienlike verswakking het. === Sellulitis === Sellulitis is ’n bakteriële velkondisie wat die dieper lae van die vel of velweefsel affekteer. Dit word gekenmerk deur geswelde limfknope, velletsels, uitslae, pyn, ’n baie hoë koors en inflammasie van die vel. Dit kan ook verkry word as gevolg van diabetes, ander velkondisies soos ekseem, swak sirkulasie of vetsug. Sellulitis kan die gesig, nek, bene, voete en ooglede affekteer. Sellulitis kan van ’n hanteerbare tot ’n baie erge vlak van intensiteit hê. Sellulitis is ’n akute velkondisie. * Rondom 40-60% van gevalle ervaar sistemiese simptome soos koors en moegheid. * Ongeveer 10-20% van gevalle ervaar die infeksie waar die sellulitis onbeheerbaar versprei. Die blitsvinnige infeksie kan in hierdie geval tot orgaanversaking lei. * Minder as 5% van gevalle is lewensgevaarlik. In hierdie geval kan dit moeilik wees om asem te kry. === Velkanker === Velkanker is die mees algemene kanker wêreldwyd. Dit kan veroorsaak word deur skadelike UV-strale, verswakking van die immuunstelsel en ook genetika. Van die algemene simptome van velkanker is dat ’n mens rooi of pienk kolle op die vel ontwikkel, nuwe asimmetriese moesies ontwikkel, velletsel ontwikkel en die ontwikkeling van pynvolle hobbels op die liggaam. Velkanker kan gediagnoseer word deur biopsies[selfs of x-strale in gevorderde gevalle.] Die verskillende soorte velkanker is: Basale sel-karsinoom :Dit is die mees algemene tipe velkanker. Rondom 80% van mense met velkanker het heel waarskynlik basale sel-karsinoom. Dit verskyn as rooi of pienk kolle wat bloei. Dit kom voor by plekke soos die skouers, gesig en nek. Volgens die vlak van intensiteit, is dit ’n ligte vorm van velkondisies omdat dit stadig groei en behandelbaar is. Plaveiselkarsinoom:Dit is die tweede mees algemene velkanker. Dit verskyn as harde, pienk nodules of as skubberige kolle. Die harde nodules bloei dikwels. Dit sal op plekke soos die lippe, hande of gesig voorkom. Die vlak van intensiteit vir plaveiselkarsinoom is van behandelbaar tot ernstig, omdat dit vinniger groei as die basale sel-karsinoom. Melanoom: Dit is die dodelikste vorm van velkanker. Dit kom voor as ’n nuwe of veranderde moesie wat ’n asimmetriese vorm het, met ’n onreëlmatige grens. Dit kom voor by plekke soos die gesig, arms of bene. Volgens die vlak van intensiteit is melanoom baie ernstig. Dit is omdat die melanoom baie vinnig groei. Melanoom kan behandel word deur dit chirurgies uit te sny of deur immunoterapie te kry.<ref group="foto van velkanker">https://www.baysideskincancer.com.au/about-skin-cancer/melanoma</ref> Merkel Selkarsinoom :Dit is ’n baie skaars, gevaarlike vorm van velkanker. Dit kom voor as ’n harde, pynlose nodule met ’n pers of rooi kleur. Die mees algemene plek waar dit voorkom is op die gesig, nek en kop. Die vlak van intensiteit van ’n merkel selkarsinoom is baie ernstig of lewensgevaarlik. Merkel Selkarsinoom kan behandel word deur bestralingsterapie, chemoterapie te kry of dit chirurgies uit te sny. === Rosasee<ref group="foto van rosasee">https://www.medicalnewstoday.com/articles/160281</ref> === Rosasee is ’n chroniese inflamatoriese velkondisie. Rosaseë  word gekenmerk deur die rooiheid en swelling van die vel, die vorming van aknee-agtige letsels op die vel en die sigbaarheid van bloedvate onder die vel. Genetika, omgewingsfaktore en inflammasie kan Rosaseë veroorsaak. Simptome van Rosaseë is dat daar ’n steekpyngevoel by die geaffekteerde areas gevoel word, droogheid van die vel en rooi, jeukende oë. Die verskillende tipes Rosaseë is: Eritematotelangiëktatiese Rosaseë: Dit word gekenmerk deur die rooiheid van die vel. Daar word ook ’n brandende gevoel op die vel gevoel. Dit is ’n ligte of hanteerbare velkondisie. Eritematotelangiëktatiese Rosaseë kan behandel word deur lewenstylkeuses te verbeter, soos om minder tyd in die son te spandeer en ook minder te stres. Dit kan ook behandel word deur laserterapie om onnodige bloedvate te verwyder en rooiheid te verminder. Papulopustulêre Rosaseë:Simptome van Papulopustulêre Rosaseë is dat aknee-agtige letsels begin op die vel vorm. Die letsels kan ook veroorsaak dat die vel jeuk. Papulopustulêre Rosaseë kan deur antibiotika behandel word om inflammasie te verminder. Dit kan ook deur laserterapie verbeter word waar dit die inflammasie verminder. Fimatiese Rosaseë :Dit word gekenmerk deur die verdikking van die vel, rooiheid van die vel, brandende of jeuk sensasie op die vel en vergrote porieë. Fimatiese Rosaseë kan behandel word deur die lewenstyl te verander en minder te stres en in minder kontak te kom met die son. Dit kan ook deur chirurgiese prosedures verbeter word waar die oormate weefsel verwyder word. Okulêre Rosaseë: Die simptome van Okulêre Rosaseë is die swelling van die ooglede, rooi of brandende oë, versteurde visie en ’n steekpyngevoel by areas rondom die oë. Okulêre Rosaseë kan deur antibiotika behandel word in die vorm van oogdruppels. Dit kan ook verbeter word deur omgewingsfaktore wat die velkondisie erger maak, soos allergieë of wind, te vermy. === Geboortemerke === Geboortemerke is ook ’n vorm van velkondisies. Meeste geboortemerke is skadeloos, maar tipes velletsels hou verhoogde risiko om velkanker later in die lewe te ontwikkel. Geboortemerke vorm omdat daar ’n abnormale hoeveelheid pigmentasie in een area vorm. Daar is verskillende soorte geboortemerke: ==== Blou-grys kol:<ref group="kol">{{Cite web |url=https://www.discovermongolia.mn/blogs/mongolian-blue-spot |title=argiefkopie |access-date=21 Oktober 2024 |archive-date=23 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123065737/https://www.discovermongolia.mn/blogs/mongolian-blue-spot |url-status=dead }}</ref> ==== ’n Area op die vel, gewoonlik op die lae rug van ’n baba, wat effens blouer of donkerder as die normale velkleur is. Die blou-grys kol kan binne ’n paar jaar verdwyn. ==== Café-au-lait kol: ==== ’n Area op enige plek in die liggaam wat bruiner as die res van die liggaam is. Die kol groei soos die mens groei en verdwyn nie. ==== Portwynvlekke: ==== Dit is ’n rooi-pienk area, gewoonlik rondom die kop en nek, wat oor ’n verloop van tyd donkerder word soos ’n mens ouer word. === Hiperpigmentasie<ref group="hiperpigmentasie">https://www.medicalnewstoday.com/articles/323808</ref> === Hiperpigmentasie is ’n velkondisie waar daar areas op die vel is waar daar ’n oortollige ophoping van melanien is. Dit kan lei tot donkerder areas wat vorm en velverkleuring. Hiperpigmentasie veroorsaak ook dat die vel ’n onewe velkleur het en kan ook veroorsaak dat die vel dof word. Dit kan veroorsaak word deur skade van UV-strale, aknee, hormonale veranderinge, veral in vroue rondom die perimenopouse, en ook inflammasie. Daar kan verskillende middels gebruik word soos vitamiene C en kojiensuur wat met die velkondisie kan help. Die velkondisie is nie lewensgevaarlik nie, maar kan wel die fisiese voorkoms van ’n mens verander. Die vlak van intensiteit vir hiperpigmentasie is van hanteerbaar tot erg. == Woordelys: == Akuut: Erg of intens. Biopsie: ’n Mediese prosedure waar ’n stuk weefsel van die liggaam afgesny word om onder ’n mikroskoop te inspekteer. Estrogeen: ’n Primêre vroulike geslagshormoon wat die vel baie beïnvloed. Klapperolie: Die olie wat uit ’n klapper gekry word. Kojieksuur: ’n Velsorgproduk wat met hiperpigmentasie en ander velkondisies help. Keratosis Pilaris:ñ Algemene,skadelose velkondisie wat die vel n growwe tekstuur gee. Sebum: Olierige stof wat in die talgklier geproduseer word. == Bronnelys: == Sotiriou,M.12/02/2024. <nowiki>https://www.saltlakedermatology.com/blog/the-role-of-genetics-in-skin-health/#:~:text=2.,overall%20health%20of%20our%20skin</nowiki>. SLDA. [20/10/2024]<ref>https://www.saltlakedermatology.com/blog/the-role-of-genetics-in-skin-health/#:~:text=2.,overall%20health%20of%20our%20skin</ref> 06/10/2021. <nowiki>https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21573-skin-diseases</nowiki> Cleveland Clinic.[20/20/2024] Mayo clinic staff.07/05/2024. <nowiki>https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/psoriasis/symptoms-causes/syc-20355840#:~:text=Psoriasis%20is%20thought%20to%20be,results%20in%20dry%2C%20scaly%20patches</nowiki>.<ref>[https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/psoriasis/symptoms-causes/syc-20355840#:~:text=Psoriasis%20is%20thought%20to%20be,results%20in%20dry%2C%20scaly%20patches. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/psoriasis/symptoms-causes/syc-20355840#:~:text=Psoriasis%20is%20thought%20to%20be,results%20in%20dry%2C%20scaly%20patches.]</ref> Mayo Clinic [20/10/2024] …27/09/2022. <nowiki>https://www.kidney.org/news-stories/itching-and-kidney-disease#:~:text=Damaged%20kidneys%20cause%20a%20build,not%20fully%20clean%20the%20blood</nowiki>. National Kidney Foundation [20/20/2024] <ref>https://www.kidney.org/news-stories/itching-and-kidney-disease#:~:text=Damaged%20kidneys%20cause%20a%20build,not%20fully%20clean%20the%20blood</ref> Manalo,D.2024. <nowiki>https://www.pureluxemedical.com/blog/how-the-environment-affects-your-skin#:~:text=Dust%20in%20the%20air%20can,the%20moisture%20in%20your%20skin</nowiki>. Pure Lux Medical.[20/10/2024] 25/04/2023. <nowiki>https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8611-environmental-allergies</nowiki><ref>https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8611-environmental-allergies</ref> . Cleveland Clinic.[20/10/2024] Watson,S.7/08/2018. <nowiki>https://www.healthline.com/health/itchy-varicose-veins#causes</nowiki> .<ref><nowiki>https://www.healthline.com/health/itchy-varicose-veins#causes</nowiki> </ref>Healthline[20/10/2024] Hafsi ,W; Arnold,D.L;Kassardjian,M.01/06/2023. <nowiki>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459219/</nowiki><ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459219/</ref> .National Library of Medicine.[20/10/2024] 2024. <nowiki>https://newsinhealth.nih.gov/2014/07/sun-skin#:~:text=When%20UV%20rays%20enter%20skin,or%20thinned%20like%20tissue%20paper</nowiki>. <ref>[https://newsinhealth.nih.gov/2014/07/sun-skin#:~:text=When%20UV%20rays%20enter%20skin,or%20thinned%20like%20tissue%20paper. https://newsinhealth.nih.gov/2014/07/sun-skin#:~:text=When%20UV%20rays%20enter%20skin,or%20thinned%20like%20tissue%20paper.]</ref>News in Health.[20/10/2024] Sachdev,P.04/07/2024. <nowiki>https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/acne/ss/slideshow-acne-dictionary</nowiki>. WebMD[20/10/2024] 2024. <nowiki>https://skinsight.com/disease-groups/birthmarks-conditions-treatments-and-pictures/</nowiki> .Skinsight.[20/10/2024] <references group="ekseem" /> <references group="psoriase" /> <references group="foto van velkanker" /> <references group="foto van rosasee" /> <references group="kol" /> <references group="hiperpigmentasie" /> s5xq86fndxvq9zgj03tlcfcc7xij2oi 2890850 2890849 2026-04-06T18:54:01Z Oesjaar 7467 /* Oorsake van Velkondisies */ Verbeter 2890850 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Wedstrydartikel}} '''Velkondisies kan voor kom wanneer die vel versperring disfunksioneer.'''  In hierdie artikel gaan daar oor die verskillende tipes velkondisies, die oorsake van die velkondisies, simptome en die behandeling daarvan gepraat word. Een van die hoof funksies van die menslike [[vel]] is om bakterieë,  virusse en ander infeksies uit te hou. Dit moet ook vitamien D,’n noodsaaklike vitamiene vir die menslike liggaam vervaardig en is belangrik vir die bene, hart, spiere en immuunstelsel. Party keer kan die vel beskadig word wanneer die vel versperring disfunksioneer en ’n mens kan baie velkondisies kry wat gesondheid kan beïnvloed. == Oorsake van Velkondisies == Daar is baie oorsake wat verskillende velkondisies kan aktiveer. Van die oorsake sluit in, die lewenstyl van ’n mens, die mens se genetika, hormonale wanbalanse, omgewingsfaktore, bakteriële infeksies of son- of UV-strale. Dit kan ook geaktiveer word as gevolg van onderliggende gesondheidsprobleme soos  nierprobleme of immuunstelselprobleme wat op die mens se vel kan wys. === Hoe kan ’n mens se lewenstyl velkondisies veroorsaak? === ’n Mens se lewenstyl is die manier waarop ’n mens leef en kan op baie maniere velkondisies veroorsaak. Dit sluit in: Slegte dieet keuses: Slegte dieetkeuses soos kossoorte hoog in suiker, vetterige kosse of alkohol kan inflammasie veroorsaak, wat tot aknee-uitbrekings kan lei. Gewoontes: Sekere gewoontes soos rook kan jou vel uitdroog en ook tot ekseem lei. Werkstoestande: Verskillende werke, soos harde arbeid, kan n mens aan baie skadelike chemikalieë blootstel, wat ’n allergiese reaksie van die vel kan veroorsaak. Baie ander werke vereis dat mense baie in die son werk, wat ook velkanker kan veroorsaak. Aantal stres: Stres veroorsaak ’n chemiese reaksie in die liggaam wat n mens meer sensitief maak. Dit veroorsaak ook dat jou vel meer olie produseer wat tot aknee-uitbrekings kan lei. === Hoe kan genetika die toestand van die vel beïnvloed? === Genetika speel ’n groot rol in die kondisie van ’n mens se vel. Baie velkondisies soos ekseem en aknee kan deur genetika oorgeërf word. Genetiese variasies beïnvloed die produksie van proteïene soos kollageen en keratien wat help om die vel te herstel en die algemene gesondheid van die vel te verseker. As produksie van die proteïene minder geproduseer word as gevolg van genetika, kan dit tot baie velkondisies en ongesonde vel lei. === Hoe kan omgewingsfaktore ’n mens se velkondisies beïnvloed? === Omgewingsfaktore sluit in stowwe soos stuifmeel, stof en ander plante. Party mense het omgewingsallergië wat veroorsaak dat hulle immuunstelsel tot normaalweg onskadelike stowwe reageer. Die reaksies kan tot veluitslae en ander kondisies lei omdat die immuunstelsel die stowwe soos kieme sien. Die immuunstelsel vervaardig dan teenliggaampies om die omgewingsallergië op te spoor. Dit veroorsaak ’n inflammatoriese reaksie waar ’n chemikalië, genaamd histamien, vrygestel word. Die allergiese reaksie veroorsaak uitslae op die vel. Dit veroorsaak ook dat die vel baie droog word en die vel kan ook baie jeuk. === Bakteriële [[Infeksie|infeksies]] === Bakteriële infeksies kan inflammasie, swelling en ander velkondisies veroorsaak as bakterieë deur snye of oop wonde inbeweeg. Party bakteriële infeksies kan baie maklik behandel word, maar ander kan skadelik wees vir die menslike liggaam en kan tot die dood lei. Daar is twee algemene velinfeksies: '''Streptococcus''': Is ’n ligte velinfeksie wat min skade aan die menslike liggaam doen. ’n Voorbeeld hiervan is Impetigo. Simptome van Impetigo: Klein, rooi letsels op die vel vorm wat jeuk. '''Staphylococcus aureus:''' Dit kan deur swak higiëne veroorsaak word. ’n Voorbeeld hiervan is Metisillien-Weerstandige Staphylococcus aureus (MWSA). Simptome van MWSA: Rooi, geswelde bulte vorm, gevul met etter wat gewoonlik rondom areas met hare is. === Invloed van Son- en UV-strale === Sonstrale en ultraviolet (UV)-strale kan ook velkondisies veroorsaak. Dit kan gebeur wanneer die vel aan te veel UV-strale blootgestel word. Die UV-lig beweeg in op die vel se selle en kan die genetiese materiaal of DNS beskadig. Die beskadigde DNS kan veroorsaak dat die selle baie vinnig groei en verdeel, wat tot  klonte van ekstra beskadigde selle lei. Die klonte word gewasse of letsels genoem en kan kankergewasse of onskadelik wees. As die gewasse kankergewasse is, kan dit vinnig versprei na ander dele van die vel en ernstige velkanker veroorsaak. === Onderliggende Gesondheidsprobleme === Onderliggende gesondheidsprobleme kan ook velkondisies veroorsaak. Van die gesondheidsprobleme is nierprobleme, immuunstelselprobleme en skildklierprobleme. Niersiektes: Baie mense met chroniese niersiekte ervaar intense  jeuk, bekend as Chroniese Niersiekte-geassosieerde Pruritus (CKD-aP). Daar is verskeie redes hiervoor: * Opbou van gifstowwe: Beskadigde niere kan ’n opbou van gifstowwe in die liggaam veroorsaak wat allergiese reaksies veroorsaak. * Inkrimpende sweetkliere: Niersiekte lei tot vloeistofretensie, wat veroorsaak dat bloedvate saamtrek en die bloedvloei na die sweetkliere verminder, wat tot droë vel lei. * Hoër vlakke van metaboliese afval: Dit lei tot disfunksie van die senuweestelsel, wat verkeerde seine na die vel stuur, wat n intense jeuk veroorsaak. Immuunstelselprobleme: Wanneer die immuunstelsel ’n probleem het, kan dit veroorsaak dat die liggaam te veel velselle produseer, wat tot droë, skubberige vel lei. Dit kan ook bewyse wees van n outo-imuunafwyking. ’n Outo-immuunafwyking is ’n immuunstelselprobleem waar infeksiebestrydende selle gesonde velselle aanval. Genetika en omgewingsfaktore speel albei ’n rol in die ontwikkeling van immuunstelselprobleme. Skildklier-probleem: Die skildklier beheer die hoeveelheid die liggaam sweet. Wanneer daar ’n skildklierprobleem is, kan daar ’n toename of afname in sweetproduksie wees. As daar ’n afname in sweetproduksie is, kan dit veroorsaak dat die vel uitdroog en die vel kan begin jeuk. As daar ’n toename in sweetproduksie is en baie van die sweet vinnig afdroog, kan dit veroorsaak dat die vel ook jeuk. Outo-immuunafwykings van die skildklier,kan ook velkondisies veroorsaak. Dit is waar die immuunstelsel gesonde selle van die skildklier aanval. Dit kan lei tot die vergroting in die skildklier en die oorproduksie van die skildklierhormoon. Die oorproduksie van die hormoon lei tot die verdikking van die vel wat ook veroorsaak dat die vel jeuk. === Diabetes se invloed op ’n mens se vel: === Diabetes kan ook veroorsaak dat die vel jeuk en droog word. Diabetes veroorsaak baie hoë bloeddruk. Die hoë bloeddruk veroorsaak dat die bloedvate reg onder die vel ,breër en beskadig word. Wanneer bloed deur die beskadigde bloedvate vloei, kan die bloed uitlek tot op die vel. Dit kan veroorsaak dat die vel nie genoeg suurstof kry nie en die vel laat jeuk. === Hoe kan hormonale wanbalanse iemand se velkondisies beïnvloed? === Hormone speel ’n groot rol van die gesondheid van die vel. Verskillende hormone speel verskillende rolle in jou liggaam: * Estrogeen se funksie in die liggaam ,is om die vogtigheid vlakke van die vel te behou en om kollageen te produseer. Soos ’n mens ouer word, word daar minder estrogeen in die liggaam vervaardig. Dit beteken dat die vel uitdroog en minder elasties word. * Testosteroon stimuleer die sebumproduksie in ons liggaam. Sebum vervaardig die natuurlike olies op die vel en in n oormate,kan dit tot aknee lei. * Progesteroon veroorsaak ook dat daar meer olies op die vel produseer word (as gevolg van toename in sebumproduksie) wat ook tot aknee kan lei. * Kortisol is die hormoon wat vervaardig word wanneer ’n mens baie stres ervaar. Die hormoon veroorsaak inflammasie op die vel, wat tot ekseem of aknee kan lei. == Vlakke van intensiteit van verskillende velkondisies == Verskillende velkondisies het verskillende simptome of bewyse van die soorte velkondisies. Daar is ook verskillende vlakke van hoe erg die verskillende velkondisies kan wees. Die verskillende vlakke is ligte, hanteerbare, ernstige, lewensgevaarlike, chroniese en akute velkondisies. === Ligte velkondisies: === Ligte velkondisies se simptome kom net partykeer voor. Dit het minimale impak op die daaglikse lewe. Mediese aandag is nie benodig nie, maar kan benodig word om voorgeskrifte medikasies te kry. Ligte velkondisies is maklik hanteerbaar. Van die simptome van velkondisies is ligte veldroogheid en minimale jeuk. === Hanteerbare velkondisies: === Simptome van hanteerbare velkondisies kan deur lewenstylveranderinge beheer word. Daar kan mediese aandag benodig wees. Die hanteerbare velkondisies het ’n minimale tot matige impak op die daaglikse lewe. Van die simptome van hanteerbare velkondisies is droë vel en matige inflammasie van die vel. Dit kan behandel word deur: * Lewenstylaanpassing deur dieet te verbeter, stres te verminder en meer te oefen. * Velsorgroetines. * Voorgeskrifte medikasies te gebruik. === Ernstige velkondisies: === Simptome van ernstige velkondisies is intens. Dit het ’n groot impak op die daaglikse lewe. Ernstige velletsels wat op die liggaam vorm is ook simptome van ernstige velkondisies. Velverkleuring en ernstige velverdikking kan ook plaasvind. === Lewensgevaarlike velkondisies: === Simptome van lewensgevaarlike velkondisies is ernstig en potensiël dodelik. Onmiddellike mediese hulp is benodig om die ernstige velkondisies te behandel. Van die simptome van die velkondisies is die vorming van letsels of gewasse op die vel. Die gewasse kan ook kankergewasse wees. Nog ’n simptoom is, dat die mens baie erge, rooi veluitslae kry, wat baie vinnig regoor die liggaam kan versprei. Die uitslae kan ook ’n baie hoë koors veroorsaak. === Chroniese velkondisies: === Simptome van ’n chroniese velkondisie bly oor tydperk. Daar word vereis om die kondisie deurlopend te bestuur. Dit is ook noodsaaklik dat mediese hulp gekry word. Simptome van chroniese velkondisies is dat ’n mens ’n baie intense jeuk op die vel kry. Met chroniese velkondisies kan ’n mens ook baie uitgedroogte en pynvolle vel kry. === Akute velkondisies: === Simptome van akute velkondisies verskyn baie skielik. Simptome kan op hul eie weggaan, maar dit is beter om die velkondisie vinnig te behandel of te bestuur voordat die kondisie erger word of versprei. Die simptome van akute velkondisies is die vorming van rooi sere op die vel, inflammasie en koors. Om die vlak van intensiteit, van hoe erg verskillende velkondisies is, te verstaan, help dit om die beste behandeling en bestuur te bepaal. == Algemene Simptome van Velkondisies en wat dit veroorsaak == Verskillende velkondisies het verskillende simptome, bewyse en oorsake. Sommige simptome kan ook die oorsake van velkondisies wees. Hier is 'n lys simptome en wat hulle kan veroorsaak: '''Inflammatoriese simptome en probleme:''' Rooiheid: Baie rooi areas of kolle vorm op die vel. Rooiheid kom voor omdat daar verhoogde bloedvloei na geaffekteerde areas is. Die verhoogde vloei van bloed word deur inflammasie veroorsaak. Die inflammasie verwyd die bloedvate en veroorsaak die rooi areas op die vel. ’n Warm of hitte sensasie word ook by die geaffekteerde areas gevoel. Die inflammasie wat die rooiheid veroorsaak, kan deur allergiese reaksies of UV-skade veroorsaak word. Swelling: Daar is ook pofferigheid of inflammasie by die geaffekteerde areas op ’n mens se vel. Daar is swelling omdat daar vloeistofretensie is. Die geaffekteerde area is ook baie pynvol en seer. Swelling kan deur hormonale veranderings of allergiese reaksies veroorsaak word. Warmte: Die temperatuur van die vel kan verhoog word en kan ’n simptoom wees van velkondisies. Die verhoogde veltemperatuur kan veroorsaak dat ’n mens hoë koors kry, baie sweet, letsels op die vel kry, gewrigspyn ervaar en ook baie moeg voel.  Allergiese reaksies of bakteriële infeksies kan inflammasie veroorsaak. Die inflammasie veroorsaak dat die metaboliese tempo verhoog. Die verhoogde metaboliese tempo genereer meer hitte in die liggaam wat veltemperature kan verhoog. Pyn: ’n Ongemaklike gevoel van pyn word by die areas gevoel. Dit kan ’n skerp of dowwe pyn wees wat voel asof dit brand of steek. Die pynlike gevoel kan deur infeksies veroorsaak word. Dit kan ook deur inflammasie veroorsaak word. Pyn word as gevolg van inflammasie of infeksies op die vel gevoel omdat chemiese bemiddelaars van selle in ’n mens se liggaam reageer, en die pynreseptore in die liggaam word geaktiveer. Die infeksies kan veroorsaak word deur bakterieë wat deur die velversperring gekom het. Intense jeuk: Daar word ’n ongemaklike of intense jeuk sensasie op die vel gevoel. Dit gebeur omdat daar ’n velirritasie of inflammasie is. ’n Mens kan ook die geaffekteerde areas krap of vryf. Wanneer daar velinflammasie is, veroorsaak chemiese bemiddelaars van die selle dat die vel uitdroog. Wanneer die vel droog is of ’n gebrek aan vog het, kan die velversperring disfunksioneer. Die vel kan dan produkte wat skadelik vir ’n mens se vel is, absorbeer ,wat die vel irriteer en die intense jeuk veroorsaak. Droë vel maak ook die vel meer alkalies wat die pH-balans van die vel versteur. Die inflammasie wat die droë vel veroorsaak, kan deur UV-skade of ’n mens se lewenstyl veroorsaak word. Steekpyn: ’n Skerp of skielike pyn word op die vel gevoel. Die vel word so sensitief omdat daar inflammasie of ’n velirritasie is. Chemiese bemiddelaars, soos histamien, wat bloedvloei verhoog, kan die steekpyn veroorsaak. Die inflammasie wat die steekpyn veroorsaak, kan deur ’n mens se lewenstyl of onderliggende gesondheidsprobleme veroorsaak word. === Tekstuur van vel verander === Droogte: Die vel word droog. Dit gebeur omdat daar ’n gebrek aan vog of hidrasie van vel is of deur inflammasie veroorsaak word. Dit verander die tekstuur van die vel ,wat veroorsaak dat die vel ’n growwe of skilferige tekstuur het. Daar kan ook verder krake op die geïrriteerde vel vorm. Veldroogte kan gebeur as gevolg van omgewingsfaktore soos koue weer of lae humiditeit. Hormone kan veroorsaak dat die vel uitdroog. Wanneer hormone soos testosteroon se produksievlakke daal, kan minder sebum deur die vel geproduseer word, wat die vel laat uitdroog. Olierige vel: Daar word ’n oormaat sebum geproduseer. Dit laat die oppervlak van die vel olierig voel, laat blink of vetterige tekstuur gee. Hormonale vlakke wat ongebalanseerd is, soos hoë produksievlakke van testosteroon, kan veroorsaak dat die vel meer sebum produseer, wat tot ’n meer olierige vel lei. Omgewingsfaktore soos weerveranderinge en warm weer kan talgkliere stimuleer wat veroorsaak dat die vel meer olierig word. Growwe tekstuur van vel: ’n Ongelyke of stamperige oppervlak van die vel is ook ’n simptoom van velkondisies. Dit word veroorsaak deur droë vel en die skilfering van die vel. Die droogheid van die vel kan deur inflammasie veroorsaak wat wys dat daar n onderliggende probleem is. Skubberige vel: Die afwerpende selle van die vel is bewyse van velkondisies. Dit word deur droë of geïrriteerde vel veroorsaak wat deur infeksies of inflammasie veroorsaak word. Infeksies kan die vel se versperring beskadig, wat die vel laat disfunksioneer, waar dit skadelike produkte soos harde chemiese produkte absorbeer. Infeksies veroorsaak ook inflammasie wat die skubberige vel kan veroorsaak. Vlokkerige vel: Die los velselle wat die vel vlokkerig laat voel, is ook bewyse van velkondisies. Dit word deur droë of geïrriteerde vel veroorsaak. Die droë vel kan deur omgewingsfaktore of chemiese produkte veroorsaak word. ’n Mens se lewenstyl en werkstoestande kan ’n mens vlokkerige vel gee. Die chemikalieë betrokke by party werke kan inflammasie veroorsaak, die vel se pH wanbalanseer en veroorsaak dat die vel se versperring beskadig word. === Kleurveranderinge === Rooiheid: Die vel kry ’n roos of pienk tint. Dit is omdat daar verhoogde bloedvloei na ontsteke areas is. Die verhoogde bloedvloei kan deur diabetes veroorsaak word. Die verhoogde bloedvloei kan ook deur slegte lewenstylkeuses veroorsaak word, byvoorbeeld ’n dieet met te veel natrium in, te veel kafeïen en ’n lae-veseldieet. Persheid: Persheid kan ook simptome wees van verskillende velkondisies. Dit kan veroorsaak word deur beserings of kneusings. Kneusings wat baie maklik op die vel vorm wys dat bloedvate verwyd is en kan as gevolg van inflammasie veroorsaak word. Wanneer die bloedvate bars, kan dit tot persheid van die vel lei. Die inflammasie kan veroorsaak word deur verskillende chroniese siektes. Verkleuring: Ongelyke velkleur of hiperpigmentasie kan ’n simptoom wees van velkondisies. Die vel verkleur ongelyk omdat nie genoeg melanien geproduseer word nie. Dit kan gebeur as gevolg van inflammasie in die liggaam wat veroorsaak word deur slegte lewenstylkeuses of genetika. === Letsels en Groeisels === Hobbels: Die klein verhoogde groeisels kan simptome wees van verskillende velkondisies. Dit kan veroorsaak word deur keratosis pilaris of follikulêre keratose. Die groeisels kan ook veroorsaak word deur UV-skade, waar dit die vel vernietig en die hobbels agterlos. Dit kan ook deur ’n mens se lewenstyl veroorsaak word of wanneer ’n mens nie genoeg slaap kry nie, te veel stres ervaar of slegte dieet het. Blasevorming: Vloeistofgevulde stampe of borrels kan ook wys dat daar probleme met die vel is. Die blase kan deur brandwonde, ekseem of allergiese reaksies veroorsaak word. Wanneer die vel baie uitgedroog is, kan dit krake op die vel veroorsaak, normaalweg op 'n mens se voetsole of op hul palms. Die areas kan deur infeksies besmet word en blase kan as gevolg van die infeksies vormkom. === Sistemiese Simptome van Velkondisies === Koors: Verhoogde liggaamstemperatuur kan 'n simptoom wees van velkondisies en kan bewyse wees van infeksies op jou vel. Wanneer 'n mens se velversperring disfunksioneer, kan dit nie voorkom dat bakterieë deur die vel gaan nie, wat baie infeksies kan veroorsaak. Infeksies veroorsaak inflammasie en die liggaam probeer die infeksie veg en in die proses kry 'n mens koors. Moegheid: Moegheid of uitputting kan dalk bewyse wees van velkondisies of chroniese siektes. Wanneer die liggaam nie genoeg slaap kry nie, veroorsaak dit dat die liggaam stres en die kortisolhormoon se vlakke neem toe. Dit kan tot droë vel lei omdat die kortisolhormoon die antidiuretiese hormoon minder in die liggaam laat produseer. Die antidiuretiese hormoon stimuleer die niere om water te absorbeer. Wanneer die hormoon onderdruk word, kan dit tot dehidrasie lei wat droë vel veroorsaak. Gewigsverlies: Wanneer 'n mens baie vinnig gewig verloor, is die liggaam ondervoed en dit is ook 'n simptoom van moontlike velkondisies. Dit kan bewys dat die liggaam nie belangrike voedingstowwe absorbeer nie. Wanneer die liggaam nie genoeg voedingstowwe kry nie, kan dit veroorsaak dat 'n mens velkondisies kry. Deur ondervoed te wees, kan die vel nie nuwe selle doeltreffend produseer nie. Dit kan veroorsaak dat die vel nie vinnig genoeg wonde kan genees nie en dat verskillende infeksies deur die wonde kan versprei. '''Emosionele en Sielkundige Simptome''' Angs: Angs, stres en vrees kan lei tot verskillende velkondisies of kan 'n simptoom wees van velkondisies. Wanneer 'n mens angstig word, veroorsaak dit inflammasie in die liggaam wat velkondisies kan veroorsaak. 'n Mens kan ook baie selfbewus wees oor hoe hulle vel lyk. Dit kan ook angs veroorsaak. Depressie: Depressie kan ’n simptoom wees van velkondisies. Dit veroorsaak ’n hormonale wanbalans in die liggaam. Wanneer hormone soos kortisol se vlakke verhoog word, veroorsaak dit dat wonde nie vinnig genees word nie en dat aknee voorkom. Slegte velkondisies kan ook lei tot depressie. Lae selfbeeld: Gebrek aan selfvertroue of ’n negatiewe selfbeeld veroorsaak stres en angs, wat ’n hormonale wanbalans veroorsaak wat tot velkondisies lei. Stres: Die lewenstyl van ’n mens veroorsaak stres. Stres beïnvloed slaappatrone. Wanneer ’n mens nie genoeg slaap kry nie, veroorsaak dit velkondisies soos aknee. == Hoe kan verskillende velkondisies gediagnoseer word? == Daar is verskillende maniere hoe velkondisies gediagnoseer kan word. ''Biopsie'': Wanneer iemand veluitslae of ander velkondisies het, kan die dokter ’n velbiopsie vir die pasiënt doen. ’n Velbiopsie is wanneer ’n klein stuk vel van die pasiënt se lyf afgesny word om dit onder ’n mikroskoop te bestudeer. ’n Velbiopsie kan help om verskillende velkondisies te diagnoseer en wat die velkondisie veroorsaak het. ''Allergietoets'': ’n Monster bloed word by laboratoriums getoets en saam met algemene allergieë vergelyk om te sien of die pasiënt allergies vir ’n sekere stof is. ''Dermoskopie:'' Wanneer ’n dokter, ’n handtoestel teen die pasiënt se vel hou ,om velletsels te diagnoseer en om te sien of die letsels kankeragtig is. Die toestel word ’n dermatoskoop genoem. == Verskillende tipes velkondisies == Verskillende velkondisies het verskillende oorsake, simptome, diagnose en vlakke van intensiteit. In hierdie afdeling gaan daar oor die verskillende tipes velkondisies en alles wat daarmee te doen het, gepraat word. === Aknee === Daar is verskillende tipes aknee: Nie-inflammatoriese aknee: Dit sluit in- ''Swartkoppies'': Dit is klein swart, donker kolle op jou vel, en kom gewoonlik rondom jou neus of areas wat baie olierig is,voor. ''Witkoppies'': Dit is klein, wit stampe, wat gewoonlik ook vorm as gevolg van ’n oormaat olie. ''Talgfilamente:'' Dit is normale, skadelose filamente in porieë. Omdat nie-inflammatoriese aknee nie die fisiese voorkoms van ’n mens verander nie, is dit ’n baie ligte velkondisie volgens die vlak van intensiteit. Dit is ook baie hanteerbaar. Dit kan wel ’n ligte steekpyngevoel veroorsaak. Inflammatoriese aknee Inflammatoriese aknee is ’n pynvolle velkondisie wat gewoonlik gekenmerk is deur rooiheid, inflammasie en etter-gevulde stampe en ook swelling van die vel. Die inflammasie kan deur stres, lewenstyl, hormone of selfs genetika veroorsaak word. Die verskillende tipes inflammatoriese aknee is: ''Papels'': Dit is klein, ontsteekte, pienk stampe wat deur bakteriële infeksies veroorsaak word. ''Pustels'': Klein, etter-gevulde en ontsteekte porieë wat veroorsaak is deur infeksies of verstopte porieë. ''Nodules:'' Groot, pynvolle stampe wat met etter gevul is. Dit kan deur erge bakteriële infeksies veroorsaak word. Inflammatoriese aknee kan die fisiese voorkoms van ’n mens verander wat baie slegte gevolge kan hê. Die verandering kan tot ’n lae selfbeeld lei wat depressie kan veroorsaak. Die vlak van intensiteit van inflammatoriese aknee kan van matig tot ernstig wees, afhangend van hoeveel skade die verskillende tipes inflammatoriese aknee veroorsaak. Ernstige Aknee Ernstige aknee word gekenmerk deur groot, pynvolle stampe wat onderling verbind met mekaar is, wat voorkom as een groot stamp. Ernstige aknee veroorsaak baie inflammasie op die vel. Die vorm van aknee kan die voorkoms van ’n mens grootliks verander en groot hoeveelhede pyn veroorsaak. Dit word as ’n ernstige velkondisie geklassifiseer volgens die vlak van intensiteit. Ernstige aknee kan ook baie angs en depressie veroorsaak. Daar is verskillende velkondisies wat onder ernstige aknee val: ''Aknee Konglobata'': Al is hierdie vorm van ernstige aknee skaars, doen dit nog steeds baie skade aan die vel en die gesig. Aknee Konglobata word gekenmerk deur dubbel of selfs trippel onderling verbindende nodules, siste en komedone. Dit kom hoofsaaklik voor op die nek, gesig en rug. Die hobbels is gewoonlik gevul met etter. ''Aknee Fulminans'': Hierdie soort erge aknee kom nie net voor met siste, inflammasie, stampe en komedone nie, maar ook met ’n baie hoë koors en baie moegheid. Hier is ’n velsorgroutine wat met alle soorte aknee sal help. Die roetine sal help om die vel skoon te hou, inflammasie te verminder, die vel te hidreer en om dit teen UV-strale te beskerm: Oggendroetine: Reinig: Gebruik ’n sagte gesigskoonmaakmiddel om die gesig skoon te maak. Dit sal alle oormate olies en onsuiwerhede van die gesig afhaal en die vorming van swart- en witkoppies verminder. Verfrisserr: Daar is verskillende tipes verfrissers vir verskillende velsoorte. Dit sal help om die vel se pH te balanseer en inflammasie verminder. Bevogtig: Gebruik ’n ligte, olievrye bevogtiger. Dit sal die vel hidreer en sal help om die vel teen omgewingsfaktore ,soos wind,te beskerm. Sonskerm: Gebruik ten minste ’n SPF 30 breë-spektrum sonskerm. Dit sal die vel teen skadelike UV-strale beskerm en inflammasie verminder. Aandroetine: Reinig: Maak die vel skoon om enige produkte soos sonbeskerming of grimeer af te haal. Afskilfering: Gebruik ’n sagte chemiese afskilferingsproduk 1-2 keer ’n week om enige dooie velselle te verwyder en die tekstuur van die vel te verbeter. Behandeling: Om aknee te behandel, gebruik die volgende: Benzoylperoksied: Dit sal enige bakterie wat aknee veroorsaak, doodmaak. Dit sal ook porieë oopmaak en inflammasie verminder. Swael: Dit sal sebumproduksie verminder sodat daar minder olies geproduseer word, en sodat aknee nie vorm nie. Retinoïede: Dit verminder inflammasie en die selomset bevorder. Bevogtig: Dit sal die vel hidreer. Baie van die behandelingsprodukte kan die vel uitdroog. Om die vel te bevogtig, sal dit keer dat die vel kraak. === Ekseem<ref group="ekseem">https://www.medcentral.com/dermatology/eczema-an-overview</ref> === Ekseem is ’n inflamatoriese, chroniese velkondisie wat gekenmerk word deur baie droë, gekraakde, vlokkerige en skubberige vel. Ekseem kan die tekstuur van die vel verander en dit grof maak. Dit kan deur stres of angs veroorsaak word. Ekseem kan veroorsaak word deur ’n mens se genetika, maar die kondisie kan vererg deur ’n mens se lewenstyl. Die vlak van intensiteit kan verskil afhangend van die verskillende soorte ekseem. Die intensiteitsvlak kan van lig tot chronies wees. Die verskillende soorte ekseem is: Atopiese dermatitis: Dit is die mees algemene soort ekseem. Dit is meer algemeen in kinders onder die ouderdom van 5, maar kan ook volwassenes affekteer. Atopiese dermatitis sal meer soos ’n rooi uitslag op iemand met ’n ligter velkleur lyk. By mense met ’n donkerder velkleur, sal dit meer soos ’n bruin of pers uitslag lyk. Dit kan op ’n mens se arms, bene, hande, voetsole of ooglede voorkom. Dit kan gebeur omdat die velversperring beskadig is, wat veroorsaak dat die vel meer geneig is om irritante te absorbeer. Die irritante kan die vel uitdroog, wat hierdie soort ekseem kan veroorsaak. In meeste gevalle van atopiese dermatitis is die simptome hanteerbaar en het dit nie ’n groot invloed op daaglikse lewe nie. In ander gevalle kan die simptome baie erger wees. Dishidrotiese ekseem: Dit is 'n algemene veltoestand wat blase en jeukerige vel veroorsaak. Oorsake van dishidrotiese ekseem kan allergieë, stres en dikwels sweterige hande en voete insluit. Die jeukgevoel kan ’n mens se slaapkwaliteit affekteer. Dit kan tot moegheid lei wat  tot meer inflammasie van die vel lei, omdat die liggaam nie genoeg slaap kry nie. Dit wil sê, moegheid is ’n oorsaak en ’n simptoom van ekseem. Diskoide ekseem: Dit is 'n chroniese veltoestand wat verhoogde, ronde kolle op jou vel veroorsaak. Die muntvormige letsels is dikwels jeukerig, en vloei etter uit. Die toestand reageer gewoonlik goed op behandeling, maar episodes kan selfs na suksesvolle behandeling terugkom. - 50-70% van gevalle ervaar ’n ligte jeukgevoel . - 20-40% van ekseemgevalle ervaar ’n konstante jeukgevoel . - Minder as 10% van gevalle ervaar ’n baie erge jeukgevoel met baie inflammasie van die vel. Om ekseem te behandel, bevogtig die vel ’n paar keer per dag. Moenie die vel krap of vryf nie. Om die vel te kalmeer en te bevogtig, probeer om hawermoutbaddens te neem. Probeer ook om inflammasie te verminder deur die vel koel te hou. Om die vel te bevogtig, vermy die gebruik van harde, chemiese produkte omdat dit die vel kan irriteer. Gebruik eerder die volgende natuurlike middels om met bevogtiging te help: Klapperolie: Dit sal die vel bevog en kalmeer. Teeboomolie: Dit dien as ’n anti-inflammatoriese middel. Aalwyn: Dit sal help om die vel af te koel. === Psoriase<ref group="psoriase">https://www.yalemedicine.org/conditions/psoriasis</ref> === Psoriase is 'n immuunstelselprobleem wat veroorsaak dat velselle vinniger as gewoonlik   groei. Daar word vermoed dat dit 'n immuunstelselprobleem is waar infeksiebestrydende selle, per ongeluk gesonde velselle aanval. Beide genetika en omgewingsfaktore speel 'n rol. Die toestand is nie aansteeklik nie. Psoriase se simptome is rooi, skubberige kolle op die vel, irritasie of inflammasie van die vel wat die vel warm laat voel en ’n intense jeuk sensasie veroorsaak. Dit kan ’n intense of chroniese velkondisie wees. Psoriase kan ook veroorsaak dat voedingstowwe in die liggaam nie behoorlik geabsorbeer word nie, wat tot gewigsverlies kan lei. * 60-70% van gevalle ervaar ligte psoriase. Daar is minimale rooiheid en kolle. * Minder as 10% van gevalle ervaar baie erge inflammasie wat ’n aansienlike verswakking het. === Sellulitis === Sellulitis is ’n bakteriële velkondisie wat die dieper lae van die vel of velweefsel affekteer. Dit word gekenmerk deur geswelde limfknope, velletsels, uitslae, pyn, ’n baie hoë koors en inflammasie van die vel. Dit kan ook verkry word as gevolg van diabetes, ander velkondisies soos ekseem, swak sirkulasie of vetsug. Sellulitis kan die gesig, nek, bene, voete en ooglede affekteer. Sellulitis kan van ’n hanteerbare tot ’n baie erge vlak van intensiteit hê. Sellulitis is ’n akute velkondisie. * Rondom 40-60% van gevalle ervaar sistemiese simptome soos koors en moegheid. * Ongeveer 10-20% van gevalle ervaar die infeksie waar die sellulitis onbeheerbaar versprei. Die blitsvinnige infeksie kan in hierdie geval tot orgaanversaking lei. * Minder as 5% van gevalle is lewensgevaarlik. In hierdie geval kan dit moeilik wees om asem te kry. === Velkanker === Velkanker is die mees algemene kanker wêreldwyd. Dit kan veroorsaak word deur skadelike UV-strale, verswakking van die immuunstelsel en ook genetika. Van die algemene simptome van velkanker is dat ’n mens rooi of pienk kolle op die vel ontwikkel, nuwe asimmetriese moesies ontwikkel, velletsel ontwikkel en die ontwikkeling van pynvolle hobbels op die liggaam. Velkanker kan gediagnoseer word deur biopsies[selfs of x-strale in gevorderde gevalle.] Die verskillende soorte velkanker is: Basale sel-karsinoom :Dit is die mees algemene tipe velkanker. Rondom 80% van mense met velkanker het heel waarskynlik basale sel-karsinoom. Dit verskyn as rooi of pienk kolle wat bloei. Dit kom voor by plekke soos die skouers, gesig en nek. Volgens die vlak van intensiteit, is dit ’n ligte vorm van velkondisies omdat dit stadig groei en behandelbaar is. Plaveiselkarsinoom:Dit is die tweede mees algemene velkanker. Dit verskyn as harde, pienk nodules of as skubberige kolle. Die harde nodules bloei dikwels. Dit sal op plekke soos die lippe, hande of gesig voorkom. Die vlak van intensiteit vir plaveiselkarsinoom is van behandelbaar tot ernstig, omdat dit vinniger groei as die basale sel-karsinoom. Melanoom: Dit is die dodelikste vorm van velkanker. Dit kom voor as ’n nuwe of veranderde moesie wat ’n asimmetriese vorm het, met ’n onreëlmatige grens. Dit kom voor by plekke soos die gesig, arms of bene. Volgens die vlak van intensiteit is melanoom baie ernstig. Dit is omdat die melanoom baie vinnig groei. Melanoom kan behandel word deur dit chirurgies uit te sny of deur immunoterapie te kry.<ref group="foto van velkanker">https://www.baysideskincancer.com.au/about-skin-cancer/melanoma</ref> Merkel Selkarsinoom :Dit is ’n baie skaars, gevaarlike vorm van velkanker. Dit kom voor as ’n harde, pynlose nodule met ’n pers of rooi kleur. Die mees algemene plek waar dit voorkom is op die gesig, nek en kop. Die vlak van intensiteit van ’n merkel selkarsinoom is baie ernstig of lewensgevaarlik. Merkel Selkarsinoom kan behandel word deur bestralingsterapie, chemoterapie te kry of dit chirurgies uit te sny. === Rosasee<ref group="foto van rosasee">https://www.medicalnewstoday.com/articles/160281</ref> === Rosasee is ’n chroniese inflamatoriese velkondisie. Rosaseë  word gekenmerk deur die rooiheid en swelling van die vel, die vorming van aknee-agtige letsels op die vel en die sigbaarheid van bloedvate onder die vel. Genetika, omgewingsfaktore en inflammasie kan Rosaseë veroorsaak. Simptome van Rosaseë is dat daar ’n steekpyngevoel by die geaffekteerde areas gevoel word, droogheid van die vel en rooi, jeukende oë. Die verskillende tipes Rosaseë is: Eritematotelangiëktatiese Rosaseë: Dit word gekenmerk deur die rooiheid van die vel. Daar word ook ’n brandende gevoel op die vel gevoel. Dit is ’n ligte of hanteerbare velkondisie. Eritematotelangiëktatiese Rosaseë kan behandel word deur lewenstylkeuses te verbeter, soos om minder tyd in die son te spandeer en ook minder te stres. Dit kan ook behandel word deur laserterapie om onnodige bloedvate te verwyder en rooiheid te verminder. Papulopustulêre Rosaseë:Simptome van Papulopustulêre Rosaseë is dat aknee-agtige letsels begin op die vel vorm. Die letsels kan ook veroorsaak dat die vel jeuk. Papulopustulêre Rosaseë kan deur antibiotika behandel word om inflammasie te verminder. Dit kan ook deur laserterapie verbeter word waar dit die inflammasie verminder. Fimatiese Rosaseë :Dit word gekenmerk deur die verdikking van die vel, rooiheid van die vel, brandende of jeuk sensasie op die vel en vergrote porieë. Fimatiese Rosaseë kan behandel word deur die lewenstyl te verander en minder te stres en in minder kontak te kom met die son. Dit kan ook deur chirurgiese prosedures verbeter word waar die oormate weefsel verwyder word. Okulêre Rosaseë: Die simptome van Okulêre Rosaseë is die swelling van die ooglede, rooi of brandende oë, versteurde visie en ’n steekpyngevoel by areas rondom die oë. Okulêre Rosaseë kan deur antibiotika behandel word in die vorm van oogdruppels. Dit kan ook verbeter word deur omgewingsfaktore wat die velkondisie erger maak, soos allergieë of wind, te vermy. === Geboortemerke === Geboortemerke is ook ’n vorm van velkondisies. Meeste geboortemerke is skadeloos, maar tipes velletsels hou verhoogde risiko om velkanker later in die lewe te ontwikkel. Geboortemerke vorm omdat daar ’n abnormale hoeveelheid pigmentasie in een area vorm. Daar is verskillende soorte geboortemerke: ==== Blou-grys kol:<ref group="kol">{{Cite web |url=https://www.discovermongolia.mn/blogs/mongolian-blue-spot |title=argiefkopie |access-date=21 Oktober 2024 |archive-date=23 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123065737/https://www.discovermongolia.mn/blogs/mongolian-blue-spot |url-status=dead }}</ref> ==== ’n Area op die vel, gewoonlik op die lae rug van ’n baba, wat effens blouer of donkerder as die normale velkleur is. Die blou-grys kol kan binne ’n paar jaar verdwyn. ==== Café-au-lait kol: ==== ’n Area op enige plek in die liggaam wat bruiner as die res van die liggaam is. Die kol groei soos die mens groei en verdwyn nie. ==== Portwynvlekke: ==== Dit is ’n rooi-pienk area, gewoonlik rondom die kop en nek, wat oor ’n verloop van tyd donkerder word soos ’n mens ouer word. === Hiperpigmentasie<ref group="hiperpigmentasie">https://www.medicalnewstoday.com/articles/323808</ref> === Hiperpigmentasie is ’n velkondisie waar daar areas op die vel is waar daar ’n oortollige ophoping van melanien is. Dit kan lei tot donkerder areas wat vorm en velverkleuring. Hiperpigmentasie veroorsaak ook dat die vel ’n onewe velkleur het en kan ook veroorsaak dat die vel dof word. Dit kan veroorsaak word deur skade van UV-strale, aknee, hormonale veranderinge, veral in vroue rondom die perimenopouse, en ook inflammasie. Daar kan verskillende middels gebruik word soos vitamiene C en kojiensuur wat met die velkondisie kan help. Die velkondisie is nie lewensgevaarlik nie, maar kan wel die fisiese voorkoms van ’n mens verander. Die vlak van intensiteit vir hiperpigmentasie is van hanteerbaar tot erg. == Woordelys: == Akuut: Erg of intens. Biopsie: ’n Mediese prosedure waar ’n stuk weefsel van die liggaam afgesny word om onder ’n mikroskoop te inspekteer. Estrogeen: ’n Primêre vroulike geslagshormoon wat die vel baie beïnvloed. Klapperolie: Die olie wat uit ’n klapper gekry word. Kojieksuur: ’n Velsorgproduk wat met hiperpigmentasie en ander velkondisies help. Keratosis Pilaris:ñ Algemene,skadelose velkondisie wat die vel n growwe tekstuur gee. Sebum: Olierige stof wat in die talgklier geproduseer word. == Bronnelys: == Sotiriou,M.12/02/2024. <nowiki>https://www.saltlakedermatology.com/blog/the-role-of-genetics-in-skin-health/#:~:text=2.,overall%20health%20of%20our%20skin</nowiki>. SLDA. [20/10/2024]<ref>https://www.saltlakedermatology.com/blog/the-role-of-genetics-in-skin-health/#:~:text=2.,overall%20health%20of%20our%20skin</ref> 06/10/2021. <nowiki>https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21573-skin-diseases</nowiki> Cleveland Clinic.[20/20/2024] Mayo clinic staff.07/05/2024. <nowiki>https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/psoriasis/symptoms-causes/syc-20355840#:~:text=Psoriasis%20is%20thought%20to%20be,results%20in%20dry%2C%20scaly%20patches</nowiki>.<ref>[https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/psoriasis/symptoms-causes/syc-20355840#:~:text=Psoriasis%20is%20thought%20to%20be,results%20in%20dry%2C%20scaly%20patches. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/psoriasis/symptoms-causes/syc-20355840#:~:text=Psoriasis%20is%20thought%20to%20be,results%20in%20dry%2C%20scaly%20patches.]</ref> Mayo Clinic [20/10/2024] …27/09/2022. <nowiki>https://www.kidney.org/news-stories/itching-and-kidney-disease#:~:text=Damaged%20kidneys%20cause%20a%20build,not%20fully%20clean%20the%20blood</nowiki>. National Kidney Foundation [20/20/2024] <ref>https://www.kidney.org/news-stories/itching-and-kidney-disease#:~:text=Damaged%20kidneys%20cause%20a%20build,not%20fully%20clean%20the%20blood</ref> Manalo,D.2024. <nowiki>https://www.pureluxemedical.com/blog/how-the-environment-affects-your-skin#:~:text=Dust%20in%20the%20air%20can,the%20moisture%20in%20your%20skin</nowiki>. Pure Lux Medical.[20/10/2024] 25/04/2023. <nowiki>https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8611-environmental-allergies</nowiki><ref>https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8611-environmental-allergies</ref> . Cleveland Clinic.[20/10/2024] Watson,S.7/08/2018. <nowiki>https://www.healthline.com/health/itchy-varicose-veins#causes</nowiki> .<ref><nowiki>https://www.healthline.com/health/itchy-varicose-veins#causes</nowiki> </ref>Healthline[20/10/2024] Hafsi ,W; Arnold,D.L;Kassardjian,M.01/06/2023. <nowiki>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459219/</nowiki><ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459219/</ref> .National Library of Medicine.[20/10/2024] 2024. <nowiki>https://newsinhealth.nih.gov/2014/07/sun-skin#:~:text=When%20UV%20rays%20enter%20skin,or%20thinned%20like%20tissue%20paper</nowiki>. <ref>[https://newsinhealth.nih.gov/2014/07/sun-skin#:~:text=When%20UV%20rays%20enter%20skin,or%20thinned%20like%20tissue%20paper. https://newsinhealth.nih.gov/2014/07/sun-skin#:~:text=When%20UV%20rays%20enter%20skin,or%20thinned%20like%20tissue%20paper.]</ref>News in Health.[20/10/2024] Sachdev,P.04/07/2024. <nowiki>https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/acne/ss/slideshow-acne-dictionary</nowiki>. WebMD[20/10/2024] 2024. <nowiki>https://skinsight.com/disease-groups/birthmarks-conditions-treatments-and-pictures/</nowiki> .Skinsight.[20/10/2024] <references group="ekseem" /> <references group="psoriase" /> <references group="foto van velkanker" /> <references group="foto van rosasee" /> <references group="kol" /> <references group="hiperpigmentasie" /> lxqx5rsr4dhah6vox3qgnjisbf5fm8e Alessandro Manzoni 0 420431 2890953 2843210 2026-04-06T22:02:58Z Jcb 223 2890953 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | honorific_prefix = [[Baron|Signore]] | naam = Alessandro Manzoni | honorific_suffix = Orde van die Kroon van Italië (OKI), Orde van Sint Josef (OSJ), Orde van die Heiliges Maurice en Lasarus (OHML), ''Pour le Mérite'' (PM) | beeld = Francesco Hayez - Ritratto di Alessandro Manzoni.jpg | beeldonderskrif = ''Portret van Alessandro Manzoni''<br /> deur Francesco Hayez<br />(Pinacoteca di Brera, Milaan, 1841) | orde = Senator van die Koninkryk Italië<!--<br />vir [[Arona]]--> | monarg = [[Victor Emanuel II van Italië|Victor Emanuel II]] | termaanvang = 29 Februarie 1860 | termeineinde = 22 Mei 1873 | geboortenaam = Alessandro Francesco Tommaso Manzoni | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1785|3|7}} | geboortepplek = [[Milaan]], [[Hertogdom Milaan]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1873|5|22|1785|3|7}} | sterfplek = Milaan, [[Koninkryk van Italië|Italië]] | rusplek = Cimitero Monumentale di Milano | nasionaliteit = [[Italianers|Italiaans]] | huweliksmaat = {{marriage|Enrichetta Blondel|1808|1833|end=geskei}}<br />{{marriage|Teresa Borri|1837|1861|end=geskei}} | kinders = Giulia Claudia {{small|(1808–1834)}}<br />Pietro Luigi {{small|(1813–1873)}}<br />Cristina {{small|(1815–1841)}}<br />Sofia {{small|(1817–1845)}}<br />Enrico {{small|(1819–1881)}}<br />Clara {{small|(1821–1823)}}<br />Vittoria {{small|(1822–1892)}}<br />Filippo {{small|(1826–1868)}}<br />Matilde {{small|(1830–1856)}} | ouers = Pietro Manzoni en Giulia Beccaria | familie = Cesare Beccaria (grootvader)<br />Massimo d'Azeglio (skoonseun) | beroep = [[skrywer]], [[digter]], dramaturg | module = {{Inligtingskas Persoon|embed=yes | tydperk = 19de eeu | genre = Historiese fiksie, [[tragedie]], digkuns | onderwerp = Geloof, politiek, geskiedenis | beweging = [[Verligting]]<br />[[Romantiek]] | notableworks = {{hlist|''Adelchi'' (1822)|[[I Promessi Sposi|Die Verloofde]] (1827)}} | jare_aktief = 1801–1873 | handtekening = Alessandro Manzoni - Firma.svg }} }} '''Alessandro Francesco Tommaso Antonio Manzoni''' (Italiaanse uitspraak: alesˈsandro manˈdzoːni; [[7 Maart]] [[1785]] – [[22 Mei]] [[1873]]) was 'n Italiaanse [[roman]]sier, digter en [[filosoof]]. Hy is bekend vir sy roman ''[[I Promessi Sposi]]'' (Afrikaans: Die verloofde) (1827), algemeen erken as een van die meesterstukke van die [[letterkunde|wêreldletterkunde]].<ref name="britannica">{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Alessandro-Manzoni|title=Alessandro Manzoni &#124; Italian author|website=Encyclopedia Britannica|date=25 Maart 2024 }}</ref> Die roman is bygevolg 'n simbool van die [[Risorgimento|Italiaanse unifikasie]], beide om die werk se patriotiese boodskap <ref name="britannica"/> en omdat dit 'n grondliggende mylpaal in die ontwikkeling van moderne, gestandaardiseerde en verenigde [[Italiaans]] is.<ref>{{Cite web|url=http://manzoni.classicauthors.net/IPromessiSposiOrTheBetrothed/IPromessiSposiOrTheBetrothed1.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718073016/http://manzoni.classicauthors.net/IPromessiSposiOrTheBetrothed/IPromessiSposiOrTheBetrothed1.html|url-status=dead|title=I Promessi sposi or The Betrothed|archivedate=18 Julie 2011}}</ref> Manzoni het ook bygedra tot die stabilisasie van die moderne Italiaanse taal en tot die bestediging van linguïstiese eenheid deur Italië. Manzoni was 'n invloedryke voorstander van [[Rooms-Katolieke Kerk|liberale Katolisisme]] in Italië.<ref>{{cite book |last1=Pollard |first1=John |title=Catholicism in Modern Italy: Religion, Society and Politics Since 1861 |url=https://archive.org/details/catholicismmoder00poll |url-access=limited |date=2008 |publisher=Routledge |page=[https://archive.org/details/catholicismmoder00poll/page/n26 18]|isbn=9780415238359 }}</ref><ref>{{cite book |last1=DiScala |first1=Spencer M. |title=Italy: From Revolution to Republic, 1700 to the Present, Fourth Edition |date=2018 |publisher=Routledge}}</ref> Sy werk en gedagtes word deur dikwels deur kritici gekontrasteer met die van sy jonger tydgenoot, Giacomo Leopardi.<ref>{{cite book |author1=Sergio Pacifici |title=Poems and prose |date=1966 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Indiana |location=Bloomington, Indiana |isbn=0253200946 |page=9}}</ref> == Vroeë lewe == Manzoni is op 7 Maart 1785 in [[Milaan]], Italië, gebore. Pietro, sy vader, ongeveer vyftig jaar oud, het behoort aan 'n ou familie van Lecco, oorspronklik feodale here van Barzio, in die Valsassina. Sy biologiese vader was egter waarskynlik die illuminis Alessandro Verri, broer van die invloedryke skrywer Pietro Verri. Die digter se grootvader aan moederskant, Cesare Beccaria, was 'n bekende skrywer en filosoof, en sy moeder Giulia het ook oor literêre talent beskik. Die jong Alessandro het sy eerste twee jaar deurgebring in ''[[Cascina a corte|cascina]] Costa'' in Galbiate, en Caterina Panzeri het na hom omgesien, soos geboekstaaf deur 'n gedenktablet wat op die plek aangebring is. In 1792 het sy ouers geskei,<ref name="britannica" /> en sy moeder het 'n verhouding met die skrywer Carlo Imbonati begin, en na Engeland en later Parys verhuis. Om hierdie rede het Alessandro in verskeie godsdienstige milieus grootgeword. Manzoni was 'n stadige ontwikkelaar, en by die verskillende kolleges wat hy bygewoon het, is hy as ietwat van 'n deugniet en weetniet beskou. Op vyftien het hy egter 'n passie vir poësie ontwikkel en twee [[sonnet]]te van aansienlike verdienste geskryf. Met die dood van sy vader in 1807 het hy by die vrydenkende huishouding van sy moeder in Auteuil aangesluit en twee jaar spandeer in die geselskap van die literêre establishment van die sogenaamde "[[ideologie|ideoloë]]" , filosowe van die 18de-eeuse skool, onder wie hy baie vriende gemaak het, veral Claude Charles Fauriel. By Auteuil het hy 'n lewenslange belangstelling in [[liberalisme]] ontwikkel. Hy was selfs veronderstel om met die dogter van Antoine Destutt de Tracy te trou.<ref name="auto">{{Cite journal|last=Mingardi|first=Alberto|year=2020|title=A Lesson in Humility, a Lesson for Our Times. Alessandro Manzoni's The Betrothed|url=https://www.independent.org/publications/tir/article.asp?id=1549|journal=The Independent Review|pages=369–384|issn=1086-1653}}</ref> Hier het hy hom ook vereenselwig met die anti-Katolieke oortuiging van [[Voltaire|Voltaireisme]]. In 1806–1807, terwyl hy in Auteuil was, het hy die eerste keer as digter voor die publiek verskyn, met twee werke, een getiteld ''Urania'', in die klassieke styl, waarvan hy later die mees opvallende teëstander geword het, die ander 'n elegie in blanke vers, by die dood van graaf Carlo Imbonati, van wie hy deur sy moeder aansienlike eiendom geërf het, insluitend die villa van Brusuglio, van toe af sy hoofwoning. == 1808–1821 == In 1808 trou Manzoni met Henriette Blondel, dogter van 'n [[Genève|Geneefse]] bankier. Sy het uit 'n [[Calvinisme|Calvinistiese]] familie gekom, maar in 1810 het haar bekeer tot die [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolisisme]].<ref>[https://archive.org/stream/americancatholic13philuoft#page/736/mode/2up ''"Alessandro Manzoni,"''] The American Catholic Quarterly Review, Vol. XIII, 1888.</ref> Haar bekering het haar man diep beïnvloed.<ref>Professor J. D. M. Ford. [http://www.bartleby.com/60/165.html "Manzoni"]</ref> Dieselfde jaar het hy 'n godsdienstige krisis beleef wat hom van [[Jansenisme]] na 'n streng vorm van Katolisisme gelei het.<ref>{{Cite web |title=Alessandro Manzoni {{!}} Italian Novelist, Poet & Patriot {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Alessandro-Manzoni |access-date=2024-02-02 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Manzoni se huwelik was gelukkig, en hy het vir baie jare 'n rustige en selftevrede huishoudelike lewe gelei, verdeel tussen letterkunde en sy boerderyaktiwiteite in die skilderagtige [[Lombardye]]. Sy intellektuele energie in hierdie tydperk van sy lewe is gewy aan die samestelling van die ''Inni sacri'', 'n reeks heilige lirieke, en aan 'n verhandeling oor Katolieke moraliteit getiteld ''Osservazioni sulla morale cattolica'', 'n taak wat onderneem is onder godsdienstige leiding, ter vergoeding van sy vroeëre afvalligheid. In 1818 moes hy sy erfporsie van die hand sit, aangesien hy 'n oneerlike agent met sy geld vertrou het. Sy kenmerkende vrygewigheid is in hierdie tyd getoon deur sy optrede teenoor sy kleinboere, wat hom baie dank verskuldig was. Hy het nie net ter plaatse alle skulde wat aan hom verskuldig was, gekanselleer nie, maar beveel dat hulle die hele komende mielie-oes vir hulleself hou. In 1819 het Manzoni sy eerste tragedie gepubliseer geiteld ''[[Francesco Bussone da Carmagnola|Il Conte di Carmagnola]]'', wat op onverskrokke wyse alle klassieke konvensies oortree het en 'n hewige kontroversie tot gevolg gehad het. Dit is hewig gekritiseer in 'n ''Kwartaallikse Oorsig''-artikel, waarop [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] in sy verdediging geantwoord het, "een genie," soos graaf de Gubernatis opgemerk het, "wat die ander ken en verstaan." Die dood van [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] in 1821 het Manzoni se kragtige strofes, ''Il Cinque maggio'' (''Die Vyfde Mei'') geïnspireer, en is een van die gewildste lirieke in Italiaans.<ref>{{cite book|first=Adam|last=Zamoyski|title=Napoleon: The Man Behind The Myth|publisher=HarperCollins|location=Groot-Brittanje|date=2018|isbn=978-0-00-811607-1}}</ref> Die politieke gebeure van daardie jaar en die gevangenskap van baie van sy vriende, het Manzoni se gedagtes oorheers, en die historiese studies waarin hy afleiding gesoek het tydens sy daaropvolgende aftrede by Brusuglio was 'n vvorspel tot sy ''[[meesterstuk|magnus opus]]''. == I Promessi Sposi == {{Hoof|I Promessi Sposi}} [[Lêer:I promessi sposi-008.jpg|duimnael|links|Voorblad van ''[[I Promessi Sposi]]'' in die tweede definitiewe uitgawe van 1840–1842]] Manzoni het in 1821 aan die roman begin werk,<ref>Dit blyk uit sy brief aan Fauriel van 3 November 1821, waarin hy [[Walter Scott]] en sy benadering tot die historiese roman bespreek het {{harv|Tonelli|1984|p=242}} .</ref> maar hy het die werklike skryf van ''Fermo e Lucia'' op 24 April 1821 begin, nadat hy die romans van Walter Scott gelees het, hoofsaaklik in Franse vertalings.<ref>{{cite book |first=Luigi|last=Tonelli|title=Manzoni|location=Milaan|publisher=Dall'Oglio|year=1984|origyear=1928|id=[[:it:Servizio bibliotecario nazionale|SBN]]&nbsp;[http://opac.sbn.it/bid/RLZ0035040 IT\ICCU\RLZ\0035040]|page=242}}</ref> By die skryf van die geval van die ''Innominato'',<ref> Die ''Innominato'' of 'Die Onnoembare' is 'n denkbeeldige karakter in ''I Promessi Sposi''. Die karakter word so genoem weens die onmoontlikheid om sy naam te noem.</ref> wat histories geïdentifiseer word met Bernardino Visconti (Bernardino Visconti of Bernardino Conti (oorlede 1540) was 'n Rooms-Katolieke prelaat wat gedien het as Biskop van Alatri vanaf 1537 tot 1540.<ref name=HierarchiaIII-Alatri>{{cite book|url=https://archive.org/stream/hierarchiacathol03eube#page/98/mode/2up|first=Konrad|last=Eubel|title=Hierarchia catholica medii et recentioris aevi |volume=III|pages=99|date=1923|publisher=Libreria Regensbergiana|location=Münster|edition=tweede|ISBN=}} ''(in Latyn)''</ref> Op 29 Oktober 1537 is Visconti tydens die pousdom van [[Pous Paulus III]] as Biskop van Alatri aangestel.<ref name=HierarchiaIII-Alatri /><ref name=CathHierBernVisc>{{Cite web|last=Cheney |first=David M.|authorlink=|title=Bishop Bernardino Conti (Visconti) |publisher=Catholic-Hierarchy.org|date=|url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bviscbe.html |accessdate=16 Junie 2018}}</ref> Op 30 Desember 1537 is hy ingewy as biskop deur Alfonso Oliva, Biskop van Bovino.<ref name=CathHierBernVisc/> Hy het tot sy dood in 1540 in [[Rome]], [[Italië]], gedien as biskop van Alatri.<ref name=HierarchiaIII-Alatri /><ref name=CathHierBernVisc />), het die eerste manuskrip van die roman ''Die verloofde'' (in die oorspronklike Italiaans ''[[I Promessi Sposi]]'') in vorm begin groei en is in September 1823 voltooi. Die werk is gepubliseer, nadat dit met 'n streng oog hersien is deur die skrywer en ook nagegaan is deur vriende in 1825–1827, teen die tempo van 'n volume per jaar; dit het Manzoni onmiddellik internasionale literêre roem besorg. Daar word algemeen saamgestem dat dit sy [[meesterstuk|grootste werk]] is, en die model vir moderne [[Italiaans]]e. Die ''Penguin Companion to European Literature'' merk op dat "die boek se werklike grootheid in sy karakterafbakening lê ... in die heldin, Lucia, in Padre Cristoforo, die Capuchin-broeder, en die heilige kardinaal (kardinaal Carlo Borromeo) van Milaan, het hy drie lewende voorbeelde geskep van daardie suiwer en heelhartige Christendom wat sy ideaal is. Maar sy psigologiese penetrasie strek ook tot diegene wat nie aan hierdie standaard voldoen nie, hetsy deur swakheid of verdorwenheid, en die roman is ryk aan beelde van gewone mans en vroue, geskets met 'n heerlike ironie en ontnugtering wat altyd kort is van sinisme, en wat 'n perfekte balans bied vir die evangeliese ywer van sy ideaal." In 1822 publiseer Manzoni sy tweede tragedie, ''Adelchi'', wat as tema het die omverwerping deur [[Karel die Grote]] van die [[Lombarde]] se oorheersing in Italië, en met baie versluierde toespelings en innuendos op die bestaande Oostenrykse bewind bevat. Met hierdie werke is Manzoni se literêre loopbaan feitlik afgesluit. Maar hy het ''I Promessi Sposi'' moeisaam hersien in Toskaans-Italiaans, en dit in 1840 heruitgegee in hierdie vorm, met 'n historiese opstel, '' Storia della colonna infame'', oor besonderhede van die 17de-eeuse plaag in Milaan wat so 'n belangrike rol speel in die roman. Hy het ook 'n klein verhandeling oor die Italiaanse taal geskryf. == Politiese en ekonomiese standpunte == Manzoni was sterk ten gunste van Italiaanse unifikasie, en was selfs 'n lid van die Italiaanse Senaat.<ref>{{Cite web|title=Alessandro Manzoni|url=http://notes9.senato.it/Web/senregno.NSF/4bee8c11a5b4a95ec1256ffc00512823/f2f7825ad61d102dc1257069003186f0|url-status=live|website=Senato della Repubblica|archive-url=https://web.archive.org/web/20180410145037/http://notes9.senato.it:80/web/senregno.NSF/4bee8c11a5b4a95ec1256ffc00512823/f2f7825ad61d102dc1257069003186f0? |archive-date=10 April 2018 }}</ref> Voor en na sy omhelsing van 'n strenge Katolisisme nadat hy getroud is met Henriett Blondel, kan Manzoni se politiek breedweg as liberaal beskryf word. Manzoni se liberale sienswyse het na sy Franse reis 'n diepgaande begrip van die ekonomie ingesluit. Hy was goed bekend met skrywers soos Jean-Baptiste Say en [[Adam Smith]] en het talle aantekeninge nagelaat oor die ekonomiese verhandelings en essays wat hy besig was om te lees. Sy begrip van die ekonomie is duidelik te bespeur uit sy groot historiese roman ''I Promessi Sposi'', veral in Hoofstuk 12, waar hy handel met die hongersnood in [[Lombardye]]. Die ekonoom en president van die Italiaanse Republiek, Luigi Einaudi, het die hoofstuk en die hele boek geprys as "een van die beste verhandelings oor politieke ekonomie wat ooit geskryf is".<ref. name="auto"/> Die ekonomiese historikus [[Deirdre McCloskey]] het dit eweneens beskryf as "'n les in Ekonomie 101".<ref>{{Cite book|last=McCloskey|first=Deirdre N.|url=https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/B/bo22655327.html|title=Bourgeois Equality: How Ideas, Not Capital or Institutions, Enriched the World|publisher=University of Chicago Press|year=2016|isbn=9780226527932|location=Chicago}}</ref> == Gesin, afsterwe en nalatenskap == [[Lêer:The Funeral Procession at Milan, Italy.jpg|duimnael|links|Manzoni se begrafnisstoet in Milaan]] Die dood van Manzoni se vrou in 1833 is voorafgegaan en gevolg deur dié van verskeie van sy kinders, en van sy moeder. In die middel 1830's het hy die "Salotto Maffei", 'n byeenkoms ("salon") in Milaan, bygewoon wat deur Clara Maffei aangebied is, en in 1837 het hy weer getrou, met Teresa Borri, weduwee van graaf Stampa. Teresa het ook voor hom gesterf, terwyl van die nege kinders wat vir hom in sy twee huwelike gebore is, almal behalwe twee hom oorleef het. In 1860 het koning [[Victor Emanuel II van Italië|Victor Emanuel II]] hom as senator aangestel.<ref>{{cite web|url=http://notes9.senato.it/Web/senregno.NSF/4bee8c11a5b4a95ec1256ffc00512823/f2f7825ad61d102dc1257069003186f0?OpenDocument|title=Scheda senatore MANZONI Alessandro|website=notes9.senato.it|access-date=24 Oktober 2024|archive-date=26 Januarie 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100126122348/http://notes9.senato.it/Web/senregno.NSF/4bee8c11a5b4a95ec1256ffc00512823/f2f7825ad61d102dc1257069003186f0?OpenDocument|url-status=dead}}</ref> Die dood van sy oudste seun Pier Luigi op 28 April 1873 was die laaste slag wat sy einde verhaas het. Hy was reeds verswak omdat hy op 6 Januarie geval het toe hy die San Fedele-kerk verlaat het en sy kop die trappe getref het. Hy sterf 5 maande hierna aan serebrale [[breinvliesontsteking]], 'n komplikasie van die trauma wat hy opgedoen het. Sy begrafnis is in die Katedraal van Milaan met byna koninklike prag en praal gehou.<ref>{{Cite web|title=LIFE OF MANZONI|url=https://www.casadelmanzoni.it/content/life-manzoni?language=en|url-status=live|website=www.casadelmanzoni.it|archive-url=https://web.archive.org/web/20221205121607/https://www.casadelmanzoni.it/content/life-manzoni?language=en|archive-date=5 Desember 2022}}</ref> Sy stoflike oorskot, nadat dit vir 'n paar dae in staatsie gelê het, is geneem na die Cimitero Monumentale in Milaan deur 'n groot gevolg, insluitend die koninklike prinse en al die belangrike staatsoffisiere, maar sy edelste monument en grootste eerbetoon was [[Giuseppe Verdi|Verdi]] se ''Mis'', geskryf om sy nagedagtenis te eer. [[Lêer:Alessandro Manzoni - foto.jpg|duimnael|regs|Foto van Manzoni in rype ouderdom.]] Sy ''Osservazioni sulla morale cattolica'' is deur [[Pous Pius XI]] aangehaal in sy ensikliek oor Christelike Onderwys getiteld ''Divini Illius Magistri'': <blockquote>"20. Dit is opmerklik hoe 'n leek, 'n uitstekende skrywer, en terselfdertyd 'n diep en pligsgetroue denker, hierdie fundamentele Katolieke leer goed kon verstaan en uitdruk: 'Die Kerk sê nie dat moraliteit suiwer, in die sin van eksklusiwiteit, aan haar behoort nie, maar dat dit geheel en al aan haar behoort. Sy het nog nooit volgehou dat buite haar skuiling en afgesien van haar lering, die mens nie enige morele waarheid kan begryp nie, sy het inteendeel meer as een keer hierdie opinie veroordeel omdat dit in meer vorme verskyn het as een. Sy sê egter, en sal altyd volhou, dat weens haar instelling deur [[Jesus Christus]], omdat die Heilige Gees haar in Sy Naam deur die Vader gestuur het, sy alleen besit wat sy onmiddellik van God ontvang het en nooit kan verloor nie, die geheel van die morele waarheid, omnem veritatem, waarin alle individuele morele waarhede ingesluit is, sowel as dié wat die mens met behulp van die rede kan leer, as dié wat deel vorm van openbaring of wat daaruit afgelei kan word'".<ref>{{cite web|url=https://www.vatican.va/holy_father/pius_xi/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_31121929_divini-illius-magistri_en.html|title=Divini Illius Magistri (December 31, 1929) – PIUS XI|website=www.vatican.va}}</ref></blockquote> == Verdi, sy grootste bewonderaar == [[Lêer:Primo ritratto boldiniano di Verdi.jpg|duimnael|links|Portret deur Giovanni Boldini, 1886]] Niemand minder nie as [[Giuseppe Verdi|Verdi]] was 'n groot bewonderaar van Manzoni, en het in 'n brief aan een van sy vriendinne, soos beskryf (en vryelik hier vertaal) in [[Charles Osborne]] se biografie, ''Verdi: A life in the Theatre'', geskryf: "Ek is so jaloers op my vrou omdat sy die Groot Man kon sien. Maar ek weet nie of ek, selfs indien ek Milaan sou besoek, die moed sou hê om myself aan hom voor te stel nie. Jy weet goed genoeg hoe diep my eerbied vir hierdie Man lê, wat in my opinie nie slegs die belangrikste boek van ons tyd geskryf het nie, maar ook een van die grootste werke wat die menslike gees ooit voortgebring het. En dit is meer as slegs 'n boek, dit is 'n troos aan die mensdom." {{clear}} == Sien ook == * [[I Promessi Sposi]] == Bronnelys == * [[Charles Osborne|Osborne, Charles]], ''[[Verdi]]: A life in the Theatre'' 1987 Michael O'Mara Books Limited == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commons category-inline}} * {{gutenberg author| id=37500| name=Alessandro Manzoni}} * {{Internet Archive author |sname=Alessandro Manzoni}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Manzoni, Alessandro}} [[Kategorie:Geboortes in 1785]] [[Kategorie:Sterftes in 1873]] [[Kategorie:Italiaanse skrywers]] [[Kategorie:Italiaanse digters]] m78mxqkl1s32lbynl8b8g2lb822hmj6 Vasco da Gama-piek 0 420806 2890936 2881387 2026-04-06T20:53:27Z Jcb 223 2890936 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cape of Good Hope in July, 2018 11.jpg|duimnael|Vasco da Gama-piek]] '''Vasco da Gama-piek''' is die hoogste punt naaste aan die mond van [[Valsbaai]] op die [[Kaapse Skiereiland]].<ref name="pb" /> Die piek is by 34° 20′ 41.07″ suid en 18° 28′ 29.32″ oos in die [[Tafelberg- Nasionale Park]] en is een van van plekke in die land wat die meeste wind ervaar.<ref name="pb" /> Net voor die [[Eerste Wêreldoorlog]] is hier die fondament gelê vir ‘n [[vuurtoring]]. Sy lig was op helder dae byna tot 60 km sigbaar, maar die baie dae met digte mis het dit onbruikbaar gemaak. Rondom die piek is voetslaanpaaie met oornaggeriewe teen die noordelike helling. Teen die see is Rooikrans, ‘n gewilde plek by hengelaars. ==Lees ook== * [[Kaappunt]] * [[Lys van bergpieke in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="pb">https://peakbagger.com/peak.aspx?pid=99332</ref> }} == Bronnelys == *Slingsby, Peter: Exploring the Cape Peninsula. Muizenberg: Slingsby Maps, 2013. www.slingsbymaps.com {{ISBN|978-1-920377-11-3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Berge van Suid-Afrika]] f1m8nv05rrl4qvbbde33jhnfe7p2sw4 Tsjaka Monument 0 421964 2890799 2795046 2026-04-06T18:05:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890799 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Shaka Zulu 01.jpg|duimnael|regs|Die Tsjaka Monument]] Die '''Tsjaka-monument''' in kwaDukuza ([[Stanger]]) is opgerig oor die graf van koning [[Tsjaka]]. ==Ligging== Die grafmonument is aan die suidekant van Cooperstraat (tussen Cato- en Lindleystraat), regoor die Dukuza Museum en by 29° 20′ 24.477″ suid en 31° 17′ 40.19″ oos. ==Geskiedenis== Tsjaka is in September 1828 deur sy twee halfbroers in sy beeskraal vermoor. Na sy dood is sy liggaam in ‘n beesvel gewikkel en in ‘n koringput gegooi. Die graf van Tsjaka is vir die Zoeloe-volk heilige grond. Daar mag geen vee wei nie, geen hout gekap word nie en dit is selfs vir ‘n tyd opgepas. Rondom die graf het die dorp Stanger ontstaan. ‘n 4000 m² om die graf is onbebou gelaat. Op inisiatief van koning [[Solomon kaDinuzulu]] is die gedenksteen opgerig met geld wat sy volgelinge bygedra het. Die monument is in [[Newcastle]] vervaardig, in 1932 onthul en op 29 Junie 1938 tot gedenkwaardigheid verklaar. ==Bibliografie== *battlefieldsroute.co.za/place/king-shakas-grave/ *eshowe.com/king-shakas-memorial/ *sahistory.og.za/place/heritage-route-king-shaka {{Normdata}} [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 1ad9clnfdmpj227nfmwmlx4km1wnksu Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika 3 422278 2890647 2749535 2026-04-06T13:11:05Z Aliwal2012 39067 tikfout: kwaliteit bo kwantiteit 2890647 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} == Skakeling na ander tale en Wikidata == Onthou asb dat ALLE nuwe artikels na Wikidata en ander tale geskakel moet word. Doen dit asb, as jy hulp nodig het vra. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:59, 20 Maart 2025 (UTC) :Ongelukkig is dit onmoontlik met nasionale sokkerspanne. :[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 09:01, 20 Maart 2025 (UTC) ::Ek verskil want hulle bestaan op die Engelse Wikipedia. Ek het so pas [[Skotse nasionale sokkerspan]] deurgeskakel, gaan kyk. Jy moet dit net gaan soek. Sien [[:en:Wales national football team]]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:08, 20 Maart 2025 (UTC) == Saadjies vs groot artikels == Baie dankie vir jou werk met die sokker dinge! Gaan loer 'n bietjie in die Geselshoekie waar daar na saadjies verwys word. Ons soek kwaliteit, nie kwantiteit nie. Ek het geloer, baie van jou kort artikeltjies oor klubs en spelers is tot 160 k groot op die Engelse Wikipedia. Ek kan nie onthou dat daar al ooit 'n sokkerartikel op die voorblad was nie. Skep eerder minder saadjies en meer groot artikels, tewens gaan vir 'n voorblad. Dit is harde werk... Ek vra mooi werk saam met ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:39, 27 Maart 2025 (UTC) :Ek gaan nie 'n saadjie begin oor enige lukrake klub nie, maar mense wat in Afrikaans lees moet die geleentheid kry om te onderskei tussen die sportklub [[Fenerbahçe|Fenerbahce]] en sy meer bekende [[Fenerbahçe SK (sokker)|sokkerafdeling]]. [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 17:44, 27 Maart 2025 (UTC) :: Jy mis die punt, dit maak nie saak waaroor jy skryf nie maar ons soek eerder groter as kleiner artikels. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:54, 27 Maart 2025 (UTC) :::Dit is 'n kwessie van balans. Ek dink dit is belaglik dat die bekendste Afrika-sokkerspelers, soos [[Didier Drogba]], nie bladsye in Afrikaans het nie. Terselfdertyd dink ek dit sal ewe belaglik wees as Didier Drogba dieselfde teksbedrag kry as een of ander Boeregeneraal. [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 18:16, 27 Maart 2025 (UTC) ::::Daar is baie goed wat nie bladsye in Afrikaans het nie, ons kort 1000de insekte. Ek sien meer en meer jy is geneig tot politieke ondertone in jou opmerkings. Versigtig. Sê eerder dankie vir die mense wat wel hulle tyd afgestaan het om bydraes hier te maak. Hulle leer nie die kinders oor sportmense, poltici, rolprentsterre ens op skool nie. Ek weet, my vrou is 'n hoërskool onderwyseres. Hulle leer wel die kinders aardrykskunde, geskiedenis, biologie, wiskunde, wetenskap en dit is waar ons baie beter toegerus is. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:31, 27 Maart 2025 (UTC) == Galatasaray SK == Nog 'n saadjie? Wat verstaan jy nie oor saadjies nie? Verduidelik asb? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:32, 27 Maart 2025 (UTC) :Nee, want as jy die bladsygeskiedenis van [[Galatasaray]] lees, kan jy duidelik sien dit is in 2007 begin en baie sleg onderhou: https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Galatasaray&action=history&offset=&limit=500 :Ek het dit na [[Galatasaray SK]] geskuif omdat Galatasaray ander betekenisse het: https://en.wikipedia.org/wiki/Galatasaray_(disambiguation) [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 18:42, 27 Maart 2025 (UTC) ::[[Galatasaray SK]] op Engels is 34&nbsp;489 grepe groot. Jou vertalinkie net oor 1000. Verstaan jy nou? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:47, 27 Maart 2025 (UTC) :::Ek sal probeer om dit bietjie uit te brei maar ek dink eerlikwaar nie dit is dringend om 'n universiteitstesis oor 'n Turkse sportklub in Afrikaans te skryf nie. [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 18:55, 27 Maart 2025 (UTC) ::::Weereens herhaal ek myself: ons vra langer artikels en minder kort artikeltjies. Baie min saadjies word groter gegroei, na 16 jaar hier weet ek dit. Dit maak nie saak waaroor jy skryf nie, dit bly jou keuse. Ons kort nog 'n sokker onderwerp voorblad, 30&nbsp;000 grepe.... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:08, 27 Maart 2025 (UTC) kvrmh6repw54dbte1fdkg0yf6ncjbw5 Boedapest-memorandum 0 423112 2890708 2880695 2026-04-06T17:14:08Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890708 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Presidents after signing the Trilateral Statement, Moscow, 1994.png|duimnael|Amerikaanse president [[Bill Clinton]], Russiese president [[Boris Jeltsin]] en Oekraïnse president [[Leonid Krawtsjoek]] nadat hulle die Trilaterale Verklaring in Moskou op 14 Januarie 1994 onderteken het.]] Die '''Boedapest Memorandum oor Veiligheidsversekerings''' bestaan uit drie wesenlik identiese politieke ooreenkomste wat op die [[Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa]] (OVSE)-konferensie in [[Boedapest]], [[Hongarye]], op 5 Desember 1994 onderteken is, om sekuriteitsversekering te verskaf deur sy ondertekenaars met betrekking tot die toetreding van [[Belarus]], [[Kasakhstan]] en [[Oekraïne]] tot die Verdrag oor die Nie-Verspreiding van kernwapens (NPT). Die drie memorandums is oorspronklik deur drie kernmoondhede onderteken: [[Rusland]], die [[Verenigde State]] en die [[Verenigde Koninkryk]].<ref name=UKR>Paull, John (2023). [http://www.academia.edu/98199478/War_in_Ukraine_From_Treaty_to_Treachery War in Ukraine: Treaty to Treachery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230310022214/https://www.academia.edu/98199478/War_in_Ukraine_From_Treaty_to_Treachery |date=10 Maart 2023 }}, in Proceedings of Russia-Ukraine War: Consequences for the World, 3rd International Scientific and Practical Internet Conference, March 2-3, 2023. WayScience, Dnipro, Ukraine (bl. 18-20)</ref> [[China]] en [[Frankryk]] het ietwat swakker individuele versekering in aparte dokumente gegee.<ref name=vasylenko-20091215>{{cite news|last=Vasylenko|first=Volodymyr|date=15 Desember 2009|url=http://www.day.kiev.ua/en/article/close/assurances-without-guarantees-shelved-document|title=On assurances without guarantees in a 'shelved document'|newspaper=The Day|access-date=7 Maart 2022|archive-date=21 Augustus 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821102247/https://day.kyiv.ua/en/article/close/assurances-without-guarantees-shelved-document|url-status=live}}</ref> Die memorandums, wat in Patria Hall by die Budapest Convention Centre onderteken is met onder andere die Amerikaanse ambassadeur Donald M. Blinken in die bywoning,<ref name="bubba">{{cite news |title=1994 Public Papers 2146 - Remarks at the Denuclearization Agreements Signing Ceremony in Budapest |url=https://www.govinfo.gov/app/details/PPP-1994-book2/PPP-1994-book2-doc-pg2146 |publisher=Public Papers of the Presidents of the United States: William J. Clinton (1994, Book II) |date=5 Desember 1994 |access-date=19 Augustus 2022 |archive-date=19 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819203204/https://www.govinfo.gov/app/details/PPP-1994-book2/PPP-1994-book2-doc-pg2146 |url-status=live }}</ref> het Rusland, die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk verbied om militêre mag of ekonomiese dwang teen Oekraïne, Wit-Rusland en Kasakstan te dreig of te gebruik, "behalwe in selfverdediging of andersins in ooreenstemming met die Handves van die [[Verenigde Nasies]]." As gevolg van ander ooreenkomste en die memorandum het Wit-Rusland, Kazakstan en die Oekraïne tussen 1993 en 1996 hul [[kernwapen|kernwapens]] prysgegee.<ref name=harahan-2014>{{cite web |pages=101–134,186 |last=Harahan |first=Joseph P. |date=2014 |url=https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/History/With%20Courage%20and%20Persistence%20CTR.pdf?ver=2016-05-09-102902-893 |url-status=dead |title=With Courage and Persistence: Eliminating and Securing Weapons of Mass Destruction with the Nunn-Lugar Cooperative Threat Reduction Programs |work=DTRA History Series |publisher=Defense Threat Reduction Agency |asin=B01LYEJ56H |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228153820/https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/History/With%20Courage%20and%20Persistence%20CTR.pdf?ver=2016-05-09-102902-893 |archive-date=28 Februarie 2022 |access-date=7 Maart 2022}}</ref><ref name="bmemo">{{cite news |title=Memorandum on security assurances in connection with Ukraine's accession to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons |url=https://treaties.un.org/Pages/showDetails.aspx?objid=0800000280401fbb |publisher=treaties.un.org |date=5 Desember 1994 |access-date=27 Maart 2022 |archive-date=2 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220402225036/https://www.bbc.com/news/av/world-europe-60968546 |url-status=live }}</ref> ==Inhoud== Volgens die drie memorandums,<ref>{{cite web |url=http://www.cfr.org/nonproliferation-arms-control-and-disarmament/budapest-memorandums-security-assurances-1994/p32484 |title=Budapest Memorandums on Security Assurances, 1994 - Council on Foreign Relations |publisher=Cfr.org |date=5 December 1994 |access-date=7 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312052208/http://www.cfr.org/nonproliferation-arms-control-and-disarmament/budapest-memorandums-security-assurances-1994/p32484 |archive-date=12 Maart 2017 |url-status=dead}}</ref> het Rusland, die VSA en die VK hul erkenning bevestig dat Wit-Rusland, Kazakstan en Oekraïne partye word by die Verdrag oor die Nie-verspreiding van kernwapens en effektief alle Sowjet-kernwapens uit hul grond verwyder, en dat hulle ingestem het tot die volgende: #Respekteer die ondertekenaar se [[onafhanklikheid]] en [[soewereiniteit]] in die bestaande grense (in ooreenstemming met die beginsels van die OVSE Finale Wet).<ref>{{cite web|title=Joint Declaration of the Leaders of Ukraine, Russia, the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, and the United States of America, as well as a Memorandum on Security Assurances in Connection with Ukraine's Accession to the Non-Proliferation Treaty, signed in Budapest on 5 December 1994|url=https://undocs.org/CD/1285|website=undocs.org|publisher=United Nations|access-date=19 Maart 2017|id=CD/1285|language=en|date=21 Desember 1994|archive-date=19 Maart 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200001/http://undocs.org/CD/1285|url-status=live}}</ref> #Weerhou van die dreigement of gebruik van [[geweld]] teen die territoriale integriteit of politieke onafhanklikheid van die ondertekenaars van die memorandum, en onderneem dat geen van hul wapens ooit teen hierdie lande gebruik sal word nie, behalwe in gevalle van selfverdediging of andersins in ooreenstemming met die Handves van die Verenigde Nasies. #Weerhou van ekonomiese dwang wat ontwerp is om die uitoefening deur die Oekraïne, die Republiek van Wit-Rusland en Kasakstan aan hul eie belang ondergeskik te stel van die regte wat inherent is aan sy soewereiniteit en dus om voordele van enige aard te verseker. #Soek onmiddellike aksie van die Veiligheidsraad om bystand aan die ondertekenaar te verleen as hulle "'n slagoffer van 'n daad van aggressie of 'n voorwerp van 'n dreigement van aggressie moet word waarin kernwapens gebruik word". #Om nie kernwapens te gebruik teen enige nie-kernwapenstaat wat party is tot die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens nie, behalwe in die geval van 'n aanval op hulself, hul gebiede of afhanklike gebiede, hul gewapende magte of hul bondgenote , deur so 'n staat in assosiasie of alliansie met 'n kernwapen staat.<ref name="bmemo" />{{Rp|169-171}}<ref name="Budapest Memorandum: Kazakhstan">[Memorandum of Security Assurances in connection with Accession of the Republic of Kazakhstan to the Treaty on Non-Proliferation of Nuclear Weapons in Russian]</ref><ref name="Budapest Memorandum: Belarus">[https://treaties.un.org/Pages/showDetails.aspx?objid=0800000280338ba9 Memorandum of Security Assurances in connection with Accession of the Republic of Belarus to the Treaty on Non-Proliferation of Nuclear Weapons] by [Treaties and international agreements registered or filed and recorded with the Secretariat of the United Nations],[Nations Unies New York], page 18-21</ref> #Raadpleeg met mekaar as daar vrae oor daardie verpligtinge ontstaan.<ref name="A/49/765">{{cite web|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/44537/A_49_765%3bS_1994_1399-EN.pdf?sequence=21&isAllowed=y|title=Letter dated 94/12/07 from the Permanent Representative of the Russian Federation, Ukraine, the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and the United States of America to the United Nations addressed to the Secretary-General|hdl=11176/44537|publisher=[[United Nations]]|id=A/49/765; S/1994/1399|date=19 Desember 1994|access-date=27 Februarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019081043/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/44537/A_49_765%3bS_1994_1399-EN.pdf?sequence=21&isAllowed=y|archive-date=19 Oktober 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=acw-20140429>{{cite news |url=http://lewis.armscontrolwonk.com/archive/7316/ukraine-and-the-1994-budapest-memorandum |title=Why Ukraine wasn't a nuclear power in the early 1990s and the West has no legal obligation to come to its aid now |author=Philipp Bleek |publisher=Arms Control Wonk |date=29 April 2014 |access-date=16 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819085816/http://lewis.armscontrolwonk.com/archive/7316/ukraine-and-the-1994-budapest-memorandum |archive-date=19 Augustus 2014 |url-status=dead}}</ref> ==Geskiedenis== Deels as 'n manier om internasionale erkenning te verkry, het die Oekraïense regering vroegtydig verpligtinge gemaak dat die Oekraïne 'n nie-kernwapenstaat sou wees. Die Verklaring van Staatsoewereiniteit van die Oekraïne op 16 Julie 1990 het Oekraïne daartoe verbind om "nie kernwapens te aanvaar, vervaardig of te bekom nie," alhoewel sommige Oekraïense politici dit teengestaan het wat Rusland as 'n bedreiging beskou het.<ref>{{Cite web |last=Kimball |first=Daryl G. |date=Desember 2020 |title=Ukraine, Nuclear Weapons, and Security Assurances at a Glance |publisher=Arms Control Association |url=https://www.armscontrol.org/factsheets/ukraine-nuclear-weapons-and-security-assurances-glance }}</ref> Toe die Oekraïne in Desember 1991 'n onafhanklike staat geword het, het president Krawtsjoek ooreenkomste in Minsk en Almaty onderteken wat operasionele beheer oor die kernkragte op sy grondgebied gee aan die nuwe [[Gemenebes van Onafhanklike State]] gebaseer in [[Moskou]].<ref name=harahan-2014/><ref name=hansard-19930622>{{cite news |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm199293/cmhansrd/1993-06-22/Orals-1.html#Orals-1_sbhd1 |title=Nuclear Weapons |last=Hanley |first=Jeremy |publisher=UK Parliament |work=Hansard |date=22 Junie 1993 |id=Column 154 |access-date=9 September 2018 |quote=''Die Minister van Staat vir die Gewapende Magte (Mnr. Jeremy Hanley):'' ... Sommige wapens word ook deur Oekraïne, Kazakstan en Wit-Rusland besit, maar dit word deur die Gemenebes van Onafhanklike State beheer. |archive-date=9 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180909150613/https://publications.parliament.uk/pa/cm199293/cmhansrd/1993-06-22/Orals-1.html#Orals-1_sbhd1 |url-status=live }}</ref><ref name=acw-20220224>{{cite AV media |url=https://www.armscontrolwonk.com/archive/1215097/deterrence-in-ukraine/ |title=Deterrence in Ukraine |last1=Lewis |first1=Jeffrey |last2=Stein |first2=Aaron |newspaper=Arms Control Wonk |date=24 Februarie 2022 |access-date=28 Februarie 2022 |time=3m13s-, 11m37s- |quote=''Jeffrey Lewis:'' Oekraïne het nie kernwapens gehad ná die ineenstorting van die [[Sowjetunie]] nie. Hulle was nie die derde grootste kernkrag nie. Hulle het nie daardie wapens prysgegee nie omdat hulle dit nie besit het nie. ... Die Vuurpylmagte het teruggestoot en kon in plaas daarvan om die Oekraïense eed af te lê reël om 'n eed af te lê aan die Gemenebesvan Onafhanklike State. |archive-date=28 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228042733/https://www.armscontrolwonk.com/archive/1215097/deterrence-in-ukraine/ |url-status=live }}</ref> Totdat die Oekraïne die Sowjet-kernwapens wat op sy grond gestasioneer was oorgedra het, het dit die wêreld se derde grootste kernwapenvoorraad gehad.<ref name="flashpoint">{{cite web|last=Kuzio|first=Taras|author-link=Taras Kuzio|url=http://www.taraskuzio.net/media13_files/30.pdf|title=The Crimea: Europe's Next Flashpoint|date=November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140309221523/http://www.taraskuzio.net/media13_files/30.pdf|archive-date=9 March 2014}}</ref><ref name="cfr">{{cite web|url=http://www.cfr.org/arms-control-disarmament-and-nonproliferation/budapest-memorandums-security-assurances-1994/p32484|title=Budapest Memorandums on Security Assurances, 1994|work=Council on Foreign Relations|date=5 Desember 1994|access-date=2 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317182201/http://www.cfr.org/arms-control-disarmament-and-nonproliferation/budapest-memorandums-security-assurances-1994/p32484|archive-date=17 Maart 2014|url-status=dead}}</ref> Wit-Rusland het net mobiele missiellanseerders gehad, en Kasakstan het gekies om vinnig sy kernplofkoppe en missiele aan Rusland prys te gee. Oekraïne het 'n tydperk van interne debat oor hul benadering deurgemaak.<ref name=harahan-2014/><ref name=pifer-201105>{{cite web |pages=5,7,10-13,21-24 |url=https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/05_trilateral_process_pifer.pdf |title=The Trilateral Process: The United States, Ukraine, Russia and Nuclear Weapons |last=Pifer |first=Steven |publisher=Brookings Institution |id=Arms Control Series Paper 6 |date=Mei 2011 |access-date=1 Maart 2022 |archive-date=24 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224224702/https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/05_trilateral_process_pifer.pdf |url-status=live }}</ref> ===Aanloop=== Op 23 Mei 1992 het Rusland, die VSA, Belarus, Kasakstan en die Oekraïne die Lissabon-protokol tot die START I-verdrag onderteken, voor die bekragtiging van die verdrag later. Die protokol het Belarus, Kasakstan en die Oekraïne daartoe verbind om so gou as moontlik by die NPT aan te sluit as nie-kernwapenstate. Daar is egter nie ooreengekom oor die bepalings vir die oordrag van die kernplofkoppe nie, en sommige Oekraïense amptenare en parlementariërs het die moontlikheid begin bespreek om van die moderne Oekraïens geboude RT-23 (SS-24) missiele en Sowjetgeboude plofkoppe te behou.<ref name=pifer-201105/><ref name=aca-202012>{{cite web |url=https://www.armscontrol.org/node/3289 |title=The Lisbon Protocol At a Glance |last=Reif |first=Kingston |publisher=Arms Control Association |date=Desember 2020 |access-date=1 Maart 2022 |archive-date=6 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143852/https://www.armscontrol.org/node/3289 |url-status=live }}</ref> In 1993 is twee regimente UR-100N (SS-19) missiele in die Oekraïne na die berging teruggetrek omdat plofkopkomponente verby hul operasionele lewe was, en die Oekraïne se politieke leierskap het besef dat die Oekraïne nie 'n geloofwaardige kern militêre mag kon word nie, aangesien hulle nie kon onderhou nie die plofkoppe en verseker langtermyn kernveiligheid. Later in 1993 het die Oekraïense en Russiese regerings 'n reeks bilaterale ooreenkomste onderteken wat Oekraïense aansprake op die kernwapens en die Swartsee-vloot prysgegee het, in ruil vir $2,5 miljard se gas- en olieskuldkansellasie en toekomstige voorraad brandstof vir sy kernkragreaktors . Oekraïne het ingestem om die START I- en NPT-verdrae stiptelik te bekragtig. Dit het erge openbare kritiek veroorsaak wat gelei het tot die bedanking van die Oekraïense minister van verdediging, Morozov.<ref name=harahan-2014/> Op 18 November 1993 het die Rada 'n mosie goedgekeur wat ingestem het tot START I, maar die Lissabon-protokol verloën, wat daarop dui dat Oekraïne slegs 36% van missiellanseerders en 42% van die plofkoppe op sy grondgebied sal ontmantel, en finansiële vergoeding geëis het vir die taktiese kernwapens wat verwyder is. in 1992. Dit het Amerikaanse diplomatieke konsternasie veroorsaak, en die volgende dag Oekraïense president Krawtsjoek het gesê "ons moet ontslae raak van [hierdie kernwapens]. Dit is my standpunt waarvan ek nie en sal nie afwyk nie." Hy het toe 'n nuwe voorstel na die Rada gebring.<ref name=pifer-201105/><ref name=aca-202012/> [[Lêer:President Clinton's News Conference with President Yeltsin (1994).webm|duimnael|Jeltsin en Clinton nuuskonferensie, 14 Januarie 1994.]] Op 15 Desember 1993 het die Amerikaanse visepresident Al Gore Moskou vir 'n vergadering besoek. Na kantbesprekings het 'n Amerikaanse en Russiese afvaardiging, insluitend die Amerikaanse adjunkminister van verdediging, William J. Perry, na die Oekraïne gevlieg om in te stem tot die buitelyne van 'n trilaterale ooreenkoms, insluitend Amerikaanse hulp met die aftakeling van die kernstelsels in die Oekraïne en vergoeding vir die uraan in die kernkplofkoppe. Deelnemers is op 3–4 Januarie na [[Washington DC]] genooi om die ooreenkoms te finaliseer. 'n Trilaterale Verklaring met 'n gedetailleerde aanhangsel is ooreengekom, gebaseer op die voorheen ooreengekome bepalings, maar met gedetailleerde finansiële reëlings en 'n vaste verbintenis tot 'n vroeë begin met die oordrag van ten minste 200 plofkoppe na Rusland en die produksie in Rusland van kernreaktorbrandstof vir Oekraïne . Plofkoppe sou binne 10 maande van alle RT-23's (SS-24) verwyder word. Die Oekraïne wou egter nie hê dat 'n verbintenis om alle plofkoppe teen 1 Junie 1996 oor te dra om binnelandse politieke redes openbaar gemaak te word nie, en Rusland wou nie hê dat die finansiële vergoeding vir uraan bekend gemaak word nie omdat hulle bekommerd was dat Wit-Rusland en Kasakstan dit ook sou eis. Daar is besluit om dié twee sake uit die gepubliseerde ooreenkoms uit te sluit, maar dit in private briewe tussen die lande se presidente te dek. President Clinton het 'n hoflikheidsstop by [[Kijif]] gemaak op pad na Moskou vir die ondertekening van die Trilaterale Verklaring, net om te ontdek dat Oekraïne tweede gedagtes gehad het oor ondertekening. Clinton het aan Krawtsjoek gesê om nie te onderteken nie, sal groot skade aan die verhouding tussen die VSA en die Oekraïne sou veroorsaak. Na 'n paar klein herformulering, is die Trilaterale Verklaring onderteken deur die drie presidente in Moskou voor die media op 14 Januarie 1994.<ref name=pifer-201105/><ref name=hus-1996>{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/41036699 |title=Trilateral Statement by the Presidents of the United States, Russia, Ukraine |journal=Harvard Ukrainian Studies |volume=20 |year=1996 |pages=313–316 |jstor=41036699 |access-date=1 Maart 2022 |archive-date=1 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301141209/https://www.jstor.org/stable/41036699 |url-status=live }}</ref> ===Die Boedapest Memoranda=== [[Lêer:Budapest Congress Centre by József Finta (1984). - Hungary.JPG|duimnael|Op 5 Desember 1994 het die leiers van die sewe nasies by die Boedapest-kongressentrum vergader, wat hier op 'n foto gedateer Oktober 2015 getoon word, om die drie dokumente te onderteken.]] Die "Boedapest-memorandum" is eintlik drie dokumente wat individueel op 5 Desember 1994 onderteken is deur die drie leiers van die voormalige Sowjet-state, tesame met die borglande: Verenigde State, Verenigde Koninkryk en Rusland. So die UNTERM-portaal merk vir een op: "Om dit te onderskei van die ander twee Budapest Memorandums van dieselfde datum, kan hierdie een verwys word as die 'Boedapest Memorandum oor Kazakstan'<ref name="unterm">{{cite news |title=Memorandum on Security Assurances in Connection with the Republic of Kazakhstan's Accession to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons |url=https://untermportal.un.org/unterm/display/record/unhq/memorandum_on_security_assurances_in_connection_with_the_republic_of_kazakhstan/e3f3c6f0-504b-4935-b059-d91b1e462ae8 |publisher=UNTERM portal |date= |access-date=19 Augustus 2022 |archive-date=19 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819204128/https://untermportal.un.org/unterm/display/record/unhq/memorandum_on_security_assurances_in_connection_with_the_republic_of_kazakhstan/e3f3c6f0-504b-4935-b059-d91b1e462ae8 |url-status=live }}</ref>. ===Opvolg=== Nadat hieroor ooreengekom is, het die VSA sy Nunn-Lugar Cooperative Threat Reduction-program gebruik om finansiële bystand van meer as $300 miljoen (gelykstaande aan $617 miljoen in 2023) en tegniese bystand te verskaf om die kernwapens en afleweringstelsels af te takel, wat tot 2008 geneem het om ten volle voltooi.<ref name=harahan-2014/> Die VSA het ook ander ekonomiese hulp aan Oekraïne verdubbel tot $310 miljoen (gelykstaande aan $637 miljoen in 2023) vir 1994.<ref name=lat-19940111>{{cite news |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-01-11-mn-10675-story.html |title=Ukraine Agrees to Give Up Its Nuclear Arsenal, Clinton Says: Summit: President hails the accord as a breakthrough, but it faces parliamentary opposition. NATO endorses the U.S. 'Partnership for Peace' plan to broaden alliance. |last=Nelson |first=Jack |newspaper=Los Angeles Times |date=11 Januarie 1994 |access-date=1 Maart 2022 |archive-date=1 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301141214/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-01-11-mn-10675-story.html |url-status=live }}</ref> In 2009 het Rusland en die Verenigde State 'n gesamentlike verklaring vrygestel dat die memorandum se sekuriteitsversekering steeds na die verstryking van die START-verdrag gerespekteer sal word.<ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/Ukraine-Nuclear-Weapons|title=Ukraine, Nuclear Weapons, and Security Assurances at a Glance|publisher=Arms Control Association|website=ArmsControl.org|access-date=2019-03-14|archive-date=3 Maart 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303084946/https://www.armscontrol.org/factsheets/Ukraine-Nuclear-Weapons|url-status=live}}</ref> ===2013 Belarus sanksies=== In 2013 het die regering van Belarus gekla dat Amerikaanse sanksies teen die land in stryd was met Artikel 3 van die Memorandum. Die Amerikaanse regering het geantwoord dat sy sanksies daarop gemik was om menseregteskendings en ander onwettige aktiwiteite van die regering van Belarus te bekamp en nie teen die bevolking van Belarus nie.<ref name=usembassy-20130412/> ===2014 [[Russiese anneksasie van die Krim]]=== In Februarie 2014 het Russiese magte verskeie lughawens en ander strategiese terreine regdeur die [[Krim]] beset of geblokkeer.<ref>{{cite web|url=http://www.diplomaticourier.com/news/topics/politics/2187-political-legitimacy-and-international-law-in-crimea-pushing-the-u-s-and-russia-apart|title=Political Legitimacy and International Law in Crimea: Pushing the U.S. and Russia Apart|publisher=Diplomatic Courier|date=8 Mei 2014|access-date=9 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512063148/http://diplomaticourier.com/news/topics/politics/2187-political-legitimacy-and-international-law-in-crimea-pushing-the-u-s-and-russia-apart|archive-date=12 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> Die troepe was verbonde aan die Russiese [[Swartseevloot]] wat in die Krim gestasioneer was,<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/ukraine-calls-russian-troops-invasion/2014/02/28/e066bfc8-a0be-11e3-878c-65222df220eb_story.html|title=Reports of Russian military activity in Crimea prompts stern warning from Obama|newspaper=The Washington Post|first1=William|last1=Booth|first2=Karen|last2=DeYoung|date=28 Februarie 2014|access-date=1 Maart 2014|archive-date=1 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301135522/http://www.washingtonpost.com/world/ukraine-calls-russian-troops-invasion/2014/02/28/e066bfc8-a0be-11e3-878c-65222df220eb_story.html|url-status=live}}</ref> wat Rusland in stryd met die Boedapest-memorandum geplaas het. Die Russiese ministerie van buitelandse sake het aanvanklik die beweging van eenhede verbonde aan die Swartseevloot in die Krim ontken, wat daartoe gelei het dat die troepe as "klein groen mannetjies" bestempel is,<ref>{{Cite news |last=Schreck |first=Carl |date=2019-02-26 |title=From 'Not Us' To 'Why Hide It?': How Russia Denied Its Crimea Invasion, Then Admitted It |url=https://www.rferl.org/a/from-not-us-to-why-hide-it-how-russia-denied-its-crimea-invasion-then-admitted-it/29791806.html |access-date=2024-02-22 |work=Radio Free Europe/Radio Liberty |language=en}}</ref> maar nadat hulle volle militêre beheer oor die Krim geneem het, het Rusland uiteindelik hul betrokkenheid erken maar het beweer dat hulle binne die bestek van die verskillende ooreenkomste tussen die twee lande optree. Rusland het gereageer deur ’n sogenaamde “onwettige referendum” te hou oor of die Krim daarby moet aansluit, waar die opsie om deel van die Oekraïne te bly en dieselfde regte en wette van 2014 te behou, soos voorheen, nie teenwoordig was nie. Voor die referendum het Russiese weermag al die opposisie-TV en media geblokkeer, asook die saamtrekke vir ondersteuning van Oekraïne onderedruk. Daar is gevalle waar inwoners van die Krim gedwing is om met vuurwapens om te stem. Gevolglik het die Krim-parlement 'n referendum oor die Krim se toekoms aangekondig in ooreenstemming met die wet "Op die outonome Republiek van die Krim". Op 16 Maart is die referendum gehou, op 17 Maart het die Krim onafhanklikheid verklaar en op 21 Maart is dit by die Russiese Federasie ingelyf. Oekraïne het kragtig teen die optrede geprotesteer as 'n skending van Artikel 1 van die Boedapest-memorandum. Na die anneksasie van die Krim deur Rusland in 2014, het [[Kanada]],<ref name="CTV">{{cite news |first1=Corinne Ton |last1=That |first2=Christina |last2=Commisso |date=22 Maart 2014 |title=In Kyiv, Harper calls for 'complete reversal' of Crimea annexation |url=http://www.ctvnews.ca/politics/in-kyiv-harper-calls-for-complete-reversal-of-crimea-annexation-1.1740986 |publisher=CTV News |access-date=26 Maart 2014 |archive-date=16 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022722/https://www.ctvnews.ca/politics/in-kyiv-harper-calls-for-complete-reversal-of-crimea-annexation-1.1740986 |url-status=live }}</ref> Frankryk, [[Duitsland]], Italië, [[Japan]], die VK,<ref>{{cite news |first1=Chris |last1=Stevenson |first2=Oscar |last2=Williams |date=1 Maart 2014 |title=Ukraine crisis: David Cameron joins Angela Merkel in expressing anxiety and warns that 'the world is watching' |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/ukraine-crisis-david-cameron-joins-angela-merkel-in-expressing-anxiety-and-warns-that-the-world-is-watching-9162830.html |work=The Independent |access-date=25 Augustus 2017 |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925172816/http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/ukraine-crisis-david-cameron-joins-angela-merkel-in-expressing-anxiety-and-warns-that-the-world-is-watching-9162830.html |url-status=live }}</ref> en die VSA<ref name="whitehouse">{{cite press release |title=Readout of President Obama's Call with President Putin |date=1 March 2014 |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2014/03/01/readout-president-obama-s-call-president-putin |via=National Archives |work=[[whitehouse.gov]] |access-date=26 Maart 2014 |archive-date=11 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211144919/https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2014/03/01/readout-president-obama-s-call-president-putin |url-status=live }}</ref><ref name="washingtonpost">{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/condemnation-isnt-enough-for-russian-actions-in-crimea/2014/02/28/7b93b7c0-a09d-11e3-9ba6-800d1192d08b_story.html |title=Condemnation isn't enough for Russian actions in Crimea |newspaper=The Washington Post |date=28 Februarie 2014 |access-date=25 Augustus 2017 |archive-date=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127110400/https://www.washingtonpost.com/opinions/condemnation-isnt-enough-for-russian-actions-in-crimea/2014/02/28/7b93b7c0-a09d-11e3-9ba6-800d1192d08b_story.html |url-status=live }}</ref> verklaar dat Russiese betrokkenheid 'n skending van sy Budapest-memorandum verpligtinge teenoor Oekraïne en in stryd met die Oekraïense soewereiniteit en territoriale integriteit. Op 1 Maart is die Toespraak van die Verchovna Rada van Oekraïne aan die Borgstate in ooreenstemming met die Boedapest-memorandum van 1994 oor Veiligheidsversekering in verband met Oekraïne se toetreding tot die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens gepubliseer.<ref name="addvr">{{cite news |title=Address of the Verkhovna Rada of Ukraine to the Guarantor States in accordance with the Budapest Memorandum of 1994 on Security Assurances in connection with Ukraine's accession to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons |url=https://uk.mfa.gov.ua/en/press-centr/3732-adress |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Ukraine |date=1 Maart 2014 |access-date=19 Augustus 2022 |archive-date=30 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930132229/https://uk.mfa.gov.ua/en/press-centr/3732-adress |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/193360.html|title=Ukrainian parliament appeals to Budapest Memorandum signatories|publisher=Interfax Ukraine|date=28 Februarie 2014|access-date=1 Maart 2014|archive-date=4 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304202441/http://en.interfax.com.ua/news/general/193360.html|url-status=live}}</ref> Op 4 Maart het die Russiese president [[Wladimir Poetin]] op 'n vraag oor die skending van die Boedapest-memorandum geantwoord en die huidige Oekraïense situasie as 'n revolusie beskryf: "'n nuwe staat ontstaan, maar met hierdie staat en met betrekking tot hierdie staat, het ons nie enige verpligte dokumente onderteken nie."<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=ZwspcvY5kvg|archive-url=https://web.archive.org/web/20161127223000/https://www.youtube.com/watch?v=ZwspcvY5kvg|archive-date=27 November 2016|url-status=bot: unknown|title=Putin at a press conference, 4 Maart 2014 (in Russian)|publisher=YouTube|date=4 Maart 2014|access-date=15 Desember 2016}}</ref> Rusland het verklaar dat dit nooit onder verpligting was om "enige deel van die Oekraïne se burgerlike bevolking te dwing om teen sy wil in die Oekraïne te bly nie." Rusland het voorgestel dat die VSA die Boedapest-memorandum oortree en het die [[Euromaidan]] beskryf as 'n [[staatsgreep]] wat deur die VSA veroorsaak is.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.com/russian/rolling_news/2014/05/140520_rn_medvedev_ukraine.shtml|script-title=ru:Медведев: Россия не гарантирует целостность Украины|trans-title=Medvedev: Russia does not guarantee the integrity of Ukraine|language=ru|publisher=bbc.com|date=20 May 2014|access-date=27 Februarie 2017|archive-date=8 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170408103425/http://www.bbc.com/russian/rolling_news/2014/05/140520_rn_medvedev_ukraine.shtml|url-status=live}}</ref> [[Lêer:U.S. Secretary of State John Kerry speaks with British Foreign Secretary William Hague and Ukrainian Foreign Minister Andrii Deshchytsia.jpg|duimnael|Die Amerikaanse minister van buitelandse sake, John Kerry, praat met die Britse minister van buitelandse sake, [[William Hague]], en die Oekraïense minister van buitelandse sake, Andrii Deshchytsia, nadat hy die Boedapest Memorandum Ministerial oor die Oekraïne-krisis in Parys, Frankryk, op 5 Maart 2014 aangebied het.   ]] Op 24 Maart het die Kanadese premier [[Stephen Harper]] die [[G7]]-vennote gelei in 'n ''ad hoc''-vergadering tydens die 2014 Kernveiligheidsberaad vir 'n gedeeltelike skorsing van Russiese lidmaatskap van die [[G8]] weens Rusland se verbreking van die Boedapest-memorandum. Hy het gesê dat die Oekraïne sy kernwapens prysgegee het "op grond van 'n uitdruklike Russiese versekering van sy territoriale integriteit. Deur daardie versekering te verbreek, het president Poetin 'n rasionaal verskaf vir diegene elders wat min meer nodig gehad het as dit wat reeds verskaf is deur trots of grief om hulself tot die tande te bewapen." Harper het ook steun vir Oekraïne aangedui deur te sê hy sal saam met die nuwe Oekraïense regering werk aan 'n vryhandelsooreenkoms.<ref>{{cite news|first1=Steven|last1=Chase|first2=Mark|last2=MacKinnon|url=https://www.theglobeandmail.com/news/politics/harper-leads-charge-to-expel-russia-from-g8-ramp-up-sanctions/article17631725/|title=Harper leads charge to expel Russia from G8, ramp up sanctions|newspaper=The Globe and Mail|date=24 Maart 2014|access-date=27 Februarie 2017|archive-date=3 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403130103/http://www.theglobeandmail.com/news/politics/harper-leads-charge-to-expel-russia-from-g8-ramp-up-sanctions/article17631725//|url-status=live}}</ref> In Februarie 2016 het [[Sergei Lawrof]] beweer: "Rusland het nooit Boedapest-memorandum geskend nie. Dit het net een verpligting bevat, om nie Oekraïne met kernwapens aan te val nie."<ref>{{cite web | url=https://twitter.com/RussianEmbassy/status/692321689254830080 | title=Lavrov: Russia never violated Budapest memorandum | publisher=Russian Embassy in United Kingdom | date=2016-01-27 | access-date=2016-01-27 | archive-date=18 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220918022550/https://twitter.com/RussianEmbassy/status/692321689254830080 | url-status=live }}</ref> Die Kanadese joernalis Michael Colborne het egter daarop gewys dat "daar eintlik ses verpligtinge in die Boedapest is. Memorandum, en die eerste daarvan is 'om die onafhanklikheid en soewereiniteit en die bestaande grense van Oekraïne te respekteer'. Colborne het ook daarop gewys dat 'n uitsending van Lawrov se eis op die Twitter-rekening van Rusland se ambassade in die Verenigde Koninkryk eintlik "'n skakel verskaf het na die teks van die Boedapest--memorandum self met al ses verpligtinge, insluitend die wat Rusland duidelik oortree het - net daar vir almal om te sien." Steven Pifer, 'n Amerikaanse diplomaat wat betrokke was by die opstel van die Boedapest Memorandum, het later kommentaar gelewer oor "die leuens van Russiese diplomasie en sy minagting vir internasionale mening wanneer die minister van buitelandse sake iets sê wat verkeerd bewys kan word met minder as 30 sekondes van Google-feite- kyk?"<ref>{{cite news |url=https://nationalpost.com/opinion/michael-colborne-russias-bald-faced-lies |title=Russia's bald-faced lies |first=Michael |last=Colborne |work=National Post |date=4 Februarie 2016}}</ref> Op 20 April 2016 het die Oekraïne die Ministerie van Herintegrasie van Tydelik Besette Gebiede<ref name=NMC20416>{{cite news |language=uk |url=http://www.pravda.com.ua/news/2016/04/20/7106169/ |title=У Гройсмана створили нове міністерство |trans-title=Groisman created a new ministry |work=[[Ukrayinska Pravda]] |date=20 April 2016 |access-date=26 Januarie 2017 |archive-date=28 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142100/https://www.pravda.com.ua/news/2016/04/20/7106169/ |url-status=live }}</ref> gestig om die besette dele van die Donetsk-, Luhansk- en Krim-streke te bestuur, wat deur Russiese militêre ingryping van 2014 geraak word. ===Kertsj-straat voorval=== Op 25 November 2018 het die Russiese Federale Veiligheidsdiens (RFD) kuswag op drie Oekraïense vlootvaartuie geskiet en oorgeneem nadat hulle probeer het om van die [[Swartsee]] na die [[See van Azof]] deur die Kertsj-straat te vervoer op pad na die hawe van [[Marioepol]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-46338671|title=Tension escalates after Russia seizes Ukraine naval ships|date=26 November 2018|work=BBC News|access-date=26 November 2018|archive-date=26 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126095932/https://www.bbc.com/news/world-europe-46338671|url-status=live}}</ref><ref name="Osborn-Polityuk">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-russia/russia-blocks-ukrainian-navy-from-entering-sea-of-azov-idUSKCN1NU0DL|title=Russia seizes Ukrainian ships near annexed Crimea after firing on them|first1=Andrew|last1=Osborn|first2=Pavel|last2=Polityuk|work=[[Reuters]]|date=25 November 2018|access-date=26 November 2018|archive-date=26 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126005901/https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-russia/russia-blocks-ukrainian-navy-from-entering-sea-of-azov-idUSKCN1NU0DL|url-status=live}}</ref> Op 27 November 2018 het die Ministerie van Buitelandse Sake van die Oekraïne 'n beroep op die ondertekende state van die Boedapest-memorandum gedoen om dringende konsultasies te hou om volle nakoming van die memorandum se verpligtinge en die onmiddellike staking van Russiese aggressie teen Oekraïne te verseker.<ref>{{cite news |url=http://uprom.info/news/vpk/ukrayina-sklikaye-zustrich-yadernih-derzhav/ |title=Україна скликає зустріч ядерних держав |trans-title=Ukraine convenes a meeting of nuclear states |date=2018-12-05 |website=uprom.info |access-date=2018-12-05 |archive-date=5 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181205194842/http://uprom.info/news/vpk/ukrayina-sklikaye-zustrich-yadernih-derzhav/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.eurointegration.com.ua/news/2018/12/5/7090281/ |title=Україна скликає зустріч ядерних держав за механізмом Будапештського меморандуму |trans-title=Ukraine convenes a meeting of nuclear states under the mechanism of the Budapest Memorandum |author=<!--Not stated--> |date=2018-12-05 |website=www.eurointegration.com.ua |publisher=Ukrayinska Pravda |access-date=5 Desember 2018 |archive-date=6 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206145314/https://www.eurointegration.com.ua/news/2018/12/5/7090281/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://mfa.gov.ua/ua/press-center/comments/9591-zajava-mzs-ukrajini-u-zvjazku-zi-sklikannyam-konsulytacij-vidpovidno-do-budapeshtsykogo-memorandumu |title=Заява МЗС України у зв'язку зі скликанням консультацій відповідно до Будапештського меморандуму |trans-title=Statement of the Ministry of Foreign Affairs of Ukraine in connection with the convening of consultations in accordance with the Budapest Memorandum |author=<!--Not stated--> |date=2018-12-05 |website=mfa.gov.ua |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Ukraine |access-date=5 Desember 2018 |archive-date=6 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206102411/https://mfa.gov.ua/ua/press-center/comments/9591-zajava-mzs-ukrajini-u-zvjazku-zi-sklikannyam-konsulytacij-vidpovidno-do-budapeshtsykogo-memorandumu |url-status=live }}</ref> ===2022 Russiese inval in die Oekraïne=== ''Sien hoofartikel:'' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] In 2008 en 2011 het Poetin die mening uitgespreek dat nóg die oordrag van die Krim na die Oekraïne nóg die Boedapest-memorandum wat deur Jeltsin onderteken is, vir Rusland bindend was. In 2014 het Poetin beweer dat die Maidan-beweging en regeringsverandering Oekraïne radikaal verander het in 'n nuwe entiteit waarteen Rusland geen verbintenis het nie, wat die 2014-inval in [[Donbas]] moontlik gemaak het.<ref>{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2023-05-05 |title=We knew in 2011 Putin would attack Ukraine, says Bill Clinton |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/05/we-knew-putin-would-attack-ukraine-back-in-2011-says-bill-clinton |access-date=2023-05-06 |issn=0261-3077 |archive-date=6 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506064523/https://www.theguardian.com/world/2023/may/05/we-knew-putin-would-attack-ukraine-back-in-2011-says-bill-clinton |url-status=live }}</ref> Oekraïnse president [[Wolodimir Zelenski]] het in die openbaar kommentaar gelewer op die Boedapest-memorandum deur aan te voer dat dit geen ware waarborg van veiligheid bied as gevolg van Rusland se dwingende mag nie. Op 19 Februarie 2022, by die Munich-veiligheidskonferensie, het Zelenski gesê: "Sedert 2014 het die Oekraïne drie keer probeer om konsultasies met die borgstate van die Boedapest-memorandum [d.w.s. Verenigde State en Verenigde Koninkryk] te belê. Drie keer sonder sukses. Vandag sal Oekraïne doen dit vir die vierde keer ... As hulle nie weer gebeur nie of hul resultate waarborg nie veiligheid vir ons land, Oekraïne sal die volle reg om te glo dat die Boedapest-memorandum werk nie en al die pakketbesluite van 1994 word betwyfel."<ref>{{cite web|publisher=Kyiv Post|url=https://kyivindependent.com/national/zelenskys-full-speech-at-munich-security-conference/|title=Zelensky's full speech at Munich Security Conference|date=2022-02-19|access-date=2022-03-03|archive-date=3 Maart 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303233050/https://kyivindependent.com/national/zelenskys-full-speech-at-munich-security-conference/|url-status=live}}</ref> Poetin het Zelenski se opmerkings gebruik as deel van sy bewerings dat die Oekraïne kernwapens kan ontwikkel. Kritici het Poetin se aansprake betwis.<ref name="Putin 2/23/22 NY Times Nuclear Weapons">{{cite news |last=Sanger |first=David |date=2022-02-23 |title=Putin Spins a Conspiracy Theory That Ukraine Is on a Path to Nuclear Weapons |url=https://www.nytimes.com/2022/02/23/us/politics/putin-ukraine-nuclear-weapons.html |url-status=live |work=The New York Times |location=New York |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224031358/https://www.nytimes.com/2022/02/23/us/politics/putin-ukraine-nuclear-weapons.html |archive-date=2022-02-24 |access-date=2022-02-23}}</ref> Die verdrag is sedertdien deur Rusland met sy 2022-inval in die Oekraïne geskend.<ref name="budapestmemorandum15804369">[https://www.ctvnews.ca/mobile/world/what-is-the-budapest-memorandum-and-how-does-it-impact-the-current-crisis-in-ukraine-1.5804369 What is the Budapest Memorandum and how does it impact the current crisis in Ukraine?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220830155635/https://www.ctvnews.ca/mobile/world/what-is-the-budapest-memorandum-and-how-does-it-impact-the-current-crisis-in-ukraine-1.5804369 |date=30 Augustus 2022 }}, CTV News (3 Maart 2022)</ref><ref name="UKR"/> In Maart 2022 het ''The Conversation'' aangevoer: "Rusland se inval in die Oekraïne vandag is 'n selfs ernstiger oortreding en begrawe effektief Rusland se versekering in die Boedapest-memorandum."<ref>{{cite web | url=https://theconversation.com/ukraine-war-what-is-the-budapest-memorandum-and-why-has-russias-invasion-torn-it-up-178184 | title=Ukraine war: What is the Budapest Memorandum and why has Russia's invasion torn it up? | date=2 Maart 2022 }}</ref> ==Ontleding== Kragtens die ooreenkoms het die Russiese Federasie sekuriteitsversekering aan Oekraïne verskaf in die vorm van die belofte om nie aan te val of te dreig om hulle aan te val nie. Die ander ondertekenaars (die Verenigde State, Verenigde Koninkryk en Frankryk) het nie-militêre steun aan Oekraïne belowe in ruil vir sy nakoming van die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens. Die memorandum het 'n stel versekerings saamgevoeg wat Oekraïne reeds van die Konferensie oor Veiligheid en Samewerking in Europa (KVSE) se Finale Wet, die Verenigde Nasies se Handves en die Kern Nie-Verspreidingsverdrag<ref name=vasylenko-20091215/> gehou het, maar die Oekraïense regering het dit waardevol gevind om hierdie versekering in 'n Oekraïne-spesifieke dokument te hê.<ref name="Ukraine-Crisis-France24">[http://www.france24.com/en/20140303-ukraine-us-uk-diplomacy-russia-budapest-memorandum/ "Are the US and the UK bound to intervene in Ukraine?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019080737/http://www.france24.com/en/20140303-ukraine-us-uk-diplomacy-russia-budapest-memorandum |date=19 Oktober 2017 }}, france24, 3 Maart 2014</ref><ref name=cnn-20140304>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2014/03/04/opinion/pifer-ukraine-budapest-memorandum/ |title=Ukraine crisis' impact on nuclear weapons |author=Steven Pifer |publisher=CNN |date=4 Maart 2014 |access-date=6 Maart 2014 |archive-date=8 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140308080119/http://edition.cnn.com/2014/03/04/opinion/pifer-ukraine-budapest-memorandum |url-status=live }}</ref> Die Boedapest-memorandum is op politieke vlak onderhandel, maar dit is nie heeltemal duidelik of die instrument geheel en al van wetlike bepalings ontbloot is nie. Dit verwys na versekerings, maar anders as waarborge, lê dit nie 'n wetlike verpligting van militêre bystand op sy partye nie.<ref name=vasylenko-20091215/><ref name=cnn-20140304/> Volgens Stephen MacFarlane, 'n professor in internasionale betrekkinge, "gee dit ondertekenaars regverdiging as hulle aksie neem, maar dit dwing niemand om in die Oekraïne op te tree nie."<ref name="Ukraine-Crisis-France24"/> In die VSA, nóg die [[George H.W. Bush|George H. W. Bush]]-administrasie nóg die Clinton-administrasie was bereid om 'n militêre verbintenis aan Oekraïne te gee, en hulle het nie geglo dat die Amerikaanse Senaat 'n internasionale verdrag sou bekragtig nie en daarom is die memorandum in meer beperkte terme aanvaar.<ref name=cnn-20140304/> Die memorandum het 'n vereiste van konsultasie tussen die partye "in die geval 'n situasie ontstaan wat 'n vraag laat ontstaan oor die ... verbintenisse" uiteengesit in die memorandum <ref>Budapest Memorandum, paragraph 6.</ref> Of die memorandum wetlike verpligtinge uiteensit al dan nie, die probleme wat Oekraïne sedert vroeg in 2014 ondervind het, kan twyfel laat ontstaan oor die geloofwaardigheid van toekomstige sekuriteitsversekerings wat aangebied word in ruil vir nie-verspreidingsverpligtinge.<ref>{{cite web|url=https://www.ejiltalk.org/the-budapest-memorandum-and-beyond-have-the-western-parties-breached-a-legal-obligation/|website=EJIL: Talk!|title=The Budapest Memorandum and Beyond: Have the Western Parties Breached a Legal Obligation?|date=18 Februarie 2015|access-date=17 April 2019|archive-date=17 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417102608/https://www.ejiltalk.org/the-budapest-memorandum-and-beyond-have-the-western-parties-breached-a-legal-obligation/|url-status=live}}</ref> Ongeag, die Verenigde State hou in die openbaar vol dat "die Memorandum nie wetlik bindend is nie", en noem dit 'n "politieke verbintenis".<ref name=usembassy-20130412>{{cite press release |url=http://minsk.usembassy.gov/budapest_memorandum.html |title=Belarus: Budapest Memorandum |website=United States Embassy – Minsk |publisher=U.S. Department of State |date=12 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419030507/http://minsk.usembassy.gov/budapest_memorandum.html |archive-date=19 April 2014}}</ref> Oekraïense internasionale regsgeleerdes soos Olexander Zadorozhny hou vol dat die Memorandum 'n internasionale verdrag is omdat dit voldoen aan die kriteria vir een, soos vasgestel deur die 1969 Weense Konvensie oor die Reg van Verdrae (VCLT) en "'n internasionale ooreenkoms is wat skriftelik tussen state gesluit is" vorm en deur internasionale reg beheers word".<ref>{{Cite journal|last=Zadorozhny|first=Olexander|date=2015|title=Russian Aggression against Ukraine, the annexation of the Crimean peninsula and the 1994 Budapest Memorandum|journal=European Political and Law Discourse}}</ref> China en Frankryk het sekuriteitsversekering vir die Oekraïne in aparte dokumente gegee. China se regeringsverklaring van 4 Desember 1994 het nie verpligte konsultasies gevra indien vrae ontstaan nie, maar slegs vir "billike konsultasies". Frankryk se verklaring van 5 Desember 1994 het geen melding gemaak van konsultasies nie.<ref name=vasylenko-20091215/> Vir 20 jaar, tot die 2014 Russiese militêre besetting van streke van Oekraïne,<ref name=Shymanska-20180301>{{cite news |url=https://trace.tennessee.edu/ijns/vol4/iss1/1/ |title=The 'Double Standard' of Nonproliferation: Regime Type and the U.S. Response to Nuclear Weapons Program |first=Alina |last=Shymanska |newspaper=International Journal of Nuclear Security |date=1 Maart 2018 |access-date=20 Augustus 2020 |archive-date=31 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831053631/https://trace.tennessee.edu/ijns/vol4/iss1/1/ |url-status=live }}</ref> was die Oekraïnse kernontwapening 'n voorbeeldige geval van kernwapen nie-verspreiding. Sedert die invalle van die Oekraïne deur Rusland is die wysheid daarvan dat die Oekraïne sy kernwapens prysgee, bevraagteken <ref name=UKR/> selfs deur voormalige president Bill Clinton, een van sy ondertekenaars.<ref name=rte-20230404>{{cite news |url=https://www.rte.ie/news/primetime/2023/0404/1374162-clinton-ukraine/ |title=Clinton regrets persuading Ukraine to give up nuclear weapons |last=O'Callaghan |first=Ciriam |newspaper=Raidió Teilifís Éireann |date=4 April 2023 |access-date=14 November 2024}}</ref> Voormalige Amerikaanse ambassadeur in die Oekraïne, Steven Pifer, het in 2024 geskryf dat die Oekraïne se keuse om die kernwapens wat in die vroeë 1990's op sy grondgebied was te hou, 'n onrealistiese opsie was, aangesien al die infrastruktuur wat nodig is om die operasionele lewe van die plofkoppe in stand te hou, geleë was in Rusland en dat die Oekraïne self 'n ekonomiese krisis in die gesig gestaar het wat hom verhinder het om sulke infrastruktuur in sy eie land te bou. Pifer het ook opgemerk dat die Oekraïense regering destyds tot die gevolgtrekking gekom het dat dit onbekostigbaar sou wees om dit te doen. Hy het bygevoeg dat Amerikaanse en Oekraïense amptenare in retrospek nie die Russies-Oekraïense Oorlog voorsien het nie en daarom was Oekraïne bereid om veiligheids-“versekerings” van die VSA en Brittanje te aanvaar, wat anders as “waarborge” nie die gebruik van militêre vereis krag indien die ooreenkoms oortree is. Pifer het ook geskryf dat dit volgens sy mening onwaarskynlik sou wees dat sulke waarborge deur die Amerikaanse Senaat bekragtig sou word.<ref>{{Cite web |last=Pifer |first=Steven |title=Budapest Memorandum Myths |date=3 Desember 2024 |url=https://cisac.fsi.stanford.edu/news/budapest-memorandum-myths |work=Freeman Spogli Institute for International Studies |publisher=Stanford-universiteit }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale organisasies]] [[Kategorie:Veiligheid]] [[Kategorie:Boedapest]] [[Kategorie:Geskiedenis van Oekraïne]] 3iok16a5cca2w9jzjo5b2opd4wcrur1 James Williamson 0 423642 2890771 2734323 2026-04-06T17:56:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890771 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = James Williamson | bynaam = | beeld = James.williamson.1900.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = James Williamson in 1900 | geboortenaam = James A. Williamson | geboortedatum = 8 November 1855 | geboorteplek = | sterfdatum = 18 Augustus 1933 | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Brits | alma_mater = | beroep = Rolprententrepreneur, regiseur | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''James A. Williamson''' ([[8 November]] [[1855]] – [[18 Augustus]] [[1933]]) was 'n Skotse fotograaf en 'n sleutellid van die informele vereniging van vroeë filmpioniers wat deur die Franse filmhistorikus Georges Sadoul die Brighton School genoem is. Hy is veral bekend vir ''The Big Swallow'' (1901), 'n truukfilm met innoverende gebruik van uiterste nabyskoot. ''Fire!'' en ''Stop thief!'' (albei 1901), is beide dramas met kontinuïteit wat verskeie skote gevestig het.<ref name="BFIBio">{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/519902/ |title=Williamson, James (1855–1933) |publisher=BFI Screenonline |accessdate=26 Junie 2015}}</ref><ref name="NMMBio">{{cite web|url=https://collection.sciencemuseumgroup.org.uk/people/ap26495/williamson-james |title=Williamson, James (1855–1933) |publisher=Science Museum Group |accessdate=1 Mei 2020}}</ref><ref name="VCBio">{{cite web|url=http://www.victorian-cinema.net/williamson.htm |title=James Williamson |publisher=Who's Who of Victorian Cinema |accessdate=26 Junie 2015}}</ref> ==Biografie== === Vroeë lewe en loopbaan === Williamson is gebore in Pathhead naby Kirkcaldy, Fife, en het in [[Edinburg]] grootgeword, waar hy opgelei is om 'n meesterchemikus te word. Hy verhuis in 1868 na [[Londen]], waar hy 'n vakleerling by 'n [[apteker]] was, en in 1877 na Eastry, Kent, waar hy sy eie [[apteek]] koop en trou.<ref name="NMMBio" /><ref name="BFChron">{{cite web|url=http://www.brightonfilm.com/brighton_chronology.htm |title=Brighton & Hove from the dawn of the cinema |accessdate=26 Junie 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150811070923/http://brightonfilm.com/brighton_chronology.htm |archivedate=11 Augustus 2015 }}</ref> Hy was ook 'n ywerige amateur[[fotograaf]] wat fotografiese toestelle en chemiese voorrade in sy winkel verkoop het en 'n agent vir [[Kodak]] geword het.<ref name="NMMBio" /> In 1886 verskuif hy sy apteek- en fotografiese onderneming na Church Road 144, Hove,<ref name="BFChron" /> waar hy saam met sy gesin gaan woon het en vriendskappe gevorm het met mede-pioniers Esmé Collings, William Friese-Greene en George Albert Smith, vir wie hy chemikalieë verskaf en films verwerk het.<ref name="IMDBTriv">{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0932055/bio#trivia |title=James Williamson |publisher=Internet Movie Database |accessdate=26 Junie 2015}}</ref> Die eiendom, wat voorheen deur die fotograaf S. Grey van Well & Grey besit is, is later hernommer as Kerkweg 156 en dra tans 'n gedenkplaat vir Williamson se prestasies wat onthul is as deel van die eeufees van rolprentvieringe in 1996. <ref name="BFChron" /> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:James, Williamson}} [[Kategorie:Geboortes in 1855]] [[Kategorie:Sterftes in 1933]] [[Kategorie:Britse regisseurs]] nu9oj8pl41synxgya7tahwc2c4c7tc6 Christelike Instituut 0 423670 2890721 2734536 2026-04-06T17:21:21Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890721 wikitext text/x-wiki Die '''Christelike Instituut van Suidelike Afrika''' (CI) was ‘n veelrassige organisasie met as doel die samesnoering van alle Suid-Afrikaanse Christene teen die staat se beleid van [[apartheid]]. ==Agtergrond== Na die [[Sharpeville-slagting]] en [[Langa]]opstande in 1960 het die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke (SARK) byeengekom en die [[Cottesloe]]-verklaring uitgereik. Dit het ‘n verligte standpunt oor rasseverhoudinge en ‘n sosiale en kerklike samelewing sonder apartheid voorgestaan. Die [[NG-kerk]], [[Gereformeerde Kerk]] en die [[N.H. Kerk]] het die verklaring verwerp en die kloof tussen die Afrikaanstalige en die Engelstalige kerke in die land het al wyer geword. ==Aktiwiteite== Die CI is op 13 Augustus 1963 deur 280 Christene van verskillende geloofoortuigings - dominees, gewone lidmate, blankes en gekleurdes en Engels- sowel as Afrikaanssprekendes - gestig. Saam met die SARK het hulle die rasseverhoudinge in die land vanuit ‘n kerlklike perspektief ondersoek en standpunt teen die beleid van apartheid ingeneem. Hulle standpunt was verder dat kerke te min doen om die heersende rassespanning te ontlont en menseverhoudinge te normaliseer. Lidmaatskap van die CI was oop vir alle Christene van alle kerkverbande en slegs individue kon lid wees. Verskeie konferensies, bidure, studiegroepe is landswyd gehou. Steun is aan ‘n 2500 swart kerkgenootskappe oor die hele land heen verskaf. ‘n Stroom navorsingsartikels het in die organsiasie se blad ''Pro Veritate'' verskyn. Geld vir al hierdie aktiwiteite het gekom uit ledegeld, donasies en ook van kerke in die buiteland. Die meeste Engelse kerke in die land het die organisasie sterk gesteun. ==Verbanning== Op die NG-kerk se sinodesitting van Oktober 1966 is die CI se doelstellings verwerp. Daarna het die NH-kerk, die Gereformeerde Kerk en die [[AGS]] dieselfde standpunt ingeneem. In 1972 het die Schlebusch-kommissie verskeie organisasies (waaronder die CI) wat anti-apartheidsuitsprake gemaak het, ondersoek. Hul doelstellings, projekte, ledelys en finansiering is bekyk. Twee jaar later is die Wet op Geaffekteerde Organisasies deur die parlement aanvaar en op 28 Mei 1975 lewer ‘n parlementêre kommissie van ondersoek na die CI sy verslag. Bevind is dat die CI ‘n politieke organisasie is wat die idees bevorder van die [[Wêreldraad van Kerke]], geld verskaf aan terroristeorgansiasies en dus ‘n gevaar vir die bestaande orde in die land inhou. Verder is gesê dat Pro Veritate die publiek so beïnvloed dat hulle aanvaar dat geweld dalk die enigste uitweg is om die regering omver te werp. Gevolglik is op 19 Oktober 1977 alle swart bewussynsorganisasies (dus ook die CI) verbied. ==Persone== Die bekendste persone betrokke by die CI was *[[Beyers Naudé]] *[[Albertus Stephanus Geyser]] *Adriaan Pont *Ben Marais *John W. de Gruchy *Theo Kotze ==Bibliografie== *saha.org.za/collections/the_christian_institute_of_sa_collection.htm *disa.ukzn.ac.za/keywords/christian-institute *benkhumalo-segelken.de/suedafrika-texte/690-the-christian-institue/ *sahistory.org.za/archive/christian-institute-southern-africa *horstkleinschmidt.co.za.christian-institute.html *archiveshub.jise.ac.uk/search/archives/a155e005-3009-355a-83e8-9dd4259c6e94 [[Kategorie:Gereformeerde kerke in Suid-Afrika]] 8csehrdu58gj27w3lwslsrfodfvvkqt The Last of England (skildery) 0 424133 2890798 2878811 2026-04-06T18:05:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890798 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Last of England'' (skildery)}} [[Lêer:Ford Madox Brown - The Last of England - Google Art Project.jpg|duimnael|239x239px|''The Last of England'' (skildery)]] '''''The Last of England''''' is ’n olieverf-op-paneel-[[skildery]] uit 1855 deur Ford Madox Brown, wat twee emigrante uitbeeld wat [[Engeland]] verlaat om met hul baba ’n nuwe lewe in [[Australië]] te begin. Die skildery het ’n ovale formaat en is in die Birmingham Museum en Kunsgalery. ==Agtergrond== Brown het in 1852 met die skildery begin, geïnspireer deur die vertrek van sy goeie vriend, die Pre-Rafaëlitiese beeldhouer Thomas Woolner, wat in Julie daardie jaar na Australië vertrek het. Emigrasie uit Engeland was op ’n hoogtepunt, met meer as 350 000 mense wat daardie jaar die land verlaat het. Brown, wat homself destyds as "baie sukkelend en ’n bietjie mal" beskou het, het self daaraan gedink om saam met sy nuwe gesin na [[Indië]] te verhuis. ==Skildery== Die skildery beeld ’n man en sy vrou uit wat Engeland vir die laaste keer sien. Die twee hooffigure, wat op Brown en sy vrou, Emma, gebaseer is, staar ernstig voor hulle uit en ignoreer die wit kranse van Dover, wat in die boonste regterkantste hoek van die prent agter hulle verdwyn. Hulle sit styf onder ’n sambreel wat deur see-spatsels blink. Die gesin se klere en die bondel boeke langs hulle dui daarop dat hulle middelklas en geleerd is,<ref>Penny, Nicholas (24 Januarie 2019). "Down the Telescope". London Review of Books. 41 (2): 21–24. </ref> en dus nie emigreer weens dieselfde redes as die werkersklas nie. Brown se skryfwerk het dieselfde tema aangespreek: "The educated are bound to their country by quite other ties than the illiterate man, whose chief consideration is food and physical comfort." Op die voorgrond hang ’n ry koolkoppe aan die skip se reling—voorraad vir die lang reis. In die agtergrond is ander passasiers, insluitend ’n paar dronk mans, waarvan een deur Brown as iemand beskryf is wat "sy vuis bal en die land van sy geboorte vervloek".<ref>Treuherz, Julian, Angela Thirlwell, Kenneth Bendiner, and Ford Madox Brown (2011). Ford Madox Brown: Pre-Raphaelite Pioneer. London: Philip Wilson in association with Manchester Art Gallery. bl. 182. {{ISBN|9780856677007}}.</ref> Ook teenwoordig is "'n eerlike gesin van die groentewinkel-tipe: pa (ma is oorlede), oudste dogter en jonger kinders".<ref>Treuherz, Julian, Angela Thirlwell, Kenneth Bendiner, and Ford Madox Brown (2011). Ford Madox Brown: Pre-Raphaelite Pioneer. London: Philip Wilson in association with Manchester Art Gallery. p. 182. {{ISBN|9780856677007}}.</ref> Die pa is skaars sigbaar behalwe vir die pyp wat hy vashou; sy dogter het haar arm om ’n krulkop-seuntjie. Die blondkop-kind wat ’n appel agter die man se skouer eet, is gemodelleer op Brown en Emma se kind, Catherine, wat in 1850 gebore is. Die baba, wat onder die vrou se mantel weggesteek is en wie se hand sy vashou, is glo hul tweede kind, Oliver. Om die moeilike omstandighede in die skildery akkuraat vas te vang, het Brown meestal buite in sy tuin gewerk en was tevrede as die weer sleg was—hy het sy vreugde aangeteken toe die koue sy hand blou gemaak het, aangesien dit was hoe hy dit in die skildery wou hê.<ref>Treuherz, Julian, Angela Thirlwell, Kenneth Bendiner, and Ford Madox Brown (2011). Ford Madox Brown: Pre-Raphaelite Pioneer. London: Philip Wilson in association with Manchester Art Gallery. p. 184. {{ISBN|9780856677007}}.</ref> Sy bure het hom as vreemd beskou toe hulle hom in alle soorte weerstoestande sien werk het. Hy het ’n kort vers geskryf om die skildery te vergesel, waarin die vrou as hoopvol vir die toekoms uitgebeeld word: "She grips his listless hand and clasps her child, Through rainbow tears she sees a sunnier gleam, She cannot see a void where he will be." Brown se ateljee was bo ’n porseleinwinkel by 33 High Street, Hampstead, en sittings het in die huis se tuin plaasgevind. In sy dagboek het hy opgeteken dat "die linte van die hoed my vier weke geneem het om te verf".<ref>Tim Barringer, ‘Brown, Ford Madox (1821–1893)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, Sept 2004. </ref> ==Styl== Hoewel Ford Madox Brown nooit ’n lid van die Pre-Rafaëlitiese Broederskap was nie, toon “''The Last of England''”, soos baie van sy skilderye, die kenmerke van die beweging in sy helder kleure en gedetailleerde, naturalistiese fokus. Die skildery se formaat is byna sirkelvormig, ’n vorm wat die onstabiliteit van die egpaar op hul onstuimige reis beklemtoon.<ref>Penny, Nicholas (24 Januarie 2019). "Down the Telescope". London Review of Books. 41 (2): 21–24. </ref> Die kunshistorikus Nicholas Penny stel voor dat die toneel "soos deur ’n teleskoop bekyk word", en dat "dit hartseer en selfs dringendheid aan die kyker se situasie gee".<ref>Penny, Nicholas (24 Januarie 2019). "Down the Telescope". London Review of Books. 41 (2): 21–24. </ref> Brown se konsep is moontlik beïnvloed deur die mode in die middel van die eeu om teleskope by die see te gebruik.<ref>Penny, Nicholas (24 Januarie 2019). "Down the Telescope". London Review of Books. 41 (2): 21–24. </ref> Die ander passasiers in die agtergrond is saamgepers, asof deur ’n telefoto-lens, in ’n verkorte ruimte.<ref>Treuherz, Julian, Angela Thirlwell, Kenneth Bendiner, and Ford Madox Brown (2011). Ford Madox Brown: Pre-Raphaelite Pioneer. London: Philip Wilson in association with Manchester Art Gallery. p. 185. {{ISBN|9780856677007}}. </ref> ==Weergawe== Twee voltooide weergawes van die skildery bestaan: een in die Birmingham Museum en Kunsgalery en die ander in die Fitzwilliam Museum in [[Cambridge]]. ’n Verkleinde akwarel-replika van die Birmingham-skildery, wat tussen 1864 en 1866 vervaardig is, is in Tate Britain. ’n Volledig bewerkte studie en ’n gedetailleerde komposisionele tekening bestaan ook. Die kleure verskil tussen die verskillende weergawes. Almal het ’n vertikale ovale vorm, wat algemeen vir halflyf-portrette gebruik is en moontlik herinner aan die ronde [[Renaissance]]-[[tondo]]-formaat. ==Herkoms== In Maart 1859 is ''The Last Sight of England'', soos dit toe bekend was, deur Benjamin Windus aan Ernest Gambart verkoop vir 325 guineas <ref>"Sale of valuable pictures". ''[[The Times]]''. 28 Maart 1859.</ref> (2019: £34,400). ==Gewildheid== Die skildery is as Brittanje se agtste gunsteling-skildery gekies in ’n opname wat deur BBC Radio 4 uitgevoer is. In 2013 is dit 32ste geplaas uit 57 skilderye wat deur die Britse publiek uit nasionale versamelings gekies is, en wat gebruik is vir “''Art Everywhere: The World's Largest Public Art Exhibition''”.<ref> "Peter Blake Launches Art Everywhere The World's Largest Public Art Exhibition", Artlyst, 08 Augustus 2013.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} == Verdere leeswerk == * "Biography: Ford Madox Brown". Birmingham Museum and Art Gallery. Verkry 11 Februarie 2025. * "The Last of England". Tate Online. Verkry 11 Februarie 2025. * Stephen Farthing, ed. (2006). 1001 Paintings You Must See Before You Die. London: Quintet Publishing Ltd. {{ISBN|1-84403-563-8}}. * "Greatest Painting Vote". BBC. Verkry 11 Februarie 2025. {{normdata}} [[Kategorie:Skilderye]] h3t9bvweg3z0xd4myxor4zmwgceu6ey Thừa Thiên 0 424775 2890821 2741938 2026-04-06T18:18:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890821 wikitext text/x-wiki {{versmelt|Huế|Maart 2025}} '''Thừa Thiên''' is 'n provinsie in sentraal Viëtnam, bekend vir sy historiese belangrikheid en ryk kulturele erfenis. Dit is die huis van die stad [[Huế]], wat van 1802 tot 1945 die keiserlike hoofstad van Viëtnam was tydens die heerskappy van die Nguyễn-dinastie. Die provinsie het 'n belangrike rol gespeel in die politieke, kulturele en historiese ontwikkeling van Viëtnam en het een van die land se rykste kulturele erfenisse. == Geskiedenis == Die geskiedenis van Thừa Thiên is diep verweef met die geskiedenis van die Nguyễn-dinastie, wat in 1802 deur Gia Long gestig is. Gia Long het Huế gekies as die sentrum van die nuwe keiserlike ryk. Die stad het die politieke en kulturele sentrum van Viëtnam geword, en die bou van die keiserlike citadel was een van die belangrikste projekte van sy regering. Die Cittadella van Huế, wat in 1993 deur UNESCO as 'n Wêrelderfenisgebied geklassifiseer is, is 'n simbool van die keiserlike mag en invloed wat die Nguyễn-dinastie in die streek gehad het. Die dinastie het 'n aantal groot veranderinge in die politieke landskap van Viëtnam gebring, insluitend die konsolidasie van die land se administrasie en die ontwikkeling van 'n sentraliserende burokratiese staat. Die stad Huế was die tuiste van die keiser en die keiserlike hof, wat invloed gehad het op die kultuur, kuns en filosofie van die tydperk. Die keiserlike palase, tempels en ander geboue in Huế weerspieël die grandeur en majesteit van die dinastie, wat onder andere Confuciaanse en Boeddhistiese idees in sy bestuurstelsel geïntegreer het. Gedurende die Franse koloniale periode het Thừa Thiên steeds 'n rol in Viëtnam se weerstand teen die koloniale magte gespeel. Huế was betrokke in verskeie politieke bewegings teen die Franse, insluitend opstande en protesaksies wat die stad se rebelskap en kulturele trots weerspieël het. In die 20ste eeu het die gebied 'n belangrike rol in die Viëtnamese Oorlog gespeel, waar dit die fokus van verskeie militêre aksies was, deels as gevolg van sy historiese status. Na die val van Saigon in 1975 en die eenwording van Viëtnam, het Huế en die omliggende gebiede 'n herstel en wedergeboorte van kulturele en toeristiese belang beleef. == Geografie == Thừa Thiên is geleë langs die sentrale kus van Viëtnam en grens aan die provinsies Quảng Trị in die noorde en Quảng Nam in die suide. Die provinsie is geskenk met 'n ryk geografiese diversiteit, wat strek van bergagtige gebiede in die binneland tot die laagliggende kuste langs die Suid-Chinese See. Die beroemde Parfumrivier vloei deur Huế en is een van die streek se mees kenmerkende natuurbepalings. Die rivier speel nie net 'n belangrike rol in die ekosisteem van die streek nie, maar het ook 'n simboliese rol in die Viëtnamese kultuur, wat dikwels verband hou met die geskiedenis en spiritualiteit van die streek. == Ekonomie == Thừa Thiên het 'n diverse en dinamiese ekonomie wat steeds grootliks gefokus is op landbou en vissery. Die provinsie is een van die grootste produsente van ris in Viëtnam, sowel as ander landbouprodukte soos groente, vrugte en rys. Vissery is 'n ander belangrike sektor, en die provinsie se kuslyn bied 'n ryk bron van seekos wat die plaaslike ekonomie ondersteun. Toerisme speel 'n sleutelrol in die provinsie se ekonomie. Die historiese en kulturele waarde van Huế en sy omgewing lok jaarliks duisende internasionale en plaaslike toeriste aan. Behalwe vir die Cittadella van Huế, is ander belangrike besienswaardighede die Tian Mu-pagode, die keiserlike grawar, en die keiserlike palase. Die provinsie werk ook aan die ontwikkeling van ekotoerisme, wat besoekers na sy pragtige natuurskoon en bergagtige landskappe lok. == Kultuur == Die kulturele erfenis van Thừa Thiên is een van die rykste in Viëtnam. Die tradisies van die Nguyễn-dinastie word steeds in die streek bewaar, en Huế word dikwels beskou as die kultuurbasis van Viëtnam. Die stad is die sentrum van die Viëtnamese keiserlike kuns, insluitend tradisionele musiek, dans en kunstwerk. Die Cổ truyền Huế (tradisionele Huế-kultuur) het 'n unieke mengsel van Confuciaanse, Boeddhistiese en tradisionele Viëtnamese idees. Die provinsie het sy eie tradisionele kookkuns, wat bekend is vir sy verfynde geregte en komplekse smake. Huế se kookkuns is 'n belangrike deel van die provinsie se toerisme-aantreklikhede, en die stad het 'n reputasie as die kulinêre hoofstad van Viëtnam. == Belangrike bezienswaardighede == * Keiserlike Cittadella van Huế: 'n UNESCO Wêrelderfenisgebied wat die simbool is van die keiserlike mag van die Nguyễn-dinastie. * Tian Mu Pagode: 'n belangrike Boeddhistiese tempel en simbool van Huế. * Keiserlike grafte: Die graver van die keisers van die Nguyễn-dinastie. *Parfumrivier: Die rivier wat deur Huế vloei en 'n sentrale rol in die kultuur en geskiedenis speel. [[Kategorie:Provinsies van Viëtnam]] [[Kategorie:Geschiedenis van Viëtnam]] [[Kategorie:Huế]] hbuv1tmbkcovswdjfpfo91ylhev39y5 Tarusa 0 425520 2890842 2878600 2026-04-06T18:42:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890842 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Tarusa |ander_naam= |inheemse_naam=<small>Таруса</small> |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët= Tarusa Cathedral and Art Museum.jpg |beeldgrootte=240px |beeldbyskrif= |beeld_vlag=Flag of Tarusa.png |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild=Tarusa COA (2020).png |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Tarusa in Russia.svg |kaartgrootte=240px |kaartbyskrif=Die ligging van Kaloega-oblast in Rusland |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Kaloega-oblast |duimdrukkeretiketposisie=regs |duimdrukkerkaartgrootte=240 |duimdrukkerkaartbyskrif= Die ligging van Kaloega in Kaloega-oblast |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1=Deelgebied |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Kaloega-oblast]] |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=Stad-okroeg |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Dmitri Razoemofski |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel=Stigting |stigtingsdatum='''[[1371]]''' |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=168.8 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=190 |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|54|33|N|36|17|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2019 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=336&nbsp;726 |bevolkingsdigtheid_km2={{ #expr: ( 336726 / 168.8 round 2 ) }} |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=UTC+03:00 |utcafset= |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe= |poskode= |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=http://www.kaluga-gov.ru/ }} '''Tarusa''' ([[Russies]]: Таруса) is ’n stad in [[Rusland]] in [[Kaloega-oblast]]. Dit is aan die [[Oka]]-rivier geleë, 160&nbsp;km suidwes van [[Moskou]]. Die bevolking in 2023 was 33&nbsp;026. ==Geskiedenis== Dit is bekend dat Tarusa bestaan ​​het sedert 1246. <ref>Gostunsky Nikolay. Tarusa - an ancient city on the Oka. Moscow, Nauka Publishing House, 1965. (Гостунский Николай. Таруса - древний город на Оке. Москва, издательство "Наука", 1965 г.). pp. 7–8</ref> Dit was die middelpunt van Tarusa Prinsdom, wat ontstaan ​​het nadat Michail Vsevolodovich, Hertog van Prinsdom van Chernigov – een van die grootste en magtigste state binne Kiëf-Roes – die Prinsdom Tsjernigov tussen sy seuns verdeel het, en Tarusa Jury aan sy seun gegee het. Jurie van Tarusa het op sy beurt Tarusa-prinsdom tussen sy eie seuns verdeel, wat Koninsky, Spazhsky, Volkonsky, Obolensky en Myshetsky sub-prinsdomme gemaak het. In die laat 14de en vroeë 15de eeue was die appanages van die Tarusa-vorstendom bufferbesittings tussen die Moskou-prinsdom en die Groothertogdom Litaue. Sommige vorste (veral die Mezetskys en Volkonskys) het tydelik Litause onderdane geword, terwyl ander (veral die Obolenskys en Myshetskys) Moskou-onderdane gebly het. In die vroeë 16de eeue is die onafhanklikheid van hierdie vorste egter finaal gelikwideer, en hul besittings is by die Moskouse Prinsdom opgeneem. So het Tarusa 'n volwaardige deel van Moskou Prinsdom en toe Koninkryk geword. <ref>Gostunsky Nikolay. Tarusa - an ancient city on the Oka. Moscow, Nauka Publishing House, 1965. (Гостунский Николай. Таруса - древний город на Оке. Москва, издательство "Наука", 1965 г.). pp. 21–24</ref> In die 16de eeu is dit versterk met walle en loopgrawe ter verdediging teen die Krim-Tatare en [[Nogai Horde]]. <ref>Виктор Михайлович Кашкаров. Конинский удел Тарусского княжества. - «Калужская старина», т. 2, кн. I. Калуга, 1902 (Viktor Mikhailovich Kashkarov. Koninsky appanage of the Tarusa principality. - "Kaluga antiquity", vol. 2, book I. Kaluga, 1902). pp. 584–585</ref> In die XVIII eeu het Catherine die Grote Tarusa gerekonstrueer volgens 'n algemene plan, met 'n groot Sobornaya-plein in die middel en 'n fyn Sobor (kerk). Van die sentrum af het al Tarusa se strate op gereelde wyse ingeloop. Catherine die Grote se grootse ontwerp van die stad word steeds bewaar en sigbaar. <ref>Иван Бодров. Приокские дали. Москва, Издательство Московский рабочий, 1964 (Ivan Bodrov. Oka Dali. Moscow, Moskovsky Rabochiy Publishing House, 1964). pp. 18–20</ref> In die begin van die XX eeu het Tarusa die tuiste geword vir die familie van Ivan Tsvetaev - die stigter van die Pushkin Museum of Fine Arts in Moskou, sy dogter Marina Tsvetaeva - bekende digter met tragiese lot. Beroemde Russiese skilder Victor Borisov-Musatov het gereeld in Tarusa gewoon en geskilder en is daar begrawe. Tarusa het die bynaam van die "Russiese Barbison op die Oka-rivier" gekry en het 'n gewilde plek geword vir baie skilders, insluitend [[Mikhail Vrubel]], [[Konstantin Korovin]], [[Valentin Serov]], [[Nikolay Krymov]], [[Lev Lagorio]] en [[Vasily Polenov]]. <ref>Marina Tsvetaeva: The Woman, Her World, and Her Poetry (1985). Simon Karlinsky, Cambridge University Press p18 {{ISBN|9780521275743}}. pp. 221–225</ref> Sowjet-mag in Tarusa is gestig op 27 Desember 1917. In die daaropvolgende jare is al die dorp se kerke gesluit en 'n monument vir [[Joseph Stalin]] is op die sentrale plein opgerig. Tydens [[Tweede Wêreldoorlog]] het Duitse troepe Tarusa genader en dit op pad na Moskou geneem. Die dorp is deur die Duitsers beset tussen 24 Oktober en 19 Desember 1941. Daarna is die dorp deur die Rooi Leër ingeneem wat in die winter onder die Duitse vuur die Okarivier oorgesteek het en die Duitse vestings op die hoër oewer van Oka aangeval het. Oorblyfsels van die dorp se vestings en die stadsmuur kan vandag nog in die gemeenskapspark naby die Peter en Paul-katedraal gesien word. <ref>Melnikova Tatyana Petrovna. Tarusa - 101st kilometer. Moscow, Vozvrashchenie Publishing House, 2007. (Мельникова Татьяна Петровна. Таруса - 101й километр. Москва, Издательство «Возвращение», 2007 год) {{ISBN|978-5-7157-0214-2}}). pp. 13–14</ref> ==Tarusa - stad van die “Sestigers”, andersdenkendes en Vrye Kuns== Toe Stalin in 1953 gesterf het en baie voormalige politieke gevangenes vrygelaat is, kon hulle steeds nie na hul vorige woonplekke terugkeer nie, want die Sowjet-wette het hulle steeds verbied om nader as 101 kilometer aan Moskou, Leningrad en al die groot stede te woon. Daarom moes hulle klein dorpies uit hierdie 101 kilometer-sone kies, en Tarusa het een van sulke plekke geword. Een van die eerstes wat hulle hier gevestig het, was die voormalige digter van Goelag-gevangenes [[Arkady Steinberg]] en skilder [[Boris Sveshnikov]], gevolg deur vele ander soos [[Anatoly Marchenko]], [[Larisa Bogoraz]], [[Gleb Yakunin]], [[Pavel Litvinov]], [[Alexander Ginzburg]], [[Andrey Amalrik]], [[Sergei Kovalev]], [[Zoya Krakhmalnikova]], [[Lev Kopelev]] en [[Frida Vigdorova]]. Die boek ''Tarusa - die 101ste kilometer'' deur [[Tatyana Melnikova]] word gewy aan die lewens en lotgevalle van die andersdenkendes wat in Tarusa gewoon het. <ref>Melnikova Tatyana Petrovna. Tarusa - 101st kilometer. Moscow, Vozvrashchenie Publishing House, 2007. (Мельникова Татьяна Петровна. Таруса - 101й километр. Москва, Издательство «Возвращение», 2007 год) {{ISBN|978-5-7157-0214-2}}). pp. 22–25</ref> Nadat Khrushev sy [[De-Stalinization]]-beleid in 1956 verklaar het en voormalige beperkings geleidelik verwyder is, het baie van daardie mense wat deur die Sowjet-owerhede onderdruk is, steeds verkies om in Tarusa te bly. Hulle het die gees van vryheid en emansipasie gekweek, hulle het vroeër 'n hoogs intellektuele en geestelike lewe gelei en probeer vergoed vir die dekades wat in die tronk verlore geraak het. Aangetrek deur hierdie spesiale gees van vryheid en vrydenkende aura, is baie verteenwoordigers van die Moskou-intelligentsia, belas deur die te rigiede raamwerk van die Sowjet-realiteit, na Tarusa getrek. <ref>Applebaum, Anne (2003). Gulag: A History. Doubleday. {{ISBN|978-0-7679-0056-0}}. pp. 191–193</ref> So is ’n unieke unie van ou en nuwe andersdenkendes en verteenwoordigers van die vryheidsliewende intelligentsia uit die [[Sestigers]] gevorm wat hulle graag aangesluit het, wat die gesig en heersende identiteit van Tarusa vir die volgende dekades bepaal het. Die groot kulturele figure wat as sentrums van aantrekkingskrag, gravitasie en kommunikasie opgetree het, was die beroemde skrywer [[Konstantin Paustovsky]], die weduwee van die digter Osip Mandelstam - [[Nadezhda Mandelstam]], digter [[Nikolai Zabolotsky]], [[Nikolai Otten]], Vladimir Golyska, digter [[Arkady Steinberg]] en sy twee seuns, skilders [[Eduard Steinberg]] en Boris Steinberg. <ref>Memories of Arkady Steinberg. "He Lived Among Us..." Moscow, 2008 (Воспоминания об Аркадии Штейнберге. «Он между нами жил...» Москва, 2008). pp. 45–47</ref> In 1961 het skrywer [[Konstantin Paustovsky]] en digter [[Arkady Steinberg]] geveg om die beroemde ''[[Tarusa Pages]]'' te publiseer, wat die enigste boek in die Sowjetunie geword het wat Moskou-gebaseerde sentrale party-sensuur vrygespring het en sy bladsye vir verskeie vrydenkende skrywers en andersdenkendes aangebied het. Nadat die boek gepubliseer is, is dit ideologies skadelik verklaar en uit alle boekwinkels en biblioteke verwyder. Die direkteur van die Kaloega-uitgewery is berispe, die hoofredakteur is afgedank en ander onderdrukkings sou volg. Dit was slegs Paustovsky se persoonlike beroep op [[Nikita Khrushchev]] wat die vlaag van verdere onderdrukkings gestop het. <ref>Pages from Tarusa, Hardcover - by Ed. Field, Andrew. Publisher: Little, Brown and Company; First Edition (1 Jan. 1964). ASIN:B000J0F308, ISBN-10 :1199941921, ISBN-13 :978-1199941923.. pp. 8–10</ref> Nietemin het die ''Tarusa-bladsye'' 'n betekenisvolle en betekenisvolle gebeurtenis in die Sowjetliteratuur geword. Die boek het skrywers soos [[Bulat Okudzhava]], [[Vladimir Maksimov]], [[Frida Vigdorova]], [[Nadezhda Mandelstam]], en [[Naum Korzhavin]], wat in later jare geweldige gewildheid geniet het, aan die publiek bekendgestel. <ref>Odessa — Moscow — Odessa. Southwest Wind in Russian Literature. Moscow, 2014 (Одесса — Москва — Одесса. Юго-западный ветер в русской литературе. М., 2014). pp. 21–23</ref> ==Kultuur en Kuns== Sedert sy posisie op die skilderagtige Oka-rivier en produktiewe kunslewe en baie talentvolle skilders tradisioneel in Tarusa gevestig en gewerk het, dra die stad die nie-amptelike naam van die "Russiese Barbison op Oka-rivier". Die rede daarvoor is dat nêrens anders naby Moskou plekke so tipies en aangrypend Russies in hul landskap soos rondom Tarusa kon vind nie. Tarusa het gedien as lewende verpersoonliking, verpersoonliking en inkarnasie van die wonderlike Russiese landskap en al sy liriese krag, diversiteit en sagtheid. <ref>"No Love Without Poetry: The Memoirs of Marina Tsvetaeva's Daughter", published by Northwestern University Press, August 2009). pp. 18–21</ref> Die dorp het 'n aantal gewilde kunsmuseums - die Tarusa Town Picture Gallery, wat 'n tak van Kaloega Regional Museum of Art is, wat spog met 'n ryk versameling van sulke klassieke Russiese kunstenaars soos [[Boris Kustodiev]], [[Nikolay Krymov]], [[Ivan Aivazovsky]], [[Lev Lagorio]] en [[Vasily Polenov]]. Daar is ook die Tarusa Regional Museum of Local Lore en die Tsvetayevs Family Museum. Gedurende die XX eeu het Tarusa die middelpunt geword van progressiewe avant-garde skilders wat die lesse van Picasso, Braque, Malevich en Kandinsky wou aangryp om die mees progressiewe neigings van die Westerse en internasionale kuns te akkommodeer. Sedert [[De-stalinisering]] in die 1950's het Tarusa 'n soort gravitasiesentrum vir hulle geword. Dit was veral waar nadat Khrushev en ander partyleiers letterlik die aantrekkingskrag na avant-garde skilderkuns in 1962 ná die Manezh-uitstalling verpletter het, waarna baie nuuskierige kunstenaars agter die kreef van Sowjet-amptelike kuns gebly het. <ref>Karlinsky, Simon and Appel, Alfred (1977). The Bitter air of exile: Russian writers in the West, 1922–1972. University of California Press {{ISBN|978-0-520-02895-1}}. pp. 150–153</ref> Na die vernietiging van die Bulldozer-uitstalling in Moskou in 1974, het vrye kunstenaars ook óf in ballingskap na die Weste óf in interne ballingskap in Tarusa gegaan, waar hulle ver van amptelike toesig en toesig kon skep en hulself vrylik in skilderkuns en beeldhoukuns kon uitdruk. [[Eduard Steinberg]], [[Jury Zheltov]], [[Igor Vulokh]], [[Ülo Sooster]], [[Eduard Gorokhovsky]], [[Evgeny Rukhin]], [[Raphael Canossa]], [[Boris Zhutovsky]], [[Ivan Chuikov]], [[Mikhail Roginsky]], [[Alexander Kharitonov]], [[Vasily Sitnikov]]. <ref>Memories of Arkady Steinberg. "He Lived Among Us..." Moscow, 2008 (Воспоминания об Аркадии Штейнберге. «Он между нами жил...» Москва, 2008). pp. 146–149</ref> == Ekonomie== Tarusa het 'n kunskeramiekfabriek, 'n afdeling van die Russiese ruimtenavorsingsinstituut en 'n melkfabriek. ==Begraafplase== Tarusa het twee begraafplase: die Ou Begraafplaas en die Nuwe Begraafplaas. Skrywer [[Konstantin Paustovsky]], beeldhouer [[Vasily Vatagin]], Marina Tsvetaeva se dogter [[Ariadna Èfron]], ainter [[Eduard Steinberg]], bouer Sergey Krutilin, en skrywer Nadezhda Krandievskaya word in die Ou Begraafplaas begrawe. <ref>Аркадий Штейнберг. Избранное. «Библиотека для избранных», 2017. pp. 11–13</ref> <gallery> Lêer:Tarusa Paustovsky Tomb.jpg|thumb|Tarusa Paustovsky Tomb Lêer:Tarusa Eduard Steinberg Grave Place.jpg|thumb|Tarusa Eduard Steinberg Grave </gallery> == Uitsigte oor Tarusa== <gallery> Lêer:Tarusa Cathedral Main part.jpg|Tarusa Cathedral Main part Lêer:Tarusa Wedding Hall.jpg|Tarusa Wedding Hall Lêer:Tarusa Wedding Center in Old Mansion.jpg|Tarusa Wedding Center in Old Mansion Lêer:Tarusa House in the center in Winter.jpg|Tarusa House in Winter Lêer:Tarusa New School.jpg|Tarusa New School Lêer:Tarusa Obelisk.jpg|thumb|Tarusa historiese plek Obelisk </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Bronnelys == * Pages from Tarusa, Hardcover - by Ed. Field, Andrew. Publisher: Little, Brown and Company; First Edition (1 Jan. 1964). ASIN:B000J0F308, ISBN-10 :1199941921, ISBN-13 :978-1199941923. * Gostunsky Nikolay. Tarusa - an ancient city on the Oka. Moscow, Nauka Publishing House, 1965. (Гостунский Николай. Таруса - древний город на Оке. Москва, издательство "Наука", 1965 г.) * Melnikova Tatyana Petrovna. Tarusa - 101st kilometer. Moscow, Vozvrashchenie Publishing House, 2007. (Мельникова Татьяна Петровна. Таруса - 101й километр. Москва, Издательство «Возвращение», 2007 год) {{ISBN|978-5-7157-0214-2}}) * Иван Бодров. Приокские дали. Москва, Издательство Московский рабочий, 1964 (Ivan Bodrov. Oka Dali. Moscow, Moskovsky Rabochiy Publishing House, 1964) * Петр Семенов. Географическо-статистический словарь Российской империи, т. III. Санкт-Петербург., 1867 (Pyotr Semenov. Geographical and Statistical Dictionary of the Russian Empire, vol. III. St. Petersburg., 1867) * Виктор Михайлович Кашкаров. Конинский удел Тарусского княжества. - «Калужская старина», т. 2, кн. I. Калуга, 1902 (Viktor Mikhailovich Kashkarov. Koninsky appanage of the Tarusa principality. - "Kaluga antiquity", vol. 2, book I. Kaluga, 1902) * Marina Tsvetaeva: The Woman, Her World, and Her Poetry (1985). Simon Karlinsky, Cambridge University Press p18 {{ISBN|9780521275743}} * Applebaum, Anne (2003). Gulag: A History. Doubleday. {{ISBN|978-0-7679-0056-0}}. * "No Love Without Poetry: The Memoirs of Marina Tsvetaeva's Daughter", published by Northwestern University Press, August 2009) * Karlinsky, Simon and Appel, Alfred (1977). The Bitter air of exile: Russian writers in the West, 1922–1972. University of California Press {{ISBN|978-0-520-02895-1}} * Вадим Перельмутер. Дарёный конь. Книга о стихах и прозе. — М.: ОГИ, 2015. — 510 с. — 2000 экз. — {{ISBN|978-5-94282-771-7}}. * Аркадий Штейнберг. К верховьям. Собрание стихов. О Штейнберге: Материалы к биографии. Мемуары. Заметки. Стихи. М., 1997 * Аркадий Штейнберг. Вторая дорога. Стихотворения. Поэмы. Графика. М., 2007 * Memories of Arkady Steinberg. "He Lived Among Us..." Moscow, 2008 (Воспоминания об Аркадии Штейнберге. «Он между нами жил...» Москва, 2008) * Аркадий Штейнберг. Золотой мяч. Избранные переводы. М., 2014 * Аркадий Штейнберг. Избранное. «Библиотека для избранных», 2017 * Одесса — Москва — Одесса. Юго-западный ветер в русской литературе. М., 2014 * Fleishman, Lazar (1990). Boris Pasternak: The Poet and His Politics. Harvard University Press. {{ISBN|978-0-674-07905-2}}. * Slater, Maya, ed. (2010). Boris Pasternak: Family Correspondence 1921–1960. Hoover Press. {{ISBN|978-0-8179-1025-9}}. * Griffiths, Frederick T.; Rabinowitz, Stanley J.; Fleishmann, Lazarus (2011). Epic and the Russian Novel from Gogol to Pasternak (pdf). Studies in Russian and Slavic Literatures, Cultures and History. Boston: Academic Studies Press. p. 241. {{ISBN|978-1-936235-53-7}}. OCLC 929351556. *Kilometer 101 by Maxim Osipov, edited by Boris Dralyuk, translated from the Russian by Boris Dralyuk, Nicolas Pasternak Slater, and Alex Fleming. 2022, Penguin Random House. * Austin, Anthony (July 11, 1982). "The Life of a Zek (Book review of "Notes of a Revolutionary")". New York Times. * Alexeyeva, Lyudmila (1993). The Thaw Generation: Coming of Age in the Post-Stalin Era. Pittsburgh, PA: University of Pittsburgh Press. p. 166. {{ISBN|978-0-8229-5911-3}}. * Coleman, Fred (August 15, 1997). The Decline and Fall of Soviet Empire : Forty Years That Shook The World, From Stalin to Yeltsin. St. Martin's Griffin. {{ISBN|978-0-312-16816-2}}. p. 95-97 * Laqueur, Walter (1996). The Dream that Failed : Reflections on the Soviet Union. USA: Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-510282-6}}. * Amalrik, Andrei (1970). Will the Soviet Union Survive Until 1984?. New York: Harper & Row. {{ISBN|978-0-06-090732-7}}. == Eksterne skakels == * [http://www.tarusa.ru/ Inligting oor die streek] * [http://forum.tarusa.ru/ Kaloega-forum] * [http://visit2kaluga.ru/ Foto's] {{Commons-kategorie inlyn|Tarusa|Tarusa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Rusland]] [[Kategorie:Nedersettings in Kaloega-oblast]] 2c75is8fjzbch1sbc8th3clvtapgq66 Vlorë 0 425558 2890664 2763002 2026-04-06T14:22:51Z Jcb 223 2890664 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | ''' Vlorë ''' <br /> [[Lêer: Panoramic photo of Lungomare area in Vlorë.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Albania-CIA WFB Map.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer: Stema_e_Bashkisë_Vlorë.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer: Flag of Vlorë.gif|90px|Center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Albanië}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate| 40|37|N|20|46|E}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 600 vC |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 616,65 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 0 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2023) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 66&nbsp; 320 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Ermal Dredha |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{URL|https://vlora.gov.al/}} |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Vlorë''' (/ˈvlɔːrə/ VLOR-ə,<ref>{{Cite encyclopedia |url=http://www.lexico.com/definition/Vlor%C3%AB |archive-url=https://web.archive.org/web/20200707001319/https://www.lexico.com/definition/vlore?s=t |url-status=dead |archive-date=2020-07-07 |title=Vlorë |dictionary=Lexico UK English Dictionary |publisher=Oxford University Press }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200707001319/https://www.lexico.com/definition/vlore?s=t |date=2020-07-07 }}</ref><ref>American Heritage Dictionary, Vlorë, besoek 5 Julie 2020</ref> [[Albanees]]: [ˈvlɔɾə]; Albanese definitiewe vorm: Vlora) is die derde mees bevolkte stad van [[Albanië]] en setel van Vlorë-distrik en Vlorë-munisipaliteit. Geleë in die suidweste van Albanië, lê Vlorë op die Baai van Vlorë en word omring deur die voorheuwels van die Kerauniese-berge langs die Albanese Adriatiese en Ioniese Seekus. Dit ervaar 'n Mediterreense klimaat, wat deur die Kerauniese-berge en die nabyheid aan die [[Middellandse See]] beïnvloed word. Die kusgebied van Vlorë was een van daardie Illiriese terreine wat vanaf die 11de-10de eeue vC voorstedelike aktiwiteit ervaar het. Die gebied is deur Antieke Grieke gekoloniseer. 'n Groot versterkte hawedorpie wat vanaf die 6de eeu vC tot die 2de eeu nC bewoon is, word, nou gedeeltelik onder water, in Triport, noordwes van die huidige Vlorë, geplaas. Aansienlike hawe-aktiwiteit op hierdie terrein het vanaf ten minste die argaïese tydperk tot die Middeleeuse tydperk plaasgevind. Daar is voorgestel dat 'n oordrag van die antieke stad vanaf die terrein van Triport na die terrein van moderne Vlorë plaasgevind het. Die middel van die moderne stad beskik oor argeologiese oorblyfsels wat uit die laat oudheid dateer. Aulon, waaruit die moderne stad sy naam gekry het, verskyn in historiese bronne vanaf die 2de eeu CE. Dit is in verskillende tydperke deur die geskiedenis deur Romeine, Bisantyne, Normandiërs, Venesiërs en Ottomane verower. Tussen die 18de en 19de eeue het die Albaniërs beide geestelike en intellektuele krag vir nasionale bewussyn ontwikkel, wat beslis tot die Albanese Renaissance gelei het. Vlorë het 'n instrumentele rol in Albanese Onafhanklikheid gespeel as 'n episentrum vir die stigters van moderne Albanië, wat die Onafhanklikheidsverklaring op 28 November 1912 by die Vergadering van Vlorë onderteken het. Vlorë is een van die belangrikste stede van suidelike Albanië en die streek Labëria wat tradisioneel bekend is vir sy kultuur, tradisies en folklore. Vlorë word bedien deur die hawe van Vlorë, die SH8-hoofweg en die A2-snelweg, wat gesamentlik 'n deel van die Adriaties-Ioniese Korridor en die Pan-Europese Korridor VIII verteenwoordig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Albanië]] 07jxshhwe88g2v7rz9gvjuljy4ldvac David Sacks 0 426165 2891019 2848503 2026-04-07T08:39:03Z Sobaka 328 skakels 2891019 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = David Sacks | bynaam = | beeld = David O. Sacks 2024 (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = David Sacks in 2024 | geboortenaam = David Oliver Sacks | geboortedatum = [[25 Mei]] [[1972]] | geboorteplek = [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}}{{vlagland|Verenigde State}} | beroep = [[entrepreneur]], [[skrywer]] en belegger in internettegnologiefirmas | ander = | bekend = Entrepeneur, [[Withuis]] [[KI]] en kripto-tsaar | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = Jacqueline Tortorice | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''David Oliver Sacks''' (gebore [[25 Mei]] [[1972]])<ref name=meet>{{cite web |last=Thomas |first=Owen |url=http://www.businessinsider.com/yammer-ceo-david-sacks-bio-2012-6 |title=Meet The Yammer CEO Who Just Made Hundreds Of Millions Of Dollars Selling To Microsoft |date=25 Junie 2012 | work=Business Insider |access-date=2 Junie 2020}}</ref> is 'n Suid-Afrikaans-Amerikaanse<ref> {{Cite tweet |user=DavidSacks |number= 1781777151878107574 |title=I became a U.S. citizen in 1982.}}</ref> [[entrepreneur]], [[skrywer]] en belegger in internettegnologiefirmas. Hy is 'n algemene vennoot van Craft Ventures, 'n [[waagkapitaal]]fonds wat hy laat in 2017 mede-stigter het. Daarbenewens is hy 'n voormalige mede-aanbieder van die ''All In-podcast'', saam met Chamath Palihapitiya, Jason Calacanis en David Friedberg.<ref>{{Cite web |title=ALL-IN with Chamath, Jason, Sacks & Friedberg |url=https://www.allinpodcast.co/ |website=allinpodcast.co}}</ref> Voorheen was Sacks die bedryfshoof en produkleier van [[PayPal]],<ref name=meet/><ref>{{cite press release |date=8 Julie 2002 |title=eBay to Acquire PayPal-- Shared Mission Will Expand Platforms and Benefit Consumers |url=https://investors.ebayinc.com/releasedetail.cfm?releaseid=84142 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171121215911/https://investors.ebayinc.com/releasedetail.cfm?releaseid=84142 |archive-date=21 November 2017 |access-date=8 Desember 2017 |work=eBay |archivedate=21 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171121215911/https://investors.ebayinc.com/releasedetail.cfm?releaseid=84142 }}</ref> en stigter en uitvoerende hoof van Yammer.<ref>{{cite news |last=Bryant |first=Adam |date=16 Julie 2011 |title=Fostering a Culture of Dissent |url=http://www.nytimes.com/2011/07/17/business/david-sacks-of-yammer-on-fostering-dissent-corner-office.html |url-access=limited |work=[[The New York Times]] |access-date=2 Junie 2020}}</ref><ref>{{cite web |date=25 Junie 2012 |title=With $1.2 Billion Yammer Buy, Microsoft's Social Enterprise Strategy Takes Shape |url=http://techcrunch.com/2012/06/25/its-official-microsoft-confirms-it-has-acquired-yammer-for-1-2-billion-in-cash/ |work=TechCrunch |access-date=8 Desember 2017}}</ref> In 2016 het hy vir tien maande tussentydse uitvoerende hoof van Zenefits geword.<ref>{{cite news |last=Manjoo |first=Farhad |date=12 Oktober 2016 |title=Zenefits, a Rocket That Fell to Earth, Tries to Launch Again |url=http://www.nytimes.com/2016/10/13/technology/zenefits-a-rocket-that-fell-to-earth-tries-to-launch-again.html?_r=0 |url-access=limited |work=[[The New York Times]] |access-date=8 Desember 2017}}</ref> In 2017 het Sacks Craft Ventures, <ref>{{cite web | url=http://www.axios.com/david-sacks-teams-with-bill-lee-to-raise-350-million-vc-fund-1515111045-5efbe6bc-63bc-42b8-92fa-82d8b61216ed.html | title=David Sacks teams with Bill Lee to raise $350 million VC fund | date=4 Januarie 2018 | work=Axios | access-date=2 Junie 2020 | archive-date= 3 Junie 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200603042538/https://www.axios.com/david-sacks-teams-with-bill-lee-to-raise-350-million-vc-fund-1515111045-5efbe6bc-63bc-42b8-92fa-82d8b61216ed.html | url-status=dead }}</ref> 'n vroeë-fase waagfonds, gestig. Sy engelbeleggings sluit in [[Facebook]], [[Uber]], [[SpaceX]], [[Palantir Technologies]] en [[Airbnb]].<ref name="TC-Rao">{{cite web |last=Rao |first=Leena |date=8 November 2011 |title=Max Levchin, Keith Rabois And David Sacks Back The Uber For Carwashes, Cherry |url=https://techcrunch.com/2011/11/08/max-levchin-keith-rabois-and-davis-sacks-back-the-uber-for-carwashes-cherry/ |work=TechCrunch | access-date=8 Desember 2017}}</ref><ref>{{cite web |last=Bort |first=Julie |date=6 Julie 2016 |title=Why one of the most successful people in tech took the No. 2 job at a startup |url=http://www.businessinsider.com/why-david-sacks-became-coo-of-zenefits-2015-7 |url-access=subscription |work=Business Insider |access-date=8 Desember 2017}}</ref><ref>{{cite web |last=Griffith |first=Erin |url=http://fortune.com/2014/06/05/meet-the-uber-rich/ |title=Meet the Uber Rich |date=5 Junie 2014 |work=Fortune |access-date=8 Desember 2017}}</ref> In Desember 2024 het president [[Donald Trump]] Sacks aangewys as die Withuis KI en kripto-tsaar vir die inkomende administrasie.<ref name="Czar">{{cite web |last1=Lai |first1=Stephanie |last2=Lowenkron |first2=Hadriana |date=6 December 2024 |title=Trump Names David Sacks as White House AI and Crypto Czar |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241206025658/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar |archive-date=6 Desember 2024 |access-date=6 Desember 2024 |website=Bloomberg.com |language=en}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Sacks is gebore in 'n [[Jood]]se gesin in [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], en het saam met sy gesin na [[Tennessee]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], geëmigreer toe hy vyf was.<ref>{{Cite web |last=Markoe |first=Lauren |date=2023-05-23 |title=Who is the Jewish guy who will 'moderate' DeSantis' presidential launch on Twitter? |url=https://forward.com/fast-forward/548199/desantis-presidential-launch-jewish-david-sacks-elon-musk-twitter-moderate/ |access-date=2024-03-08 |website=The Forward |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Guynn |first=Jessica |url=http://www.latimes.com/business/la-xpm-2012-jul-01-la-fi-himi-sacks-20120701-story.html | title=Yammer CEO: A Voice To Be Heard | date=1 Julie 2012 | work=[[Los Angeles Times]] | access-date=2 Junie 2020}}</ref> Alhoewel Sacks nie geweet het dat hy 'n entrepreneur wou word nie, wou hy nie in 'n beroep soos sy pa, wat 'n endokrinoloog was, werk nie. Hy sê hy het inspirasie geneem van sy oupa, wat 'n lekkergoedfabriek in die 1920's begin het.<ref name=Herel-boss>{{cite news |last1=Herel |first1=Suzanne |title=Meet the Boss: David Sacks, CEO of Yammer |url=https://www.sfgate.com/business/article/Meet-the-Boss-David-Sacks-CEO-of-Yammer-3347271.php |access-date=6 November 2018 |work=SF Gate |date=22 Februarie 2012}}</ref> Sacks het die Memphis University School in [[Memphis, Tennessee]], bygewoon. Hy het sy Baccalaureus Artium in ekonomie aan die Stanford-universiteit in 1994<ref name=Herel-boss /> en 'n Juris Doctor van die Universiteit van Chicago Regskool in 1998 verwerf.<ref name="EDGAR">{{cite web |url=http://sec.edgar-online.com/paypal-inc/10-k405-annual-report-regulation-s-k-item-405/2002/03/13/Section19.aspx |title=PayPal: executive officers and directors |via=EDGAR |date=1 Maart 2002 |access-date= 18 Februarie 2011 |archive-date=19 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170119012924/http://sec.edgar-online.com/paypal-inc/10-k405-annual-report-regulation-s-k-item-405/2002/03/13/Section19.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.yammer.com/about/management |title=Management bios |publisher=Yammer |access-date=17 Februarie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718135600/https://www.yammer.com/about/management |archive-date=18 Julie 2011 }}</ref><ref>{{cite magazine |last=Davis |first=Joshua |date=September 2007 |title=Take2.0: Former PayPal executive and Hollywood producer David Sacks returns to the start-up world, harnessing Web 2.0 to build a collaborative family-tree site. |url=http://magazine.uchicago.edu/07910/features/take2.shtml |magazine=University of Chicago Magazine |volume=100 |issue=1}}</ref> ==Loopbaan== ===PayPal=== In 1999 het Sacks sy werk as 'n bestuurskonsultant vir McKinsey & Company verlaat om by Max Levchin, [[Peter Thiel]] en Luke Nosek se [[e-handel]]-[[beginonderneming]] Confinity aan te sluit.<ref>{{Cite magazine |last=Lillington |first=Karlin |title=PayPal Puts Dough in Your Palm |url=https://www.wired.com/1999/07/paypal-puts-dough-in-your-palm/ |access-date=2024-03-08 |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Craft Ventures |url=https://www.craftventures.com/team/david-sacks |access-date=2024-03-08 |website=www.craftventures.com}}</ref> Later daardie jaar was Sacks die eerste produkleier van Confinity se mylpaalproduk, en korporatiewe opvolger, [[PayPal]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=PayPal: A Merger of Enemies That Reshaped Silicon Valley |url=https://www.sequoiacap.com/podcast/crucible-moments-paypal/ |access-date=2024-03-08 |website=Sequoia Capital |language=en-US}}</ref> Met bevordering tot Paypal COO, het hy baie van die maatskappy se sleutelspanne gebou, en was verantwoordelik vir produkbestuur en ontwerp, verkope en bemarking, sake-ontwikkeling, internasionale, kliëntediens, bedrogbedrywighede en menslikehulpbronfunksies.<ref name=":0" /><ref>{{cite news |last=D'Onfro |first=Jillian |date=2014-03-15 |title=Here's Why A Former PayPal Exec Absolutely Hates Meetings |url=http://www.businessinsider.com/david-sacks-paypal-exec-hates-meetings-2014-3 |work=Business Insider |access-date=31 Mei 2018}}</ref> PayPal het hul aanvanklike openbare aanbod in Februarie 2002 gehad. Dit was een van die eerste IPO's ná die [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September-aanvalle]]. Die aandeel het op die eerste dag met meer as 54% gestyg.<ref>{{cite news |last=Kane |first=Margaret |date=19 Mei 2002 |title=PayPal shares make strong debut |url=http://news.cnet.com/2100-1017-838643.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302113501/https://www.cnet.com/tech/tech-industry/paypal-shares-make-strong-debut/ |archive-date=2 Maart 2022 |access-date=2024-03-08 |work=CNET }}</ref> In Oktober 2002 het eBay PayPal vir $1,5 miljard verkry.<ref>{{cite web |website=CNN Money |date=8 Julie 2002 |url=https://money.cnn.com/2002/07/08/news/deals/ebay_paypal/index.htm |title=eBay buys PayPal for $1.5B}}</ref> Sacks is 'n lid van die sogenaamde "PayPal Mafia", 'n groep stigters en vroeë werknemers van PayPal wat voortgegaan het om 'n reeks ander suksesvolle tegnologiemaatskappye te stig. Hulle word dikwels gekrediteer met inspirerende Web 2.0 en die heropkoms van verbruikersgefokusde internetmaatskappye ná die [[Dot-comvoorspoedgolf]] van 2001.<ref>{{cite web |last=Forrest |first=Conner |date=2014-06-30 |title=How the 'PayPal Mafia' redefined success in Silicon Valley |url=https://www.techrepublic.com/article/how-the-paypal-mafia-redefined-success-in-silicon-valley/ |website=TechRepublic|access-date=21 Februarie 2019}}</ref><ref>{{cite news |last=Banks |first=Marcus |date=16 Mei 2008 |title=Nonfiction review: 'Once You're Lucky' |url=http://www.sfgate.com/books/article/Nonfiction-review-Once-You-re-Lucky-3283709.php |work=SFGate}}</ref> ===Film vervaardiger=== Na PayPal se verkryging, het Sacks die politieke [[satire]] ''Thank You for Smoking'' vervaardig en gefinansier, wat tydens die 2005 Toronto Internasionale Filmfees in die première was, is deur Twentieth Century Fox aangeskaf vir teateruitreiking in 2006, en is genomineer vir twee [[Golden Globe]]s, insluitend 'Beste rolprent'.<ref name="meet" /> Sacks het die 2023 biopiek ''Dalíland'' oor kunstenaar [[Salvador Dalí]] ontwikkel en vervaardig.<ref name="Deadline">{{cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |title=Ezra Miller-Ben Kingsley Dark Comedy 'DaliLand' Picked Up By Magnolia Pictures |url=https://deadline.com/2022/11/ezra-miller-ben-kingsley-daliland-magnolia-pictures-acquisition-1235180121/ |website=Deadline |date=22 November 2022 |access-date=8 Augustus 2023}}</ref> Dalíland het by die 2022 Toronto Internasionale Rolprentfees in première verskyn en is deur Magnolia Pictures verkry vir teateruitreiking in 2023.<ref name="Deadline" /> ===Geni.com=== In 2006 het Sacks Geni.com, 'n [[genealogie]]se webwerf, gestig. In 2008 het Sacks en medestigter Adam Pisoni hierdie interne kommunikasie-instrument in 'n selfstandige maatskappy genaamd Yammer gespin.<ref>{{cite web |last=Taylor |first=Colleen |date=25 Junie 2012 |url=http://techcrunch.com/2012/06/25/memory-lane-watch-the-moment-in-2008-when-yammer-launched-as-a-standalone-business/ |title=Memory Lane: Watch The Moment In 2008 When Yammer Launched As A Standalone Business |website=TechCrunch}}</ref> Geni is in 2012 deur MyHeritage verkry.<ref>{{cite news |last=Lynley |first=Matthew |date=2012-11-28 |title=MyHeritage Raises $25 Million, Aquires [sic] Geni |url=https://www.wsj.com/articles/BL-DGB-25542 |url-access=subscription |work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> ===Yammer=== [[Lêer:David O. Sacks.jpg|duimnael|'''Sacks in 2011.''']] In 2008 het Yammer die eerste Enterprise Social Network bekendgestel, 'n veilige oplossing vir interne korporatiewe [[kommunikasie]] en samewerking,<ref>{{cite web |last=Van Grove |first=Jennifer |date=2010-10-21 |title=How Yammer Won Over 80% of the Fortune 500 |url=http://mashable.com/2010/10/21/yammer-growth/#g6OfwiJh0gq7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130304071410/https://mashable.com/2010/10/21/yammer-growth/#g6OfwiJh0gq7 |archive-date=March 4, 2013 |website=Mashable |access-date=31 Mei 2018 }}</ref> wat die groot prys by TechCrunch50-konferensie gewen het.<ref>{{cite web |last=Schonfeld |first=Erick |date=10 September 2012 |title=Yammer Takes Top Prize At TechCrunch50 |url=http://techcrunch.com/2008/09/10/yammer-takes-techcrunch50s-top-prize/ |website=TechCrunch}}</ref> Volgens Social Capital <ref>{{cite web|last=Hamid |first=Mamoon |date=2015-02-04 |title=Software-as-a-Service (SaaS) Secrets to Raising Venture Capital |url=https://www.slideshare.net/03133938319/saastr/10-0246810120_6_12_18_24 |website=SlideShare |publisher=Social Capital |access-date=31 Mei 2018}}</ref> het Yammer se virale benadering dit een van die vinnigste groeiende sagteware-as-'n-diens (SaaS)-ondernemings in die geskiedenis gemaak, met meer as agt miljoen ondernemingsgebruikers in net vier jaar. Yammer het ongeveer US$142 miljoen se befondsing ontvang van waagkapitaalfirmas soos Charles River Ventures, Founders Fund, Emergence Capital Partners en Goldcrest Investments.<ref>{{cite web |last=Hesseldahl |first=Arik |date=2012-02-29 |title=Yammer Lands $85 Million Funding Round From Draper Fisher Jurvetson |url=https://allthingsd.com/20120229/yammer-lands-85-million-funding-round-from-draper-fisher-jurvetson/ |website=AllThingsD |access-date=2024-03-08}}</ref> In Julie 2012 het [[Microsoft]] Yammer vir $1,2 miljard verkry as 'n kerndeel van sy wolk/sosiale strategie.<ref>{{cite news |last=Lardinois |first=Frederic |date=19 Julie 2012 |title=Microsoft Completes Its $1.2B Yammer Acquisition |url=http://techcrunch.com/2012/07/19/microsoft-completes-its-1-2b-yammer-acquisition/ |work=TechCrunch}}</ref> ===Zenefits=== In Desember 2014 het Sacks 'n "groot belegging" in Zenefits gemaak.<ref>{{cite web |last=O'Brien |first=Chris |date=2014-12-10 |title=Yammer founder David Sacks joins Zenefits as COO, makes 'major investment' in company |url=https://venturebeat.com/2014/12/10/yammer-founder-david-sacks-joins-zenefits-as-coo-makes-major-investment-in-company/ |website=VentureBeat |access-date=9 Maart 2018 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612223336/https://venturebeat.com/2014/12/10/yammer-founder-david-sacks-joins-zenefits-as-coo-makes-major-investment-in-company/ |url-status=dead }}</ref> In Januarie 2016 het Zenefits se direksie hom gevra om as tussentydse uitvoerende hoof in te tree te midde van 'n "regulatoriese krisis" rakende die maatskappy se lisensievoldoening, en die uitvoerende hoof, Parker Conrad, vervang.<ref>{{cite web | last = Kafka | first = Peter | title = Zenefits CEO Parker Conrad steps down; COO David Sacks named to replace him | url = https://www.vox.com/2016/2/8/11587682/zenefits-ceo-parker-conrad-steps-down-coo-david-sacks-named-to | website = Vox | date = 8 Februarie 2016 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> Oor die volgende jaar het Sacks 'n resolusie met versekeringsreguleerders regoor die VSA onderhandel – lof ontvang vir "die skip reggemaak".<ref>{{cite news |last=Somerville |first=Heather |date=2016-07-25 |title=Zenefits fined $62,500 by Tennessee regulators in first settlement on licensing |url=https://www.reuters.com/article/us-zenefits-settlement/zenefits-fined-62500-by-tennessee-regulators-in-first-settlement-on-licensing-idUSKCN10525V |work=[[Reuters]] |access-date=9 Maart 2018}}</ref> Sacks het ook Zenefits se produkreeks opgeknap met 'n inisiatief wat hy "Z2" genoem het,<ref>{{cite web |last1=Lynley |first1=Matthew |last2=Mannes |first2=John |date=2016-10-18 |title=Zenefits opens up to third-party developers and launches a suite of new HR tools |url=https://techcrunch.com/2016/10/18/zenefits-opens-up-to-third-party-developers-and-launches-a-suite-of-new-hr-tools/ |work=TechCrunch |access-date=9 Maart 2018}}</ref><ref>{{cite news |last=Chang |first=Emily |date=2016-10-18 |title=Zenefits CEO on Closing the Chapter on Compliance Issues |url=https://www.bloomberg.com/news/videos/2016-10-18/zenefits-ceo-on-closing-the-chapter-on-compliance-issues |work=Bloomberg Technology |access-date=9 Maart 2018}}</ref> wat 'n SaaS-sakemodel bekendstel. Kort daarna het ''PC Magazine'' opgemerk dat Zenefits "die beste HR-sagteware op die mark" geword het, terwyl Buzzfeed berig het dat die maatskappy jaarliks meer as $200 miljoen verloor.<ref>{{cite magazine |last=Martinez |first=Juan |date=2017-02-10 |title=BambooHR vs. Zenefits Z2: An HR Software Showdown |url=https://www.pcmag.com/article/351600/bamboohr-vs-zenefits-z2-an-hr-software-showdown |magazine=PC Magazine |access-date=9 Maart 2018}}</ref><ref>{{cite web |last=Alden |first=William |date=2016-12-02 |title=Zenefits Lost $200 Million Last Year |url=https://www.buzzfeednews.com/article/williamalden/zenefits-is-losing-200-million-a-year#.uj2LydJB7 |work=BuzzFeed News}}</ref> Na net 10 maande in die rol, is Sacks opgevolg deur Jay Fulcher, voormalige uitvoerende hoof van Ooyala.<ref>{{cite web |last=Yeung |first=Ken |date=2017-02-06 |title=Zenefits names former Ooyala CEO Jay Fulcher to succeed David Sacks |url=https://venturebeat.com/2017/02/06/zenefits-names-former-ooyala-ceo-jay-fulcher-to-succeed-david-sacks/ |website=VentureBeat |access-date=9 Maart 2018 |archive-date=14 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814233903/https://venturebeat.com/2017/02/06/zenefits-names-former-ooyala-ceo-jay-fulcher-to-succeed-david-sacks/ |url-status=dead }}</ref> ===Engelbeleggings=== Sacks belê al twintig jaar in tegnologiemaatskappye.<ref>{{cite web |title=David Sacks Angel List |url=https://wellfound.com/p/david-sacks-com |website=wellfound, formerly AngelList Talent |access-date=31 Mei 2018}}</ref> As 'n engelbelegger sluit sy beleggings Addepar, Affirm, [[Airbnb]], Clutter, Eventbrite, [[Facebook]], Gusto, Houzz, Intercom, Mixpanel, Opendoor, [[Palantir Technologies]], [[PayPal]], Postmates, ResearchGate, Rumble, Scribd, Slack, [[SpaceX]], SurveyMonkey, ThirdLove, Uber en Wish in.<ref name="TC-Rao" /> ===Craft Ventures=== Aan die einde van 2017 het Sacks Craft Ventures saam gestig en 'n aanvanklike fonds van $350 miljoen ingesamel.<ref name="Axios">{{cite web |last=Primack |first=Dan |date=2018-01-04 |title=David Sacks teams with Bill Lee to raise $350 million VC fund |url=https://www.axios.com/2018/01/05/david-sacks-teams-with-bill-lee-to-raise-350-million-vc-fund-1515111045 |work= Axios |access-date=31 Mei 2018}}</ref> Volgens die maatskappy se ''Medium''-poste het Craft Ventures 'n fonds van $500 miljoen in 2019 ingesamel,<ref>{{cite web | last = Sacks | first = David | title = Announcing Craft II: $500 Million for Founders Backing Founders | url = https://medium.com/craft-ventures/announcing-craft-ii-500-million-for-founders-backing-founders-e6566dc843c3 | website = Medium | date = 11 November 2019 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> het twee nuwe fondse in 2021 aangekondig, altesaam $1,3 miljard en die totale bates onder bestuur op $2 miljard te staan bring,<ref>{{cite web | last = Sacks | first = David | title = Announcing $1.3 Billion for Craft Ventures IV and Growth II | url = https://medium.com/craft-ventures/announcing-1-3-billion-for-craft-ventures-iv-and-growth-ii-19ae15e705bc | website = Medium | date = 4 Oktober 2022 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> en Ventures IV en Growth II in 2023 aangekondig, met 'n totaal van $3 miljard se bates. miljard.<ref>{{cite web | last = Sacks | first = David | title = Announcing $1.3 Billion for Craft Ventures IV and Growth II | url = https://medium.com/craft-ventures/announcing-1-3-billion-for-craft-ventures-iv-and-growth-ii-19ae15e705bc | website = Medium | date = 4 Oktober 2022 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> ===Callin=== In 2021 het Sacks 'n [[podgooi]]-platform genaamd "Callin" bekendgestel, wat $12 miljoen aan reeks A-finansiering ingesamel het.<ref>{{Cite web |last=Silberling |first=Amanda |date=2021-09-02 |title=Callin, David Sacks' 'social podcasting' app, launches and announces a $12M Series A round |url=https://techcrunch.com/2021/09/02/callin-david-sacks-social-podcasting-app-launches-and-announces-a-12m-series-a-round/ |access-date=2025-02-17 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> In 2023 is Callin deur Rumble verkry.<ref>{{Cite web |last=Kokalitcheva |first=Kia |date=2023-05-20 |title=A Rumble in new media |url=https://www.axios.com/2023/05/20/rumble-social-media-video-podcasts |access-date=2025-02-17 |website=Axios |language=en}}</ref> ===Glue=== Sacks en sy voormalige kollega van Craft, Evan Owen, het ook in 2021 'n werkruimtekletsmaatskappy genaamd Glue gestig. Hul produk is 'n [[Kunsmatige intelligensie|KI]]-instrument wat uit spesifieke kletse op platforms soos Google Meet en Zoom opgeroep kan word, wat werknemers in staat stel om KI-bystand tydens gesprekke te kry. Dit is in Mei 2024 aan die publiek bekendgestel.<ref>{{Cite news |last=McBride |first=Sarah |date=14 Mei 2024 |title=AI Startup Co-Founded by David Sacks Officially Launches |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/david-sacks-ai-startup-glue-has-officially-launched |publisher=Bloomberg News |archive-url=https://archive.today/20240514123156/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/david-sacks-ai-startup-glue-has-officially-launched |archive-date=14 Mei 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Garfinkle |first=Allie |date=15 Mei 2024 |title=David Sacks' Slack challenger Glue has opened up to the public |url=https://fortune.com/2024/05/15/david-sacks-slack-challenger-glue-opened-to-the-public/ |work=Fortune |archive-url=https://archive.today/20240515143918/https://fortune.com/2024/05/15/david-sacks-slack-challenger-glue-opened-to-the-public/ |archive-date=15 Mei 2024 |url-status=live}}</ref> ==Politieke loopbaan== Op 5 Desember 2024 het president [[Donald Trump]] Sacks as die [[Withuis]] KI en kripto-tsaar aangewys, 'n nuutgeskepte rol met die doel om 'n wetlike raamwerk vir die [[kriptogeldeenheid]]bedryf te bou.<ref name=Czar /> Trump het hom ook aangewys om die president se raad van adviseurs oor wetenskap en tegnologie te lei.<ref>{{Cite web |last=Shapero |first=Julia |date=December 5, 2024 |title=Trump names David Sacks as AI, crypto czar |url=https://thehill.com/policy/technology/5025686-trump-names-david-sacks-as-ai-crypto-czar/ |work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]]}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Canon |first=Gabrielle |date=2024-12-06 |title=Trump picks venture capitalist David Sacks as AI and crypto 'czar' |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/05/trump-david-sacks-ai-crypto |access-date=2024-12-06 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Trump het gesê dat Sacks "vrye spraak aanlyn" sal beskerm, en ons sal wegstuur van groottegnologie-vooroordeel en sensuur." Trump het verder gesê dat Sacks "aan 'n wetlike raamwerk sal werk sodat die kripto-industrie die duidelikheid het waarvoor dit gevra is, en in die VSA kan floreer."<ref>{{cite web | last=Kochi | first=Sudiksha | title=Trump picks David Sacks as White House AI and cryptocurrency 'czar' | website=USA TODAY | date=2024-12-06 | url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/12/06/trump-david-sacks-ai-cryptocurrency-czar/76819211007/ | access-date=2024-12-06}}</ref> Volgens ''Bloomberg News'' sal Sacks as 'n "spesiale staatswerknemer" dien, wat hom toelaat om vir 'n maksimum van 130 dae per jaar vir die regering te werk, met of sonder vergoeding. Hierdie status stel hom vry daarvan om bevestigingsverhore te ondergaan en van spesifieke finansiële openbaarmakingsvereistes.<ref>{{cite web | last1=Lai | first1=Stephanie | last2=Lowenkron | first2=Hadriana | last3=McBride | first3=Sarah | title=Trump Names David Sacks as White House AI and Crypto Czar | website=Bloomberg.com | date=2024-12-06 | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar | access-date=2024-12-06}}</ref> Voordat Sacks and Craft Ventures hul amp beklee het, het hul direkte kripto-geldeenheid-besit verkoop, terwyl hy steeds sy beleggings in kripto-nuwebesighede behou het.<ref>{{Cite news |last1=Stafford |first1=Philip |last2=Platt |first2=Eric |date=March 2, 2025 |title=Crypto prices jump as Trump names tokens included in strategic reserve |url=https://www.ft.com/content/9c18e66d-6ab4-45b2-9d86-51909de2db92 |newspaper=Financial Times}}</ref> ===Reaksie=== Die aanstelling van Sacks het verskeie reaksies ontlok. Die tegnologiegemeenskap, veral dié met konserwatief-libertariese neigings, beskou dit as 'n geleentheid vir minder regulering en meer [[innovasie]],<ref name="q317">{{cite web | title=Trump Taps David Sacks as AI and Crypto Czar | website=The National Law Review | date=2024-12-12 | url=https://natlawreview.com/article/trump-taps-david-sacks-ai-and-crypto-czar-ai-washington-report | access-date=2024-12-17}}</ref> in ooreenstemming met Trump se beloftes om kriptogeldeenheid te bevorder en vorige KI-beleide uit te daag om met die [[Volksrepubliek China]] te kompeteer. Sacks, bekend vir sy betrokkenheid by Trump se veldtog, insluitend die aanbied van 'n fondsinsameling en toespraak by die Republikeinse Nasionale Konvensie, beklemtoon sy politieke belyning.<ref name="t499">{{cite web | last=Rosenberg | first=Scott | title=Elon Musk pal David Sacks will be Trump's AI and crypto czar | website=Axios | date=2024-12-06 | url=https://www.axios.com/2024/12/06/david-sacks-trump-ai-crypto-czar | access-date=2024-12-07}}</ref> Kommer is egter geopper oor moontlike botsing van belange as gevolg van Sacks se volgehoue betrokkenheid by die private sektor.<ref>{{cite web | last=Lai | first=Stephanie | last2=Lowenkron | first2=Hadriana | last3=McBride | first3=Sarah | title=Trump Names David Sacks as White House AI and Crypto Czar | website=Bloomberg.com | date=2024-12-06 | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar | access-date=2024-12-17}}</ref> Kritici beklemtoon die gebrek aan tradisionele regeringstoesig aangesien hy as 'n "spesiale staatswerknemer" sal dien, wat nie bevestiging van die Senaat of volledige finansiële openbaarmaking vereis nie. Hierdie reëling het gelei tot debatte oor deursigtigheid en aanspreeklikheid, veral omdat Sacks sy sakebelange handhaaf terwyl dit moontlik beleid beïnvloed. Openbare figure soos [[Sam Altman]] van [[OpenAI]] het vertroue in die integriteit van sulke aangesteldes uitgespreek. Die breër implikasies vir beleidmaking in KI- en kriptogeldeenheidsektore bly egter 'n fokuspunt vir sowel bedryfsnavorsers as beleidmakers.<ref name="t499" /> ==Politieke standpunte== Volgens 'n 2024 ''[[New York Times]]-''artikel, "Mnr. Sacks, 'n jarelange medewerker van [[Elon Musk]] en [[Peter Thiel]], het oor die afgelope paar jaar van 'n prominente Silicon Valley-bestuurder in 'n onwaarskynlike mediaberoemdheid verander vir toekomstige entrepreneurs, veral diegene wat [[Regs (politiek)|regs]] leun, wat na sy gewilde "''All-In''"-podgooii luister."<ref>{{cite news | last = Haberman | first = Maggie | title = Trump Sacks Silicon Valley Donors | url = https://www.nytimes.com/2024/06/06/us/politics/trump-sacks-silicon-valley-donors.html | work = The New York Times | date = 6 Junie 2024 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> Volgens ''The New Republic'', "gebruik Sacks sy rykdom en aanlyn-invloed om konserwatiewes en voormalige linkses in 'n [[Reaksionêr|reaksionêre]] beweging teen [[liberalisme]] te verenig".<ref>{{Cite magazine |last=Silverman |first=Jacob |date=2022-10-18 |title=The Quiet Political Rise of David Sacks, Silicon Valley's Prophet of Urban Doom |url=https://newrepublic.com/article/168125/david-sacks-elon-musk-peter-thiel |access-date=2024-06-09 |magazine=The New Republic |language=en}}</ref> ===The Diversity Myth=== Nadat hy aan Stanford gegradueer het, het Sacks saam met Peter Thiel die 1995-boek ''The Diversity Myth: Multiculturalism and the Politics of Intolerance at Stanford'', uitgegee deur die Independent Institute, geskryf .<ref name="The Independent Institute">{{cite web |last1=Sacks |first1=David O. |last2=Thiel |first2=Peter A. |author-link2=Peter Thiel |date=1998-01-01 |title=The Diversity Myth: Multiculturalism and Political Intolerance on Campus |url=http://www.independent.org/store/book.asp?id=38 |access-date=7 Junie 2015 |work=The Independent Institute}}</ref> Die boek is krities oor politieke korrektheid in hoër onderwys en voer aan dat meer intellektuele diversiteit op universiteitskampusse nodig is.<ref name="The Independent Institute"/> Die volgende jaar, toe hy vir Stanford Magazine geskryf het, het hy teen [[regstellende aksie]] in die Verenigde State aangevoer en gesê dat dit die "benadeeldes" seergemaak het, hulle nie gehelp het nie, en gelei het tot verhoogde segregasie by Stanford-universiteit in die naam van "diversiteit".<ref>{{Cite web |last1=Sacks |first1=David |last2=Thiel |first2=Peter |author-link2=Peter Thiel |date=1 September 1996 |title=The Case Against Affirmative Action |url=https://stanfordmag.org/contents/the-case-against-affirmative-action |website=Stanford Magazine}}</ref> ===Ondersteuning vir politieke veldtogte=== Volgens die Federale Verkiesingskommissie het Sacks $50 000 geskenk aan die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]]-kandidaat [[Mitt Romney]] se presidensiële veldtog in 2012. In 2016 het hy byna $70 000 aan [[Hillary Clinton]], kandidaat van die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]], se presidensiële veldtog geskenk.<ref name="VoxRegret">{{Cite web |last=Swisher |first=Kara |date=2016-10-24 |title=Zenefits CEO David Sacks apologizes for parts of a 1996 book he co-wrote with Peter Thiel that called date rape 'belated regret' |url=https://www.vox.com/2016/10/24/13395798/zenefits-ceo-david-sacks-apologizes-1996-book-co-wrote-peter-thiel-date-rape-belated-regret |access-date=3 November 2022 |website=Vox |language=en}}</ref> In die 2022 San Francisco Board of Education herroepingsverkiesings van lede Collins, Moliga en Lopez, het Sacks een van die grootste bydraes gelewer om die herroeping te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Recall Measure Regarding Gabriela López |url=https://voterguide.sfelections.org/en/recall-measure-regarding-gabriela-l%C3%B3pez |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120234845/https://voterguide.sfelections.org/en/recall-measure-regarding-gabriela-l%C3%B3pez |archive-date=20 Januarie 2022 |access-date=20 Januarie 2022 |website=San Francisco Voter Guide }}</ref><ref>{{Cite web|last=Sumida|first=Nami|date=17 Januarie 2022|title=Who is supporting the S.F. Board of Education recall? Here's what the data shows|url=https://www.sfchronicle.com/sf/article/Who-is-supporting-the-S-F-Board-of-Education-16779875.php|access-date=20 Januarie 2022|website=San Francisco Chronicle|language=en-US}}</ref> Hy is ook 'n beduidende ondersteuner van Republikeinse kandidate, en borg 'n lente 2022-fondsinsameling vir hoopvolles van die GOP-senaat, insluitend [[JD Vance]] en Blake Masters, saam met sy voormalige kollega en vennoot Keith Rabois.<ref>{{Cite web |last=Schleifer |first=Teddy |date=2022-08-23 |title=Take Back The Senate Invitation |url=https://twitter.com/teddyschleifer/status/1562216435161505792?s=20&t=Ciwkj1urT9kyQf4rD4QmCQ |access-date=13 Oktober 2022 |website=[[Twitter]]}}</ref> In totaal het Sacks in 2022 meer as $1 miljoen direk aan Senaatskandidate gegee.<ref>{{Cite web |title=Donor Lookup |url=https://www.opensecrets.org/donor-lookup/results?name=David+O+Sacks&order=desc&sort=A |access-date=2023-11-09 |website=OpenSecrets |language=en}}</ref> Sacks was die moderator toe Ron DeSantis sy 2024 presidensiële veldtog op ''Twitter Spaces'' aangekondig het op 24 Mei 2023. Hy het DeSantis geprys en $50 000 aan sy veldtog geskenk.<ref>{{Cite news |last=Victor |first=Daniel |date=24 Mei 2023 |title=Who Is David Sacks? A Fitting Bridge Between DeSantis and Musk |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2023/05/24/us/politics/david-sacks-desantis-twitter-musk.html |access-date=25 Mei 2023 |issn=0362-4331}}</ref> Later in Junie 2023 het Sacks 'n $10 000/bord fondsinsameling aangebied vir Robert F. Kennedy Jr.<ref>{{cite magazine |last1=Bergengruen |first1=Vera |date=2023-06-14 |title=Inside the Very Online Campaign of RFK Jr. |url=https://time.com/6287001/rfk-jr-interview-2024-campaign/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=2025-03-16 |archive-date=2023-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614115633/https://time.com/6287001/rfk-jr-interview-2024-campaign/ |url-status=dead }}</ref> Hy het ook in Junie 2024 'n veldtog-fondsinsameling vir Donald Trump by sy huis aangebied, wat sowat $12 miljoen ingesamel het.<ref>{{Cite news |last=Schleifer |first=Theodore |date=6 Junie 2024 |title='It's Not 2016 Anymore': Trump Finds Friends in Silicon Valley |url=https://www.nytimes.com/2024/06/06/us/politics/trump-sacks-silicon-valley-donors.html |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ulmer |first=Alexander |date=7 Junie 2024 |title=Trump rakes in $12 million at tech fundraiser in liberal San Francisco |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-liberal-san-francisco-high-dollar-tech-fundraiser-2024-06-06/ |publisher=[[Reuters]]}}</ref> Sacks was 'n spreker by die 2024 Republikeinse Nasionale Konvensie.<ref>{{cite web |date=16 Julie 2024 |title=VC David Sacks delivers a fire-and-brimstone speech at the Republican National Convention |url=https://techcrunch.com/2024/07/16/vc-david-sacks-delivers-a-fire-and-brimstone-speech-at-the-republican-national-convention/}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.politico.com/news/2024/07/16/david-sacks-trashes-san-francisco-rnc-00168589 | title=Tech investor trashes San Francisco at the RNC | website=Politico | date=16 Julie 2024 }}</ref> Hy het vir Trump in die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2024|presidensiële verkiesing van 2024]] gestem.<ref>{{Cite web |last=@DavidSacks |date= |title=Tweet from 1 November 2024 |url=https://x.com/DavidSacks/status/1852138051398701276 |website=[[Twitter]]}}</ref> ===Russiese inval in die Oekraïne=== Sedert Oktober 2022 het Sacks kommentaar gelewer op die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in die Oekraïne]], met 'n standpunt teen Amerikaanse betrokkenheid in die [[Oekraïne]], en veral Amerikaanse militêre hulp vir die Oekraïne.<ref>{{Cite magazine |title=The Quiet Political Rise of David Sacks, Silicon Valley's Prophet of Urban Doom |url=https://newrepublic.com/article/168125/david-sacks-elon-musk-peter-thiel |access-date=2024-08-02 |magazine=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> Tydens die 2024 Republikeinse Nasionale Konvensie het Sacks gesê dat die Verenigde State Rusland "uitgelok" het om Oekraïne binne te val" en 'n bewering ontken dat afgevaardigdes hom uitgejou het vir sy anti-intervensionistiese opmerkings.<ref>{{cite news|url= https://www.ft.com/content/a51e0f99-878e-472a-9a84-7f2c778328a3 |work= [[Financial Times]] |title= Why techies are going for Trump |first=Edward |last= Luce |date= 2024-07-19 |access-date= 2024-10-09}}</ref> ===[[Ineenstorting van Silicon Valley Bank]]=== Sacks het gepleit vir dringende regeringsoptrede om te verhoed dat die bankloop na ander streeksbanke versprei.<ref>{{cite news | last = Carbonaro | first = Giulia | title = Tech Investor David Sacks Predicts Next Stage of SVB Crisis | url = https://www.newsweek.com/tech-investor-david-sacks-predicts-next-stage-svb-crisis-1787536 | work = Newsweek | date = 14 Maart 2023 | access-date = 14 Januarie 2025}}</ref> ==Persoonlike lewe== Op 7 Julie 2007 trou Sacks met Jacqueline Tortorice.<ref>{{cite web |last=Thomas |first=Owen |date=2012-06-14 |title=Yammer's CEO Is About To Sell For $1 Billion To Microsoft, And Then Throw Himself An Over-The-Top Ridiculous Party |url=https://www.businessinsider.com/david-sacks-birthday-party-2012-6 |access-date=2024-03-07 |website=Business Insider}}</ref> Die egpaar het twee dogters en een seun.<ref name=Herel-boss /> Hulle woon op Broadway in Pacific Heights, [[San Francisco]], in 'n gebied bekend as "''Billionaire's Row''".<ref name="Fundraiser">{{Cite news |last=Leahy |first=Garrett |date=6 Junie 2024 |title=What do neighbors think about Trump's visit to Billionaire's Row? We rang 39 doorbells |url=https://sfstandard.com/2024/06/06/trump-david-sacks-fundraiser-dinner-pacific-heights/ |access-date=6 Desember 2024 |work=The San Francisco Standard}}</ref> In Junie 2024 het hulle 'n uitverkoopte fondsinsameling vir Donald Trump by hul huis aangebied, met kaartjies van $50 000 tot $300 000 per persoon.<ref name="Fundraiser"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Sacks, David O.}} [[Kategorie:Geboortes in 1972]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Britse entrepreneurs]] 3to665q42s8qrrkq33vcgcpsn7dl30i Entabeni-natuurreservaat 0 428938 2890751 2783667 2026-04-06T17:42:23Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890751 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:20170105 17h01Em30 Entabeni.jpg|duimnael|links|300px|Uitsig oor 'n deel van die reservaat.]] {{Inligtingskas Reservaat |reservaat_naam = Entabeni-natuurreservaat |iucn_kategorie = |beeld = Waterberg landscape.jpg |beeld_byskrif = |kaart = |kaart_byskrif = |land = |provinsie = [[Limpopo]] |naaste_dorp = [[Waterberg]], wes van [[Mokopane]] |duimdrukkerkaart = Limpopo |duimdrukkeretiketposisie = regs |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |breedtegraad = 24 |breedtegraad_m = 12 |breedtegraad_s = 16 |breedtegraad_NS = S |lengtegraad = 28 |lengtegraad_m = 38 |lengtegraad_s = 24 |lengtegraad_OW = O |oppervlak = 220 [[hektaar|ha]] |hoogte = |openingsjaar = |besoekerstal = |besoekersjaartal = |bestuursliggaam = |webblad = }} Die '''Entabeni-natuurreservaat''' is geleë in die Entabeni-staatswoud in die [[Waterberg]]. Hier is ‘n plantasie en saagmeule vir kommersiële doeleindes,{{feit}} maar ook word die inheemse bos bestudeer en beskerm. [[Rooipeer]], [[essenhout]], [[witstinkhout]], [[wildekastaiing]] en [[waterbessie]] kom voor. Op die Soutpansberg-voetslaanpad deur die woud kan ook die sku [[samango-aap]]{{feit}} en ‘n verskeidenheid groot [[roofvoël]]s teengekom word. Die natuurreservaat van 220 [[hektaar|ha]] is in 1939 geproklameer en in 1985 tot 522 ha vergroot. ‘’Entabeni’’ beteken “op die piek van die berg”. ==Bibliografie== *Van Rensburg, Theuns: Boswese skep nuwe reservate. In: Omgewing RSA. Departement Omgewingsake. Deel 12, nr. 11, November - Desember 1985 {{Normdata}} [[Kategorie:Natuurreservate in Limpopo]] jkiub1k93cigm83wrpom4ayw4n8yren Bishop Internasionale Lughawe 0 429645 2891017 2811425 2026-04-07T08:36:05Z Sobaka 328 /* Landvervoer */ skakel 2891017 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Bishop Internasionale Lughawe | image = Bishop International Airport Air Traffic Control Tower.JPG | caption = Die lugverkeerbeheertoring in 2012 | IATA = FNT | ICAO = KFNT | FAA = FNT | image_map = KFNT Airport Diagram.svg | image_mapsize = 200 | image_map_caption = [[FAA]] lughawediagram | mapframe = yes | mapframe-zoom = 9 | mapframe-wikidata = yes | type = Openbaar | owner-oper = Bishop Internasionale Lughaweowerheid | operating_base = [[Allegiant Air]]<ref name=allegiantfocus>{{Cite news |title=Allegiant Announces New Aircraft And Crew Bases In Appleton, Wisconsin and Flint, Michigan |language=en |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/allegiant-announces-new-aircraft-and-crew-bases-in-flint-michigan-and-appleton-wisconsin-301352078.html |access-date=10 Augustus 2021}}</ref> | city-served = Flint, [[Michigan]] | location = 3425 W. Bristolweg<br />Flint, Michigan,<br />Verenigde State | elevation-f = 782 | elevation-m = 238 | coordinates = {{coord|42|57|56|N|083|44|36|W|region:US-MI|display=inline,title}} | website = {{URL|www.bishopairport.org/}} | r1-number = 18/36 | r1-length-f = 7 849 | r1-length-m = 2 392 | r1-surface = Teer | r2-number = 09/27 | r2-length-f = 7 201 | r2-length-m = 2 195 | r2-surface = Teer | stat-year = 2021 | stat1-header = Totale passasiers | stat1-data = 396 000 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 44 632 | stat3-header = Tuishawe vir | stat3-data = 93 vliegtuie | stat4-header = Vrag hanteer | stat4-data = 31 miljoen pond. | footnotes = Bron: [[Federale Lugvaartadministrasie]],<ref name="FAA">[https://www.gcr1.com/5010ReportRouter/FNT.pdfhttps://www.gcr1.com/5010ReportRouter/FNT.pdf FNT-verslag]{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, effektief 4 November 2021.</ref> Bureau of Transportation Statistics<ref name="transtats.bts.gov" /> }} '''Bishop Internasionale Lughawe''' ([[IATA-kode|IATA]]: '''FNT''', [[ICAO]]: '''KFNT''', FAA LID: '''FNT''') is 'n kommersiële en algemene lugvaartlughawe in Flint, [[Michigan]], Verenigde State. Dit is vernoem na die bankier en General Motors-raadslid Arthur Giles Bishop (12 April 1851 – 22 Januarie 1944), wat in 1928 220 akker van sy plaasgrond vir die lughawe geskenk het.<ref>[http://www.mlive.com/news/flint/index.ssf/2015/03/fly_through_bishop_airport_his.html Fly through Bishop Airport history with 46 old photos] ''The Flint Journal'' via MLive.com, 5 Maart 2015</ref><ref>''Picture History of Flint: U.S. Bicentennial Edition'', geredigeer deur Lawrence R. Gustin, gepubliseer in 1976 deur die ''The Flint Journal'', {{ISBN|0-8028-7036-8}}</ref> Dit is in die suidweste van Flint geleë en word omring deur Flint Township in die noorde, ooste en weste; en Mundy Township in die suide. As die derde besigste lughawe in Michigan na dié van [[Detroit Metropolitaanse Lughawe|Detroit]] en [[Gerald R. Ford Internasionale Lughawe|Grand Rapids]], het dit sy mededinger MBS naby [[Saginaw]] in terme van lugrederybedrywighede in 2002 oortref. Bishop Internasionale Lughawe het 1&nbsp;071&nbsp;238 passasiers in 2007 bedien; en 938&nbsp;914 passasiers het die lughawe in 2011 gebruik.<ref>[http://mdotwas1.mdot.state.mi.us/public/airportstats/ Measures of Michigan Air Carrier Demand] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120710080353/http://mdotwas1.mdot.state.mi.us/public/airportstats/|date=July 10, 2012}}, Michigan Department of Transportation, verkry 24 Januarie 2012.</ref> Dit is ingesluit in die [[Federale Lugvaartadministrasie]] (FAA) se Nasionale Plan van Geïntegreerde Lughawestelsels vir 2021–2025, waarin dit gekategoriseer word as 'n [[Spil (lughawe)|nie-spil]] primêre kommersiële diensfasiliteit.<ref name="NPIAS Airports">{{cite web|title=List of NPIAS Airports|url=https://www.faa.gov/airports/planning_capacity/npias/current/media/NPIAS-2021-2025-Appendix-A.pdf|website=FAA.gov|page=52|publisher=Federale Lugvaartadministrasie|access-date=August 27, 2021|date=September 30, 2020}}</ref> Die lughawe word tans bedien deur drie passasierslugdienste: [[Allegiant Air]] bedryf hooflyndienste vanaf die lughawe, en streekdienste word verskaf deur filiale van United Express en American Eagle. Die lugdienste bied passasiersvlugte na 13 stede regoor die Verenigde State. Die lughawe het op 19 Februarie 2022 'n fokusstad vir Allegiant geword.<ref name=allegiantfocus/> Die lughawe sluit ook 'n vragterminaal in wat deur [[FedEx Express]] en 'n filiaal van FedEx Feeder gebruik word. == Fasiliteite == Bishop Internasionale Lughawe beslaan 1 550 akker (6 km²) en het twee aanloopbane:<ref name="FAA" /><ref>{{cite web|url=https://skyvector.com/airport/FNT/Bishop-International-Airport|title=FNT airport data at skyvector.com|website=skyvector.com|access-date=September 22, 2022}}</ref> Aanloopbaan 18/36: 7 849 × 150 vt. (2 392 × 46 m), oppervlak: asfalt/beton Aanloopbaan 09/27: 7 201 × 150 vt. (2 195 × 46 m), oppervlak: asfalt In die jaar wat op 31 Desember 2021 geëindig het, het die lughawe 44&nbsp;632 operasies gehad, 'n gemiddeld van 122 vliegtuigbewegings per dag: 78% algemene lugvaart, 21% geskeduleerde kommersiële/lugtaxi, en minder as 1% militêr. Op daardie tydstip was 93 vliegtuie by hierdie lughawe gebaseer: 70 enkelmotorige, 21 meermotorige en twee straalvliegtuie.<ref name="FAA" /> == Landvervoer == Bishop Internasionale Lughawe is toeganklik vanaf I-69, I-75 / US-23, en I-475 by Bristolweg. Die lughawe word ook bedien met 'n busroete wat bedryf word deur die Flint Mass Transportation Authority, plaaslike taxidienste en [[Uber]] wat in die Flint-gebied bedryf word. Verskeie motorhuuragentskappe is ook by die lughawe beskikbaar.<ref>[http://www.bishopairport.org/ParkingTransportation/RentalCars.aspx Car Rentals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150219060250/http://www.bishopairport.org/ParkingTransportation/RentalCars.aspx |date=19 Februarie 2015 }} Bishop International Airport official site</ref> == Statistiek == {| class="wikitable" |+Besigste binnelandse roetes vanaf FNT (Maart 2024 - Februarie 2025)<ref name="transtats.bts.gov">{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=Sag&Nv42146_anzr=Syv06,%20ZV:%20Ov5u12%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPgf|title=Flint International (FNT) Bureau of Transportation Statistics|access-date=30 Mei 2025}}</ref> ! scope="col" | Rang ! scope="col" | Stad ! scope="col" | Passasiers ! scope="col" | Rederye |- ! scope="row" | 1 | [[O'Hare Internasionale Lughawe|Chicago, Illinois]] | style="text-align:right;" | 69 740 |American, United |- ! scope="row" | 2 | Punta Gorda, Florida | style="text-align:right;" | 46,080 | Allegiant |- ! scope="row" | 3 | [[Orlando Sanford Internasionale Lughawe|Orlando/Sanford, Florida]] | style="text-align:right;" | 43,050 | Allegiant |- ! scope="row" | 4 | [[St. Pete–Clearwater Internasionale Lughawe|St. Pete–Clearwater, Florida]] | style="text-align:right;" | 38,010 | Allegiant |- ! scope="row" | 5 | [[Sarasota-Bradenton Internasionale Lughawe|Sarasota-Bradenton, Florida]] | style="text-align:right;" | 23 910 | Allegiant |- ! scope="row" | 6 | [[Nashville Internasionale Lughawe|Nashville, Tennessee]] | style="text-align:right;" | 17 460 | Allegiant |- ! scope="row" | 7 | Phoenix-Mesa, Arizona | style="text-align:right;" | 17 310 | Allegiant |- ! scope="row" | 8 | [[Harry Reid Internasionale Lughawe|Las Vegas, Nevada]] | style="text-align:right;" | 16 500 | Allegiant |- ! scope="row" | 9 | [[Jacksonville Internasionale Lughawe|Jacksonville, Florida]] | style="text-align:right;" | 12 200 | Allegiant |- ! scope="row" | 10 | Destin–Ft. Walton Beach, Florida | style="text-align:right;" | 3 240 | Allegiant |} == Galery == <gallery mode="packed"> Lêer:Bishop_Airport_1.jpg|Kaartjie-area Lêer:Bishop_Airport_2.jpg|Bagasie-afhaalarea </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde State van Amerika]] 4mj5m3q1i1zi9fs9bm0g8s8eqcglwa0 Gwitsja Kwaratsgelia 0 430415 2890603 2884963 2026-04-06T12:21:30Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2890603 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Infobox football biography | name = Gwitsja Kwaratsgelia | image = [[Lêer:Kvaratskhelia asse psg 2425.png|240px]] | caption = Kwaratsgelia in 2025 | full_name = Gwitsja Kwaratsgelia | birth_date = {{birth date and age|2001|2|12|df=yes}}<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=Khvicha Kvaratskhelia {{!}} Georgia |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/players/250101808--khvicha-kvaratskhelia/ |access-date=21 March 2024 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref> | birth_place = [[Tbilisi]], [[Georgië]] | height = 1,83 m | currentclub = [[Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 7 | position = Vleuel | youthyears1 = 2012–2017 | youthclubs1 = [[FC Dinamo Tbilisi|Dinamo Tbilisi]] | years1 = 2017–2018 | clubs1 = [[FC Dinamo Tbilisi|Dinamo Tbilisi]] | caps1 = 4 | goals1 = 1 | years2 = 2018–2019 | clubs2 = [[FC Rustavi|Rustavi]] | caps2 = 18 | goals2 = 3 | years3 = 2019 | clubs3 = → [[Lokomotief Moskou]] (leen) | caps3 = 7 | goals3 = 1 | years4 = 2019–2022 | clubs4 = [[Rubin Kazan]] | caps4 = 69 | goals4 = 9 | years5 = 2022 | clubs5 = [[Dinamo Batumi]] | caps5 = 11 | goals5 = 8 | years6 = 2022–2025 | clubs6 = [[SSC Napoli|Napoli]] | caps6 = 85 | goals6 = 28 | years7 = 2025– | clubs7 = [[Paris Saint-Germain]] | caps7 = 35<!--Only league appearances--> | goals7 = 8<!--Only league goals--> | nationalyears1 = 2016–2018 | nationalteam1 = [[:en:Georgia national under-17 football team|Georgië o/17]] | nationalcaps1 = 28 | nationalgoals1 = 15 | nationalyears2 = 2018 | nationalteam2 = [[:en:Georgia national under-18 football team|Georgië o/18]] | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2017–2019 | nationalteam3 = [[:en:Georgia national under-19 football team|Georgië o/19]] | nationalcaps3 = 9 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2019 | nationalteam4 = [[:en:Georgia national under-21 football team|Georgië o/21]] | nationalcaps4 = 2 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2019– | nationalteam5 = [[Georgiese nasionale sokkerspan|Georgië]] | nationalcaps5 = 47 | nationalgoals5 = 20 | club-update = 6 Maart 2026 | nationalteam-update = 18 November 2025 }} '''Gwitsja Kwaratsgelia''' (internasionaal bekend as '''Khvicha Kvaratskhelia'''; [[Georgies]]: ხვიჩა კვარაცხელია; gebore [[12 Februarie]] [[2001]]) is ’n [[Georgië|Georgiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n vleuel vir die [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain]] en die [[Georgiese nasionale sokkerspan|Georgiese nasionale span]] speel. Hy word beskou as een van die beste vleuels in die wêreld en is bekend vir sy dribbelwerk, ratsheid en spelverdeling.<ref name=":0">{{cite news|last=Morse|first=Ben|title=Khvicha Kvaratskhelia: Napoli's Georgian sensation billed 'Kvaradona'|url=https://edition.cnn.com/2022/11/01/football/khvicha-kvaratskhelia-napoli-georgia-spt-intl/index.html|publisher=CNN|access-date=19 August 2023|date=1 November 2022}}</ref><ref>{{cite web | url=https://georgiatoday.ge/khvicha-kvaratskhelia-among-the-best-players-of-the-year-at-ballon-dor-awards/ | title=Khvicha Kvaratskhelia among the best players of the year at Ballon d'Or Awards | date=31 October 2023 }}</ref><ref>{{Cite news |last1=Christenson |first1=Marcus |last2=Duncan |first2=Pamela |last3=Bloor |first3=Steven |last4=Blight |first4=Garry |date=2024-12-20 |title=The 100 best male footballers in the world 2024 |url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2024/dec/17/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2024 |access-date=2025-05-11 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Kwaratsgelia het sy senior loopbaan op 16-jarige ouderdom by Dinamo Tbilisi begin, voordat hy na Rustavi vertrek het, waar hy ’n halwe seisoen deurgebring het. Gedurende sy gesamentlike drie jaar by [[Lokomotief Moskou]] en [[Roebin Kazan]], het Kwaratsgelia twee agtereenvolgende toekennings gewen as Beste Jong Speler in die [[Russiese Sokkerkampioenskap]].<ref>{{cite web |date=23 June 2023 |title=კვარაცხელიას სუპერგოლი იტალიაში სეზონის საუკეთესოდ დაასახელეს |trans-title=Kvaratskhelia se superdoel aangewys as beste van die seisoen in Italië |url=https://europop.ge/article/54140-kvaratskhelias-supergoli-italiashi-sezonis-sauketesod-daasakheles |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002210732/https://europop.ge/article/54140-kvaratskhelias-supergoli-italiashi-sezonis-sauketesod-daasakheles |archive-date=2 October 2023 |access-date=23 June 2023 |work=europop |publisher=Europop.ge |language=ka}}</ref> Ná ’n kort tydperk by Dinamo Batumi, het Kwaratsgelia in 2022 by [[SSC Napoli|Napoli]] aangesluit. In sy debuutseisoen het hy die klub gehelp om vir die eerste keer ooit die kwarteindronde van die [[UEFA Champions League]] te bereik, en om hul eerste [[Serie A]]-titel in 33 jaar te wen. Hy het die liga se voorste hulpverskaffer geword. Hiervoor is hy aangewys as Serie A se Mees Waardevolle Speler en die Champions League se Jong Speler van die Seisoen. Ná twee-en-’n-half jaar by Napoli het hy in Januarie 2025 vir €70 miljoen by die Franse klub Paris Saint-Germain aangesluit, met ’n kontrak tot Junie 2029, waar hy drie trofeë in sy eerste seisoen by die klub gewen het.<ref>{{Cite web |date=2025-01-17 |title=Why Paris Saint-Germain signed Khvicha Kvaratskhelia and didn't want anyone else |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/43454851/why-paris-saint-germain-signed-khvicha-kvaratskhelia |access-date=2025-01-19 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Kwaratsgelia word wyd beskou as die grootste Georgiese sokkerspeler van alle tye. Hy het homself gevestig in al Georgië se nasionale jeugspanne en ’n sleutelrol onder verskeie afrigters gespeel. Daarna het hy ’n belangrike deel van die seniorspan geword ná sy debuut in 2019, en het Georgië gehelp om vir die [[UEFA Europa-beker|Europese kampioenskap]] in 2024 te kwalifiseer — die land se eerste groot internasionale toernooi ooit.<ref name="auto">{{cite news |date=7 September 2022 |title=Kvaradona! Meet Khvicha Kvaratskhelia, the new Napoli star who is gunning for Liverpool in the Champions League |url=https://www.goal.com/en/news/kvaradona-meet-khvicha-kvaratskhelia-the-new-napoli-star-gunning-for-liverpool-in-the-champions-league/bltf6dee7c937cb4cfe |access-date=16 September 2023 |website=Goal.com}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2023 |title=Kaladze reveals three favourite Milan memories and weighs in on Leao vs. Kvaratskhelia debate |url=https://sempremilan.com/kaladze-three-milan-memories-leao-kvaratskhelia-napoli |access-date=16 September 2023 |website=SempreMilan}}</ref> Hy het ’n doelpunt aangeteken in die 2-0 oorwinning oor [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]], wat daartoe gelei het dat Georgië onverwags na die rondte van 16 gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cqllllkd73dt|title=UEFA European Championship - Group Stage - Group F|date=2024-06-26|website=BBC Sport|access-date=2025-06-01}}</ref> Op 31 Mei 2025 het hy die vierde doel aangeteken in PSG se historiese 5-0 oorwinning oor [[FC Internazionale Milano|Inter Milaan]] in die Champions League-eindstryd.<ref>{{Cite web|url=https://www.si.com/soccer/khvicha-kvaratskhelia-goalscoring-history-champions-league-final|title=Khvicha Kvaratskhelia Makes Goalscoring History in Champions League Final|date=2025-05-31|website=Sports Illustrated|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Sokker|Sport}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT: Kwaratsgelia, Gwitsja}} [[Kategorie:Georgiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] t5a88f4jbt13x2yh2yo678ktpte2mrt 2890638 2890603 2026-04-06T12:48:09Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2890638 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Infobox football biography | name = Gwitsja Kwaratsgelia | image = [[Lêer:Kvaratskhelia asse psg 2425.png|240px]] | caption = Kwaratsgelia in 2025 | full_name = Gwitsja Kwaratsgelia | birth_date = {{birth date and age|2001|2|12|df=yes}}<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=Khvicha Kvaratskhelia {{!}} Georgia |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/players/250101808--khvicha-kvaratskhelia/ |access-date=21 March 2024 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref> | birth_place = [[Tbilisi]], [[Georgië]] | height = 1,83 m | currentclub = [[Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 7 | position = Vleuel | youthyears1 = 2012–2017 | youthclubs1 = [[FC Dinamo Tbilisi|Dinamo Tbilisi]] | years1 = 2017–2018 | clubs1 = [[FC Dinamo Tbilisi|Dinamo Tbilisi]] | caps1 = 4 | goals1 = 1 | years2 = 2018–2019 | clubs2 = [[FC Rustavi|Rustavi]] | caps2 = 18 | goals2 = 3 | years3 = 2019 | clubs3 = → [[Lokomotiv Moskou]] (leen) | caps3 = 7 | goals3 = 1 | years4 = 2019–2022 | clubs4 = [[Rubin Kazan]] | caps4 = 69 | goals4 = 9 | years5 = 2022 | clubs5 = [[Dinamo Batumi]] | caps5 = 11 | goals5 = 8 | years6 = 2022–2025 | clubs6 = [[SSC Napoli|Napoli]] | caps6 = 85 | goals6 = 28 | years7 = 2025– | clubs7 = [[Paris Saint-Germain]] | caps7 = 35<!--Only league appearances--> | goals7 = 8<!--Only league goals--> | nationalyears1 = 2016–2018 | nationalteam1 = [[:en:Georgia national under-17 football team|Georgië o/17]] | nationalcaps1 = 28 | nationalgoals1 = 15 | nationalyears2 = 2018 | nationalteam2 = [[:en:Georgia national under-18 football team|Georgië o/18]] | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2017–2019 | nationalteam3 = [[:en:Georgia national under-19 football team|Georgië o/19]] | nationalcaps3 = 9 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2019 | nationalteam4 = [[:en:Georgia national under-21 football team|Georgië o/21]] | nationalcaps4 = 2 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2019– | nationalteam5 = [[Georgiese nasionale sokkerspan|Georgië]] | nationalcaps5 = 47 | nationalgoals5 = 20 | club-update = 6 Maart 2026 | nationalteam-update = 18 November 2025 }} '''Gwitsja Kwaratsgelia''' (internasionaal bekend as '''Khvicha Kvaratskhelia'''; [[Georgies]]: ხვიჩა კვარაცხელია; gebore [[12 Februarie]] [[2001]]) is ’n [[Georgië|Georgiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n vleuel vir die [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain]] en die [[Georgiese nasionale sokkerspan|Georgiese nasionale span]] speel. Hy word beskou as een van die beste vleuels in die wêreld en is bekend vir sy dribbelwerk, ratsheid en spelverdeling.<ref name=":0">{{cite news|last=Morse|first=Ben|title=Khvicha Kvaratskhelia: Napoli's Georgian sensation billed 'Kvaradona'|url=https://edition.cnn.com/2022/11/01/football/khvicha-kvaratskhelia-napoli-georgia-spt-intl/index.html|publisher=CNN|access-date=19 August 2023|date=1 November 2022}}</ref><ref>{{cite web | url=https://georgiatoday.ge/khvicha-kvaratskhelia-among-the-best-players-of-the-year-at-ballon-dor-awards/ | title=Khvicha Kvaratskhelia among the best players of the year at Ballon d'Or Awards | date=31 October 2023 }}</ref><ref>{{Cite news |last1=Christenson |first1=Marcus |last2=Duncan |first2=Pamela |last3=Bloor |first3=Steven |last4=Blight |first4=Garry |date=2024-12-20 |title=The 100 best male footballers in the world 2024 |url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2024/dec/17/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2024 |access-date=2025-05-11 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Kwaratsgelia het sy senior loopbaan op 16-jarige ouderdom by Dinamo Tbilisi begin, voordat hy na Rustavi vertrek het, waar hy ’n halwe seisoen deurgebring het. Gedurende sy gesamentlike drie jaar by [[Lokomotiv Moskou]] en [[Roebin Kazan]], het Kwaratsgelia twee agtereenvolgende toekennings gewen as Beste Jong Speler in die [[Russiese Sokkerkampioenskap]].<ref>{{cite web |date=23 June 2023 |title=კვარაცხელიას სუპერგოლი იტალიაში სეზონის საუკეთესოდ დაასახელეს |trans-title=Kvaratskhelia se superdoel aangewys as beste van die seisoen in Italië |url=https://europop.ge/article/54140-kvaratskhelias-supergoli-italiashi-sezonis-sauketesod-daasakheles |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002210732/https://europop.ge/article/54140-kvaratskhelias-supergoli-italiashi-sezonis-sauketesod-daasakheles |archive-date=2 October 2023 |access-date=23 June 2023 |work=europop |publisher=Europop.ge |language=ka}}</ref> Ná ’n kort tydperk by Dinamo Batumi, het Kwaratsgelia in 2022 by [[SSC Napoli|Napoli]] aangesluit. In sy debuutseisoen het hy die klub gehelp om vir die eerste keer ooit die kwarteindronde van die [[UEFA Champions League]] te bereik, en om hul eerste [[Serie A]]-titel in 33 jaar te wen. Hy het die liga se voorste hulpverskaffer geword. Hiervoor is hy aangewys as Serie A se Mees Waardevolle Speler en die Champions League se Jong Speler van die Seisoen. Ná twee-en-’n-half jaar by Napoli het hy in Januarie 2025 vir €70 miljoen by die Franse klub Paris Saint-Germain aangesluit, met ’n kontrak tot Junie 2029, waar hy drie trofeë in sy eerste seisoen by die klub gewen het.<ref>{{Cite web |date=2025-01-17 |title=Why Paris Saint-Germain signed Khvicha Kvaratskhelia and didn't want anyone else |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/43454851/why-paris-saint-germain-signed-khvicha-kvaratskhelia |access-date=2025-01-19 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Kwaratsgelia word wyd beskou as die grootste Georgiese sokkerspeler van alle tye. Hy het homself gevestig in al Georgië se nasionale jeugspanne en ’n sleutelrol onder verskeie afrigters gespeel. Daarna het hy ’n belangrike deel van die seniorspan geword ná sy debuut in 2019, en het Georgië gehelp om vir die [[UEFA Europa-beker|Europese kampioenskap]] in 2024 te kwalifiseer — die land se eerste groot internasionale toernooi ooit.<ref name="auto">{{cite news |date=7 September 2022 |title=Kvaradona! Meet Khvicha Kvaratskhelia, the new Napoli star who is gunning for Liverpool in the Champions League |url=https://www.goal.com/en/news/kvaradona-meet-khvicha-kvaratskhelia-the-new-napoli-star-gunning-for-liverpool-in-the-champions-league/bltf6dee7c937cb4cfe |access-date=16 September 2023 |website=Goal.com}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2023 |title=Kaladze reveals three favourite Milan memories and weighs in on Leao vs. Kvaratskhelia debate |url=https://sempremilan.com/kaladze-three-milan-memories-leao-kvaratskhelia-napoli |access-date=16 September 2023 |website=SempreMilan}}</ref> Hy het ’n doelpunt aangeteken in die 2-0 oorwinning oor [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]], wat daartoe gelei het dat Georgië onverwags na die rondte van 16 gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cqllllkd73dt|title=UEFA European Championship - Group Stage - Group F|date=2024-06-26|website=BBC Sport|access-date=2025-06-01}}</ref> Op 31 Mei 2025 het hy die vierde doel aangeteken in PSG se historiese 5-0 oorwinning oor [[FC Internazionale Milano|Inter Milaan]] in die Champions League-eindstryd.<ref>{{Cite web|url=https://www.si.com/soccer/khvicha-kvaratskhelia-goalscoring-history-champions-league-final|title=Khvicha Kvaratskhelia Makes Goalscoring History in Champions League Final|date=2025-05-31|website=Sports Illustrated|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Sokker|Sport}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT: Kwaratsgelia, Gwitsja}} [[Kategorie:Georgiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] aysz5dzqnmuqcrsdcz8gewxqnw1lqrb Long Tom- kanonmonument 0 450755 2890650 2817533 2026-04-06T13:43:28Z Aliwal2012 39067 2890650 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Long Tom Cannon Replica in Mpumalanga (profile view).jpg|duimnael|regs|'n Replika van die kanon by die monument.]] Die '''Long Tom- kanonmonument''' staan op die plek waar die [[Boere|Boerekommando's]] van 8 tot 11 September 1900 tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] die laaste keer twee van hierdie kanonne teen die Britse magte gebruik het.<ref name="sabie" /> Hierdie monument bestaan uit 'n replika van ‘n [[Long Tom]]kanon en staan by {{koördinate|25|9|42|S|30|40|29|O}}, aan die oostekant van die [[Long Tompas]], 21 km van [[Sabie]] op die pad na [[Lydenburg]].<ref name="sabie" /> Dit is in November 1984 opgerig deur die Rapportryerskorps van Sabie met steun van die [[FAK]], Federasie van Rapportryerskorpse en Mondi Timber.<ref name="sabie" /> == Sien ook == * [[Long Tompas]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="sabie">http://www.sabie.co.za/gallery/cannnon.html</ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Mpumalanga]] bjo0a7259ioyt0m6wki1l7tq2mnjmhr 2890651 2890650 2026-04-06T13:45:39Z Aliwal2012 39067 /* Verwysings */ ou tikfout in URL 2890651 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Long Tom Cannon Replica in Mpumalanga (profile view).jpg|duimnael|regs|'n Replika van die kanon by die monument.]] Die '''Long Tom- kanonmonument''' staan op die plek waar die [[Boere|Boerekommando's]] van 8 tot 11 September 1900 tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] die laaste keer twee van hierdie kanonne teen die Britse magte gebruik het.<ref name="sabie" /> Hierdie monument bestaan uit 'n replika van ‘n [[Long Tom]]kanon en staan by {{koördinate|25|9|42|S|30|40|29|O}}, aan die oostekant van die [[Long Tompas]], 21 km van [[Sabie]] op die pad na [[Lydenburg]].<ref name="sabie" /> Dit is in November 1984 opgerig deur die Rapportryerskorps van Sabie met steun van die [[FAK]], Federasie van Rapportryerskorpse en Mondi Timber.<ref name="sabie" /> == Sien ook == * [[Long Tompas]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="sabie">http://www.sabie.co.za/gallery/cannon.html</ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Mpumalanga]] 8fdkf810hem1d1qy50ar97n0nq7jbj0 Roman Pawljoetsjenko 0 450949 2890635 2820627 2026-04-06T12:46:08Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2890635 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Roman Pawljoetsjenko | image = [[Lêer:Roman Pavlyuchenko 2017.jpg|240px]] | image_size = | caption = Pawljoetsjenko in 2017 | fullname = Roman Anatoliewitsj Pawljoetsjenko | height = 1,88m<ref>{{cite web|url=http://eng.spartak.com/usr/club/player.asp?id=115&mid=1539|title=Profile|publisher=Spartak Moscow|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080813213411/http://eng.spartak.com/usr/club/player.asp?id=115&mid=1539|archive-date=13 August 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.premierleague.com/page/PlayerProfile/0,,12306~38991,00.html|title=Premier League Player Profile|access-date=6 April 2011|publisher=Premier League|archive-date= 3 Junie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210603120717/https://www.premierleague.com/page/PlayerProfile/0,,12306~38991,00.html|url-status=dead}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1981|12|15|df=y}} | birth_place = [[Mostowskoi, Krasnodar Krai|Mostovskoy]], [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|RSFSR]], [[Sowjetunie]] | currentclub = [[SK Rodina-2 Moskou|Rodina-2 Moskou]] (voorspelersafrigter) | clubnumber = | position = Aanvaller, doelskieter | youthyears1 = 1990–1997 |youthclubs1 = Sportskool Oorwinning | youthyears2 = 1997–1998 |youthclubs2 = [[Dinamo Stavropol]] | years1 = 1998–1999 |clubs1 = [[Dinamo Stavropol]] |caps1 = 31 |goals1 = 11 | years2 = 2000–2002 |clubs2 = [[SK Rotor Volgograd|Rotor Volgograd]] |caps2 = 65 |goals2 = 14 | years3 = 2000 |clubs3 = → [[SK Rotor-2 Volgograd|Rotor-2 Volgograd]] |caps3 = 13 |goals3 = 3 | years4 = 2003–2008 |clubs4 = [[Spartak Moskou]] |caps4 = 141 |goals4 = 69 | years5 = 2008–2012 |clubs5 = [[Tottenham Hotspur]] |caps5 = 78 |goals5 = 21 | years6 = 2012–2015 |clubs6 = [[Lokomotiv Moskou]] |caps6 = 71 |goals6 = 15 | years7 = 2015–2016 |clubs7 = [[SK Koeban Krasnodar|Koeban Krasnodar]] |caps7 = 10 |goals7 = 2 | years8 = 2016–2017 |clubs8 = [[SK Oeral Jekaterinburg|Oeral Jekaterinburg]] |caps8 = 21 |goals8 = 4 | years9 = 2017 |clubs9 = [[SK Ararat Moskou|Ararat Moskou]] |caps9 = 11 |goals9 = 9 | years10 = 2020–2022 |clubs10 = [[SK Znamya Noginsk|Znamya Noginsk]] |caps10 = 48 |goals10 = 32 | totalcaps = 489 | totalgoals = 179 | nationalyears1 = 2001–2003 |nationalteam1 = Rusland o/21 |nationalcaps1 = 12 |nationalgoals1 = 5 | nationalyears2 = 2003–2012<ref name="IntRetirement">{{cite news|url=http://en.ria.ru/sports/20130724/182392809/Russias-Pavlyuchenko-Retires-from-International-Football.html|title=Russia's Pavlyuchenko Retires from International Football|date=24 July 2013|access-date=8 November 2013|publisher=RIANovosti}}</ref> |nationalteam2 = [[Russiese nasionale sokkerspan|Rusland]] |nationalcaps2 = 51 |nationalgoals2 = 21 | manageryears1 = 2024– | managerclubs1 = [[FC Rodina-2 Moscow|Rodina-2 Moscow]] (voorspelersafrigter) | pcupdate = | ntupdate = }} '''Roman Anatoliewitsj Pawljoetsjenko''' ([[Russies]]: Роман Анатольевич Павлюченко; gebore [[15 Desember]] [[1981]]) is ’n [[Rusland|Russiese]] voormalige [[sokkerspeler]] wat as ’n doelskieter gespeel het. Hy werk tans as 'n afrigter vir voorspelers by Rodina-2 Moskou. Hy het sy loopbaan begin by Dinamo Stavropol en Rotor Wolgograd, voordat hy in 2003 na [[Spartak Moskou]] oorgeplaas is. Sy vertonings daar het hom in 2008 ’n oordrag van £13.7 miljoen na [[Tottenham Hotspur]] in die Engelse [[Premier League]] besorg, waar hy drie volle seisoene deurgebring het voordat hy na Rusland teruggekeer het om vir [[Lokomotiv Moskou]] te speel.<ref>{{cite web |last1=Benson |first1=Ryan |title=Official: Tottenham confirm they have agreed a deal to sell Roman Pavlyuchenko to Lokomotiv Moscow |url=https://www.goal.com/en/news/11/transfer-zone/2012/02/01/2878624/official-tottenham-confirm-they-have-agreed-a-deal-to-sell-roman- |website=goal.com |access-date=15 September 2020 |date=1 February 2012}}</ref> Ná nog drie volle seisoene het hy in Julie 2015 na [[SK Koeban Krasnodar|Koeban Krasnodar]] geskuif.<ref>{{Cite web|url=http://fckuban.ru/news/7293/|title=РОМАН ПАВЛЮЧЕНКО СТАЛ ИГРОКОМ «КУБАНИ»|date=2015-07-16|website=[[SK Koeban Krasnodar|Koeban Krasnodar]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20150717185841/http://fckuban.ru/news/7293/|archive-date=17 Julie 2015|access-date=2025-07-05}}</ref> As volwaardige internasionale speler sedert sy debuut in 2003, het Pawljoetsjenko 51 wedstryde vir [[Russiese nasionale sokkerspan|Rusland]] gespeel en 21 internasionale doele aangeteken. Hy is ingesluit in die Span van die Toernooi tydens die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 2008, toe Rusland die halfeindronde bereik het, en was ook deel van hul groep vir die [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|Europese Kampioenskap in 2012]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18137693 |title=Russia 4 Czech Republic 1|date=8 May 2012|work=BBC Sport|access-date=11 June 2012 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Pawljoetsjenko, Roman}} [[Kategorie:Russiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] ckjo0qj41p7kkxbtu3cvisfb3mxaz8v Oekraïense Mag van Onbemande Stelsels 0 451167 2890683 2856998 2026-04-06T15:30:23Z Aliwal2012 39067 +blokhakies 2890683 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sbs army logo.svg|duimnael|Oekraïense Onbemande Stelselmagte wapen.]] Die '''Oekraïense Mag van Onbemande Stelsels''' (afgekort as OMS, [[Oekraïens]]: Сили безпілотних систем, СБС, [[Transliterasie|getranslitereer]]: Sili bezpilotnich sistem, SBS) is 'n tak van die [[Gewapende Magte van Oekraïne]] wat spesialiseer in [[hommeltuigoorlogvoering]] en die gebruik van onbemande militêre robotte op land, see en in die lug.<ref name="ukazen">{{Cite web|url=https://www.president.gov.ua/en/news/pidpisav-ukaz-yakij-rozpochinaye-stvorennya-okremogo-rodu-si-88817|title=I signed a decree initiating the establishment of a separate branch of forces – the Unmanned Systems Forces – address by the President of Ukraine|publisher=Official website of the President of Ukraine|language=uk|access-date=10 Februarie 2024|archive-date=11 Februarie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211175444/https://www.president.gov.ua/en/news/pidpisav-ukaz-yakij-rozpochinaye-stvorennya-okremogo-rodu-si-88817|url-status=live}}</ref><ref name="ius">{{Cite web|url=https://insideunmannedsystems.com/ukraine-announces-formalization-of-new-unmanned-systems-forces-branch-of-military/|title=Ukraine Announces Formalization of New Unmanned Systems Forces Branch of Military|date=7 Februarie 2024|publisher=Inside Unmanned Systems|language=en|access-date=10 Februarie 2024|archive-date=14 Maart 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240314020340/https://insideunmannedsystems.com/ukraine-announces-formalization-of-new-unmanned-systems-forces-branch-of-military/|url-status=live}}</ref> Die OMS is geskep te midde van die voortdurende [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]], en is formeel op 11 Junie 2024 gestig.<ref name=":0" /> [[Oekraïne]] is die eerste land wat 'n tak van sy weermag het wat toegewy is aan [[Onbemande vliegtuig|onbemande stelsels]].<ref>{{Cite web |date=12 Junie 2024 |title=As Ukraine focuses on drone warfare, its military creates new Unmanned Systems Forces branch |url=https://abcnews.go.com/International/ukraine-focuses-drone-warfare-military-creates-new-unmanned/story?id=111046806 |access-date=23 August 2024 |website=ABC News |language=en |archive-date=23 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823002322/https://abcnews.go.com/International/ukraine-focuses-drone-warfare-military-creates-new-unmanned/story?id=111046806 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.eldebate.com/internacional/20240208/nuevas-fuerzas-sistemas-no-tripulados-ucrania-estan-llamadas-cambiar-guerra-rusia_172941.html | title=Las nuevas Fuerzas de Sistemas No Tripulados de Ucrania están llamadas a cambiar la guerra con Rusia | date=8 Februarie 2024 }}</ref> ==Geskiedenis== ===Vorming=== Op 6 Februarie 2024 het die Oekraïense president [[Wolodimir Zelenski]] 'n dekreet uitgevaardig wat die regering van Oekraïne en die Generale Staf opdrag gee om 'n aparte tak van die Gewapende Magte te skep wat toegewy is aan onbemande stelsels, waarna die Nasionale Veiligheids- en Verdedigingsraad van Oekraïne die kwessie sou oorweeg.<ref>{{Cite news |date=6 Februarie 2024 |title=Ukraine's Zelenskiy orders creation of separate military force for drones |url=https://www.reuters.com/world/europe/ukraines-zelenskiy-orders-creation-separate-military-force-drones-2024-02-06/ |work=Reuters}}</ref><ref name="ukazuk">{{Cite web |url=https://www.president.gov.ua/documents/512024-49625 |title=УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №51/2024 Про нарощування спроможностей сил оборони |access-date=9 Februarie 2024 |archive-date=6 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206180615/https://www.president.gov.ua/documents/512024-49625 |url-status=live }}</ref> Op 10 Februarie is aangekondig dat kolonel Wadim Soecharefski die adjunk van opperbevelhebber Oleksandr Sirski geword het en verantwoordelik sou wees vir die implementering van onbemande stelsels.<ref>{{cite web |last1=Volodymyr Zelenskyy |title=Combat commanders, brigades' real-life experience must be implemented for the Armed Forces' success |url=https://www.president.gov.ua/en/news/uves-realnij-dosvid-bojovih-komandiriv-i-brigad-maye-buti-re-88897 |website=president.gov.ua |publisher=Official website of the President of Ukraine |access-date=10 Junie 2024 |archive-date=10 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610213449/https://www.president.gov.ua/en/news/uves-realnij-dosvid-bojovih-komandiriv-i-brigad-maye-buti-re-88897 |url-status=live }}</ref> Sedert die begin van die volskaalse Russiese inval was Soecharefski 'n bevelvoerder van die 59ste Gemotoriseerde Brigade. {{cquote|"Kolonel Wadim Soecharefski – sy fokus is op onbemande stelsels en die ontwikkeling van die gebruik van hommeltuie deur ons soldate, en kolonel Andriy Lebedenko – sy fokus is op [[innovasie]], spesifiek die tegnologiekomponent van die leër en gevegstelsels – is aangestel as adjunkte van opperbevelhebber Oleksandr Syrskyi. Duidelike praktyk met nuwe tegnologieë is nodig. Daar is meer as genoeg teorieë; alles moet in die praktyk werk ter wille van Oekraïense doelwitte en die maksimum behoud van die lewens van ons soldate."— Wolodimir Zelenski}} [[Lêer:At the military training.jpg|duimnael|OMS-dienspligtige tydens 'n militêre opleiding.]] Op 7 Mei het die kabinet van ministers van Oekraïne 'n konsepbesluit ondersteun wat deur die Ministerie van Verdediging en Generale Staf ontwikkel is om die Onbemande Stelselmagte formeel te stig.<ref>{{cite web|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2024/05/7/7454683/|title=Ukrainian government backs draft presidential decree creating Unmanned Systems Forces within Armed Forces|author=Tetyana Oliynyk|publisher=Ukrainska Pravda|access-date=10 Junie 2024|date=7 Junie 2024|archive-date=10 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240610195053/https://www.pravda.com.ua/eng/news/2024/05/7/7454683/|url-status=live}}</ref> Op 10 Junie het die Oekraïense Ministerie van Verdediging aangekondig dat kolonel Soecharefski as bevelvoerder van die onbemandestelselmag aangestel is.<ref>{{cite news |last1=Opanasenko |first1=Oleksandra |title=Vadym Sukharevsky was appointed commander of the UAV Forces of the Armed Forces of Ukraine |url=https://babel.ua/en/news/107961-vadym-sukharevsky-was-appointed-commander-of-the-uav-forces-of-the-armed-forces-of-ukraine |access-date=10 Junie 2024 |work=Babel.ua |agency=General Staff of the Ukrainian Armed Forces |date=10 Junie 2024 |archive-date=10 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610213450/https://babel.ua/en/news/107961-vadym-sukharevsky-was-appointed-commander-of-the-uav-forces-of-the-armed-forces-of-ukraine |url-status=live }}</ref> Op 11 Junie is die mag formeel gestig.<ref name=":0">{{cite news |title='We set a precedent.' Ukraine officially presents Unmanned Systems Forces |url=https://kyivindependent.com/we-set-a-precedent-ukraine-officially-presents-unmanned-systems-forces/ |author=Alexander Khrebet |access-date=11 Junie 2024 |publisher=The Kyiv Independent |date=11 Junie 2024 |language=en |archive-date=11 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611175757/https://kyivindependent.com/we-set-a-precedent-ukraine-officially-presents-unmanned-systems-forces/ |url-status=live }}</ref> Die hoofmissie van die OMS volgens die Sentrum vir Strategiese en Internasionale Studies (SSIS) is gesentreer rondom "die insameling van ervaring, die verspreiding van kennis en die formalisering van hierdie insigte in statute en taktiese en operasionele riglyne" vir die Gewapende Magte.<ref name="Bondar">{{cite web |last1=Bondar |first1=Kateryna |title=Why Ukraine is Establishing Unmanned Forces Across Its Defense Sector and What the United States Can Learn from It |url=https://www.csis.org/analysis/why-ukraine-establishing-unmanned-forces |website=Center for Strategic and International Studies (CSIS) |access-date=2 Februarie 2025 |language=en |date=19 November 2024}}</ref> Op 23 Oktober 2024 is die stafhoof van die mag, Roman Hladki, uit sy posisie ontslaan.<ref>{{Cite web |date=2024-10-23 |title=Controversial chief of staff for Ukraine's Unmanned Systems Forces dismissed months after appointment, Ukrainska Pravda reports |url=https://kyivindependent.com/successor-chosen-for-controversial-chief-of-staff-of-the-unmanned-systems-forces-ukrainska-pravda-says/ |access-date=2024-10-24 |website=The Kyiv Independent |language=en}}</ref> Volgens die SSIS handhaaf die OMS noue kontak met 90% van die plaaslike hommeltuigvervaardigers, toets nuwe stelsels en gee terugvoer aan die ontwikkelaars terwyl hulle hommeltuigoperateurs vir geveg oplei. Die SSIS het ook berig dat die OMS vanaf November 2024 meer as 170 verskillende onbemande stelsels geïntegreer het.<ref name="Bondar" /> Die 59ste Gemotoriseerde Brigade is hervorm as die 59ste Afsonderlike Aanvalsbrigade en in Januarie 2025 na die Onbemande Stelselmagte oorgedra. Op 5 Januarie 2025 het opperbevelhebber Sirski verklaar dat die OMS begin het om veseloptiese beheerde hommeltuie te ontplooi in reaksie op die Russe wat daarvan gebruik gemaak het. Sirski het ook 'n toename in die aantal brigades wat met verbeterde hommeltuie toegerus is, genoem en dat die Gewapende Magte in die finale stadiums was van die organisering van 'n toegewyde onbemande stelselbrigade.<ref>{{cite web |title=Unmanned Systems Forces begin using drones with fiber-optic control channels – CinC Syrskyi |url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3945240-unmanned-systems-forces-begin-using-drones-with-fiberoptic-control-channels-cinc-syrskyi.html |website=Ukrinform |access-date=2 Februarie 2025 |language=en |date=6 Januarie 2025}}</ref> ==Operasies== [[Lêer:UA Vampire UCAV 03.jpg|duimnael|OMS lid wat 'n "Vampier" onbemande gevegstuig toets.   ]] Die Mag van Onbemande Stelsels het beweer dat hulle beter gehalte hommeltuie as die Russiese Gewapende Magte het, ten spyte daarvan dat Rusland ses keer soveel het.<ref>{{Cite news |title=Vadym Sukharevsky, the man in charge of Ukraine's drones |url=https://www.economist.com/europe/2024/07/22/vadym-sukharevsky-the-man-in-charge-of-ukraines-drones |access-date=23 Julie 2024 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> Teen Junie 2024 is berig dat ongeveer 3 000 soldate in die Oekraïense Mag van Onbemande Stelsels dien.<ref>{{cite web |date=11 Junie 2024 |title=У Києві презентували новітній рід військ ЗСУ — Сили безпілотних систем |url=https://suspilne.media/766185-u-kievi-prezentuvali-novitnij-rid-vijsk-zsu-sili-bezpilotnih-sistem/ |language=Ukrainian}}</ref> Op 14 Januarie 2025 het Oekraïne Russiese chemiese fabrieke en energie-infrastruktuur in die [[Brjansk]]-, [[Saratof]]- en Toela-oblast en die Republiek van [[Tatarstan]] met missiele aangeval. Die Amerikaanse Gewapende Magte het beweer dat "hommeltuie die Russiese lugverdediging suksesvol afgelei het en die weg gebaan het vir missiele wat die hoofteikens getref het."<ref>{{cite news |title=Ukraine claims biggest aerial strike on Russian territory |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250114-ukraine-hits-russian-army-factories-energy-hubs-in-massive-barrage |access-date=2 Februarie 2025 |work=France 24 |agency=Agence France-Presse |date=14 Januarie 2025 |language=en}}</ref> In die laatnag van 28 Januarie of die vroeë oggend van 29 Januarie 2025 het die 14de Afsonderlike Onbemande Lugvoertuigregiment 'n aanval op 'n pompstasie op die Druzhba-pyplyn langs die Russies-Belarussiese grens in [[Brjansk-oblast]] geloods, na bewering met behulp van hommeltuie wat bomme op hul teikens kon laat val.<ref>{{cite news |last1=Axe |first1=David |title=A New Kind Of Ukrainian Drone May Have Blown Up A Major Russian Oil Pipeline |url=https://www.forbes.com/sites/davidaxe/2025/01/30/a-new-kind-of-ukrainian-drone-may-have-blown-up-a-major-russian-oil-pipeline/ |access-date=2 Februarie 2025 |work=Forbes |date=30 Januarie 2025 |language=en}}</ref> Volgens ''Defense Express'' dra hierdie hommeltuie 'n FAB-250 M-54 plofbare bom op hul onderbuik en beskik hulle oor 'n optiese visierstelsel vir presisie-aanvalle.<ref>{{cite news |last1=Syngaivska |first1=Sofiia |title=Ukrainian Forces Use UAVs with Full-Size FAB-250 Bombs in Precision Strikes on russian Targets (Photo) |url=https://en.defence-ua.com/analysis/ukrainian_forces_use_uavs_with_full_size_fab_250_bombs_in_precision_strikes_on_russian_targets_photo-13369.html |access-date=2 Februarie 2025 |work=Defense Express |date=30 Januarie 2025 |language=en}}</ref> Op 31 Januarie 2025 het die Onbemande Stelselmagte die gebruik van hommeltuie wat 250 kg lugbomme dra, bevestig. Volgens die OMS-bevel is hierdie hommeltuie in staat om "tot 2 000 kilometer te bereik met die moontlikheid van terugkeer. Dit is 'n unieke ontwikkeling wat die reëls van die spel op die slagveld verander."<ref>{{cite news |last1=Axe |first1=David |title=Ukraine's New Drone Bomber Flies 1,200 Miles With A 550-Pound Bomb—And Returns To Base |url=https://www.forbes.com/sites/davidaxe/2025/01/31/ukraines-new-drone-bomber-flies-1200-miles-with-a-550-pound-bomb-and-returns-to-base/ |access-date=2 Februarie 2025 |work=Forbes |date=31 Januarie 2025 |language=en}}</ref> Die Oekraïense Onbemande Stelselmagte, wat die eerste keer in Desember 2024 aangekondig is, het op 13 April 2025 die eerste beeldmateriaal vrygestel van 'n laserwapenstelsel, genaamd "Tryzub", wat in gebruik is en 'n veseloptiese FPV-hommeltuig vernietig.<ref>{{Cite web |title= Ukraine showcases Tryzub laser weapon |author= Dylan Malyasov |url= https://defence-blog.com/ukraine-showcases-tryzub-laser-weapon/?amp |access-date=2025-04-14 |website=Defence Blog |language=en}}</ref> Op 9 Julie 2025 het die Oekraïense hoofbevelvoerder Oleksandr Syrskyi beweer dat die Onbemande Stelselmagte 19 600 teikens (een derde van alle teikens getref) en 5 024 vernietig het in Junie 2025 alleen. Hy het ook beweer dat die Amerikaanse Soldaatmag 4 500 Russiese magte gedood of gewond het, van wie 2 548 gedood is.<ref name="m653">{{cite web | title=Ukraine’s commander-in-chief: Unmanned Systems Forces hit one-third of Russian targets in June | website=Ukrainska Pravda | date=2025-07-09 | url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2025/07/9/7520979/ | access-date=2025-07-26}}</ref> Op 8 Augustus 2025 het Syrskyi beweer dat die Onbemande Stelselmagte se hommeltuie 23 400 Russiese teikens getref en 5 134 vyandelike personeel in Julie 2025 gedood het.<ref name="w127">{{cite web | title=Ukrainian drones hit over 23,000 Russian targets in July – CinC Syrskyi | website=Ukrinform | date=2025-08-09 | url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/4023567-ukrainian-drones-hit-over-23000-russian-targets-in-july-cinc-syrskyi.html | access-date=2025-08-09}}</ref> ==Struktuur== [[Lêer:Flag of the Unmanned Systems Forces of Ukraine.png|duimnael|Vlag van die Onbemande Stelselmagte van Oekraïne.]] Teen Februarie 2025 het die Internasionale Instituut vir Strategiese Studies (IISS) beraam dat die Onbemande Stelselmagte 5 000 personeellede met een toegewyde regiment en ses bataljons gehad het, met 'n bykomende bataljon wat gevorm word. Die IISS het ook verklaar dat die OMS [[Bayraktar TB2]]-gevegshommeltuig bedryf, sowel as verskeie verskillende soorte rondhangende ammunisie wat minder as 20 kg weeg.{{sfn|IISS|2025|page=203}} * [[File:9ОМПБ.svg|20px]] 9de Onbemande Stelsels Brigade * [[File:14 ОПБпАК.svg|20px]] 14de Hommeltuig Regiment * [[File:59th Separate Motorized Infantry Brigade SSI (with tab).png|59th Separate Motorized Infantry Brigade SSI (with tab)|20px]] 59ste Aanval Brigade * [[File:412th UAV Regiment.webp|20px]] 412th Hommeltuig Regiment <ref>[https://mil.in.ua/uk/news/bataljon-bezpilotnyh-system-nemesis-stav-polkom/ Батальйон безпілотних систем «Nemesis» став полком]</ref> * [[File:413th UAV Regiment.webp|20px]] 413ste Hommeltuig Bataljon<ref>{{Cite web |title=Ukraine's Unmanned Systems Forces release video of strike on Russian command post in Kursk Oblast – video |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2024/11/21/7485723/ |access-date=2024-12-04 |website=Ukrainska Pravda |language=en}}</ref> * [[File:423rd Unmanned Systems Battalion.png|20px]] 423ste Hommeltuig Bataljon <ref>[https://vin.gov.ua/news/ostanni-novyny/64558-423-okremyi-batalion-bezpilotnykh-system-zaproshuie-pryiednatysia-do-ikhnoi-komandy 423 окремий батальйон безпілотних систем запрошує приєднатися до їхньої команди]</ref> * [[File:424th Battalion of Unmanned Systems.png|20px]] Hommeltuig Bataljon <ref>[https://lobbyx.army/tor/operator-udarnykh-bpak-do-424-okremoho-batalyonu-bezpilotnykh-system/ Vacancy for a UAV operator for the 424th UAV Battalion]</ref> * [[File:Батальйон «Flying Skull» лого.svg|22x22px]] " Vlieënde Skedel " Bataljon <ref>[https://lobbyx.army/tor/operator-pilot-bpla-do-batalyonu-flying-skull/ Vacancy for a UAV operator for the "Flying Skull" Battalion]</ref> ** [[File:Logo of Zagrawa (Flying Skull Battalion).png|22x22px]] ''Zagrawa'' (" Vlieënde Skedel " Bataljon) ** [[File:Logo of Topolya (Flying Skull Battalion).png|22x22px]] ''Topolya'' (" Vlieënde Skedel " Bataljon) * [[File:Coa_Illustration_Tincture_basic_Litvite.svg|20x20px]] 93ste Ondersteuning Bataljon<ref>[https://lobbyx.army/tor/saper-do-93-okremoho-batalyonu-pidtrymky/ Vacancy for a sapper for the 93rd Support Battalion of the Unmanned Systems Forces]</ref> * [[File:190 НЦ к.svg|20px]] 190ste Opleidingsentrum Daar is ander eenhede van die Gewapende Magte van Oekraïne wat spesialiseer in hommeltuigoorlogvoering, maar struktureel nie deel is van die Onbemande Stelselmagte nie: * [[File:383 ОБрБАК (повний).jpg|25px]] 383ste Hommeltuig Brigade (deel van die Oekraïense Lugmag) * [[File:Coa_Illustration_Tincture_basic_Litvite.svg|25x25px]] 385ste Onbemande Oppervlak Voertuie Brigade * [[File:414th Marine Strike UAV Battalion.png|22px]] 414ste Aanval Hommeltuig Brigade (deel van die Oekraïniese Mariniersmag) * [[File:419th Battalion of Unmanned Systems.png|22px]] 419ste Hommeltuig Bataljon <ref>[https://lobbyx.army/tor/zovnishniy-pilot-bpla-do-419-okremoho-batalyonu-bezpilotnykh-system/ Vacancy for a UAV operator for the 419th UAV Battalion]</ref> * [[File:420th Battalion of Unmanned Systems.png|22px]] 420ste Hommeltuig Bataljon <ref>[https://lobbyx.army/tor/operator-bpla-do-420-okremoho-batalyonu-bezpilotnykh-system/ Vacancy for a UAV operator for the 420th UAV Battalion]</ref> * [[File:425th Battalion of Unmanned Systems.png|22px]] 425ste Hommeltuig Regiment<ref>[https://lobbyx.army/tor/operator-bpla-do-420-okremoho-batalyonu-bezpilotnykh-system/ Vacancy for a control room dispatcher for the 425th UAV Regiment]</ref> * [[File:426th Battalion of Unmanned Systems.png|22px]] 426ste Hommeltuig Bataljon (Oekraïnie) (deel van die Oekraïniese Mariniersmag) ==Sien ook== * [[Russiese Onbemande Stelselmagte]] ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oekraïne]] [[Kategorie:Russiese inval in Oekraïne, 2022]] 4ntexfkcyxg1k8tsgpqgai2g9ij8wlp Ji Yun-nam 0 451355 2890773 2820618 2026-04-06T17:57:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890773 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ji Yun-Nam | full_name = Ji Yun-nam | image = [[Lêer:Chi Jun Nam, North Korean soccer player at FIFA 2010 World Cup vs. Brasil team. 15 June 2010.png|240px]] | caption = Ji Yun-nam by die [[Ellispark-stadion]] in<br />[[Johannesburg]] op 15 Junie 2010, tydens<br />die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|Wêreldbeker]]-wedstryd teen [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] | image_size = | height = 1,74 | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1976|11|20}} | birth_place = Ichon, Kangwon-provinsie,<br />[[Noord-Korea]] | years1 = 2004–2016|clubs1 = [[April 25 Sports Club|April 25]] |caps1 = 231 |goals1 = 18 <!--LEAGUE APPS & GOALS ONLY --> | nationalyears1 = 2004–2011 |nationalteam1 = [[Noord-Koreaanse nasionale sokkerspan|Noord-Korea]] |nationalcaps1 = 32 |nationalgoals1 = 3 | club-update = | nationalteam-update = 6 November 2010 }} '''Ji Yun-Nam''' ([[Koreaans]]: 지윤남; gebore [[20 November]] [[1976]]) is ’n [[Noord-Korea|Noord-Koreaanse]] voormalige professionele [[sokkerspeler]] wat vir April 25 in die Noord-Koreaanse sokkerliga gespeel het. Ji het in agt [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]]-kwalifiserende wedstryde vir die Noord-Koreaanse nasionale sokkerspan verskyn. Ji was hoofsaaklik ’n sentrale verdedigende middelvelder, maar het in die linkervleuel-verdedigerposisie vir die nasionale span gespeel. Op 15 Junie 2010 het hy ’n doel teen [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] aangeteken deur die bal verby die doelwagter te plaas tydens die [[Sokker-Wêreldbeker|2010 FIFA Wêreldbeker]]-groepswedstryd tussen die hoogste en laagste gerangskikte spanne wat vir die toernooi gekwalifiseer het. Brasilië het die wedstryd uiteindelik met 2–1 gewen.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2010/matches/match_14/default.stm|title=Brazil 2–1 North Korea|date=2010-06-15|work=BBC Sport|publisher=[[BBC]]|first=Jonathan|last=Stevenson|accessdate=2010-06-15|archive-date=2018-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504230955/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2010/matches/match_14/default.stm|url-status=live}}</ref> Sy doel sou die enigste een wees wat deur die Demokratiese Volksrepubliek van Korea in die toernooi aangeteken is — dit was ook die eerste Noord-Koreaanse doel in ’n Wêreldbekertoernooi sedert [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]], 44 jaar tevore. Na die Brasilië-wedstryd het spelers truie uitgeruil, wat Ji se maer en gespierde liggaam ontbloot het. Dit het gelei tot die liefdevolle bynaam "Die Volk se [[Sespak]]".<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/world-cup/iiosi-world-cup-water-cooler-2005306.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054656/https://www.independent.co.uk/sport/football/international/ios-world-cup-water-cooler-2005306.htmll |archive-date=2016-03-04 |url-access=subscription |url-status=live|location=London|work=[[The Independent]]|accessdate=2025-07-13|date=20 June 2010|first1=Rob|last1=Sharp|first2=Samuel|last2=Muston|title=''IoS'' World Cup water cooler!|publisher=Independent Print Limited}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ji, Yun-Nam}} [[Kategorie:Noord-Koreaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6ni4al7yxw55baq9idqu6r8wibrnssp Ben Lavin-natuurreservaat 0 451452 2890703 2821009 2026-04-06T17:11:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890703 wikitext text/x-wiki Die '''Ben Lavin-natuurreservaat''' (soms '''Manahvela-natuurreservaat''' genoem) is ‘n beskermde natuur-, argeologiese en ontspanningsterrein in die provinsie [[Limpopo]]. ==Ligging== Die reservaat van 25 km² is nagenoeg rondom die punt 23° 8′ 31″ suid en 29° 58′ 51″ oos. Dit is op die suidelike voetheuwels van die [[Soutpansberge]], 12 km suidoos van [[Louis Trichardt]] en 90 km noordoos van [[Polokwane]]. ==Geriewe== Die reservaat bied aan besoekers vakansiehuisies, kampeerplekke, geriewe vir woonwaens, voetslaanpaaie, bergfietsroetes en 45 km aan motorpaaie om wild te besigtig. ==Argeologiese reste en fauna== Argeologiese oorblyfsels uit 1250 n.C. kan hier gesien word. ‘n 230 voëlspesies kan vanuit ‘n paar voëlkykhutte bekyk word. Die bekendste is die [[gewone melba]], [[gewone blousysie]], [[Maricovlieëvanger]], [[witvlerkflap]] en die [[swartkatakoeroe]]. Rondom die watergate kan o.a. [[kameelperd]]e, [[sebra]]s, [[basterhartbees]]te, [[koedoe]]s, [[wildebees]]te, [[impala]]s en [[waterbok]]ke teengekom word. [[Bosvark]]e, [[vlakvark]]e, [[jakkals]]e en [[luislang]]e is volop. ==Geskiedenis== Na die [[Eerste Wêreldoorlog]] was die gebied die eiendom van die bewaringsgesinde Ben Lavin. Sedert 1975 is dit in besit van [[WESSA]] en ‘n 20 jaar later is die plaaslike gemeenskap in die bestuur van die oord betrek. ==Bibliografie== *africawild-forum.com/viewtopic.php?t=257 *sa-venues.com/game-reserves/ben-lavin.php *tripadvisor.ie/ShowUserReviews-g312620-d13204848-r680358687-Ben_Lavin_Nature_Reserve-Louis_Trichardt_Limpopo_Province.html *wheretostay.co.za/topic/4490-ben-lavin-nature-reserve-louis-trichardt-limpopo [[Kategorie:Natuurreservate in Limpopo]] [[Kategorie:Argeologiese vindplekke in Suid-Afrika]] lc4xlppipx2p8h3ceg8od2pde071mfv De Oude Leeskamer 0 451590 2890727 2855592 2026-04-06T17:25:05Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890727 wikitext text/x-wiki '''De Oude Leeskamer''' in [[Dorpstraat]] op [[Stellenbosch]] is ‘n kultuur- en erfenissentrum.<ref name="annabasson" /><ref name="sh" /> ==Ligging== Dit is by Dorpstraat 182, op die westelike hoek met Drostdystraat en huisves tans ‘n kunsgalery, ‘n biblioteek, ‘n skrywerswoonstel, ‘n restaurant en kantore en word ook benut vir die aanbied van praatjies, kursusse, slypskole en filmvertonings. ==Eienaar== Die gebou is die eiendom en huisves die kantore van die Jannie Mouton Stigting. Jannie Mouton is een van die mede-stigters van [[Capitec Bank]]. ==Geskiedenis== Die gebou dateer uit waarskynlik 1815 en die naam Oude Leeskamer is vanaf 1861 in gebruik.<ref name="annabasson" /> Voorheen is die pand nie slegs as biblioteek gebruik, maar ook as kantoor vir die [[landdros]] en as anneks van die [[Kweekskool]] regoor die straat. In 1865 is op ‘n vergadering in die gebou besluit op die stigting van die Stellenbosch Gimnasium. Daaruit het die latere [[Paul Roos Gimnasium]] en die [[Universiteit van Stellenbosch]] ontwikkel. ==Argitektuur== Dit is ‘n besonder fraai gebou. Opvallend is die omlysting van die deure, die vensters bo die deure en die plafonne van [[geelhout]]. ==Bibliografie== *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} *Fransen, Hans en Christo S. Botha: Discovering historical Stellenbosch. Kaapstad: H.A.U.M., 1979. {{ISBN|0-7986-0366-6}} *oudeleeskamer.org *van Huyssteen, Ters: Foot-loose in Stellenbosch – a guide for walkers. Kaapstad: Tafelberg, 1977. {{ISBN|0-624-01303-0}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="annabasson">{{Cite web|url=https://www.annabasson.co.za/blog/de-oude-leeskamer-waar-kom-die-naam-vandaan|title=De Oude Leeskamer - waar kom die naam vandaan?|website=www.annabasson.co.za|accessdate=2025-07-18}}</ref> <ref name="sh">{{Cite web|url=https://www.stellenboschheritage.co.za/property/de-oude-leeskamer|title=Erf No 1288 &#124; Stellenbosch Heritage Foundation.|website=www.stellenboschheritage.co.za|accessdate=2025-07-18}}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Stellenbosch]] dxbx6gy1bm5e9pgiz0hwyro3zcutl4d Fort Pine 0 451835 2890767 2825568 2026-04-06T17:54:30Z Oesjaar 7467 Paar goed! 2890767 wikitext text/x-wiki '''Fort Pine''' in [[KwaZulu-Natal]] het ‘n rol gespeel in die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van die laat 19de eeu. Dit is dus deel van die toeristiese [[Slagveldroete]] in die noorde van die provinsie. ==Ligging== Die fort (aanvanklik bekend as Dundee Laager) is 20 km suidoos van [[Dundee]] op die [[Biggarsberg]] by 28° 13′ 6″ suid en 30° 21′ 20″ oos. Vanaf die vestinkie is daar ‘n wye uitsig van [[Ladysmith]] tot [[Majuba]]. ==Vesting== Dit is in 1878 deur die Royal Engineers gebou, dra waarskynlik die naam van [[Benjamin Pine]] en bestaan uit gepakte klipmure van tot 14 m hoog. In die mure is skietgate, twee ingange en twee torings op van die hoeke. Dit kan onderdak verskaf aan 25 man en 30 perde en daar was magasyne, pakkamers en kantore sowel as ‘n put vir drinkwater. Teenswoordig staan die bouval op private terrein. ==Gebruik== Alhoewel die fort nooit aangeval is nie, sou dit sterk genoeg wees om ‘n aanval deur [[Cetshwayo]] se magte te weerstaan, is geglo. Na die [[Slag van Isandlwana]] en die [[Slag van Rorke's Drift]] het 300 mense van die omgewing hier geskuil. Later jare is dit nog benut deur die Buffalo Border Guard en die Newcastle Mounted Rifles. ==Bibliografie== *kznpr.co.za/dundee-fort-pine-s-28-13-107-e-30-21-377/ *redcoathistory.com/2021/04/09/fort-pine *theheritageportal.co.za/files/fort-pine-plan-talana-museum.jpg [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]] ps5e0jz8x7gk2otyp2fgb7exzrqadxc Friends 0 451902 2891001 2824507 2026-04-07T08:11:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891001 wikitext text/x-wiki '''''Friends''''' is 'n Amerikaanse televisie- komedie wat gemaak is deur David <ref>https://www.imdb.com/name/nm0186331/</ref>Crane en Marta Kauffman, wat in 22 September 1994 tot 6 Mei 2004 op [[NBC]] uitgesaai is en het tien seisoene gehad. Met die rolverdeling van [[Jennifer Aniston]], [[Courteney Cox]], [[Lisa Kudrow]], [[Matt LeBlanc]], [[Matthew Perry]] en [[David Schwimmer]].Die program gaan oor ses vriende in hul twintigs tot in hul dertigs wat in die omgewing van [[Manhattan]], New York Stad, woon. Die oorspronklike uitvoerende vervaardigers [[was]] Kevin S. Bright, Kauffman en Crane. Kauffman en Crane het die reeks in November en Desember in 1993 begin om ''Friends'' onder die werktitel ''Insomnia Cafe'' ontwikkel. Hulle het die idee aan Bright voorgestel en saam het hulle sewe bladsy geskryf van die reeks. Na baie veranderinge van die naam is daar besluit dat die reeks Friends genoem sal word. Al tien seisoene van ''Friends'' het onder die top tien van die beste televisieseisoen -graderings geland en toe uiteindelik het die <abbr>nommer</abbr> 1 <abbr>-</abbr> plek in die reeks se agtste seisoen bereik. Die laaste episode is op 6 Mei 2004 uitgesaai. Daar het 52,5 miljoen Amerikaanse kykers geky. Dit het die die vyfde gewildste reeks in televisiegeskiedenis en die mees gekykte televisie-episode is die era van 2000's gemaak. ''Friends'' het baie roem ontvang en het self een van die gewildste en hoogste inkomste-televisiereekse van alle tye geword.Tedanke aan die program se sukses het gelei tot 'n spin-off-reeks, ''Joey''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Joey_(TV_series)</ref>, en 'n reünie-spesiale, ''Friends: The Reunion'' . == Rolverdeling en karakters == <gallery class="center" caption="Hoofrolverdeling"> Lêer:Jennifer_Aniston_08.jpg|alt=Jennifer Aniston| [[Jennifer Aniston]] as<br /><br /><br /><br /> Rachel Green Lêer:CourteneyCoxFeb09.jpg|alt=Courteney Cox| [[Courteney Cox]] as<br /><br /><br /><br /> Monica Geller Lêer:Lisa_Kudrow_crop.jpg|alt=Lisa Kudrow| [[Lisa Kudrow]] as<br /><br /><br /><br /> Phoebe Buffay Lêer:Matt_LeBlanc,_Arqiva_British_Academy_Television_Awards,_2013.jpg|alt=Matt LeBlanc| [[Matt LeBlanc]] as<br /><br /><br /><br /> Joey Tribbiani Lêer:Matthew_Perry_2013.jpg|alt=Matthew Perry| [[Matthew Perry]] as<br /><br /><br /><br /> Chandler Bing Lêer:David_Schwimmer_(5208598833).jpg|alt=David Schwimmer| [[David Schwimmer]] as<br /><br /><br /><br /> Ross Geller </gallery> * [[Jennifer Aniston]] as Rachel Green: In hul oorspronklike kontrakte vir die eerste seisoen is rolverdelinglede $22 500 per episode betaal. <ref name="salariescastlots">{{Cite news|location=Los Angeles|accessdate=March 8, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090720012355/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/10164381.html?dids=10164381:10164381&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Aug+12%2C+1996&author=Lowry%2C+Brian&pub=Los+Angeles+Times&desc=%27Friends%27+cast+returning+amid+contract+dispute&pqatl=google|archivedate=July 20, 2009}}</ref> Die rolverdelinglede het verskillende salarisse in die tweede seisoen ontvang, beginnende van die $20 000-reeks tot $40 000 per episode. <ref name="salariescastlots" /> <ref name="castpaid">{{Cite news|accessdate=March 7, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110825231542/http://www.nytimes.com/1996/07/16/arts/friends-cast-bands-together-to-demand-a-salary-increase.html|archivedate=August 25, 2011}}</ref> Voor hul salarisonderhandelinge vir die derde seisoen het die rolverdeling besluit om kollektiewe onderhandelinge te begin, ten spyte van Warner Bros. se voorkeur vir individuele ooreenkomste. <ref>{{Cite magazine|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090719103906/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C275935%2C00.html|archivedate=July 19, 2009|accessdate=March 8, 2009}}</ref> Die akteurs het die salaris van die minste betaalde rolverdelinglid ontvang. Die sterre is elk $75 000 per episode in seisoen drie betaal, $85 000 in seisoen vier, $100 000 in seisoen vyf, $125 000 in seisoen ses, $750 000 in seisoene sewe en agt, en $1&nbsp;miljoen in seisoene nege en tien, wat Aniston, Cox en Kudrow die hoogsbetaalde TV-aktrises van alle tye maak. <ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/guinnessworldrec2051222guin |title=Guinness World Records 2005 |publisher=Guinness World Records Ltd |year=2004 |isbn=978-1-892051-22-6 |edition=Special 50th Anniversary |location=New York City |page=[https://archive.org/details/guinnessworldrec2051222guin/page/n291 288] |oclc=56213857 |url-access=registration}}</ref> <ref name="friendstimeline">{{Cite news|accessdate=December 19, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628184252/http://www.usatoday.com/life/television/news/2004-01-21-friends-timeline_x.htm|archivedate=June 28, 2011}}</ref> <ref>{{Cite magazine|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090720180227/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C275935_2%2C00.html|archivedate=July 20, 2009|accessdate=March 7, 2018}}</ref> Die rolverdeling het ook sindikasie-tantième ontvang vanaf 2000 na heronderhandelinge. Destyds is daardie finansiële voordeel van 'n deel van die program se winsgewende agterkantwinste slegs gegee aan sterre wat eienaarskapsregte in 'n program gehad het, soos [[Jerry Seinfeld]] en [[Bill Cosby]] . <ref>{{Cite news|accessdate=March 28, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130308114145/http://www.nytimes.com/2002/02/12/business/friends-deal-will-pay-each-of-its-6-stars-22-million.html|archivedate=March 8, 2013}}</ref> ==Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Televisiereekse]] m6mf8651624054m4xga01d7csamm4v8 Tenderpreneur 0 451997 2890655 2888535 2026-04-06T13:58:42Z Jcb 223 2890655 wikitext text/x-wiki In [[Suid-Afrika]] is 'n '''tenderpreneur''' 'n persoon in die [[regering]] of die privaatsektor wat private of regeringstenders en [[kontrak]]te verkry om uitkontrakteringsdienste te fasiliteer. Die woord tenderpreneur is 'n saamtrekking van "tenderwerk" en "[[entrepreneur]]". Sommige kommentators glo dat hierdie praktyk aanleiding kan gee tot 'n [[kleptokrasie]] as 'n afwykende mutasie van 'n [[demokrasie]], indien dit ongemerk gelaat word. In hierdie verband word 'n kleptokrasie gedefinieer as die toestand wat ontstaan wanneer 'n politieke elite die [[Trias politica|drie arms van die regering]] (wetgewend, uitvoerend en geregtelik) manipuleer met die doel om hulpbronne te bekom wat daardie elite sal verryk,<ref>Turton, A.R [http://www.shakinghandswithbilly.com Shaking Hands with Billy Durban: Just Done Publications. 2010.</ref> 'n algemene verskynsel bekend as elite-kaping. Tenderpreneurskap word dikwels bewerkstellig deur oorprysing en/of swak vakmanskap en/of oormatige 'onder die tafel'-voorskotte wat "kommissies" genoem word.<ref>{{Cite web |title=Tenderpreneurship is the stuff of crooked cadres & fighters {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/tenderpreneurship-stuff-crooked-cadres-fighters |access-date=2022-09-05 |website=www.gov.za}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Krsteski |first=Nataša Georgieva Hadji |date=2017-10-28 |title=Corruption in South Africa: Genesis and outlook |url=https://aseestant.ceon.rs/index.php/jouproman/article/view/15160 |journal=Journal of Process Management and New Technologies |language=en |volume=5 |issue=4 |pages=49–54 |doi=10.5937/jouproman5-15160 |issn=2334-7449|doi-access=free }}</ref> ''[[The Star]]'', 'n Suid-Afrikaanse koerant, beskryf 'n tenderpreneur as "iemand polities goed verbind wat ryk geword het deur die regering se tenderstelsel".<ref>{{cite news|url=http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article318330.ece|title=How Malema made his millions|newspaper=[[The Star]]|date=2010-02-21}}</ref> In Januarie 2010 het die leier van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]], [[Blade Nzimande]], deursigtigheid in die toekenning van tenders versoek en gesê: "Kom ons wees dapper, kom ons bevorder klein entrepreneurs en verslaan tenderpreneurs, diegene wat steel."<ref>Mahlangu, Dominic. [http://www.timeslive.co.za/news/article251335.ece Blade: Make all tenders public.] ''Times LIVE.'' 6 Januarie 2010.</ref> Die saak rakende die Gupta-familie en hul noue bande met die administrasie van president Jacob Zuma kan as tenderpreneurisme geklassifiseer word.<ref>{{Cite journal |last1=Piper |first1=Laurence |last2=Charman |first2=Andrew |date=2018 |title=Tenderpreneur (also tenderpreneurship and tenderpreneurism) |url=https://www.academia.edu/37226490 |journal=The Global Informality Project |volume=3}}</ref> ==Sien ook== * [[Vusimuzi Matlala]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Korrupsie]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] tnf47dkoxzalo4dkttkjtwuh182f1ck De Mistkraal-uitkeerdam 0 452120 2890726 2826070 2026-04-06T17:24:45Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890726 wikitext text/x-wiki Die '''De Mistkraaldam''' in die [[Klein-Visrivier]] verskaf water vir besproeiing en via die Skoenmakerskanaal vir huishoudelike en nywerheidsgebruik aan [[Port Elizabeth]]. ==Ligging== Die dam is by 32° 58′ 7″ suid, 25° 39′ 33″ oos, suid van [[Somerset-Oos]], suidwes van [[Kookhuis]] en 15 km wes van die spoorweghalte by Middleton. Dit is dus oos van die R355-pad en wes van die N10-hoofpad. Hierdie dam het die Wellington Grove-pompstasie. ‘n 2 km suidwes, vervang. ==Dam== Hierdie uitkeerdam is die eiendom van die Departement van Waterwese en is in Oktober 1987 voltooi. Met ‘n wallengte van 300 m en hoogte van 30 m het dit vroeg in die 21ste eeu ‘n bakmaat van 2.1 miljoen m³ gehad. In die bou van die wal is vir die eerste maal in die land gebruik gemaak van [[rolbeton]]. ==Lees ook== *[[Lys van grootste damme in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *dws.gov.za/hydrology/Weekly/ProvinceWeek.aspx?region=EC *mapcarta.com/w89786038 *rccdams.co.uk/search-results/page.8?contry=south-africa *rccdams.co.uk/dams/de-mist-kraal/ *van Hoven, Lynette: Wêreldleier met rolbetondamme. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 10, November/Desember 1989. ISSN 0491-4783 [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Oos-Kaap]] 4icghf3f8nt2m7556yt2b3np0wi2zhn Fancourt 0 452186 2890764 2826808 2026-04-06T17:50:28Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890764 wikitext text/x-wiki '''Fancourt''' is ‘n wêreldbekende [[hotel]] en [[Gholf|gholflandgoed]] buite [[George]] aan die [[Tuinroete]] van Suid-Afrika. ==Ligging== Die luukse landgoedhotel is by 33° 57′ 11″ suid, 22° 24′ 26″ oos in Montagustraat in [[Blanco]]. Dit is aan die voet van die [[Montagupas]] en die [[Outeniquapas]] oor die [[Outeniquaberge]]. Aan die westekant van die gholfbane is ‘n hopplaas en aan die oostekant die dorp Blanco. Die Modderrivier loop deur die terrein. ==Gholf== Rondom die hotel is verskeie gholfbane op ‘n terrein van 613 ha uitgelê. Die kompleks is ontwikkel volgens die model van die spoggerige residensiële buiteklubs by Hilton Head Island, Palm Beach en Alaqua Lakes in die [[Verenigde State van Amerika]]. ‘n Kenmerk is die goed versorgde tuine met sy rooibeuke-, magnolia- en akkerbome. ==Geskiedenis== Henry Fancourt White het die oorspronklike herehuis in 1859 laat oprig toe hy aan die bou van die Montagupas gewerk het. Die huis, destyds bekend as Blanco Huis, vorm tans die kern van die hotel en is tot monument verklaar. Na White se dood het dit verskeie eienaars gehad en het dit vir 25 jaar as Homewood bekend gestaan. In 1903 koop Montagu White die huis wat deur sy pa meer as 40 jaar tevore gebou is en herdoop dit tot Fancourt ter ere van sy vader. Na Montagu White se dood het dit lank leeg gestaan en het die plaaslike bevolking beweer dat dit daar spook. Daarna was daar weer ‘n reeks eienaars, waarvan die laastes die breinchirurg dr. R.A. Krynauw en die filmmaker André Pieterse en sy vrou Helena was. Die huidige eienaars is dr. Hasso Plattner en sy vrou Sabine. ==Vroeë eienaars== * Henry Fancourt White (*[[Yorkshire]], 1811 - †Blanco, 6 Oktober 1866), padbouer, padinspekteur, lid vir [[Port Elizabeth]] in die parlement van die [[Kaapkolonie]] en stigter van Blanco in 1849 *Montagu White (*Surbiton, [[Surrey]], 28 Augustus 1857 - †Blanco, 13 April 1916), staatsamptenaar. Op die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was hy die [[ZAR]] se konsul-generaal in [[Londen]] en tydens die oorlog die konsulêre verteenwoordiger van die ZAR in die [[VSA]]. Hy en twee vriende sterf toe hulle giftige sampioene eet. == Bronnelys == * van Hoven, Lynette: Plattelandse weelde – Fancourt. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 36, nr. 2, Maart/April 1991. ISSN 0491-4783 == Eksterne skakels == * [https://fancourt.co.za Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] s4h0orj08wt6xrlphy9sr1eiummcdbm David Deutsch 0 452220 2890725 2826862 2026-04-06T17:24:17Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890725 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = David Deutsch | beeld = David Deutsch.jpg | breedte = 220 | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = David Deutsch in 2015 | geboortenaam = David Elieser Deutsch | geboortedatum = {{Geboortedatum|1953|5|18}} | geboorteplek = [[Haifa]], [[Israel]] | sterftedatum = | sterfteplek = | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | nasionaliteit = {{vlagland|Israel}} | vakgebied = [[Fisika]], [[kwantummeganika]] | werkplek = [[Universiteit van Oxford]] | alma mater = Wolfson College, Oxford | doktorale promotor = Dennis Sciama en Philip Candelas | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = Kwantum-Turing-masjien | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''David Elieser Deutsch''' (/dɔɪtʃ/ DOYTCH; [[Hebreeus]]: דוד דויטש; gebore [[18 Mei]] [[1953]])<ref>Who's Who, Deutsch, Prof. David Elieser, U247346, volume 2014 edition April 2014 aanlyn. Besoek 26 Julie 2014</ref> is 'n Britse [[fisikus]] aan die [[Universiteit van Oxford]], dikwels beskryf as die "vader van [[kwantumrekenaar]]s".<ref>{{Cite news |last=Norton |first=Quinn |title=The Father of Quantum Computing |url=https://www.wired.com/2007/02/the-father-of-quantum-computing/ |access-date=2025-03-08 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref><ref>{{Cite news |title=David Deutsch, father of quantum computing |url=https://www.economist.com/technology-quarterly/2017/03/09/david-deutsch-father-of-quantum-computing |access-date=2025-03-08 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref>{{cite web |last=Sample |first=Ian |date=22 September 2022 |title='Father of quantum computing' wins $3m physics prize |url=https://www.theguardian.com/science/2022/sep/22/quantum-computing-research-physics-breakthrough |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922130601/https://www.theguardian.com/science/2022/sep/22/quantum-computing-research-physics-breakthrough |archive-date=22 September 2022 |access-date=23 September 2022 |website=[[The Guardian]]}}</ref> Hy is 'n besoekende professor in die Departement Atoom- en Laserfisika by die Sentrum vir Kwantumberekening (CQC) in die Clarendon-laboratorium van die Universiteit van Oxford. Hy het baanbrekerswerk gedoen op die gebied van kwantumberekening deur 'n beskrywing vir 'n kwantum-Turing-masjien te formuleer, asook 'n [[algoritme]] te spesifiseer wat ontwerp is om op 'n kwantumrekenaar te loop.<ref name="Deutsch1985">{{Cite journal |last=Deutsch |first=David |date=1985 |title=Quantum theory, the Church-Turing principle and the universal quantum computer |journal=Proceedings of the Royal Society A |volume=400 |issue=1818 |pages=97–117 |bibcode=1985RSPSA.400...97D |citeseerx=10.1.1.41.2382 |doi=10.1098/rspa.1985.0070 |s2cid=1438116}}</ref> Hy is 'n voorstander van die veelwêrelde-interpretasie van [[kwantummeganika]].<ref>"Scopus"</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Deutsch is op 18 Mei 1953 in [[Haifa]], [[Israel]], in 'n [[Jood]]se gesin gebore, as die seun van Oskar en Tikva Deutsch. In Londen het David die Geneva House-skool in Cricklewood bygewoon (sy ouers het die Alma-restaurant op Cricklewood Broadway besit en bedryf), gevolg deur die William Ellis-skool in Highgate voordat hy Natuurwetenskappe aan Clare College, Cambridge, gestudeer het en Deel III van die Wiskundige Tripos geneem het. Hy het verder na Wolfson College, Oxford, gegaan vir sy doktorsgraad in teoretiese fisika,<ref name=dphd /> oor kwantumveldteorie in geboë ruimtetyd,<ref name="peach">{{Cite web |last=Peach |first=Filiz |year=2000 |title=David Deutsch |url=https://philosophynow.org/issues/30/David_Deutsch |access-date=7 Desember 2016 |website=Philosophy Now |series=Interview |archive-date=2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402001638/https://philosophynow.org/issues/30/David_Deutsch |url-status=live }}</ref> onder toesig van Dennis Sciama<ref>{MathGenealogy id - 105748</ref> en Philip Candelas.<ref name=dphd>{{Cite journal |last1=Deutsch |first1=David |last2=Candelas |first2=Philip |year=1979 |title=Boundary effects in quantum field theory |journal=Physical Review D |volume=20 |issue=12 |pages=3063–3080 |bibcode=1979PhRvD..20.3063D |doi=10.1103/physrevd.20.3063}}</ref> ==Loopbaan en navorsing== Sy werk aan kwantumalgoritmes het begin met 'n artikel in 1985, wat later in 1992 saam met Richard Jozsa uitgebrei is om die Deutsch-Jozsa-algoritme te produseer, een van die eerste voorbeelde van 'n kwantumalgoritme wat eksponensieel vinniger is as enige moontlike deterministiese klassieke algoritme.<ref name="Deutsch1985" /> In sy nominasie vir verkiesing as 'n Genoot van die Royal Society (FRS) in 2008, is sy bydraes beskryf as:<ref name="frs" /> "[hy het] die grondslag gelê vir die kwantumteorie van berekening, en het daarna baie van die belangrikste vooruitgang in die veld gemaak of daaraan deelgeneem, insluitend die ontdekking van die eerste kwantumalgoritmes, die teorie van kwantumlogikahekke en kwantumberekeningsnetwerke, die eerste kwantumfoutkorreksieskema en verskeie fundamentele kwantumuniversaliteitsresultate. Hy het die agenda vir wêreldwye navorsingspogings in hierdie nuwe, [[interdissiplinêre]] veld gestel, vordering gemaak met die begrip van die [[filosofie]]se implikasies daarvan (via 'n variant van die veel-heelalle-interpretasie) en dit verstaanbaar gemaak vir die algemene publiek, veral in sy boek ''The Fabric of Reality''." Sedert 2012,<ref name="Merali-26052014">{{Cite web |last=Merali |first=Zeeya |date=26 Mei 2014 |title=A Meta-Law to Rule Them All: Physicists Devise a "Theory of Everything" |url=http://www.scientificamerican.com/article/a-meta-law-to-rule-them-all-physicists-devise-a-theory-of-everything/ |access-date=11 Januarie 2016 |website=Scientific American |publisher=Nature Publishing Group |archive-date=28 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528031057/http://www.scientificamerican.com/article/a-meta-law-to-rule-them-all-physicists-devise-a-theory-of-everything/ |url-status=live }}</ref> werk hy aan konstruktorteorie, 'n poging om die kwantumteorie van berekening te veralgemeen om nie net berekening te dek nie, maar alle fisiese prosesse.<ref name="Heaven-06112012">{{Cite web |last=Heaven |first=Douglas |date=6 November 2012 |title=Theory of everything says universe is a transformer |url=https://www.newscientist.com/article/dn22469-theory-of-everything-says-universe-is-a-transformer.html |access-date=11 Januarie 2016 |website=New Scientist |archive-date=9 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109000730/https://www.newscientist.com/article/dn22469-theory-of-everything-says-universe-is-a-transformer.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=22 Oktober 2012 |title=Constructor Theory: A Conversation with David Deutsch |url=http://edge.org/conversation/constructor-theory |website=edge.org |publisher=Edge Foundation, Inc. |access-date=17 Februarie 2013 |archive-date=21 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021225218/http://edge.org/conversation/constructor-theory |url-status=live }}</ref> Saam met Chiara Marletto het hy in Desember 2014 'n artikel gepubliseer met die titel Konstruktorteorie van inligting, wat vermoed dat inligting slegs uitgedruk kan word in terme van watter transformasies van fisiese stelsels moontlik is en watter onmoontlik is.<ref name="DeutschMarletto2014">{{Cite journal |last1=Deutsch |first1=D. |last2=Marletto |first2=C. |year=2014 |title=Constructor theory of information |journal=Proceedings of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |volume=471 |issue=2174 |pages=20140540 |arxiv=1405.5563 |bibcode=2014RSPSA.47140540D |doi=10.1098/rspa.2014.0540 |issn=1364-5021 |pmc=4309123 |pmid=25663803 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Deutsch |first1=David |last2=Marletto |first2=Chiara |date=21 Mei 2014 |title=Why we need to reconstruct the universe |pages=30–31 |work=New Scientist |issue=2970 |url=https://www.newscientist.com/article/mg22229700-200-reconstructing-physics-the-universe-is-information/ |access-date=4 Junie 2023 |archive-date=18 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218182747/https://www.newscientist.com/article/mg22229700-200-reconstructing-physics-the-universe-is-information/ |url-status=live }}</ref> ==Die weefsel van die werklikheid== In sy 1997-boek ''The Fabric of Reality'' beskryf Deutsch sy "Teorie van Alles". Dit is nie daarop gemik om alles tot [[deeltjiefisika]] te reduseer nie, maar eerder op wedersydse ondersteuning tussen multiversale, berekenings-, epistemologiese en evolusionêre beginsels. Sy teorie van alles is ietwat emergentisties eerder as reduktief. Daar is vier stringe van sy teorie: #Hugh Everett se veelwêrelde-interpretasie van kwantumfisika, "die eerste en belangrikste van die vier stringe." #[[Karl Popper]] se [[epistemologie]], veral die anti-induktivisme daarvan en die vereiste van 'n realistiese (nie-instrumentele) interpretasie van wetenskaplike teorieë, sowel as die klem daarop om daardie gewaagde vermoedens wat falsifikasie weerstaan, ernstig op te neem. #[[Alan Turing]] se berekeningsteorie, veral soos ontwikkel in Deutsch se Turing-beginsel, waarin die Universele Turing-masjien vervang word deur Deutsch se universele kwantumrekenaar. ("Die berekeningsteorie is nou die kwantumteorie van berekening.") #[[Richard Dawkins]] se verfyning van Darwinistiese evolusionêre teorie en die moderne evolusionêre sintese, veral die idees van replikator en [[Meem|memes]] soos dit integreer met Popperiaanse probleemoplossing (die epistemologiese string). ===Konstantes=== In 'n [[TED]]-praatjie in 2009 het Deutsch 'n kriterium vir wetenskaplike verduideliking uiteengesit, naamlik om konstantes te formuleer: "Gee 'n verduideliking [in die openbaar, sodat dit later deur ander gedateer en geverifieer kan word] wat konstant bly [in die lig van skynbare verandering, nuwe inligting of onverwagte toestande]".<ref name="TED">{{Cite AV media |url=https://www.ted.com/talks/david_deutsch_a_new_way_to_explain_explanation |title=A new way to explain explanation |date=Oktober 2009 |last=Deutsch |first=David |publisher=TED talk |access-date=16 September 2018 |archive-date=4 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181104012430/https://www.ted.com/talks/david_deutsch_a_new_way_to_explain_explanation |url-status=live }} Also available from [https://www.youtube.com/watch?v=folTvNDL08A YouTube] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221108112725/https://www.youtube.com/watch?v=folTvNDL08A |date=8 November 2022 }}.</ref> "'n Slegte verduideliking is maklik om te verander."<ref name=TED />{{rp| minute 11:22}}: minuut 11:22 "Die soeke na moeilik-om-te-verander verduidelikings is die oorsprong van alle vooruitgang"<ref name=TED />: minuut 15:05 "Dat die waarheid bestaan uit moeilik-om-te-verander bewerings oor die [[werklikheid]], is die belangrikste feit oor die fisiese wêreld."<ref name=TED />{{rp| minute 16:15}}: minuut 16:15 Konstantes as 'n fundamentele aspek van 'n wetenskaplike weergawe van die werklikheid is lank reeds deel van die wetenskapsfilosofie: byvoorbeeld, Friedel Weinert se boek ''The Scientist as Philosopher'' (2004) het die teenwoordigheid van die tema in baie geskrifte vanaf ongeveer 1900 opgemerk, soos werke deur [[Henri Poincaré]] (1902), [[Ernst Cassirer]] (1920), [[Max Born]] (1949 en 1953), [[Paul Dirac]] (1958), Olivier Costa de Beauregard (1966), [[Eugene Wigner]] (1967), Lawrence Sklar (1974), Michael Friedman (1983), John D. Norton (1992), Nicholas Maxwell (1993), Alan Cook (1994), Alistair Cameron Crombie (1994), Margaret Morrison (1995), [[Richard Feynman]] (1997), [[Robert Nozick]] (2001) en Tim Maudlin (2002).<ref>{{Cite book |last=Weinert |first=Friedel |title=The Scientist as Philosopher: Philosophical Consequences of Great Scientific Discoveries |date=2004 |publisher=Springer-Verlag |isbn=3540205802 |location=Berlin; New York |pages=62–74 (72) |chapter=Invariance and reality |doi=10.1007/b138529 |oclc=53434974|url=https://cds.cern.ch/record/828852 }}</ref> ==Die begin van oneindigheid== Deutsch se tweede boek, ''The Beginning of Infinity: Explanations that Transform the World'', is op 31 Maart 2011 gepubliseer. In hierdie boek beskou hy die Europese [[Verligting]] van die 17de en 18de eeue as naby die begin van 'n potensieel eindelose reeks doelgerigte kennisskepping. Hy ondersoek die aard van [[kennis]], [[Meem|memes]], en hoe en waarom [[kreatiwiteit]] in mense ontwikkel het.<ref>Deutsch David, The Beginning of Infinity, bl. 369-398</ref> ==Toekennings en eerbewyse== ''The Fabric of Reality'' is in 1998 op die kortlys vir die Rhône-Poulenc-wetenskapboektoekenning geplaas. Deutsch is in 1998 met die Dirac-prys van die Instituut vir Fisika bekroon,<ref name=":0">{{Cite web |last=Deutsch |first=David |year=2016 |title=About Me |url=http://www.daviddeutsch.org.uk/about-me/ |access-date=7 December 2016 |website=daviddeutsch.org.uk |archive-date=11 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190311112949/http://www.daviddeutsch.org.uk/about-me/ |url-status=live }}</ref> en die Edge of Computation Science-prys in 2005.<ref>{{Cite web |url=http://www.physics.ox.ac.uk/al/prizes.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061209230404/http://www.physics.ox.ac.uk/al/prizes.htm|url-status=dead|title=Edge of Computation Science Prize|archivedate=9 Desember 2006}}</ref> In 2017 het hy die Dirac-medalje van die Internasionale Sentrum vir Teoretiese Fisika (ICTP) verbind.<ref>{{Cite web |title=Dirac Medal of ICTP 2017 |url=https://www.ictp.it/about-ictp/prizes-awards/the-dirac-medal/the-medallists/dirac-medallists-2017.aspx |website=ictp.it |access-date=8 Augustus 2017 |archive-date=5 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305030834/https://www.ictp.it/about-ictp/prizes-awards/the-dirac-medal/the-medallists/dirac-medallists-2017.aspx |url-status=live }}</ref> Deutsch is verbind met Paul Dirac deur sy doktorale adviseur Dennis Sciama, wie se doktorale adviseur Dirac was. Deutsch is in 2008 tot 'n Genoot van die [[Royal Society]] (FRS) verkies.<ref name="frs">{{Cite web |year=2008 |title=Professor David Deutsch FRS |url=https://royalsociety.org/people/david-deutsch-11329/ |website=royalsociety.org |publisher=[[Royal Society]] |location=London |access-date=14 November 2017 |archive-date=16 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151116222333/https://royalsociety.org/people/david-deutsch-11329/ |url-status=live }} One or more of the preceding sentences incorporates text from the royalsociety.org website where: {{blockquote|"Alle teks wat onder die opskrif 'Biografie' op Mede-profielbladsye gepubliseer word, is beskikbaar onder [[Creative Commons-lisensie|Creative Commons Erkenning 4.0 Internasionale Lisensie]].” –{{cite web |title=Royal Society Terms, conditions and policies |url=https://royalsociety.org/about-us/terms-conditions-policies/ |access-date=2016-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161111170346/https://royalsociety.org/about-us/terms-conditions-policies/ |archive-date=11 November 2016 |url-status=live }}}}</ref> In 2018 het hy die Micius Quantum-prys ontvang. In 2021 is die Isaac Newton-medalje en -prys aan hom toegeken Op 22 September 2022 is die Deurbraakprys in Fundamentele Fisika aan hom toegeken, gedeel met Charles H. Bennet, Gilles Brassard en Peter Shor.<ref>{{cite web |last=Sample |first=Ian |date=22 September 2022 |title='Father of quantum computing' wins $3m physics prize |url=https://www.theguardian.com/science/2022/sep/22/quantum-computing-research-physics-breakthrough |website=[[The Guardian]] |access-date=23 September 2022 |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922130601/https://www.theguardian.com/science/2022/sep/22/quantum-computing-research-physics-breakthrough |url-status=live }}</ref> ==Persoonlike lewe== Deutsch is 'n stigterslid van die ouerskap- en opvoedkundige metode "Neem Kinders Ernstig op".<ref>{{Cite web |last=Friedman |first=Dawn |year=2003 |title=Taking Children Seriously: A new child-rearing movement believes parents should never coerce their kids |url=http://www.utne.com/mind-and-body/taking-children-seriously-tcs.aspx |access-date=7 Desember 2016 |website=Utne Reader |publisher=Ogden Publications, Inc. |archive-date=30 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140430085058/http://www.utne.com/mind-and-body/taking-children-seriously-tcs.aspx#axzz36G0RK12u |url-status=live }}</ref> ===Menings oor Brexit=== Deutsch het [[Brexit]] ondersteun, met sy voorspraak aangehaal deur die destydse regeringsadviseur, Dominic Cummings, en gerapporteer deur ''The New Yorke''r-tydskrif in Januarie 2020.<ref>{{Cite magazine |last=Knight |first=Sam |date=2020-01-31 |title=What Will Brexit Britain Be Like? |url=https://www.newyorker.com/news/letter-from-the-uk/what-will-brexit-britain-be-like |magazine=The New Yorker |language=en-US |access-date=2022-10-19 |archive-date=1 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201044808/https://www.newyorker.com/news/letter-from-the-uk/what-will-brexit-britain-be-like |url-status=live }}</ref> Michael Gove het Deutsch se standpunt tydens 'n BBC Brexit-debat genoem. Aangaande die debat het Deutsch later kommentaar gelewer: "In Brittanje is daar 'n duidelike pad as jy 'n grief het, jy kan by 'n drukgroep aansluit, die drukgroep sal druk op die regering plaas, of jy kan jou LP sien, en die LP sal sien hoe die grief opbou, ensovoorts. Terwyl Europa so gestruktureer is dat dit baie moeilik is om te weet aan wie om jou grief te rig, of wat hulle daaraan kan doen."<ref name=cummings /> Deutsch was nie betrokke by enige veldtogvoorspraak vir Brexit nie. Sy openbare opmerkings oor die onderwerp is deur Cummings en Gove op eie inisiatief aangehaal, soos Deutsch later duidelik gemaak het.<ref name="cummings">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=xdtssXITXuE |title=David Deutsch on Brexit and Error Correction |date=2019-12-04 |last=Joe Boswell |access-date=2024-05-24 |via=YouTube |quote=had absolutely no effect on the campaign}}</ref>{{rp|00:28}}<ref name="gove">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=xdtssXITXuE |title=David Deutsch on Brexit and Error Correction |date=2019-12-04 |last=Joe Boswell |access-date=2024-05-24 |via=YouTube |quote=No-one was more surprised than I.}}</ref>{{rp|00:10}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1953]] [[Kategorie:Engelse fisici]] [[Kategorie:Britse akademici]] 3h5n68khhg368b2t32dsgtcuyx66kys Jürgen Klinsmann 0 452258 2890684 2827097 2026-04-06T15:32:58Z Aliwal2012 39067 2890684 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Jürgen Klinsmann | image = [[Lêer:Jürgen Klinsmann 14021113000678638425063004371092 64131.jpg|240px]] | image_size = | caption = Klinsmann in 2024 | full_name = Jürgen Klinsmann | birth_date = {{birth date and age|1964|7|30|df=y}} | birth_place = Göppingen, [[Wes-Duitsland]] | height = 1,81 m<ref>{{cite web | url = https://www.kicker.de/juergen-klinsmann/spieler | title = Jürgen Klinsmann | language = de | website = Kicker | access-date = 6 January 2021 | archive-date = 9 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230409051922/https://www.kicker.de/juergen-klinsmann/spieler | url-status = live }}</ref> | position = Aanvaller | youthyears1 = 1972–1974 | youthyears2 = 1974–1978 | youthyears3 = 1978–1981 | youthclubs1 = TB Gingen | youthclubs2 = [[SC Geislingen]] | youthclubs3 = [[Stuttgarter Kickers]] | years1 = 1981–1984 | years2 = 1984–1989 | years3 = 1989–1992 | years4 = 1992–1994 | years5 = 1994–1995 | years6 = 1995–1997 | years7 = 1997–1998 | years8 = 1997–1998 | years9 = 2003 | clubs1 = [[Stuttgarter Kickers]] | clubs2 = [[VfB Stuttgart]] | clubs3 = [[Inter Milaan]] | clubs4 = [[AS Monaco FC|Monaco]] | clubs5 = [[Tottenham Hotspur]] | clubs6 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | clubs7 = [[UC Sampdoria|Sampdoria]] | clubs8 = → [[Tottenham Hotspur]] (leen) | clubs9 = [[:en:Orange County Blue Star|Orange County Blue Star]] | caps1 = 61 | caps2 = 156 | caps3 = 95 | caps4 = 65 | caps5 = 41 | caps6 = 65 | caps7 = 8 | caps8 = 15 | caps9 = 8 | goals1 = 22 | goals2 = 79 | goals3 = 34 | goals4 = 29 | goals5 = 20 | goals6 = 31 | goals7 = 2 | goals8 = 9 | goals9 = 5 | totalcaps = 514 | totalgoals = 231 | nationalyears1 = 1980–1981 | nationalteam1 = Wes-Duitsland o/16 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1984–1985 | nationalteam2 = Wes-Duitsland o/21 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 1987–1988 | nationalteam3 = Wes-Duitsland se Olimpiese span | nationalcaps3 = 14 | nationalgoals3 = 8 | nationalyears4 = 1987–1998 | nationalteam4 = [[Duitse nasionale sokkerspan|Wes-Duitsland / Duitsland]] | nationalcaps4 = 108 | nationalgoals4 = 47 | manageryears1 = 2004–2006 | manageryears2 = 2008–2009 | manageryears3 = 2011–2016 | manageryears4 = 2019–2020 | manageryears5 = 2023–2024 | managerclubs1 = [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitsland]] | managerclubs2 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | managerclubs3 = [[Verenigde State se nasionale sokkerspan|VSA]] | managerclubs4 = [[Hertha BSC]] | managerclubs5 = [[Suid-Koreaanse nasionale sokkerspan|Suid-Korea]] }} '''Jürgen Klinsmann''' (gebore [[30 Julie]] [[1964]]) is 'n [[Duitsland|Duitse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler.<ref>{{Cite web |date=10 March 2023 |title=JÜRGEN KLINSMANN: Neuer Nationaltrainer will mit Südkorea-Team Asien-Meisterschaft gewinnen |url=https://www.youtube.com/watch?v=I7BECZMUjgw |access-date=17 February 2024 |website=[[YouTube]] |publisher=WELT Nachrichtensender |language=de |archive-date=16 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216153320/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=I7BECZMUjgw |url-status=live }}</ref> Hy het vir verskeie vooraanstaande klubs in Europa gespeel, insluitend [[VfB Stuttgart]], [[Inter Milaan]], [[AS Monaco|Monaco]], [[Tottenham Hotspur]], en [[Bayern München]]. Hy was deel van die [[Duitse nasionale sokkerspan|Wes-Duitse span]] wat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990 FIFA Wêreldbeker]] gewen het, asook die verenigde Duitse span wat die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 1996 gewen het. Klinsmann word beskou as een van Duitsland se voorste doelskieters tydens die 1990's. Hy het in al ses groot internasionale toernooie waarin hy vir Duitsland gespeel het, vanaf UEFA Euro 1988 tot die 1998 FIFA Wêreldbeker, doele aangeteken. In 1995 het hy derde geëindig in die FIFA Wêreldspeler van die Jaar-toekenning; in Maart 2004 is hy opgeneem in die FIFA 100-lys van die "125 Grootste Lewende Sokkerspelers".<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm |title=Pele's list of the greatest |publisher=BBC Sport |date=4 March 2004 |access-date=15 June 2013 |archive-date=19 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019205959/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm |url-status=live }}</ref> In 2016 het hy die vyfde speler geword wat as erekaptein van Duitsland aangewys is.<ref>{{cite news | url = http://www.faz.net/aktuell/sport/fussball/juergen-klinsmann-neuer-dfb-ehrenspielfuehrer-der-nationalmannschaft-14510964.html | title = Der blitzsaubere Strahlemann | language = de | newspaper = Faz.net | date = 3 November 2016 | access-date = 3 November 2016 | first = Michael | last = Horeni | archive-date = 4 November 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161104141400/http://www.faz.net/aktuell/sport/fussball/juergen-klinsmann-neuer-dfb-ehrenspielfuehrer-der-nationalmannschaft-14510964.html | url-status = live }}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2016/11/03/juergen-klinsmann-gets-rare-german-soccer-honor/93229668/ | title = Juergen Klinsmann gets rare German soccer honor | website = USA Today | date = 3 November 2016 | access-date = 3 November 2016 | archive-date = 7 November 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161107164047/http://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2016/11/03/juergen-klinsmann-gets-rare-german-soccer-honor/93229668/ | url-status = live }}</ref> Na sy speelloopbaan het hy as afrigter en tegniese konsultant vir verskeie klubs en nasionale spanne gewerk, insluitend die Duitse nasionale span, wat hy in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]] op eie bodem na ’n derde plek in die Wêreldbeker-toernooi gelei het, en [[Verenigde State se nasionale sokkerspan|die nasionale span van sy nuwe tuisland, die VSA]], wat hy tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|Wêreldbeker in 2014]] afgerig het.<ref name="Klinsmann quits as Germany coach">{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/teams/germany/5171242.stm | title = Klinsmann quits as Germany coach | date = 11 July 2006 | publisher = BBC Sport – World Cup 2006 | access-date = 16 July 2006 | archive-date = 1 August 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200801004455/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/teams/germany/5171242.stm | url-status = live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/28122263|title=USA coach Jurgen Klinsmann proud after exit|date=1 July 2014|publisher=BBC Sport|access-date=2 July 2014|archive-date=3 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140703082541/http://www.bbc.com/sport/0/football/28122263|url-status=live}}</ref> Sy seun, Jonathan Klinsmann, het ook professionele sokker (as doelwagter) gespeel.<ref>{{cite web | url = https://int.soccerway.com/players/jonathan-klinsmann/474553/ | title = J. Klinsmann | website = Soccerway | access-date = 22 May 2017 | archive-date = 28 October 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171028211846/http://int.soccerway.com/players/jonathan-klinsmann/474553/ | url-status = live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Klinsmann, Jürgen}} [[Kategorie:Duitse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] lfrxdi08lto2dmod558z8wlsx4tbwxi Talana-museum 0 452421 2890797 2832293 2026-04-06T18:05:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890797 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dundee enderson Hall Talana Museum South Africa.JPG|duimnael|Die museum]] Die '''Talana-museum''' in [[Dundee]] is die enigste museum in Suid-Afrika op ‘n slagveld waar die oorspronklike geboue van die oorlogtyd behoue gebly het. Hier is uitstallings oor die geskiedenis van Dundee, artikels soos verkykers en bomdoppe wat op die terrein gevind is na ‘n veldslag tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], die drag van die verskillende Britse regimente wat in die omgewing diens gedoen het en ‘n verskeidenheid artikels wat tydens die [[Groot Trek]] gebruik is. ‘n Deel van die uitstalling vertel die verhaal van die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van 1879, onder meer die geskiedenis van die [[Slag van Rorke's Drift|Slag van Rorke’s Drift]]. ‘n Verskeidenheid Zoeloe-krygsdrag word ten toon gestel, waaronder ’n halsband van hout wat vir dapperheid toegeken is en as die Zoeloes se [[Victoriakruis]] beskou kan word. ‘n Voorbeeld van die kortsteelassegaai wat deur [[Tsjaka]] by sy impmi’s ingevoer is, is te sien. Onder die plaasgereedsakp is opvallend die meelsiwwe en gereedskap om botter en kaas te maak. Ook is hier ‘n klein geologiese en metallurgiese versameling sowel as items wat die [[Moths]] vereer. ==Bibliografie== * Davis, Ilse: Die Talana-museum. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 1, Januarie 1989. ISSN 0491-4783 * Fransen, Hans (samesteller): Guide to the museums of Southern Africa. [[Kaapstad]]: South African Museums Association, 1978 {{Normdata}} [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] mctv4upkuu4kwsclbjtj9y9gglnct5e Doornhoek-gastehuis 0 453270 2890738 2836498 2026-04-06T17:36:21Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890738 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Doornhoek Guest house.JPG|duimnael]] Die '''Doornhoek-gastehuis''' in die [[Bergkwagga Nasionale Park]] is op 16 Junie 1986 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. Die huis is in die era van die [[Groot Trek]] op die plaas Doornhoek gebou. Later is dit gebruik in die verfilming van [[Olive Schreiner]] se [[Story of an African Farm]]. Hierdie plaas was die eiendom van verskeie families voordat Parkeraad dit in 1963 gekoop het en by die Bergkwaggapark ingelyf het. Later is dit in ‘n kultuur-historiese museum omskep waarin outydse meubels en antieke stukke besigtig kon word. ‘n Groot deel van die inhoud is nog later aan die museum op [[Cradock]] geskenk en sedert 1984 word die huis as gastehuis benut. == Bronnelys == * Novellie, Eugėnie: Doornhoek spog met ryk verlede. In: Custos. Deel 16, nr. 4, Julie 1987. ISSN 0379-9921 * Raad bewaar kultuurskatte. In: Custos. deel 17, nr. 3, Junie 1988. ISSN 0379-9921 [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] pcrcpmq16cc6q9rv71nzsfwm5j3y0zz Drakensbergse Nasionale Botaniese Tuin 0 453292 2890741 2838441 2026-04-06T17:37:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890741 wikitext text/x-wiki Die '''Drakensbergse Nasionale Botaniese Tuin''' is ‘n reservaat vir hoogliggende flora.<ref name="bgci" /> Hierdie gebied is 5 km oos van [[Harrismith]], 114 ha geleë aan die voet van die Platberg en 350 ha op die kruin van die berg.<ref name="bgci" /> Dit het ‘n gemiddelde hoogte van 1700 m bo seespieël, ondervind ‘n jaarlikse temperatuurspeling van tussen die 14º en 36º C en ‘n gemiddelde reënval van 750 mm. In die beskermde gebied word gekonsentreer op die flora van die [[Drakensberg]]e vanaf die bergagtige dele van die [[Oos-Kaap]] tot in die verre noordoostelike dele van die land. Die [[Brunsvigia natalensis]] en die bedreigde [[kroonaalwyn]] is hier te sien. Die gootste aangeplante gedeelte van die Drakensbergtuin is in die berggordel (1200 tot 1800 m bo seevlak). Hier is al 100 voëlspesies waargeneem en grysduikers en dassies kom volop voor. Verskeie wandelpaaie o.a. deur digte [[ouhout]] (Leucosidae sericea), verby mooi rotsformasies en stroompies is uitgelê. In ‘n herbarium is 2000 Drakensbergse plantspesies uitgestal. Daar is ‘n bouval van ‘n Engelse blokhuis wat die watervoorsiening aan Harrismith tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] moes beskerm. In Mei 1967 is hierdie botaniese tuin gestig.<ref name="bgci" /> == Bronnelys == * Dove, Darien: Blomjuweel van die Oranje-Vrystaat. Drakensberg Nasionale Botaniese Tuin. In: Custos. Deel 14, nr. 12, Maart 1985. ISSN 0379-9921 == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="bgci">https://tools.bgci.org/garden.php?id=185</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse nasionale botaniese tuine]] [[Kategorie:Vrystaat]] kydganxb7l36j4alpbulr9ap2uw3vnm Camphill-skool 0 453821 2890717 2840966 2026-04-06T17:18:46Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890717 wikitext text/x-wiki ‘n '''Camphill-skool''' bied aan verstandelik- en fisiesgestremde mense ‘n plek om te leef en werk saam met hul begeleiers en hul families. ==Suid-Afrika== Daar is tans net oor die 100 sulke Camphill-gemeenskappe oor die wêreld. May Redman stig in 1952 die eerste skool van die aard in Suid-Afrika op ‘n deel van ‘n plaas wat voorheen ‘n lasaret in die [[Hemel-en-Aarde-vallei]] naby [[Hermanus]] gehuisves het. Vyf jaar later besoek dr. Karl König uit [[Groot-Brittanje]] die skool en word dit amptelik deel van die Camphill-beweging. In die 1960’s word sulke skole geopen in [[Port Elizabeth]] en [[Johannesburg]], maar hulle is sedertdien gesluit en in 1964 is daar so ‘n skool aan die [[Weskus]] gevestig. In 1976 is twee aanliggende plase in die Hemel-en-Aarde-vallei by die skoolterrein ingesluit. ==Aktiwiteite== Die inwoners is daagliks betrokke by o.a. ‘n kwekery, ‘n bakkery of ‘n houtwerkbedryf en daar word geboer met beeste, varke, hoenders, groente, kruie en veldblomme. Die inrigting, geskoei op Christelike beginsels, maak baie gebruik van vrywilligers en terapeute uit Hermanus en direkte omgewing. ==Agtergrond== Die eerste Camphill-skool is in 1939 deur dr. Karl König (1902-1966), ‘n Oostenrykse geleerde, in [[Aberdeen]], [[Skotland]] gestig. Dit was gevestig op die idees van dr. [[Rudolf Steiner]] (1861-1925) wat gelei het tot die Waldorf-pedagogiek. ==Bibliografie== *camphill.org.za *camphillschool.org.za *farm.camphill-hermanus.og.za *Mouton, Annalize: Camphill – a special place for special people. In: Village Life. Nr. 19, Augustus/September 2006. ISSN 1810-5580 [[Kategorie:Onderwys]] [[Kategorie:Skole in die Wes-Kaap]] 9g0kclft0nb1dic25jkb18gv5apza2p Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026 0 453887 2890694 2886628 2026-04-06T16:22:17Z Sobaka 328 /* 2026 */ bywerk 2890694 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Munisipale Verkiesing 2026.png|duimnael|KI-gegenereerde beeld ter illustrasie van die munisipale verkiesing.]] Die '''Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026''' is ‘n komende verkiesing in [[Suid-Afrika]], wat dien om rade vir alle distrik-, metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite in elk van die land se nege provinsies te verkies.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Hierdie verkiesings word elke vyf jaar gehou. Die vorige munisipale verkiesing is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] gehou. Die vyfde termyn van plaaslike regering in Suid-Afrika sal op 1 November 2026 eindig. Op 13 November 2024 het die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], in [[Kaapstad]] aangekondig dat die verkiesing tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/cabinet-approves-establishment-imc-2026-municipal-elections |title= Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections |author= |publisher= SAnews |date= 13 November 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die verkiesing deel te neem.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> Die totale aantal stemdistrikte voor die verkiesing was 4 488.<ref name= "Ward boundaries finalised ahead of local elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/ward-boundaries-finalised-ahead-local-elections |title= Ward boundaries finalised ahead of local elections |author= |publisher= The South African Government News Agency |date= 11 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Teen Desember 2025 was 'n totaal van 27,67 miljoen Suid-Afrikaners geregistreer om te stem, volgens die Verkiesingskommissie. Die grootste stemblok was burgers tussen 30 en 39 jaar oud. 55% van geregistreerde kiesers was vroue.<ref name= "Voter registration statistics">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/StatsData/Voter-Registration-Statistics |title= Voter registration statistics |author= |publisher= The Electoral Commission of South Africa |date= 31 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Die Suid-Afrikaanse kabinet het die stigting van 'n Interministeriële Komitee (IMK) goedgekeur wat toesig sal hou oor die voorbereidings vir die 2026 Plaaslike Regeringsverkiesing. Die IMK sal byeengeroep word deur die Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake, [[Velenkosini Hlabisa]], en bestaan uit verskeie regeringsdepartemente wat 'n rol te speel het in die versekering van 'n suksesvolle verkiesing. Die IMK sal saam met die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] (OVK) en ander relevante liggame werk om te verseker dat die proses wat tot die verkiesing lei, glad en vreedsaam verloop.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Soos met alle groot regeringsverkiesings in Suid-Afrika, sal die 2026 munisipale verkiesing georganiseer word deur die land se onafhanklike verkiesingsbestuursliggaam, die Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK). Dit is volgens die liggaam se stigting kragtens hoofstuk nege van die Grondwet, en volgens sy verpligtinge in Artikel 190 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], en pligte in Artikel 5 van die Verkiesingskommissiewet, 1996.<ref name= "What we do - Electoral Commission of South Africa">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/About-Us/What-We-Do |title= What we do - Electoral Commission of South Africa |author= |publisher= Electoral Commission of South Africa |date= |access-date= 1 Mei 2025 }}</ref> ==Verkiesingstelsel== Plaaslike regering in Suid-Afrika bestaan uit [[munisipaliteit]]e van verskillende tipes. Die grootste metropolitaanse gebiede word deur metropolitaanse munisipaliteite beheer, terwyl die res van die land in distriksmunisipaliteite verdeel is, wat elk uit verskeie plaaslike munisipaliteite bestaan. Na die 2016-verkiesing was daar agt metropolitaanse munisipaliteite, 44 distriksmunisipaliteite en 205 plaaslike munisipaliteite.<ref>[https://www.gov.za/about-government/government-system/local-government Local government]. Besoek op 1 Junie 2019</ref> Die rade van metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite word verkies deur 'n stelsel van gemengde-lid proporsionele verteenwoordiging, waarin die helfte van die setels in elke munisipaliteit verkies word op die eerste-oor-die-wenstreep-stelsel in enkellid-wyke en die ander helfte van die setels toegeken word volgens die proporsionele verteenwoordiging (PV)-stelsel. Laasgenoemde neem die aantal wyksetels wat deur 'n party gewen word in ag en verseker dat die finale aantal setels wat deur daardie party gehou word, proporsioneel is tot hul persentasie van die totale stem.<ref>[https://www.elections.org.za/content/Elections/FAQ-Elections/ Frequently Asked Questions: Elections]. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> Distriksmunisipaliteitrade word gedeeltelik verkies deur proporsionele verteenwoordiging (DC 40% stemme) en gedeeltelik aangestel deur die rade van die samestellende plaaslike munisipaliteite (DC 60% stemme). Kiesers in beide metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite kies 'n enkele wykskandidaat sowel as 'n proporsionele verteenwoordiger in hul munisipale raad. Inwoners van munisipaliteite wat deel vorm van distriksrade (dit wil sê, metropolitaanse munisipaliteite uitgesluit) bring ook 'n derde stem uit om 'n proporsionele verteenwoordiger vir hul distriksraad te kies, benewens die twee stemme wat hulle vir hul plaaslike raad uitbring.<ref>[https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ National, provincial and municipal elections explained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508073838/https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ |date=8 Mei 2019 }}, ''Alberton Record'', 7 Mei 2019. Besoek 1 Junie 2019.</ref><ref>[https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html Local Government Elections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210311081726/https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html |date=11 Maart 2021 }}. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> ==Agtergrond== Die 2026 Munisipale Verkiesing is die eerste wat plaasvind sedert die stigting van Suid-Afrika se [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024| Regering van Nasionale Eenheid]] (RNE), wat na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing]] gevorm is.<ref name= "Government of National Unity">{{cite web |url= https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |title= Government of National Unity |author= |publisher= The Presidency of the Republic of South Africa |date= |access-date= 29 March 2025 |archive-date= 19 April 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250419121958/https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |url-status= dead }}</ref><ref name= "Which parties make up South Africa's unity government?">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/which-parties-make-up-south-africas-unity-government-2024-06-24/ |title= Which parties make up South Africa's unity government? |author= Tannur Anders |publisher= Reuters |date= 24 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Aangesien Suid-Afrika se huidige President en Leier van die [[ANC]], [[Cyril Ramaphosa]], beperk word deur sy twee ampstermyne, sal hy nie sy party as Leier tydens die 2026 Munisipale Verkiesing verteenwoordig nie.<ref name= "Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive">{{cite web|url= https://www.gov.za/documents/constitution/constitution-republic-south-africa-1996-chapter-5-president-and-national |title= Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive |author= |publisher= The Government of South Africa |date= |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref><ref name= "National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect">{{cite web|url= https://www.parliament.gov.za/press-releases/national-assembly-elects-cyril-ramaphosa-president-elect |title= National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect |author= |publisher= The Parliament of the Republic of South Africa |date= 14 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Sy opvolger moet nog bepaal word. ===Aanlynkieserregistrasie=== In 2025 het die OVK die doeltreffendheid van aanlyn-kieserselfregistrasie in Suid-Afrika erken, wat tydens die 2021 munisipale verkiesing uitgerol is.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die Kommissie het verklaar dat die aanlynregistrasiestelsel 'n positiewe impak het op die instandhouding van die kieserslys en die geldigheid van die kiesersinligting op die lys.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Nuwe kiesers=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat 258 838 nuwe kiesers via sy verskeie platforms geregistreer het, en dat die meerderheid van hulle jongmense was.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Befondsing=== Soos gebruiklik in Suid-Afrikaanse verkiesings, sal politieke partye openbare befondsing ontvang vir die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing. Meer as R355 miljoen uit die nasionale begroting vir die 2024-boekjaar is deur die OVK aan 20 politieke partye verskaf.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-04-23-iec-rules-out-e-voting-for-2026-local-government-elections/ |title= IEC rules out e-voting for 2026 local government elections |author= Nonkululeko Njilo |publisher= Daily Maverick |date= 23 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die Verkiesingskommissie het 'n afname in politieke fondsinsamelingsaktiwiteit opgemerk, met minder partye wat skenkings verklaar het wat die R100 000-drempel oorskry (soos vereis deur Suid-Afrikaanse wetgewing) as in die tydperk voor die 2024-algemene verkiesing.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Elektroniese stemming=== Suid-Afrika gebruik 'n stelsel van fisiese stembriewe vir al sy verkiesings en het nog nooit voorheen elektroniese stemming gebruik nie. In April 2025 het die OVK bevestig dat geen vorm van e-stemming in die 2026 munisipale verkiesing gebruik sal word nie. Dit het gevolg op 'n driedaagse konferensie, gehou deur die Kommissie, wat 'n nasionale bespreking oor die uitvoerbaarheid en moontlike implementering van stemming vir toekomstige verkiesings begin het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die hoofdirekteur van die Nasionale Tesourie se Openbare Finansies-afdeling, Gillian Wilson, het tydens 'n konferensie in Maart 2025 gesê dat daar nie aangeneem moet word dat stemming geld tydens verkiesings sal bespaar nie. Sy het verder gesê dat dit waarskynlik is dat stemming 'n beduidende uitgawe sal wees, en dat 'n deeglike koste-analise uitgevoer moet word voordat 'n besluit geneem word.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Wilson het ook opgemerk dat die koste vir nasionale en provinsiale verkiesings met 294% van 1994 tot 2024 gestyg het, en vir plaaslike verkiesings met 193% van 2001 tot 2021. Faktore vir die stygings sluit in inflasie, veldtoguitgawes en logistiek wat tot die stygende koste bygedra het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Munisipale wyke== Vir munisipale verkiesings dien Suid-Afrikaanse kiesers stembriewe binne hul wyk in, wat gebaseer is op die gebied waarin hulle hoofsaaklik woon (en dus registreer om te stem). Kiesers word verteenwoordig deur 'n spesifieke Wyksraadslid, wat dalk 'n verbintenis met 'n politieke party het of nie. In Mei 2025 het die Munisipale Afbakeningsraad (MAR) verklaar dat hul werk vir Suid-Afrikaanse munisipale wyksafbakenings goed op koers was. Suid-Afrika het destyds 4 468 wyke gehad.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/countrys-municipal-wards-in-for-a-shake-up-ahead-of-2026-lge/ |title= Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE |author= Ntebo Mokobo |publisher= SABC News |date= 3 Mei 2025 |access-date= 12 Junie 2025}}</ref> Wyke word verdeel as die toename in die aantal mense wat daarin woon, die norm oorskry (die toename oor alle wyke gedurende die 5-jaar periode tussen verkiesings). Wyksverdeling word streng gereguleer in Suid-Afrika, en as deel van die verdeelproses moet motiverings vir die begeerte om dit te doen, aangevoer en beoordeel word. Daar moet aangedui word wat die implikasies van die verdeling is, of dit in stryd met die [[Suid-Afrikaanse Grondwet]] sou wees, en of mense gesegregeer word of gemeenskappe op 'n onvanpaste wyse verdeel word.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> As deel van die proses het die MDB 'n landwye openbare konsultasieproses oor wyksafbakening van stapel gestuur. Aansoeke vir die herbepaling van munisipale wyke word deur die MDB ontvang, waarna daar 'n 14-dae-periode is waartydens lede van die publiek besware kan indien. Daarna gaan dit na die Raad vir besluitneming. Indien 'n wyk verdeel word, stel die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) kiesers in kennis en herregistreer hulle as deel van hul nuwe wyke. Die OVK bevestig ook dat sy stemdistrikgrense met die wyke ooreenstem. Teen Mei 2025 het die OVK altesaam 23 292 stemdistrikte gelys.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> Die Raad het verklaar dat hy sy verslag oor wyksafbakenings in Oktober 2025 aan die OVK sou oorhandig.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> ==Politieke partye== ''Sien ook'': [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die plaaslike verkiesing van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die vorige munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered"></ref> Met 'n stemaandeel van 45,59% was die [[African National Congress]] (ANC) die grootste party in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|vorige munisipale verkiesing]], wat in 2021 plaasgevind het. Nadat dit egter onder 50 persent gedaal het, was dit die party se swakste vertoning in munisipale verkiesings sedert die instelling van algemene stemreg. Die ANC het 'n skerp afname in sy stemaandeel in munisipale verkiesings gesien sedert sy hoogtepunt in 2011, toe dit 64,82% behaal het. Van die skerpste dalings in die ANC se stemaandeel het in Suid-Afrika se grootste stede plaasgevind. In die drie [[Gauteng]]se metropolitaanse munisipaliteite ([[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]]) het die ANC se stemaandeel tot in die 30 persent-reeks gedaal, terwyl [[Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit|Buffalo City]] die enigste metropolitaanse munisipaliteit was waar dit daarin geslaag het om 'n absolute meerderheid te wen. Ten spyte van hierdie afname beklee die ANC steeds ses van die agt burgemeestersposte in metropolitaanse gebiede, asook om deel te wees van die regerende koalisie in [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]].<ref>{{cite news|url=https://mg.co.za/politics/2024-10-09-actionsa-clinches-its-first-mayor-in-tshwane/|title=ActionSA clinches its first mayor in Tshwane|date=9 Oktober 2024|work=[[Mail & Guardian]]|access-date=31 Mei 2025|language=en-ZA|archive-date=}}</ref> Suid-Afrika se tweede grootste party, die [[Demokratiese Alliansie]], het 'n afname in stemaandeel in die munisipale verkiesings van 2021 gesien, maar hulle het 8 munisipaliteite gewen om die hoogste resultaat in daardie opsig in onlangse jare te behaal. Dit is die tweede munisipale verkiesing vir die party onder die leierskap van [[John Steenhuisen]]. Die Stad Johannesburg is 'n sleutelmetrogebied vir die party. Dit is ook die eerste munisipale verkiesing waartydens die Demokratiese Alliansie deel was van die Suid-Afrikaanse regering. In vorige sulke verkiesings het die party die status van amptelike opposisie beklee, maar vir die 2026-verkiesings sal hulle deel wees van die Regering van Nasionale Eenheid (GNU) - President Ramaphosa se Derde Kabinet. Die nuutgestigte [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK) party sal vir die eerste keer in 2026 aan munisipale verkiesings deelneem. Die leierskap het verklaar dat die party op talle metropolitaanse gebiede in Gauteng gefokus is, met die doel om die ANC uit die posisie te verwyder. Die party, wat die land se derde grootste is in terme van setels in die Parlement, het 15% van die stemme in die algemene verkiesing van 2024 ontvang.<ref name= "MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/04/13/mk-party-eyes-gauteng-metros-in-bid-to-unseat-anc-in-2026-municipal-elections |title= MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections |author= Nokukhanya Mntambo |publisher= EWN |date= 13 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) het as 'n politieke party geregistreer en is van voorneme om aan die 2026-verkiesings deel te neem. Terwyl die SAKP histories die ANC gesteun het, staan dit nou onafhanklik. In onlangse jare het die ANC-SAKP-alliansie verbrokkel, met die SAKP wat toenemend krities raak oor die ANC se ekonomiese beleid, bestuur en hantering van korrupsieskandale.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-03-18-sacp-will-contest-2026-municipal-elections-independent-of-anc/ |title= SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 18 March 2025 |access-date= 12 June 2025 }}</ref> Die enigste keer dat die SAKP onafhanklik van die ANC aan 'n verkiesing deelgeneem het, was tydens die tussenverkiesings van die Metsimaholo-munisipaliteit in 2017.<ref name= "SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/14/sacp-resolves-to-contest-all-municipalities-in-2026-local-govt-elections |title= SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 14 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die OVK het aanvanklik verklaar dat die SAKP nie aan die vereistes vir verkiesing voldoen het nie en het die party opdrag gegee om homself vir die 2026-verkiesings te deregistreer. Saam met ander partye wat deur die OVK opdrag gegee is om te deregistreer, het die SAKP nie aan die statutêre vereistes voldoen nie, was nie in enige wetgewende liggaam verteenwoordig nie, het nie sedert hul registrasie aan plaaslike regeringsverkiesings deelgeneem nie, en het hulle versuim om hul registrasie teen die sperdatum van 31 Januarie 2025 te hernu.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC"></ref> Die OVK het egter later geoordeel dat die SAKP geskik was om aan die verkiesing deel te neem, en het die party toestemming gegee om dit te doen.<ref name= "ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/1027430-2/ |title= ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own |author= Ntlantla Kgatlane |publisher= SABC News |date= 7 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===Partyderegistrasie=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat hulle, as deel van standaard administrasieprosedures, van voorneme is om 192 politieke partye te deregistreer. Van daardie partye het 136 vertoë gerig om hul status as geregistreerde partye te behou. 3 politieke partye het die OVK versoek om hul registrasies te kanselleer, en 53 partye het nie op die uitnodiging gereageer om vertoë te rig nie.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die OVK het destyds verklaar dat die kansellasie van registrasies van onaktiewe politieke partye nodig was om te verseker dat slegs aktiewe politieke partye op die partyregister bly. Die Kommissie het ook gesê dat die kansellasie van onaktiewe partye die gebruik van name, verkorte name, logo's en kleurskemas vir aspirantpartye sou vrystel.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Tydlyn== ===2024=== *6 November: Die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], het in [[Kaapstad]] aangekondig dat die volgende munisipale verkiesings tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> *13 Desember: [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste vakbond, het verklaar dat dit steeds nie seker is of dit die African National Congress (ANC) of die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) in die 2026-verkiesing sal steun nie. Dit het tradisioneel 'n alliansie met beide entiteite gehad, en 2026 is die eerste groot verkiesing waarin die ANC en SAKP afsonderlik sal deelneem.<ref name= "COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/13/cosatu-still-mulling-if-it-will-back-the-anc-or-sacp-in-2026-municipal-elections |title= COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 13 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===2025=== *'''15 Januarie''': [[ActionSA]] en die [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]] (F4SD) kondig 'n samesmelting aan, waardeur hulle saam onder eersgenoemde se vaandel aan die komende verkiesing sal deelneem, maar dubbele lidmaatskap sal behou om hul bestaande munisipale verteenwoordiging te beskerm. [[Herman Mashaba]] het verklaar dat dit 'n stap is om opposisiepartye te verenig om teen die GNU en die EFF-MK-koalisie op te staan.<ref name= "ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-01-15-actionsa-forms-alliance-with-f4sd-for-2026-local-government-elections/ |title= ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 15 Januarie 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> *'''23 April''': Die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) het in [[Centurion]] aangekondig dat hulle met voorbereidings vir die 2026-verkiesing begin het. Die Kommissie het ook die toewysing van die politieke partybefondsing aangekondig. *'''9 Junie''': [[Helen Zille]], Federale Raadsvoorsitter en voormalige leier van die Demokratiese Alliansie, het aangekondig dat sy ernstig oorweeg om vir die posisie van [[Burgemeester van Johannesburg]] te staan. Sy het verder verklaar dat sy sal fokus op die stabilisering van die stad se finansies en om wanbestuur reg te stel. Zille het gesê sy sal haar besluit openbaar maak voor die sluitingsdatum vir kandidaataansoeke op 15 Junie 2025.<ref name= "Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post">{{cite web |url= https://www.daily/ |title= Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post |author= Ferial Haffajee |publisher= Daily Maverick |date= 9 Junie 2025 |access-date= 10 Junie 2025 |archive-date= 25 Julie 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130725152640/http://daily/ |url-status= dead }}</ref> *'''15 Junie''': Daar is berig dat Helen Zille haar aansoek voor die sperdatum ingedien het om vir burgemeester van Johannesburg te staan. Zille het gesê sy is al 'n geruime tyd deur mede-DA-lede genader wat wou hê sy moes vir die amp staan, voordat sy die aankondiging gemaak het.<ref name= "Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post ">{{cite web|url= https://sundayworld.co.za/news/helen-zille-officially-throws-hat-into-the-ring-for-joburg-mayor-post/ |title= Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post |author= Mandisa Nyathi |publisher= Sunday World |date= 15 Junie 2025 |access-date= 19 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': President Ramaphosa het 'n brief aan DA-adjunkminister [[Andrew Whitfield]] gestuur waarin hy hom ontslaan het vir insubordinasie. Whitfield het voorheen 'n goed gereguleerde parlementêre reël oortree wat lede van die Nasionale Vergadering verbied om amptelike oorsese reise sonder presidensiële goedkeuring te onderneem. Whitfield het, sonder Ramaphosa se goedkeuring, na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gereis as deel van 'n 2025-afvaardiging. Hy het aansoek gedoen om toestemming om te reis, maar het geen antwoord ontvang nie. Hy het besluit om in elk geval te reis en het dus die reël oortree. Die President het die voormalige adjunkminister bedank vir die tyd wat hy in die rol gedien het. Destyds is geen rede vir die ontslag openbaar gemaak nie.<ref name= "Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-06-26-ramaphosa-axes-das-whitfield-as-deputy-minister-of-trade-industry/ |title= Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry |author= Kgothatso Madisa |publisher= Times Live |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], het 'n ultimatum aan die President gestel en verklaar dat Ramaphosa nie op 'n soortgelyke wyse opgetree het teenoor ANC-lede wat beskuldig word van of skuldig is aan korrupsie, soos Thembi Simelane, [[David Mahlobo]] en [[Zweli Mkhize]] nie. Steenhuisen het ook verklaar dat Ramaphosa nie 'n bespreking oor die ontslag met enigiemand van die DA gefasiliteer het nie, wat 'n algemene hoflikheid sou gewees het. Die ultimatum het geëis dat die President die sittende ANC-kabinetslede Thembi Simelane en [[Nobuhle Nkabane]] binne 48 uur verwyder, anders sou die DA ongespesifiseerde gevolge meebring.<ref name= "‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-26-this-is-the-moment-of-truth-steenhuisen-gives-ramaphosa-48-hour-ultimatum-after-whitfields-axing/ |title= ‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing |author= Victoria O’Regan |publisher= Daily Maverick |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''28 Junie''': Nadat hy 'n amptelike besoek aan [[Sevilla]], [[Spanje]], gekanselleer het en die taak aan die Minister van Buitelandse Sake [[Ronald Lamola]] gedelegeer het, het President Ramaphosa 'n verklaring uitgereik waarin hy die DA se ultimatum veroordeel het. Die President het gesê dat hy Whitfield afgedank het weens die oortreding van parlementêre reëls, bevestig dat hy die gesag en verantwoordelikheid het om dit eensydig te doen, en gesê dat hy Steenhuisen van sy besluit om dit te doen in kennis gestel het voordat hy die ontslagbrief aan Whitfield gestuur het. Die President het verklaar dat hy nie aan dreigemente sou swig nie, en dat daar geen gronde was vir die DA om die soort ultimatum uit te reik wat dit gehad het nie.<ref name= "‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-06-27-i-will-not-yield-to-threats-ramaphosa-responds-to-das-48-hour-ultimatum-on-ministerial-corruption/ |title= ‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 28 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''21 Julie''': Nadat vasgestel is dat die destydse Minister van Hoër Onderwys, [[Nobuhle Nkabane]], vir die Parlement gelieg het, dat haar sogenaamde SETA-aanstellingspaneel 'n klug was, en nadat sy 'n Parlementêre verhoor oor haar gedrag rakende die SETA-raadaanstellingssaak gemis het, het President Ramaphosa haar afgedank. Nkabane se Adjunkminister, [[Buti Manamela]], is as die nuwe Minister ingehuldig, saam met die nuwe Adjunkminister, Nomsa Ncube-Dube. Na aanleiding van hierdie veranderinge het die Demokratiese Alliansie gesê dat hulle sal voortgaan om oor begrotingswetsontwerpe te stem.<ref name= "Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-07-22-fired-minister-nkabanes-seta-panel-existed-in-name-only-mps-conclude/ |title= Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude |author= Siyabonga Goni |publisher= Daily Maverick |date= 22 Julie 2025 |access-date= 24 Julie 2025 }}</ref> *'''23 Julie''': Na 'n sitting by die Kaapstad Internasionale Konferensiesentrum het die Nasionale Vergadering 'n Begrotingswetsontwerp ([[begroting]]) aangeneem. Dit baan die weg vir die goedkeuring van die volledige skedule van stemmings vir 42 departementele en ander entiteite, sowel as die tweede lesing van die Wetsontwerp. Die Wetsontwerp het maklik die vereiste eenvoudige meerderheid van 201 stemme bereik en dit aansienlik oortref, met 262 stemme ten gunste. Die ANC, DA, GOOD, IFP, PA, FF+, ActionSA, UDM, Al-Jama-ah, BOSA, Rise Mzansi, en PAC het ten gunste van die wetsontwerp gestem, wat 'n positiewe eenheid binne die koalisie-nasionale regering aandui.<ref name= "National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-23-national-assembly-passes-appropriation-bill-amid-opposition-objections/ |title= National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections |author= |publisher= IOL |date= 23 Julie 2025 |access-date= 17 November 2024 }}</ref> *'''31 Julie''': Adjunkpresident [[Paul Mashatile]], 'n lid van die ANC, het eienaarskap van twee luukse eiendomme met 'n gekombineerde waarde van R65 miljoen verklaar. Een eiendom ter waarde van R37 miljoen is in Waterfall, Midrand, geleë. Die ander, 'n huis van R28,9 miljoen in [[Constantia]], Kaapstad, is een wat Mashatile voorheen ontken het dat hy besit het, en eerder gesê het dat dit deur sy skoonseun se maatskappy besit word. Ander eiendomme is ook as besit deur Mashatile verklaar. Mashatile se kantoor het verklaar dat geen provinsiale of nasionale departement onder sy toesig as Adjunkpresident ooit tenders toegeken is, daarvan beskuldig is dat hulle toegeken het, of ondersoek is vir die toekenning van tenders aan enige maatskappye wat met sy familie verbind word nie. Die [[Valke (SAPD)|Valke]] (Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek) se nasionale woordvoerder, Brigadier Thandi Mbambo, het bevestig dat die eenheid korrupsieverwante eise ondersoek wat fondse behels wat gebruik is om die Constantia-huis te koop.<ref name= "Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-30-mashatile-declares-r65-million-mansions-in-constantia-and-waterfall-on-r3million-salary/ |title= Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 31 Julie 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref><ref name= "all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time">{{cite web |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |title= all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time |author= Justice Malala |publisher= Times LIVE |date= 4 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250804032306/https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |url-status= dead }}</ref> *'''1 Augustus''': Na aanleiding van 'n aankondiging dat Adjunkpresident Paul Mashatile nie 'n [[diamant]] verklaar het wat deur die diamanthandelaar [[Louis Liebenberg]] aan sy vrou geskenk is nie, het die Parlementêre Gesamentlike Etiekkomitee besluit om hom te sanksioneer. President Cyril Ramaphosa het homself van die kwessie gedistansieer en gesê dat Mashatile vir homself moet antwoord. Die kwessie het oproepe vir verhoogde regeringsverantwoordbaarheid laat ontstaan <ref name= "Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/ramaphosa-distances-himself-mashatile-scandal |title= Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal |author= |publisher= eNCA |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> Die Demokratiese Alliansie het 'n ondersoek na Mashatile versoek en gesê die Parlementêre teregwysing en boete was nie genoeg nie.<ref name= "DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/01/da-wants-mashatile-probed-over-diamond-gift-from-liebenberg-says-rebuke-fine-not-enough |title= DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> *'''5 Augustus''': Talle minderheidspartye in Johannesburg se Regering van Plaaslike Eenheid (RPE) het gedreig om hul steun vir die ANC binne die stadsraad te onttrek. Die minderheidspartye het verklaar dat hulle nie deur die ANC gerespekteer voel nie, en dat hulle nie deur die ANC as stigterslede van die RPE erken word nie. Die tussentydse voorsitter van die Johannesburgse Minderheidsregerende Partye (MRP) het verklaar dat die posisie in die Johannesburgse Finansiële MMC aan een van sy lede moet gaan, in plaas van 'n lid van die ANC. Na aanleiding van die verklarings het die ANC opgemerk dat hulle geen ooreenkoms oortree het nie, en genoeg stemme het om Johannesburg voort te sit as die minderheidspartye hul steun onttrek.<ref name= "Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/joburg-political-drama-deepens-as-minority-parties-threaten-to-pull-support-for-coalition-20250804-1223 |title= Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 5 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''6 Augustus''': ANC-sekretaris-generaal [[Fikile Mbalula]] het die Demokratiese Alliansie, 'n RNE-lid, daarvan beskuldig dat hulle die katalisator was vir die onlangs geïmplementeerde straftariewe en dreigemente van sanksies teen ANC-leiers deur die Verenigde State. Mbalula het gesê die rede hiervoor was die DA se sogenaamde veldtog teen Suid-Afrika se transformerende beleid tydens die party se reise na die VSA. Hy het die DA daarvan beskuldig dat hulle verklarings gemaak het wat die ongedaanmaking van [[Swart Ekonomiese Bemagtiging]] (SEB)-beleide in Suid-Afrika ondersteun, bloot om die Amerikaanse regering te paai. Mbalula het die Suid-Afrikaanse regering se steun vir SEB-beleide herbevestig en die VSA uitgedaag om sanksies teen ANC-leiers op te lê en gesê dat sulke dreigemente deur Amerikaanse kongreslede die ANC nie sou afskrik om sy transformasie-agenda na te streef nie.<ref name= "Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-08-06-mbalula-blames-da-for-trumps-tariffs-and-us-threats-to-sanction-anc-leaders/ |title= Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders |author= Lizeka Tandwa |publisher= Times Live |date= 6 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''11 Augustus''': Voormalige COSATU-vakbondlid en [[Mail & Guardian]]-politieke kommentator, Ebrahim Harvey, het Helen Zille, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad, vir die posisie van burgemeester van Johannesburg onderskryf. Harvey het gesê dat Johannesburg in sy ergste toestand van verval in die geskiedenis is, en het Kaapstad erken as Suid-Afrika se bes bestuurde metropolitaanse munisipaliteit. Hy het verder gesê dat Zille se prestasiegeskiedenis as voormalige burgemeester van Kaapstad en Wes-Kaapse premier haar een van die geskikste kandidate maak om Johannesburg om te keer.<ref name= "Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/11/zilles-running-as-a-mayoral-candicate-get-a-nod |title= Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 11 August 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''8 September''': [[Floyd Shivambu]] het sy nuwe politieke party, die Afrika Mayibuye-beweging, tydens 'n media-inligtingsessie in Johannesburg aangekondig. Shivambu het verklaar dat die party reeds geregistreer is ingevolge die Verkiesingskommissiewet van 1996, wat dit toelaat om aan verkiesings deel te neem. Hy het verder gesê dat die party alle wyke in die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 sal deelneem.<ref name= "Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-08-floyd-shivambu-mayibuye-afrika-movement-will-win-2026-and-2029-elections/ |title= Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’ |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 8 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''10 September''': In 'n [[SABC]]-onderhoud het AMM-leier Floyd Shivambu sy voormalige party, die EFF, "rigtingloos" genoem en nie op die mense gefokus nie. Hy het verder gesê die EFF het korrupte regeringspraktyke aangeneem, sy stigtingswaardes laat vaar en is ongeskik om die ANC te vervang. Shivambu het ook gesê die EFF het 'n giftige kultuur van selfverryking en is nie gefokus op mandate soos dienslewering en werkskepping nie.<ref name= "Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-10-floyd-shivambu-eff-is-just-like-the-anc-directionless-and-unfit-to-lead/ |title= Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead |author= |publisher= IOL |date= 10 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die Suid-Afrikaanse en ANC-president Cyril Ramaphosa het erken dat munisipaliteite onder leiding van die Demokratiese Alliansie (DA) baie beter bestuur word as ANC-geleide munisipaliteite. Tydens 'n ANC-geleentheid by die [[FNB-stadion]] in [[Soweto]] het Ramaphosa gesê dat die ANC bekwame mense moet ontplooi om plaaslike regerings te bestuur, en dat die party by DA-munisipaliteite, soos [[Kaapstad]] en [[Stellenbosch]], kan leer oor hoe om hul dienslewering te verbeter.<ref name= "‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-15-da-run-municipalities-better-learn-from-them-ramaphosa-tells-anc-councillors/ |title= ‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors |author= Kamogelo Moichela |publisher= IOL |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die ANC het om verskoning gevra aan die mense van die [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] en gesê dat hulle beter bestuur van die party verdien. Die twee provinsies het die ANC histories sterk ondersteun, maar hulle bevat van Suid-Afrika se swakste bestuurde munisipaliteite. Sommige van daardie munisipaliteite is onder administrasie of staar ernstige finansiële probleme in die gesig. Die adjunkvoorsitter van die ANC se Plaaslike Regeringsintervensiekomitee, Dickson Masemola, het gesê die party het nie die vertroue wat die mense in die Noordwes en Vrystaat daarin gestel het, ten volle terugbetaal nie.<ref name= "ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/15/anc-apologises-to-people-of-nw-and-fs-says-they-deserve-better-governance-from-party |title= ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''16 September''': Die [[Patriotiese Alliansie]] (PA) het aangekondig dat hul kandidaat vir Burgemeester van Johannesburg die party se Adjunkpresident, [[Kenny Kunene]], is. Dit, ten spyte van Kunene se bestaande skorsing. Die party het ook aangekondig dat, ten spyte daarvan dat hy net 'n maand tevore ingehuldig is, Johannesburgse raadslid [[Liam Jacobs]] uit die posisie sou bedank en die PA se burgemeesterskandidaat vir Kaapstad sou word.<ref name= "PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/16/pa-reveals-kenny-kunene-as-mayoral-candidate-for-joburg |title= PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 16 September 2025 |access-date= 16 September 2025 }}</ref> * '''20 September''' Die Demokratiese Alliansie (DA) het [[Helen Zille]] as die party se kandidaat vir [[Burgemeester van Johannesburg]] aangewys. Indien sy as burgemeester verkies word, het Zille beter lewering van water, elektrisiteit, padherstelwerk en vullisverwyderingsdienste belowe. Die party beoog om die sukses wat dit in die regering van [[Kaapstad]] behaal het, 'n stad wat beskou word as 'n stad met konsekwent baie beter dienslewering as Johannesburg, te herhaal.<ref name= "South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/safricas-da-names-former-leader-zille-candidate-johannesburg-mayor-2025-09-20/ |title= South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor |author= Nqobile Dludla |publisher= Reuters |date= 20 September 2025 |access-date= 21 September 2025 }}</ref> * '''23 September''': Die Patriotiese Alliansie se Adjunkpresident, Kenny Kunene, is van enige oortreding vrygespreek, en sy skorsing is omvergewerp. Dus het die party versoek dat hy as raadslid na die [[Johannesburg|Stad Johannesburg]] terugbesorg word.<ref name= "Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/pa-deputy-president-kenny-kunene-cleared-wrongdoing |title= Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing |author= |publisher= eNCA |date= 23 September 2025 |access-date= 25 September 2025 }}</ref> * '''26 September''': PA-leier [[Gayton McKenzie]]] het verklaar dat sy party gevoel het dat dit deel was van 'n koalisie waar dit nie gerespekteer word nie, en daarom sou hy op 30 September 2025 aan die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] (GNU) onttrek. Hy het verder verklaar dat hy op dieselfde dag as Minister van Sport, Kuns en Kultuur sou bedank. McKenzie het die burgemeester van Johannesburg, [[Dada Morero]], 'n ultimatum gegee om die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, weer aan te stel as sy voormalige burgemeesterslid vir 'n vervoerrol, of om die PA aan die stad se koalisieregering te onttrek. Morero het dit nie gedoen nie. In McKenzie se verklaring het hy bevestig dat die PA aan koalisies op alle vlakke van regering sou onttrek. Indien dit deurgevoer word, sou die PA die eerste party wees wat die GNU verlaat.<ref name= "Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/26/gayton-mckenzie-says-patriotic-alliance-will-withdraw-from-government-of-national-unity-vows-to-resign-as-minister-on-tuesday |title= Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 26 September 2025 |access-date= 27 September 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Na 'n vergadering met die ANC het die PA aangekondig dat die twee partye gemeenskaplike grond gevind het, en dat die PA nie die regerende koalisie sou verlaat nie.<ref name= "Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/unity-in-uncertainty-pa-stays-in-coalitions-as-kunenes-fate-hangs-in-balance-20251001-0640 |title= Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) party en parlementslid, [[Julius Malema]], is skuldig bevind aan vyf oortredings, insluitend die onwettige besit van 'n vuurwapen en ammunisie, die onwettige afvuur van 'n wapen in die openbaar, en roekelose bedreiging. Hierdie oortredings het verband gehou met 'n EFF-byeenkoms, waar Malema tussen 14 en 15 skerp skote op 'n verhoog, voor 20 000 EFF-ondersteuners, afgevuur het. Bekend vir sy strydlustigheid, sal Malema in Januarie 2026 voor vonnisoplegging ondergaan, waar hy kragtens Suid-Afrikaanse wetgewing 'n minimum tronkstraf van 15 jaar in die gesig staar. Verder, volgens die Grondwet van Suid-Afrika, sal Malema dan verbied word om as 'n parlementslid te dien.<ref name= "South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public">{{cite web|url= https://www.bbc.com/news/articles/c79vj85px54o |title= South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public |author= Khanyisile Ngcobo |publisher= BBC |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 Oktober''': Die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, is herstel as Johannesburg se burgemeesterslid vir vervoer.<ref name= "Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/kunene-reinstated-as-johannesburg-transport-mmc-after-coalition-dispute-20251003-1218 |title= Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute |author= Noxolo Sibiya |publisher= news24 |date= 3 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''4 Oktober''': [[ActionSA]] het aangekondig dat Xolani Khumalo hul burgemeesterskandidaat vir [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] is.<ref name= "Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/sizoktholas-xolani-khumalo-announced-actionsas-ekurhuleni-mayoral-candidate |title= Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 4 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''5 Oktober''': [[Unite for Change]] word in [[Johannesburg]], gestig. Dit is die samesmelting van drie politieke partye, naamlik [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], [[GOOD|Good]] en [[Build One South Africa]]. Die party sal geregistreer word om aan die munisipale verkiesings in 2026 deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Goba |first=Thabiso |title=Bosa, Rise Mzansi, and Good Party have united to form 'Unite for Change' |url=https://www.ewn.co.za/2025/10/05/bosa-rise-mzansi-and-good-party-have-united-to-form-unite-for-change |access-date=2025-10-05 |website=EWN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2025-10-05 |title=JUST IN: Bosa, GOOD and Rise Mzanzi merge to form Unite for Change |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/rise-bosa-good-political-parties-merge-form-unite-for-change/ |access-date=2025-10-05 |website=The Citizen |language=en}}</ref> *'''12 Oktober''': Daar is berig dat die ANC oorweeg om tradisie te breek en sy burgemeesterskandidaat van Johannesburg aan te kondig. Histories het die party dit nie gedoen nie, maar DA-kandidaat Helen Zille se hoëprofielkandidatuur kan die ANC dwing om iemand aan te kondig in 'n poging om beheer oor die metro te behou.<ref name= "The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate">{{cite web|url= https://www.news24.com/citypress/politics/the-helen-zille-effect-anc-plans-to-break-tradition-by-revealing-mayoral-candidate-20251011-0935 |title= The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate |author= Dawie Boonzaaier |publisher= City Press |date= 12 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''21 Oktober''': [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste [[vakbond]], het gesê dat hulle nog nie besluit het watter van sy voormalige drieparty-alliansievennote hulle in die plaaslike verkiesings van 2026 moet steun nie. Dit is die eerste verkiesing waar die SAKP en ANC teen mekaar meeding, en daar word verwag dat COSATU een van die partye sal steun.<ref name= "COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/10/21/cosatu-yet-to-decide-on-which-alliance-partner-to-back-in-2026-municipal-elections |title= COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 21 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''24 Oktober''': Net drie maande na sy stigting het die [[Afrika Mayibuye Movement]] (AMM) die party se eerste adjunkpresident, Nolubabalo Mcinga, weens wangedrag verwyder. Mcinga was onlangs betrokke by 'n uitval met partyleier Floyd Shivambu. Sy het ook 'n ongemagtigde vergadering namens die party met 'n reklame-firma gehad, en 'n ongemagtigde vergadering met MK-leier Jacob Zuma.<ref name= "Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-24-floyd-shivambu-fires-deputy-nolubabalo-mcinga-over-unsanctioned-meeting-with-mk-partys-jacob-zuma/ |title= Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 24 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''27 Oktober''': Die Suid-Afrikaanse Adjunkpresident (en ANC Adjunkpresident) [[Paul Mashatile]] het partylede tydens 'n byeenkoms in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] meegedeel dat die ANC nie genoeg gedoen het om die lewens van Suid-Afrikaners te verbeter nie, en gesê dat die party daarvoor aanspreeklikheid moet neem. Hy het ook gevra vir beter aanstellings van staatsamptenare in die toekoms.<ref name= "Mashatile: ANC has failed to improve South Africa">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-27-mashatile-anc-has-failed-to-improve-south-africa/ |title= Mashatile: ANC has failed to improve South Africa |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 27 Oktober 2025 |access-date= 29 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 November''': Die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa het herbevestig dat die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) sal voortgaan. Hy het verder gesê dat die 16 maande oue koalisieregering vasbeslote was om meer maniere te vind om saam te werk, en te fokus op hoe om die lewens van Suid-Afrikaners die beste te verbeter. Die aankondiging het gevolg op 'n terugtrekking (strategiese sessie) met RNE-partyleiers, sonder 'n agenda en 'n mandaat om sake privaat te hou, sodat leiers vrylik met mekaar kon praat oor hoe om die beste saam te werk in die voortgesette RNE. President Ramaphosa het gesê die terugtrekking het "uitsonderlik goed verloop", dat leiers die RNE se vordering en transformasiewerk gevier het, en dat verdere sulke vergaderings sou plaasvind. Ander RNE-partyleiers het ook verklaar dat die terugtrekking 'n sukses was.<ref name= "‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-11-03-the-gnu-is-here-to-stay-ramaphosa |title= ‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa |author= |publisher= Times Live |date= 3 November 2025 |access-date= 7 November 2025 }}</ref> *'''4 November''': Die Verkiesingskommissie het bevestig dat 508 politieke partye geregistreer het om aan die plaaslike verkiesings van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die laaste munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> *'''6 November''': Helen Zille, die federale voorsitter van die Demokratiese Alliansie (DA), het verklaar dat haar party vier voormalige senior lede van die African National Congress (ANC) in die Wes-Kaap verwelkom het om by die DA aan te sluit, insluitend Neville Delport, die ANC se voormalige provinsiale sekretaris in die Wes-Kaap. Die verskuiwing het gevolg op interne verdeeldheid in die ANC, nadat die nasionale leierskap onlangs sy provinsiale uitvoerende strukture herkonfigureer het. Zille het gesê die vier voormalige ANC-lede het die DA direk genader en verklaar dat hulle nie saamstem met die rigting waarin die ANC op pad is nie, en versoek het om by die DA aan te sluit.<ref name= "Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/11/06/helen-zille-senior-anc-western-cape-members-joining-da-driven-by-disillusionment-not-money |title= Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money |author= Celeste Martin |publisher= EWN |date= 6 November 2025 |access-date= 8 November 2025 }}</ref> *'''5 Desember''': Die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika het aangekondig dat hulle 'n nuwe [[podsending]]platform en 'n opgedateerde WhatsApp-kanaal in 2026 sal loods, as deel van 'n inisiatief om meer jong Suid-Afrikaners te motiveer om aan die [[Demokrasie|demokratiese proses]] deel te neem deur in verkiesings te stem.<ref name= "South Africa to launch elections podcast to attract young voters">{{cite web|url= https://htxt.co.za/2025/12/south-africa-to-launch-elections-podcast-to-attract-young-voters/ |title= South Africa to launch elections podcast to attract young voters |author= Luis Monzon |publisher= htxt |date= 5 Desember 2025 |access-date= 6 Desember 2025 }}</ref> ===2026=== *'''20 Januarie''': Leier van die Patriotiese Alliansie en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Gayton McKenzie]], het verontwaardiging ontlok oor sy optrede, wat daartoe gelei het dat Suid-Afrika onttrek het aan die 61ste Venesië Biënnale, 'n kontemporêre kunsuitstalling met 'n internasionale aanhang. McKenzie het 'n onafhanklike kuratoriale paneel se eenparige keuse van 'n werk deur die kunstenaar Gabrielle Goliath tersyde gestel. Goliath se langlopende opvoeringswerk ''Energy'' spreek temas soos geslagsgebaseerde geweld en die oorlog in Gaza aan. Dus het McKenzie se besluit vrae laat ontstaan oor of sy optrede deur sensuur en politieke inmenging gemotiveer was.<ref name= "South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/20/south-africa-pulls-out-of-venice-biennale-after-minister-mckenzie-overrules-curators |title= South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators |author= Kabous Le Roux |publisher= EWN |date= 20 Januarie 2026 |access-date= 21 Januarie 2026 }}</ref> *'''21 Januarie''': Helen Zille het bevestig dat sy nie vir nog 'n termyn as Voorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie sal staan nie. Zille het gesê sy is van voorneme om te fokus op haar veldtog om Johannesburg se volgende Burgemeester te word, en verklaar dat sy voel haar taak is nou om te probeer om plaaslike regering te help herstel, met funksionele metro's wat Suid-Afrika as geheel bevoordeel.<ref name= "Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/21/zille-rules-out-standing-for-another-term-as-das-federal-council-chair |title= Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 21 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''22 Januarie''': Die Suid-Afrikaanse kunstenaar Gabrielle Goliath het besluit om PA-leier en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, Gayton McKenzie, te dagvaar oor sy besluit om haar uitstalling van die 61ste Venesië Biënnale-geleentheid te onttrek. Goliath se prokureurs het die Gauteng-afdeling van die Hooggeregshof in Pretoria gevra om te verklaar dat McKenzie se pogings om in te meng met en die onafhanklike keurkomitee se besluit om haar werk te kies, te belemmer, ongrondwetlik, onwettig en ongeldig was. Hulle het die hof verder gevra om McKenzie se besluit om haar kunswerk van die geleentheid te onttrek, tersyde te stel en hom te verbied om enige verdere stappe te doen om in te meng met of te belemmer om by die 61ste Venesië Biënnale vertoon te word.<ref name= "Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-01-22-artist-gabrielle-goliath-sues-gayton-mckn-mckenzie-over-cancellation-of-work-for/ |title= Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale |author= Niren Tolsi |publisher= ''Daily Maverick'' |date= 22 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''26 Januarie 2026''': Die president van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat twee politieke formasies formeel met sy party saamgesmelt het, 'n stap wat hy gesê het nog 'n mylpaal in die groeiende konsolidasie van opposisiemagte voor die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 was. Hy het aangekondig dat die Azanian Independent Community Movement en die Creatives Congress Movement saamgesmelt het, met ActionSA en sodoende ActionSA se openbare verteenwoordiging met sewe plaaslike raadslede verhoog, wat die party se nasionale totaal tot byna 150 verteenwoordigers opstoot.<ref>Mbalenhle Butale (26 Januarie 2026). ActionSA boosts representation ahead of 2026 elections with new councillors. MSN, https://www.msn.com/en-za/news/other/actionsa-boosts-representation-ahead-of-2026-elections-with-new-councillors/ar-AA1V0z3V?ocid=BingNewsVerp Besoek 27 Januarie 2026.</ref> *'''31 Januarie 2026''': Helen Zille, voorsitter van die DA se federale raad het bekend gemaak dat die DA se interne peilings daarop dui dat die party ‘n volstrekte meerderheid in Tshwane tydens die munisipale verkiesing kan behaal.<ref>Van der Westhuizen, Gert. 1 Februarie 2026. DA kan Tshwane vat, wys sy eie peilings. [[Netwerk24]]. https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/da-kan-tshwane-vat-wys-sy-eie-peilings-20260201-0912 Besoek 2 Februarie 2026.</ref> *'''4 Februarie 2026''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], verklaar dat hy nie vir herverkiesing as die party se leier in April 2026 in die DA sal staan nie. Die DA sal dus ‘n nuwe leier vir die Munisipale verkiesings in 2026 verkies.<ref>News24, ‘Mission accomplished’ for Steenhuisen as he bows out of DA leadership contest. 4 Februarie 2026. https://www.news24.com/politics/live-steenhuisen-briefing-on-matters-of-national-importance-20260204-0431 Besoek 7 Februarie 2026.</ref> *'''16 Februarie''': Die leier van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat hy vir sy party se nominasie vir die burgemeestersverkiesing van Johannesburg sal meeding.<ref name= "Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-makes-his-move-as-he-enters-race-for-joburg-mayor-20260216-0582 |title= Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 16 Februarie 2026 |access-date= 17 Februarie 2026 }}</ref> *'''20 Februarie''': Helen Zille, die federale uitvoerende leier van die Demokratiese Alliansie, het in Johannesburg se Wyk 102 veldtog gevoer vir Bea Campbell-Cloete, wat gehoop het om die wyk se nuwe raadslid te word. Wyk 102 bestaan uit die voorstede Bryanston, Hurlingham, Blairgowrie, Bordeaux en Randburg se middestad. Indien Campbell-Cloete die wyk se volgende raadslid word, sal haar proporsionele verteenwoordiging (PR) raadslid se setel vakant word. Dit sal Zille toelaat om daardie setel te vul en by die Johannesburgse Stadsraad aan te sluit, wat Zille beplan om te doen indien die geleentheid hom voordoen. Ten spyte daarvan dat Wyk 102 tradisioneel 'n DA-vesting is, het die party gesê dat hulle niks aan die toeval oorlaat nie en steeds 'n gefokusde veldtog voer.<ref name= "Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/political-chess-ward-102-win-could-unlock-zilles-path-to-the-joburg-mayoral-chain-20260220-0464 |title= Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 20 Februarie 2026 |access-date= 21 Februarie 2026 }}</ref> *'''21 Februarie''': ActionSA het aangekondig dat hul leier, [[Herman Mashaba]], hul kandidaat vir burgemeester van Johannesburg sal wees, nadat hulle as die voorkeurkandidaat uit 'n kortlys van vyf na vore gekom het.<ref name= "Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/breaking-news-herman-mashaba-named-actionsa-joburg-mayoral-candidate |title= Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 21 Februarie 2026 |access-date= 22 Februarie 2026 }}</ref> *'''23 Februarie''': Die [[Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit]] het tydens 'n media-inligtingsessie aangekondig dat munisipale werknemers wat verbonde is aan die uMkhonto weSizwe Party (MKP) gekoppel is aan beweerde [[sabotasie]] van die munisipaliteit se waterinfrastruktuur. Daar is opgemerk dat die watertoevoer na regeringsinstellings ingemeng is en 'n wateronderbreking tot gevolg gehad het. Die munisipaliteit het gesê die inmenging was polities gemotiveerd en het bevestig dat hulle 'n ondersoek na die saak van stapel gestuur het.<ref name= "MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mk-party-linked-municipal-workers-accused-of-sabotaging-pietermaritzburg-water-supply-20260223-0704 |title= MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply |author= Sakhiseni Nxumalo |publisher= news24 |date= 23 Februarie 2026 |access-date= 24 Februarie 2026 }}</ref> *'''26 Februarie''': 'n Voormalige ActionSA Johannesburg PR-raadslid het die party verlaat om by die Demokratiese Alliansie aan te sluit. Mandla Nyaqela het ActionSA-leier [[Herman Mashaba]] daarvan beskuldig dat hy 'n diktator is en gesê dat geen keuse of outonomie aan die partylede gegee is nie, en dat almal moes stem volgens wat Mashaba wou hê. Hy het 'n voorbeeld van 'n komende Johannesburgse raadsvergadering aangehaal om 'n adjunkburgemeester te verkies, waar hy gesê het dat alle ActionSA-raadslede aangesê is om volgens Mashaba se besluit te stem, en hy het verder beweer dat die party 'n kultus was. Ongeveer 50 ander ActionSA-lede het die party verlaat en terselfdertyd by die DA aangesluit. Die lede was meestal van [[Soweto]] en was voorheen by vyf ActionSA-takke, insluitend Dobsonville, Zondi, Jabulani, Braamfischerville en Mofolo. DA Federale uitvoerende-voorsitter en Johannesburgse burgemeesterskandidaat Helen Zille het die nuwe partylede verwelkom tydens 'n vergadering in Dobsonville, Soweto op 26 Februarie 2026, waar sy gesê het dat daar verwag word dat verskeie meer ActionSA-lede by die DA sal aansluit.<ref name= "Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-is-a-dictator-actionsa-councillor-defects-to-da-along-with-soweto-branches-20260226-0650 |title= Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref><ref name= "Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/02/26/zille-welcomes-former-actionsa-member-mandla-nyaqela-to-da |title= Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die burgemeester van Kaapstad, [[Geordin Hill-Lewis]], het aangekondig dat hy vir die posisie van Leier van die Demokratiese Alliansie sal staan. Met die bekendstelling van sy veldtog in Elsie's River het hy gesê dat hy 'n diep liefde vir Suid-Afrika het en die land wil laat werk. Sy kandidatuur vir die rol is genomineer deur mede-DA-lid en Minister van Basiese Onderwys, [[Siviwe Gwarube]], wat gesê het sy doen dit met oortuiging en glo in 'n nuwe generasie leiers. By die aankondiging het senior partylede die DA se beduidende voortgesette suksesse met regering en dienslewering in Kaapstad uitgelig.<ref name= "Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-02-27-time-to-renew-hilllewis-declares-bid-for-das-top-job/ |title= Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job |author= Alpha Ramushwana |publisher= [[Daily Maverick]] |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 28 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die Demokratiese Alliansie (DA) se Gautengse Wetgewerleier, [[Solly Msimanga]], het bevestig dat hy 'n nominasie aanvaar het om vir die posisie van DA Federale Voorsitter te staan. By sy aankondiging in Pretoria het Msimanga, wat die party sedert 2023 in die Gautengse Wetgewer gelei het, gesê hy is nederig oor die nominasie en gesê dat hy dit nie vir titel of prestige aanvaar nie, maar vir 'n doel. Hy het hom daartoe verbind om te werk om die aantal DA-burgemeesters buite die Wes-Kaap te verhoog.<ref name= "Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/geordin-hill-lewis-solly-msimanga-enter-da-leadership-race |title= Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race |author= |publisher= eNCA |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 1 Maart 2026 }}</ref> *'''28 Februarie''': Daar is berig dat Suid-Afrikaners die meerderheid van die politieke skenkings wat vir die tydperk September tot Desember 2025 verklaar is, aan die Demokratiese Alliansie gegee het. Van die totale veldtogbefondsing wat aan die vyf politieke partye gegee is wat skenkings vir daardie tydperk verklaar het, het Suid-Afrikaanse skenkers meer as 89% aan die DA gegee.<ref name= "DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/da-gets-lions-share-of-r35m-political-donations-declared-for-september-to-december-20260227-1143 |title= DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December |author= Jan Gerber |publisher= news24 |date= 28 Februarie 2026 |access-date= 2 Maart 2026 }}</ref> *'''1 Maart''': Die [[Demokratiese Alliansie]] het verklaar dat, gebaseer op vorige kiesersopkomsdata, indien 490 000 geregistreerde DA-kiesers in Johannesburg in die munisipale verkiesings opdaag en op beide stembriewe vir die DA stem, die party 'n volstrekte meerderheid in die Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit sou verseker.<ref name= "DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille">{{cite web|url= https://www.businessday.co.za/politics/2026-03-01-da-needs-490000-voters-to-win-outright-majority-in-joburg-says-zille/ |title= DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille |author= Hajra Omarjee |publisher= Business Day |date= 1 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''3 Maart''': Meer aankondigings is gemaak met betrekking tot diegene wat vir topposisies in die DA se Federale Uitvoerende Gesag staan. Die party se Nasionale Vergadering Huisvoorsitter [[Werner Horn]] en Adjunkminister van Finansies [[Ashor Sarupen]] het veldtogte vir die rol van Federale Raadsvoorsitter van stapel gestuur.<ref name= "After Zille: The battle for the DA’s power engine begins">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/after-zille-the-battle-for-the-das-power-engine-begins-20260303-0528 |title= After Zille: The battle for the DA’s power engine begins |author= Velani Ludidi |publisher= news24 |date= 3 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''9 Maart''': Die Verkiesingskommissie het begin met 'n landwye poging vir aanlyn kieserregistrasie. Die Kommissie het alle in aanmerking komende burgers aangemoedig om sy OVK-selfbedieningsportaal te gebruik om te registreer, hul besonderhede op te dateer en hul kieserstatus aanlyn na te gaan, voor die verkiesingsdag. Verder het die Kommissie ook begin om sy registrasieveldtogte en burgerlike opvoedingspogings by skole en universiteite te verhoog.<ref name= "IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/iec-pushes-online-voter-registration-ahead-2026-municipal-polls |title= IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls |author= |publisher= eNCA |date= 9 Maart 2026 |access-date= 14 Maart 2026 }}</ref> *'''1 April''': Daar is berig dat die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK) besig was om meer as 70 000 werknemers te werf en op te lei om te help met die registrasienaweek wat op 20 en 21 Junie 2026 plaasvind. Die OVK het sy verkiesingslogo en slagspreuk, "Get Up, Show Up, Vote", by die Gallagher-konferensiesentrum onthul. OVK-voorsitter Mosotho Moepya het gesê albei is ontwerp om die jeugstem te lok.<ref name= "IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/04/01/iec-to-recruit-over-70k-staffers-to-oversee-voter-registration-weekend |title= IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 1 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> *'''3 April''': [[News24]] het berig oor hoe DA-kandidaat vir Johannesburg se burgemeester, Helen Zille, 'n nuwe soort veldtog voer - een wat humor en [[sosiale media]] gebruik om ernstige infrastruktuurkwessies aan te spreek. Zille het gesê sy voer 'n digitale-eerste veldtog wat 'n aanpassing was van hoe die verbruik van nuus en media in die algemeen as gevolg van tegnologie ontwikkel het. Sy het haar jong veldtogspan geprys vir innoverend wees en vir enigiets gereed wees, wat die veldtoginhoud prettig maak. news24 het ook opgemerk hoe die ANC-beheerde Stad Johannesburg aandag gegee het aan infrastruktuurkwessies onmiddellik nadat Zille se veldtog inhoud daaroor vrygestel het. Dit, ten spyte daarvan dat dieselfde probleme reeds deur inwoners deur amptelike kanale aangemeld is.<ref name= "TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/tiktok-and-trenches-zilles-digital-election-campaign-stunts-shake-up-joburg-politics-20260402-1228 |title= TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 3 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> ==Meningspeilings== {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" ! rowspan="2"|Peilingsorganisasie ! rowspan="2"|Veldwerkdatum ! rowspan="2"|Steekproef-<br>grootte ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[African National Congress|ANC]] ! class="unsortable" style="width:60px;" |[[Demokratiese Alliansie|DA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EVV]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[ActionSA|ASA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Patriotic Alliance|PA]] ! rowspan="2" class="unsortable" |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|Ander]] ! rowspan="2"|Onseker{{Efn|Sluit onthouding en geen-antwoord reaksies in}} ! rowspan="2" data-sort-type="number"|Voorsprong |- ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|African National Congress}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Demokratiese Alliansie}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{Party color|uMkhonto we Sizwe (political party)}};" | ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Ekonomiese Vryheidsvegters}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Inkatha Vryheidsparty}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Vryheidsfront Plus}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|ActionSA}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Patriotic Alliance}};"| |- |Social Research Foundation/The Common Sense<ref>{{cite web|url=https://www.thecommonsense.co.za/Polls/anc-leads-da-by-11-points-in-latest-poll|title=ANC loop DA met 11 punte voor in jongste peiling |website=The Common Sense}}</ref> |Maart 2026 |2&nbsp;222 |style="background:#CCFFCC;"|'''39%''' |28% |10% |6% |5% |4% |3% |3% |Nvt |Nvt |style="background:{{party color|African National Congress}};color:#FFFFFF;"|11 |- |} {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Verkiesings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] 492xj6166jt25m88ig44m663g88z312 2890695 2890694 2026-04-06T16:24:18Z Sobaka 328 skakel 2890695 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Munisipale Verkiesing 2026.png|duimnael|KI-gegenereerde beeld ter illustrasie van die munisipale verkiesing.]] Die '''Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026''' is ‘n komende verkiesing in [[Suid-Afrika]], wat dien om rade vir alle distrik-, metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite in elk van die land se nege provinsies te verkies.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Hierdie verkiesings word elke vyf jaar gehou. Die vorige munisipale verkiesing is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] gehou. Die vyfde termyn van plaaslike regering in Suid-Afrika sal op 1 November 2026 eindig. Op 13 November 2024 het die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], in [[Kaapstad]] aangekondig dat die verkiesing tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/cabinet-approves-establishment-imc-2026-municipal-elections |title= Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections |author= |publisher= SAnews |date= 13 November 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die verkiesing deel te neem.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> Die totale aantal stemdistrikte voor die verkiesing was 4 488.<ref name= "Ward boundaries finalised ahead of local elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/ward-boundaries-finalised-ahead-local-elections |title= Ward boundaries finalised ahead of local elections |author= |publisher= The South African Government News Agency |date= 11 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Teen Desember 2025 was 'n totaal van 27,67 miljoen Suid-Afrikaners geregistreer om te stem, volgens die Verkiesingskommissie. Die grootste stemblok was burgers tussen 30 en 39 jaar oud. 55% van geregistreerde kiesers was vroue.<ref name= "Voter registration statistics">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/StatsData/Voter-Registration-Statistics |title= Voter registration statistics |author= |publisher= The Electoral Commission of South Africa |date= 31 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Die Suid-Afrikaanse kabinet het die stigting van 'n Interministeriële Komitee (IMK) goedgekeur wat toesig sal hou oor die voorbereidings vir die 2026 Plaaslike Regeringsverkiesing. Die IMK sal byeengeroep word deur die Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake, [[Velenkosini Hlabisa]], en bestaan uit verskeie regeringsdepartemente wat 'n rol te speel het in die versekering van 'n suksesvolle verkiesing. Die IMK sal saam met die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] (OVK) en ander relevante liggame werk om te verseker dat die proses wat tot die verkiesing lei, glad en vreedsaam verloop.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Soos met alle groot regeringsverkiesings in Suid-Afrika, sal die 2026 munisipale verkiesing georganiseer word deur die land se onafhanklike verkiesingsbestuursliggaam, die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] (OVK). Dit is volgens die liggaam se stigting kragtens hoofstuk nege van die Grondwet, en volgens sy verpligtinge in Artikel 190 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], en pligte in Artikel 5 van die Verkiesingskommissiewet, 1996.<ref name= "What we do - Electoral Commission of South Africa">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/About-Us/What-We-Do |title= What we do - Electoral Commission of South Africa |author= |publisher= Electoral Commission of South Africa |date= |access-date= 1 Mei 2025 }}</ref> ==Verkiesingstelsel== Plaaslike regering in Suid-Afrika bestaan uit [[munisipaliteit]]e van verskillende tipes. Die grootste metropolitaanse gebiede word deur metropolitaanse munisipaliteite beheer, terwyl die res van die land in distriksmunisipaliteite verdeel is, wat elk uit verskeie plaaslike munisipaliteite bestaan. Na die 2016-verkiesing was daar agt metropolitaanse munisipaliteite, 44 distriksmunisipaliteite en 205 plaaslike munisipaliteite.<ref>[https://www.gov.za/about-government/government-system/local-government Local government]. Besoek op 1 Junie 2019</ref> Die rade van metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite word verkies deur 'n stelsel van gemengde-lid proporsionele verteenwoordiging, waarin die helfte van die setels in elke munisipaliteit verkies word op die eerste-oor-die-wenstreep-stelsel in enkellid-wyke en die ander helfte van die setels toegeken word volgens die proporsionele verteenwoordiging (PV)-stelsel. Laasgenoemde neem die aantal wyksetels wat deur 'n party gewen word in ag en verseker dat die finale aantal setels wat deur daardie party gehou word, proporsioneel is tot hul persentasie van die totale stem.<ref>[https://www.elections.org.za/content/Elections/FAQ-Elections/ Frequently Asked Questions: Elections]. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> Distriksmunisipaliteitrade word gedeeltelik verkies deur proporsionele verteenwoordiging (DC 40% stemme) en gedeeltelik aangestel deur die rade van die samestellende plaaslike munisipaliteite (DC 60% stemme). Kiesers in beide metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite kies 'n enkele wykskandidaat sowel as 'n proporsionele verteenwoordiger in hul munisipale raad. Inwoners van munisipaliteite wat deel vorm van distriksrade (dit wil sê, metropolitaanse munisipaliteite uitgesluit) bring ook 'n derde stem uit om 'n proporsionele verteenwoordiger vir hul distriksraad te kies, benewens die twee stemme wat hulle vir hul plaaslike raad uitbring.<ref>[https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ National, provincial and municipal elections explained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508073838/https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ |date=8 Mei 2019 }}, ''Alberton Record'', 7 Mei 2019. Besoek 1 Junie 2019.</ref><ref>[https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html Local Government Elections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210311081726/https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html |date=11 Maart 2021 }}. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> ==Agtergrond== Die 2026 Munisipale Verkiesing is die eerste wat plaasvind sedert die stigting van Suid-Afrika se [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024| Regering van Nasionale Eenheid]] (RNE), wat na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing]] gevorm is.<ref name= "Government of National Unity">{{cite web |url= https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |title= Government of National Unity |author= |publisher= The Presidency of the Republic of South Africa |date= |access-date= 29 March 2025 |archive-date= 19 April 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250419121958/https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |url-status= dead }}</ref><ref name= "Which parties make up South Africa's unity government?">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/which-parties-make-up-south-africas-unity-government-2024-06-24/ |title= Which parties make up South Africa's unity government? |author= Tannur Anders |publisher= Reuters |date= 24 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Aangesien Suid-Afrika se huidige President en Leier van die [[ANC]], [[Cyril Ramaphosa]], beperk word deur sy twee ampstermyne, sal hy nie sy party as Leier tydens die 2026 Munisipale Verkiesing verteenwoordig nie.<ref name= "Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive">{{cite web|url= https://www.gov.za/documents/constitution/constitution-republic-south-africa-1996-chapter-5-president-and-national |title= Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive |author= |publisher= The Government of South Africa |date= |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref><ref name= "National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect">{{cite web|url= https://www.parliament.gov.za/press-releases/national-assembly-elects-cyril-ramaphosa-president-elect |title= National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect |author= |publisher= The Parliament of the Republic of South Africa |date= 14 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Sy opvolger moet nog bepaal word. ===Aanlynkieserregistrasie=== In 2025 het die OVK die doeltreffendheid van aanlyn-kieserselfregistrasie in Suid-Afrika erken, wat tydens die 2021 munisipale verkiesing uitgerol is.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die Kommissie het verklaar dat die aanlynregistrasiestelsel 'n positiewe impak het op die instandhouding van die kieserslys en die geldigheid van die kiesersinligting op die lys.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Nuwe kiesers=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat 258 838 nuwe kiesers via sy verskeie platforms geregistreer het, en dat die meerderheid van hulle jongmense was.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Befondsing=== Soos gebruiklik in Suid-Afrikaanse verkiesings, sal politieke partye openbare befondsing ontvang vir die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing. Meer as R355 miljoen uit die nasionale begroting vir die 2024-boekjaar is deur die OVK aan 20 politieke partye verskaf.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-04-23-iec-rules-out-e-voting-for-2026-local-government-elections/ |title= IEC rules out e-voting for 2026 local government elections |author= Nonkululeko Njilo |publisher= Daily Maverick |date= 23 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die Verkiesingskommissie het 'n afname in politieke fondsinsamelingsaktiwiteit opgemerk, met minder partye wat skenkings verklaar het wat die R100 000-drempel oorskry (soos vereis deur Suid-Afrikaanse wetgewing) as in die tydperk voor die 2024-algemene verkiesing.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Elektroniese stemming=== Suid-Afrika gebruik 'n stelsel van fisiese stembriewe vir al sy verkiesings en het nog nooit voorheen elektroniese stemming gebruik nie. In April 2025 het die OVK bevestig dat geen vorm van e-stemming in die 2026 munisipale verkiesing gebruik sal word nie. Dit het gevolg op 'n driedaagse konferensie, gehou deur die Kommissie, wat 'n nasionale bespreking oor die uitvoerbaarheid en moontlike implementering van stemming vir toekomstige verkiesings begin het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die hoofdirekteur van die Nasionale Tesourie se Openbare Finansies-afdeling, Gillian Wilson, het tydens 'n konferensie in Maart 2025 gesê dat daar nie aangeneem moet word dat stemming geld tydens verkiesings sal bespaar nie. Sy het verder gesê dat dit waarskynlik is dat stemming 'n beduidende uitgawe sal wees, en dat 'n deeglike koste-analise uitgevoer moet word voordat 'n besluit geneem word.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Wilson het ook opgemerk dat die koste vir nasionale en provinsiale verkiesings met 294% van 1994 tot 2024 gestyg het, en vir plaaslike verkiesings met 193% van 2001 tot 2021. Faktore vir die stygings sluit in inflasie, veldtoguitgawes en logistiek wat tot die stygende koste bygedra het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Munisipale wyke== Vir munisipale verkiesings dien Suid-Afrikaanse kiesers stembriewe binne hul wyk in, wat gebaseer is op die gebied waarin hulle hoofsaaklik woon (en dus registreer om te stem). Kiesers word verteenwoordig deur 'n spesifieke Wyksraadslid, wat dalk 'n verbintenis met 'n politieke party het of nie. In Mei 2025 het die Munisipale Afbakeningsraad (MAR) verklaar dat hul werk vir Suid-Afrikaanse munisipale wyksafbakenings goed op koers was. Suid-Afrika het destyds 4 468 wyke gehad.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/countrys-municipal-wards-in-for-a-shake-up-ahead-of-2026-lge/ |title= Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE |author= Ntebo Mokobo |publisher= SABC News |date= 3 Mei 2025 |access-date= 12 Junie 2025}}</ref> Wyke word verdeel as die toename in die aantal mense wat daarin woon, die norm oorskry (die toename oor alle wyke gedurende die 5-jaar periode tussen verkiesings). Wyksverdeling word streng gereguleer in Suid-Afrika, en as deel van die verdeelproses moet motiverings vir die begeerte om dit te doen, aangevoer en beoordeel word. Daar moet aangedui word wat die implikasies van die verdeling is, of dit in stryd met die [[Suid-Afrikaanse Grondwet]] sou wees, en of mense gesegregeer word of gemeenskappe op 'n onvanpaste wyse verdeel word.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> As deel van die proses het die MDB 'n landwye openbare konsultasieproses oor wyksafbakening van stapel gestuur. Aansoeke vir die herbepaling van munisipale wyke word deur die MDB ontvang, waarna daar 'n 14-dae-periode is waartydens lede van die publiek besware kan indien. Daarna gaan dit na die Raad vir besluitneming. Indien 'n wyk verdeel word, stel die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) kiesers in kennis en herregistreer hulle as deel van hul nuwe wyke. Die OVK bevestig ook dat sy stemdistrikgrense met die wyke ooreenstem. Teen Mei 2025 het die OVK altesaam 23 292 stemdistrikte gelys.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> Die Raad het verklaar dat hy sy verslag oor wyksafbakenings in Oktober 2025 aan die OVK sou oorhandig.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> ==Politieke partye== ''Sien ook'': [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die plaaslike verkiesing van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die vorige munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered"></ref> Met 'n stemaandeel van 45,59% was die [[African National Congress]] (ANC) die grootste party in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|vorige munisipale verkiesing]], wat in 2021 plaasgevind het. Nadat dit egter onder 50 persent gedaal het, was dit die party se swakste vertoning in munisipale verkiesings sedert die instelling van algemene stemreg. Die ANC het 'n skerp afname in sy stemaandeel in munisipale verkiesings gesien sedert sy hoogtepunt in 2011, toe dit 64,82% behaal het. Van die skerpste dalings in die ANC se stemaandeel het in Suid-Afrika se grootste stede plaasgevind. In die drie [[Gauteng]]se metropolitaanse munisipaliteite ([[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]]) het die ANC se stemaandeel tot in die 30 persent-reeks gedaal, terwyl [[Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit|Buffalo City]] die enigste metropolitaanse munisipaliteit was waar dit daarin geslaag het om 'n absolute meerderheid te wen. Ten spyte van hierdie afname beklee die ANC steeds ses van die agt burgemeestersposte in metropolitaanse gebiede, asook om deel te wees van die regerende koalisie in [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]].<ref>{{cite news|url=https://mg.co.za/politics/2024-10-09-actionsa-clinches-its-first-mayor-in-tshwane/|title=ActionSA clinches its first mayor in Tshwane|date=9 Oktober 2024|work=[[Mail & Guardian]]|access-date=31 Mei 2025|language=en-ZA|archive-date=}}</ref> Suid-Afrika se tweede grootste party, die [[Demokratiese Alliansie]], het 'n afname in stemaandeel in die munisipale verkiesings van 2021 gesien, maar hulle het 8 munisipaliteite gewen om die hoogste resultaat in daardie opsig in onlangse jare te behaal. Dit is die tweede munisipale verkiesing vir die party onder die leierskap van [[John Steenhuisen]]. Die Stad Johannesburg is 'n sleutelmetrogebied vir die party. Dit is ook die eerste munisipale verkiesing waartydens die Demokratiese Alliansie deel was van die Suid-Afrikaanse regering. In vorige sulke verkiesings het die party die status van amptelike opposisie beklee, maar vir die 2026-verkiesings sal hulle deel wees van die Regering van Nasionale Eenheid (GNU) - President Ramaphosa se Derde Kabinet. Die nuutgestigte [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK) party sal vir die eerste keer in 2026 aan munisipale verkiesings deelneem. Die leierskap het verklaar dat die party op talle metropolitaanse gebiede in Gauteng gefokus is, met die doel om die ANC uit die posisie te verwyder. Die party, wat die land se derde grootste is in terme van setels in die Parlement, het 15% van die stemme in die algemene verkiesing van 2024 ontvang.<ref name= "MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/04/13/mk-party-eyes-gauteng-metros-in-bid-to-unseat-anc-in-2026-municipal-elections |title= MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections |author= Nokukhanya Mntambo |publisher= EWN |date= 13 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) het as 'n politieke party geregistreer en is van voorneme om aan die 2026-verkiesings deel te neem. Terwyl die SAKP histories die ANC gesteun het, staan dit nou onafhanklik. In onlangse jare het die ANC-SAKP-alliansie verbrokkel, met die SAKP wat toenemend krities raak oor die ANC se ekonomiese beleid, bestuur en hantering van korrupsieskandale.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-03-18-sacp-will-contest-2026-municipal-elections-independent-of-anc/ |title= SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 18 March 2025 |access-date= 12 June 2025 }}</ref> Die enigste keer dat die SAKP onafhanklik van die ANC aan 'n verkiesing deelgeneem het, was tydens die tussenverkiesings van die Metsimaholo-munisipaliteit in 2017.<ref name= "SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/14/sacp-resolves-to-contest-all-municipalities-in-2026-local-govt-elections |title= SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 14 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die OVK het aanvanklik verklaar dat die SAKP nie aan die vereistes vir verkiesing voldoen het nie en het die party opdrag gegee om homself vir die 2026-verkiesings te deregistreer. Saam met ander partye wat deur die OVK opdrag gegee is om te deregistreer, het die SAKP nie aan die statutêre vereistes voldoen nie, was nie in enige wetgewende liggaam verteenwoordig nie, het nie sedert hul registrasie aan plaaslike regeringsverkiesings deelgeneem nie, en het hulle versuim om hul registrasie teen die sperdatum van 31 Januarie 2025 te hernu.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC"></ref> Die OVK het egter later geoordeel dat die SAKP geskik was om aan die verkiesing deel te neem, en het die party toestemming gegee om dit te doen.<ref name= "ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/1027430-2/ |title= ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own |author= Ntlantla Kgatlane |publisher= SABC News |date= 7 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===Partyderegistrasie=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat hulle, as deel van standaard administrasieprosedures, van voorneme is om 192 politieke partye te deregistreer. Van daardie partye het 136 vertoë gerig om hul status as geregistreerde partye te behou. 3 politieke partye het die OVK versoek om hul registrasies te kanselleer, en 53 partye het nie op die uitnodiging gereageer om vertoë te rig nie.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die OVK het destyds verklaar dat die kansellasie van registrasies van onaktiewe politieke partye nodig was om te verseker dat slegs aktiewe politieke partye op die partyregister bly. Die Kommissie het ook gesê dat die kansellasie van onaktiewe partye die gebruik van name, verkorte name, logo's en kleurskemas vir aspirantpartye sou vrystel.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Tydlyn== ===2024=== *6 November: Die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], het in [[Kaapstad]] aangekondig dat die volgende munisipale verkiesings tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> *13 Desember: [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste vakbond, het verklaar dat dit steeds nie seker is of dit die African National Congress (ANC) of die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) in die 2026-verkiesing sal steun nie. Dit het tradisioneel 'n alliansie met beide entiteite gehad, en 2026 is die eerste groot verkiesing waarin die ANC en SAKP afsonderlik sal deelneem.<ref name= "COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/13/cosatu-still-mulling-if-it-will-back-the-anc-or-sacp-in-2026-municipal-elections |title= COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 13 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===2025=== *'''15 Januarie''': [[ActionSA]] en die [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]] (F4SD) kondig 'n samesmelting aan, waardeur hulle saam onder eersgenoemde se vaandel aan die komende verkiesing sal deelneem, maar dubbele lidmaatskap sal behou om hul bestaande munisipale verteenwoordiging te beskerm. [[Herman Mashaba]] het verklaar dat dit 'n stap is om opposisiepartye te verenig om teen die GNU en die EFF-MK-koalisie op te staan.<ref name= "ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-01-15-actionsa-forms-alliance-with-f4sd-for-2026-local-government-elections/ |title= ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 15 Januarie 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> *'''23 April''': Die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) het in [[Centurion]] aangekondig dat hulle met voorbereidings vir die 2026-verkiesing begin het. Die Kommissie het ook die toewysing van die politieke partybefondsing aangekondig. *'''9 Junie''': [[Helen Zille]], Federale Raadsvoorsitter en voormalige leier van die Demokratiese Alliansie, het aangekondig dat sy ernstig oorweeg om vir die posisie van [[Burgemeester van Johannesburg]] te staan. Sy het verder verklaar dat sy sal fokus op die stabilisering van die stad se finansies en om wanbestuur reg te stel. Zille het gesê sy sal haar besluit openbaar maak voor die sluitingsdatum vir kandidaataansoeke op 15 Junie 2025.<ref name= "Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post">{{cite web |url= https://www.daily/ |title= Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post |author= Ferial Haffajee |publisher= Daily Maverick |date= 9 Junie 2025 |access-date= 10 Junie 2025 |archive-date= 25 Julie 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130725152640/http://daily/ |url-status= dead }}</ref> *'''15 Junie''': Daar is berig dat Helen Zille haar aansoek voor die sperdatum ingedien het om vir burgemeester van Johannesburg te staan. Zille het gesê sy is al 'n geruime tyd deur mede-DA-lede genader wat wou hê sy moes vir die amp staan, voordat sy die aankondiging gemaak het.<ref name= "Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post ">{{cite web|url= https://sundayworld.co.za/news/helen-zille-officially-throws-hat-into-the-ring-for-joburg-mayor-post/ |title= Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post |author= Mandisa Nyathi |publisher= Sunday World |date= 15 Junie 2025 |access-date= 19 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': President Ramaphosa het 'n brief aan DA-adjunkminister [[Andrew Whitfield]] gestuur waarin hy hom ontslaan het vir insubordinasie. Whitfield het voorheen 'n goed gereguleerde parlementêre reël oortree wat lede van die Nasionale Vergadering verbied om amptelike oorsese reise sonder presidensiële goedkeuring te onderneem. Whitfield het, sonder Ramaphosa se goedkeuring, na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gereis as deel van 'n 2025-afvaardiging. Hy het aansoek gedoen om toestemming om te reis, maar het geen antwoord ontvang nie. Hy het besluit om in elk geval te reis en het dus die reël oortree. Die President het die voormalige adjunkminister bedank vir die tyd wat hy in die rol gedien het. Destyds is geen rede vir die ontslag openbaar gemaak nie.<ref name= "Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-06-26-ramaphosa-axes-das-whitfield-as-deputy-minister-of-trade-industry/ |title= Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry |author= Kgothatso Madisa |publisher= Times Live |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], het 'n ultimatum aan die President gestel en verklaar dat Ramaphosa nie op 'n soortgelyke wyse opgetree het teenoor ANC-lede wat beskuldig word van of skuldig is aan korrupsie, soos Thembi Simelane, [[David Mahlobo]] en [[Zweli Mkhize]] nie. Steenhuisen het ook verklaar dat Ramaphosa nie 'n bespreking oor die ontslag met enigiemand van die DA gefasiliteer het nie, wat 'n algemene hoflikheid sou gewees het. Die ultimatum het geëis dat die President die sittende ANC-kabinetslede Thembi Simelane en [[Nobuhle Nkabane]] binne 48 uur verwyder, anders sou die DA ongespesifiseerde gevolge meebring.<ref name= "‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-26-this-is-the-moment-of-truth-steenhuisen-gives-ramaphosa-48-hour-ultimatum-after-whitfields-axing/ |title= ‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing |author= Victoria O’Regan |publisher= Daily Maverick |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''28 Junie''': Nadat hy 'n amptelike besoek aan [[Sevilla]], [[Spanje]], gekanselleer het en die taak aan die Minister van Buitelandse Sake [[Ronald Lamola]] gedelegeer het, het President Ramaphosa 'n verklaring uitgereik waarin hy die DA se ultimatum veroordeel het. Die President het gesê dat hy Whitfield afgedank het weens die oortreding van parlementêre reëls, bevestig dat hy die gesag en verantwoordelikheid het om dit eensydig te doen, en gesê dat hy Steenhuisen van sy besluit om dit te doen in kennis gestel het voordat hy die ontslagbrief aan Whitfield gestuur het. Die President het verklaar dat hy nie aan dreigemente sou swig nie, en dat daar geen gronde was vir die DA om die soort ultimatum uit te reik wat dit gehad het nie.<ref name= "‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-06-27-i-will-not-yield-to-threats-ramaphosa-responds-to-das-48-hour-ultimatum-on-ministerial-corruption/ |title= ‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 28 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''21 Julie''': Nadat vasgestel is dat die destydse Minister van Hoër Onderwys, [[Nobuhle Nkabane]], vir die Parlement gelieg het, dat haar sogenaamde SETA-aanstellingspaneel 'n klug was, en nadat sy 'n Parlementêre verhoor oor haar gedrag rakende die SETA-raadaanstellingssaak gemis het, het President Ramaphosa haar afgedank. Nkabane se Adjunkminister, [[Buti Manamela]], is as die nuwe Minister ingehuldig, saam met die nuwe Adjunkminister, Nomsa Ncube-Dube. Na aanleiding van hierdie veranderinge het die Demokratiese Alliansie gesê dat hulle sal voortgaan om oor begrotingswetsontwerpe te stem.<ref name= "Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-07-22-fired-minister-nkabanes-seta-panel-existed-in-name-only-mps-conclude/ |title= Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude |author= Siyabonga Goni |publisher= Daily Maverick |date= 22 Julie 2025 |access-date= 24 Julie 2025 }}</ref> *'''23 Julie''': Na 'n sitting by die Kaapstad Internasionale Konferensiesentrum het die Nasionale Vergadering 'n Begrotingswetsontwerp ([[begroting]]) aangeneem. Dit baan die weg vir die goedkeuring van die volledige skedule van stemmings vir 42 departementele en ander entiteite, sowel as die tweede lesing van die Wetsontwerp. Die Wetsontwerp het maklik die vereiste eenvoudige meerderheid van 201 stemme bereik en dit aansienlik oortref, met 262 stemme ten gunste. Die ANC, DA, GOOD, IFP, PA, FF+, ActionSA, UDM, Al-Jama-ah, BOSA, Rise Mzansi, en PAC het ten gunste van die wetsontwerp gestem, wat 'n positiewe eenheid binne die koalisie-nasionale regering aandui.<ref name= "National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-23-national-assembly-passes-appropriation-bill-amid-opposition-objections/ |title= National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections |author= |publisher= IOL |date= 23 Julie 2025 |access-date= 17 November 2024 }}</ref> *'''31 Julie''': Adjunkpresident [[Paul Mashatile]], 'n lid van die ANC, het eienaarskap van twee luukse eiendomme met 'n gekombineerde waarde van R65 miljoen verklaar. Een eiendom ter waarde van R37 miljoen is in Waterfall, Midrand, geleë. Die ander, 'n huis van R28,9 miljoen in [[Constantia]], Kaapstad, is een wat Mashatile voorheen ontken het dat hy besit het, en eerder gesê het dat dit deur sy skoonseun se maatskappy besit word. Ander eiendomme is ook as besit deur Mashatile verklaar. Mashatile se kantoor het verklaar dat geen provinsiale of nasionale departement onder sy toesig as Adjunkpresident ooit tenders toegeken is, daarvan beskuldig is dat hulle toegeken het, of ondersoek is vir die toekenning van tenders aan enige maatskappye wat met sy familie verbind word nie. Die [[Valke (SAPD)|Valke]] (Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek) se nasionale woordvoerder, Brigadier Thandi Mbambo, het bevestig dat die eenheid korrupsieverwante eise ondersoek wat fondse behels wat gebruik is om die Constantia-huis te koop.<ref name= "Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-30-mashatile-declares-r65-million-mansions-in-constantia-and-waterfall-on-r3million-salary/ |title= Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 31 Julie 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref><ref name= "all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time">{{cite web |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |title= all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time |author= Justice Malala |publisher= Times LIVE |date= 4 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250804032306/https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |url-status= dead }}</ref> *'''1 Augustus''': Na aanleiding van 'n aankondiging dat Adjunkpresident Paul Mashatile nie 'n [[diamant]] verklaar het wat deur die diamanthandelaar [[Louis Liebenberg]] aan sy vrou geskenk is nie, het die Parlementêre Gesamentlike Etiekkomitee besluit om hom te sanksioneer. President Cyril Ramaphosa het homself van die kwessie gedistansieer en gesê dat Mashatile vir homself moet antwoord. Die kwessie het oproepe vir verhoogde regeringsverantwoordbaarheid laat ontstaan <ref name= "Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/ramaphosa-distances-himself-mashatile-scandal |title= Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal |author= |publisher= eNCA |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> Die Demokratiese Alliansie het 'n ondersoek na Mashatile versoek en gesê die Parlementêre teregwysing en boete was nie genoeg nie.<ref name= "DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/01/da-wants-mashatile-probed-over-diamond-gift-from-liebenberg-says-rebuke-fine-not-enough |title= DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> *'''5 Augustus''': Talle minderheidspartye in Johannesburg se Regering van Plaaslike Eenheid (RPE) het gedreig om hul steun vir die ANC binne die stadsraad te onttrek. Die minderheidspartye het verklaar dat hulle nie deur die ANC gerespekteer voel nie, en dat hulle nie deur die ANC as stigterslede van die RPE erken word nie. Die tussentydse voorsitter van die Johannesburgse Minderheidsregerende Partye (MRP) het verklaar dat die posisie in die Johannesburgse Finansiële MMC aan een van sy lede moet gaan, in plaas van 'n lid van die ANC. Na aanleiding van die verklarings het die ANC opgemerk dat hulle geen ooreenkoms oortree het nie, en genoeg stemme het om Johannesburg voort te sit as die minderheidspartye hul steun onttrek.<ref name= "Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/joburg-political-drama-deepens-as-minority-parties-threaten-to-pull-support-for-coalition-20250804-1223 |title= Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 5 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''6 Augustus''': ANC-sekretaris-generaal [[Fikile Mbalula]] het die Demokratiese Alliansie, 'n RNE-lid, daarvan beskuldig dat hulle die katalisator was vir die onlangs geïmplementeerde straftariewe en dreigemente van sanksies teen ANC-leiers deur die Verenigde State. Mbalula het gesê die rede hiervoor was die DA se sogenaamde veldtog teen Suid-Afrika se transformerende beleid tydens die party se reise na die VSA. Hy het die DA daarvan beskuldig dat hulle verklarings gemaak het wat die ongedaanmaking van [[Swart Ekonomiese Bemagtiging]] (SEB)-beleide in Suid-Afrika ondersteun, bloot om die Amerikaanse regering te paai. Mbalula het die Suid-Afrikaanse regering se steun vir SEB-beleide herbevestig en die VSA uitgedaag om sanksies teen ANC-leiers op te lê en gesê dat sulke dreigemente deur Amerikaanse kongreslede die ANC nie sou afskrik om sy transformasie-agenda na te streef nie.<ref name= "Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-08-06-mbalula-blames-da-for-trumps-tariffs-and-us-threats-to-sanction-anc-leaders/ |title= Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders |author= Lizeka Tandwa |publisher= Times Live |date= 6 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''11 Augustus''': Voormalige COSATU-vakbondlid en [[Mail & Guardian]]-politieke kommentator, Ebrahim Harvey, het Helen Zille, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad, vir die posisie van burgemeester van Johannesburg onderskryf. Harvey het gesê dat Johannesburg in sy ergste toestand van verval in die geskiedenis is, en het Kaapstad erken as Suid-Afrika se bes bestuurde metropolitaanse munisipaliteit. Hy het verder gesê dat Zille se prestasiegeskiedenis as voormalige burgemeester van Kaapstad en Wes-Kaapse premier haar een van die geskikste kandidate maak om Johannesburg om te keer.<ref name= "Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/11/zilles-running-as-a-mayoral-candicate-get-a-nod |title= Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 11 August 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''8 September''': [[Floyd Shivambu]] het sy nuwe politieke party, die Afrika Mayibuye-beweging, tydens 'n media-inligtingsessie in Johannesburg aangekondig. Shivambu het verklaar dat die party reeds geregistreer is ingevolge die Verkiesingskommissiewet van 1996, wat dit toelaat om aan verkiesings deel te neem. Hy het verder gesê dat die party alle wyke in die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 sal deelneem.<ref name= "Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-08-floyd-shivambu-mayibuye-afrika-movement-will-win-2026-and-2029-elections/ |title= Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’ |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 8 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''10 September''': In 'n [[SABC]]-onderhoud het AMM-leier Floyd Shivambu sy voormalige party, die EFF, "rigtingloos" genoem en nie op die mense gefokus nie. Hy het verder gesê die EFF het korrupte regeringspraktyke aangeneem, sy stigtingswaardes laat vaar en is ongeskik om die ANC te vervang. Shivambu het ook gesê die EFF het 'n giftige kultuur van selfverryking en is nie gefokus op mandate soos dienslewering en werkskepping nie.<ref name= "Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-10-floyd-shivambu-eff-is-just-like-the-anc-directionless-and-unfit-to-lead/ |title= Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead |author= |publisher= IOL |date= 10 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die Suid-Afrikaanse en ANC-president Cyril Ramaphosa het erken dat munisipaliteite onder leiding van die Demokratiese Alliansie (DA) baie beter bestuur word as ANC-geleide munisipaliteite. Tydens 'n ANC-geleentheid by die [[FNB-stadion]] in [[Soweto]] het Ramaphosa gesê dat die ANC bekwame mense moet ontplooi om plaaslike regerings te bestuur, en dat die party by DA-munisipaliteite, soos [[Kaapstad]] en [[Stellenbosch]], kan leer oor hoe om hul dienslewering te verbeter.<ref name= "‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-15-da-run-municipalities-better-learn-from-them-ramaphosa-tells-anc-councillors/ |title= ‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors |author= Kamogelo Moichela |publisher= IOL |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die ANC het om verskoning gevra aan die mense van die [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] en gesê dat hulle beter bestuur van die party verdien. Die twee provinsies het die ANC histories sterk ondersteun, maar hulle bevat van Suid-Afrika se swakste bestuurde munisipaliteite. Sommige van daardie munisipaliteite is onder administrasie of staar ernstige finansiële probleme in die gesig. Die adjunkvoorsitter van die ANC se Plaaslike Regeringsintervensiekomitee, Dickson Masemola, het gesê die party het nie die vertroue wat die mense in die Noordwes en Vrystaat daarin gestel het, ten volle terugbetaal nie.<ref name= "ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/15/anc-apologises-to-people-of-nw-and-fs-says-they-deserve-better-governance-from-party |title= ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''16 September''': Die [[Patriotiese Alliansie]] (PA) het aangekondig dat hul kandidaat vir Burgemeester van Johannesburg die party se Adjunkpresident, [[Kenny Kunene]], is. Dit, ten spyte van Kunene se bestaande skorsing. Die party het ook aangekondig dat, ten spyte daarvan dat hy net 'n maand tevore ingehuldig is, Johannesburgse raadslid [[Liam Jacobs]] uit die posisie sou bedank en die PA se burgemeesterskandidaat vir Kaapstad sou word.<ref name= "PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/16/pa-reveals-kenny-kunene-as-mayoral-candidate-for-joburg |title= PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 16 September 2025 |access-date= 16 September 2025 }}</ref> * '''20 September''' Die Demokratiese Alliansie (DA) het [[Helen Zille]] as die party se kandidaat vir [[Burgemeester van Johannesburg]] aangewys. Indien sy as burgemeester verkies word, het Zille beter lewering van water, elektrisiteit, padherstelwerk en vullisverwyderingsdienste belowe. Die party beoog om die sukses wat dit in die regering van [[Kaapstad]] behaal het, 'n stad wat beskou word as 'n stad met konsekwent baie beter dienslewering as Johannesburg, te herhaal.<ref name= "South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/safricas-da-names-former-leader-zille-candidate-johannesburg-mayor-2025-09-20/ |title= South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor |author= Nqobile Dludla |publisher= Reuters |date= 20 September 2025 |access-date= 21 September 2025 }}</ref> * '''23 September''': Die Patriotiese Alliansie se Adjunkpresident, Kenny Kunene, is van enige oortreding vrygespreek, en sy skorsing is omvergewerp. Dus het die party versoek dat hy as raadslid na die [[Johannesburg|Stad Johannesburg]] terugbesorg word.<ref name= "Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/pa-deputy-president-kenny-kunene-cleared-wrongdoing |title= Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing |author= |publisher= eNCA |date= 23 September 2025 |access-date= 25 September 2025 }}</ref> * '''26 September''': PA-leier [[Gayton McKenzie]]] het verklaar dat sy party gevoel het dat dit deel was van 'n koalisie waar dit nie gerespekteer word nie, en daarom sou hy op 30 September 2025 aan die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] (GNU) onttrek. Hy het verder verklaar dat hy op dieselfde dag as Minister van Sport, Kuns en Kultuur sou bedank. McKenzie het die burgemeester van Johannesburg, [[Dada Morero]], 'n ultimatum gegee om die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, weer aan te stel as sy voormalige burgemeesterslid vir 'n vervoerrol, of om die PA aan die stad se koalisieregering te onttrek. Morero het dit nie gedoen nie. In McKenzie se verklaring het hy bevestig dat die PA aan koalisies op alle vlakke van regering sou onttrek. Indien dit deurgevoer word, sou die PA die eerste party wees wat die GNU verlaat.<ref name= "Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/26/gayton-mckenzie-says-patriotic-alliance-will-withdraw-from-government-of-national-unity-vows-to-resign-as-minister-on-tuesday |title= Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 26 September 2025 |access-date= 27 September 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Na 'n vergadering met die ANC het die PA aangekondig dat die twee partye gemeenskaplike grond gevind het, en dat die PA nie die regerende koalisie sou verlaat nie.<ref name= "Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/unity-in-uncertainty-pa-stays-in-coalitions-as-kunenes-fate-hangs-in-balance-20251001-0640 |title= Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) party en parlementslid, [[Julius Malema]], is skuldig bevind aan vyf oortredings, insluitend die onwettige besit van 'n vuurwapen en ammunisie, die onwettige afvuur van 'n wapen in die openbaar, en roekelose bedreiging. Hierdie oortredings het verband gehou met 'n EFF-byeenkoms, waar Malema tussen 14 en 15 skerp skote op 'n verhoog, voor 20 000 EFF-ondersteuners, afgevuur het. Bekend vir sy strydlustigheid, sal Malema in Januarie 2026 voor vonnisoplegging ondergaan, waar hy kragtens Suid-Afrikaanse wetgewing 'n minimum tronkstraf van 15 jaar in die gesig staar. Verder, volgens die Grondwet van Suid-Afrika, sal Malema dan verbied word om as 'n parlementslid te dien.<ref name= "South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public">{{cite web|url= https://www.bbc.com/news/articles/c79vj85px54o |title= South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public |author= Khanyisile Ngcobo |publisher= BBC |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 Oktober''': Die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, is herstel as Johannesburg se burgemeesterslid vir vervoer.<ref name= "Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/kunene-reinstated-as-johannesburg-transport-mmc-after-coalition-dispute-20251003-1218 |title= Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute |author= Noxolo Sibiya |publisher= news24 |date= 3 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''4 Oktober''': [[ActionSA]] het aangekondig dat Xolani Khumalo hul burgemeesterskandidaat vir [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] is.<ref name= "Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/sizoktholas-xolani-khumalo-announced-actionsas-ekurhuleni-mayoral-candidate |title= Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 4 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''5 Oktober''': [[Unite for Change]] word in [[Johannesburg]], gestig. Dit is die samesmelting van drie politieke partye, naamlik [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], [[GOOD|Good]] en [[Build One South Africa]]. Die party sal geregistreer word om aan die munisipale verkiesings in 2026 deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Goba |first=Thabiso |title=Bosa, Rise Mzansi, and Good Party have united to form 'Unite for Change' |url=https://www.ewn.co.za/2025/10/05/bosa-rise-mzansi-and-good-party-have-united-to-form-unite-for-change |access-date=2025-10-05 |website=EWN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2025-10-05 |title=JUST IN: Bosa, GOOD and Rise Mzanzi merge to form Unite for Change |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/rise-bosa-good-political-parties-merge-form-unite-for-change/ |access-date=2025-10-05 |website=The Citizen |language=en}}</ref> *'''12 Oktober''': Daar is berig dat die ANC oorweeg om tradisie te breek en sy burgemeesterskandidaat van Johannesburg aan te kondig. Histories het die party dit nie gedoen nie, maar DA-kandidaat Helen Zille se hoëprofielkandidatuur kan die ANC dwing om iemand aan te kondig in 'n poging om beheer oor die metro te behou.<ref name= "The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate">{{cite web|url= https://www.news24.com/citypress/politics/the-helen-zille-effect-anc-plans-to-break-tradition-by-revealing-mayoral-candidate-20251011-0935 |title= The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate |author= Dawie Boonzaaier |publisher= City Press |date= 12 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''21 Oktober''': [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste [[vakbond]], het gesê dat hulle nog nie besluit het watter van sy voormalige drieparty-alliansievennote hulle in die plaaslike verkiesings van 2026 moet steun nie. Dit is die eerste verkiesing waar die SAKP en ANC teen mekaar meeding, en daar word verwag dat COSATU een van die partye sal steun.<ref name= "COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/10/21/cosatu-yet-to-decide-on-which-alliance-partner-to-back-in-2026-municipal-elections |title= COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 21 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''24 Oktober''': Net drie maande na sy stigting het die [[Afrika Mayibuye Movement]] (AMM) die party se eerste adjunkpresident, Nolubabalo Mcinga, weens wangedrag verwyder. Mcinga was onlangs betrokke by 'n uitval met partyleier Floyd Shivambu. Sy het ook 'n ongemagtigde vergadering namens die party met 'n reklame-firma gehad, en 'n ongemagtigde vergadering met MK-leier Jacob Zuma.<ref name= "Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-24-floyd-shivambu-fires-deputy-nolubabalo-mcinga-over-unsanctioned-meeting-with-mk-partys-jacob-zuma/ |title= Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 24 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''27 Oktober''': Die Suid-Afrikaanse Adjunkpresident (en ANC Adjunkpresident) [[Paul Mashatile]] het partylede tydens 'n byeenkoms in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] meegedeel dat die ANC nie genoeg gedoen het om die lewens van Suid-Afrikaners te verbeter nie, en gesê dat die party daarvoor aanspreeklikheid moet neem. Hy het ook gevra vir beter aanstellings van staatsamptenare in die toekoms.<ref name= "Mashatile: ANC has failed to improve South Africa">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-27-mashatile-anc-has-failed-to-improve-south-africa/ |title= Mashatile: ANC has failed to improve South Africa |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 27 Oktober 2025 |access-date= 29 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 November''': Die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa het herbevestig dat die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) sal voortgaan. Hy het verder gesê dat die 16 maande oue koalisieregering vasbeslote was om meer maniere te vind om saam te werk, en te fokus op hoe om die lewens van Suid-Afrikaners die beste te verbeter. Die aankondiging het gevolg op 'n terugtrekking (strategiese sessie) met RNE-partyleiers, sonder 'n agenda en 'n mandaat om sake privaat te hou, sodat leiers vrylik met mekaar kon praat oor hoe om die beste saam te werk in die voortgesette RNE. President Ramaphosa het gesê die terugtrekking het "uitsonderlik goed verloop", dat leiers die RNE se vordering en transformasiewerk gevier het, en dat verdere sulke vergaderings sou plaasvind. Ander RNE-partyleiers het ook verklaar dat die terugtrekking 'n sukses was.<ref name= "‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-11-03-the-gnu-is-here-to-stay-ramaphosa |title= ‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa |author= |publisher= Times Live |date= 3 November 2025 |access-date= 7 November 2025 }}</ref> *'''4 November''': Die Verkiesingskommissie het bevestig dat 508 politieke partye geregistreer het om aan die plaaslike verkiesings van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die laaste munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> *'''6 November''': Helen Zille, die federale voorsitter van die Demokratiese Alliansie (DA), het verklaar dat haar party vier voormalige senior lede van die African National Congress (ANC) in die Wes-Kaap verwelkom het om by die DA aan te sluit, insluitend Neville Delport, die ANC se voormalige provinsiale sekretaris in die Wes-Kaap. Die verskuiwing het gevolg op interne verdeeldheid in die ANC, nadat die nasionale leierskap onlangs sy provinsiale uitvoerende strukture herkonfigureer het. Zille het gesê die vier voormalige ANC-lede het die DA direk genader en verklaar dat hulle nie saamstem met die rigting waarin die ANC op pad is nie, en versoek het om by die DA aan te sluit.<ref name= "Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/11/06/helen-zille-senior-anc-western-cape-members-joining-da-driven-by-disillusionment-not-money |title= Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money |author= Celeste Martin |publisher= EWN |date= 6 November 2025 |access-date= 8 November 2025 }}</ref> *'''5 Desember''': Die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika het aangekondig dat hulle 'n nuwe [[podsending]]platform en 'n opgedateerde WhatsApp-kanaal in 2026 sal loods, as deel van 'n inisiatief om meer jong Suid-Afrikaners te motiveer om aan die [[Demokrasie|demokratiese proses]] deel te neem deur in verkiesings te stem.<ref name= "South Africa to launch elections podcast to attract young voters">{{cite web|url= https://htxt.co.za/2025/12/south-africa-to-launch-elections-podcast-to-attract-young-voters/ |title= South Africa to launch elections podcast to attract young voters |author= Luis Monzon |publisher= htxt |date= 5 Desember 2025 |access-date= 6 Desember 2025 }}</ref> ===2026=== *'''20 Januarie''': Leier van die Patriotiese Alliansie en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Gayton McKenzie]], het verontwaardiging ontlok oor sy optrede, wat daartoe gelei het dat Suid-Afrika onttrek het aan die 61ste Venesië Biënnale, 'n kontemporêre kunsuitstalling met 'n internasionale aanhang. McKenzie het 'n onafhanklike kuratoriale paneel se eenparige keuse van 'n werk deur die kunstenaar Gabrielle Goliath tersyde gestel. Goliath se langlopende opvoeringswerk ''Energy'' spreek temas soos geslagsgebaseerde geweld en die oorlog in Gaza aan. Dus het McKenzie se besluit vrae laat ontstaan oor of sy optrede deur sensuur en politieke inmenging gemotiveer was.<ref name= "South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/20/south-africa-pulls-out-of-venice-biennale-after-minister-mckenzie-overrules-curators |title= South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators |author= Kabous Le Roux |publisher= EWN |date= 20 Januarie 2026 |access-date= 21 Januarie 2026 }}</ref> *'''21 Januarie''': Helen Zille het bevestig dat sy nie vir nog 'n termyn as Voorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie sal staan nie. Zille het gesê sy is van voorneme om te fokus op haar veldtog om Johannesburg se volgende Burgemeester te word, en verklaar dat sy voel haar taak is nou om te probeer om plaaslike regering te help herstel, met funksionele metro's wat Suid-Afrika as geheel bevoordeel.<ref name= "Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/21/zille-rules-out-standing-for-another-term-as-das-federal-council-chair |title= Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 21 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''22 Januarie''': Die Suid-Afrikaanse kunstenaar Gabrielle Goliath het besluit om PA-leier en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, Gayton McKenzie, te dagvaar oor sy besluit om haar uitstalling van die 61ste Venesië Biënnale-geleentheid te onttrek. Goliath se prokureurs het die Gauteng-afdeling van die Hooggeregshof in Pretoria gevra om te verklaar dat McKenzie se pogings om in te meng met en die onafhanklike keurkomitee se besluit om haar werk te kies, te belemmer, ongrondwetlik, onwettig en ongeldig was. Hulle het die hof verder gevra om McKenzie se besluit om haar kunswerk van die geleentheid te onttrek, tersyde te stel en hom te verbied om enige verdere stappe te doen om in te meng met of te belemmer om by die 61ste Venesië Biënnale vertoon te word.<ref name= "Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-01-22-artist-gabrielle-goliath-sues-gayton-mckn-mckenzie-over-cancellation-of-work-for/ |title= Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale |author= Niren Tolsi |publisher= ''Daily Maverick'' |date= 22 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''26 Januarie 2026''': Die president van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat twee politieke formasies formeel met sy party saamgesmelt het, 'n stap wat hy gesê het nog 'n mylpaal in die groeiende konsolidasie van opposisiemagte voor die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 was. Hy het aangekondig dat die Azanian Independent Community Movement en die Creatives Congress Movement saamgesmelt het, met ActionSA en sodoende ActionSA se openbare verteenwoordiging met sewe plaaslike raadslede verhoog, wat die party se nasionale totaal tot byna 150 verteenwoordigers opstoot.<ref>Mbalenhle Butale (26 Januarie 2026). ActionSA boosts representation ahead of 2026 elections with new councillors. MSN, https://www.msn.com/en-za/news/other/actionsa-boosts-representation-ahead-of-2026-elections-with-new-councillors/ar-AA1V0z3V?ocid=BingNewsVerp Besoek 27 Januarie 2026.</ref> *'''31 Januarie 2026''': Helen Zille, voorsitter van die DA se federale raad het bekend gemaak dat die DA se interne peilings daarop dui dat die party ‘n volstrekte meerderheid in Tshwane tydens die munisipale verkiesing kan behaal.<ref>Van der Westhuizen, Gert. 1 Februarie 2026. DA kan Tshwane vat, wys sy eie peilings. [[Netwerk24]]. https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/da-kan-tshwane-vat-wys-sy-eie-peilings-20260201-0912 Besoek 2 Februarie 2026.</ref> *'''4 Februarie 2026''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], verklaar dat hy nie vir herverkiesing as die party se leier in April 2026 in die DA sal staan nie. Die DA sal dus ‘n nuwe leier vir die Munisipale verkiesings in 2026 verkies.<ref>News24, ‘Mission accomplished’ for Steenhuisen as he bows out of DA leadership contest. 4 Februarie 2026. https://www.news24.com/politics/live-steenhuisen-briefing-on-matters-of-national-importance-20260204-0431 Besoek 7 Februarie 2026.</ref> *'''16 Februarie''': Die leier van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat hy vir sy party se nominasie vir die burgemeestersverkiesing van Johannesburg sal meeding.<ref name= "Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-makes-his-move-as-he-enters-race-for-joburg-mayor-20260216-0582 |title= Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 16 Februarie 2026 |access-date= 17 Februarie 2026 }}</ref> *'''20 Februarie''': Helen Zille, die federale uitvoerende leier van die Demokratiese Alliansie, het in Johannesburg se Wyk 102 veldtog gevoer vir Bea Campbell-Cloete, wat gehoop het om die wyk se nuwe raadslid te word. Wyk 102 bestaan uit die voorstede Bryanston, Hurlingham, Blairgowrie, Bordeaux en Randburg se middestad. Indien Campbell-Cloete die wyk se volgende raadslid word, sal haar proporsionele verteenwoordiging (PR) raadslid se setel vakant word. Dit sal Zille toelaat om daardie setel te vul en by die Johannesburgse Stadsraad aan te sluit, wat Zille beplan om te doen indien die geleentheid hom voordoen. Ten spyte daarvan dat Wyk 102 tradisioneel 'n DA-vesting is, het die party gesê dat hulle niks aan die toeval oorlaat nie en steeds 'n gefokusde veldtog voer.<ref name= "Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/political-chess-ward-102-win-could-unlock-zilles-path-to-the-joburg-mayoral-chain-20260220-0464 |title= Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 20 Februarie 2026 |access-date= 21 Februarie 2026 }}</ref> *'''21 Februarie''': ActionSA het aangekondig dat hul leier, [[Herman Mashaba]], hul kandidaat vir burgemeester van Johannesburg sal wees, nadat hulle as die voorkeurkandidaat uit 'n kortlys van vyf na vore gekom het.<ref name= "Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/breaking-news-herman-mashaba-named-actionsa-joburg-mayoral-candidate |title= Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 21 Februarie 2026 |access-date= 22 Februarie 2026 }}</ref> *'''23 Februarie''': Die [[Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit]] het tydens 'n media-inligtingsessie aangekondig dat munisipale werknemers wat verbonde is aan die uMkhonto weSizwe Party (MKP) gekoppel is aan beweerde [[sabotasie]] van die munisipaliteit se waterinfrastruktuur. Daar is opgemerk dat die watertoevoer na regeringsinstellings ingemeng is en 'n wateronderbreking tot gevolg gehad het. Die munisipaliteit het gesê die inmenging was polities gemotiveerd en het bevestig dat hulle 'n ondersoek na die saak van stapel gestuur het.<ref name= "MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mk-party-linked-municipal-workers-accused-of-sabotaging-pietermaritzburg-water-supply-20260223-0704 |title= MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply |author= Sakhiseni Nxumalo |publisher= news24 |date= 23 Februarie 2026 |access-date= 24 Februarie 2026 }}</ref> *'''26 Februarie''': 'n Voormalige ActionSA Johannesburg PR-raadslid het die party verlaat om by die Demokratiese Alliansie aan te sluit. Mandla Nyaqela het ActionSA-leier [[Herman Mashaba]] daarvan beskuldig dat hy 'n diktator is en gesê dat geen keuse of outonomie aan die partylede gegee is nie, en dat almal moes stem volgens wat Mashaba wou hê. Hy het 'n voorbeeld van 'n komende Johannesburgse raadsvergadering aangehaal om 'n adjunkburgemeester te verkies, waar hy gesê het dat alle ActionSA-raadslede aangesê is om volgens Mashaba se besluit te stem, en hy het verder beweer dat die party 'n kultus was. Ongeveer 50 ander ActionSA-lede het die party verlaat en terselfdertyd by die DA aangesluit. Die lede was meestal van [[Soweto]] en was voorheen by vyf ActionSA-takke, insluitend Dobsonville, Zondi, Jabulani, Braamfischerville en Mofolo. DA Federale uitvoerende-voorsitter en Johannesburgse burgemeesterskandidaat Helen Zille het die nuwe partylede verwelkom tydens 'n vergadering in Dobsonville, Soweto op 26 Februarie 2026, waar sy gesê het dat daar verwag word dat verskeie meer ActionSA-lede by die DA sal aansluit.<ref name= "Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-is-a-dictator-actionsa-councillor-defects-to-da-along-with-soweto-branches-20260226-0650 |title= Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref><ref name= "Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/02/26/zille-welcomes-former-actionsa-member-mandla-nyaqela-to-da |title= Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die burgemeester van Kaapstad, [[Geordin Hill-Lewis]], het aangekondig dat hy vir die posisie van Leier van die Demokratiese Alliansie sal staan. Met die bekendstelling van sy veldtog in Elsie's River het hy gesê dat hy 'n diep liefde vir Suid-Afrika het en die land wil laat werk. Sy kandidatuur vir die rol is genomineer deur mede-DA-lid en Minister van Basiese Onderwys, [[Siviwe Gwarube]], wat gesê het sy doen dit met oortuiging en glo in 'n nuwe generasie leiers. By die aankondiging het senior partylede die DA se beduidende voortgesette suksesse met regering en dienslewering in Kaapstad uitgelig.<ref name= "Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-02-27-time-to-renew-hilllewis-declares-bid-for-das-top-job/ |title= Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job |author= Alpha Ramushwana |publisher= [[Daily Maverick]] |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 28 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die Demokratiese Alliansie (DA) se Gautengse Wetgewerleier, [[Solly Msimanga]], het bevestig dat hy 'n nominasie aanvaar het om vir die posisie van DA Federale Voorsitter te staan. By sy aankondiging in Pretoria het Msimanga, wat die party sedert 2023 in die Gautengse Wetgewer gelei het, gesê hy is nederig oor die nominasie en gesê dat hy dit nie vir titel of prestige aanvaar nie, maar vir 'n doel. Hy het hom daartoe verbind om te werk om die aantal DA-burgemeesters buite die Wes-Kaap te verhoog.<ref name= "Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/geordin-hill-lewis-solly-msimanga-enter-da-leadership-race |title= Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race |author= |publisher= eNCA |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 1 Maart 2026 }}</ref> *'''28 Februarie''': Daar is berig dat Suid-Afrikaners die meerderheid van die politieke skenkings wat vir die tydperk September tot Desember 2025 verklaar is, aan die Demokratiese Alliansie gegee het. Van die totale veldtogbefondsing wat aan die vyf politieke partye gegee is wat skenkings vir daardie tydperk verklaar het, het Suid-Afrikaanse skenkers meer as 89% aan die DA gegee.<ref name= "DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/da-gets-lions-share-of-r35m-political-donations-declared-for-september-to-december-20260227-1143 |title= DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December |author= Jan Gerber |publisher= news24 |date= 28 Februarie 2026 |access-date= 2 Maart 2026 }}</ref> *'''1 Maart''': Die [[Demokratiese Alliansie]] het verklaar dat, gebaseer op vorige kiesersopkomsdata, indien 490 000 geregistreerde DA-kiesers in Johannesburg in die munisipale verkiesings opdaag en op beide stembriewe vir die DA stem, die party 'n volstrekte meerderheid in die Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit sou verseker.<ref name= "DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille">{{cite web|url= https://www.businessday.co.za/politics/2026-03-01-da-needs-490000-voters-to-win-outright-majority-in-joburg-says-zille/ |title= DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille |author= Hajra Omarjee |publisher= Business Day |date= 1 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''3 Maart''': Meer aankondigings is gemaak met betrekking tot diegene wat vir topposisies in die DA se Federale Uitvoerende Gesag staan. Die party se Nasionale Vergadering Huisvoorsitter [[Werner Horn]] en Adjunkminister van Finansies [[Ashor Sarupen]] het veldtogte vir die rol van Federale Raadsvoorsitter van stapel gestuur.<ref name= "After Zille: The battle for the DA’s power engine begins">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/after-zille-the-battle-for-the-das-power-engine-begins-20260303-0528 |title= After Zille: The battle for the DA’s power engine begins |author= Velani Ludidi |publisher= news24 |date= 3 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''9 Maart''': Die Verkiesingskommissie het begin met 'n landwye poging vir aanlyn kieserregistrasie. Die Kommissie het alle in aanmerking komende burgers aangemoedig om sy OVK-selfbedieningsportaal te gebruik om te registreer, hul besonderhede op te dateer en hul kieserstatus aanlyn na te gaan, voor die verkiesingsdag. Verder het die Kommissie ook begin om sy registrasieveldtogte en burgerlike opvoedingspogings by skole en universiteite te verhoog.<ref name= "IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/iec-pushes-online-voter-registration-ahead-2026-municipal-polls |title= IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls |author= |publisher= eNCA |date= 9 Maart 2026 |access-date= 14 Maart 2026 }}</ref> *'''1 April''': Daar is berig dat die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK) besig was om meer as 70 000 werknemers te werf en op te lei om te help met die registrasienaweek wat op 20 en 21 Junie 2026 plaasvind. Die OVK het sy verkiesingslogo en slagspreuk, "Get Up, Show Up, Vote", by die Gallagher-konferensiesentrum onthul. OVK-voorsitter Mosotho Moepya het gesê albei is ontwerp om die jeugstem te lok.<ref name= "IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/04/01/iec-to-recruit-over-70k-staffers-to-oversee-voter-registration-weekend |title= IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 1 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> *'''3 April''': [[News24]] het berig oor hoe DA-kandidaat vir Johannesburg se burgemeester, Helen Zille, 'n nuwe soort veldtog voer - een wat humor en [[sosiale media]] gebruik om ernstige infrastruktuurkwessies aan te spreek. Zille het gesê sy voer 'n digitale-eerste veldtog wat 'n aanpassing was van hoe die verbruik van nuus en media in die algemeen as gevolg van tegnologie ontwikkel het. Sy het haar jong veldtogspan geprys vir innoverend wees en vir enigiets gereed wees, wat die veldtoginhoud prettig maak. news24 het ook opgemerk hoe die ANC-beheerde Stad Johannesburg aandag gegee het aan infrastruktuurkwessies onmiddellik nadat Zille se veldtog inhoud daaroor vrygestel het. Dit, ten spyte daarvan dat dieselfde probleme reeds deur inwoners deur amptelike kanale aangemeld is.<ref name= "TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/tiktok-and-trenches-zilles-digital-election-campaign-stunts-shake-up-joburg-politics-20260402-1228 |title= TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 3 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> ==Meningspeilings== {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" ! rowspan="2"|Peilingsorganisasie ! rowspan="2"|Veldwerkdatum ! rowspan="2"|Steekproef-<br>grootte ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[African National Congress|ANC]] ! class="unsortable" style="width:60px;" |[[Demokratiese Alliansie|DA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EVV]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[ActionSA|ASA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Patriotic Alliance|PA]] ! rowspan="2" class="unsortable" |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|Ander]] ! rowspan="2"|Onseker{{Efn|Sluit onthouding en geen-antwoord reaksies in}} ! rowspan="2" data-sort-type="number"|Voorsprong |- ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|African National Congress}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Demokratiese Alliansie}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{Party color|uMkhonto we Sizwe (political party)}};" | ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Ekonomiese Vryheidsvegters}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Inkatha Vryheidsparty}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Vryheidsfront Plus}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|ActionSA}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Patriotic Alliance}};"| |- |Social Research Foundation/The Common Sense<ref>{{cite web|url=https://www.thecommonsense.co.za/Polls/anc-leads-da-by-11-points-in-latest-poll|title=ANC loop DA met 11 punte voor in jongste peiling |website=The Common Sense}}</ref> |Maart 2026 |2&nbsp;222 |style="background:#CCFFCC;"|'''39%''' |28% |10% |6% |5% |4% |3% |3% |Nvt |Nvt |style="background:{{party color|African National Congress}};color:#FFFFFF;"|11 |- |} {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Verkiesings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] 38eb6j75m7qavohuapkkf7j70rig2gi 2890696 2890695 2026-04-06T16:24:58Z Sobaka 328 2890696 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Munisipale Verkiesing 2026.png|duimnael|KI-gegenereerde beeld ter illustrasie van die munisipale verkiesing.]] Die '''Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026''' is ‘n komende verkiesing in [[Suid-Afrika]], wat dien om rade vir alle distrik-, metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite in elk van die land se nege provinsies te verkies.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Hierdie verkiesings word elke vyf jaar gehou. Die vorige munisipale verkiesing is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] gehou. Die vyfde termyn van plaaslike regering in Suid-Afrika sal op 1 November 2026 eindig. Op 13 November 2024 het die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], in [[Kaapstad]] aangekondig dat die verkiesing tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/cabinet-approves-establishment-imc-2026-municipal-elections |title= Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections |author= |publisher= SAnews |date= 13 November 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die verkiesing deel te neem.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> Die totale aantal stemdistrikte voor die verkiesing was 4 488.<ref name= "Ward boundaries finalised ahead of local elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/ward-boundaries-finalised-ahead-local-elections |title= Ward boundaries finalised ahead of local elections |author= |publisher= The South African Government News Agency |date= 11 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Teen Desember 2025 was 'n totaal van 27,67 miljoen Suid-Afrikaners geregistreer om te stem, volgens die Verkiesingskommissie. Die grootste stemblok was burgers tussen 30 en 39 jaar oud. 55% van geregistreerde kiesers was vroue.<ref name= "Voter registration statistics">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/StatsData/Voter-Registration-Statistics |title= Voter registration statistics |author= |publisher= The Electoral Commission of South Africa |date= 31 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Die Suid-Afrikaanse kabinet het die stigting van 'n Interministeriële Komitee (IMK) goedgekeur wat toesig sal hou oor die voorbereidings vir die 2026 Plaaslike Regeringsverkiesing. Die IMK sal byeengeroep word deur die Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake, [[Velenkosini Hlabisa]], en bestaan uit verskeie regeringsdepartemente wat 'n rol te speel het in die versekering van 'n suksesvolle verkiesing. Die IMK sal saam met die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] (OVK) en ander relevante liggame werk om te verseker dat die proses wat tot die verkiesing lei, glad en vreedsaam verloop.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Soos met alle groot regeringsverkiesings in Suid-Afrika, sal die 2026 munisipale verkiesing georganiseer word deur die land se onafhanklike verkiesingsbestuursliggaam, die Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK). Dit is volgens die liggaam se stigting kragtens hoofstuk nege van die Grondwet, en volgens sy verpligtinge in Artikel 190 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], en pligte in Artikel 5 van die Verkiesingskommissiewet, 1996.<ref name= "What we do - Electoral Commission of South Africa">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/About-Us/What-We-Do |title= What we do - Electoral Commission of South Africa |author= |publisher= Electoral Commission of South Africa |date= |access-date= 1 Mei 2025 }}</ref> ==Verkiesingstelsel== Plaaslike regering in Suid-Afrika bestaan uit [[munisipaliteit]]e van verskillende tipes. Die grootste metropolitaanse gebiede word deur metropolitaanse munisipaliteite beheer, terwyl die res van die land in distriksmunisipaliteite verdeel is, wat elk uit verskeie plaaslike munisipaliteite bestaan. Na die 2016-verkiesing was daar agt metropolitaanse munisipaliteite, 44 distriksmunisipaliteite en 205 plaaslike munisipaliteite.<ref>[https://www.gov.za/about-government/government-system/local-government Local government]. Besoek op 1 Junie 2019</ref> Die rade van metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite word verkies deur 'n stelsel van gemengde-lid proporsionele verteenwoordiging, waarin die helfte van die setels in elke munisipaliteit verkies word op die eerste-oor-die-wenstreep-stelsel in enkellid-wyke en die ander helfte van die setels toegeken word volgens die proporsionele verteenwoordiging (PV)-stelsel. Laasgenoemde neem die aantal wyksetels wat deur 'n party gewen word in ag en verseker dat die finale aantal setels wat deur daardie party gehou word, proporsioneel is tot hul persentasie van die totale stem.<ref>[https://www.elections.org.za/content/Elections/FAQ-Elections/ Frequently Asked Questions: Elections]. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> Distriksmunisipaliteitrade word gedeeltelik verkies deur proporsionele verteenwoordiging (DC 40% stemme) en gedeeltelik aangestel deur die rade van die samestellende plaaslike munisipaliteite (DC 60% stemme). Kiesers in beide metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite kies 'n enkele wykskandidaat sowel as 'n proporsionele verteenwoordiger in hul munisipale raad. Inwoners van munisipaliteite wat deel vorm van distriksrade (dit wil sê, metropolitaanse munisipaliteite uitgesluit) bring ook 'n derde stem uit om 'n proporsionele verteenwoordiger vir hul distriksraad te kies, benewens die twee stemme wat hulle vir hul plaaslike raad uitbring.<ref>[https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ National, provincial and municipal elections explained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508073838/https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ |date=8 Mei 2019 }}, ''Alberton Record'', 7 Mei 2019. Besoek 1 Junie 2019.</ref><ref>[https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html Local Government Elections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210311081726/https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html |date=11 Maart 2021 }}. Besoek op 1 Junie 2019.</ref> ==Agtergrond== Die 2026 Munisipale Verkiesing is die eerste wat plaasvind sedert die stigting van Suid-Afrika se [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024| Regering van Nasionale Eenheid]] (RNE), wat na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing]] gevorm is.<ref name= "Government of National Unity">{{cite web |url= https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |title= Government of National Unity |author= |publisher= The Presidency of the Republic of South Africa |date= |access-date= 29 March 2025 |archive-date= 19 April 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250419121958/https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |url-status= dead }}</ref><ref name= "Which parties make up South Africa's unity government?">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/which-parties-make-up-south-africas-unity-government-2024-06-24/ |title= Which parties make up South Africa's unity government? |author= Tannur Anders |publisher= Reuters |date= 24 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Aangesien Suid-Afrika se huidige President en Leier van die [[ANC]], [[Cyril Ramaphosa]], beperk word deur sy twee ampstermyne, sal hy nie sy party as Leier tydens die 2026 Munisipale Verkiesing verteenwoordig nie.<ref name= "Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive">{{cite web|url= https://www.gov.za/documents/constitution/constitution-republic-south-africa-1996-chapter-5-president-and-national |title= Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive |author= |publisher= The Government of South Africa |date= |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref><ref name= "National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect">{{cite web|url= https://www.parliament.gov.za/press-releases/national-assembly-elects-cyril-ramaphosa-president-elect |title= National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect |author= |publisher= The Parliament of the Republic of South Africa |date= 14 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Sy opvolger moet nog bepaal word. ===Aanlynkieserregistrasie=== In 2025 het die OVK die doeltreffendheid van aanlyn-kieserselfregistrasie in Suid-Afrika erken, wat tydens die 2021 munisipale verkiesing uitgerol is.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die Kommissie het verklaar dat die aanlynregistrasiestelsel 'n positiewe impak het op die instandhouding van die kieserslys en die geldigheid van die kiesersinligting op die lys.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Nuwe kiesers=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat 258 838 nuwe kiesers via sy verskeie platforms geregistreer het, en dat die meerderheid van hulle jongmense was.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Befondsing=== Soos gebruiklik in Suid-Afrikaanse verkiesings, sal politieke partye openbare befondsing ontvang vir die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing. Meer as R355 miljoen uit die nasionale begroting vir die 2024-boekjaar is deur die OVK aan 20 politieke partye verskaf.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-04-23-iec-rules-out-e-voting-for-2026-local-government-elections/ |title= IEC rules out e-voting for 2026 local government elections |author= Nonkululeko Njilo |publisher= Daily Maverick |date= 23 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die Verkiesingskommissie het 'n afname in politieke fondsinsamelingsaktiwiteit opgemerk, met minder partye wat skenkings verklaar het wat die R100 000-drempel oorskry (soos vereis deur Suid-Afrikaanse wetgewing) as in die tydperk voor die 2024-algemene verkiesing.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ===Elektroniese stemming=== Suid-Afrika gebruik 'n stelsel van fisiese stembriewe vir al sy verkiesings en het nog nooit voorheen elektroniese stemming gebruik nie. In April 2025 het die OVK bevestig dat geen vorm van e-stemming in die 2026 munisipale verkiesing gebruik sal word nie. Dit het gevolg op 'n driedaagse konferensie, gehou deur die Kommissie, wat 'n nasionale bespreking oor die uitvoerbaarheid en moontlike implementering van stemming vir toekomstige verkiesings begin het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die hoofdirekteur van die Nasionale Tesourie se Openbare Finansies-afdeling, Gillian Wilson, het tydens 'n konferensie in Maart 2025 gesê dat daar nie aangeneem moet word dat stemming geld tydens verkiesings sal bespaar nie. Sy het verder gesê dat dit waarskynlik is dat stemming 'n beduidende uitgawe sal wees, en dat 'n deeglike koste-analise uitgevoer moet word voordat 'n besluit geneem word.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Wilson het ook opgemerk dat die koste vir nasionale en provinsiale verkiesings met 294% van 1994 tot 2024 gestyg het, en vir plaaslike verkiesings met 193% van 2001 tot 2021. Faktore vir die stygings sluit in inflasie, veldtoguitgawes en logistiek wat tot die stygende koste bygedra het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Munisipale wyke== Vir munisipale verkiesings dien Suid-Afrikaanse kiesers stembriewe binne hul wyk in, wat gebaseer is op die gebied waarin hulle hoofsaaklik woon (en dus registreer om te stem). Kiesers word verteenwoordig deur 'n spesifieke Wyksraadslid, wat dalk 'n verbintenis met 'n politieke party het of nie. In Mei 2025 het die Munisipale Afbakeningsraad (MAR) verklaar dat hul werk vir Suid-Afrikaanse munisipale wyksafbakenings goed op koers was. Suid-Afrika het destyds 4 468 wyke gehad.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/countrys-municipal-wards-in-for-a-shake-up-ahead-of-2026-lge/ |title= Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE |author= Ntebo Mokobo |publisher= SABC News |date= 3 Mei 2025 |access-date= 12 Junie 2025}}</ref> Wyke word verdeel as die toename in die aantal mense wat daarin woon, die norm oorskry (die toename oor alle wyke gedurende die 5-jaar periode tussen verkiesings). Wyksverdeling word streng gereguleer in Suid-Afrika, en as deel van die verdeelproses moet motiverings vir die begeerte om dit te doen, aangevoer en beoordeel word. Daar moet aangedui word wat die implikasies van die verdeling is, of dit in stryd met die [[Suid-Afrikaanse Grondwet]] sou wees, en of mense gesegregeer word of gemeenskappe op 'n onvanpaste wyse verdeel word.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> As deel van die proses het die MDB 'n landwye openbare konsultasieproses oor wyksafbakening van stapel gestuur. Aansoeke vir die herbepaling van munisipale wyke word deur die MDB ontvang, waarna daar 'n 14-dae-periode is waartydens lede van die publiek besware kan indien. Daarna gaan dit na die Raad vir besluitneming. Indien 'n wyk verdeel word, stel die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) kiesers in kennis en herregistreer hulle as deel van hul nuwe wyke. Die OVK bevestig ook dat sy stemdistrikgrense met die wyke ooreenstem. Teen Mei 2025 het die OVK altesaam 23 292 stemdistrikte gelys.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> Die Raad het verklaar dat hy sy verslag oor wyksafbakenings in Oktober 2025 aan die OVK sou oorhandig.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref> ==Politieke partye== ''Sien ook'': [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] 'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die plaaslike verkiesing van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die vorige munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered"></ref> Met 'n stemaandeel van 45,59% was die [[African National Congress]] (ANC) die grootste party in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|vorige munisipale verkiesing]], wat in 2021 plaasgevind het. Nadat dit egter onder 50 persent gedaal het, was dit die party se swakste vertoning in munisipale verkiesings sedert die instelling van algemene stemreg. Die ANC het 'n skerp afname in sy stemaandeel in munisipale verkiesings gesien sedert sy hoogtepunt in 2011, toe dit 64,82% behaal het. Van die skerpste dalings in die ANC se stemaandeel het in Suid-Afrika se grootste stede plaasgevind. In die drie [[Gauteng]]se metropolitaanse munisipaliteite ([[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]]) het die ANC se stemaandeel tot in die 30 persent-reeks gedaal, terwyl [[Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit|Buffalo City]] die enigste metropolitaanse munisipaliteit was waar dit daarin geslaag het om 'n absolute meerderheid te wen. Ten spyte van hierdie afname beklee die ANC steeds ses van die agt burgemeestersposte in metropolitaanse gebiede, asook om deel te wees van die regerende koalisie in [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]].<ref>{{cite news|url=https://mg.co.za/politics/2024-10-09-actionsa-clinches-its-first-mayor-in-tshwane/|title=ActionSA clinches its first mayor in Tshwane|date=9 Oktober 2024|work=[[Mail & Guardian]]|access-date=31 Mei 2025|language=en-ZA|archive-date=}}</ref> Suid-Afrika se tweede grootste party, die [[Demokratiese Alliansie]], het 'n afname in stemaandeel in die munisipale verkiesings van 2021 gesien, maar hulle het 8 munisipaliteite gewen om die hoogste resultaat in daardie opsig in onlangse jare te behaal. Dit is die tweede munisipale verkiesing vir die party onder die leierskap van [[John Steenhuisen]]. Die Stad Johannesburg is 'n sleutelmetrogebied vir die party. Dit is ook die eerste munisipale verkiesing waartydens die Demokratiese Alliansie deel was van die Suid-Afrikaanse regering. In vorige sulke verkiesings het die party die status van amptelike opposisie beklee, maar vir die 2026-verkiesings sal hulle deel wees van die Regering van Nasionale Eenheid (GNU) - President Ramaphosa se Derde Kabinet. Die nuutgestigte [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK) party sal vir die eerste keer in 2026 aan munisipale verkiesings deelneem. Die leierskap het verklaar dat die party op talle metropolitaanse gebiede in Gauteng gefokus is, met die doel om die ANC uit die posisie te verwyder. Die party, wat die land se derde grootste is in terme van setels in die Parlement, het 15% van die stemme in die algemene verkiesing van 2024 ontvang.<ref name= "MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/04/13/mk-party-eyes-gauteng-metros-in-bid-to-unseat-anc-in-2026-municipal-elections |title= MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections |author= Nokukhanya Mntambo |publisher= EWN |date= 13 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) het as 'n politieke party geregistreer en is van voorneme om aan die 2026-verkiesings deel te neem. Terwyl die SAKP histories die ANC gesteun het, staan dit nou onafhanklik. In onlangse jare het die ANC-SAKP-alliansie verbrokkel, met die SAKP wat toenemend krities raak oor die ANC se ekonomiese beleid, bestuur en hantering van korrupsieskandale.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-03-18-sacp-will-contest-2026-municipal-elections-independent-of-anc/ |title= SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 18 March 2025 |access-date= 12 June 2025 }}</ref> Die enigste keer dat die SAKP onafhanklik van die ANC aan 'n verkiesing deelgeneem het, was tydens die tussenverkiesings van die Metsimaholo-munisipaliteit in 2017.<ref name= "SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/14/sacp-resolves-to-contest-all-municipalities-in-2026-local-govt-elections |title= SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 14 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> Die OVK het aanvanklik verklaar dat die SAKP nie aan die vereistes vir verkiesing voldoen het nie en het die party opdrag gegee om homself vir die 2026-verkiesings te deregistreer. Saam met ander partye wat deur die OVK opdrag gegee is om te deregistreer, het die SAKP nie aan die statutêre vereistes voldoen nie, was nie in enige wetgewende liggaam verteenwoordig nie, het nie sedert hul registrasie aan plaaslike regeringsverkiesings deelgeneem nie, en het hulle versuim om hul registrasie teen die sperdatum van 31 Januarie 2025 te hernu.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC"></ref> Die OVK het egter later geoordeel dat die SAKP geskik was om aan die verkiesing deel te neem, en het die party toestemming gegee om dit te doen.<ref name= "ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/1027430-2/ |title= ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own |author= Ntlantla Kgatlane |publisher= SABC News |date= 7 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===Partyderegistrasie=== In April 2025 het die OVK aangekondig dat hulle, as deel van standaard administrasieprosedures, van voorneme is om 192 politieke partye te deregistreer. Van daardie partye het 136 vertoë gerig om hul status as geregistreerde partye te behou. 3 politieke partye het die OVK versoek om hul registrasies te kanselleer, en 53 partye het nie op die uitnodiging gereageer om vertoë te rig nie.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> Die OVK het destyds verklaar dat die kansellasie van registrasies van onaktiewe politieke partye nodig was om te verseker dat slegs aktiewe politieke partye op die partyregister bly. Die Kommissie het ook gesê dat die kansellasie van onaktiewe partye die gebruik van name, verkorte name, logo's en kleurskemas vir aspirantpartye sou vrystel.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref> ==Tydlyn== ===2024=== *6 November: Die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], het in [[Kaapstad]] aangekondig dat die volgende munisipale verkiesings tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> *13 Desember: [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste vakbond, het verklaar dat dit steeds nie seker is of dit die African National Congress (ANC) of die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) in die 2026-verkiesing sal steun nie. Dit het tradisioneel 'n alliansie met beide entiteite gehad, en 2026 is die eerste groot verkiesing waarin die ANC en SAKP afsonderlik sal deelneem.<ref name= "COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/13/cosatu-still-mulling-if-it-will-back-the-anc-or-sacp-in-2026-municipal-elections |title= COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 13 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> ===2025=== *'''15 Januarie''': [[ActionSA]] en die [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]] (F4SD) kondig 'n samesmelting aan, waardeur hulle saam onder eersgenoemde se vaandel aan die komende verkiesing sal deelneem, maar dubbele lidmaatskap sal behou om hul bestaande munisipale verteenwoordiging te beskerm. [[Herman Mashaba]] het verklaar dat dit 'n stap is om opposisiepartye te verenig om teen die GNU en die EFF-MK-koalisie op te staan.<ref name= "ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-01-15-actionsa-forms-alliance-with-f4sd-for-2026-local-government-elections/ |title= ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 15 Januarie 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref> *'''23 April''': Die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) het in [[Centurion]] aangekondig dat hulle met voorbereidings vir die 2026-verkiesing begin het. Die Kommissie het ook die toewysing van die politieke partybefondsing aangekondig. *'''9 Junie''': [[Helen Zille]], Federale Raadsvoorsitter en voormalige leier van die Demokratiese Alliansie, het aangekondig dat sy ernstig oorweeg om vir die posisie van [[Burgemeester van Johannesburg]] te staan. Sy het verder verklaar dat sy sal fokus op die stabilisering van die stad se finansies en om wanbestuur reg te stel. Zille het gesê sy sal haar besluit openbaar maak voor die sluitingsdatum vir kandidaataansoeke op 15 Junie 2025.<ref name= "Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post">{{cite web |url= https://www.daily/ |title= Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post |author= Ferial Haffajee |publisher= Daily Maverick |date= 9 Junie 2025 |access-date= 10 Junie 2025 |archive-date= 25 Julie 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130725152640/http://daily/ |url-status= dead }}</ref> *'''15 Junie''': Daar is berig dat Helen Zille haar aansoek voor die sperdatum ingedien het om vir burgemeester van Johannesburg te staan. Zille het gesê sy is al 'n geruime tyd deur mede-DA-lede genader wat wou hê sy moes vir die amp staan, voordat sy die aankondiging gemaak het.<ref name= "Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post ">{{cite web|url= https://sundayworld.co.za/news/helen-zille-officially-throws-hat-into-the-ring-for-joburg-mayor-post/ |title= Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post |author= Mandisa Nyathi |publisher= Sunday World |date= 15 Junie 2025 |access-date= 19 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': President Ramaphosa het 'n brief aan DA-adjunkminister [[Andrew Whitfield]] gestuur waarin hy hom ontslaan het vir insubordinasie. Whitfield het voorheen 'n goed gereguleerde parlementêre reël oortree wat lede van die Nasionale Vergadering verbied om amptelike oorsese reise sonder presidensiële goedkeuring te onderneem. Whitfield het, sonder Ramaphosa se goedkeuring, na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gereis as deel van 'n 2025-afvaardiging. Hy het aansoek gedoen om toestemming om te reis, maar het geen antwoord ontvang nie. Hy het besluit om in elk geval te reis en het dus die reël oortree. Die President het die voormalige adjunkminister bedank vir die tyd wat hy in die rol gedien het. Destyds is geen rede vir die ontslag openbaar gemaak nie.<ref name= "Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-06-26-ramaphosa-axes-das-whitfield-as-deputy-minister-of-trade-industry/ |title= Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry |author= Kgothatso Madisa |publisher= Times Live |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''26 Junie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], het 'n ultimatum aan die President gestel en verklaar dat Ramaphosa nie op 'n soortgelyke wyse opgetree het teenoor ANC-lede wat beskuldig word van of skuldig is aan korrupsie, soos Thembi Simelane, [[David Mahlobo]] en [[Zweli Mkhize]] nie. Steenhuisen het ook verklaar dat Ramaphosa nie 'n bespreking oor die ontslag met enigiemand van die DA gefasiliteer het nie, wat 'n algemene hoflikheid sou gewees het. Die ultimatum het geëis dat die President die sittende ANC-kabinetslede Thembi Simelane en [[Nobuhle Nkabane]] binne 48 uur verwyder, anders sou die DA ongespesifiseerde gevolge meebring.<ref name= "‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-26-this-is-the-moment-of-truth-steenhuisen-gives-ramaphosa-48-hour-ultimatum-after-whitfields-axing/ |title= ‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing |author= Victoria O’Regan |publisher= Daily Maverick |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''28 Junie''': Nadat hy 'n amptelike besoek aan [[Sevilla]], [[Spanje]], gekanselleer het en die taak aan die Minister van Buitelandse Sake [[Ronald Lamola]] gedelegeer het, het President Ramaphosa 'n verklaring uitgereik waarin hy die DA se ultimatum veroordeel het. Die President het gesê dat hy Whitfield afgedank het weens die oortreding van parlementêre reëls, bevestig dat hy die gesag en verantwoordelikheid het om dit eensydig te doen, en gesê dat hy Steenhuisen van sy besluit om dit te doen in kennis gestel het voordat hy die ontslagbrief aan Whitfield gestuur het. Die President het verklaar dat hy nie aan dreigemente sou swig nie, en dat daar geen gronde was vir die DA om die soort ultimatum uit te reik wat dit gehad het nie.<ref name= "‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-06-27-i-will-not-yield-to-threats-ramaphosa-responds-to-das-48-hour-ultimatum-on-ministerial-corruption/ |title= ‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 28 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref> *'''21 Julie''': Nadat vasgestel is dat die destydse Minister van Hoër Onderwys, [[Nobuhle Nkabane]], vir die Parlement gelieg het, dat haar sogenaamde SETA-aanstellingspaneel 'n klug was, en nadat sy 'n Parlementêre verhoor oor haar gedrag rakende die SETA-raadaanstellingssaak gemis het, het President Ramaphosa haar afgedank. Nkabane se Adjunkminister, [[Buti Manamela]], is as die nuwe Minister ingehuldig, saam met die nuwe Adjunkminister, Nomsa Ncube-Dube. Na aanleiding van hierdie veranderinge het die Demokratiese Alliansie gesê dat hulle sal voortgaan om oor begrotingswetsontwerpe te stem.<ref name= "Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-07-22-fired-minister-nkabanes-seta-panel-existed-in-name-only-mps-conclude/ |title= Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude |author= Siyabonga Goni |publisher= Daily Maverick |date= 22 Julie 2025 |access-date= 24 Julie 2025 }}</ref> *'''23 Julie''': Na 'n sitting by die Kaapstad Internasionale Konferensiesentrum het die Nasionale Vergadering 'n Begrotingswetsontwerp ([[begroting]]) aangeneem. Dit baan die weg vir die goedkeuring van die volledige skedule van stemmings vir 42 departementele en ander entiteite, sowel as die tweede lesing van die Wetsontwerp. Die Wetsontwerp het maklik die vereiste eenvoudige meerderheid van 201 stemme bereik en dit aansienlik oortref, met 262 stemme ten gunste. Die ANC, DA, GOOD, IFP, PA, FF+, ActionSA, UDM, Al-Jama-ah, BOSA, Rise Mzansi, en PAC het ten gunste van die wetsontwerp gestem, wat 'n positiewe eenheid binne die koalisie-nasionale regering aandui.<ref name= "National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-23-national-assembly-passes-appropriation-bill-amid-opposition-objections/ |title= National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections |author= |publisher= IOL |date= 23 Julie 2025 |access-date= 17 November 2024 }}</ref> *'''31 Julie''': Adjunkpresident [[Paul Mashatile]], 'n lid van die ANC, het eienaarskap van twee luukse eiendomme met 'n gekombineerde waarde van R65 miljoen verklaar. Een eiendom ter waarde van R37 miljoen is in Waterfall, Midrand, geleë. Die ander, 'n huis van R28,9 miljoen in [[Constantia]], Kaapstad, is een wat Mashatile voorheen ontken het dat hy besit het, en eerder gesê het dat dit deur sy skoonseun se maatskappy besit word. Ander eiendomme is ook as besit deur Mashatile verklaar. Mashatile se kantoor het verklaar dat geen provinsiale of nasionale departement onder sy toesig as Adjunkpresident ooit tenders toegeken is, daarvan beskuldig is dat hulle toegeken het, of ondersoek is vir die toekenning van tenders aan enige maatskappye wat met sy familie verbind word nie. Die [[Valke (SAPD)|Valke]] (Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek) se nasionale woordvoerder, Brigadier Thandi Mbambo, het bevestig dat die eenheid korrupsieverwante eise ondersoek wat fondse behels wat gebruik is om die Constantia-huis te koop.<ref name= "Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-30-mashatile-declares-r65-million-mansions-in-constantia-and-waterfall-on-r3million-salary/ |title= Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 31 Julie 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref><ref name= "all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time">{{cite web |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |title= all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time |author= Justice Malala |publisher= Times LIVE |date= 4 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250804032306/https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |url-status= dead }}</ref> *'''1 Augustus''': Na aanleiding van 'n aankondiging dat Adjunkpresident Paul Mashatile nie 'n [[diamant]] verklaar het wat deur die diamanthandelaar [[Louis Liebenberg]] aan sy vrou geskenk is nie, het die Parlementêre Gesamentlike Etiekkomitee besluit om hom te sanksioneer. President Cyril Ramaphosa het homself van die kwessie gedistansieer en gesê dat Mashatile vir homself moet antwoord. Die kwessie het oproepe vir verhoogde regeringsverantwoordbaarheid laat ontstaan <ref name= "Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/ramaphosa-distances-himself-mashatile-scandal |title= Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal |author= |publisher= eNCA |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> Die Demokratiese Alliansie het 'n ondersoek na Mashatile versoek en gesê die Parlementêre teregwysing en boete was nie genoeg nie.<ref name= "DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/01/da-wants-mashatile-probed-over-diamond-gift-from-liebenberg-says-rebuke-fine-not-enough |title= DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> *'''5 Augustus''': Talle minderheidspartye in Johannesburg se Regering van Plaaslike Eenheid (RPE) het gedreig om hul steun vir die ANC binne die stadsraad te onttrek. Die minderheidspartye het verklaar dat hulle nie deur die ANC gerespekteer voel nie, en dat hulle nie deur die ANC as stigterslede van die RPE erken word nie. Die tussentydse voorsitter van die Johannesburgse Minderheidsregerende Partye (MRP) het verklaar dat die posisie in die Johannesburgse Finansiële MMC aan een van sy lede moet gaan, in plaas van 'n lid van die ANC. Na aanleiding van die verklarings het die ANC opgemerk dat hulle geen ooreenkoms oortree het nie, en genoeg stemme het om Johannesburg voort te sit as die minderheidspartye hul steun onttrek.<ref name= "Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/joburg-political-drama-deepens-as-minority-parties-threaten-to-pull-support-for-coalition-20250804-1223 |title= Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 5 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''6 Augustus''': ANC-sekretaris-generaal [[Fikile Mbalula]] het die Demokratiese Alliansie, 'n RNE-lid, daarvan beskuldig dat hulle die katalisator was vir die onlangs geïmplementeerde straftariewe en dreigemente van sanksies teen ANC-leiers deur die Verenigde State. Mbalula het gesê die rede hiervoor was die DA se sogenaamde veldtog teen Suid-Afrika se transformerende beleid tydens die party se reise na die VSA. Hy het die DA daarvan beskuldig dat hulle verklarings gemaak het wat die ongedaanmaking van [[Swart Ekonomiese Bemagtiging]] (SEB)-beleide in Suid-Afrika ondersteun, bloot om die Amerikaanse regering te paai. Mbalula het die Suid-Afrikaanse regering se steun vir SEB-beleide herbevestig en die VSA uitgedaag om sanksies teen ANC-leiers op te lê en gesê dat sulke dreigemente deur Amerikaanse kongreslede die ANC nie sou afskrik om sy transformasie-agenda na te streef nie.<ref name= "Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-08-06-mbalula-blames-da-for-trumps-tariffs-and-us-threats-to-sanction-anc-leaders/ |title= Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders |author= Lizeka Tandwa |publisher= Times Live |date= 6 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''11 Augustus''': Voormalige COSATU-vakbondlid en [[Mail & Guardian]]-politieke kommentator, Ebrahim Harvey, het Helen Zille, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad, vir die posisie van burgemeester van Johannesburg onderskryf. Harvey het gesê dat Johannesburg in sy ergste toestand van verval in die geskiedenis is, en het Kaapstad erken as Suid-Afrika se bes bestuurde metropolitaanse munisipaliteit. Hy het verder gesê dat Zille se prestasiegeskiedenis as voormalige burgemeester van Kaapstad en Wes-Kaapse premier haar een van die geskikste kandidate maak om Johannesburg om te keer.<ref name= "Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/11/zilles-running-as-a-mayoral-candicate-get-a-nod |title= Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 11 August 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref> *'''8 September''': [[Floyd Shivambu]] het sy nuwe politieke party, die Afrika Mayibuye-beweging, tydens 'n media-inligtingsessie in Johannesburg aangekondig. Shivambu het verklaar dat die party reeds geregistreer is ingevolge die Verkiesingskommissiewet van 1996, wat dit toelaat om aan verkiesings deel te neem. Hy het verder gesê dat die party alle wyke in die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 sal deelneem.<ref name= "Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-08-floyd-shivambu-mayibuye-afrika-movement-will-win-2026-and-2029-elections/ |title= Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’ |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 8 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''10 September''': In 'n [[SABC]]-onderhoud het AMM-leier Floyd Shivambu sy voormalige party, die EFF, "rigtingloos" genoem en nie op die mense gefokus nie. Hy het verder gesê die EFF het korrupte regeringspraktyke aangeneem, sy stigtingswaardes laat vaar en is ongeskik om die ANC te vervang. Shivambu het ook gesê die EFF het 'n giftige kultuur van selfverryking en is nie gefokus op mandate soos dienslewering en werkskepping nie.<ref name= "Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-10-floyd-shivambu-eff-is-just-like-the-anc-directionless-and-unfit-to-lead/ |title= Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead |author= |publisher= IOL |date= 10 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die Suid-Afrikaanse en ANC-president Cyril Ramaphosa het erken dat munisipaliteite onder leiding van die Demokratiese Alliansie (DA) baie beter bestuur word as ANC-geleide munisipaliteite. Tydens 'n ANC-geleentheid by die [[FNB-stadion]] in [[Soweto]] het Ramaphosa gesê dat die ANC bekwame mense moet ontplooi om plaaslike regerings te bestuur, en dat die party by DA-munisipaliteite, soos [[Kaapstad]] en [[Stellenbosch]], kan leer oor hoe om hul dienslewering te verbeter.<ref name= "‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-15-da-run-municipalities-better-learn-from-them-ramaphosa-tells-anc-councillors/ |title= ‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors |author= Kamogelo Moichela |publisher= IOL |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''15 September''': Die ANC het om verskoning gevra aan die mense van die [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] en gesê dat hulle beter bestuur van die party verdien. Die twee provinsies het die ANC histories sterk ondersteun, maar hulle bevat van Suid-Afrika se swakste bestuurde munisipaliteite. Sommige van daardie munisipaliteite is onder administrasie of staar ernstige finansiële probleme in die gesig. Die adjunkvoorsitter van die ANC se Plaaslike Regeringsintervensiekomitee, Dickson Masemola, het gesê die party het nie die vertroue wat die mense in die Noordwes en Vrystaat daarin gestel het, ten volle terugbetaal nie.<ref name= "ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/15/anc-apologises-to-people-of-nw-and-fs-says-they-deserve-better-governance-from-party |title= ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref> *'''16 September''': Die [[Patriotiese Alliansie]] (PA) het aangekondig dat hul kandidaat vir Burgemeester van Johannesburg die party se Adjunkpresident, [[Kenny Kunene]], is. Dit, ten spyte van Kunene se bestaande skorsing. Die party het ook aangekondig dat, ten spyte daarvan dat hy net 'n maand tevore ingehuldig is, Johannesburgse raadslid [[Liam Jacobs]] uit die posisie sou bedank en die PA se burgemeesterskandidaat vir Kaapstad sou word.<ref name= "PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/16/pa-reveals-kenny-kunene-as-mayoral-candidate-for-joburg |title= PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 16 September 2025 |access-date= 16 September 2025 }}</ref> * '''20 September''' Die Demokratiese Alliansie (DA) het [[Helen Zille]] as die party se kandidaat vir [[Burgemeester van Johannesburg]] aangewys. Indien sy as burgemeester verkies word, het Zille beter lewering van water, elektrisiteit, padherstelwerk en vullisverwyderingsdienste belowe. Die party beoog om die sukses wat dit in die regering van [[Kaapstad]] behaal het, 'n stad wat beskou word as 'n stad met konsekwent baie beter dienslewering as Johannesburg, te herhaal.<ref name= "South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/safricas-da-names-former-leader-zille-candidate-johannesburg-mayor-2025-09-20/ |title= South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor |author= Nqobile Dludla |publisher= Reuters |date= 20 September 2025 |access-date= 21 September 2025 }}</ref> * '''23 September''': Die Patriotiese Alliansie se Adjunkpresident, Kenny Kunene, is van enige oortreding vrygespreek, en sy skorsing is omvergewerp. Dus het die party versoek dat hy as raadslid na die [[Johannesburg|Stad Johannesburg]] terugbesorg word.<ref name= "Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/pa-deputy-president-kenny-kunene-cleared-wrongdoing |title= Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing |author= |publisher= eNCA |date= 23 September 2025 |access-date= 25 September 2025 }}</ref> * '''26 September''': PA-leier [[Gayton McKenzie]]] het verklaar dat sy party gevoel het dat dit deel was van 'n koalisie waar dit nie gerespekteer word nie, en daarom sou hy op 30 September 2025 aan die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] (GNU) onttrek. Hy het verder verklaar dat hy op dieselfde dag as Minister van Sport, Kuns en Kultuur sou bedank. McKenzie het die burgemeester van Johannesburg, [[Dada Morero]], 'n ultimatum gegee om die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, weer aan te stel as sy voormalige burgemeesterslid vir 'n vervoerrol, of om die PA aan die stad se koalisieregering te onttrek. Morero het dit nie gedoen nie. In McKenzie se verklaring het hy bevestig dat die PA aan koalisies op alle vlakke van regering sou onttrek. Indien dit deurgevoer word, sou die PA die eerste party wees wat die GNU verlaat.<ref name= "Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/26/gayton-mckenzie-says-patriotic-alliance-will-withdraw-from-government-of-national-unity-vows-to-resign-as-minister-on-tuesday |title= Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 26 September 2025 |access-date= 27 September 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Na 'n vergadering met die ANC het die PA aangekondig dat die twee partye gemeenskaplike grond gevind het, en dat die PA nie die regerende koalisie sou verlaat nie.<ref name= "Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/unity-in-uncertainty-pa-stays-in-coalitions-as-kunenes-fate-hangs-in-balance-20251001-0640 |title= Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''1 Oktober''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) party en parlementslid, [[Julius Malema]], is skuldig bevind aan vyf oortredings, insluitend die onwettige besit van 'n vuurwapen en ammunisie, die onwettige afvuur van 'n wapen in die openbaar, en roekelose bedreiging. Hierdie oortredings het verband gehou met 'n EFF-byeenkoms, waar Malema tussen 14 en 15 skerp skote op 'n verhoog, voor 20 000 EFF-ondersteuners, afgevuur het. Bekend vir sy strydlustigheid, sal Malema in Januarie 2026 voor vonnisoplegging ondergaan, waar hy kragtens Suid-Afrikaanse wetgewing 'n minimum tronkstraf van 15 jaar in die gesig staar. Verder, volgens die Grondwet van Suid-Afrika, sal Malema dan verbied word om as 'n parlementslid te dien.<ref name= "South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public">{{cite web|url= https://www.bbc.com/news/articles/c79vj85px54o |title= South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public |author= Khanyisile Ngcobo |publisher= BBC |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 Oktober''': Die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, is herstel as Johannesburg se burgemeesterslid vir vervoer.<ref name= "Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/kunene-reinstated-as-johannesburg-transport-mmc-after-coalition-dispute-20251003-1218 |title= Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute |author= Noxolo Sibiya |publisher= news24 |date= 3 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''4 Oktober''': [[ActionSA]] het aangekondig dat Xolani Khumalo hul burgemeesterskandidaat vir [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] is.<ref name= "Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/sizoktholas-xolani-khumalo-announced-actionsas-ekurhuleni-mayoral-candidate |title= Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 4 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref> *'''5 Oktober''': [[Unite for Change]] word in [[Johannesburg]], gestig. Dit is die samesmelting van drie politieke partye, naamlik [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], [[GOOD|Good]] en [[Build One South Africa]]. Die party sal geregistreer word om aan die munisipale verkiesings in 2026 deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Goba |first=Thabiso |title=Bosa, Rise Mzansi, and Good Party have united to form 'Unite for Change' |url=https://www.ewn.co.za/2025/10/05/bosa-rise-mzansi-and-good-party-have-united-to-form-unite-for-change |access-date=2025-10-05 |website=EWN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2025-10-05 |title=JUST IN: Bosa, GOOD and Rise Mzanzi merge to form Unite for Change |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/rise-bosa-good-political-parties-merge-form-unite-for-change/ |access-date=2025-10-05 |website=The Citizen |language=en}}</ref> *'''12 Oktober''': Daar is berig dat die ANC oorweeg om tradisie te breek en sy burgemeesterskandidaat van Johannesburg aan te kondig. Histories het die party dit nie gedoen nie, maar DA-kandidaat Helen Zille se hoëprofielkandidatuur kan die ANC dwing om iemand aan te kondig in 'n poging om beheer oor die metro te behou.<ref name= "The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate">{{cite web|url= https://www.news24.com/citypress/politics/the-helen-zille-effect-anc-plans-to-break-tradition-by-revealing-mayoral-candidate-20251011-0935 |title= The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate |author= Dawie Boonzaaier |publisher= City Press |date= 12 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''21 Oktober''': [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste [[vakbond]], het gesê dat hulle nog nie besluit het watter van sy voormalige drieparty-alliansievennote hulle in die plaaslike verkiesings van 2026 moet steun nie. Dit is die eerste verkiesing waar die SAKP en ANC teen mekaar meeding, en daar word verwag dat COSATU een van die partye sal steun.<ref name= "COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/10/21/cosatu-yet-to-decide-on-which-alliance-partner-to-back-in-2026-municipal-elections |title= COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 21 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''24 Oktober''': Net drie maande na sy stigting het die [[Afrika Mayibuye Movement]] (AMM) die party se eerste adjunkpresident, Nolubabalo Mcinga, weens wangedrag verwyder. Mcinga was onlangs betrokke by 'n uitval met partyleier Floyd Shivambu. Sy het ook 'n ongemagtigde vergadering namens die party met 'n reklame-firma gehad, en 'n ongemagtigde vergadering met MK-leier Jacob Zuma.<ref name= "Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-24-floyd-shivambu-fires-deputy-nolubabalo-mcinga-over-unsanctioned-meeting-with-mk-partys-jacob-zuma/ |title= Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 24 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref> *'''27 Oktober''': Die Suid-Afrikaanse Adjunkpresident (en ANC Adjunkpresident) [[Paul Mashatile]] het partylede tydens 'n byeenkoms in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] meegedeel dat die ANC nie genoeg gedoen het om die lewens van Suid-Afrikaners te verbeter nie, en gesê dat die party daarvoor aanspreeklikheid moet neem. Hy het ook gevra vir beter aanstellings van staatsamptenare in die toekoms.<ref name= "Mashatile: ANC has failed to improve South Africa">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-27-mashatile-anc-has-failed-to-improve-south-africa/ |title= Mashatile: ANC has failed to improve South Africa |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 27 Oktober 2025 |access-date= 29 Oktober 2025 }}</ref> *'''3 November''': Die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa het herbevestig dat die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) sal voortgaan. Hy het verder gesê dat die 16 maande oue koalisieregering vasbeslote was om meer maniere te vind om saam te werk, en te fokus op hoe om die lewens van Suid-Afrikaners die beste te verbeter. Die aankondiging het gevolg op 'n terugtrekking (strategiese sessie) met RNE-partyleiers, sonder 'n agenda en 'n mandaat om sake privaat te hou, sodat leiers vrylik met mekaar kon praat oor hoe om die beste saam te werk in die voortgesette RNE. President Ramaphosa het gesê die terugtrekking het "uitsonderlik goed verloop", dat leiers die RNE se vordering en transformasiewerk gevier het, en dat verdere sulke vergaderings sou plaasvind. Ander RNE-partyleiers het ook verklaar dat die terugtrekking 'n sukses was.<ref name= "‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-11-03-the-gnu-is-here-to-stay-ramaphosa |title= ‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa |author= |publisher= Times Live |date= 3 November 2025 |access-date= 7 November 2025 }}</ref> *'''4 November''': Die Verkiesingskommissie het bevestig dat 508 politieke partye geregistreer het om aan die plaaslike verkiesings van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die laaste munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> *'''6 November''': Helen Zille, die federale voorsitter van die Demokratiese Alliansie (DA), het verklaar dat haar party vier voormalige senior lede van die African National Congress (ANC) in die Wes-Kaap verwelkom het om by die DA aan te sluit, insluitend Neville Delport, die ANC se voormalige provinsiale sekretaris in die Wes-Kaap. Die verskuiwing het gevolg op interne verdeeldheid in die ANC, nadat die nasionale leierskap onlangs sy provinsiale uitvoerende strukture herkonfigureer het. Zille het gesê die vier voormalige ANC-lede het die DA direk genader en verklaar dat hulle nie saamstem met die rigting waarin die ANC op pad is nie, en versoek het om by die DA aan te sluit.<ref name= "Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/11/06/helen-zille-senior-anc-western-cape-members-joining-da-driven-by-disillusionment-not-money |title= Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money |author= Celeste Martin |publisher= EWN |date= 6 November 2025 |access-date= 8 November 2025 }}</ref> *'''5 Desember''': Die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika het aangekondig dat hulle 'n nuwe [[podsending]]platform en 'n opgedateerde WhatsApp-kanaal in 2026 sal loods, as deel van 'n inisiatief om meer jong Suid-Afrikaners te motiveer om aan die [[Demokrasie|demokratiese proses]] deel te neem deur in verkiesings te stem.<ref name= "South Africa to launch elections podcast to attract young voters">{{cite web|url= https://htxt.co.za/2025/12/south-africa-to-launch-elections-podcast-to-attract-young-voters/ |title= South Africa to launch elections podcast to attract young voters |author= Luis Monzon |publisher= htxt |date= 5 Desember 2025 |access-date= 6 Desember 2025 }}</ref> ===2026=== *'''20 Januarie''': Leier van die Patriotiese Alliansie en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Gayton McKenzie]], het verontwaardiging ontlok oor sy optrede, wat daartoe gelei het dat Suid-Afrika onttrek het aan die 61ste Venesië Biënnale, 'n kontemporêre kunsuitstalling met 'n internasionale aanhang. McKenzie het 'n onafhanklike kuratoriale paneel se eenparige keuse van 'n werk deur die kunstenaar Gabrielle Goliath tersyde gestel. Goliath se langlopende opvoeringswerk ''Energy'' spreek temas soos geslagsgebaseerde geweld en die oorlog in Gaza aan. Dus het McKenzie se besluit vrae laat ontstaan oor of sy optrede deur sensuur en politieke inmenging gemotiveer was.<ref name= "South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/20/south-africa-pulls-out-of-venice-biennale-after-minister-mckenzie-overrules-curators |title= South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators |author= Kabous Le Roux |publisher= EWN |date= 20 Januarie 2026 |access-date= 21 Januarie 2026 }}</ref> *'''21 Januarie''': Helen Zille het bevestig dat sy nie vir nog 'n termyn as Voorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie sal staan nie. Zille het gesê sy is van voorneme om te fokus op haar veldtog om Johannesburg se volgende Burgemeester te word, en verklaar dat sy voel haar taak is nou om te probeer om plaaslike regering te help herstel, met funksionele metro's wat Suid-Afrika as geheel bevoordeel.<ref name= "Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/21/zille-rules-out-standing-for-another-term-as-das-federal-council-chair |title= Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 21 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''22 Januarie''': Die Suid-Afrikaanse kunstenaar Gabrielle Goliath het besluit om PA-leier en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, Gayton McKenzie, te dagvaar oor sy besluit om haar uitstalling van die 61ste Venesië Biënnale-geleentheid te onttrek. Goliath se prokureurs het die Gauteng-afdeling van die Hooggeregshof in Pretoria gevra om te verklaar dat McKenzie se pogings om in te meng met en die onafhanklike keurkomitee se besluit om haar werk te kies, te belemmer, ongrondwetlik, onwettig en ongeldig was. Hulle het die hof verder gevra om McKenzie se besluit om haar kunswerk van die geleentheid te onttrek, tersyde te stel en hom te verbied om enige verdere stappe te doen om in te meng met of te belemmer om by die 61ste Venesië Biënnale vertoon te word.<ref name= "Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-01-22-artist-gabrielle-goliath-sues-gayton-mckn-mckenzie-over-cancellation-of-work-for/ |title= Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale |author= Niren Tolsi |publisher= ''Daily Maverick'' |date= 22 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref> *'''26 Januarie 2026''': Die president van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat twee politieke formasies formeel met sy party saamgesmelt het, 'n stap wat hy gesê het nog 'n mylpaal in die groeiende konsolidasie van opposisiemagte voor die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 was. Hy het aangekondig dat die Azanian Independent Community Movement en die Creatives Congress Movement saamgesmelt het, met ActionSA en sodoende ActionSA se openbare verteenwoordiging met sewe plaaslike raadslede verhoog, wat die party se nasionale totaal tot byna 150 verteenwoordigers opstoot.<ref>Mbalenhle Butale (26 Januarie 2026). ActionSA boosts representation ahead of 2026 elections with new councillors. MSN, https://www.msn.com/en-za/news/other/actionsa-boosts-representation-ahead-of-2026-elections-with-new-councillors/ar-AA1V0z3V?ocid=BingNewsVerp Besoek 27 Januarie 2026.</ref> *'''31 Januarie 2026''': Helen Zille, voorsitter van die DA se federale raad het bekend gemaak dat die DA se interne peilings daarop dui dat die party ‘n volstrekte meerderheid in Tshwane tydens die munisipale verkiesing kan behaal.<ref>Van der Westhuizen, Gert. 1 Februarie 2026. DA kan Tshwane vat, wys sy eie peilings. [[Netwerk24]]. https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/da-kan-tshwane-vat-wys-sy-eie-peilings-20260201-0912 Besoek 2 Februarie 2026.</ref> *'''4 Februarie 2026''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], verklaar dat hy nie vir herverkiesing as die party se leier in April 2026 in die DA sal staan nie. Die DA sal dus ‘n nuwe leier vir die Munisipale verkiesings in 2026 verkies.<ref>News24, ‘Mission accomplished’ for Steenhuisen as he bows out of DA leadership contest. 4 Februarie 2026. https://www.news24.com/politics/live-steenhuisen-briefing-on-matters-of-national-importance-20260204-0431 Besoek 7 Februarie 2026.</ref> *'''16 Februarie''': Die leier van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat hy vir sy party se nominasie vir die burgemeestersverkiesing van Johannesburg sal meeding.<ref name= "Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-makes-his-move-as-he-enters-race-for-joburg-mayor-20260216-0582 |title= Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 16 Februarie 2026 |access-date= 17 Februarie 2026 }}</ref> *'''20 Februarie''': Helen Zille, die federale uitvoerende leier van die Demokratiese Alliansie, het in Johannesburg se Wyk 102 veldtog gevoer vir Bea Campbell-Cloete, wat gehoop het om die wyk se nuwe raadslid te word. Wyk 102 bestaan uit die voorstede Bryanston, Hurlingham, Blairgowrie, Bordeaux en Randburg se middestad. Indien Campbell-Cloete die wyk se volgende raadslid word, sal haar proporsionele verteenwoordiging (PR) raadslid se setel vakant word. Dit sal Zille toelaat om daardie setel te vul en by die Johannesburgse Stadsraad aan te sluit, wat Zille beplan om te doen indien die geleentheid hom voordoen. Ten spyte daarvan dat Wyk 102 tradisioneel 'n DA-vesting is, het die party gesê dat hulle niks aan die toeval oorlaat nie en steeds 'n gefokusde veldtog voer.<ref name= "Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/political-chess-ward-102-win-could-unlock-zilles-path-to-the-joburg-mayoral-chain-20260220-0464 |title= Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 20 Februarie 2026 |access-date= 21 Februarie 2026 }}</ref> *'''21 Februarie''': ActionSA het aangekondig dat hul leier, [[Herman Mashaba]], hul kandidaat vir burgemeester van Johannesburg sal wees, nadat hulle as die voorkeurkandidaat uit 'n kortlys van vyf na vore gekom het.<ref name= "Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/breaking-news-herman-mashaba-named-actionsa-joburg-mayoral-candidate |title= Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 21 Februarie 2026 |access-date= 22 Februarie 2026 }}</ref> *'''23 Februarie''': Die [[Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit]] het tydens 'n media-inligtingsessie aangekondig dat munisipale werknemers wat verbonde is aan die uMkhonto weSizwe Party (MKP) gekoppel is aan beweerde [[sabotasie]] van die munisipaliteit se waterinfrastruktuur. Daar is opgemerk dat die watertoevoer na regeringsinstellings ingemeng is en 'n wateronderbreking tot gevolg gehad het. Die munisipaliteit het gesê die inmenging was polities gemotiveerd en het bevestig dat hulle 'n ondersoek na die saak van stapel gestuur het.<ref name= "MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mk-party-linked-municipal-workers-accused-of-sabotaging-pietermaritzburg-water-supply-20260223-0704 |title= MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply |author= Sakhiseni Nxumalo |publisher= news24 |date= 23 Februarie 2026 |access-date= 24 Februarie 2026 }}</ref> *'''26 Februarie''': 'n Voormalige ActionSA Johannesburg PR-raadslid het die party verlaat om by die Demokratiese Alliansie aan te sluit. Mandla Nyaqela het ActionSA-leier [[Herman Mashaba]] daarvan beskuldig dat hy 'n diktator is en gesê dat geen keuse of outonomie aan die partylede gegee is nie, en dat almal moes stem volgens wat Mashaba wou hê. Hy het 'n voorbeeld van 'n komende Johannesburgse raadsvergadering aangehaal om 'n adjunkburgemeester te verkies, waar hy gesê het dat alle ActionSA-raadslede aangesê is om volgens Mashaba se besluit te stem, en hy het verder beweer dat die party 'n kultus was. Ongeveer 50 ander ActionSA-lede het die party verlaat en terselfdertyd by die DA aangesluit. Die lede was meestal van [[Soweto]] en was voorheen by vyf ActionSA-takke, insluitend Dobsonville, Zondi, Jabulani, Braamfischerville en Mofolo. DA Federale uitvoerende-voorsitter en Johannesburgse burgemeesterskandidaat Helen Zille het die nuwe partylede verwelkom tydens 'n vergadering in Dobsonville, Soweto op 26 Februarie 2026, waar sy gesê het dat daar verwag word dat verskeie meer ActionSA-lede by die DA sal aansluit.<ref name= "Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-is-a-dictator-actionsa-councillor-defects-to-da-along-with-soweto-branches-20260226-0650 |title= Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref><ref name= "Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/02/26/zille-welcomes-former-actionsa-member-mandla-nyaqela-to-da |title= Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die burgemeester van Kaapstad, [[Geordin Hill-Lewis]], het aangekondig dat hy vir die posisie van Leier van die Demokratiese Alliansie sal staan. Met die bekendstelling van sy veldtog in Elsie's River het hy gesê dat hy 'n diep liefde vir Suid-Afrika het en die land wil laat werk. Sy kandidatuur vir die rol is genomineer deur mede-DA-lid en Minister van Basiese Onderwys, [[Siviwe Gwarube]], wat gesê het sy doen dit met oortuiging en glo in 'n nuwe generasie leiers. By die aankondiging het senior partylede die DA se beduidende voortgesette suksesse met regering en dienslewering in Kaapstad uitgelig.<ref name= "Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-02-27-time-to-renew-hilllewis-declares-bid-for-das-top-job/ |title= Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job |author= Alpha Ramushwana |publisher= [[Daily Maverick]] |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 28 Februarie 2026 }}</ref> *'''27 Februarie''': Die Demokratiese Alliansie (DA) se Gautengse Wetgewerleier, [[Solly Msimanga]], het bevestig dat hy 'n nominasie aanvaar het om vir die posisie van DA Federale Voorsitter te staan. By sy aankondiging in Pretoria het Msimanga, wat die party sedert 2023 in die Gautengse Wetgewer gelei het, gesê hy is nederig oor die nominasie en gesê dat hy dit nie vir titel of prestige aanvaar nie, maar vir 'n doel. Hy het hom daartoe verbind om te werk om die aantal DA-burgemeesters buite die Wes-Kaap te verhoog.<ref name= "Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/geordin-hill-lewis-solly-msimanga-enter-da-leadership-race |title= Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race |author= |publisher= eNCA |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 1 Maart 2026 }}</ref> *'''28 Februarie''': Daar is berig dat Suid-Afrikaners die meerderheid van die politieke skenkings wat vir die tydperk September tot Desember 2025 verklaar is, aan die Demokratiese Alliansie gegee het. Van die totale veldtogbefondsing wat aan die vyf politieke partye gegee is wat skenkings vir daardie tydperk verklaar het, het Suid-Afrikaanse skenkers meer as 89% aan die DA gegee.<ref name= "DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/da-gets-lions-share-of-r35m-political-donations-declared-for-september-to-december-20260227-1143 |title= DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December |author= Jan Gerber |publisher= news24 |date= 28 Februarie 2026 |access-date= 2 Maart 2026 }}</ref> *'''1 Maart''': Die [[Demokratiese Alliansie]] het verklaar dat, gebaseer op vorige kiesersopkomsdata, indien 490 000 geregistreerde DA-kiesers in Johannesburg in die munisipale verkiesings opdaag en op beide stembriewe vir die DA stem, die party 'n volstrekte meerderheid in die Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit sou verseker.<ref name= "DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille">{{cite web|url= https://www.businessday.co.za/politics/2026-03-01-da-needs-490000-voters-to-win-outright-majority-in-joburg-says-zille/ |title= DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille |author= Hajra Omarjee |publisher= Business Day |date= 1 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''3 Maart''': Meer aankondigings is gemaak met betrekking tot diegene wat vir topposisies in die DA se Federale Uitvoerende Gesag staan. Die party se Nasionale Vergadering Huisvoorsitter [[Werner Horn]] en Adjunkminister van Finansies [[Ashor Sarupen]] het veldtogte vir die rol van Federale Raadsvoorsitter van stapel gestuur.<ref name= "After Zille: The battle for the DA’s power engine begins">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/after-zille-the-battle-for-the-das-power-engine-begins-20260303-0528 |title= After Zille: The battle for the DA’s power engine begins |author= Velani Ludidi |publisher= news24 |date= 3 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref> *'''9 Maart''': Die Verkiesingskommissie het begin met 'n landwye poging vir aanlyn kieserregistrasie. Die Kommissie het alle in aanmerking komende burgers aangemoedig om sy OVK-selfbedieningsportaal te gebruik om te registreer, hul besonderhede op te dateer en hul kieserstatus aanlyn na te gaan, voor die verkiesingsdag. Verder het die Kommissie ook begin om sy registrasieveldtogte en burgerlike opvoedingspogings by skole en universiteite te verhoog.<ref name= "IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/iec-pushes-online-voter-registration-ahead-2026-municipal-polls |title= IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls |author= |publisher= eNCA |date= 9 Maart 2026 |access-date= 14 Maart 2026 }}</ref> *'''1 April''': Daar is berig dat die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK) besig was om meer as 70 000 werknemers te werf en op te lei om te help met die registrasienaweek wat op 20 en 21 Junie 2026 plaasvind. Die OVK het sy verkiesingslogo en slagspreuk, "Get Up, Show Up, Vote", by die Gallagher-konferensiesentrum onthul. OVK-voorsitter Mosotho Moepya het gesê albei is ontwerp om die jeugstem te lok.<ref name= "IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/04/01/iec-to-recruit-over-70k-staffers-to-oversee-voter-registration-weekend |title= IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 1 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> *'''3 April''': [[News24]] het berig oor hoe DA-kandidaat vir Johannesburg se burgemeester, Helen Zille, 'n nuwe soort veldtog voer - een wat humor en [[sosiale media]] gebruik om ernstige infrastruktuurkwessies aan te spreek. Zille het gesê sy voer 'n digitale-eerste veldtog wat 'n aanpassing was van hoe die verbruik van nuus en media in die algemeen as gevolg van tegnologie ontwikkel het. Sy het haar jong veldtogspan geprys vir innoverend wees en vir enigiets gereed wees, wat die veldtoginhoud prettig maak. news24 het ook opgemerk hoe die ANC-beheerde Stad Johannesburg aandag gegee het aan infrastruktuurkwessies onmiddellik nadat Zille se veldtog inhoud daaroor vrygestel het. Dit, ten spyte daarvan dat dieselfde probleme reeds deur inwoners deur amptelike kanale aangemeld is.<ref name= "TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/tiktok-and-trenches-zilles-digital-election-campaign-stunts-shake-up-joburg-politics-20260402-1228 |title= TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 3 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref> ==Meningspeilings== {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" ! rowspan="2"|Peilingsorganisasie ! rowspan="2"|Veldwerkdatum ! rowspan="2"|Steekproef-<br>grootte ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[African National Congress|ANC]] ! class="unsortable" style="width:60px;" |[[Demokratiese Alliansie|DA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EVV]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[ActionSA|ASA]] ! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Patriotic Alliance|PA]] ! rowspan="2" class="unsortable" |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|Ander]] ! rowspan="2"|Onseker{{Efn|Sluit onthouding en geen-antwoord reaksies in}} ! rowspan="2" data-sort-type="number"|Voorsprong |- ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|African National Congress}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Demokratiese Alliansie}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{Party color|uMkhonto we Sizwe (political party)}};" | ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Ekonomiese Vryheidsvegters}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Inkatha Vryheidsparty}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Vryheidsfront Plus}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|ActionSA}};"| ! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Patriotic Alliance}};"| |- |Social Research Foundation/The Common Sense<ref>{{cite web|url=https://www.thecommonsense.co.za/Polls/anc-leads-da-by-11-points-in-latest-poll|title=ANC loop DA met 11 punte voor in jongste peiling |website=The Common Sense}}</ref> |Maart 2026 |2&nbsp;222 |style="background:#CCFFCC;"|'''39%''' |28% |10% |6% |5% |4% |3% |3% |Nvt |Nvt |style="background:{{party color|African National Congress}};color:#FFFFFF;"|11 |- |} {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Verkiesings in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] 492xj6166jt25m88ig44m663g88z312 Olifantkus 0 454047 2890789 2840286 2026-04-06T18:02:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890789 wikitext text/x-wiki Die '''Olifantkus''' in [[KwaZulu-Natal]] is ‘n toeristiese gebied bekend oms sy wildparke, natuurskoon en kulturele nalatenskap. ==Ligging== Hierdie streek strek van Mapelane (die suidelikste punt van die  [[iSimangaliso-vleilandpark]]) tot die grens met [[Mosambiek]] in die noorde. In die weste gaan dit tot by die [[Pongolapoortdam]] en die [[Hluhluwe-iMfolozipark]]. Dus omsluit dit die hele deel van [[Maputaland]] wat in Suid-Afrika geleë is. ==Besienswaardighede== Aan die kus is wye strande. Hier word gehengel en kan die tradisionele visvywers gesien word. Ook is dit ‘n broeigebied van die seeskilpaaie. Hier is ook [[Kosibaai]], die [[Sibayameer]] en die [[Sodwanabaai]]. Die [[Mkhuze-wildreservaat]], die [[Ndumo-natuurreservaat]] en die [[Tembe-olifantpark]] is die bekendste wildtuine. Naby die grens met [[Eswatini]] is die graf van [[Dingaan]] en die Border Cave ([[Grensgrot ]]) van historiese belang. [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Streke van KwaZulu-Natal]] 5jcmg394hrenimsk5stuo0mzeigqla2 Paul Pogba 0 454067 2890928 2840502 2026-04-06T20:36:21Z Jcb 223 2890928 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Paul Pogba | image = [[Lêer:FRA-ARG_(11)_-_Paul_Pogba_(cropped_2).jpg|240px]] | caption = Pogba by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|Wêreldbeker in 2018]] | fullname = Paul Labile Pogba<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=2 February 2018 |access-date=15 February 2018}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1993|3|15|df=y}} | birth_place = Lagny-sur-Marne, [[Île-de-France]], [[Frankryk]] | height = 1,91 m<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/3920/Paul-Pogba/overview |title=Paul Pogba: Overview |publisher=Premier League |access-date=24 December 2017}}</ref> | position = Middelveldspeler | currentclub = [[AS Monaco FC|Monaco]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 1999–2006 | youthclubs1 = Roissy-en-Brie | youthyears2 = 2006–2007 | youthclubs2 = [[US Torcy|Torcy]] | youthyears3 = 2007–2009 | youthclubs3 = [[Le Havre AC|Le Havre]] | youthyears4 = 2009–2011 | youthclubs4 = [[:en:Manchester United F.C. Reserves and Academy|Manchester United]] | years1 = 2011–2012 | clubs1 = [[Manchester United]] | caps1 = 3 | goals1 = 0 | years2 = 2012–2016 | clubs2 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps2 = 124 | goals2 = 28 | years3 = 2016–2022 | clubs3 = [[Manchester United]] | caps3 = 154 | goals3 = 29 | years4 = 2022–2024 | clubs4 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps4 = 8 | goals4 = 0 | years5 = 2025– | clubs5 = [[AS Monaco FC|Monaco]] | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2008–2009 | nationalteam1 = Frankryk o/16 | nationalcaps1 = 17 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2010 | nationalteam2 = Frankryk o/17 | nationalcaps2 = 10 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 2010–2011 | nationalteam3 = Frankryk o/18 | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2011–2012 | nationalteam4 = Frankryk o/19 | nationalcaps4 = 12 | nationalgoals4 = 4 | nationalyears5 = 2012–2013 | nationalteam5 = Frankryk o/20 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 4 | nationalyears6 = 2013–2022 | nationalteam6 = [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] | nationalcaps6 = 91 | nationalgoals6 = 11 | club-update = 17:03, 19 September 2023 (UTC) | nationalteam-update = }} '''Paul Labile Pogba''' (gebore [[15 Maart]] [[1993]]) is ’n [[Frankryk|Franse]] [[Sokker|sokkerspeler]] (middelveldspeler) van [[Guinee|Guinese]] afkoms wat vir [[AS Monaco]] speel. Hy het ook die [[Franse nasionale sokkerspan|Franse nasionale span]] verteenwoordig. Pogba het sy loopbaan in plaaslike klubbe in [[Parys]] begin voordat hy in 2007 na Le Havre verhuis het. Daar het hy twee jaar gespeel voordat hy in 2009 by [[Manchester United]] aangesluit het. Op 3 Julie 2012 het United se bestuurder, Sir [[Alex Ferguson]], bevestig dat Pogba nie ’n nuwe kontrak onderteken het nie en het die klub verlaat om by [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] aan te sluit. Na vier jaar by Juventus het hy in 2016 na Manchester United teruggekeer op ’n vyfjaar-kontrak vir ’n toen rekord-oordragfooi van €105 miljoen (£89,3 miljoen), plus €5 miljoen aan bonusse, waarmee hy die vorige rekordhouer, [[Gareth Bale]], oortref het.<ref>{{cite web |url=http://www.football-italia.net/88963/official-pogba-signs-man-utd |title=Official: Pogba signs for Man Utd for €105m |website=Football Italia |publisher=Tiro Media |date=8 August 2016 |access-date=8 August 2016}}</ref> Met Manchester United het hy die [[EFL Cup|EFL-beker]] in 2017 gewen en ook die [[UEFA Europa League|Europa League]], nadat hy een van die doele teen [[AFC Ajax|Ajax]] in die eindstryd in [[Stockholm]] aangeteken het.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/39018813 |title=Manchester United 3–2 Southampton |first=Phil |last=McNulty |work=BBC Sport |date=26 February 2017 |access-date=24 April 2019}}</ref><ref>{{cite web |last=McNulty |first=Phil |date=24 May 2017 |title=Ajax 0–2 Manchester United |url=https://www.bbc.com/sport/football/40004559 |access-date=24 April 2019 |work=BBC Sport}}</ref> Op 11 Julie 2022 het Juventus Pogba se terugkeer op ’n vyfjaar-kontrak aangekondig.<ref>{{cite web |date=11 July 2022 |title=Official {{!}} Paul Pogba is back! |url=https://www.juventus.com/en/news/articles/official-paul-pogba-is-back |access-date=11 July 2022 |publisher=Juventus FC}}</ref> Op 11 September 2023 is Pogba voorlopig geskors van speel as gevolg van die mislukking van ’n dwelmtoets, nadat nie-endogene testosteroon in sy toetsuitslae gevind is ná ’n wedstryd teen Udinese op 20 Augustus.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/66780283 |title=Paul Pogba: Juventus midfielder provisionally suspended for anti-doping offence |publisher=BBC Sport |date=11 September 2023}}</ref> Die dwelmtoets is op 6 Oktober 2023 bevestig as ’n mislukking nadat ’n ander monster ook nie-endogene testosteroon bevat het.<ref>{{cite news |title=Pogba's B sample confirms positive drugs test |language=en-GB |publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/67031763 |access-date=6 October 2023}}</ref> Op 29 Februarie 2024 het hy ’n vierjaar-skorsing vir doping van die Italiaanse Nasionale Anti-Dopingtribunaal ontvang, met die opsie om appèl aan die Hof van Arbitrasie vir Sport te doen.<ref name="Sky Sports">{{cite web |date=29 February 2024 |title=Paul Pogba: Juventus midfielder banned for four years after World Cup winner tested positive for doping |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13083650/paul-pogba-juventus-midfielder-banned-for-four-years-after-world-cup-winner-tested-positive-for-testosterone |publisher=Sky Sports}}</ref> Op 4 Oktober is die skorsing tot 18 maande verminder.<ref name=":1">{{Cite web |date=2024-10-04 |title=Paul Pogba: Juventus and France midfielder has doping ban reduced to 18 months |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cevy8xve9r8o |access-date=2024-10-04 |website=BBC Sport |language=en}}</ref> Op 15 November 2024 het Juventus aangekondig dat hulle en Pogba tot ’n wedersydse ooreenkoms gekom het om sy kontrak te beëindig.<ref>{{cite web |title=Club Statement {{!}} Paul Pogba |url=https://www.juventus.com/en/news/articles/club-statement-paul-pogba-151124 |publisher=Juventus FC |access-date=15 November 2024 |date=15 November 2024 }}</ref> Op 28 Junie 2025 het Pogba ’n kontrak met Monaco onderteken tot 30 Junie 2027.<ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=2025-06-28 |title=Paul Pogba to AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/paul-pogba-to-as-monaco/ |access-date=2025-06-28 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref> Pogba het die Franse jeugnasionale spanne op alle vlakke wat hy toegelaat is, verteenwoordig. Hy het in die o/16-, o/17-, o/18- en o/19-spanne gespeel. Hy het Frankryk se A-span by die [[Europese Sokkerkampioenskap 2016|Europese Sokkerkampioenskap in 2016]] verteenwoordig. Twee jaar later het hy wêreldkampioen geword met Frankryk by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|Wêreldbeker in Rusland]], waar hy een van Frankryk se vier doele in die eindstryd teen [[Kroatiese nasionale sokkerspan|Kroasië]] aangeteken het.<ref>{{cite news |last=Watson |first=Jack |title=World Cup final 2018: Paul Pogba happy to prove critics wrong as he makes history with goal as France beat Croatia |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/world-cup/world-cup-final-2018-france-croatia-paul-pogba-manchseter-united-record-a8448786.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/world-cup/world-cup-final-2018-france-croatia-paul-pogba-manchseter-united-record-a8448786.html |archive-date=25 May 2022 |url-access=subscription |url-status=live |date=15 July 2018 |access-date=16 July 2018 |newspaper=The Independent}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/44754965 |title=France 4–2 Croatia |website=BBC Sport |date=15 July 2018 |access-date=15 July 2018 |last=McNulty |first=Phil}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pogba, Paul}} [[Kategorie:Franse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1993]] [[Kategorie:Lewende mense]] hg6rva2k47z0lpycx5wgykmyrqoyu8z Salomón Rondón 0 455112 2890606 2890475 2026-04-06T12:26:48Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2890606 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Salomón Rondón | image = [[Lêer:Salomón Rondón 2021.jpg|240px]] | caption = Rondón saam met CSKA Moskou in 2021 | fullname = José Salomón Rondón Giménez<ref name="FCWC25">{{Cite web |title=FIFA Club World Cup 25™ − Squad List: CF Pachuca (MEX)|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce233/pdf/SquadLists-English.pdf |access-date=12 June 2025 |website=FIFA}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1989|9|16|df=y}} | birth_place = [[Caracas]], [[Venezuela]] | height = 1,89 m | position = Aanvaller | currentclub = [[Real Oviedo|Oviedo]] | clubnumber = 23 | youthyears1 = 1996–2004 | youthclubs1 = San José de Calasanz | youthyears2 = 2004–2005 | youthclubs2 = Deportivo Gulima | youthyears3 = 2005–2006 | youthclubs3 = [[Aragua FC|Aragua]] | years1 = 2006–2008 | clubs1 = [[Aragua FC|Aragua]] | caps1 = 49 | goals1 = 15 | years2 = 2008–2010 | clubs2 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | caps2 = 46 | goals2 = 10 | years3 = 2010–2012 | clubs3 = [[Málaga CF|Málaga]] | caps3 = 67 | goals3 = 25 | years4 = 2012–2014 | clubs4 = [[Roebin Kazan]] | caps4 = 36 | goals4 = 13 | years5 = 2014–2015 | clubs5 = [[Zenit Sint Petersburg]] | caps5 = 37 | goals5 = 20 | years6 = 2015–2019 | clubs6 = [[West Bromwich Albion FC|West Bromwich Albion]] | caps6 = 108 | goals6 = 30 | years7 = 2018–2019 | clubs7 = → [[Newcastle United FC|Newcastle United]] (loan) | caps7 = 32 | goals7 = 11 | years8 = 2019–2021 | clubs8 = [[Dalian Professional F.C.|Dalian Professional]] | caps8 = 27 | goals8 = 14 | years9 = 2020–2021 | clubs9 = → [[PFC CSKA Moskou|CSKA Moskou]] (leen) | caps9 = 10 | goals9 = 4 | years10 = 2021–2022 | clubs10 = [[Everton FC|Everton]] | caps10 = 27 | goals10 = 1 | years11 = 2023 | clubs11 = [[River Plate]] | caps11 = 31 | goals11 = 10 | years12 = 2024– | clubs12 = [[C.F. Pachuca|Pachuca]] | caps12 = 54 | goals12 = 25 | years13 = 2025– | clubs13 = → [[Real Oviedo|Oviedo]] (leen) | caps13 = 9 | goals13 = 2 | nationalyears1 = 2008–2009 | nationalteam1 = Venezuela o/20 | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 7 | nationalyears2 = 2008– | nationalteam2 = [[Venezolaanse nasionale sokkerspan|Venezuela]] | nationalcaps2 = 120 | nationalgoals2 = 48 | club-update = 25 Oktober 2025 | nationalteam-update = 9 September 2025 }} '''José Salomón Rondón Giménez''' (gebore [[16 September]] [[1989]]) is ’n [[Venezuela|Venezolaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller speel vir die [[La Liga]]-klub Real Oviedo, op lening van die [[Meksikaanse Primera División|Liga MX]]-klub Pachuca, en die aanvoerder van die [[Venezolaanse nasionale sokkerspan|Venezolaanse nasionale span]] is. Hy het sy loopbaan in sy geboorteland begin by Aragua, voordat hy die grootste deel van sy loopbaan in Europa deurgebring het, waar hy in [[La Liga]] vir Málaga gespeel het, in die [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] vir [[Roebin Kazan]], [[Zenit Sint Petersburg]] (waar hy in 2015 die nasionale kampioenskap gewen het) en CSKA Moskou, en in die Engelse Premierliga vir West Bromwich Albion, [[Newcastle United FC|Newcastle United]] en [[Everton FC|Everton]]. In 2023 het hy na die [[Amerikas]] teruggekeer toe hy by die Argentynse klub [[River Plate]] aangesluit het, waar hy die Argentynse Primera División gewen het voordat hy vier dae ná sy vertrek by die klub by die Meksikaanse klub Pachuca aangesluit het. Terwyl hy by Pachuca was, het hy die CONCACAF Champions Cup in sy debuutseisoen gewen en as topskorer van die toernooi geëindig. Rondón het sedert 2008 vir [[Venezolaanse nasionale sokkerspan|Venezuela]] op internasionale vlak gespeel en het 120 wedstryde agter sy naam, wat hom die land se algehele topskorer maak met 48 doele. Hy het sy land in vyf [[Copa América]]-toernooie verteenwoordig en was deel van die span wat in 2011 die vierde plek behaal het. == Klubloopbaan == Rondón het sy professionele debuut vir Aragua FC op 17-jarige ouderdom gemaak en die volgende jaar sy eerste doele aangeteken. Ná sy skuif in 2008 na UD Las Palmas het hy hul jongste buitelandse doelmaker geword en tien keer in die 2009/10-seisoen gescoor. In 2010 het hy by Málaga CF aangesluit vir ’n klubrekord van €3,5 miljoen, waar hy hul topskutter geword het en ’n rekord vir ’n Venezolaanse speler in La Liga opgestel het. Twee jaar later het hy na Roebin Kazan in [[Rusland]] verhuis vir €10 miljoen — die hoogste oordragsfooi ooit vir ’n Venezolaanse speler — en indruk gemaak in sowel die Russiese Premierliga as die [[UEFA Europa League]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0207-0e9f041fff58-abfc52c75a5d-1000--rubin-edge-out-levante-in-extra-time/|title=Rubin edge out Levante in extra time|publisher=UEFA|date=14 March 2013|access-date=14 March 2013}}</ref> Ná sy oorgang na Zenit Sint Petersburg in 2014 het Rondón ’n sleutelrol in die span se ligasukses gespeel en sy doeltreffendheid ook op Europese vlak bevestig.<ref>{{cite web|url=https://www.espnfc.com/uefa-europa-league/match/410561/zenit-st-petersburg-psv-eindhoven/report|title=Zenit St Petersburg 3–0 PSV Eindhoven|publisher=ESPN FC|date=26 February 2015|access-date=28 December 2015}}</ref> In 2015 het hy by West Bromwich Albion aangesluit vir ’n toe klubrekord van £12 miljoen, tien doele in sy eerste Premierliga-seisoen aangeteken en later die eerste Venezolaan geword wat by [[Wembley-stadion]] gescore het.<ref>{{cite news|url=http://www.thewestmorlandgazette.co.uk/sport/national/15684989.Alan_Pardew_reveals_talks_with_West_Brom_over_manager___s_job/|title=Alan Pardew reveals talks with West Brom over manager's job|newspaper=The Westmorland Gazette|date=26 November 2017|access-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209194851/http://www.thewestmorlandgazette.co.uk/sport/national/15684989.Alan_Pardew_reveals_talks_with_West_Brom_over_manager___s_job/|archive-date=9 December 2017|url-status=live}}</ref> ’n Suksesvolle uitleenperiode in 2018/19 by Newcastle United het gevolg, waar hy 11 liga-doele aangeteken het. In Mei 2019 is Rondón as Newcastle se speler van die jaar aangewys, en hy was die eerste aanvaller sedert [[Alan Shearer]] in 2003 om hierdie eer te ontvang.<ref name="POTY">{{cite web|url=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/rondon-scoops-annual-gong|title=Rondón scoops annual gong|publisher=Newcastle United F.C.|last=Mitchinson|first=Rory|date=9 May 2019|access-date=26 June 2019|archive-date=26 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626124845/https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/rondon-scoops-annual-gong|url-status=dead}}</ref> Rondón het in Julie 2019 by Dalian Professional aangesluit en later op uitleen by CSKA Moskou gespeel, waar hy ’n sleutelspeler was.<ref>{{Cite news |last=Association |first=Press |date=2019-07-19 |title=Salomón Rondón leaves West Brom to rejoin Rafael Benítez at Dalian Yifang |url=https://www.theguardian.com/football/2019/jul/19/salomon-rondon-leaves-west-brom-rafael-benitez-dalian-yifang-china |access-date=2025-06-03 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{cite web |date=7 December 2020 |editor=EFE |title=Salomón Rondón: "Maradona me enseñó a amar el fútbol" |trans-title="Salomón Rondón: 'Maradona taught me to love football'" |url=https://www.efe.com/efe/espana/deportes/salomon-rondon-maradona-me-enseno-a-amar-el-futbol/10006-4413072 |access-date=3 February 2021}}</ref> In Augustus 2021 het hy by Everton aangesluit en daarna in Januarie 2023 by River Plate in Argentinië gespeel, met wie hy die liga gewen het. In Desember 2023 het hy by Pachuca in Mexiko aangesluit en die CONCACAF Champions Cup-topskorer geword. In Julie 2025 is hy op ’n eenjaar-uitleen by Real Oviedo in Spanje. == Internasionale loopbaan == Rondón het vir Venezuela se onder-20-span by die 2009 FIFA Wêreldbeker in Egipte gespeel en vier doele aangeteken, insluitend ’n hat-trick teen Tahiti, wat die span na die Rondte van 16 gehelp het. Hy het in 2008 op 18-jarige ouderdom vir die senior nasionale span gedebuteer en sy eerste doel kort daarna teen [[Salvadoriaanse nasionale sokkerspan|El Salvador]] geskop. Rondón het Venezuela op verskeie [[Copa América]]-toernooie verteenwoordig, insluitend 2011, 2015 en 2016, en het verskeie belangrike doele aangeteken, wat hom die eerste Venezuelaan gemaak het om op drie Copa América-toernooie te tref. In 2019 het hy Juan Arango se rekord oortref om Venezuela se topskieter ooit te word.<ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.com.ar/news/x/news/411199-rondon-supero-a-arango-y-es-el-maximo-goleador-en-la-historia-de-la-vinotinto|title=Rondón superó a Arango y es el máximo goleador en la historia de la Vinotinto|work=Fox Sports|language=es|date=10 June 2019|access-date=25 June 2019}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Rondón, Salomón}} [[Kategorie:Venezolaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] acpp27r381d83dzgfknvqbbwg3rppoi Vasco da Gama-horlosie 0 455366 2890792 2850363 2026-04-06T18:03:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890792 wikitext text/x-wiki Die groot en mooi '''Vasco da Gama-monument''' in [[Durban]] is op die Victoria Embankment regoor die kleinboothawe. Dit bestaan uit ‘n gietysterfontien en ‘n horlosie. Dit is in 1897 onthul ter herdenking aan die 400-jarige naamgewing van Natal op Kersdag 1497. ==Bron== *Grobler, Jackie: Monumentale Erfenis – ‘n Gids tot 50 Afrikaner-gedenktekens. Pretoria: Kontak-Uitgewers, 2012. {{ISBN|978-0-9584313-5-4}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] 2flvponubnsgmxgcwu2nvo0ni6tu0uq Eugène Bonaparte-monument 0 456161 2890754 2855843 2026-04-06T17:43:42Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890754 wikitext text/x-wiki Die '''Eugène Bonaparte-gedenkteken''' staan op die plek waar die keiserlike prins [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte]] tydens die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] gesneuwel het en is daarom deel van die [[historiese slagveldroete van KwaZulu-Natal]]. Hierdie baken dui die einde van die [[Bonaparte]]-dinastie aan. ==Ligging== Die kruis is by 28° 7′ 36″ suid, 30° 46′ 38″ oos, ‘n 250 meter noord van die Jojosirivier en aan die suidekant van die dorpie Uqweqwe. Dit is ‘n 6 km wes van die hoofpad van [[Nondweni]] na [[Vryheid]], noordnoordwes van [[Barklieside]], noordwes van [[Babanango]] en oos van [[Dundee]]. Die monumente wat die [[Slag van Bloedrivier]] herdenk, is effens wes. ==Kruis== Hierdie marmerkruis staan in ‘n gedenktuin onder bome wat in die vroeë 1900’s aangeplant is. Die jaar na sy dood het sy ma, keiserin Eugenie, die terrein besoek. Op die kruis is die volgende bewoording aangebring: ''This cross is erected by Queen Victoria in affectionate remembrance of Napoleon Eugene Louis Jean Joseph, Prince Imperial, to mark the spot where while assisting in a reconnaissance with the British troops on the 1st June 1879 he was attacked by a party of Zulus and fell with his face to the foe.'' ==Monument== Die kruis is in 1939 tot ‘n gedenkwaardigheid verklaar. ‘n Verdere gedenksteen is op 1 Junie 1979 deur die Franse ambassadeur in Suid-Afrika namens die Franse regering onthul. ==Bibliografie== *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. [[Kaapstad]]: Kultuurstigting [[Rembrandt van Rijn]] vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972. [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] jyki5kcy83yqsxy1n15r8zgkrcl3d5d DeepMind 0 456201 2890732 2856113 2026-04-06T17:33:06Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890732 wikitext text/x-wiki [[Lêer:DeepMind new logo.svg|duimnael]] '''DeepMind Technologies Limited''',<ref name="CompaniesHouse">{{Cite web |date=2010-09-23 |title=DeepMind Technologies Limited overview - Find and update company information - Gov.uk |url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/07386350 |access-date=2024-12-14 |website=Companies House |language=en |archive-date=22 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722103704/https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/07386350 |url-status=live }}</ref> wat handel dryf as '''Google DeepMind''' of eenvoudig '''DeepMind''', is 'n Brits-Amerikaanse [[kunsmatige intelligensie]]-navorsingslaboratorium wat dien as 'n filiaal van [[Alphabet Inc.]]. Gestig in die [[Verenigde Koninkryk]] in 2010, is dit in 2014 deur [[Google]] verkry<ref name=":4">{{Cite web|url=https://dealbook.nytimes.com/2014/01/27/google-acquires-british-artificial-intelligence-developer/|title=Google Acquires British Artificial Intelligence Developer|last=Bray|first=Chad|date=27 Januarie 2014|website=DealBook|language=en|access-date=4 November 2019|archive-date=27 Januarie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140127190716/https://dealbook.nytimes.com/2014/01/27/google-acquires-british-artificial-intelligence-developer/|url-status=live}}</ref> en saamgesmelt met Google AI se Google Brain-afdeling om Google DeepMind in April 2023 te word. Die maatskappy se hoofkwartier is in [[Londen]], met navorsingsentrums in die [[Verenigde State]], [[Kanada]],<ref name=":5">{{cite web |title=About Us |url=https://deepmind.com/about/ |website=DeepMind |date=14 May 2024 |access-date=7 Julie 2018 |archive-date=23 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223063517/https://deepmind.com/about/ |url-status=live }}</ref> [[Frankryk]],<ref>{{cite web |title=A return to Paris |url=https://deepmind.com/blog/a-return-to-paris/ |website=DeepMind |date=14 Mei 2024 |access-date=17 November 2018 |archive-date=29 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329073125/https://deepmind.com/blog/a-return-to-paris/ |url-status=live }}</ref> [[Duitsland]] en [[Switserland]]. In 2014 het DeepMind neurale Turing-masjiene bekendgestel ([[neurale netwerk]]e wat toegang tot eksterne geheue kan kry soos 'n konvensionele Turing-masjien).<ref name="arxiv">{{cite arXiv |eprint= 1410.5401 |title= Neural Turing Machines |last1= Graves |first1= Alex |last2= Wayne |first2= Greg |last3= Danihelka |first3= Ivo |class= cs.NE |year= 2014 }}</ref><ref>[http://www.technologyreview.com/view/533741/best-of-2014-googles-secretive-deepmind-startup-unveils-a-neural-turing-machine/ Best of 2014: Google's Secretive DeepMind Startup Unveils a "Neural Turing Machine"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151204081728/http://www.technologyreview.com/view/533741/best-of-2014-googles-secretive-deepmind-startup-unveils-a-neural-turing-machine/ |date=4 Desember 2015 }}, ''MIT Technology Review''</ref> Die maatskappy het baie neurale netwerkmodelle geskep wat met versterkingsleer opgelei is om [[videospeletjie]]s en bordspeletjies te speel. Dit het in 2016 opslae gemaak nadat sy AlphaGo-program Lee Sedol, 'n [[Go]]-wêreldkampioen, in 'n vyf-wedstryd-wedstryd geklop het, wat later in die dokumentêr ''AlphaGo'' verskyn het.<ref>{{Citation|last=Kohs|first=Greg|title=AlphaGo|date=29 September 2017|url=https://www.imdb.com/title/tt6700846/|others=Ioannis Antonoglou, Lucas Baker, Nick Bostrom|access-date=9 Januarie 2018|archive-date=6 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406000346/https://www.imdb.com/title/tt6700846/|url-status=live}}</ref> 'n Meer algemene program, AlphaZero, het die kragtigste programme wat [[go]], [[skaak]] en [[shogi]] (Japannese skaak) gespeel het, geklop na 'n paar dae se spel teen homself met behulp van versterkingsleer.<ref>{{Cite arXiv|first1=David|last1= Silver|first2=Thomas|last2= Hubert|first3= Julian|last3=Schrittwieser|first4= Ioannis|last4=Antonoglou |first5= Matthew|last5= Lai|first6= Arthur|last6= Guez|first7= Marc|last7= Lanctot|first8= Laurent|last8= Sifre|first9= Dharshan|last9= Kumaran|first10= Thore|last10= Graepel|first11= Timothy|last11= Lillicrap|first12= Karen|last12= Simonyan|first13=Demis |last13=Hassabis|author-link13=Demis Hassabis |eprint=1712.01815|title=Mastering Chess and Shogi by Self-Play with a General Reinforcement Learning Algorithm|class=cs.AI|date=5 Desember 2017}}</ref> DeepMind het sedertdien modelle opgelei vir spel (MuZero, AlphaStar), vir [[meetkunde]] (AlphaGeometry) en vir [[algoritme]]-ontdekking ([[AlphaEvolve]], AlphaDev, AlphaTensor). In 2020 het DeepMind beduidende vordering gemaak in die probleem van proteïenvouing met [[AlphaFold]], wat toprekords behaal het op maatstaftoetse vir proteïenvouvoorspelling.<ref>{{cite news |last=Callaway |first=Ewen |date=30 November 2020 |title='It will change everything': DeepMind's AI makes gigantic leap in solving protein structuress |url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-03348-4 |work=Nature |access-date=31 Augustus 2021 |archive-date=28 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210828171413/https://www.nature.com/articles/d41586-020-03348-4 |url-status=live }}</ref> In Julie 2022 is aangekondig dat meer as 200 miljoen voorspelde proteïenstrukture, wat feitlik alle bekende proteïene verteenwoordig, op die AlphaFold-databasis vrygestel sou word.<ref name="geddes">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/technology/2022/jul/28/deepmind-uncovers-structure-of-200m-proteins-in-scientific-leap-forward |title=DeepMind uncovers structure of 200m proteins in scientific leap forward |first=Linda |last=Geddes |work=The Guardian |date=28 Julie 2022 |archive-date=2 Oktober 2022 |access-date=28 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002210319/https://www.theguardian.com/technology/2022/jul/28/deepmind-uncovers-structure-of-200m-proteins-in-scientific-leap-forward |url-status=live }}</ref><ref name="alphafold DB">{{cite web |url=https://www.deepmind.com/blog/alphafold-reveals-the-structure-of-the-protein-universe |title=AlphaFold reveals the structure of the protein universe |date=28 Julie 2022 |work=DeepMind |access-date=28 Julie 2022 |archive-date=28 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728110649/https://www.deepmind.com/blog/alphafold-reveals-the-structure-of-the-protein-universe |url-status=live }}</ref> Google DeepMind het verantwoordelik geword vir die ontwikkeling van Gemini (Google se familie van [[groottaalmodel]]le) en ander generatiewe KI-instrumente, soos die teks-na-beeld-model Imagen, die teks-na-video-model Veo en die teks-na-musiek-model Lyria. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] [[Kategorie:Google]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] nq700z78xxj1c4uibu4gv0lrrvq2qsi Boeren Beschermings Vereeniging 0 456321 2890709 2857321 2026-04-06T17:14:42Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890709 wikitext text/x-wiki Die '''Zuid-Afrikaansche Boeren Beschermings Vereeniging''' was die eerste politieke party onder die Nederlandssprekende bevolking van die [[Kaapkolonie]]. ==Agtergrond== Die regering in [[Kaapstad]] het geld nodig gehad vir die aanleg van die spoorlyn na die diamantvelde en om die [[Negende Grensoorlog]] (van die [[Kaapse grensoorloë]]) teen Gaika en Galeka te voer. Daarom besluit die kabinet onder [[Gordon Sprigg]] in Junie 1878 om ‘n aksynsbelasting op die stook van [[brandewyn]] te hef. Laat die vorige jaar het die wingerdboere juis die [[KWV]] gestig om die bedryf te reguleer in die aanhoudende swak ekonomiese toestande. Die regering maak die fout om die vereniging nie oor die besluite te raadpleeg nie. Die boere was ontstoke en het hulle verskeie openbare protesvergaderings gehou. [[Onze Jan Hofmeyr]], die redakteur van [[De Zuid-Afrikaan]] het as leier na vore getree. Die proteste is ook gesteun deur [[Di Patriot]]. ==Party== Dit lei tot ‘n samehorigheidsgevoel, die ontwikkeling van ‘n politieke bewussyn en die stigting van ‘n politieke party om te waak oor die belange van die boere. Die grondwet van die nuwe party, die Boerebeskermingsvereniging, is op ‘n publieke byeenkoms van boere op 12 Augustus 1878 te [[Stellenbosch]] goedgekeur. Duidelik was die doelstellings: die beskerming van die belange van al die boere, die erkenning van Nederlands as taal in die parlement, die stryd teen die al groter wordende Engelse invloed, die behoorlike registrasie van kiesers, die stel van die juiste persone as kandidate in verkiesings, en dat daar ernstig gewaak sal word teen knoeiery in verkiesings. Die hoofkantoor sou in Kaapstad wees en daar is beoog om jaarliks ‘n kongres te hou.Met die formele stigting op 31 Oktober was daar reeds verskeie takke oor die hele land, tot in [[Alexandria]] en [[Humansdorp]]. Na die 1878-verkiesing het die party 9 uit die 21 senaatsetels beset en na die verkiesing van die volgende was die helfte van die lede van die laerhuis lid van die nuwe party. Hofmeyr self is as die verteenwoordiger vir Stellenbosch verkies. Die party bewerkstellig die val van die Sprigg-kabinet. In die nuwe kabinet onder [[Thomas Scanlen]] word Hofmeyr as minister aangestel. Op 24 Mei 1883 besluit die party op [[Richmond]] in die [[Karoo]] om met die [[Afrikanerbond]] saam te smelt. Die Afrikanerbond het op daardie stadium 116 takke en 5800 lede gehad en die Boerebeskermingsvereniging bring ‘n verdere 2000 lede en 18 takke. ==Ander leiersfigure== *Willem Petrus de Villiers (*[[Paarl]], 10 Januarie 1843 - †Stellenbosch, 10 April 1908), predikant in die NG-kerk, parlementslid vir [[Beaufort-Wes]] *Daniël Petrus van den Heever (*Boesmansfontien, distrik [[Colesberg]], 18 Januarie 1838 - †[[Venterstad]], 4 September 1903), boer, groot kampvegter vir die behoud van Nederlands, lid van die Kaapse parlement ==Bibliografie== *Böeseken, A.J.: Die Nuusbode. Kaapstad: Nasou, 1966 ([[Anna Böeseken]]) *Kruger, D.W. (red.): Geskiedenis van Suid-Afrika. Kaapstad: Nasou, 1966 *Muller, C.F.J. (red.): Vyfhonderd Jaar Suid-Afrikaanse Geskiedenis. Pretoria: Academica,1973. [[Kategorie:Voormalige politieke partye in Suid-Afrika]] 0sx7wpwafw5sw3smy0cofniu0sgdf5b Erfurthuis 0 457422 2890752 2869488 2026-04-06T17:42:58Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890752 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Erfurthuis 1.JPG|duimnael|Erfurthuis, Ryneveldstraat 37, Stellenbosch]] '''Erfurthuis''' is een van die besbewaarde historiese geboue op [[Stellenbosch]]. ==Ligging== Die huis is by Ryneveldstraat 37 en word omring deur [[Wilgenhof]], die Kruiskerk, die Khaya, Huis Neethling, die ou sinagoge en die museum van die [[Universiteit van Stellenbosch]]. ==Huis== Die grond waarop die huis staan, was deel van ‘n plaas wat in 1683 hier aan Harmen Jansz Potgieter toegeken is. Jan Beyers het in 1876 die indrukwekkende dubbelverdiepinggesinswoning met die opvallende hout- en smeeysterbalkon wat die huis heeltemal omring, gebou. Die het ruim kamers, dubbele voordeure met glassyvensters en ‘n waaiervenster oor die ingang. Alhoewel dit in die Victoriaanse tydperk opgerig is, het dit kenmerke van die Nederlandse koloniale boustyl. Rondom die tuin staan nog die oorspronklike smeeyster-heining met hekke. ==Gebruik== Die jaar na die dood van Anna, die weduwee van Jan Beyers, is die huis ingerig as ‘n koshuis vir die meisies van die destydse [[Hoër Meisieskool Bloemhof]] (tans die museum) regoor die straat. Daarna het dit die kantore van die NG-kerk gehuisves. Sedert 1991 word die gebou deur die Stellenbosch Museum gebruik. Daar is ‘n omvattende biblioteek wat fokus op die kultuurggeskiedenis van die Afrikaner en die kontreigeskiedenis van Stellenbosch. Ook die kantore van die [[Woordfees]] is in die huis. ==Bibliografie== *https://evendo.com/locations/south-africa/breede-river-valley/attraction/erfurthuis *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, Calvinia, Colesberg, Uitenhage. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004 *Naudé, Eduan: Historiese Stellenbosch – Erfurthuis. In: Stellenbosch Tatler, 22 November 2025 *https://www.stellenboscherfenistrust.co.za/downloads/Museumhuise.pdf [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Argitektuur]] jn8rgfqsf0cga0eymb6nicxe5lsvsbx Antieke ruimtevaarders 0 457517 2890966 2886818 2026-04-06T22:53:43Z BurgertB 2401 Skakels 2890966 wikitext text/x-wiki [[beeld:Antropomorfi detti astronauti (b) - R 1 - Area di Zurla - Nadro (ph Luca Giarelli).jpg|thumb|260px|[[Petroglief|Petrogliewe]] van Val Camonica, [[Italië]]; aanhangers van antieke ruimtevaarders glo dié figure beeld ruimtevaarders uit.]] [[Beeld:Mesopotamian cylinder seal impression.jpg|thumb|260px|[[Mesopotamië|'n Mesopotamiese]] [[silinderseël]].]] '''Antieke ruimtevaarders''' (of '''antieke buiteaardse wesens''') verwys na 'n [[skynwetenskap]]like geloof,<ref name="Lieb 1998">{{Citation |last=Lieb |first=Michael |title=Children of Ezekiel: Aliens, UFOs, the Crisis of Race, and the Advent of End Time |pages=51–54, 249–251 |year=1998 |chapter=The Psycho-pathology of the Bizarre |chapter-url=https://books.google.com/books?id=OXhsbM6-lx0C&pg=PA51 |place=Durham, Noord-Carolina en Londen |publisher=Duke University Press |doi=10.2307/j.ctv11sn0vx.6 |isbn=0-8223-2137-8 |oclc=9354231}}</ref><ref name="Hammer-Swartz 2021">{{Citation |last1=Hammer |first1=Olav |title=Handbook of UFO Religions |volume=20 |pages=151–177 |year=2021 |editor-last=Zeller |editor-first=Ben |series=Brill Handbooks on Contemporary Religion |chapter=Ancient Aliens |chapter-url=https://books.google.com/books?id=tkswEAAAQBAJ&pg=PA151 |place=Leiden en Boston |publisher=Brill Publishers |doi=10.1163/9789004435537_008 |isbn=978-90-04-43437-0 |issn=1874-6691 |s2cid=243018663 |last2=Swartz |first2=Karen }}</ref><ref>{{Citation |last=May |first=Andrew |title=Pseudoscience and Science Fiction |page=133 |year=2016 |url=https://books.google.com/books?id=2O0QDQAAQBAJ&pg=PA133 |edition=illustrated |place=Heidelberg |publisher=Springer Verlag |bibcode=2017psf..book.....M |isbn=978-3-319-42605-1}}</ref> ook '''paleokontak''' genoem, dat intelligente [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] (buiteaardse ruimtevaarders) die [[Aarde]] in die oudheid of [[voorgeskiedenis]] besoek en kontak met die [[mens]] gemaak het.<ref name="Lieb 1998" /><ref name="Hammer-Swartz 2021" /> Voorstanders van die teorie glo dié kontak het die ontwikkeling van moderne [[Kultuur|kulture]], [[tegnologie]], [[godsdiens]]te en menslike [[biologie]] beïnvloed.<ref name="Lieb 1998" /><ref name="Hammer-Swartz 2021" /> 'n Algemene geloof is dat die [[Godheid|gode]] van die meeste (of alle) godsdienste 'n buiteaardse oorsprong het, en dat gevorderde tegnologieë wat hulle na die Aarde gebring het, deur die antieke mens as bewys van goddelike status vertolk is.<ref name="Lieb 1998" /><ref name="Hammer-Swartz 2021" /><ref>{{Citation |title=Cithara |orig-date=November 1961 |date=April 20, 2013 |volume=1 |pages=12 |url=https://www.bookdepository.com/Cithara-V1-No-1-November-1961-St-Bonaventure-University/9781258677152?ref=bd_recs_1_1 |access-date=June 8, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220175239/https://www.bookdepository.com/Cithara-V1-No-1-November-1961-St-Bonaventure-University/9781258677152?ref=bd_recs_1_1 |archive-date=February 20, 2022 |url-status=live |publisher=Literary Licensing [St. Bonaventure University] |isbn=978-1-258-67715-2}}</ref> [[Akademie|Akademici]] en [[Argeologie|argeoloë]] neem nie die idee dat antieke ruimtevaarders bestaan en die Aarde besoek het, ernstig op nie en beskryf sulke bewerings as skynargeologie<ref>{{Citation |author-last=Rathje |author-first=William |title=The Ancient Astronaut Myth |date=January–February 1978 |journal=Archaeology |volume=31 |issue=1 |pages=4–7 |place=New York |publisher=Archaeological Institute of America |issn=0003-8113 |jstor=41726852 |author-link=William Rathje}}</ref> of onwetenskaplik.<ref>{{Citation |author-last=Cole |author-first=John R. |title=Advances in Archaeological Method and Theory |date=1980 |volume=3 |pages=1–33 |editor-last=Schiffer |editor-first=Michael B. |chapter=Cult Archaeology and Unscientific Method and Theory |place=Cambridge, Massachusetts |publisher=Academic Press |doi=10.1016/B978-0-12-003103-0.50006-X |isbn=0-12-003103-5 |jstor=20170153 |s2cid=142959012}}</ref> Dit het nog geen geloofbare behandeling in vakgeskrifte ontvang nie.<ref>Harrold; "Noah's Ark and Ancient Astronauts: Pseudoscientific Beliefs About the Past Among a Sample of College Students;" The Skeptical Inquirer; vol 11.1; 1986: 61; Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal; December 13, 2010.</ref> Wanneer voorstanders van die idee met bewyse probeer vorendag kom dat hulle reg is, word dit dikwels as versinsels afgemaak.<ref name="Hines">Hines. T. ''Pseudoscience and the Paranormal''. Prometheus Books, 2003. p. 304</ref> Sommige skrywers en kenners glo ook teorieë oor antieke ruimtevaarders het [[Rassisme|rassistiese]] ondertone, omdat dit die prestasies en vermoëns van inheemse kulture oor die hoof sien.<ref name="Lieb 1998" /><ref name=":2">{{Cite web |last=Bond |first=Sarah E. |date=November 13, 2018 |title=Pseudoarchaeology and the Racism Behind Ancient Aliens |url=http://hyperallergic.com/470795/pseudoarchaeology-and-the-racism-behind-ancient-aliens/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719042917/https://hyperallergic.com/470795/pseudoarchaeology-and-the-racism-behind-ancient-aliens/ |archive-date=July 19, 2023 |access-date=July 11, 2023 |website=Hyperallergic |language=en-US}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Close encounters of the racist kind |url=https://www.splcenter.org/hatewatch/2018/01/02/close-encounters-racist-kind |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319194136/https://www.splcenter.org/hatewatch/2018/01/02/close-encounters-racist-kind |archive-date=March 19, 2024 |access-date=July 11, 2023 |website=Southern Poverty Law Center |date=January 2, 2018 |language=en}}</ref> ==Oorsig== Verskeie terme word gebruik om na aansprake oor antieke ruimtevaarders te verwys, soos antieke buiteaardse wesens,<ref>{{Citation |last=Gromacki |first=Gary |title=Ancient Aliens or Demonic Deception? |date=2012 |journal=Journal of Ministry & Theology |volume=16 |issue=2 |url=http://www.galaxie.com/article/jmat16-2-02 |access-date=July 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129162453/https://www.galaxie.com/article/jmat16-2-02 |archive-date=November 29, 2022 |url-status=live}}</ref> antieke ufonoute,<ref>{{Citation |last=Lewis |first=James R. |title=Excavating Tradition: Alternative Archaeologies as Legitimation Strategies |date=2012 |work=Numen: International Review for the History of Religions |volume=59 |issue=2/3 |pages=202–221 |doi=10.1163/156852712X630789}}</ref> antieke ruimtevlieëniers,<ref name="Grünschloß">{{Citation |last=Grünschloß |first=Andreas |title=Ancient Astronaut Narrations. A Popular Discourse on Our Religious Past |date=2007 |journal=Fabula |volume=48 |issue=3–4 |pages=205–228 |url=https://www.uni-marburg.de/fb03/ivk/mjr/pdfs/2006/articles/gruenschloss2006.pdf |access-date=July 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005024215/https://www.uni-marburg.de/fb03/ivk/mjr/pdfs/2006/articles/gruenschloss2006.pdf |archive-date=October 5, 2016 |url-status=live |doi=10.1515/FABL.2007.018 |s2cid=163071861}}</ref> paleo- of skynkontak,<ref>{{Citation |last=Herrick |first=James A. |title=The Men Behind the Myths: Erich von Däniken |date=February 6, 2009 |work=Christianity Today |url=http://www.christianitytoday.com/ct/2009/february/17.23.html |access-date=July 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129162456/https://www.christianitytoday.com/ct/2009/february/17.23.html |archive-date=November 29, 2022 |url-status=live |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129162456/https://www.christianitytoday.com/ct/2009/february/17.23.html }}</ref> ruimtevaarder- of buiteaardse gode,<ref name="Hiscock">{{Citation |last=Hiscock |first=Peter |title=Cinema, Supernatural Archaeology, and the Hidden Human Past |date=2012 |work=Numen: International Review for the History of Religions |volume=59 |issue=2/3 |pages=156–177 |doi=10.1163/156852712X630761}}</ref><ref>{{Citation |last=Hanegraaff |first=Wouter J. |title=Fiction in the Desert of the Real: Lovecraft's Cthulhu Mythos |date=2007 |journal=Aries |volume=7 |issue=1 |pages=85–109 |doi=10.1163/157005906X154728}}</ref> of paleo- of Bybelse SETI (soektog na buiteaardse intelligensie).<ref name="Richter">{{Citation |last=Richter |first=Jonas |title=Traces of the Gods: Ancient Astronauts as a Vision of Our Future |date=2012 |work=Numen: International Review for the History of Religions |volume=59 |issue=2/3 |pages=222–248 |url=https://zenodo.org/record/894139 |access-date=June 29, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129162446/https://zenodo.org/record/894139 |archive-date=November 29, 2022 |url-status=live |doi=10.1163/156852712X630798}}</ref><ref>{{Citation |last1=Lewis |first1=James R. |title=Introduction (to special issue on alternative archeologies) |date=2012 |work=Numen: International Review for the History of Religions |volume=59 |issue=2/3 |pages=119–124 |doi=10.1163/156852712X630734 |last2=Andersson |first2=Pia}}</ref> Mense wat in sulke antieke-ruimtevaarder-verhale glo, handhaaf dikwels die standpunt dat alle of sommige mense óf afstammelinge óf skeppings is van buiteaardse intelligensie wat in ’n stadium in die antieke verlede op die Aarde geland het. ’n Verwante idee is dat menslike kennis, godsdiens en kultuur van buiteaardse besoekers in antieke tye afkomstig is, in dié sin dat antieke ruimtevaarders as ’n “moederkultuur” opgetree het. Daarbenewens beweer voorstanders dikwels dat reisigers uit die buitenste ruim baie van die strukture op die planeet (soos die [[Egiptiese piramide]]s en die [[Moai]]-klipkoppe van [[Paaseiland]]) gebou het of mense gehelp het om dit te bou.<ref>{{Citation |last=Olien |first=Michael D. |title=The Human Myth: An Introduction to Anthropology |date=1978 |pages=[https://archive.org/details/humanmythintrodu0000olie/page/236 236–241, 245, 255] |url=https://archive.org/details/humanmythintrodu0000olie/page/236 |chapter=Did Ancient Astronauts Bring Civilization? |chapter-url=https://books.google.com/books?id=mvFKAAAAYAAJ&pg=PA236 |place=USA |publisher=Harper & Row |isbn=0-06-044918-7 |url-access=registration}}</ref> Voorstanders voer aan die bewys vir antieke ruimtevaarders spruit uit dokumentêre leemtes in historiese en argeologiese rekords, terwyl hulle argeologiese artefakte noem wat hulle, in teenstelling met hoofstroomverklarings, as anachronisties beskou en glo buite die tegniese vermoëns van die mense was wat dit gemaak het. As ’n skynargeologie kry die idee aandag in randmedia van die sensasiepers, soos die History Channel-reeks ''Ancient Aliens''.<ref>{{Cite web |last=Killgrove |first=Kristina |title=What Archaeologists Really Think About Ancient Aliens, Lost Colonies, And Fingerprints Of The Gods |url=https://www.forbes.com/sites/kristinakillgrove/2015/09/03/what-archaeologists-really-think-about-ancient-aliens-lost-colonies-and-fingerprints-of-the-gods/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711120326/https://www.forbes.com/sites/kristinakillgrove/2015/09/03/what-archaeologists-really-think-about-ancient-aliens-lost-colonies-and-fingerprints-of-the-gods/ |archive-date=July 11, 2023 |access-date=July 11, 2023 |website=Forbes |language=en}}</ref> Sulke programme gebruik ’n sekere strategie om feite met fiksie te vermeng ten einde teorieë van ’n alternatiewe verlede te versprei, met uitdrukkings wat aansluit by [[Wit oppergesag|witheerssugtige]], nativistiese, imperialistiese, setlaarkoloniale en Christelike Identiteit-oortuigings wat op die verlede betrekking het. Die bekende voorstanders van antieke buiteaardse wesens verklaar hulle is deel van ’n onderdrukte minderheid akademici en dat “groot argeologie” saamsweer om hulle te ontmagtig.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Rossi |first=Franco |date=2021 |title=Reckoning with the Popular Uptake of Alien Archaeology |url=https://www.tandfonline.com/eprint/XU4SAMREFCGWJDSGFMHS/full?target=10.1080/14655187.2021.1920795 |url-status=live |journal=Public Archaeology |volume=18 |issue=3 |pages=162–183 |doi=10.1080/14655187.2021.1920795 |s2cid=237124510 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010101054/https://www.tandfonline.com/eprint/XU4SAMREFCGWJDSGFMHS/full?target=10.1080/14655187.2021.1920795 |archive-date=October 10, 2022 |access-date=June 28, 2023}}</ref> Hulle fokus hoofsaaklik op monumentale argeologiese strukture en beweer dit kon slegs met buiteaardse ingryping gebou word. Die implikasie is dat die inheemse mense in die streke waar dié monumente voorkom, dit nie op eie stoom kon bou nie.<ref>{{Cite web |date=February 28, 2019 |title="Ancient Aliens": A Damaging Perspective |url=https://theliberatormagazine.com/2019/02/28/ancient-aliens-a-damaging-perspective/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711120638/https://theliberatormagazine.com/2019/02/28/ancient-aliens-a-damaging-perspective/ |archive-date=July 11, 2023 |access-date=July 11, 2023 |website=The Liberator Magazine |language=en}}</ref> Die Dakota/Lakota Sioux-skrywer Ruth H. Burns kritiseer egter in die tydskrif ''Atmos'' die idee dat buiteaardse wesens in die algemeen die standpunt van inheemse, nie-Europese volke ondersteun. Sy meen inheemse volke se verhale wat hulle oorsprong na buiteaardse wesens herlei, is deel van “inheemse uitwissing”, aangesien dit die standpunte van inheemse volke minimaliseer of geheel en al veronagsaam. Baie inheemse volke herlei hulle afkoms na “ster-mense” of soortgelykes: buiteaardse wesens wat as die stamouers van inheemse volke per definisie nie wit of “Aries” kan wees nie.<ref>{{Cite web |last=Burns |first=Ruth H. |date=August 8, 2023 |title=Ancient Ties: Indigenous Peoples and the Extraterrestrial |url=https://atmos.earth/ancient-ties-indigenous-people-and-the-extraterrestrial/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104175657/https://atmos.earth/ancient-ties-indigenous-people-and-the-extraterrestrial/ |archive-date=January 4, 2024 |access-date=January 4, 2024 |website=Atmos}}</ref> ’n Algemene kenmerk in die verhale is dat die buiteaardse wesens wel as lig van velkleur of Aries in gelaatskleur uitgebeeld word, soos wat die prominente voorstander van antieke ruimtevaarders Erich von Däniken in sy grondliggende werk ''Chariots of the Gods?'' beweer het.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Sommige voorstanders van antieke ruimtevaarders word dus met witheerssugtigheid verbind, hoewel hulle teorieë soms ook op Europese kulture toegepas word.<ref>{{cite web |date=November 11, 2017 |title=7 Ancient Sites Some People Think Were Built by Aliens |url=https://www.nationalgeographic.co.uk/travel-and-adventure/7-ancient-sites-some-people-think-were-built-by-aliens |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231226101512/https://www.nationalgeographic.co.uk/travel-and-adventure/7-ancient-sites-some-people-think-were-built-by-aliens |archive-date=December 26, 2023 |access-date=December 26, 2023 |website=National Geographic |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Stothers |first1=Richard |date=2007 |title=Unidentified Flying Objects in Classical Antiquity |url=https://www.jstor.org/stable/30038660 |url-status=live |journal=The Classical Journal |volume=103 |issue=1 |pages=79–92 |issn=0009-8353 |jstor=30038660 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408000555/https://www.jstor.org/stable/30038660 |archive-date=April 8, 2023 |access-date=December 26, 2023}}</ref> Argeoloë het voorheen die bestaan van dié uitspattige aansprake geïgnoreer. Vanweë die toenemende gewildheid van randteorieë het hulle egter omstreeks 2020 begin om via sosiale media aktief met die publiek in gesprek te tree om argeologiese hoofstroomstandpunte te bevorder.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Wade |first=Lizzie |date=April 12, 2019 |title=Beliefs in aliens, Atlantis are on the rise |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.364.6436.110 |url-status=live |journal=Science |language=en |volume=364 |issue=6436 |pages=110–111 |bibcode=2019Sci...364..110W |doi=10.1126/science.364.6436.110 |issn=0036-8075 |pmid=30975865 |s2cid=109940906 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711115909/https://www.science.org/doi/10.1126/science.364.6436.110 |archive-date=July 11, 2023 |access-date=July 11, 2023}}</ref> Die paar toegewyde wetenskaplikes wat wel menings oor die idees uitgespreek het, het dit almal verwerp. [[Carl Sagan]] het byvoorbeeld geskryf: “In die lang litanie van ‘antieke ruimtevaarder’-pop-argeologie het die gevalle wat oënskynlik interessant lyk, volkome redelike alternatiewe verklarings, of is dit verkeerd gerapporteer, of is dit eenvoudige verdigsels, bedrogstukke en verdraaiings.”{{sfnp|Sagan|2011|pp=[https://books.google.com/books?id=vYpP6zmD9G8C&q=ancient+astronaut&pg=PP1 65–68, 79]}} ==Geskiedenis van die geloof in antieke ruimtevaarders== Paleokontakvertellings het die eerste keer in die vroeë [[wetenskapsfiksie]] van die laat 19de en vroeë 20ste eeu verskyn, insluitend die roman ''Edison's Conquest of Mars'' van 1898<ref>{{Cite web |title=Envisioning Martian Civilizations |url=https://www.loc.gov/collections/finding-our-place-in-the-cosmos-with-carl-sagan/articles-and-essays/life-on-other-worlds/envisioning-martian-civilizations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203184021/https://www.loc.gov/collections/finding-our-place-in-the-cosmos-with-carl-sagan/articles-and-essays/life-on-other-worlds/envisioning-martian-civilizations |archive-date=February 3, 2023 |access-date=February 3, 2023 |website=Library of Congress}}</ref> en die werke van [[H.P. Lovecraft]].<ref>Card 2018: p. 249</ref> Die idee is in 1954 in alle erns deur die joernalis Harold T. Wilkins voorgestel. Dit het in die 1960’s in gewildheid toegeneem, hoofsaaklik danksy die [[ruimtewedloop]] en die sukses van Erich von Däniken se werke, hoewel dit ook beperkte oorweging as ’n ernstige hipotese ontvang het. Kritici het deur die 1970’s na vore gekom en Von Däniken se aansprake gediskrediteer. Ufoloë het die idee van die [[VVV]]-omstredenheid geskei. Teen die vroeë 1980’s was daar min oorblywende steun te vinde.<ref>{{Cite book |last=Williams |first=William F. |url=https://books.google.com/books?id=vH1EAgAAQBAJ&pg=PT47 |title=Encyclopedia of Pseudoscience: From Alien Abductions to Zone Therapy |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-1-135-95522-9 |via=Google Books}}</ref> ===Shklovsky en Sagan=== [[Beeld:Stone statue, late Jomon period.JPG|thumb|200px|’n [[Japan]]nese mensefiguur wat gemaak is tydens die Jōmon-tydperk (gedateer 1000–400 v.C.).]] [[Beeld:P1150882 Louvre Relief Dudu AO2394 rwk.jpg|thumb|220px|[[Votiewe offer|Votiefreliëf]] van die gevleuelde priester van Dudu wat in die [[Louvre]], [[Parys]], uitgestal word.]] [[Beeld:Pacal the Great tomb lid.svg|thumb|200px|Die sarkofaagdeksel van [[Kʼinich Janaabʼ Pakal]] (Pakal die Grote), 'n ''ajaw'' van die [[Maja]]stadstaat [[Palenque]].]] Carl Sagan was medeskrywer van die gewilde boek ''Intelligent Life in the Universe'' saam met die Sowjet-astrofisikus Iosif Shklovsky (Iosif Sjklofski), wat in 1966 gepubliseer is.<ref>{{harvp|Shklovskii|Sagan|1966|pages=448–464}} </ref> In sy boek van 1979, ''Broca's Brain'', het Sagan voorgestel dat hy en Shklovsky moontlik die golf boeke oor antieke ruimtevaarders van die 1970’s geïnspireer het, en het hy sy afkeer uitgespreek van “Von Däniken en ander onkritiese skrywers” wat blykbaar op hierdie idees voortgebou het, nie as versigtige spekulasies nie, maar as “geldige bewys van buiteaardse kontak”.<ref>{{Cite book |last=Sagan |first=Carl |url=https://books.google.com/books?id=GlXPqexwO28C&pg=PA79 |title=Broca's Brain: Reflections on the Romance of Science |publisher=Ballantine Books |year=1980 |isbn=0-345-33689-5 |access-date=July 11, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319194137/https://books.google.com/books?id=GlXPqexwO28C&pg=PA79#v=onepage&q&f=false |archive-date=March 19, 2024 |url-status=live |via=Google Books}}</ref> Sagan het daarop gewys dat, hoewel baie legendes, artefakte en sogenaamde misplaaste artefakte ter ondersteuning van hipoteses oor antieke ruimtevaarders aangehaal word, “baie min meer as ’n terloopse vermelding werd is” en maklik met meer konvensionele hipoteses verklaar kan word. Sagan het ook sy vroeëre gevolgtrekking herhaal dat buiteaardse besoeke aan die Aarde moontlik, maar onbevestig en onwaarskynlik, is.{{sfnp|Shklovskii|Sagan|1966}} === Erich von Däniken === Erich von Däniken was in die laat 1960’s en vroeë 1970’s ’n leidende voorstander van hierdie hipotese, en het ’n groot gehoor bereik met die publikasie van sy topverkoper'', Chariots of the Gods?'', in 1968 en die opvolgwerke daarvan. Volgens Von Däniken vereis sekere artefakte ’n gesofistikeerder tegnologiese vermoë vir hulle konstruksie as wat beskikbaar was in die antieke kulture wat dit gebou het. Von Däniken hou vol dié artefakte is gebou óf direk deur buiteaardse besoekers óf deur mense wat die nodige kennis van hierdie besoekers geleer het. Dit sluit [[Stonehenge]], Pumapunku, die [[Moai]] van [[Paaseiland]], die [[Groot Piramide van Giza]] en die antieke [[Bagdad-battery|Bagdad- elektriese battery]] in. Von Däniken skryf antieke kuns en ikonografie oor die wêreld heen beeld lug- en ruimtevoertuie, niemenslike maar intelligente wesens, antieke ruimtevaarders en artefakte van ’n anachronisties gevorderde tegnologie uit. Hy beweer ook geografies geskeide historiese kulture deel kunstemas, wat volgens hom op ’n gemeenskaplike oorsprong dui. Een voorbeeld is Von Däniken se vertolking van die sarkofaagdeksel uit die graf van [[Kʼinich Janaabʼ Pakal|Pakal die Grote]], 'n antieke [[Maja]]heerser van [[Palenque]]. Von Däniken skryf dat die ontwerp ’n sittende ruimtevaarder voorstel. Die ikonografie en die gepaardgaande Majateks identifiseer dit egter as ’n portret van die heerser self met die Wêreldboom van die Majamitologie. [[Beeld:Hieroglif z Abydos.jpg|links|thumb|300px|Die sogenaamde “helikopterhiërogliewe”, by Abydos, [[Egipte]].]] Die oorsprong van baie godsdienste word deur Von Däniken vertolk as reaksies op ontmoetings met ’n buiteaardse ras. Volgens sy siening het mense die tegnologie van die buiteaardse wesens as bonatuurlik beskou en die wesens self as gode. Von Däniken verklaar die mondelinge en geskrewe tradisies van die meeste godsdienste bevat verwysings na buiteaardse besoekers in die vorm van beskrywings van sterre en voertuie wat deur lug en ruimte reis. Een voorbeeld is [[Esegiël]] se openbaring, wat Von Däniken vertolk as ’n gedetailleerde beskrywing van ’n landende ruimteskip. Von Däniken se hipoteses is in die [[VSA]] gewild gemaak ná die NBC-TV-dokumentêr ''In Search of Ancient Astronauts'', aangebied deur Rod Serling, en die rolprent'' Chariots of the Gods''. Kritici voer aan Von Däniken het data verkeerd voorgestel, dat baie van sy aansprake ongegrond is en dat geen van sy kernstellings bevestig is nie.<ref>[http://www.debunker.com/texts/vondanik.html "Erich von Däniken's ''Chariots of the Gods?'': Science or Charlatanism?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190824125416/http://www.debunker.com/texts/vondanik.html|date=August 24, 2019}}; Robert Sheaffer. Via Debunker.com; oorspronklik gepubliseer in NICAP UFO Investigator, Oktober/November 1974</ref> Veral die Christelike kreasionistiese gemeenskap is hoogs krities oor die grootste deel van Von Däniken se werk. Die skrywer oor jong-aarde-kreasionisme Clifford A. Wilson het in 1972 ''Crash Go the Chariots'' gepubliseer, waarin hy probeer het om al die aansprake in'' Chariots of the Gods?'' te weerlê.<ref>{{cite book |last=Wilson |first=C.A. |url=https://books.google.com/books?id=6NuZQgAACAAJ |title=Crash Go the Chariots!: An Alternative to "Chariots of the Gods"? |publisher=Lancer Books |year=1972 |isbn=978-0-909423-00-1}}</ref> In'' Chariots of the Gods?'' verklaar Von Däniken met betrekking tot die [[Nazca-lyne]]: “Uit die lug gesien, was die duidelike indruk wat die 60 km lange vlakte van Nazca op my gemaak het dié van ’n vliegveld.”<ref name="Chariots of the Gods?">{{cite book |last=von Däniken |first=Erich |title=Chariots of the Gods? |date=1968 |publisher=G.P. Putnam Sons |pages=17}}</ref> Aangesien hy besig was om bewys vir antieke buiteaardse wesens te soek, toon Von Däniken bevestigingsvooroordeel, aangesien hy die Nazca-lyne nie as mensgemaak beskou het nie totdat'' Chariots of the Gods?'' gepubliseer is. Hierdie etiese perspektief wat hy aanbied, kan maklik deur ’n leser wat met lugreise vertroud is, aanvaar word, en deur iemand met ’n beperkte kennis van die aard van die geogliewe. Verder, aangesien die meerderheid lesers van die boek nie opgelei is om artefakte uit antieke beskawings te vertolk nie, is hulle vertolking in ’n groot mate onderhewig aan Von Däniken se menings oor die artefakte. Kenneth L. Feder voer aan ’n leser wat die Nazca-lyne vir die eerste keer in ’n boek oor buiteaardse wesens sien, sal baie meer geneig wees om dié kenmerke met 'n buiteaardse oorsprong te verbind as met ’n beskawing wat op Aarde bestaan het.<ref name="Frauds, Myths, and Mysteries">{{Citation |last=Feder |first=Kenneth |title=Frauds, Myths, and Mysteries |date=2018 |pages=189–206 |publisher=Oxford Press |isbn=978-0-19-062965-6}}</ref> In 1970 het Von Däniken erken die Nazca-lyne “kon op hulle reusagtige skaal uitgelê gewees het deur vanaf ’n model te werk met behulp van ’n koördinaatstelsel”.<ref>{{cite book |last=Feder |first=Kenneth |url=http://anthropology.msu.edu/anp264-ss17/files/2013/01/ch09.pdf |title=Frauds, Myths, and Mysteries |date=April 15, 2013 |publisher=McGraw-Hill Education |isbn=978-0-07-803507-4 |edition=8th |page=224 |access-date=October 6, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191006200626/http://anthropology.msu.edu/anp264-ss17/files/2013/01/ch09.pdf |archive-date=October 6, 2019 |url-status=dead}}</ref> === Zecharia Sitchin === [[Zecharia Sitchin]] se reeks ''The Earth Chronicles'', wat begin met ''The 12th Planet'', gaan oor Sitchin se unieke vertolking van antieke [[Sumeries]]e en [[Midde-Ooste]]rse geskrifte, megalitiese terreine en artefakte van oor die wêreld.<ref name="Skepdic">{{Citation |last=Carroll |first=Robert T |title=The Skeptic's Dictionary |date=1994–2009 |work=Zecharia Sitchin and The Earth Chronicles |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |access-date=January 5, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190920223457/http://www.skepdic.com/sitchin.html |archive-date=September 20, 2019 |url-status=live |publisher=John Wiley & Sons}}</ref><ref name="NYT, Kilgannon">{{Citation |last=Kilgannon |first=Corey |title=Origin of the Species, From an Alien View |date=January 8, 2010 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2010/01/10/nyregion/10alone.html |access-date=October 29, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112011856/https://www.nytimes.com/2010/01/10/nyregion/10alone.html |archive-date=November 12, 2020 |url-status=live}}</ref> Hy veronderstel die gode van antieke [[Mesopotamië]] was ruimtevaarders van die planeet “[[Nibiru]]”, wat die Sumeriërs geglo het ’n afgeleë “12de planeet” is (met die [[Son]], [[Maan]] en [[Pluto]] as planete gereken), wat met die god [[Mardoek]] verbind is. Volgens Sitchin wentel Nibiru steeds om die Son in ’n verlengde wentelbaan van 3&nbsp;600 jaar. Moderne [[sterrekunde]] het geen bewyse gevind wat Sitchin se idees ondersteun nie.<ref name="Skepdic" /> Sitchin voer aan daar is Sumeriese tekste wat vertel dat 50 Anunnaki, inwoners van ’n planeet genaamd Nibiru, ongeveer 400&nbsp;000 jaar gelede na die Aarde gekom het met die doel om grondstowwe, veral goud, te ontgin vir terugvoer na Nibiru. Met hulle klein getalle het hulle gou moeg geword vir die taak en begin om arbeiders geneties te manipuleer om in die myne te werk. Ná baie probeerslae het hulle uiteindelik ''Homo sapiens sapiens'' geskep: die ''Adapa'' ("modelmens"), of [[Adam]] van die latere mitologie. Sitchin het aangevoer die Anunnaki was aktief in menslike sake totdat hulle kultuur deur wêreldwye rampe vernietig is, veroorsaak deur die skielike einde van die laaste ystydperk sowat 12&nbsp;000 jaar gelede. Aangesien mense oorleef het maar alles wat hulle gebou het vernietig is, het die Anunnaki die Aarde verlaat nadat hulle mense die geleentheid en middele gegee het om hulleself te regeer. Sitchin se werk het geen hoofstroom- akademiese steun ontvang nie en is wyd deur professionele beoordelaars gekritiseer. Die kenner in Semitiese tale Michael S. Heiser sê baie van Sitchin se vertalings van Sumeriese en Mesopotamiese woorde stem nie ooreen met Mesopotamiese tweetalige [[wigskrif]]woordeboeke wat deur antieke [[Akkadië|Akkadiese]] skrifgeleerdes saamgestel is nie.<ref>{{Citation |title=Open Letter to Zecharia Sitchin |work=stichiniswrong.com |url=http://sitchiniswrong.com/letter/letter.htm |access-date=October 5, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005042914/http://www.sitchiniswrong.com/letter/letter.htm |archive-date=October 5, 2011 |url-status=live}}</ref><ref name="Pilkington">{{Citation |last=Pilkington |first=Mark |title=Zechariah Sitchin |date=August 2003 |work=Fortean Times |url=http://www.forteantimes.com/features/articles/199/zechariah_sitchin.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403132246/http://www.forteantimes.com/features/articles/199/zechariah_sitchin.html |archive-date=April 3, 2013 |url-status=dead |access-date=24 Januarie 2026 |archivedate= 3 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403132246/http://www.forteantimes.com/features/articles/199/zechariah_sitchin.html }}</ref> Alan F. Alford, skrywer van ''Gods of the New Millennium'' (1996), was ’n aanhanger van die antieke-ruimtevaarder-hipotese. Hy het ’n groot deel van sy werk uit Sitchin se hipotese geput. Hy het egter foute in Sitchin se hipotese gevind ná dieper ontleding, en het gesê: “Ek is nou vas oortuig daarvan dat dié gode die vallende hemel verpersoonlik het; met ander woorde, die neerdaal van die gode was ’n poëtiese weergawe van die kataklisme-mite wat sentraal gestaan het in antieke Nabye Oosterse godsdienste.”<ref>{{Citation |title=Ancient Astronauts |url=http://www.eridu.co.uk/Author/human_origins/ancient_astronauts.html |access-date=June 18, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717033657/http://www.eridu.co.uk/Author/human_origins/ancient_astronauts.html |archive-date=July 17, 2011 |url-status=dead |publisher=Eridu.co.uk |archivedate=17 Julie 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717033657/http://www.eridu.co.uk/Author/human_origins/ancient_astronauts.html }}</ref> === Robert Temple === Robert K.G. Temple se boek ''The Sirius Mystery'' van 1976 voer aan die Dogon-volk van Noordwes-[[Mali]] het ’n verslag van buiteaardse besoeke van sowat 5&nbsp;000 jaar gelede bewaar. Hy haal verskeie bewyse aan, insluitend gevorderde sterrekundige kennis wat deur die stam geërf is, beskrywings en vergelykende geloofstelsels met antieke beskawings soos [[antieke Egipte]] en [[Sumer]]. Sy werk steun swaar op die studies van die kulturele antropoloë Marcel Griaule en Germaine Dieterlen.<ref>Temple, Robert K. G., The Sirius Mystery, 1976. {{ISBN|0-09-925744-0}}</ref> Sy gevolgtrekkings is gekritiseer deur wetenskaplikes wat op teenstrydighede in Temple se weergawe wys en voorstel dat die Dogon moontlik van hulle sterrekundige inligting onlangs ontvang het – waarskynlik uit [[Europa|Europese]] bronne – en dat Dogon-etnografie moontlik verkeerd voorgestel is.{{sfnp|Sagan|2011}}<ref>{{Citation |author=Ian Ridpath |title=Investigating the Sirius 'Mystery' |date=1978 |journal=Skeptical Inquirer |url=http://www.csicop.org/si/7809/sirius.html |access-date=October 13, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216222836/http://www.csicop.org/si/7809/sirius.html |archive-date=February 16, 2008 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation |last=van Beek |first=Walter E. A. |title=Dogon Restudied: A Field Evaluation of the Work of Marcel Griaule |date=1991 |work=Current Anthropology |volume=32 |pages=139–167 |doi=10.1086/203932 |s2cid=224796672}}</ref> ===VVV-godsdienste === Verskeie nuwe godsdienstige bewegings, insluitend sommige takke van Teosofie, [[Sciëntologie]], Raëlisme, die [[Aetherius-geselskap]] en Heaven’s Gate, glo in antieke en hedendaagse kontak met buiteaardse intelligensie. Baie van dié gelowe beskou sowel antieke geskrifte as onlangse openbarings as verbind met die optrede van buiteaardse wesens uit ander planetêre stelsels. Sielkundiges het bevind VVV-godsdienste toon ooreenkomste wat daarop dui hulle lede verbind bewustelik of onbewustelik betowering met die [[Meem|meme]] van wetenskapsfiksie.<ref>{{Citation |last=Partridge |first=C.H. |title=UFO religions |date=2003 |url=https://books.google.com/books?id=zHT8CeeiWlIC |publisher=Routledge |isbn=0-415-26324-7}}</ref> ==Voorstanders se bewerings== [[Beeld:Rama welcomed.jpg|thumb|260px|Rama word met sy terugkeer na Ayodhya in koning Ravana se vlieënde strydwa terugverwelkom.]] Onder wetenskaplikes is daar konsensus dat die antieke-ruimtevaarder-hipotese nie onmoontlik is nie, maar ongegrond en onnodig. Die “raaisels” wat as bewys vir die hipotese aangehaal word, kan verklaar word sonder om antieke ruimtevaarders by te sleep; voorstanders soek na raaisels waar geen bestaan nie.<ref name="Hines" /> === Antieke godsdienstige tekste === Voorstanders haal antieke mitologieë aan om hulle standpunte te steun, gebaseer op die idee dat antieke skeppingsmites van gode wat uit die hemel na die Aarde neerdaal om die mensdom te skep of te onderrig, voorstellings is van buiteaardse besoekers, wie se gevorderde tegnologie hulle gode in die mense se oë gemaak het. Voorstanders trek ’n analogie met gebeure in moderne tye wanneer geïsoleerde kulture aan gevorderde tegnologie blootgestel word, soos toe "vragkultusse" in die vroeë 20ste eeu in die Suidelike [[Stille Oseaan]] ontdek is: kulture wat geglo het verskeie Westerse skepe en hulle vragte is deur die gode gestuur as vervulling van profesieë oor hulle terugkeer.<ref>[http://www.sjsu.edu/faculty/watkins/cargocult.htm "Cargo Cults"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121128023429/http://www.sjsu.edu/faculty/watkins/cargocult.htm|date=November 28, 2012}}; SJSU.edu</ref> Die antieke Sumeriese mite [[Enoema Elisj]], ingegraveer op wigskriftablette en deel van die [[Biblioteek van Assurbanipal]], lui dat die mensdom geskep is om gode te dien wat die “Annunaki” genoem is. Voorstanders van die hipotese glo die Annunaki was buiteaardse wesens wat na die Aarde gekom het om goud vir hulle te ontgin. Volgens die voorstanders het die Annunaki besef dat goudontginning ’n tol op hulle spesie geëis het, en toe die menslike ras as slawe geskep.<ref name="Enuma">{{Citation |last=Mark |first=Joshua J. |title=Enuma Elish – The Babylonian Epic of Creation – Full Text |date=May 4, 2018 |url=https://www.worldhistory.org/article/225/enuma-elish---the-babylonian-epic-of-creation---fu/ |access-date=June 9, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423000119/https://www.worldhistory.org/article/225/enuma-elish---the-babylonian-epic-of-creation---fu/ |archive-date=April 23, 2021 |url-status=live |encyclopedia=World History Encyclopedia}}</ref> ====''Ramayana''==== In die [[Hindoemitologie]] reis die gode en hulle [[avatar]]s van plek tot plek in vlieënde voertuie wat Vimanas genoem word. Daar is baie verwysings na hierdie vlieënde voorwerpe in die ''Ramayana'', wat deur die Lankaanse koning Ravana van Sri Lanka gebruik is en uit die 5de of 4de eeu v.C. dateer. Hieronder volg enkele voorbeelde: Uit Boek 6, Kanto CXXIII: Die Magiese Wa:<ref name="ramayana">{{cite book |url=http://www.sacred-texts.com/hin/rama/index.htm |title=Rámáyan of Válmíki |date= |publisher= |translator=Ralph T. H. Griffith |access-date=March 11, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180412232155/http://www.sacred-texts.com/hin/rama/index.htm |archive-date=April 12, 2018 |url-status=live |via=Sacred-Texts.com}}</ref> <blockquote><poem>Is dit nie my wonderlike strydwa nie, Genoem Poesjpak, deur goddelike hande vervaardig. ... Hierdie strydwa, met uiterste sorg bewaar, Sal jou deur die velde van die lug voer, En jy sal onvermoeid neerdaal In die skone koninklike stad Ayodhyá.</poem></blockquote> Uit Boek 6, Kanto CXXIV: Die Vertrek:<ref name="ramayana" /> <blockquote><poem>Vinnig deur die lug, soos [[Rama|Ráma]] verkies het, Het die wonderlike wa van die aarde opgestyg. En versier met swane en silwer vlerke Het dit sy koninklike vrag deur die wolke gedra.</poem></blockquote> Erich von Däniken bespreek die ''Ramayana'' en die ''vimanas'' in hoofstuk 6 van ''Chariots of the Gods?'' en stel voor dat dit “ruimtetuie” was. Ter ondersteuning van sy hipotese bied hy ’n aanhaling aan wat hy sê uit ’n 1889-vertaling van die [[Mahabharata]] deur C. Roy kom: “Bhima het met sy Vimana op ’n enorme straal gevlieg wat so skitterend soos die son was en ’n geraas gemaak het soos die donder van ’n storm.”<ref>Von Däniken, Erich; ''Chariots of the Gods?''; "Chapter 6: Ancient Imagination and Legends or Ancient Facts?"; 1968.</ref><ref>{{cite web |last= |first= |date= |title=Vimanas |url=http://www.main.org/polycosmos/glxywest/vimanas.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210023753/http://www.main.org/polycosmos/glxywest/vimanas.htm |archive-date=February 10, 2010 |accessdate= |work=main.org |publisher= |translator=}}</ref> ====Die Bybel==== =====Genesis en Henog===== [[Genesis]] 6:1-2 en 4 verklaar: {{Blockquote|text=Toe die mense baie begin word het op die aarde en daar vir hulle dogters gebore is, het die hemelwesens gesien die dogters van die mense is mooi en het hulle getrou met die dogters van hulle keuse … In daardie tyd was daar reuse op die aarde, en ook daarna wanneer die hemelwesens na die dogters van die mense toe gekom en kinders by hulle gehad het. Hulle was die sterk mense van die ou tyd, die manne van naam.<ref>[https://www.biblesa.co.za/af/bybel/AFR83/GEN.6 Die Bybel, Genesis 6] (1983-vertaling)</ref>}} Baie Christene beskou dié groepe as die verskillende families van Adam en Eva se kinders. ’n Ander interpretasie is dat die reuse die kinders is van die “seuns van God” en die “dogters van die mense”, hoewel geleerdes onseker is. Die eerste deel van die apokriewe boek [[Henog]] brei uit op en interpreteer Genesis 6:1: dat die “seuns van God” ’n groep van 200 “engele” was wat “Wagters” genoem is, wat na die Aarde neergedaal het om met mense te teel. Hulle nageslag was die reuse wat “al die besittings van mense verbruik het”. Toe mense nie meer die reuse kon onderhou nie, het hulle teen die mensdom gedraai. Die Wagters het mense ook onderrig in [[metallurgie]], skoonheidsmiddels, [[towery]], [[astrologie]], [[sterrekunde]] en [[meteorologie]]. God het toe beveel dat die Wagters in die grond opgesluit word en die Groot Vloed (of die talle [[vloedmite]]s) geskep om die Aarde van die reuse en van die mense wat deur die Wagters kennis ontvang het, te suiwer. Om die voortbestaan van die mensdom te verseker, is [[Noag]] vooraf gewaarsku oor die komende vernietiging. Omdat hulle God ongehoorsaam was, beskryf die boek die Wagters as “gevalle engele”. Sommige voorstanders van antieke ruimtevaarders voer aan dat hierdie verhaal ’n historiese weergawe is van buiteaardse wesens wat die Aarde besoek het, Wagters genoem omdat dit hulle sending was om die mensdom waar te neem. Sommige van die buiteaardse wesens het bevele veronagsaam; hulle het kontak met mense gemaak, met menslike vroue gekruisteel en kennis met hulle gedeel. Die reuse was dus half-mens, half- buiteaardse hibriede.<ref>''Ancient Aliens'', Reeks 2 Episode 7: Angels and Aliens</ref> Chuck Missler en Mark Eastman voer aan moderne [[VVV|VVV’s]] het die gevalle engele, of die nageslag van gevalle engele, vervoer, en dat “Noag se stamboek nie deur die indringing van gevalle engele besmet is nie. Dit blyk dat hierdie vervalsing van die menslike [[Geen (genetika)|geenpoel]] ’n groot probleem op die planeet [[Aarde]] was.”<ref>Missler, Chuck, and Mark Eastman, ''Alien Encounters: The Secret Behind the UFO Phenomenon'' (Coeur d'Alene, ID: Koinonia House, 1997), 207.</ref> Von Däniken stel ook voor die twee engele wat [[Lot]] in Genesis 19 besoek het, was antieke ruimtevaarders wat atoomwapens gebruik het om die stad [[Sodom en Gomorra|Sodom]] te vernietig.<ref>Von Däniken, 37. Le Poer Trench het vroeër gespekuleer dat ’n ruimtetuig kernwapens gebruik het om Sodom te vernietig; Brinsley Le Poer Trench, ''The Sky People'' (New York: Award Books, 1970; kopiereg 1960, Londen) 64–65.</ref> Marc Dem herinterpreteer Genesis deur te skryf die mensdom het op ’n ander planeet begin en dat die [[God]] van die [[Bybel]] ’n buiteaardse wese is.<ref>Gordon Stein, The encyclopedia of the paranormal, Prometheus Books, 1996 p. 29</ref> =====Esegiël===== [[Beeld:Ezekiel's vision.jpg|thumb|260px|’n Gegraveerde illustrasie van Esegiël se “visioen” (1670).]] [[Esegiël]] 1 vertel van ’n visioen waarin Esegiël ’n “enorme wolk” sien wat vuur bevat en weerlig en “helder lig” uitstraal: {{Blockquote|text=Daaruit het vier wesens te voorskyn gekom. Hulle het 'n mensvormige voorkoms gehad, maar elkeen het vier gesigte en vier vlerke gehad. Hulle bene was reguit en hulle voete was soos beeskloue en het geblink soos koper wat opgevryf is. Onder hulle vlerke aan elk van die vier kante van elkeen was daar menshande. Al vier wesens het gesigte en vlerke gehad. Die een se vlerke het aan die een langs hom s'n geraak. Die wesens het nie van koers verander wanneer hulle beweeg nie. Elkeen het reg vooruit beweeg. Elkeen het vier gesigte gehad. Die vorms van hulle gesigte was so: voor dié van 'n mens, regs dié van 'n leeu, links dié van 'n bul, en agter dié van 'n arend … Terwyl ek so na die wesens kyk, sien ek 'n wiel op die grond langs elke wese met sy vier gesigte. Die voorkoms van die wiele en hulle afwerking was soos dié van edelstene. Hulle het eenders gelyk en al vier was so gemaak dat daar 'n wiel dwars binne 'n wiel was; hulle kon in die rigting van enige van hulle vier kante beweeg, maar hulle het nie van koers verander as hulle beweeg nie. Die wiele was groot en indrukwekkend en al vier se vellings was rondom vol oë. Wanneer die wesens beweeg het, het die wiele saam met hulle beweeg, en wanneer die wesens van die grond af opgestyg het, het die wiele ook opgestyg.|title=Esegiël 1:5-10, 15-19 (1983-vertaling)}} In hoofstuk 4 van ''Chariots of the Gods?'', met die titel “Was God an Astronaut?”, stel Von Däniken voor Esegiël het ’n ruimtetuig of ruimtetuie gesien; dié hipotese is reeds in 1956 deur Morris Jessup voorgestel<ref>Von Däniken, 38–39. Morris K. Jessup, ''UFO and the Bible'' (New York: Citadel Press, 1956), 56–59.</ref> en in 1961 deur Arthur W. Orton.<ref>{{Citation |last=Orton |first=Arthur W. |title=The Four-Faced Visitors of Ezekiel |date=March 1961 |page=99 |url=https://www.gutenberg.org/ebooks/30252 |access-date=March 29, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150329203615/http://www.gutenberg.org/ebooks/30252 |archive-date=March 29, 2015 |url-status=live |publisher=Analog Science Fact & Fiction |via=e-text at Project Gutenberg}}</ref> ’n Gedetailleerde weergawe van die hipotese is beskryf deur Josef F. Blumrich in sy boek ''The Spaceships of Ezekiel'' (1974).<ref>Josef F. Blumrich: ''The Spaceships of Ezekiel'', Corgi Books, 1974.</ref> [[Beeld:AhuTongariki.JPG|thumb|links|270px|Ahu Tongariki, [[Paaseiland]].]] ===Antieke strukture en megalitiese terreine=== Voorgestelde bewyse van antieke ruimtevaarders sluit die bestaan van antieke monumente en [[Megaliet|megalitiese]] ruïnes in, soos die [[piramides van Giza]] in [[Egipte]], [[Machu Picchu]] in [[Peru]], die [[Moai]] op [[Paaseiland]] en [[Stonehenge]] in [[Engeland]].<ref>Christopher Penczak, Ascension Magick: Ritual, Myth & Healing for the New Aeon, 2007, p. 226</ref> Ondersteuners beweer dié klipstrukture kon nie met die tegniese vermoëns en gereedskap van die mense van daardie tyd gebou word nie, en voer verder aan dat baie daarvan selfs vandag nie nageboots sou kon word nie. Dié idees word kategories deur hoofstroomargeoloë verwerp. Sommige van hulle het deelgeneem aan eksperimente om groot megaliete te verskuif. Hulle het daarin geslaag om megaliete van tot minstens 40 ton te verskuif,<ref>{{Citation |title=NOVA | Transcripts | Secrets of Lost Empires | Stonehenge |date=February 11, 1997 |url=https://www.pbs.org/wgbh/nova/transcripts/2403stone.html |access-date=June 18, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170830225435/http://www.pbs.org/wgbh/nova/transcripts/2403stone.html |archive-date=August 30, 2017 |url-status=live |publisher=PBS}}</ref><ref>{{Citation |title=NOVA Online | Mysteries of the Nile: The Third Attempt |date=August 27, 1999 |url=https://www.pbs.org/wgbh/nova/egypt/dispatches/990827.html |access-date=June 18, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090430023706/http://www.pbs.org/wgbh/nova/egypt/dispatches/990827.html |archive-date=April 30, 2009 |url-status=live |publisher=Pbs.org}}</ref> en sommige het gespekuleer dat met ’n groter arbeidsmag groter megaliete met behulp van bekende antieke tegnologie gesleep sou kon word.<ref>History Channel "Mega Movers: Ancient Mystery Moves"</ref> ====Piramides van Egipte==== Von Däniken verklaar dat [[antieke Egipte]], met sy groot strukture van die Giza-piramidekompleks, soos die [[Groot Piramide van Giza|Groot Piramide]] en die [[Groot Sfinks van Giza|Groot Sfinks]], skielik en sonder oorgang en ontwikkeling ’n “fantastiese, klaargemaakte beskawing” geword het.<ref>Däniken 1972 aangehaal in Feder 2020: p. 225</ref> Voorstanders van antieke ruimtevaarders stel voor dat terreine soos die piramides van Giza eerder deur buiteaardse wesens gebou is.<ref>Card 2018: p. 82</ref><ref name="auto">Feder 2020: p. 226</ref> Argeologiese bewyse toon egter nie net die lang kulturele trajek van prehistoriese Egipte nie, maar ook die ontwikkelingsprosesse wat die antieke Egiptenare deurgemaak het.<ref name="auto" /> Egiptiese grafte het begin met belangrike dorpsleiers wat in die rotsgrond begrawe is en met grondhope bedek is. Uiteindelik het die eerste [[Farao|farao’s]] grafte gehad wat met vierkantige enkelverdiepingstrukture van moddersteen bedek is wat [[mastaba]]s genoem is. Die [[Piramide van Djoser|trappiramide]] het ontwikkel uit verskeie mastabas wat opmekaargestapel is. Dit het gelei tot die bou van farao [[Djoser]] se Trappiramide by [[Saqqara]], wat volgens rekords deur die antieke Egiptiese argitek en raadgewer [[Imhotep]] gebou is.<ref>Feder 2020: pp. 227–228</ref> Dit was farao [[Sneferu]] wat sy piramide van ’n trapvormige in ’n ware [[piramide]], soos die bekende piramides van Giza, laat ontwikkel het.<ref>Feder 2020: p. 229</ref> ’n [[Papirus]]dokument is ook ontdek met rekords van die bou van die Groot Piramide.<ref>Tallet en Marouard 2014: pp. 8–10</ref> ====Moai==== Die Moaibeelde van Paaseiland is oor kilometers vanaf die Rano Raraku-steengroef na hulle huidige liggings verskuif, en argeoloë het gewonder hoe massiewe beelde soos dié vervoer kon word.<ref>Hunt en Lipo 2011: p. 55</ref> Volgens die volksverhale van die inheemse [[Rapa Nui-volk|Rapa Nui-mense]] het hoofmanne en priesters [[mana]] gebruik om die eiland se beelde te laat "loop".<ref>Hunt en Lipo 2011: p. 56</ref> In 1982 het die Tsjeggiese ingenieur Pavel Pavel en ’n groep van 16 mense ’n replikabeeld van [[beton]] gebruik om ’n metode te toets wat die beelde sou kon vervoer. Hulle het toue daaraan vasgemaak en dit in twee groepe heen en weer getrek en gedraai, wat dit vorentoe laat beweeg het in ’n loopbeweging. Hulle het dit die “yskasmetode” genoem en gedemonstreer dat die massiewe beelde maklik deur ’n klein groep mense verskuif kon word.<ref>Hunt en Lipo 2011: p. 79</ref> ===Godsdienstige en kulturele praktyke=== [[Beeld:Crânedéformé.jpg|thumb|240px|'n Fisiologies gemanupileerde skedel in [[Peru]].]] ’n Paar antieke kulture, soos die antieke Egiptenare en sommige inheemse Amerikaners, het die skedel van hulle kinders kunsmatig verleng. Sommige voorstanders van antieke ruimtevaarders stel voor dit is gedoen om buiteaardse besoekers, wat hulle as gode beskou het, na te boots.<ref name="aa-s3e8">{{Citation |author=Kevin Burns (uitvoerende vervaardiger) |title=Ancient Aliens, Reeks 3, Episode 8: Aliens and Lost Worlds |year=2011 |publisher=A+E Networks |medium=rolprent}}</ref><ref>{{Citation |last1=Vesco |first1=Renato |title=Man-made UFOs 1944–1994 : 50 years of suppression |date=1994 |edition=1st |place=Stelle, IL |publisher=AUP Publishers Network |isbn=0-932813-23-2 |oclc=32056133 |last2=Childress, David Hatcher}}</ref> ====Achenaten==== Onder die antieke heersers wat met verlengde skedels uitgebeeld word, is farao [[Achenaten]] en sy vrou [[Nefertiti]]. Die uitbeelding van Achenaten en sy familie met eienskappe soos verlengde skedels en ledemate, 'n onderontwikkelde bolyf en ginekomastie (groot borste by mans) in [[Amarna]]-kuns word gehipotetiseer as die gevolg van ’n familieverwante siekte.<ref name="auto1">Retief en Cilliers 2011</ref><ref name="auto2">Eshraghian en Loeys 2012: p. 661</ref> Huwelike tussen familielede, veral broers en susters, was algemeen in antieke Egiptiese koninklike families, wat die risiko van sulke afwykings verhoog het.<ref>Habicht en Henneberg 2015</ref><ref name="auto2" /> Studies oor die oorblyfsels van die regerende familie van Egipte se [[18de Dinastie van Egipte|18de Dinastie]] het bewyse van vervormings en siektes gevind.<ref name="auto2" /> Achenaten het waarskynlik verskeie sindrome gehad.<ref name="auto1" /><ref name="auto2" /> Hy het die sonskyfgod [[Aten]] aanbid, en daar word voorgestel dat sodanige aanbidding kan dui op ’n siekte wat deur sonlig verlig word.<ref>Card 2018: p. 80</ref><ref>Eshraghian en Loeys 2012: p. 662</ref> ==In populêre kultuur== Antieke ruimtevaarders word gereeld in wetenskaps- en gruwelfiksie in baie verskillende media behandel. In ’n artikel uit 2004 in die tydskrif ''Skeptic'' skryf Jason Colavito dat Von Däniken baie van sy boek se konsepte ontleen het aan ''Le Matin des magiciens'' ("Die Oggend van die Towenaars"), dat dié boek op sy beurt sterk beïnvloed is deur ''Cthulhu Mythos'', 'n boek deur H.P. Lovecraft, en dat die kern van die antieke-ruimtevaarder-hipotese sy oorsprong het in die werke van H.P. Lovecraft soos “The Call of Cthulhu” en ''At the Mountains of Madness''.<ref>{{Citation |last=Colavito |first=Jason |title=Charioteer of the Gods |work=Skeptic |volume=10 |issue=4 |year=2004 |url=https://www.skeptic.com/eskeptic/04-04-26/ |access-date=July 6, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802150526/http://www.skeptic.com/eskeptic/04-04-26/ |archive-date=August 2, 2016 |url-status=live}}</ref> Colavito het later op dié idee uitgebrei in sy boek ''The Cult of Alien Gods: H. P. Lovecraft and Extraterrestrial Pop Culture''. Die idee dat buiteaardse wesens die Aarde in die verlede besoek het, kom gereeld in fiksiewerke voor. Die strokiesprent ''Thor'' beskou byvoorbeeld die hele [[Noorse mitologie]] as gebaseer op werklike wesens wat in ander dimensies leef, wat deur die [[Wiking]]s as gode aanbid is en wat in moderne tye weer op Aarde verskyn. Von Däniken se werk het egter oor tyd verskeie werke en franchises geïnspireer, soos ''Eternals'', ''Stargate'', ''Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull'', ''Prometheus'' en die TV-reeks ''The X-Files''. Al hierdie werke neem die idee nie ernstig op nie, maar gebruik dit bloot as ’n narratiewe hulpmiddel.<ref>{{cite web |author=Max Evry |date=November 5, 2021 |title=The Pseudoscience Classic That Inspired Eternals... and Many Other Movies |url=https://www.ign.com/articles/pseudoscience-classic-that-inspired-eternals-and-many-other-movies |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531151200/https://www.ign.com/articles/pseudoscience-classic-that-inspired-eternals-and-many-other-movies |archive-date=May 31, 2022 |accessdate=May 16, 2022 |publisher=IGN}}</ref> ’n Ander benadering is om die buiteaardse wesens uit die verhaal te laat en eerder te fokus op toestelle wat hulle agtergelaat het, soos in die romans ''Scarlet Dream'', ''Galactic Derelict'', ''World of Ptavvs'', ''Toolmaker Koan'' en ''A Fire Upon the Deep''.<ref>{{cite web |author=James Davis Nicoll |date=October 8, 2021 |title=Five SF Novels Featuring Ancient Alien Artifacts |url=https://www.tor.com/2021/10/08/five-sf-novels-featuring-ancient-alien-artifacts/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813010840/https://www.tor.com/2021/10/08/five-sf-novels-featuring-ancient-alien-artifacts/ |archive-date=August 13, 2022 |accessdate=May 16, 2022 |publisher=Tor}}</ref> Buiteaardse wesens kan ook verskyn as ’n ouer ras wat mense in hul vroeë tye geskep of gelei het; en hulle is of is nie teenwoordig in die werk se huidige tydperk nie.<ref>{{Cite book |last=Clute |first=John |url=http://sf-encyclopedia.uk/fe.php?nm=elder_races |title=Elder Races |publisher=Orbit |year=1997 |location=London |access-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210928133005/http://sf-encyclopedia.uk/fe.php?nm=elder_races |archive-date=September 28, 2021 |url-status=live}}</ref> ''Ancient Aliens'' is ’n televisiereeks wat voorstanders van die antieke-ruimtevaarder-hipotese bevat, soos Giorgio A. Tsoukalos, David Childress, Erich von Däniken, Steven M. Greer en Nick Pope.<ref>{{Citation |title=Ancient Aliens |date=June 14, 2011 |url=http://www.history.com/shows/ancient-aliens |access-date=June 18, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110704191636/http://www.history.com/shows/ancient-aliens |archive-date=July 4, 2011 |url-status=live |publisher=History.com}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ===Bronne=== {{refbegin|3}} * {{Citation |last=Card |first=Jeb |title=Spooky Archaeology |date=2018 |publisher=University of New Mexico Press |isbn=978-0-8263-5914-8}} * {{Citation |last=Charroux |first=Robert |title=Masters of the world |year=1974 |location=New York |publisher=Berkley Pub. Corp |oclc=3042801}} * {{Citation |last=Colavito |first=Jason |title=Foundations of Atlantis, Ancient Astronauts and Other Alternative Pasts: 148 Documents Cited by Writers of Fringe History, Translated with Annotations |year=2015 |url=https://books.google.com/books?id=DYX2BgAAQBAJ&pg=PA94 |publisher=McFarland |isbn=978-1-4766-1940-8}} * {{Citation |last=Däniken |first=Erich von |title=Chariots of the Gods? |date=1972 |publisher=Berkley Publishing Group |isbn=0-425-16680-5 }} * {{Citation |last1=Eshraghian |first1=Ahad |title=Loeys-Dietz syndrome: A possible solution for Akhenaten's and his family's mystery syndrome |date=2012 |journal=South African Medical Journal |volume=102 |issue=8 |pages=661–664 |doi=10.7196/samj.5916 |doi-broken-date=July 1, 2025 |hdl=10067/1011150151162165141 |pmid=22831939 |last2=Loeys |first2=Bart |doi-access=free |hdl-access=free}} * {{Citation |last=Feder |first=Kenneth |title=Frauds, Myths, and Mysteries |date=2020 |location=New York |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-009641-0}} * {{Citation |last1=Habicht |first1=Michael |title=Body height of mummified pharaohs supports historical suggestions of sibling marriages. |date=2015 |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=157 |issue=3 |pages=519–525 |doi=10.1002/ajpa.22728 |pmid=25916977 |s2cid=205335354 |last2=Henneberg |first2=Maciej |bibcode=2015AJPA..157..519H |doi-access=free}} * {{Citation |last1=Hunt |first1=Terry |title=The Statues that Walked: Unraveling the Mystery of Easter Island |date=2011 |publisher=Free Press |isbn=978-1-4391-5031-3 |last2=Lipo |first2=Carl}} * {{Citation |last=Polidoro |first=Massimo |title=There's a UFO in my painting! |date=2005 |magazine=Skeptical Inquirer |volume=29 |issue=3}} * {{Citation |last1=Retief |first1=Francois Pieter |title=Akhenaten, a unique pharaoh |date=2011 |journal=South African Medical Journal |volume=101 |issue=9 |pages=628–630 |pmid=21920162 |last2=Cilliers |first2=Louise}} * {{Citation |last=Sagan |first=Carl |title=Broca's Brain: Reflections on the Romance of Science |year=2011 |publisher=Random House Publishing Group |isbn=978-0-394-50169-7 |orig-year=1979}} * {{Citation |last1=Shklovskii |first1=Iosif S. |title=Intelligent Life in the Universe |year=1966 |url=https://archive.org/details/intelligentlifei00shkl |place=San Francisco, California |publisher=Holden-Day |oclc=257089397 |last2=Sagan |first2=Carl |translator-last=Fern |translator-first=Paula |url-access=registration}} * {{cite book |last=Sommer |first=Morgana |title=Pseudoarchaeology and the ancient astronaut theory: an analysis of a modern belief system |date=2012 |access-date=April 29, 2022 |type=MSc |publisher=California State University, Monterey Bay |url=https://digitalcommons.csumb.edu/caps_thes/392 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706165413/https://digitalcommons.csumb.edu/caps_thes/392/ |archive-date=July 6, 2022 |url-status=live}} * {{Citation |last1=Tallet |first1=Pierre |title=The Harbor of Khufu on the Red Sea Coast at Wadi al-Jarf, Egypt |date=2014 |journal=Near Eastern Archaeology |volume=77 |issue=1 |pages=4–14 |doi=10.5615/neareastarch.77.1.0004 |s2cid=163572620 |last2=Marouard |first2=Gregory}} {{refend}} ==Nog leestof== * {{Citation |last=Avalos |first=Hector |title=The Ancient Near East in Modern Science Fiction: Zechariah Sitchin's ''The 12th Planet'' as Case Study |date=2002 |work=Journal of Higher Criticism |volume=9 |issue=1 |pages=49–70}} * {{Citation |last=Colavito |first=Jason |title=The Cult of Alien Gods: H. P. Lovecraft and Extraterrestrial Pop Culture |date=2005 |publisher=Prometheus Books |isbn=1-59102-352-1}} * Fagan, Garrett G. (2006). ''Archaeological Fantasies: How Pseudoarchaeology Misrepresents the Past and Misleads the Public''. Routledge. {{ISBN|0-415-30593-4}} * {{Citation |last=Grünschloß |first=Andreas |title="Ancient Astronaut" Narrations: A Popular Discourse on Our Religious Past |date=June 2006 |work=Marburg Journal of Religion |volume=11 |issue=1 |url=http://web.uni-marburg.de/religionswissenschaft/journal/mjr/pdf/2006/gruenschloss2006.pdf |access-date=December 9, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080309165229/http://web.uni-marburg.de/religionswissenschaft/journal/mjr/pdf/2006/gruenschloss2006.pdf |archive-date=March 9, 2008 |url-status=live |issn=1612-2941 }} * Harris, Christie. (1975). ''Sky Man on the Totem Pole?''. New York: Atheneum. {{ISBN|0-689-30450-1}} * {{Citation |last=Raël |title=The Message Given by Extra-terrestrials |date=1974 |publisher=Nova Dist |isbn=2-940252-20-3}} * {{Citation |last=Sitchin |first=Zecharia |title=The 12th Planet (The Earth Chronicles, Book 1) |date=1999 |publisher=Avon |isbn=0-380-39362-X }} * Stiebing, William H. (1984). ''Ancient Astronauts, Cosmic Collisions and Other Popular Theories About Man's Past''. Prometheus Books. {{ISBN|0-87975-285-8}} * Story, Ronald. (1976). ''The Space Gods Revealed: A Close Look at the Theories of Erich von Däniken''. Harper & Row. {{ISBN|0-06-014141-7}} * Trefil, James. (2007). [https://www.csicop.org/sb/show/who_were_the_ancient_engineers_of_egypt/ "Who Were the Ancient Engineers of Egypt?"]. ''Skeptical Inquirer'' (Committee for Skeptical Inquiry) 17.1. * White, Peter. (1976). ''The Past Is Human: Debunking Von Daniken's Gee-Whiz Theories''. Taplinger. {{ISBN|978-0-8008-6266-4}} ==Skakels== * {{Cite web|title='Fringe' or 'cult' archaeology examined by professional archaeologist Keith Fitzpatrick-Matthews |url=https://www.kmatthews.org.uk/cult_archaeology/index.html |access-date=4 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071214041445/http://www.kmatthews.org.uk/cult_archaeology/index.html |archive-date=December 14, 2007 |url-status=dead}} * [https://skepdic.com/vondanik.html Ancient Astronauts] – Skeptic's Dictionary {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ancient astronauts}} {{Normdata}} [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] e9seevuecn2rvm7s6dkjyaghlt4iqfy Morewood-gedenktuin 0 457948 2890780 2876597 2026-04-06T18:00:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890780 wikitext text/x-wiki In die '''Morewood-gedenktuin''' op die plaas '''Compensation''' by [[Ballito]] is die bouval van die eerste suikermeul in Suid-Afrika. ==Ligging== Hierdie monument vir die vroeë landbouaktiwiteite in [[kwaZulu-Natal]] is by 29° 29′ 56.7″ suid, 31° 9′ 59.2″ oos, 8 km van die [[Dolfynkus]], net wes van die Compensation-spoorweghalte, net noord van die [[Dudley Pringledam]] (by 29° 31′ 38″ suid, 31° 8′ 27″ oos) en tussen die [[Tongatiriver]] en die Mhlalirivier. ==Edmund Morewood== Edmund Morewood (*[[Engeland]] - †[[Brasilië]], 1876) verlaat Engeland in 1833 en besoek [[Australië]], [[Nieu-Seeland]], [[Madagaskar]] en [[Mauritius]]. In 1835 is hy ‘n sakeman in [[Kaapstad]]. Daarna verhuis hy na [[Natal]] en in 1840 stel die [[Voortrekkers]] hom aan as hawekaptein en doeane-hoof van [[Port Natal]]. Later is hy selfs ‘n parlementslid in die jong Britse kolonie Natal. Hy stel voor dat suikerriet uit Madagaskar en [[Réunion]] ingevoer word en plant dit aan op die plaas Compensation wat aan hom deur die regering toegeken is as erkenning vir sy dienste. Hier word hy die baanbreker van die suikerbedryf in Suid-Afrika. In 1853 verhuis hy na Brasilië. ==Eerste suikermeul== Morewood se eerste suikermeul is in 1850 gebou en het bestaan uit vertikale rollers wat deur vier arbeiders met die hand aangedryf is. Met die 12 gellings sap wat per uur verkry is, word in Desember 1851 die eerste suiker geproduseer. Die projek is in 1854 gestaak. ==Monument== Die bouval van hierdie eerste suikermeul is in 1948 gevind. Met steun van die suikerbedryf en die Hulett-familie is ‘n gedenktuin rondom die ruïne ontwikkel. In 1952 is dit tot gedenkwaardigheid verklaar. Sedert vroeg in die 21ste eeu is toegang weens vandalisme verbode. ==Bibliografie== *Bulpin, T.V.: To the ... Shores of ... Natal. Kaapstad: Howard B. Timmins, ongedateerd *https://kznpr.co.za/kzn-photo-record-blog/morewood-memorial-compensation/ *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972 *sa-venues.com/things-to-do/kwazulunatal/visit-the-morewood-memorial-garden/ *https://www.smri.org/sugarfacts/Pages/historyofsugar.aspx [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] cf2wx76emrsdlym55qflta8h5hovu0q Éder (sokkerspeler) 0 458243 2890636 2890593 2026-04-06T12:47:11Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2890636 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Éder | image = [[Lêer:Eder 2020.jpg|220px]] | caption = Éder in 2020 | fullname = Ederzito António Macedo Lopes<ref name=Bio>{{cite web|url=https://maisfutebol.iol.pt/jogador/eder/18259|title=Éder|publisher=Mais Futebol|language=pt|access-date=7 October 2020}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1987|12|22|df=yes}} | birth_place = [[Bissau]], [[Guinee-Bissau]] | height = 1,90 m<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf|title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of players|publisher=FIFA|page=27|date=11 June 2014|access-date=15 October 2014}}</ref><ref name=Bio/> | position = Aanvaller | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = 1999–2006 | youthclubs1 = ADC Adémia | years1 = 2006 | clubs1 = [[F.C. Oliveira do Hospital|Oliveira Hospital]] | caps1 = | goals1 = | years2 = 2006–2008 | clubs2 = [[G.D. Tourizense|Tourizense]] | caps2 = 42 | goals2 = 11 | years3 = 2008–2012 | clubs3 = [[Académica de Coimbra|Académica]] | caps3 = 83 | goals3 = 12 | years4 = 2012–2015 | clubs4 = [[SC Braga|Braga]] | caps4 = 60 | goals4 = 26 | years5 = 2015–2016 | clubs5 = [[Swansea City AFC|Swansea City]] | caps5 = 13 | goals5 = 0 | years6 = 2016 | clubs6 = → [[Lille OSC|Lille]] (leen) | caps6 = 13 | goals6 = 6 | years7 = 2016–2018 | clubs7 = [[Lille OSC|Lille]] | caps7 = 31 | goals7 = 6 | years8 = 2017–2018 | clubs8 = → [[FC Lokomotiv Moskou|Lokomotiv Moskou]] (leen) | caps8 = 18 | goals8 = 4 | years9 = 2018–2021 | clubs9 = [[Lokomotiv Moskou|Lokomotiv Moskou]] | caps9 = 65 | goals9 = 7 | years10 = 2021–2022 | clubs10 = [[Al Raed FC|Al Raed]] | caps10 = 22 | goals10 = 6 | totalcaps = 347 | totalgoals = 78 | nationalyears1 = 2012–2018 | nationalteam1 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps1 = 35 | nationalgoals1 = 5 | club-update = | nationalteam-update = }} '''Ederzito António Macedo Lopes''' (gebore [[22 Desember]] [[1987]]), algemeen bekend as '''Éder''', is ’n voormalige [[Portugal|Portugese]] [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller gespeel het. Hy het in 2008 by [[Académica de Coimbra|Académica]] aangesluit vanaf die laer ligas en vier jaar later by [[SC Braga|Braga]] geteken. Oor sewe seisoene het hy in 143 Primeira Liga-wedstryde verskyn en 38 doele aangeteken. Hy het ook in Wallis, Frankryk, Rusland en Saoedi-Arabië gespeel, en het veral die 2017/18 [[Russiese Sokkerkampioenskap|Premierliga]] met [[Lokomotiv Moskou]] gewen. Éder is in [[Guinee-Bissau]] gebore. Sedert 2012 was hy ’n internasionale speler vir [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] en het hy sy land by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014 Wêreldbeker]] en [[Europese Sokkerkampioenskap 2016|Euro 2016]] verteenwoordig, waar hy die wendoel in die eindstryd aangeteken het en die titel vir Portugal verseker het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Sokker|Sport}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Eder}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] k9vxv89p9bx9v7ocfuzorm1s6nzub4i Krasava Ypsonas 0 458591 2890600 2881865 2026-04-06T12:10:15Z Aliwal2012 39067 eienaar=[[Jewgeni Sawin]] 2890600 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = | klubnaam = FC Krasava | vollenaam = Freedom 24 Krasava FC | stigting = {{Start date and age|2014|05|14}}, as ''Enosi Neon Ypsona-Digenis'' | stadion = Stelios Chari Stadion, Ypsonas | kapasiteit = | voorsitter = {{vlagikoon|Siprus}} Avgoustinos Ioannou | eienaar = {{vlagikoon|Rusland}} [[Jewgeni Sawin]] | afrigter = {{vlagikoon|Noord-Masedonië}} Čedomir Janevski | liga = Sipriotiese Eerste Divisie | patroon_la1 =_ADO20112012Home | patroon_b1 =_ADO20112012Home | patroon_ra1 =_ADO20112012Home | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | regterarm1 = FFFFFF | broek1 = 008000 | kouse1 = ffff00 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = ffffff | kouse2 = ffffff }} '''Krasava Ypsonas''' (Amptelik: Freedom 24 Krasava FC) is ’n [[Sokker|sokkerklub]] van [[Siprus]] wat in die Eerste Divisie van Siprus, die hoogste nasionale afdeling, speel. Die klub is op 14 Mei 2014 in die stad Ypsonas gestig onder die naam Enosi Neon Ypsona-Digenis, ná die samesmelting van die spanne Enosi Neon Ypsona en Digenis Akritas Ipsona. Op 14 Mei 2019 verander dit sy naam na Ypsonas FC ([[Grieks]]: Ένωση Νέων Ύψωνα - Διγενής Ύψωνα). In Julie 2022 het die Russiese sokkerblogger Yevgeny Savin, wat die eienaar van die Russiese sokkerklub FC Krasava was, die nuwe eienaar van die klub geword en ’n soortgelyke naam en logo as dié van Krasava aangeneem. FC Krasava was ’n lid van die streekliga van die Russiese hoofstad [[Moskou]], gestig in 2020, maar het nie ’n tuisveld gehad vir sy wedstryde nie en het uiteindelik verdwyn. Die naam is [[Russies|Russiese]] sleng wat ongeveer “Mooi so” of “Goed gedoen” beteken. Savin is ’n voormalige sokkerspeler en volgens sy eie weergawe het hy die klub vir $450 000 gekoop. Nadat hy ’n video gepubliseer het waarin hy die Oekraïense sokkerspelers Andriy Yarmolenko en Andriy Voronin tydens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]] ondervra het, is hy as ’n misdadiger behandel op grond van beskuldigings dat hy die Russiese gewapende magte in diskrediet gebring het. Hy het daarna na Siprus gevlieg om vir ’n tweede keer te probeer om ’n sokkerklub te bekom.<ref>{{Cite web |date=2022-06-15 |title=Russia’s Zakharova disapproves of football club Krasava possibly ‘moving’ to Cyprus |url=https://in-cyprus.philenews.com/news/local/russias-zakharova-disapproves-of-football-club-krasava-moving-to-cyprus/ |access-date=2023-07-31}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-08-16 |title=Limassol second-tier club gets Russian YouTuber makeover |url=https://www.financialmirror.com/2022/08/18/limassol-second-tier-club-gets-russian-youtuber-makeover/ |access-date=2023-07-31 |website=Financial Mirror}}</ref> In 2024 is die klub amptelik herdoop tot Freedom 24 ENY Ypsonas FC, maar dit word steeds as FC Krasava op die amptelike webwerf geadverteer. In die 2024/25-seisoen van die Tweede Divisie van Ciprus het hulle promosie na die Eerste Divisie van Siprus behaal en die tweede span met Russiese eienaars in die hoogste afdeling geword ná Pafos. == Verwysings == {{Verwysings}} == Externe skakels == * [https://krasavafc.com/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Sipriotiese sokkerklubs]] 3dr70l8rj56cwqltxxqahiuxpnr36bb 2890605 2890600 2026-04-06T12:25:53Z Aliwal2012 39067 2890605 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = | klubnaam = FC Krasava | vollenaam = Freedom 24 Krasava FC | stigting = {{Start date and age|2014|05|14}}, as ''Enosi Neon Ypsona-Digenis'' | stadion = Stelios Chari Stadion, Ypsonas | kapasiteit = | voorsitter = {{vlagikoon|Siprus}} Avgoustinos Ioannou | eienaar = {{vlagikoon|Rusland}} [[Jewgeni Sawin]] | afrigter = {{vlagikoon|Noord-Masedonië}} Čedomir Janevski | liga = Sipriotiese Eerste Divisie | patroon_la1 =_ADO20112012Home | patroon_b1 =_ADO20112012Home | patroon_ra1 =_ADO20112012Home | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | regterarm1 = FFFFFF | broek1 = 008000 | kouse1 = ffff00 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = ffffff | kouse2 = ffffff }} '''Krasava Ypsonas''' (Amptelik: Freedom 24 Krasava FC) is ’n [[sokker]]klub van [[Siprus]] wat in die Eerste Divisie van Siprus, die hoogste nasionale afdeling, speel. Die klub is op 14 Mei 2014 in die stad Ypsonas gestig onder die naam Enosi Neon Ypsona-Digenis, ná die samesmelting van die spanne Enosi Neon Ypsona en Digenis Akritas Ipsona. Op 14 Mei 2019 verander hul naam na Ypsonas FC ([[Grieks]]: Ένωση Νέων Ύψωνα - Διγενής Ύψωνα). In Julie 2022 het die Russiese sokkerblogger [[Jewgeni Sawin]], wat die eienaar van die Russiese sokkerklub FC Krasava was, die nuwe eienaar van die klub geword en ’n soortgelyke naam en logo as dié van Krasava aangeneem. FC Krasava was ’n lid van die streeksliga van die Russiese hoofstad [[Moskou]], gestig in 2020, maar het nie ’n tuisveld gehad vir sy wedstryde nie en het uiteindelik verdwyn. Die naam is [[Russies|Russiese]] sleng wat ongeveer “Mooi so” of “Goed gedoen” beteken. Sawin is ’n voormalige sokkerspeler en hy het (volgens sy eie weergawe) die klub vir $450 000 gekoop. Nadat hy ’n video gepubliseer het waarin hy die Oekraïense sokkerspelers Andriy Yarmolenko en Andriy Voronin tydens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]] ondervra het, is hy as ’n misdadiger behandel op grond van beskuldigings dat hy die Russiese gewapende magte in diskrediet gebring het. Hy het daarna na Siprus gevlug om vir ’n tweede keer te probeer om ’n sokkerklub te bekom.<ref>{{Cite web |date=2022-06-15 |title=Russia’s Zakharova disapproves of football club Krasava possibly ‘moving’ to Cyprus |url=https://in-cyprus.philenews.com/news/local/russias-zakharova-disapproves-of-football-club-krasava-moving-to-cyprus/ |access-date=2023-07-31}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-08-16 |title=Limassol second-tier club gets Russian YouTuber makeover |url=https://www.financialmirror.com/2022/08/18/limassol-second-tier-club-gets-russian-youtuber-makeover/ |access-date=2023-07-31 |website=Financial Mirror}}</ref> In 2024 is die klub amptelik herdoop tot Freedom 24 ENY Ypsonas FC, maar dit word steeds as FC Krasava op die amptelike webwerf geadverteer. In die 2024/25-seisoen van die Tweede Divisie van Ciprus het hulle promosie na die Eerste Divisie van Siprus behaal en die tweede span met Russiese eienaars in die hoogste afdeling geword ná Pafos. == Verwysings == {{Verwysings}} == Externe skakels == * [https://krasavafc.com/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Sipriotiese sokkerklubs]] ivge0wdgz6viu8kgz811jkvlbjgo5xn De Wet-huis 0 458634 2890731 2882541 2026-04-06T17:32:45Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890731 wikitext text/x-wiki Die '''De Wet-huis''' in [[Tulbagh]] is ‘n voorbeeld van ‘n [[Kaaps-Hollandse styl|Kaaps-Hollandse]] woonhuis uit die vroeë 19de eeu. ==Ligging== Die huis is by Kerkstraat 36 en by die koördinate 33° 17′ 10″ suid en 19° 08′ 19″ oos. ==Argitektuur== Hierdie is die enigste dubbelverdiepinghuis in die straat. Dit lyk baie op die [[Koopmans-de Wet-huis]] in [[Kaapstad]] en die Grosvenor-huis op [[Stellenbosch]]. Omdat hierdie huis hoog op sy fondament staan, steek dit bo die ander huise in die straat uit. Dit het ‘n plat dak, ‘n treffende fasade, skerp omlyste pleisterwerk en ‘n hoë [[stoep]] met twee trappe. ==Geskiedenis== Dit is rondom 1812 gebou vir Catharina Margaretha Hugo, die weduwee van Jacobus de Wet, ‘n boer van die omgewing. Na 1822 het dit verskeie eienaars gehad en in die 1850’s was die landdroskantoor daarin gesetel. In 1949 was die huis in ‘n vervalle toestand. Deur die bemiddeling van dr. [[Mary Alexander Cook]], ‘n kultuur-historikus en kurator van [[Swellendam]], het [[Alfred Beit]] dit aangekoop en deeglik laat restoureer. Na die [[aardbewing]] van 1969 moes dit weer herstel word. Daarna is die huis gedoop tot '''Monbijou''' (''my liefling''). Reeds in 1954 is dit tot [[monument]] verklaar. Dit is nie vry toeganklik nie. ==Bibliografie== * Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. Kaapstad: [[Jonathan Ball]], 2004. * Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972 * voicemap.me/tour/cape-winelands/church-street-in-historic-tulbagh/sites/monbijou [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] drqlfbpzw6bdydflogewvli1et2neic Drostdymuseum 0 459073 2890744 2886288 2026-04-06T17:38:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890744 wikitext text/x-wiki [[Lêer:18 Swellengrebel.JPG|duimnael]] Die '''Drostdymuseum''' in [[Swellendam]] is ‘n kultuurhistoriese museum vir die [[Overberg]].<ref name="artefacts" /> ==Ligging== Die besondere gebouekompleks waarin hierdie kultuursentrum gehuisves word, lê rondom die punt 34° 1′ suid en 20° 27′ oos in Swellendgrebel- en Drostdystraat.<ref name="artefacts" /> ==Geboue== Die drosdy dateer uit 1747.<ref name="artefacts" /> Verder is daar die gevangenis, huise van die sekretaris, balju, koetsier en die sipier. Dan is daar stalle, ‘n hoenderhok, ‘n waskuur, ‘n wynkelder en ‘n watermeul. Mayville met sy roostuin is ‘n voorbeeld van ‘n tipiese dorpshuis en Zanddrift ‘n goeie voorbeeld van ‘n plaashuis uit die 18de eeu.<ref name="artefacts" /> ==Versameling== Die museum is in 1943 deur die plaaslike sakeman Lance Tomlinson begin. Later het die staat die voormalige drosdy vir die doel aangekoop. Daarin word 18de en 19de eeuse meubels en kombuisware uitgestal. Sekere vloere is geverf, ander besmeer met beesmis en een is uitgelê met perskepitte. Vyf akwarelle deur [[Thomas Bowler]] van tonele van sakepersele in Swellendam en [[Malgas]] is geskilder in opdrag van die voormalige groot sakefirma in die Overberg genaamd Barry en Newe. Die besbewaarde [[boegbeeld]] in die land is hier te besigtig. Op die ommuurde plaaswerf word die ambagte van ‘n hoefsmid, wamaker, leerlooier, skoenmaker, kuiper en ‘n kopersmid uitgebeeld. Die smidswinkel is ‘n replika van die een wat tot in die 1960’s by [[Suurbraak]] in bedryf was. Alle toebehore en gereedskap is hierheen oorgeplaas. Soms loop daar vee op die werf rondom die bakoond en dorsvloer. == Galery == <gallery> Historical Village, Swellendam. 01.jpg Historical Village, Swellendam. 05.jpg Historical Village, Swellendam. 06.jpg Historical Village, Swellendam. 08.jpg Historical Village, Swellendam. 14.jpg Historical Village, Swellendam. 15.jpg Mayville, Swellendam.JPG Restored mill at Swellendam.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="artefacts">{{Cite web|url=https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=16665|title=Drostdy Museum Complex details|website=artefacts.co.za|accessdate=2026-03-18}}</ref> }} == Bronnelys== * du Preez, H.M.J. (samesteller): Museums of the Cape. A guide to the province-aided museums of the Cape. [[Kaapstad]]: Departement van Natuur- en Omgewingsbewaring, Provinsiale Administrasie van die [[Kaap die Goeie Hoop]], 1982. * Fransen, Hans (samesteller): Guide to the museums of Southern Africa. Kaapstad: Suider-Afrikaanse Museumvereniging, 1978 == Eksterne skakels == * [https://www.drostdymuseum.co.za/ Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] k3vy2cceq9bfnnnb3e7cp2t5netjpyy Douglas-keerwal 0 459092 2890740 2886405 2026-04-06T17:37:02Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890740 wikitext text/x-wiki Die '''Douglas-keerwal''' in die [[Vaalrivier]] vorm ‘n studam naby [[Douglas]] in die [[Noord-Kaap]]. ==Ligging== Hierdie waterkering is by 29° 4′ 1″ suid, 23° 50′ 1″ oos, tussen die aansluiting van die Rietrivier van oos by die Vaal en die aansluiting van die Vaal by die [[Oranjerivier]]. Dit is slegs 8 km stroomop van Douglas. ==Gebruik== Die water word versprei met ‘n netwerk van kanale van 25 km na omliggende plase. Die volume water wat beskikbaar is, hang baie af van hoeveel water wat stroomop uit die [[Vaaldam]] en die [[Bloemhofdam]] vrygelaat word. Water wat weer uit hierdie keerdam vrygelaat word, word beheer om die vlak van die Oranje te reguleer. ==Dam== Oorspronklik dateer die dam terug tot ±1890 en is die oudste stuwal in die land. Sedertdien is baie verbeteringe daaraan aangebring. In 1977 is dit ingrypende gemoderniseer en verhoog. Nou is die wal 10 m hoog en 1063 m lank en skep sodoende ‘n bakmaat van 355000 m³. Effens meer as 8000 ha word besproei. ==Lees ook== * [[Lys van grootste damme in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== * grokipedia.com/page/douglas_weir [[Kategorie:Noord-Kaap]] [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] ovmss65l4cxoysj2t1aimqwye2g1129 Eiselenlyn 0 459227 2890640 2887434 2026-04-06T12:49:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890640 wikitext text/x-wiki Die '''Eiselenlyn''' was 'n voorgestelde [[afbakeningslyn]] wat deel was van die beoogde maatreëls van die beleid van [[apartheid]]. ==Idee== Hierdie lyn, ook bekend as die '''kleurling-voorkeurlyn''', was ‘n ekonomies-geografiese plan van [[W.W.M. Eiselen]] wat ingehou het dat die westelike deel van die destydse [[Kaapprovinsie]] as werkgebied vir kleurlinge gereserveer moet word. Die argument was dat hierdie deel van die land die tradisionele tuiste van die kleurlinge is en dat hulle die reg het om beskerm te word teen mededinging van die swartmense op die arbeidsmark. Alle swartmense moes dus uit die gebied ooswaarts geskuif word. Dit sou die kleurlinge glo genoeg ruimte bied om in hul regmatige behoeftes te voorsien. ==Lyn== Die grens van die beoogde gereserveerde werksgebied was in die noorde van die Kaapprovinsie die [[Oranjerivier]] en daarna die oostelike grense van die distrikte [[Britstown]], [[Fraserburg]], [[Beaufort-Wes]], [[Prins Albert]], [[Oudtshoorn]] en [[George]]. Dus het die volgende landdrosdistrikte net buite die afgebakende gebied geval: [[Upington]], [[Griekwastad]], [[Hopetown]], [[De Aar]], [[Richmond]], [[Aberdeen]], [[Murraysburg]], [[Willowmore]], [[Uniondale]] en [[Knysna]]. ==Lees ook== * [[Wet op Bantoe-onderwys]] ==Bibliografie== * Katzen, Leo: The economic effects of the removal of Africans from the Western Cape. In: Die Swart Serp, Desember 1962 / Januarie 1963. https://sahistory.org.za/sites/default/files/archive-files/BSDec62.0036.4843.006.004.Dec%201962.9.pdf * https://www.researchgate.net/figure/The-Eiselen-line59_fig3_339850067 * Snitcher, Flora: The Eiselen Scheme. https://sahistory.org.za/sites/default/files/archive-files2/asapr57.10.pdf [[Kategorie:Apartheidswette in Suid-Afrika]] 1hl4ka9iihgqep6mpdslbzrevhycgj7 Bespreking:Cape Winelands Airport 1 459345 2890692 2887609 2026-04-06T16:19:19Z Aliwal2012 39067 /* Engelse titel verskaf */ nuwe afdeling 2890692 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Engelse titel verskaf == Hallo gemeenskap, ek vra om verskoning dat ek hierdie artikel 'n Engelse titel moes gee. As iemand 'n beter voorstel het, doen dit asb! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:19, 6 April 2026 (UTC) ezl050wil0r0e4moq2aga1ltiog5v0y Elandsfontein-fort 0 459367 2890749 2888341 2026-04-06T17:41:19Z Oesjaar 7467 Verwyder spasie 2890749 wikitext text/x-wiki Die '''Elandsfontein-fort''' by [[Fochville]] dateer uit die tyd van die [[Groot Trek]]. ==Ligging== Die bouval van die skans is ongeveer ‘n 4 km met Kerkstraat wes uit die middedorp en voor die straat aansluit by die N12-hoofpad. Dit is by 26° 28′ 44″ suid , 27° 26′ 10″ oos en so ‘n 2 km suidsuidwes van die Danie Theron-monument. ==Geskiedenis== Die [[Voortrekkers]] onder [[Andries Hendrik Potgieter]] het dit in 1842 gebou op die vooraand van die Britse besetting van [[Port Natal]]. [[Andries Pretorius]] het ‘n beroep op die Trekkers in die binneland gedoen om ‘n kommando te stuur om hulle te help. Die fortjie moes dien as beskerming van die vroue en kinders wat sou agterbly. ==Fort== Die vesting van klip was 24 m by 12 m met skietgate op twee hoeke om kruisvuur moontlik te maak. Oorspronklik was die mure 1½ m hoog. Dit is in 1956 tot monument verklaar. ==Bibliografie== *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972 [[Kategorie:Groot Trek]] [[Kategorie:Gauteng]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]] itv7ycc81jgsilczeunds4x7rnvhi3d Sjabloon:Cr-NG 10 459603 2890815 2889088 2026-04-06T18:15:08Z SpesBona 2720 Jammer! 2890815 wikitext text/x-wiki {{vlagikoon|Nigerië}} [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië]]<noinclude> </noinclude><noinclude> [[Kategorie:Nasionale krieketspansjablone]] </noinclude> bfj870a2nx58nudghencyww22jr3n97 Tanzaniese Krieketvereniging 0 459695 2890881 2890316 2026-04-06T19:30:31Z SpesBona 2720 Jammer! 2890881 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Tanzaniese Krieketvereniging |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Tanzaniese nasionale krieketspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Tanzaniese Krieketvereniging |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Tanzania Cricket Association'' |opskrif2 = Afkorting |2 = TCA |opskrif3 = [[Swahili]]-naam |3 = ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'' |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Tanzanië}} |opskrif5 = [[Sport]]soort |5 = [[Krieket]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1961 |opskrif7 = Lid van |7 = [[Internasionale Krieketraad]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 2001 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Afrikakrieketvereniging]] |opskrif10 = Voorsitter |10 = B. S. Sreekumar |opskrif11 = |11 = |opskrif12 = Setel |12 = [[Dar-es-Salaam]], Tanzanië |opskrif13 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]] |13 = Engels en Swahili |opskrif14 = Amptelike webwerf |14 = [http://www.tanzaniacricket.com/ ''tanzaniacricket.com''] |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Tanzaniese Krieketvereniging''' ([[Engels]]: ''Tanzania Cricket Association'', afgekort “TCA”; [[Swahili]]: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') is die bestuursliggaam wat [[krieket]] in [[Tanzanië]] beheer. Die beheerliggaam is in 1961 gestig en in [[Dar-es-Salaam]] gesetel. Sedert 2001 verteenwoordig dit Tanzanië by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) as ’n assosiaatlid en ook by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”). == Geskiedenis == Die Tanzaniese Krieketvereniging is ná Tanganjika se onafhanklikwording in 1961 gestig as die Tanganjikaanse Krieketvereniging (Engels: ''Tanganyika Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanganyika'')<ref name="TCA">{{en}} {{cite web |url=http://tanzaniacricket.com/about.php |title=History of TCA |publisher=[[Tanzaniese Krieketvereniging]] |accessdate=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924192344/http://tanzaniacricket.com/about.php |archive-date=24 September 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en het in 2001 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/tanzania-cricket-association |title=Tanzania Cricket Association |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=1 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=1 April 2026}}</ref> Ná Tanganjika se vereniging met Zanzibar in 1964 het die beheerliggaam sy huidige naam verkry.<ref name="TCA" /> == Taak == Die Tanzaniese Krieketvereniging organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië se nasionale seniorkrieketspan vir mans]] (''The Cows''), vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van [[Twintig20|T20I]]-reekse teen ander spanne, en vir die reëling van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die Tanzaniese Krieketvereniging verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Tanzaniese span. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugkrieket in Tanzanië. Net soos ander krieketlande beskik Tanzanië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=1 April 2026}}</ref> Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die belangrikste krieketliga in Tanzanië is die TCA Superliga.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/tanzania-tca-super-league-underway/ |title=Tanzania: TCA Super League underway |publisher=Emerging Cricket |author=Isaac Lockett |date=27 September 2020 |accessdate=1 April 2026}}</ref> == Kenteken == Die Tanzaniese nasionale krieketspan se bynaam is ''The Cows''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=1 April 2026}}</ref> Die Tanzaniese Krieketvereniging se kenteken toon ’n [[Masai-kameelperd]], die nasionale dier van die land.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Adam Scott Kennedy, Vicki Kennedy |title=Animals of the Serengeti, and Ngorongoro Conservation Area |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, New Jersey |date=2014 |isbn=978-1-4008-5138-6 |oclc=873760148}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} {{sw}} [http://www.tanzaniacricket.com/ Amptelike webwerf van die Tanzaniese Krieketvereniging] {{Affiliasies van die Internasionale Krieketraad}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Tanzanië]] [[Kategorie:Krieketbeheerliggaam]] [[Kategorie:Internasionale Krieketraad]] 641v608dqo6pe3mf2cptdbtexo22tuk Kruisermissiel 0 459854 2890668 2890578 2026-04-06T14:33:21Z Sobaka 328 /* Supersoniese kruisermissiele */ opruim 2890668 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] 1i46av4q589immb25n73ejhjep8of46 Made by Ball Blue Soldiers 0 459871 2890965 2890019 2026-04-06T22:50:44Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2890965 wikitext text/x-wiki '''Made by Ball Blue Soldiers''', gewoonlik genoem '''MBB''' of '''MBB Blue Soldiers''', is ’n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] [[Basketbal|basketbalspan]] uit [[Johannesburg]]. Die span speel in die Basketball National League (BNL), die hoogste vlak van basketbal in die land, nadat hulle in 2024 bevorder is.<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/accounts/login/?next=https%3A%2F%2Fwww.instagram.com%2Fmbb_basketball%2F&is_from_rle |access-date=2024-07-14 |website=www.instagram.com}}</ref> Hulle het een Nasionale Kampioenskap gewen in 2024. Hulle het hul debuut in die [[Basketball Africa League]] (BAL) gemaak in die 2025-seisoen. == Geskiedenis == Die span is in 2010 begin as ’n sosiale klub deur ’n groep spelers wat van [[KwaZulu-Natal]] na [[Johannesburg]], [[Gauteng]], getrek het.<ref name=":2">{{Cite web |title=MMB (SOUTH AFRICA) |url=https://bal.nba.com/teams/mmb-south-africa |access-date=2025-02-28 |website=The BAL |language=en}}</ref> Die span word besit deur voormalige speler Cyril Shabalala, wat later ook hoofafrigter geword het.<ref name=":1">{{Cite web |date=2024-11-25 |title=Meet the team: MBB |url=https://www.fiba.basketball/en/events/fiba-africa-champions-clubs-road-to-bal-2025/news/meet-the-team-mbb |access-date=2024-11-26 |website=www.fiba.basketball |language=en}}</ref> Al het die span reeds bestaan, het MBB eers in 2023 begin om ernstig te speel toe hulle by die [[Gauteng]]-streek se Inner City Super League (ICSL) aangesluit het. Hulle het die liga twee keer agter mekaar gewen in 2023 en 2024.<ref>{{Cite web |title=ICSL – Inner City Super League |url=https://icsl.co.za/icsl/ |access-date=2024-07-14 |website=icsl.co.za}}</ref> Die Blue Soldiers het in die Basketball National League (NBL) aangesluit vir die 2024-seisoen, en het later ook die BSA-georganiseerde Nasionale Kampioenskap gewen.<ref name=":0">{{Cite web |title=FIBA Africa Zone 6 Weekly Review: 20/08/2024 {{!}} AfricaBasket |url=https://www.africabasket.net/articles/fiba-africa-zone-6-weekly-review-19-08-2024 |access-date=2024-09-07 |website=www.africabasket.net}}</ref> Hul nasionale titel het hulle laat kwalifiseer vir die 2025 BAL qualification, waar hulle in die Elite 16-fase sou speel. Hulle het die derde Suid-Afrikaanse span in die Road to BAL geword, na die Jozi Nuggets en die Cape Town Tigers.<ref name=":1" /> Op 12 Januarie 2025 het MBB op ''[[Instagram]]'' aangekondig dat hulle in die 2025-seisoen van die [[Basketball Africa League]] (BAL) gaan speel. Op 4 Februarie 2025 het MBB aangekondig dat Sam Vincent hul nuwe hoofafrigter is. Hulle deelname is op 28 Februarie 2025 bevestig. Op 20 Mei 2025 het MBB hul eerste BAL-wedstryd gewen toe hulle Nairobi City Thunder geklop het.<ref>{{Cite web |title=Opong’s last-gasp three-pointer sinks the Thunder |url=https://bal.nba.com/news/opongs-last-gasp-three-pointer-sinks-the-thunder |access-date=2025-05-21 |website=The BAL |language=en}}</ref> Die span is later uitgeskakel en het geëindig met ’n rekord van 2–4. Die span se leuse is ''‘iTeam Yase Dladleni’,'' wat ongeveer beteken "Die mense se span".<ref name=":2" /> == Eksterne skakels== * [https://www.mbbbasketball.com/ Amptelike webwerf] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sport in Johannesburg]] hq155oglcew93rijsg1hzcx80uk4fze Onbeperkte oorlogvoering (boek) 0 459917 2890903 2890293 2026-04-06T20:18:35Z Sobaka 328 bywerk 2890903 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die Persiese Golfoorlog en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek " ''Onbeperkte oorlogvoering'' " dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] sf0mhcnk07wc2m2tc31olbu7tepccuf 2890912 2890903 2026-04-06T20:26:12Z Sobaka 328 bywerk 2890912 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die Persiese Golfoorlog en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek " ''Onbeperkte oorlogvoering'' " dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die Amerikaanse lugmag se brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele [Chinese] strategie is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom [Trump] gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]]], voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die Kommunistiese Burgeroorlog nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] qtnora4lcnt4iwo3wz4hopsmf4f3j5p 2890913 2890912 2026-04-06T20:26:33Z Sobaka 328 /* Verwysings */ 2890913 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die Persiese Golfoorlog en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek " ''Onbeperkte oorlogvoering'' " dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die Amerikaanse lugmag se brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele [Chinese] strategie is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom [Trump] gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]]], voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die Kommunistiese Burgeroorlog nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] je4s1ka8zh7wqgdz0gha9p7sfszxh4s 2890918 2890913 2026-04-06T20:29:38Z Sobaka 328 /* Opvolg publikasie */ skakel 2890918 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die Persiese Golfoorlog en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek " ''Onbeperkte oorlogvoering'' " dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die Amerikaanse lugmag se brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele [Chinese] strategie is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom [Trump] gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]]], voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die [[Chinese Burgeroorlog|Kommunistiese Burgeroorlog]] nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] hee6b0l0pfxdf2zwgr2zng06pwq73t8 2890921 2890918 2026-04-06T20:30:56Z Sobaka 328 kategorie 2890921 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die Persiese Golfoorlog en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek " ''Onbeperkte oorlogvoering'' " dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die Amerikaanse lugmag se brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele [Chinese] strategie is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom [Trump] gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]]], voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die [[Chinese Burgeroorlog|Kommunistiese Burgeroorlog]] nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] [[Kategorie:Strategie]] aaoaiicvzos4tdzxkqpsiiw64zozx7m 2890925 2890921 2026-04-06T20:34:10Z Sobaka 328 /* Diversiteit van aanvalmetodes */ opruim 2890925 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die Persiese Golfoorlog en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek ''Onbeperkte oorlogvoering'' dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die Amerikaanse lugmag se brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele [Chinese] strategie is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom [Trump] gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]]], voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die [[Chinese Burgeroorlog|Kommunistiese Burgeroorlog]] nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] [[Kategorie:Strategie]] q12fgcot53qs2aluxvtcwl9enm8bt4p 2890929 2890925 2026-04-06T20:36:58Z Sobaka 328 /* Alternatiewe aanvalmetodes */ 2890929 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalsmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die Persiese Golfoorlog en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek ''Onbeperkte oorlogvoering'' dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die Amerikaanse lugmag se brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele [Chinese] strategie is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom [Trump] gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]]], voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die [[Chinese Burgeroorlog|Kommunistiese Burgeroorlog]] nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] [[Kategorie:Strategie]] fufsr3og7joy3mszjhnc4a4sg8kbkr9 2890930 2890929 2026-04-06T20:37:16Z Sobaka 328 /* Alternatiewe aanvalmetodes */ 2890930 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalsmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalsmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die Persiese Golfoorlog en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek ''Onbeperkte oorlogvoering'' dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die Amerikaanse lugmag se brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele [Chinese] strategie is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom [Trump] gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]]], voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die [[Chinese Burgeroorlog|Kommunistiese Burgeroorlog]] nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] [[Kategorie:Strategie]] ns53c36vtq9ys7q5ub276rtjn201y20 2890976 2890930 2026-04-07T05:26:12Z Sobaka 328 /* Impak en ontvangs */ opruim 2890976 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalsmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalsmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die Persiese Golfoorlog en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek ''Onbeperkte oorlogvoering'' dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele [Chinese] strategie is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom [[[Donald Trump|Trump]]] gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]], voormalige hoofstrateeg van die [[President van die Verenigde State van Amerika|president van die Verenigde State]] ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die [[Chinese Burgeroorlog|Kommunistiese Burgeroorlog]] nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] [[Kategorie:Strategie]] slqtxskplslytpvjzq1qx8oqi1pqekt 2890977 2890976 2026-04-07T05:27:07Z Sobaka 328 /* Impak en ontvangs */ skakel 2890977 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalsmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalsmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die Persiese Golfoorlog en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek ''Onbeperkte oorlogvoering'' dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele [Chinese] strategie is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom ([[Donald Trump|Trump]]) gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]], voormalige hoofstrateeg van die [[President van die Verenigde State van Amerika|president van die Verenigde State]] ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die [[Chinese Burgeroorlog|Kommunistiese Burgeroorlog]] nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] [[Kategorie:Strategie]] r32x39o3z7vaena01k48o8obzf3yw5u 2890978 2890977 2026-04-07T05:27:54Z Sobaka 328 /* Impak en ontvangs */ opruim 2890978 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalsmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalsmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die Persiese Golfoorlog en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek ''Onbeperkte oorlogvoering'' dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele (Chinese) [[strategie]] is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom ([[Donald Trump|Trump]]) gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]], voormalige hoofstrateeg van die [[President van die Verenigde State van Amerika|president van die Verenigde State]] ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die [[Chinese Burgeroorlog|Kommunistiese Burgeroorlog]] nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] [[Kategorie:Strategie]] 38lckmphtiz4m754tmimwsv5am2xodq 2890979 2890978 2026-04-07T05:28:49Z Sobaka 328 /* Diversiteit van aanvalsmetodes */ opruim 2890979 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalsmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalsmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die [[Golfoorlog]] en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek ''Onbeperkte oorlogvoering'' dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele (Chinese) [[strategie]] is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom ([[Donald Trump|Trump]]) gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]], voormalige hoofstrateeg van die [[President van die Verenigde State van Amerika|president van die Verenigde State]] ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die [[Chinese Burgeroorlog|Kommunistiese Burgeroorlog]] nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] [[Kategorie:Strategie]] mtfm02fpv984x8psctvp7pzrh45124z 2890980 2890979 2026-04-07T05:42:09Z Sobaka 328 Inligtingskas 2890980 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Onbeperkte oorlogvoering'' (boek)}} {{Inligtingskas Boek | titel = Onbeperkte oorlogvoering | subtitel = Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering | oorspr titel = : 超限戰 | vertaler = onbekend | beeld = | breedte = | beeldonderskrif = | outeur = Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗) | omslagontwerp = | land = [[Volksrepubliek van China]] | taal = [[Chinees]] | reeks = | onderwerp = militêre strategie | genre = nie-fiksie | uitgewer = PLA Literature and Arts Publishing House | uitgewingsdatum = Februarie 1999 | medium = druk | bladsye = | grootte_gewig = | oplage = | isbn = 9787540318871 | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering (2016) | pryse = |imagewidth=}} '''''Onbeperkte oorlogvoering: Twee senior kolonels van die lugmag oor scenario's vir oorlog en die operasionele kuns in 'n era van globalisering''''' ([[Engels]]: ''Unrestricted Warfare: Two Air Force Senior Colonels on Scenarios for War and the Operational Art in an Era of Globalization'')<ref name="McReynolds-2017">{{Cite book |last1=McReynolds |first1=Joe |url=https://books.google.com/books?id=7WxADwAAQBAJ |title=China's Evolving Military Strategy |date=10 Januarie 2017 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780985504595 |pages=41}}</ref> ([[vereenvoudigde Chinees]]: 超限战; [[tradisionele Chinees]]: 超限戰; letterlik 'oorlogvoering buite perke') is 'n boek oor [[militêre strategie]] wat in 1999 geskryf is deur twee kolonels in die [[Volksbevrydingsleër]] (PLA), Qiao Liang (乔良) en Wang Xiangsui (王湘穗).<ref name="Liang-1999">{{Cite journal|last1=Liang|first1=Qiao|last2=Xiangsui|first2=Wang|date=1999|title=Unrestricted Warfare|journal=People's Liberation Army Literature and Arts Publishing House|citeseerx=10.1.1.169.7179}}</ref> Die primêre bekommernis wat in die boek uitgespreek word, is hoe 'n staat soos die [[Volksrepubliek van China]] 'n tegnologies superieure teenstander (soos die [[Verenigde State]]) deur 'n verskeidenheid middele kan verslaan.<ref>{{Cite web |date=2002-08-22 |title=Unrestricted warfare |url=https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |access-date=2023-08-24 |website=The Institute of World Politics |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824032439/https://www.iwp.edu/books/unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Eerder as om op direkte militêre konfrontasie te fokus, ondersoek hierdie boek eerder 'n verskeidenheid ander middele, soos politieke oorlogvoering.<ref>{{Cite journal|last1=Commin|first1=G|last2=Filiol|first2=E|date=2015|title=Unrestricted Warfare versus Western Traditional Warfare: A Comparative Study|journal=Journal of Information Warfare|volume=14|issue=1|pages=14–23|jstor=26487515|issn=1445-3312}}</ref><ref name="Spalding-2022">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=War Without Rules: China's Playbook for Global Domination |date=2022 |publisher=Penguin Publishing Group |isbn=978-0-593-33104-0 |oclc=1333782936 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Hagestad|first=William T.|title=21st Century Chinese Cyberwarfare|date=2012|publisher=IT Governance Publishing|doi=10.2307/j.ctt5hh5nz |isbn=978-1-84928-334-2|jstor=j.ctt5hh5nz|s2cid=265579729 }}</ref><ref name="Spalding-2019">{{Cite book |last=Spalding |first=Robert |title=Stealth War: How China Took Over While America's Elite Slept |date=Oktober 2019 |publisher=Penguin |isbn=978-0-593-08434-2 |pages=12–13 |language=en |oclc=1119746281}}</ref> Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien regsoorlogvoering) en ekonomiese middele as hefboom oor 'n mens se teenstander en die omseil van die behoefte aan direkte militêre optrede.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=David A.|date=July 2003|title=Managing China's Transition|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|journal=Proceedings & Naval History Magazine|issn=0041-798X|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608105534/https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition|url-status=live}}</ref><ref name="Van Messel-2005">{{Cite web |last=Van Messel |first=John A. |date=Januarie 2005 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese doctrine for future warfare? |url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184328/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA509132 |archive-date=2020-06-08 |access-date=2020-08-23 }}. ([https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824033827/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA509132.pdf |date=2023-08-24 }}).</ref><ref>{{Cite journal|last=Bunker|first=Robert J.|date=Maart 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay I|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=114–121|doi=10.1080/09592310008423265|s2cid=145170451|issn=0959-2318}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cheng|first=Dean|date=March 2000|title=Unrestricted warfare: Review essay II|journal=Small Wars & Insurgencies|language=en|volume=11|issue=1|pages=122–123|doi=10.1080/09592310008423266|s2cid=144355000|issn=0959-2318}}</ref> ==Bron van teks== Die Engelse vertaling van die boek is vir die eerste keer in 1999 deur die Foreign Broadcast Information Service beskikbaar gestel.<ref name="Spalding-2022" /><ref name="Liang-1999" /> Die boek is toe in Engels gepubliseer deur 'n voorheen onbekende [[Panama|Panamese]] uitgewer, met die subtitel "''China's Master Plan to Destroy America''" en 'n prentjie van die brandende [[Wêreldhandelsentrum]] op die omslag.<ref name="Qiao-2000">{{Cite book |last1=Qiao |first1=Liang |url=https://archive.org/details/isbn_9780971680722 |title=Unrestricted warfare: China's master plan to destroy America |last2=Wang |first2=Xiangsui |last3=Santoli |first3=Al |date=2000 |publisher=Pan American Publishing |via=[[Internet Archive]] |isbn=9780971680722 |oclc=1035666615 |ol=18168579W}}</ref> 'n Franse vertaling is in 2003 gepubliseer.<ref>{{Cite book|last1=Qiao|first1=Liang|title=La guerre hors limites|last2=Wang|first2=Xiangsui|last3=Denès|first3=Hervé|date=2003|publisher=Payot|isbn=978-2-7436-1149-1|location=Paris|language=fr|oclc=63131359}}</ref> Die teks is beskryf deur 'n verslag wat in 2000 deur die US Defense Technical Information Center gepubliseer is: “In Februarie 1999 het die PLA Literature and Arts Publishing House "''Onbeperkte oorlogvoering''" uitgegee, 'n boek geskryf deur twee PLA-lugmag politieke offisiere, Senior Kol Qiao Liang en Senior Kol Wang Xiangsui. Die plek vir publikasie en die lofbetuigings van die boek in amptelike publikasies het daarop gedui dat ''Onbeperkte oorlogvoering'' die steun van sommige elemente van die PLA-leierskap geniet het.” <ref>{{Cite journal|last=Perry|first=James D.|date=Januarie 2000|title=Operation Allied Force: The View from Beijing|url=https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608184326/https://apps.dtic.mil/docs/citations/ADA517058|url-status=live|archive-date=Junie 8, 2020|journal=Aerospace Power Journal|language=en|issn=2169-2246|oclc=44432584}}</ref> == Fokus van die boek == Die boek fokus nie op direkte militêre konfrontasie nie, maar ondersoek verskeie metodes soos politieke oorlogvoering. Sulke middele sluit in die gebruik van wettige instrumente (sien wettige [[oorlog]]voering) en ekonomiese middele om teenstanders te beïnvloed om die noodsaaklikheid van direkte militêre optrede te omseil.<ref>{{Cite web |title=Managing China's Transition |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/2003/july/managing-chinas-transition |website=U.S. Naval Institute |date=2003-07-01 |language=en |last=Biography |first=Commander David Adams More Stories From This Author View |access-date=2026-01-26}}</ref> ==Swakpunte van die Verenigde State== Die boek voer aan dat die primêre swakpunt van die Verenigde State in militêre sake is dat die VSA revolusie in militêre denke uitsluitlik in terme van [[tegnologie]] beskou.<ref>{{Cite web |title=To Win without Fighting |url=https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-University-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |access-date=2023-08-24 |website=www.usmcu.edu |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145431/https://www.usmcu.edu/Outreach/Marine-Corps-university-Press/Expeditions-with-MCUP-digital-journal/To-Win-without-Fighting/ |url-status=live }}</ref> Die boek voer verder aan dat militêre doktrine vir die VSA ontwikkel omdat nuwe tegnologie nuwe vermoëns moontlik maak. As sodanig voer die boek aan dat die Verenigde State nie die breër prentjie van militêre strategie in ag neem nie, wat wetlike, ekonomiese, inligtings-, tegnologiese en biologiese faktore insluit, wat die saak maak dat die Verenigde State kwesbaar is vir aanvalle langs asimmetriese lyne.<ref>{{Cite journal|last=Bolander|first=Jeffery W.|date=February 2001|title=The Dragon's New Claws|journal=Marine Corps Gazette}}</ref> Sekere gedeeltes van die boek het kontroversie veroorsaak, veral gedeeltes wat [[terrorisme]] as 'n vorm van [[asimmetriese oorlogvoering]] voorstel om tegnologies superieure vyande soos die Verenigde State te verswak. ==Alternatiewe aanvalsmetodes== Die boek stel dat die vermindering van 'n land se teenstander op 'n aantal maniere anders as direkte militêre konfrontasie bereik kan word.<ref name="Spalding-2022" /> Die boek stel voorts dat hierdie alternatiewe metodes "dieselfde en selfs groter vernietigende krag as militêre oorlogvoering het, en hulle het reeds ernstige bedreigings veroorsaak wat verskil van die verlede en in baie rigtings vir [[nasionale veiligheid]]."<ref name="Spalding-2022" /> ===Diversiteit van aanvalsmetodes=== Verskeie potensiële aanvalsmetodes word genoem: *sielkundige oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *smokkelaryoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *media-oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *dwelmoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *netwerkoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *tegnologiese oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *vervaardigingsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" />] *hulpbronoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *ekonomiese hulpoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *kulturele oorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> *internasionale regsoorlogvoering<ref name="Van Messel-2005" /> Onbeperkte oorlogvoering kan die resultate bereik wat tradisionele oorlogvoering deur bloedlose middele kan of selfs nie kan bereik nie, gebaseer op die evolusie van moderne gewelddadige konflikte en die vinnige ontwikkeling van moderne ekonomiese, kulturele en tegnologiese velde. Hulle het die rol van tegnologie in toekomstige oorlogvoering beklemtoon en voorgestel dat militêre denke steeds 'n belangrike komponent van die moderne weermag is. Gebaseer op die vorige oorloë van die Verenigde State na die [[Viëtnamoorlog]], veral die [[Golfoorlog]] en die [[Kosovo-oorlog]], en gekombineer met kuberaanvalle, die Asiatiese finansiële krisis en internasionale ekstreme terrorisme, glo die boek ''Onbeperkte oorlogvoering'' dat toekomstige oorloë oral sal wees, insluitend finansies, handel, kuberkraking, media en [[internasionale reg]], ens., en enige tyd en enige plek slagvelde sal wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |title=中時-未來超限戰 |accessdate=2014-09-01 |archive-date=2014-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019132233/http://www.chinatimes.com/newspapers/20140901001595-260301 |dead-url=no }}</ref><ref name = "超限戰_2004">{{cite web | title = 超限戰 | url = https://www.books.com.tw/products/0010277940 | publisher = 左岸文化 | author = 喬良、王湘穗 | isbn = 9867854799 | language = zh-tw | date = 2004-12-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914204930/https://www.books.com.tw/products/0010277940 | dead-url = no }}</ref> == Verdediging teen onbeperkte oorlogvoering == Die outeurs merk op dat 'n outydse mentaliteit wat militêre optrede as die enigste offensiewe aksie beskou, onvoldoende is gegewe die nuwe reeks bedreigings. In plaas daarvan bepleit die outeurs die vorming van 'n "saamgestelde mag in alle aspekte wat verband hou met [[nasionale belang]].”<ref>{{Cite web |date=2022-04-25 |title=Unrestricted Warfare is Not China's Master Plan |url=https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/3004313/unrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan/https%3A%2F%2Fwww.airuniversity.af.edu%2FCASI%2FArticles%2FArticle-Display%2FArticle%2F3004313%2Funrestricted-warfare-is-not-chinas-master-plan%2F |access-date=2023-08-24 |website=Air University (AU) |language=en-US}}</ref> Boonop, gegewe hierdie tipe saamgestelde mag, is dit ook nodig om hierdie tipe saamgestelde mag te hê om die middel te word wat vir werklike operasies gebruik kan word. Dit moet 'n "groot oorlogvoeringsmetode" wees wat al die dimensies en metodes in die twee hoofareas van militêre en nie-militêre sake kombineer om oorlogvoering uit te voer.<ref>{{Cite web |last=Hong |first=Taehwa |date=2023-08-17 |title=China Doesn't Compartmentalize |url=https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |access-date=2023-08-24 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=2023-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824035128/https://foreignpolicy.com/2023/08/17/china-doesnt-compartmentalize/ |url-status=live }}</ref> Dit is die teenoorgestelde van die formule vir oorlogvoeringsmetodes wat in vorige oorloë na vore gekom het." ==Impak en ontvangs== Oorspronklik gepubliseer as 'n werk van militêre teorie, het die boek daarna hernieude belangstelling gewek teen die agtergrond van verslegtende verhoudings tussen die VSA en China en die handelsoorlog wat deur die eerste Trump-administrasie begin is. Die boek is die onderwerp van uitgebreide studie deur beide huidige en voormalige lede van die Amerikaanse militêre establishment, met talle referate en artikels wat oor die onderwerp gepubliseer is deur die National Defense University, Army University Press, en die School of Advanced Warfighting.<ref>{{Cite web |title=Précis: Unrestricted Warfare |url=https://www.armyupress.army.mil/Journals/Military-Review/English-Edition-Archives/September-Otober-2019/Precis-Unrestricted-Warfare/ |access-date=2024-01-22 |website=Army University Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA509132 |title=Unrestricted Warfare: A Chinese Doctrine for Future Warfare? |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sun Tzu in Contemporary Chinese Strategy |url=https://ndupress.ndu.edu/JFQ/Joint-Force-Quarterly-73/Article/577507/sun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy/https%3A%2F%2Fndupress.ndu.edu%2FMedia%2FNews%2FNews-Article-View%2FArticle%2F577507%2Fsun-tzu-in-contemporary-chinese-strategy%2F |access-date=2024-01-22 |website=National Defense University Press |language=en-US}}</ref> Die boek is ook die bron van inspirasie vir baie afsonderlike boeke, soos ''Stealth War and War Without Rules'' deur die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] brigadier-generaal Robert Spalding.<ref name="Spalding-2019" /><ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=A New Generation of Unrestricted Warfare |url=https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |access-date=2024-01-04 |website=War on the Rocks |language=en-US |archive-date=2024-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104073353/https://warontherocks.com/2016/04/a-new-generation-of-unrestricted-warfare/ |url-status=live }}</ref> Die inhoud van die boek is ook aangehaal as die bron van inspirasie vir die onwrikbare Amerikaanse beleid teenoor die Volksrepubliek van China deur voormalige hoofstrateeg van die president van die Verenigde State, [[Steve Bannon]].<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Steve Bannon and the Chinese book that made him a China hawk |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/2166982/steve-bannon-two-chinese-military-officers-and-book-made-him |access-date=2024-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> “Die hele (Chinese) [[strategie]] is om kinetiese oorlogvoering te vermy en op inligting en ekonomiese [oorlogvoering] te fokus... Ek het vir hom ([[Donald Trump|Trump]]) gesê dat China die afgelope 20 of 25 jaar in 'n ekonomiese oorlog teen ons betrokke is.” — [[Steve Bannon]], voormalige hoofstrateeg van die [[President van die Verenigde State van Amerika|president van die Verenigde State]] ==Opvolg publikasie== In Augustus 2016 het Qiao Liang na 17 jaar 'n nuwe hersiene weergawe van “''Onbeperkte oorlogvoering en die teenwerking van onbeperkte oorlogvoering''" bekendgestel, wat die versameling en nuwe teorieë van nuwe internasionale ontwikkelings oor die afgelope tien jaar uitgebrei het, benewens die oorspronklike inhoud. Qiao Liang het daarop gewys dat die "veralgemening" van oorlog die onvermydelike uitkoms van die toekoms is, [[kuberoorlogvoering]], hulpbronoorlogvoering, media-oorlogvoering, finansiële oorlogvoering, kulturele oorlogvoering, hierdie velde sal in die toekoms fel en witwarm slagvelde wees, oorlog het die omvang van soldate in militêre uniforms en vliegtuie en artillerie ver oorskry, China moet alle velde militariseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |title=北京衛視-超限戰新編書發表 |accessdate=2016-08-11 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308035013/https://www.youtube.com/watch?v=9-grjwS7oxQ |dead-url=no }}</ref> En die aanvaarding van 'n groot aantal nie-militêre talente sonder militêre uniforms is die sleutel tot oorrompeling en teen-oorrompeling, en die regering moet so gou as moontlik in alle gebiede van onsigbare oorlogvoering ingryp om vooraf voor te berei. Terselfdertyd word ook genoem dat onbeperkte oorlogvoering in werklikheid nie 'n nuwe term is wat onbekend is aan die [[Kommunistiese Party van China]] nie, wat nie bestaan het ten tyde van die [[Kuomintang]] en die [[Chinese Burgeroorlog|Kommunistiese Burgeroorlog]] nie, maar baie prototipes van die konsep van onbeperkte oorlogvoering is gebruik om teen [[Chiang Kai-shek]] se tradisionele militêre uniformoorlog te veg.<ref name = "超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對_2016">{{cite web | title = 超限戰與反超限戰：中國人提出的新戰爭觀美國人如何應對 | url = https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | publisher = 長江文藝出版社 | author = 喬良等 | isbn = 9787535487407 | language = zh-cn | date = 2016-08-01 | accessdate = 2018-09-14 | archive-date = 2018-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180914205024/https://www.books.com.tw/products/CN11368914 | dead-url = no }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] [[Kategorie:Strategie]] tepvqwjw9tn3linqb70et5lnutzd339 Jo Nesbø's Detective Hole 0 459929 2890939 2890351 2026-04-06T21:02:52Z BurgertB 2401 Besig 2890939 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Detective Hole | beeld = [[Beeld:Harry Hole Netflix (logo).png|240px]] | onderskrif = | genre = {{Plainlist| * Misdaad * Drama }} | skrywer = Jo Nesbø, geskoei op sy ''The Devil's Star'' | regisseur = {{Plainlist| * Øystein Karlsen * Anna Zackrisson }} | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Tobias Santelmann]] * [[Joel Kinnaman]] }} | oorsprongsland = [[Noorweë]], [[VK]] | taal = [[Noorweegs]], oorgeklank in [[Engels]] | aantal_seisoene = 1 | aantal_episodes = 9 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Tim Bevan * Eric Fellner * Amelia Granger * Katy Rozelle * Jo Nesbø * Niclas Salomonsson * René Ezra * Øystein Karlsen }} | vervaardiger = Per Henry Borch | looptydperk = 43-62 minute | maatskappy = {{Plainlist| * Working Title Television * Living Daylights Productions * Redpoint Productions * Universal International Studios * Green Producers Club }} | verspreider = | kanaal = [[Netflix]] | eerste_uitsending = {{Begindatum|2026|3|26|df=y}} }} '''''Jo Nesbø's Detective Hole''''' (of '''''Detective Hole''''' vir kort) is 'n [[Noorweë|Noorweegse]] misdaaddramareeks vir [[televisie]]. Dit is 'n verwerking van Jo Nesbø se Harry Hole-romans, veral die vyfde aflewering, ''The Devil's Star''. Dit is deur Jo Nesbø geskryf en deur Øystein Karlsen en Anna Zackrisson geregisseer. Dit is in sommige lande bekend as ''Jo Nesbø's Harry Hole'' of bloot ''Harry Hole''. ==Storielyn== Harry Hole ([[Tobias Santelmann]]), 'n gekwelde polisieman van [[Oslo]], het te doen met beide 'n [[reeksmoordenaar]] en 'n korrupte kollega, Tom Waaler ([[Joel Kinnaman]]). ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=280 |align=right |image1=Joel Kinnaman (28494159712) (cropped).jpg|caption1=[[Joel Kinnaman]] |image2=Simon J Berger.jpg|caption2=Simon J. Berger}} }} {{div col|2}} * [[Tobias Santelmann]] as {{nowrap|Harry Hole}} * [[Joel Kinnaman]] as Tom Waaler * Pia Tjelta * [[Peter Stormare]] * Ellen Helinder * Simon J. Berger * [[Ingrid Bolsø Berdal]] * Kelly Gale * Kåre Conradi * [[Fridtjov Såheim]] * Eili Harboe * Atle Antonsen * Henriette Steenstrup * [[Jesper Christensen]] * [[Kristoffer Joner]] * [[Agnes Kittelsen]] {{div col end}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Jo Nesbø's Detective Hole}} {{Normdata}} [[Kategorie:Televisiereekse]] [[Kategorie:Britse televisiereekse]] knc0if64yth8wdvqpa805to6e5a7jv8 2890944 2890939 2026-04-06T21:16:13Z BurgertB 2401 Klaar 2890944 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Detective Hole | beeld = [[Beeld:Harry Hole Netflix (logo).png|240px]] | onderskrif = | genre = {{Plainlist| * Misdaad * Drama }} | skrywer = Jo Nesbø, geskoei op sy ''The Devil's Star'' | regisseur = {{Plainlist| * Øystein Karlsen * Anna Zackrisson }} | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Tobias Santelmann]] * [[Joel Kinnaman]] }} | oorsprongsland = [[Noorweë]], [[VK]] | taal = [[Noorweegs]], oorgeklank in [[Engels]] | aantal_seisoene = 1 | aantal_episodes = 9 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Tim Bevan * Eric Fellner * Amelia Granger * Katy Rozelle * Jo Nesbø * Niclas Salomonsson * René Ezra * Øystein Karlsen }} | vervaardiger = Per Henry Borch | looptydperk = 43-62 minute | maatskappy = {{Plainlist| * Working Title Television * Living Daylights Productions * Redpoint Productions * Universal International Studios * Green Producers Club }} | verspreider = | kanaal = [[Netflix]] | eerste_uitsending = {{Begindatum|2026|3|26|df=y}} }} '''''Jo Nesbø's Detective Hole''''' (of '''''Detective Hole''''' vir kort) is 'n [[Noorweë|Noorweegse]] misdaaddramareeks vir [[televisie]]. Dit is 'n verwerking van Jo Nesbø se Harry Hole-romans, veral die vyfde aflewering, ''The Devil's Star''. Dit is deur Jo Nesbø geskryf en deur Øystein Karlsen en Anna Zackrisson geregisseer. Dit is in sommige lande bekend as ''Jo Nesbø's Harry Hole'' of bloot ''Harry Hole''. ==Storielyn== Harry Hole ([[Tobias Santelmann]]), 'n gekwelde polisieman van [[Oslo]], het te doen met beide 'n [[reeksmoordenaar]] en 'n korrupte kollega, Tom Waaler ([[Joel Kinnaman]]). ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=280 |align=right |image1=Joel Kinnaman (28494159712) (cropped).jpg|caption1=[[Joel Kinnaman]] |image2=Simon J Berger.jpg|caption2=Simon J. Berger}} }} {{div col|2}} * [[Tobias Santelmann]] as {{nowrap|Harry Hole}} * [[Joel Kinnaman]] as Tom Waaler * Pia Tjelta * [[Peter Stormare]] * Ellen Helinder * Simon J. Berger * [[Ingrid Bolsø Berdal]] * Kelly Gale * Kåre Conradi * [[Fridtjov Såheim]] * Eili Harboe * Atle Antonsen * Henriette Steenstrup * [[Jesper Christensen]] * [[Kristoffer Joner]] * [[Agnes Kittelsen]] {{div col end}} ==Uitreiking en ontvangs== Die minireeks is op 26 Maart 2026 deur [[Netflix]] uitgereik.<ref>{{cite web|url= https://www.digitalspy.com/tv/a69793530/jo-nesbo-detective-hole-series-netflix/|website=Digital Spy|access-date=17 December 2025|title= First look! Netflix serial killer whodunnit from "one of the greatest storytellers in crime fiction"|first=Megan|last=Bull|date=17 Dec 2025}}</ref> Op [[Rotten Tomatoes]] was 93% van 15 resensies positief. Die webtuiste se konsensus lui: "''Jo Nesbø's Detective Hole'' is vol kinkels, stylvol en soms heerlik grimmig en dit het genoeg opwinding en onverwagte wendings om jou vasgenael te hou."<ref name="RTS1">{{cite Rotten Tomatoes|title=Jo Nesbo's Detective Hole|id=jo_nesbos_detective_hole|type=tv|season=1|access-date=30 March 2026}}</ref> Op [[Metacritic]] het dit 'n punt van 67 uit 100 gebaseer op 10 resensies, wat dui op 'n "algemeen gunstige" ontvangs.<ref name="MCS1">{{cite Metacritic|id= jo-nesbos-detective-hole|type=tv|season=1|title=Jo Nesbo's Detective Hole|access-date=30 March 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Jo Nesbø's Detective Hole}} {{Normdata}} [[Kategorie:Televisiereekse]] [[Kategorie:Britse televisiereekse]] t59kk8ein3t46ys3ltz1uqogzssab5q 2890949 2890944 2026-04-06T21:22:08Z BurgertB 2401 [[:Kategorie:Televisiereekse]] verwyder; [[:Kategorie:Noorweegse televisiereekse]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2890949 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Detective Hole | beeld = [[Beeld:Harry Hole Netflix (logo).png|240px]] | onderskrif = | genre = {{Plainlist| * Misdaad * Drama }} | skrywer = Jo Nesbø, geskoei op sy ''The Devil's Star'' | regisseur = {{Plainlist| * Øystein Karlsen * Anna Zackrisson }} | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Tobias Santelmann]] * [[Joel Kinnaman]] }} | oorsprongsland = [[Noorweë]], [[VK]] | taal = [[Noorweegs]], oorgeklank in [[Engels]] | aantal_seisoene = 1 | aantal_episodes = 9 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Tim Bevan * Eric Fellner * Amelia Granger * Katy Rozelle * Jo Nesbø * Niclas Salomonsson * René Ezra * Øystein Karlsen }} | vervaardiger = Per Henry Borch | looptydperk = 43-62 minute | maatskappy = {{Plainlist| * Working Title Television * Living Daylights Productions * Redpoint Productions * Universal International Studios * Green Producers Club }} | verspreider = | kanaal = [[Netflix]] | eerste_uitsending = {{Begindatum|2026|3|26|df=y}} }} '''''Jo Nesbø's Detective Hole''''' (of '''''Detective Hole''''' vir kort) is 'n [[Noorweë|Noorweegse]] misdaaddramareeks vir [[televisie]]. Dit is 'n verwerking van Jo Nesbø se Harry Hole-romans, veral die vyfde aflewering, ''The Devil's Star''. Dit is deur Jo Nesbø geskryf en deur Øystein Karlsen en Anna Zackrisson geregisseer. Dit is in sommige lande bekend as ''Jo Nesbø's Harry Hole'' of bloot ''Harry Hole''. ==Storielyn== Harry Hole ([[Tobias Santelmann]]), 'n gekwelde polisieman van [[Oslo]], het te doen met beide 'n [[reeksmoordenaar]] en 'n korrupte kollega, Tom Waaler ([[Joel Kinnaman]]). ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=280 |align=right |image1=Joel Kinnaman (28494159712) (cropped).jpg|caption1=[[Joel Kinnaman]] |image2=Simon J Berger.jpg|caption2=Simon J. Berger}} }} {{div col|2}} * [[Tobias Santelmann]] as {{nowrap|Harry Hole}} * [[Joel Kinnaman]] as Tom Waaler * Pia Tjelta * [[Peter Stormare]] * Ellen Helinder * Simon J. Berger * [[Ingrid Bolsø Berdal]] * Kelly Gale * Kåre Conradi * [[Fridtjov Såheim]] * Eili Harboe * Atle Antonsen * Henriette Steenstrup * [[Jesper Christensen]] * [[Kristoffer Joner]] * [[Agnes Kittelsen]] {{div col end}} ==Uitreiking en ontvangs== Die minireeks is op 26 Maart 2026 deur [[Netflix]] uitgereik.<ref>{{cite web|url= https://www.digitalspy.com/tv/a69793530/jo-nesbo-detective-hole-series-netflix/|website=Digital Spy|access-date=17 December 2025|title= First look! Netflix serial killer whodunnit from "one of the greatest storytellers in crime fiction"|first=Megan|last=Bull|date=17 Dec 2025}}</ref> Op [[Rotten Tomatoes]] was 93% van 15 resensies positief. Die webtuiste se konsensus lui: "''Jo Nesbø's Detective Hole'' is vol kinkels, stylvol en soms heerlik grimmig en dit het genoeg opwinding en onverwagte wendings om jou vasgenael te hou."<ref name="RTS1">{{cite Rotten Tomatoes|title=Jo Nesbo's Detective Hole|id=jo_nesbos_detective_hole|type=tv|season=1|access-date=30 March 2026}}</ref> Op [[Metacritic]] het dit 'n punt van 67 uit 100 gebaseer op 10 resensies, wat dui op 'n "algemeen gunstige" ontvangs.<ref name="MCS1">{{cite Metacritic|id= jo-nesbos-detective-hole|type=tv|season=1|title=Jo Nesbo's Detective Hole|access-date=30 March 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Jo Nesbø's Detective Hole}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noorweegse televisiereekse]] [[Kategorie:Britse televisiereekse]] docjhmm0jwinmb6tgngbl05j0yql2cq FC Lokomotiv Moscow 0 459941 2890599 2890597 2026-04-06T11:59:32Z Aliwal2012 39067 Die naam "FC Lokomotiv Moscow" is nie vertaalbaar in Afrikaans nie 2890599 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = FC Lokomotiv Moscow | beeld = [[Lêer:Lokomotiv_Stadium_1.jpg|280px]] | vollenaam = Футбольный клуб "Локомотив" Москва<br/>{{small|(Sokkerklub Lokomotief Moskou)}} | bynaam = ''Loko''<br/>''Parovozy'' (Stoomlokomotiewe)<b/r>''Krasno-Zelenie'' (Rooi-Groenes)<br/>''Zheleznodorozhniki'' (Spoorwegwerkers) | stigting = {{Start date and age|1922|Jul|23|df=yes}} | stadion = RZD Arena | kapasiteit = 27 320<ref>{{Cite web|url=http://www.fclm.ru/en/club/stadium|title=RZD Arena &#124; FC Lokomotiv Moscow|access-date=5 August 2017|archive-date=28 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170828031317/http://www.fclm.ru/en/club/stadium|url-status=live}}</ref> | eienaar = [[Russiese Spoorweë]] | voorsitter = Vladimir Leonchenko | titel = Algemene Direkteur | afrigter = Mikhail Galaktionov | liga = [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] | seisoen = 2024/25 | posisie = 6de van 16 | patroon_la1 = _redborder | patroon_b1 = _collar | patroon_ra1 = _redborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 094422 | liggaam1 = 094422 | regterarm1 = 094422 | broek1 = 094422 | kouse1 = FF0000 | patroon_la2 = _greenborder | patroon_b2 = _whitevertical | patroon_ra2 = _greenborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FF0000 | liggaam2 = FF0000 | regterarm2 = FF0000 | broek2 = FFFFFF | kouse2 = 094422 }} '''FC Lokomotiv Moscow''' ([[Russies]]: Футбольный клуб "Локомотив" Москва) is ’n professionele [[sokker]]klub in [[Moskou]], [[Rusland]]. Lokomotiv is in 1922 gestig as Kazanka. In 1924 het die klub die sterkste sokkerspelers van verskeie lyne van die Moskouse spoorwegstelsel saamgebring onder die naam KOR (“Klub van die Oktoberrevolusie”). In 1931 is die klub weer hernoem na Kazanka (Moskovskaya-Kazanskaya Zh.D), en in 1936 is dit uiteindelik hernoem tot die naam wat dit vandag dra, FC Lokomotiv Moscow (die naam verwys na 'n trein[[lokomotief]]).<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/lokomotiv-moscow.html|title=FC Lokomotiv Moscow history and facts|website=www.footballhistory.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20251108064036/https://www.footballhistory.org/club/lokomotiv-moscow.html|archive-date=2025-11-08|access-date=2026-04-06}}</ref> Tydens die kommunistiese era was die FC Lokomotiv Moscow-klub deel van die Lokomotief Vrywillige Sportvereniging en behoort dit aan die Sowjet-Ministerie van Vervoer via die Russiese Spoorweë. Lokomotiv het die [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] drie keer gewen (2002, 2004, 2017/18), die Sowjetbeker twee keer (1936, 1957) en die Russiese Beker ’n rekord nege keer (die eerste titel in 1995/96). Die klub het twee keer die halfeindrondte van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Bekerwenner-beker]] bereik, in 1997–98 en 1998–99. Lokomotiv het ook in die [[UEFA Champions League]] gespeel in die seisoene 2002/03, 2003/04 en 2019/20. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://fclm.ru Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Russiese sokkerklubs]] [[Kategorie:Moskou]] s0yhxbpk5n49ygdfnhfrpnewmjiqt4n 2890633 2890599 2026-04-06T12:44:26Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Stuur aan na [[Lokomotiv Moskou]] 2890633 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Lokomotiv Moskou]] 3ckxpz5cu0gh8opqfmqs5s0jgykbgrz FC Lokomotiv Moscou 0 459943 2891033 2890590 2026-04-07T09:54:32Z EmausBot 18510 Gebroken doorverwijzing gecorrigeerd door aanpassing naar hernoemde doelpagina [[FC Lokomotiv Moscow]] 2891033 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[FC Lokomotiv Moscow]] dt5v4t4fxmjazwx7r8jlytt8e78etfu FC Lokomotiv Moskou 0 459944 2890610 2890592 2026-04-06T12:34:01Z Aliwal2012 39067 Aanstuurteiken van [[Lokomotief Moskou]] na [[FC Lokomotiv Moscow]] verander 2890610 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[FC Lokomotiv Moscow]] dt5v4t4fxmjazwx7r8jlytt8e78etfu Roebin Kazan 0 459945 2890601 2026-04-06T12:17:46Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Rubin Kazan | beeld = [[Lêer:Kazan_Arena_stadium.jpg|280px]] | beeld_grootte= 0.6 | vollenaam = {{lang|ru|Футбольный клуб "Рубин" Казань}}<br/>Sokkerklub Roebin Kazan | bynaam = ''Rubinovye''<br>''Krasno-Zelyonye'' (Rooi-Groenes) | stigting = {{Start date and age|1958|4|20|df=yes}} | stadion = Ak Bars Arena | kapasiteit = 45 379 | president = Marat Safiullin | afrigter...' 2890601 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Rubin Kazan | beeld = [[Lêer:Kazan_Arena_stadium.jpg|280px]] | beeld_grootte= 0.6 | vollenaam = {{lang|ru|Футбольный клуб "Рубин" Казань}}<br/>Sokkerklub Roebin Kazan | bynaam = ''Rubinovye''<br>''Krasno-Zelyonye'' (Rooi-Groenes) | stigting = {{Start date and age|1958|4|20|df=yes}} | stadion = Ak Bars Arena | kapasiteit = 45 379 | president = Marat Safiullin | afrigter = {{vlagikoon|Spanje}} Franc Artiga<ref>{{cite web|url=https://www.rubin-kazan.ru/news/frank-artiga-neveroyatno-spustya-vremya-vernutsya-v-kazan-v-kachestve-glavnogo-trenera/|title=Франк Артига: «Невероятно спустя время вернуться в Казань в качестве главного тренера»|date=14 January 2026|language=ru|publisher=FC Rubin Kazan|url-status=live}}</ref> | liga = [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] | seisoen = 2024/25 | posisie = 7de van 16 | patroon_la1 = _jakoworld22rr | patroon_b1 = _jakoworld22rr | patroon_ra1 = _jakoworld22rr | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = AA2704 | liggaam1 = AA2704 | regterarm1 = AA2704 | broek1 = AA2704 | kouse1 = AA2704 | patroon_la2 = _jakoworld22cw | patroon_b2 = _jakoworld22cw | patroon_ra2 = _jakoworld22cw | patroon_sh2 = | linkerarm2 = F1EBDB | liggaam2 = F1EBDB | regterarm2 = F1EBDB | broek2 = F1EBDB | kouse2 = F1EBDB }} '''Roebin Kazan''' ([[Russies]]: ФК Рубин Казань) is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] uit [[Rusland]], gebaseer in die stad [[Kazan]]. Die span speel in die [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]]. Roebin is in 1958 gestig en het sy eerste seisoen in die hoogste liga in 2003 gespeel. Die klub het daar gebly tot en met die 2021/22-seisoen, en het die Russiese Premierliga-titel gewen in 2008 en 2009. Na een seisoen in die tweede liga het die klub in die 2023/24-seisoen na die Premierliga teruggekeer. Die klub het ook die Russiese Beker in 2011/12 gewen. Die span speel sy tuiswedstryde in die Ak Bars Arena.<ref>{{Cite web|url=https://www.rubin-kazan.com/history.html|title=History of Rubin FC|website=www.rubin-kazan.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231035848/https://www.rubin-kazan.com/history.html|archive-date=2019-12-31|access-date=2026-04-06}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.rubin-kazan.ru Amptelike webwerf] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Russiese sokkerklubs]] e2q57m1jeqe74dwqr8pi9qnidgj776v Bespreking:Roebin Kazan 1 459946 2890602 2026-04-06T12:18:39Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2890602 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv Lokomotiv Moskou 0 459947 2890629 2026-04-06T12:41:02Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Hierdie naam is meer gepas as "FC Lokomotiv Moscow". 2890629 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = FC Lokomotiv Moscow | beeld = [[Lêer:Lokomotiv_Stadium_1.jpg|280px]] | vollenaam = Футбольный клуб "Локомотив" Москва<br/>{{small|(Sokkerklub Lokomotief Moskou)}} | bynaam = ''Loko''<br/>''Parovozy'' (Stoomlokomotiewe)<b/r>''Krasno-Zelenie'' (Rooi-Groenes)<br/>''Zheleznodorozhniki'' (Spoorwegwerkers) | stigting = {{Start date and age|1922|Jul|23|df=yes}} | stadion = RZD Arena | kapasiteit = 27 320<ref>{{Cite web|url=http://www.fclm.ru/en/club/stadium|title=RZD Arena &#124; FC Lokomotiv Moscow|access-date=5 August 2017|archive-date=28 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170828031317/http://www.fclm.ru/en/club/stadium|url-status=live}}</ref> | eienaar = [[Russiese Spoorweë]] | voorsitter = Vladimir Leonchenko | titel = Algemene Direkteur | afrigter = Mikhail Galaktionov | liga = [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] | seisoen = 2024/25 | posisie = 6de van 16 | patroon_la1 = _redborder | patroon_b1 = _collar | patroon_ra1 = _redborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 094422 | liggaam1 = 094422 | regterarm1 = 094422 | broek1 = 094422 | kouse1 = FF0000 | patroon_la2 = _greenborder | patroon_b2 = _whitevertical | patroon_ra2 = _greenborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FF0000 | liggaam2 = FF0000 | regterarm2 = FF0000 | broek2 = FFFFFF | kouse2 = 094422 }} '''FC Lokomotiv Moscow''' ([[Russies]]: Футбольный клуб "Локомотив" Москва) is ’n professionele [[sokker]]klub in [[Moskou]], [[Rusland]]. Lokomotiv is in 1922 gestig as Kazanka. In 1924 het die klub die sterkste sokkerspelers van verskeie lyne van die Moskouse spoorwegstelsel saamgebring onder die naam KOR (“Klub van die Oktoberrevolusie”). In 1931 is die klub weer hernoem na Kazanka (Moskovskaya-Kazanskaya Zh.D), en in 1936 is dit uiteindelik hernoem tot die naam wat dit vandag dra, FC Lokomotiv Moscow (die naam verwys na 'n trein[[lokomotief]]).<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/lokomotiv-moscow.html|title=FC Lokomotiv Moscow history and facts|website=www.footballhistory.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20251108064036/https://www.footballhistory.org/club/lokomotiv-moscow.html|archive-date=2025-11-08|access-date=2026-04-06}}</ref> Tydens die kommunistiese era was die FC Lokomotiv Moscow-klub deel van die Lokomotief Vrywillige Sportvereniging en behoort dit aan die Sowjet-Ministerie van Vervoer via die Russiese Spoorweë. Lokomotiv het die [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] drie keer gewen (2002, 2004, 2017/18), die Sowjetbeker twee keer (1936, 1957) en die Russiese Beker ’n rekord nege keer (die eerste titel in 1995/96). Die klub het twee keer die halfeindrondte van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Bekerwenner-beker]] bereik, in 1997–98 en 1998–99. Lokomotiv het ook in die [[UEFA Champions League]] gespeel in die seisoene 2002/03, 2003/04 en 2019/20. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://fclm.ru Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Russiese sokkerklubs]] [[Kategorie:Moskou]] s0yhxbpk5n49ygdfnhfrpnewmjiqt4n 2890630 2890629 2026-04-06T12:41:29Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2890630 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = FC Lokomotiv Moskou | beeld = [[Lêer:Lokomotiv_Stadium_1.jpg|280px]] | vollenaam = Футбольный клуб "Локомотив" Москва<br/>{{small|(Sokkerklub Lokomotief Moskou)}} | bynaam = ''Loko''<br/>''Parovozy'' (Stoomlokomotiewe)<b/r>''Krasno-Zelenie'' (Rooi-Groenes)<br/>''Zheleznodorozhniki'' (Spoorwegwerkers) | stigting = {{Start date and age|1922|Jul|23|df=yes}} | stadion = RZD Arena | kapasiteit = 27 320<ref>{{Cite web|url=http://www.fclm.ru/en/club/stadium|title=RZD Arena &#124; FC Lokomotiv Moscow|access-date=5 August 2017|archive-date=28 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170828031317/http://www.fclm.ru/en/club/stadium|url-status=live}}</ref> | eienaar = [[Russiese Spoorweë]] | voorsitter = Vladimir Leonchenko | titel = Algemene Direkteur | afrigter = Mikhail Galaktionov | liga = [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] | seisoen = 2024/25 | posisie = 6de van 16 | patroon_la1 = _redborder | patroon_b1 = _collar | patroon_ra1 = _redborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 094422 | liggaam1 = 094422 | regterarm1 = 094422 | broek1 = 094422 | kouse1 = FF0000 | patroon_la2 = _greenborder | patroon_b2 = _whitevertical | patroon_ra2 = _greenborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FF0000 | liggaam2 = FF0000 | regterarm2 = FF0000 | broek2 = FFFFFF | kouse2 = 094422 }} '''FC Lokomotiv Moscow''' ([[Russies]]: Футбольный клуб "Локомотив" Москва) is ’n professionele [[sokker]]klub in [[Moskou]], [[Rusland]]. Lokomotiv is in 1922 gestig as Kazanka. In 1924 het die klub die sterkste sokkerspelers van verskeie lyne van die Moskouse spoorwegstelsel saamgebring onder die naam KOR (“Klub van die Oktoberrevolusie”). In 1931 is die klub weer hernoem na Kazanka (Moskovskaya-Kazanskaya Zh.D), en in 1936 is dit uiteindelik hernoem tot die naam wat dit vandag dra, FC Lokomotiv Moscow (die naam verwys na 'n trein[[lokomotief]]).<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/lokomotiv-moscow.html|title=FC Lokomotiv Moscow history and facts|website=www.footballhistory.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20251108064036/https://www.footballhistory.org/club/lokomotiv-moscow.html|archive-date=2025-11-08|access-date=2026-04-06}}</ref> Tydens die kommunistiese era was die FC Lokomotiv Moscow-klub deel van die Lokomotief Vrywillige Sportvereniging en behoort dit aan die Sowjet-Ministerie van Vervoer via die Russiese Spoorweë. Lokomotiv het die [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] drie keer gewen (2002, 2004, 2017/18), die Sowjetbeker twee keer (1936, 1957) en die Russiese Beker ’n rekord nege keer (die eerste titel in 1995/96). Die klub het twee keer die halfeindrondte van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Bekerwenner-beker]] bereik, in 1997–98 en 1998–99. Lokomotiv het ook in die [[UEFA Champions League]] gespeel in die seisoene 2002/03, 2003/04 en 2019/20. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://fclm.ru Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Russiese sokkerklubs]] [[Kategorie:Moskou]] q7uds6qfxt6paagk1fpxmskfhwyaozn 2890631 2890630 2026-04-06T12:42:34Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2890631 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = FC Lokomotiv Moskou | beeld = [[Lêer:Lokomotiv_Stadium_1.jpg|280px]] | vollenaam = Футбольный клуб "Локомотив" Москва<br/>{{small|(Sokkerklub Lokomotief Moskou)}} | bynaam = ''Loko''<br/>''Parovozy'' (Stoomlokomotiewe)<br/>''Krasno-Zelenie'' (Rooi-Groenes)<br/>''Zheleznodorozhniki'' (Spoorwegwerkers) | stigting = {{Start date and age|1922|Jul|23|df=yes}} | stadion = RZD Arena | kapasiteit = 27 320<ref>{{Cite web|url=http://www.fclm.ru/en/club/stadium|title=RZD Arena &#124; FC Lokomotiv Moscow|access-date=5 August 2017|archive-date=28 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170828031317/http://www.fclm.ru/en/club/stadium|url-status=live}}</ref> | eienaar = [[Russiese Spoorweë]] | voorsitter = Vladimir Leonchenko | titel = Algemene Direkteur | afrigter = Mikhail Galaktionov | liga = [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] | seisoen = 2024/25 | posisie = 6de van 16 | patroon_la1 = _redborder | patroon_b1 = _collar | patroon_ra1 = _redborder | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 094422 | liggaam1 = 094422 | regterarm1 = 094422 | broek1 = 094422 | kouse1 = FF0000 | patroon_la2 = _greenborder | patroon_b2 = _whitevertical | patroon_ra2 = _greenborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FF0000 | liggaam2 = FF0000 | regterarm2 = FF0000 | broek2 = FFFFFF | kouse2 = 094422 }} '''FC Lokomotiv Moskou''' ([[Russies]]: Футбольный клуб "Локомотив" Москва) is ’n professionele [[sokker]]klub in [[Moskou]], [[Rusland]]. Lokomotiv is in 1922 gestig as Kazanka. In 1924 het die klub die sterkste sokkerspelers van verskeie lyne van die Moskouse spoorwegstelsel saamgebring onder die naam KOR (“Klub van die Oktoberrevolusie”). In 1931 is die klub weer hernoem na Kazanka (Moskovskaya-Kazanskaya Zh.D), en in 1936 is dit uiteindelik hernoem tot die naam wat dit vandag dra, FC Lokomotiv Moscow (die naam verwys na 'n trein[[lokomotief]]).<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/lokomotiv-moscow.html|title=FC Lokomotiv Moscow history and facts|website=www.footballhistory.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20251108064036/https://www.footballhistory.org/club/lokomotiv-moscow.html|archive-date=2025-11-08|access-date=2026-04-06}}</ref> Tydens die kommunistiese era was die Lokomotiv Moskou-klub deel van die Lokomotiv Vrywillige Sportvereniging en behoort dit aan die Sowjet-Ministerie van Vervoer via die Russiese Spoorweë. Lokomotiv het die [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] drie keer gewen (2002, 2004, 2017/18), die Sowjetbeker twee keer (1936, 1957) en die Russiese Beker ’n rekord nege keer (die eerste titel in 1995/96). Die klub het twee keer die halfeindrondte van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Bekerwenner-beker]] bereik, in 1997–98 en 1998–99. Lokomotiv het ook in die [[UEFA Champions League]] gespeel in die seisoene 2002/03, 2003/04 en 2019/20. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://fclm.ru Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Russiese sokkerklubs]] [[Kategorie:Moskou]] pts1n4frjhq15agi7dz0n9bn7ecf0ua Nigeriese nasionale krieketspan 0 459948 2890779 2026-04-06T18:00:06Z SpesBona 2720 Nuwe artikel, nog besig 2890779 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Nigerië | beeld = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan | bynaam = ''Yellow Greens'' | konferensie = [[Nigeriese Krieketfederasie]] (NCF) | kaptein = [[Sylvester Okpe]] | afrigter = {{vlagikoon|Nigerië}} Uthe Clive Ogbimi (voorlopig) | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 2002 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 36ste | beste_t20i-rang = 36ste (op 25 Mei 2019) | eerste_wedstryd = {{vlagikoon|Nigerië|1888}} Kolonie Lagos t {{vlagikoon|Goudkus}} [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]]; 25 Mei 1904 | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/14 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/10 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{Cr-KE}} op [[Kyambogo-krieketovaal]], [[Kampala]]; 20 Mei 2019 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Rwanda}} op [[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]], [[Abuja]]; 14 Desember 2025 | aantal_t20is = 93 | aantal_t20is_vanjaar = 0 | t20i-rekord = 48/43 (52,74%)<br />(0 gelykop, 2 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 0/10 | eerste_wt20 = | beste_wt20 = | wt20k-verskynings = 3 | eerste_wt20k = 2019 | beste_wt20k = 4de plek (in 2021) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = _yellow_thin_border | t_patroon_b = _nga_t20i24 | t_patroon_ra = _yellow_thin_border | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 00935cff | t_liggaam = 00935cff | t_regterarm = 00935cff | t_broek = 00935cff }} Die '''Nigeriese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Nigeria national cricket team''), met die bynaam “Yellow Greens”, is die nasionale [[krieket]]span wat [[Nigerië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Nigerië deur die [[Nigeriese Krieketfederasie]] (''NCF'', van Engels: ''Nigeria Cricket Federation'') beheer. Nigerië is sedert 2002 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |title=Nigeria |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807094129/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |archive-date=7 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die assosiaatlede [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]], [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Nigerië saam met [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne. Die eerste internasionale krieketwedstryd in die huidige Nigerië is in 1904 tussen die destydse Kolonie Lagos en die [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]] gespeel. Van 1982 af het Nigerië spelers beskikbaar gestel vir die gesamentlike [[Wes-Afrikaanse krieketspan|Wes-Afrikaanse span]]. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Nigerië ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nigerië is tans (April 2026) 36ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 April 2026 |accessdate=6 April 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nigeriese Krieketfederasie}} Die Nigeriese Krieketfederasie (Engels: ''Nigeria Cricket Federation'', NCF) is in 1957 gestig as die Nigeriese Krieketvereniging (Engels: ''Nigeria Cricket Association'', NCA) gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Nigerië.<ref name="NCF">{{en}} {{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/about-us/ |title=About us |publisher=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |accessdate=6 April 2026}}</ref> In 2002 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref name="IKR" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation |title=Nigeria Cricket Federation |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=6 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=6 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketfederasie bestuur al die Nigerië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die NCF verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nigeriese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Nigerië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=6 April 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === Krieket is in die laat 19de eeu deur Britse kolonialiste na die huidige Nigerië gebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-51125938 |title=How Nigeria's cricket team 'shocked the world' |publisher=[[BBC]] |date=21 Januarie 2020 |accessdate=6 April 2026}}</ref> Kontakte tussen die owerhede in [[Lagos]] en hul eweknieë in [[Goudkus (streek)|Goudkus]] (nou [[Ghana]]) het tot ’n internasionale wedstryd by Race Course (nou [[Tafawa Balewa Square]]), [[Lagos]], op 25 Mei 1904 gelei<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201904020517.html |title=Nigeria's Cricket Milestone |publisher=All Africa |accessdate=6 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aipsmedia.com/aips/pages/articles/2022/31157.html |title=Nigeria Invitational in Lagos points towards promising future for women’s cricket in Africa |publisher=Association Internationale de la Presse Sportive |author=Ijeoma Okigbo |date=21 April 2022 |accessdate=6 April 2026}}</ref> wat die Goudkus met 22 lopies gewen het.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan">{{en}} {{cite book |author=Roy Morgan |title=The Encyclopedia of World Cricket |publisher=SportsBooks Ltd |date=2007 |isbn=978-1-899807-51-2}}</ref> Dié ontmoeting het ’n jaarlikse wedstryd geword en was vir die eerste drie wedstryde multi-etnies. Die vierde wedstryd in Desember 1906 is slegs deur spelers met ’n Europese herkoms beslis en die Afrikabevolking het hul eerste jaarlikse wedstryde in 1907 begin. Internasionale wedstryde is weens die [[Eerste Wêreldoorlog]] gekniehalter en eers weer in die middel-1920’s hervat.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> In die tussenoorlogse jare is krieket op ’n meer formele basis begin reël met twee krieketbeheerliggame vir die Europeërs en Afrikane wat onderskeidelik in 1932 en 1933 gestig is. [[Eersterangse krieket]]spelers van Engeland het in die jaarlikse wedstryde teen die Goudkus begin verskyn,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en die 1939-wedstryd, die laaste voor die [[Tweede Wêreldoorlog]], het die Goudkus met 58 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1938-39/OTHERS+ICC/NGA_IN_G-COAST/NGA_G-COAST_22-25MAR1939.html |title=Nigeria in Gold Coast, 1938/39 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2026}}</ref> Ná die oorlog is wedstryde in 1947 hervat met ’n vyfdaagse wedstryd in Lagos wat onbeslis geëindig het.<ref>{{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 18 March 1947 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200553/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die 1949-wedstryd het die Goudkus geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 6 April 1949 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303180319/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die aantal Europeërs in die land begin afneem het, het die kwaliteit van die Afrikaspelers begin toeneem en van 1956 af is die spel op ’n multi-etniese basis begin reël.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> === Ná onafhanklikwording === Ná Nigerië se onafhanklikwording in 1960 was daar baie belangstelling in krieket. Van 1964 af is jaarlikse wedstryde teen beide Gambië en Sierra Leone begin speel en is tot in die laat 1970’s beslis, toe [[sokker]] in die land meer gewild geword het. Krieket het agteruitgegaan en tydens [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] se besoek in 1974 het Nigerië twee van drie die wedstryde verloor en die derde het gelykop geëindig. In 1976 het hulle ook swak teen die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) verloor. Interne probleme binne beide die Nigeriese Krieketvereniging en in Nigerië self het tot ’n kwaliteitsverlies gelei, hoewel Nigerië steeds die meeste spelers vir die [[Wes-Afrikaanse nasionale krieketspan|Wes-Afrikaanse span]] gestel het<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> wat in 1976 ’n assosiaatlid van die IKR geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |title=West Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303213855/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Wes-Afrikaanse span === Hulle het in 1982 vir die eerste keer aan die IKR-trofee deelgeneem. Die span kon egter geen oorwinning aanteken nie, alhoewel hulle ná talle onbesliste wedstryde in die voorlaaste plek geëindig het. Nadat die span twee toernooie moes oorslaan, het hulle weer aan die IKR-trofee 1994 deelgeneem. Hulle het die eerste rondte in die laaste plek afgesluit, maar hulle het die troosrondte gewen en uiteindelik in die 17de plek geëindig. Drie jaar later het die span die eerste rondte voor Argentinië in die voorlaaste plek afgesluit. Tydens die troosrondte het hulle die 18de plek behaal. Net voor die IKR-trofee 2001 het die span nie visas ontvang nie en moes hulleself aan dié toernooi onttrek<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-trophy-west-african-officials-unhappy-with-the-confusion-in-canada-101554 |title=ICC Trophy: West African officials unhappy with the confusion in Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Munro |date=13 Julie 2001 |accessdate=6 April 2026}}</ref> en in 2003 is hulle finaal ontbind. Sedertdien neem Nigerië op sy eie as ’n assosiaatlid en die ander drie lande as geaffilieerde lede aan IKR-toernooie deel. Nigerië het steeds op sy eie opgetree,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> hoewel hulle by tye hulleself aan toernooie onttrek het soos by die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 1998.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_GROUPS.html |title=African Cricket Association Championships, 1998 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_RESULTS-SUMMARY.html |title=Africa Cricket Association Cup Oct-98 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2026}}</ref> Die Wes-Afrikaanse Krieketkonferensie het in 2002 ophou bestaan,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en Nigerië het in dieselfde jaar op sy eie ’n assosiaatlid van die IKR geword.<ref name="IKR" /> === IKR-lidmaatskap === Nigerië het sy eerste verskyning tydens ’n IKR by die Afrikabeker 2002 in [[Zambië]] gemaak. Die Nigeriërs het in die vierde plek geëindig nadat hulle slegs Malawi kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=3rd Africa Cup 2002 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612095304/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=12 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 2004 in die vyfde plek afgesluit en slegs die laaste geplaasde Tanzanië verslaan, waarmee hulle versuim het om vir die IKR-trofee 2005 te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |title=Africa Qualifying Tournaments |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524025516/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Augustus 2006 het Nigerië aan afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek in [[Tanzanië]] deelgeneem,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=ICC World Cricket League Africa Region Division Two 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724055835/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=WCL Africa Division Two Points Table |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602041126/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee is hulle aanvanklik na afdeling drie gerelegeer,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> maar hulle het hulleself aan die 2008-toernooi onttrek.<ref name="WCLA308">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |title=2008 Africa Division Three Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424064320/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |archive-date=24 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die Noordwes-Afrikaanse Kampioenskap in 2007<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |title=2007 North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512020756/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |archive-date=12 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en 2008 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |title=North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=11 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411090533/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |archive-date=11 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Nigerië afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek 2008 as naaswenner afgesluit en daarmee vir afdeling sewe van die Wêreldkrieketliga 2009 gekwalifiseer. Dié toernooi het hulle in die derde plek afgesluit en daarmee in die afdeling aangebly.<ref name="WCLA308" /> In Mei 2011 het Nigerië aan die Wêreldkrieketliga se afdeling sewe in [[Botswana]] deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |title=World Cricket League Division 7, 2011 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524180427/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nigeriërs het dié toernooi as naaswenner afgesluit en daarmee vir afdeling ses van die Wêreldkrieketliga 2011 gekwalifiseer. In 2011 het die span versuim om vir die T20I-wêreldbekerkwalifisering te haal, waarmee hulle ook die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-africa-region-division-one-twenty20-2011-518828/nigeria-vs-kenya-3rd-place-play-off-518849/match-report |title=Uganda take title with comprehensive win |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Julie 2011 |accessdate=6 April 2026}}</ref> In Augustus 2018 is Nigerië by die Afrika T20I-bekertoernooi 2018 ingesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket365.com/latest-news/cricket-south-africa-launches-expanded-africa-t20-cup |title=CSA launches expanded Africa T20 Cup |publisher=Cricket365 |date=7 Augustus 2018 |accessdate=6 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/798465 |title=Ghana and Nigeria set to join Kenya, Namibia, Zimbabwe, and South African domestic sides in expanded Africa T20 Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=7 Augustus 2018}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Nigeria national cricket team|Nigeriese nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://nigeriacricket.com.ng/ Amptelike webwerf van die Nigeriese Krieketfederasie] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/nigeria-122 Nigerië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation Nigerië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Nigerië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] k1wstdcw7ltlfaajtg9pgrz2gviw7oc Kategorie:Krieket in Nigerië 14 459949 2890781 2026-04-06T18:00:24Z SpesBona 2720 Nuwe kategorie 2890781 wikitext text/x-wiki {{CommonsKategorie|Cricket in Nigeria|Krieket in Nigerië}} {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Sport in Nigerië]] [[Kategorie:Krieket in Afrika|Nigerië]] [[Kategorie:Krieket volgens land|Nigerië]] 7wdjq2dm2wxjjrqhxqng7pyiu29l38m Kategorie:Sport in Nigerië 14 459950 2890782 2026-04-06T18:00:25Z SpesBona 2720 Nuwe kategorie 2890782 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Sports in Nigeria|Sport in Nigerië}} [[Kategorie:Nigerië]] [[Kategorie:Sport in Afrika|Nigerië]] [[Kategorie:Sport volgens land|Nigerië]] nty7qw94feaco30ek539x8nohnth9qh Lêer:Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan.png 6 459951 2890783 2026-04-06T18:00:28Z SpesBona 2720 {{Beeldinligting |beskrywing=Kenteken van die [[Nigeriese nasionale krieketspan]] |bron=[[:en:File:Nigeria Cricket Federation.png]] |datum=Onbekend |daarsteller=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} [[Kategorie:Krieket in Nigerië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] 2890783 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Kenteken van die [[Nigeriese nasionale krieketspan]] |bron=[[:en:File:Nigeria Cricket Federation.png]] |datum=Onbekend |daarsteller=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} [[Kategorie:Krieket in Nigerië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] == Lisensiëring == {{Kenteken}} m19no2cl17t2xrqc9jbopsyralp5rwk Sjabloon:Liturgiese jaar/Advent 10 459952 2890871 2026-04-06T19:24:22Z Jcb 223 Nuwe bladsy geskep met '{| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name=begin>een jaar begin aan die einde van November</ref>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} - {{#time: w|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} }} days}} |{{#time:D j M Y|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#time: w|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }} days}} |1ste Sondag (''Levavi...' 2890871 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name=begin>een jaar begin aan die einde van November</ref>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} - {{#time: w|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} }} days}} |{{#time:D j M Y|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#time: w|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }} days}} |1ste Sondag (''Levavi'') |bgcolor= violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|11 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} - {{#time: w|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} }} days}} |{{#time:D j M Y|11 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#time: w|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }} days}} |2de Sondag (''Populus Sion'') |bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|18 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} - {{#time: w|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} }} days}} |{{#time:D j M Y|18 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#time: w|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }} days}} |3de Sondag (''Gaudete'') |bgcolor=hotpink align=center|pienk |- |{{#time:D j M Y|25 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} - {{#time: w|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} }} days}} |{{#time:D j M Y|25 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#time: w|4 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }} days}} |4de Sondag (''Rorate'') |bgcolor=violet align=center|pers |} l0fhe16smkb6rfsfvkadksvl3w5i1qc Sjabloon:Liturgiese jaar/Kerst 10 459953 2890873 2026-04-06T19:26:00Z Jcb 223 Nuwe bladsy geskep met '{| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|25 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}}}} |{{#time:D j M Y|25 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |Kersmis: Hoogfees van die geboorte van Jesus |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} - {{#ifeq:0|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#...' 2890873 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<ref name="begin" />||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|25 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}}}} |{{#time:D j M Y|25 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |Kersmis: Hoogfees van die geboorte van Jesus |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} - {{#ifeq:0|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}}}}|1|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} }}}} days}} |{{#time:D j M Y|31 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#ifeq:0|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}}}}|1|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }}}} days}} |Heilige Familie <br />Sondag vóór die oktaafdag van Kersmis, 30 Desember as Kersmis op 'n Sondag sal val |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|1 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 jan {{#expr:{{#time:Y}}+2-(2*{{#time:z}}<330)}}}} |Hoogfees van [[Maria]] (oktaafdag van Kersmis) |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#time: w|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }} days}} |{{#time:D j M Y|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} - {{#time: w|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }} days}} | [[Driekoningedag]] of Openbaring van die Here<br />[[6 Januarie]], maar word in die liturgie op die Sondag ná 1 Januarie gevier |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#ifexpr:5>{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}}|{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }} |{{#time:w|12 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }}}} days}} |{{#time:D j M Y|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} - {{#ifexpr:5>{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}}}}|{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }} |{{#time:w|12 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }}}} days}} |[[Doop van Jesus]] (1ste Sondag ná 6 Januarie).<br />Indien die Driekoningedag op 7 of 8 Januarie sal val word die Doop van Jesus op die Maandag van 8 of 9 Januarie gevier. |bgcolor=white align=center|wit |} fyy3fwxf6fjyx0rxz9vilbep9d0d90b 2890876 2890873 2026-04-06T19:27:05Z Jcb 223 2890876 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<includeonly><ref name="begin" /></includeonly>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|25 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}}}} |{{#time:D j M Y|25 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |Kersmis: Hoogfees van die geboorte van Jesus |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} - {{#ifeq:0|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}}}}|1|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}-({{#time:z}}<330)}} }}}} days}} |{{#time:D j M Y|31 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#ifeq:0|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}}}}|1|{{#time:w|3 dec {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }}}} days}} |Heilige Familie <br />Sondag vóór die oktaafdag van Kersmis, 30 Desember as Kersmis op 'n Sondag sal val |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|1 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 jan {{#expr:{{#time:Y}}+2-(2*{{#time:z}}<330)}}}} |Hoogfees van [[Maria]] (oktaafdag van Kersmis) |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#time: w|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }} days}} |{{#time:D j M Y|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} - {{#time: w|8 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }} days}} | [[Driekoningedag]] of Openbaring van die Here<br />[[6 Januarie]], maar word in die liturgie op die Sondag ná 1 Januarie gevier |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} - {{#ifexpr:5>{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}}|{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }} |{{#time:w|12 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}} }}}} days}} |{{#time:D j M Y|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} - {{#ifexpr:5>{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}}}}|{{#time:w|13 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }} |{{#time:w|12 jan {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}<330)}} }}}} days}} |[[Doop van Jesus]] (1ste Sondag ná 6 Januarie).<br />Indien die Driekoningedag op 7 of 8 Januarie sal val word die Doop van Jesus op die Maandag van 8 of 9 Januarie gevier. |bgcolor=white align=center|wit |} fccl280o0fu4vkaohus8j6thnzpswmk Sjabloon:Liturgiese jaar/Marialigmis 10 459954 2890878 2026-04-06T19:29:16Z Jcb 223 Nuwe bladsy geskep met '{| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<includeonly><ref name="begin" /></includeonly>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|2 feb {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 feb {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Marialigmis]] of Opdrag van die Here in die tempel (Marialigmis) |bgcolor=white align=center|wit |}' 2890878 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<includeonly><ref name="begin" /></includeonly>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|2 feb {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 feb {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Marialigmis]] of Opdrag van die Here in die tempel (Marialigmis) |bgcolor=white align=center|wit |} n8tvsuwzyjwphwdkw56mkeqt8h9nymq Nigeriese Krieketfederasie 0 459955 2890880 2026-04-06T19:30:07Z SpesBona 2720 Nuwe artikel 2890880 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Nigeriese Krieketfederasie |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Nigeriese Krieketfederasie |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Nigeria Cricket Federation'' |opskrif2 = Afkorting |2 = NCF |opskrif3 = |3 = |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Nigerië}} |opskrif5 = [[Sport]]soort |5 = [[Krieket]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1957 |opskrif7 = Lid van |7 = [[Internasionale Krieketraad]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 2002 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Afrikakrieketvereniging]] |opskrif10 = Voorsitter |10 = Uyi Akpata |opskrif11 = |11 = |opskrif12 = Setel |12 = [[Abuja]], Nigerië |opskrif13 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]] |13 = Engels, [[Hausa]], [[Igbo]] en [[Joroeba]] |opskrif14 = Amptelike webwerf |14 = [https://nigeriacricket.com.ng/ ''nigeriacricket.com.ng''] |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Nigeriese Krieketfederasie''' ([[Engels]]: ''Nigeria Cricket Federation'') is die bestuursliggaam wat [[krieket]] in [[Nigerië]] beheer. Die beheerliggaam is in 1957 gestig en in [[Abuja]] gesetel. Sedert 2002 verteenwoordig dit Nigerië by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) as ’n assosiaatlid en ook by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”). == Geskiedenis == Die Nigeriese Krieketfederasie is voor Nigerië se onafhanklikwording in 1957 gestig as die Nigeriese Krieketvereniging (Engels: ''Nigeria Cricket Association'', NCA) en het in 2002 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation |title=Nigeria Cricket Federation |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=6 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=6 April 2026}}</ref> In 2006 het die beheerliggaam sy huidige naam verkry. == Taak == Die Nigeriese Krieketfederasie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië se nasionale seniorkrieketspan vir mans]] (''Yellow Greens''), vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van [[Twintig20|T20I]]-reekse teen ander spanne, en vir die reëling van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die Nigeriese Krieketfederasie verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nigeriese span. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugkrieket in Nigerië. Net soos ander krieketlande beskik Nigerië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=6 April 2026}}</ref> Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die Nigeriese Krieketfederasie beplan die stigting van die Nigerian Super League.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/the-rapid-rise-of-nigerian-cricket-and-becoming-iccs-priority-member-a-chat-with-uyi-akpata/ |title=The Rapid Rise of Nigerian Cricket and Becoming ICC’s Priority Member: A Chat with Uyi Akpata |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=9 Desember 2023 |accessdate=6 April 2026}}</ref> == Kenteken == Die Nigeriese nasionale krieketspan se bynaam is ''Yellow Greens''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=6 April 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://nigeriacricket.com.ng/ Amptelike webwerf van die Nigeriese Krieketfederasie] {{Affiliasies van die Internasionale Krieketraad}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Nigerië]] [[Kategorie:Krieketbeheerliggaam]] [[Kategorie:Internasionale Krieketraad]] i66p2hs3af23xte5u42xtbcm51z20hh Martinvl/Sandput/Cc-by-nd-4.0 0 459956 2890883 2026-04-06T19:30:42Z Martinvl 12559 Nuwe artikel 2890883 wikitext text/x-wiki {{imbox | type = license | class = licensetpl | image = [[File:CC_some_rights_reserved.svg|90px]] <br> [[File:Cc-by new white.svg|24px]] [[File:Cc-nd_white.svg|24px]] | text = ''This work is licensed under the [[:wikipedia:Creative Commons|Creative Commons]] [https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/ Attribution NoDerivatives 4.0] License. {{#if:{{{1|}}}| <br> Attribution: {{{1|}}} }}''<span class="licensetpl_link" style="display:none;"><nowiki>https://</nowiki>https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/</span><span class="licensetpl_short" style="display:none;">CC-BY-ND 4.0</span><span class="licensetpl_long" style="display:none;">Creative Commons Attribution No Derivatives 4.0</span><span class="licensetpl_link_req" style="display:none;">true</span><span class="licensetpl_attr_req" style="display:none;">true</span> }}<noinclude> {{documentation}} [[Category:License templates]]</noinclude> ldl5fm75whbdegj9clay8govkbzknug 2890886 2890883 2026-04-06T19:35:17Z Martinvl 12559 2890886 wikitext text/x-wiki {{imbox | type = license | class = licensetpl | image = [[File:CC_some_rights_reserved.svg|90px]] <br> [[File:Cc-by new white.svg|24px]] [[File:Cc-nd_white.svg|24px]] | text = ''Hierdie beeld is gelisensieerd onder die [[:wikipedia:Creative Commons|Creative Commons]] [https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/ Attribution NoDerivatives 4.0] License. {{#if:{{{1|}}}| <br> Attribution: {{{1|}}} }}''<span class="licensetpl_link" style="display:none;"><nowiki>https://</nowiki>https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/</span><span class="licensetpl_short" style="display:none;">CC-BY-ND 4.0</span><span class="licensetpl_long" style="display:none;">Creative Commons Attribution No Derivatives 4.0</span><span class="licensetpl_link_req" style="display:none;">true</span><span class="licensetpl_attr_req" style="display:none;">true</span> }}<noinclude> [[Kategorie:Beeldsjablone]] </noinclude> <includeonly> [[Kategorie:CC-by-beelde]] </includeonly> 2vcom25bxquxoh19wtfx4bocti4vmq0 Sjabloon:Cc-by-nd-4.0 10 459957 2890887 2026-04-06T19:38:38Z Martinvl 12559 Nuwe sjablom 2890887 wikitext text/x-wiki {{imbox | type = license | class = licensetpl | image = [[File:CC_some_rights_reserved.svg|90px]] <br> [[File:Cc-by new white.svg|24px]] [[File:Cc-nd_white.svg|24px]] | text = ''Hierdie beeld is gelisensieerd onder die [[:wikipedia:Creative Commons|Creative Commons]] [https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/ Attribution NoDerivatives 4.0] License. {{#if:{{{1|}}}| <br> Attribution: {{{1|}}} }}''<span class="licensetpl_link" style="display:none;"><nowiki>https://</nowiki>https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/</span><span class="licensetpl_short" style="display:none;">CC-BY-ND 4.0</span><span class="licensetpl_long" style="display:none;">Creative Commons Attribution No Derivatives 4.0</span><span class="licensetpl_link_req" style="display:none;">true</span><span class="licensetpl_attr_req" style="display:none;">true</span> }}<noinclude> [[Kategorie:Beeldsjablone]] </noinclude> <includeonly> [[Kategorie:CC-by-beelde]] </includeonly> 2vcom25bxquxoh19wtfx4bocti4vmq0 Selago polycephala 0 459958 2890893 2026-04-06T20:02:12Z Oesjaar 7467 Nuwe artikel, uitgestorwe spesie. 2890893 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = EX | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Selago polycephala | authority = Otto ex Walp., (1845) | synonyms =* ''Walafrida polycephala'' <small>(Otto ex Walp.) Rolfe</small> }} '''''Selago polycephala''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Scrophulariaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] langs die [[Swartkopsrivier]] tussen [[Uitenhage]] en [[Port Elizabeth]] voor. Die spesie se [[habitat]] het totaal verander en die spesie word as [[Uitsterwing|uitgestorwe]] beskou. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1093-143 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:813404-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/5cf1d793-f716-4a16-afe5-92cc74d99d4a Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Selago|polycephala]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] mg9saadqoblqyohed8zbnf4idqclue3 Sjabloon:Kerkjaar 10 459959 2890894 2026-04-06T20:03:19Z Jcb 223 Nuwe bladsy geskep met '{{#expr:{{#time:Y|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALTIMESTAMP}}}}}} + ({{#time:z|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALTIMESTAMP}}}}}} >= {{Adventdatum|{{#time:Y|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALTIMESTAMP}}}}}}||z}}) + {{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|0}}}}' 2890894 wikitext text/x-wiki {{#expr:{{#time:Y|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALTIMESTAMP}}}}}} + ({{#time:z|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALTIMESTAMP}}}}}} >= {{Adventdatum|{{#time:Y|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALTIMESTAMP}}}}}}||z}}) + {{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|0}}}} 9qxj84svrzsg4jziepxkz0p8lqdq026 Bespreking:Selago polycephala 1 459960 2890895 2026-04-06T20:03:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2890895 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv Sjabloon:Adventdatum 10 459961 2890896 2026-04-06T20:05:32Z Jcb 223 Nuwe bladsy geskep met '{{#time:{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|Y-m-d}}|{{Weekdag op of voor datum|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALYEAR}}}}|december|3|zondag}} {{#invoke:string|replace|+ {{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|0}}|+ -|-}} days}}' 2890896 wikitext text/x-wiki {{#time:{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|Y-m-d}}|{{Weekdag op of voor datum|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALYEAR}}}}|december|3|zondag}} {{#invoke:string|replace|+ {{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|0}}|+ -|-}} days}} a5fkdfhqfqcp6vdx0kkmbpvvnp1h2ak 2890897 2890896 2026-04-06T20:06:33Z Jcb 223 2890897 wikitext text/x-wiki {{#time:{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|Y-m-d}}|{{Weeksdag op of voor datum|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALYEAR}}}}|december|3|zondag}} {{#invoke:string|replace|+ {{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|0}}|+ -|-}} days}} 6pvscl9lq0qahhdzdvxxqlprmjp8ybx 2890899 2890897 2026-04-06T20:10:09Z Jcb 223 2890899 wikitext text/x-wiki {{#time:{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|Y-m-d}}|{{Weeksdag op of voor datum|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALYEAR}}}}|Desember|3|Sondag}} {{#invoke:string|replace|+ {{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|0}}|+ -|-}} days}} 2eqi692qniynqpf9ulzf04uj9aef734 Sjabloon:Weeksdag op of voor datum 10 459962 2890898 2026-04-06T20:09:40Z Jcb 223 Nuwe bladsy geskep met '{{#time:{{{5|Y-m-d}}}|{{#time:Y-m-d|{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|{{LOCALDAY}}}} {{#switch:{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{LOCALMONTHNAME}}}}|Januarie=January|Februarie=February|Maart=March|April=April|Mei=May|Junie=June|Julie=July|Augustus=August|September=September|Oktober=October|November=November|Desember=December|FOUT}} {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALYEAR}}}} + 1 day}} last {{#switch:{{#if:{{{4|}}}|{{{4}}}|{{LOCALDAYNAME}}}}|Maandag=Monday|Dinsdag=Tuesday|Woensdag=Wednesday|D...' 2890898 wikitext text/x-wiki {{#time:{{{5|Y-m-d}}}|{{#time:Y-m-d|{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|{{LOCALDAY}}}} {{#switch:{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{LOCALMONTHNAME}}}}|Januarie=January|Februarie=February|Maart=March|April=April|Mei=May|Junie=June|Julie=July|Augustus=August|September=September|Oktober=October|November=November|Desember=December|FOUT}} {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{LOCALYEAR}}}} + 1 day}} last {{#switch:{{#if:{{{4|}}}|{{{4}}}|{{LOCALDAYNAME}}}}|Maandag=Monday|Dinsdag=Tuesday|Woensdag=Wednesday|Donderdag=Thursday|Vrydag=Friday|Saterdag=Saturday|Sondag=Sunday|Monday}}}} 3fbcybgdy8xjwkh07ymb2bhr287e8qn Module:Pasen 828 459963 2890900 2026-04-06T20:12:51Z Jcb 223 Nuwe bladsy geskep met 'local m = {} local EasterData = { defaultMethod = 3, -- default method of Easter date calculation when Easter type is not given defaultFormat = "Y-m-d", -- default date output format noFormat = "geen", -- prevent from final date formatting defaultOffset = 0, -- the Easter date minimumOffset = -63, -- Septuagesima maximumOffset = 252, -- 27e zondag na Trinitatis -- API apiEaster = "Bereken",...' 2890900 Scribunto text/plain local m = {} local EasterData = { defaultMethod = 3, -- default method of Easter date calculation when Easter type is not given defaultFormat = "Y-m-d", -- default date output format noFormat = "geen", -- prevent from final date formatting defaultOffset = 0, -- the Easter date minimumOffset = -63, -- Septuagesima maximumOffset = 252, -- 27e zondag na Trinitatis -- API apiEaster = "Bereken", -- public function name argEasterYear = 1, -- index or name of the argument with year argEasterMethod = "methode", -- index or name of the argument with calculation method argEasterOffset = "dag", -- index or name of the argument with offset in days relative to the calculated Easter Sunday argEasterFormat = "formaat", -- index or name of the argument with date output format (#time style) -- errors errorMissingYear = "Ontbrekende verplichte parameter 1 (jaar)", errorInvalidYear = "Incorrecte parameter 1 (jaar): '%s'", errorInvalidOffset = "Incorrecte parameter 'dag': '%s'", errorInvalidMethod = "Incorrecte parameter 'methode': '%s'", errorYearOutOfRange = "Paasdata zijn beschikbaar tussen de jaren 326 en 4099; jaar: %d", errorIncorrectMethod = "Westers of Orthodox Pasen bestaan sinds 1583; jaar: %d", errorUnknownMethod = "Onbekende methode: %d", methods = { ["Juliaans"] = 1, ["Oosters"] = 2, ["Orthodox"] = 2, -- alias voor Oosters ["Koptisch"] = 2, -- alias voor Oosters ["Ethiopisch"] = 2, -- alias voor Oosters ["Westers"] = 3, ["Gregoriaans"] = 3, -- alias voor Westers ["Rooms"] = 3, -- alias voor Westers }, -- the Meletian/Revised Julian Calendar from 1923 used by some Orthodox churches -- and any proposed reformed algorithms are not supported (yet): -- * astronomically observed Nicean rule at the meridian of Jerusalem (Aleppo 1997 proposal), differs from Gregorian in -- * fifteenth Sunday of the year: Sunday in 099–105 day of the year -- * Sunday after second Saturday in April (UK): Sunday in 9–15 April -- * second Sunday in April: Sunday in 8–14 April -- * Sunday after 6 April (Pepuzite sect): Sunday in 7–13 April -- * World Calendar: day 099, any day of the week in Gregorian/Julian calendar -- * Positivist Calendar: day 098, any day of the week in Gregorian/Julian calendar -- * Sunday of ISO week 14: Sunday in 099–105 day of the year -- * Sunday of ISO week 15: Sunday in 106–112 day of the year -- * Nisan 14: any day of the week -- * Nisan 15: any day of the week relativeDates = { ["Septuagesima"] = -63, ["Sexagesima"] = -56, ["Quinquagesima"] = -49, ["Estomihi"] = -49, ["Vastenavond"] = -47, ["Carnaval"] = -47, ["Aswoensdag"] = -46, ["Invocabit"] = -42, ["Reminiscere"] = -35, ["Oculi"] = -28, ["Laetare"] = -21, ["Halfvasten"] = -21, ["Judica"] = -14, ["Palmpasen"] = -7, ["Schorselwoensdag"] = -4, ["Schortelwoensdag"] = -4, ["Witte Donderdag"] = -3, ["Goede Vrijdag"] = -2, ["Stille Zaterdag"] = -1, ["Pasen"] = 0, ["Paasmaandag"] = 1, ["Tweede paasdag"] = 1, ["Beloken Pasen"] = 7, ["Quasimodo-zondag"] = 7, ["Quasi modo geniti"] = 7, ["Misericordias Domini"] = 14, ["Jubilate"] = 21, ["Cantate"] = 28, ["Rogate"] = 35, ["Hemelvaart"] = 39, ["Exaudi"] = 42, ["Wezenzondag"] = 42, ["Pinksteren"] = 49, ["Pinkstermaandag"] = 50, ["Trinitatis"] = 56, ["Sacramentsdag"] = 60, ["Sacramentszondag"] = 63, ["1e zondag na Trinitatis"] = 63, ["Heilig Hart"] = 68, ["Onbevlekt Hart van Maria"] = 69, ["2e zondag na Trinitatis"] = 70, ["3e zondag na Trinitatis"] = 77, ["4e zondag na Trinitatis"] = 84, ["5e zondag na Trinitatis"] = 91, ["6e zondag na Trinitatis"] = 98, ["7e zondag na Trinitatis"] = 105, ["8e zondag na Trinitatis"] = 112, ["9e zondag na Trinitatis"] = 119, ["10e zondag na Trinitatis"] = 126, ["11e zondag na Trinitatis"] = 133, ["12e zondag na Trinitatis"] = 140, ["13e zondag na Trinitatis"] = 147, ["14e zondag na Trinitatis"] = 154, ["15e zondag na Trinitatis"] = 161, ["16e zondag na Trinitatis"] = 168, ["17e zondag na Trinitatis"] = 175, ["18e zondag na Trinitatis"] = 182, ["19e zondag na Trinitatis"] = 189, ["20e zondag na Trinitatis"] = 196, ["21e zondag na Trinitatis"] = 203, ["22e zondag na Trinitatis"] = 210, ["23e zondag na Trinitatis"] = 217, ["24e zondag na Trinitatis"] = 224, -- bestaat niet in elk kerkelijk jaar ["25e zondag na Trinitatis"] = 231, -- bestaat niet in elk kerkelijk jaar ["26e zondag na Trinitatis"] = 238, -- bestaat niet in elk kerkelijk jaar ["27e zondag na Trinitatis"] = 245, -- bestaat niet in elk kerkelijk jaar ["28e zondag na Trinitatis"] = 252, -- bestaat niet in elk kerkelijk jaar }, } local function formatEasterError(message, ...) if select('#', ... ) > 0 then message = string.format(message, ...) end return "<span class=\"error\">" .. message .. "</span>" end local function loadEasterYear(year) if not year then return false, formatEasterError(EasterData.errorMissingYear) end local result = tonumber(year) if not result or math.floor(result) ~= result then return false, formatEasterError(EasterData.errorInvalidYear, year) end return true, result end local function loadEasterMethod(method, year) local result = EasterData.defaultMethod if method then result = EasterData.methods[method] if not result then return false, formatEasterError(EasterData.errorInvalidMethod, method) end end if year < 1583 then result = 1 end return true, result end local function loadEasterOffset(day) if not day then return true, "" end local data = EasterData.relativeDates local offset = tonumber(day) if not offset then offset = data[day] end if not offset or offset ~= math.floor(offset) or offset < EasterData.minimumOffset or offset > EasterData.maximumOffset then return false, formatEasterError(EasterData.errorInvalidOffset, day) end if offset < -1 then return true, string.format(" %d days", offset) elseif offset == -1 then return true, " -1 day" elseif offset == 0 then return true, "" elseif offset == 1 then return true, " +1 day" else -- if offset > 1 then return true, string.format(" +%d days", offset) end end local function loadEasterFormat(fmt) if fmt == EasterData.noFormat then return true, nil elseif not fmt then return true, EasterData.defaultFormat else return true, fmt end end --[[ PURPOSE: This function returns Easter Sunday day and month for a specified year and method. INPUTS: Year - Any year between 326 and 4099. Method - 1 = the original calculation based on the Julian calendar 2 = the original calculation, with the Julian date converted to the equivalent Gregorian calendar 3 = the revised calculation based on the Gregorian calendar OUTPUTS: None. RETURNS: 0, error message - Error; invalid arguments month, day - month and day of the Sunday NOTES: The code is translated from DN OSP 6.4.0 sources. The roots of the code might be found in http://www.gmarts.org/index.php?go=415 ORIGINAL NOTES: This algorithm is an arithmetic interpretation of the 3 step Easter Dating Method developed by Ron Mallen 1985, as a vast improvement on the method described in the Common Prayer Book Published Australian Almanac 1988 Refer to this publication, or the Canberra Library for a clear understanding of the method used Because this algorithm is a direct translation of the official tables, it can be easily proved to be 100% correct It's free! Please do not modify code or comments! ]] local function calculateEasterDate(year, method) if year < 326 or year > 4099 then -- Easter dates are valid for years between 326 and 4099 -- Method 2 would have to support dates in June thereafter return 0, formatEasterError(EasterData.errorYearOutOfRange, year) end if year < 1583 and method ~= 1 then -- Western or Orthodox Easter is valid since 1583 return 0, formatEasterError(EasterData.errorIncorrectMethod, year) end -- intermediate result local firstDig = math.floor(year / 100) local remain19 = year % 19 local temp = 0 -- table A to E results local tA = 0 local tB = 0 local tC = 0 local tD = 0 local tE = 0 -- Easter Sunday day local d = 0 if method == 1 or method == 2 then -- calculate PFM date tA = ((225 - 11 * remain19) % 30) + 21 -- find the next Sunday tB = (tA - 19) % 7 tC = (40 - firstDig) % 7 temp = year % 100 tD = (temp + math.floor(temp / 4)) % 7 tE = ((20 - tB - tC - tD) % 7) + 1 d = tA + tE if method == 2 then -- convert Julian to Gregorian date -- 10 days were skipped in the Gregorian calendar from 5-14 Oct 1582 temp = 10 -- only 1 in every 4 century years are leap years in the Gregorian -- calendar (every century is a leap year in the Julian calendar) if year > 1600 then temp = temp + firstDig - 16 - math.floor((firstDig - 16) / 4) end d = d + temp end elseif method == 3 then -- calculate PFM date temp = math.floor((firstDig - 15) / 2) + 202 - 11 * remain19 if firstDig > 26 then temp = temp - 1 end if firstDig > 38 then temp = temp - 1 end if firstDig == 21 or firstDig == 24 or firstDig == 25 or firstDig == 33 or firstDig == 36 or firstDig == 37 then temp = temp - 1 end temp = temp % 30 tA = temp + 21 if temp == 29 then tA = tA - 1 end if temp == 28 and remain19 > 10 then tA = tA - 1 end -- find the next Sunday tB = (tA - 19) % 7 tC = (40 - firstDig) % 4 if tC == 3 then tC = tC + 1 end if tC > 1 then tC = tC + 1 end temp = year % 100 tD = (temp + math.floor(temp / 4)) % 7 tE = ((20 - tB - tC - tD) % 7) + 1 d = tA + tE else -- Unknown method return 0, formatEasterError(EasterData.errorUnknownMethod, method) end if d > 61 then -- when the original calculation is converted to the Gregorian -- calendar, Easter Sunday can occur in May return 5, d - 61 elseif d > 31 then return 4, d - 31 else return 3, d end end local function Easter(args) local ok local year ok, year = loadEasterYear(args[EasterData.argEasterYear]) if not ok then return year end local method ok, method = loadEasterMethod(args[EasterData.argEasterMethod], year) if not ok then return method end local offset ok, offset = loadEasterOffset(args[EasterData.argEasterOffset]) if not ok then return offset end local format ok, format = loadEasterFormat(args[EasterData.argEasterFormat]) if not ok then return format end local month, day = calculateEasterDate(year, method) if month == 0 then return day end local result = string.format("%04d-%02d-%02d%s", year, month, day, offset) if format then result = mw.language.getContentLanguage():formatDate(format, result) end return result end m[EasterData.apiEaster] = function (frame) return Easter(frame.args) end return m h7fwewzyfqv937i91z4z91d7lget3sq Sjabloon:Paasfeesdatum 10 459964 2890902 2026-04-06T20:14:43Z Jcb 223 Nuwe bladsy geskep met '{{#invoke:Pasen|Bereken|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{Kerkjaar}}}}|dag={{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|Pasen}}|formaat={{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|Y-m-d}}}}' 2890902 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Pasen|Bereken|{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{Kerkjaar}}}}|dag={{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|Pasen}}|formaat={{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|Y-m-d}}}} t2jreymny7fod4dootumqxis1sujiaw Sjabloon:Liturgiese jaar/Veertigdaetyd 10 459965 2890905 2026-04-06T20:20:43Z Jcb 223 Nuwe bladsy geskep met '{| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<noinclude><ref name="begin" /></noinclude>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -46 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-46|D j M Y}}|| [[Aswoensdag]]: (''Miseréris ómnium'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -42 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-42|D j M Y}}|| 1ste Sondag: (''Invocabit me'')||bgcolor=violet align=center|p...' 2890905 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<noinclude><ref name="begin" /></noinclude>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -46 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-46|D j M Y}}|| [[Aswoensdag]]: (''Miseréris ómnium'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -42 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-42|D j M Y}}|| 1ste Sondag: (''Invocabit me'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -35 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-35|D j M Y}}|| 2de Sondag: (''Reminiscere'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -28 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-28|D j M Y}}|| 3de Sondag: (''Oculi'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -21 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-21|D j M Y}}|| 4de Sondag: (''Laetare'')||bgcolor=hotpink align=center|pienk |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -14 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-14|D j M Y}}|| 5de Sondag: (''Júdica'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -7 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-7|D j M Y}}|| [[Palmsondag]]: (''Púeri Hebreaórum'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -3 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-3|D j M Y}}|| [[Wit-Donderdag]]: (''Nos autem'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -2 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-2|D j M Y}}|| [[Goeie Vrydag]] ||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -1 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-1|D j M Y}}|| [[Heilige Saterdag]]: (''Sabbatum Sanctum'') |} hz520esewzhzxl3lifjcqb4ay4x5j8f 2890906 2890905 2026-04-06T20:21:15Z Jcb 223 2890906 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<includeonly><ref name="begin" /></includeonly>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -46 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-46|D j M Y}}|| [[Aswoensdag]]: (''Miseréris ómnium'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -42 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-42|D j M Y}}|| 1ste Sondag: (''Invocabit me'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -35 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-35|D j M Y}}|| 2de Sondag: (''Reminiscere'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -28 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-28|D j M Y}}|| 3de Sondag: (''Oculi'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -21 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-21|D j M Y}}|| 4de Sondag: (''Laetare'')||bgcolor=hotpink align=center|pienk |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -14 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-14|D j M Y}}|| 5de Sondag: (''Júdica'')||bgcolor=violet align=center|pers |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -7 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-7|D j M Y}}|| [[Palmsondag]]: (''Púeri Hebreaórum'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -3 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-3|D j M Y}}|| [[Wit-Donderdag]]: (''Nos autem'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -2 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-2|D j M Y}}|| [[Goeie Vrydag]] ||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} -1 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|-1|D j M Y}}|| [[Heilige Saterdag]]: (''Sabbatum Sanctum'') |} sb542h4swiqwtslv3kylgth6sws8n8o Sjabloon:Liturgiese jaar/Paastyd 10 459966 2890914 2026-04-06T20:26:44Z Jcb 223 Nuwe bladsy geskep met '{| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<includeonly><ref name="begin" /></includeonly>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} }} ||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+0|D j M Y}}|| Paassondag (''Resurréxi'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +7 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+7|D j M Y}}|| Witte Sondag (''Quasi modo geniti'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +14...' 2890914 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<includeonly><ref name="begin" /></includeonly>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} }} ||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+0|D j M Y}}|| Paassondag (''Resurréxi'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +7 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+7|D j M Y}}|| Witte Sondag (''Quasi modo geniti'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +14 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+14|D j M Y}}|| 3de Paassondag (''Misericórdia Dómini'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +21 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+21|D j M Y}}|| 4de Paassondag (''Jubiláte Deo'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +28 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+28|D j M Y}}|| 5de Paassondag (''Cantáte Dómino'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +35 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+35|D j M Y}}|| 6de Paassondag (''Vocem jucundidátis. Rogate'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +39 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+39|D j M Y}}|| [[Hemelvaartsdag|Hemelvaart van die Here]] (''Viri Galilaei'')||bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +42 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+42|D j M Y}}|| 7de Paassondag (''Exaudi, Dómine'') |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +49 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+49|D j M Y}}|| [[Pinkster]] (''Spiritus Dómini'')||bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|{{Paasdatum}} +56 days}}||{{Paasfeesdatum|{{#expr:{{Kerkjaar}}+1}}|+56|D j M Y}}|| Trinitatis||bgcolor=white align=center|wit |} 5a7nj3a4481opd99etqb76m2vguu0u5 Sjabloon:Liturgiese jaar/Tyddeurdiejaar 10 459967 2890916 2026-04-06T20:28:01Z Jcb 223 Nuwe bladsy geskep met '{| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<includeonly><ref name="begin" /></includeonly>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Johannes die Doper|Sint Jan]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{...' 2890916 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" width=100% !width=12%|Vanjaar<includeonly><ref name="begin" /></includeonly>||width=12%|Volgende jaar ||width=56%| ||width=20%|Liturgiese kleur |- |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|24 jun {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Johannes die Doper|Sint Jan]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|31 oct {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Hervormingsdag]] |bgcolor=red align=center|rooi |- |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|1 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allerheilige]] |bgcolor=white align=center|wit |- |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+({{#time:z}}>329)}}}} |{{#time:D j M Y|2 nov {{#expr:{{#time:Y}}+1+({{#time:z}}>329)}}}} | [[Allersiele]] |bgcolor=white align=center|wit |} cjphd26kjzo4nrd7rqg3erm4wogxjjl Detective Hole 0 459968 2890945 2026-04-06T21:17:37Z BurgertB 2401 Stuur aan na [[Jo Nesbø's Detective Hole]] 2890945 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Jo_Nesbø%27s_Detective_Hole]] 6x44xfuzd19hz6tqcihswejapshbg70 Harry Hole 0 459969 2890946 2026-04-06T21:18:22Z BurgertB 2401 Stuur aan na [[Jo Nesbø's Detective Hole]] 2890946 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Jo_Nesbø%27s_Detective_Hole]] 6x44xfuzd19hz6tqcihswejapshbg70 Kategorie:Noorweegse televisiereekse 14 459970 2890948 2026-04-06T21:21:45Z BurgertB 2401 Nuwe kategorie 2890948 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Televisiereekse volgens land]] 1swngy1k4305uj5gak2bareslutf6r0 Zecharia Sitchin 0 459971 2890950 2026-04-06T21:42:20Z BurgertB 2401 Nuwe artkel, besig 2890950 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2011-04-23}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] 9z8wx1ozqvxh1nerej9jj6r2f7vua0o 2890962 2890950 2026-04-06T22:37:01Z BurgertB 2401 Besig 2890962 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2011-04-23}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Idees en werk== Volgens Sitchin, wat in [[Bakoe]] in die [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Sowjetse Azerbeidjan]] gebore is, se vertolking van Mesopotamiese [[Ikoon|ikonografie]] en [[Simbool|simbolisme]], soos uiteengesit in sy boek ''The 12th Planet'' van 1976 en die opvolge daarvan, is daar 'n onontdekte planeet anderkant Neptunus met 'n lang, elliptiese [[wentelbaan]]<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |date=1976 |title=The 12th Planet |publisher=Stein and Day |isbn=0-380-39362-X |pages=224–256}}</ref> wat die binneste [[Sonnestelsel]] rofweg elke 3&nbsp;600 jaar bereik.<ref>{{Cite web |last=Redd |first=Nola Taylor |date=December 4, 2018 |title=Nibiru: The Nonexistent Planet. |url=https://www.space.com/15551-nibiru.html |website=Space.com}}</ref> Dié planeet word Nibiru genoem, hoewel [[Jupiter]] die planeet is wat in die [[Babilon]]iese kosmologie met die god [[Mardoek]] verbind is.<ref>Jastrow, jr., Morris (1911). ''Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria'', G.P. Putnam's Sons: New York and Londen. pp. 217-219.</ref> Sitchin het gemeen Nibiru was eens 'n [[weesplaneet]] en is kort ná die vorming van die Sonnestelsel aangetrek. Dit het rampspoedig met '''Tiamat''' gebots. Dié was 'n ander planeet tussen [[Mars]] en Jupiter. Die botsing het glo die [[Aarde]], die [[asteroïedgordel]] en die [[komete]] gevorm. Hy het gesê Tiamat het middeldeur gebreek toe dit deur een van Nibiru se [[natuurlike satelliet|mane]] getref word, en daarna het Niburu self die fragmente getref. Die een helfte van Tiamat het die asteroïedgordel geword en die ander helfte, wat weer deur een van Nibiru se mane getref is, is in 'n nuwe wentelbaan gestamp en het die Aarde geword. Sitchin het ook geglo [[Pluto]] was oorspronklik 'n maan van [[Saturnus]], maar Nibiru se [[swaartekrag]] het dit versteur, dit na die buitenste Sonnestelsel gestoot en dit sy huidige wentelbaan gegee wat met Neptunus s'n kruis.<ref>{{Cite web |url=http://www.sitchin.com/Pluto.htm |title = Pluto}}</ref> Volgens Sitchin word Nibiru "die 12de planeet" genoem omdat die Sumeriese gode al agt planete plus Pluto, die [[Son]] en die [[Maan]] getel het. Dit was die tuiste van die tegnologies gevorderde, mensagtige buiteaardse ras met die Sumeriese naam ''Anunnaki'' ("sterk mense van die ou tyd" in [[Genesis]]). Hulle het glo ontwikkel nadat Nibiru die binneste Sonnestelsel binnegegaan het, en het moontlik 450&nbsp;000 jaar gelede op die Aarde aangekom op soek na [[minerale]], veral [[goud]]. Hulle het dit in [[Afrika]] gevind en gemyn. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] qjh1t50bo3spx9sfv0zgk2wx906nt6y 2890963 2890962 2026-04-06T22:41:10Z BurgertB 2401 /* Idees en werk */ 2890963 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2011-04-23}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Idees en werk== Volgens Sitchin, wat in [[Bakoe]] in die [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Sowjetse Azerbeidjan]] gebore is, se vertolking van Mesopotamiese [[Ikoon|ikonografie]] en [[Simbool|simbolisme]], soos uiteengesit in sy boek ''The 12th Planet'' van 1976 en die opvolge daarvan, is daar 'n onontdekte planeet anderkant Neptunus met 'n lang, elliptiese [[wentelbaan]]<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |date=1976 |title=The 12th Planet |publisher=Stein and Day |isbn=0-380-39362-X |pages=224–256}}</ref> wat die binneste [[Sonnestelsel]] rofweg elke 3&nbsp;600 jaar bereik.<ref>{{Cite web |last=Redd |first=Nola Taylor |date=December 4, 2018 |title=Nibiru: The Nonexistent Planet. |url=https://www.space.com/15551-nibiru.html |website=Space.com}}</ref> Dié planeet word Nibiru genoem, hoewel [[Jupiter]] die planeet is wat in die [[Babilon]]iese kosmologie met die god [[Mardoek]] verbind is.<ref>Jastrow, jr., Morris (1911). ''Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria'', G.P. Putnam's Sons: New York and Londen. pp. 217-219.</ref> Sitchin het gemeen Nibiru was eens 'n [[weesplaneet]] en is kort ná die vorming van die Sonnestelsel aangetrek. Dit het rampspoedig met '''Tiamat''' gebots. Dié was 'n ander planeet tussen [[Mars]] en Jupiter. Die botsing het glo die [[Aarde]], die [[asteroïedgordel]] en die [[komete]] gevorm. Hy het gesê Tiamat het middeldeur gebreek toe dit deur een van Nibiru se [[natuurlike satelliet|mane]] getref word, en daarna het Niburu self die fragmente getref. Die een helfte van Tiamat het die asteroïedgordel geword en die ander helfte, wat weer deur een van Nibiru se mane getref is, is in 'n nuwe wentelbaan gestamp en het die Aarde geword. Sitchin het ook geglo [[Pluto]] was oorspronklik 'n maan van [[Saturnus]], maar Nibiru se [[swaartekrag]] het dit versteur, dit na die buitenste Sonnestelsel gestoot en dit sy huidige wentelbaan gegee wat met Neptunus s'n kruis.<ref>{{Cite web |url=http://www.sitchin.com/Pluto.htm |title = Pluto op sitchin.com}}</ref> Volgens Sitchin word Nibiru "die 12de planeet" genoem omdat die Sumeriese gode al agt planete plus Pluto, die [[Son]] en die [[Maan]] getel het. Dit was die tuiste van die tegnologies gevorderde, mensagtige buiteaardse ras met die Sumeriese naam ''Anunnaki'' ("sterk mense van die ou tyd" in [[Genesis]]). Hulle het glo ontwikkel nadat Nibiru die binneste Sonnestelsel binnegegaan het, en het moontlik 450&nbsp;000 jaar gelede op die Aarde aangekom op soek na [[minerale]], veral [[goud]]. Hulle het dit in [[Afrika]] gevind en gemyn. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] 29xvl3l7nuia2gke7gfl9q13f4962er 2890964 2890963 2026-04-06T22:44:41Z BurgertB 2401 Besig 2890964 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2026-04-06}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Idees en werk== Volgens Sitchin, wat in [[Bakoe]] in die [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Sowjetse Azerbeidjan]] gebore is, se vertolking van Mesopotamiese [[Ikoon|ikonografie]] en [[Simbool|simbolisme]], soos uiteengesit in sy boek ''The 12th Planet'' van 1976 en die opvolge daarvan, is daar 'n onontdekte planeet anderkant Neptunus met 'n lang, elliptiese [[wentelbaan]]<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |date=1976 |title=The 12th Planet |publisher=Stein and Day |isbn=0-380-39362-X |pages=224–256}}</ref> wat die binneste [[Sonnestelsel]] rofweg elke 3&nbsp;600 jaar bereik.<ref>{{Cite web |last=Redd |first=Nola Taylor |date=December 4, 2018 |title=Nibiru: The Nonexistent Planet. |url=https://www.space.com/15551-nibiru.html |website=Space.com}}</ref> Dié planeet word Nibiru genoem, hoewel [[Jupiter]] die planeet is wat in die [[Babilon]]iese kosmologie met die god [[Mardoek]] verbind is.<ref>Jastrow, jr., Morris (1911). ''Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria'', G.P. Putnam's Sons: New York and Londen. pp. 217-219.</ref> Sitchin het gemeen Nibiru was eens 'n [[weesplaneet]] en is kort ná die vorming van die Sonnestelsel aangetrek. Dit het rampspoedig met '''Tiamat''' gebots. Dié was 'n ander planeet tussen [[Mars]] en Jupiter. Die botsing het glo die [[Aarde]], die [[asteroïedgordel]] en die [[komete]] gevorm. Hy het gesê Tiamat het middeldeur gebreek toe dit deur een van Nibiru se [[natuurlike satelliet|mane]] getref word, en daarna het Niburu self die fragmente getref. Die een helfte van Tiamat het die asteroïedgordel geword en die ander helfte, wat weer deur een van Nibiru se mane getref is, is in 'n nuwe wentelbaan gestamp en het die Aarde geword. Sitchin het ook geglo [[Pluto]] was oorspronklik 'n maan van [[Saturnus]], maar Nibiru se [[swaartekrag]] het dit versteur, dit na die buitenste Sonnestelsel gestoot en dit sy huidige wentelbaan gegee wat met Neptunus s'n kruis.<ref>{{Cite web |url=http://www.sitchin.com/Pluto.htm |title = Pluto op sitchin.com}}</ref> Volgens Sitchin word Nibiru "die 12de planeet" genoem omdat die Sumeriese gode al agt planete plus Pluto, die [[Son]] en die [[Maan]] getel het. Dit was die tuiste van die tegnologies gevorderde, mensagtige buiteaardse ras met die Sumeriese naam ''Anunnaki'' ("sterk mense van die ou tyd" in [[Genesis]]). Hulle het glo ontwikkel nadat Nibiru die binneste Sonnestelsel binnegegaan het, en het moontlik 450&nbsp;000 jaar gelede op die Aarde aangekom op soek na [[minerale]], veral [[goud]]. Hulle het dit in [[Afrika]] gevind en gemyn. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] 1gurmtu9t27f09xrxqhxiy13pm6hbck 2890969 2890964 2026-04-06T22:59:17Z BurgertB 2401 2890969 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2026-04-06}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Idees en werk== Volgens Sitchin, wat in [[Bakoe]] in die [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Sowjetse Azerbeidjan]] gebore is, se vertolking van Mesopotamiese [[Ikoon|ikonografie]] en [[Simbool|simbolisme]], soos uiteengesit in sy boek ''The 12th Planet'' van 1976 en die opvolge daarvan, is daar 'n onontdekte planeet anderkant Neptunus met 'n lang, elliptiese [[wentelbaan]]<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |date=1976 |title=The 12th Planet |publisher=Stein and Day |isbn=0-380-39362-X |pages=224–256}}</ref> wat die binneste [[Sonnestelsel]] rofweg elke 3&nbsp;600 jaar bereik.<ref>{{Cite web |last=Redd |first=Nola Taylor |date=December 4, 2018 |title=Nibiru: The Nonexistent Planet. |url=https://www.space.com/15551-nibiru.html |website=Space.com}}</ref> Dié planeet word Nibiru genoem en met [[Mardoek]] verbind, hoewel [[Jupiter]] die planeet is wat in die [[Babilon]]iese kosmologie met dié god verbind is.<ref>Jastrow, jr., Morris (1911). ''Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria'', G.P. Putnam's Sons: New York and Londen. pp. 217-219.</ref> Sitchin het gemeen Nibiru was eens 'n [[weesplaneet]] en is kort ná die vorming van die Sonnestelsel aangetrek. Dit het rampspoedig met '''Tiamat''' gebots. Dié was 'n ander planeet tussen [[Mars]] en Jupiter. Die botsing het glo die [[Aarde]], die [[asteroïedgordel]] en die [[komete]] gevorm. Hy het gesê Tiamat het middeldeur gebreek toe dit deur een van Nibiru se [[natuurlike satelliet|mane]] getref word, en daarna het Niburu self die fragmente getref. Die een helfte van Tiamat het die asteroïedgordel geword en die ander helfte, wat weer deur een van Nibiru se mane getref is, is in 'n nuwe wentelbaan gestamp en het die Aarde geword. Sitchin het ook geglo [[Pluto]] was oorspronklik 'n maan van [[Saturnus]], maar Nibiru se [[swaartekrag]] het dit versteur, dit na die buitenste Sonnestelsel gestoot en dit sy huidige wentelbaan gegee wat met Neptunus s'n kruis.<ref>{{Cite web |url=http://www.sitchin.com/Pluto.htm |title = Pluto op sitchin.com}}</ref> Volgens Sitchin word Nibiru "die 12de planeet" genoem omdat die Sumeriese gode al agt planete plus Pluto, die [[Son]] en die [[Maan]] getel het. Dit was die tuiste van die tegnologies gevorderde, mensagtige buiteaardse ras met die Sumeriese naam ''Anunnaki'' ("sterk mense van die ou tyd" in [[Genesis]]). Hulle het glo ontwikkel nadat Nibiru die binneste Sonnestelsel binnegegaan het, en het moontlik 450&nbsp;000 jaar gelede op die Aarde aangekom op soek na [[minerale]], veral [[goud]]. Hulle het dit in [[Afrika]] gevind en gemyn. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] gde77zcfbooq4tgd37fuvweu06srd9p Bespreking:Zecharia Sitchin 1 459972 2890951 2026-04-06T21:42:48Z BurgertB 2401 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2890951 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv Voynich-manuskrip 0 459973 2890954 2026-04-06T22:17:40Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Boek | titel = Voynich-manuskrip | subtitel = | oorspr titel = Voynich.manuskrip | vertaler = | beeld = | breedte = | beeldonderskrif = | outeur = Onbekend | omslagontwerp = | land = Onbekend; moontlik [[Italië]] | taal = Onbekend; moontlik natuurlik of konstrueerde taal | reeks = | onderwerp = Herbaria, astrologie, balneologie, kosmologie, farmakolo...' 2890954 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Boek | titel = Voynich-manuskrip | subtitel = | oorspr titel = Voynich.manuskrip | vertaler = | beeld = | breedte = | beeldonderskrif = | outeur = Onbekend | omslagontwerp = | land = Onbekend; moontlik [[Italië]] | taal = Onbekend; moontlik natuurlik of konstrueerde taal | reeks = | onderwerp = Herbaria, astrologie, balneologie, kosmologie, farmakologie | genre = [[Kodeks]] | uitgewer = | uitgewingsdatum = Onbekend; perkament dateer uit vroeë 15de eeu | medium = Perkament | bladsye = 240 van die 272 bladsye gevind (≈ 88%) | grootte_gewig = ≈ {{convert|23.5|×|16.2|×|5|cm|in|abbr=on}} | oplage = | isbn = | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = | pryse = |imagewidth=}} Die '''Voynich-manuskrip''' is ’n geïllustreerde [[kodeks]] wat deur ’n onbekende outeur in die [[15de eeu]] geskryf is. Die teks, geskryf in ’n onbekende taal of kode, is teen 2026 nog nie ontsyfer nie. Die teks het baie kriptograwe gefassineer, maar daar is nog nie ’n enkele woord ontsyfer nie. Die verskillende mislukte pogings het die Voynich-manuskrip tot die [[Heilige Graal|heilige graal]] van [[kriptografie]] gemaak, maar het ook die vermoede versterk dat dit niks anders is as ’n opeenvolging van betekenislose lettertekens nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|title=Is de code van het mysterieuze Voynichmanuscript gekraakt? {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2019-05-15|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Die boek is vernoem na die Pools-Amerikaanse boekhandelaar Wilfrid M. Voynich, wat dit in 1912 in die hande gekry het. Tans is dit die eiendom van die [[Yale-universiteit]]. Die eerste faksimilee-uitgawe is in 2005 gepubliseer.<ref>''Le Code Voynich'', die volledige manuskrip uitgegee met ’n kort aanbieding in [[Frans]], red. Jean-Claude Gawsewitch, (2005) {{ISBN|2-35013-022-3}}</ref> == Beskrywing == Die boek bestaan uit sowat 240 blaaie vellum (perkament); daar is enkele gapings in die bladsy-nommering (wat blykbaar later bygevoeg is), wat aandui dat daar reeds ’n aantal bladsye ontbreek het toe Voynich die manuskrip in die hande gekry het. Die teks en die illustrasies is met ’n ganseveer gemaak. Die illustrasies is – moontlik later – met verf ingekleur. === Illustrasies === Die illustrasies gee min duidelikheid oor die inhoud van die teks, maar wek die indruk dat die boek uit ses hoofstukke bestaan, elk met eie onderwerpe en ’n eie styl. Die afdelings word gewoonlik soos volg benoem: * '''Plantkundig''' – op elke bladsy is daar ’n plant (soms twee plante) en ’n paar paragrawe teks, iets wat ook algemeen was in die gedrukte planteboeke (''herbaria'') van daardie tyd. Sommige dele is groter kopieë van tekeninge in die farmaseutiese afdeling (sien hieronder). * '''Astronomies''' – die tekeninge bestaan uit sirkelvormige diagramme, sommige met sonne, mane en sterre. Dit wek die indruk van [[astronomie]] of [[astrologie]]. ’n Reeks van twaalf diagramme toon die tradisionele tekens van die [[diereriem]]. Elk van hierdie simbole word omring deur presies dertig vrouefigure, meestal naak, wat ’n ster vashou. Die laaste twee blaaie van hierdie afdeling (met die [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] en die [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]]) het verlore gegaan, terwyl die [[Ram (sterrebeeld)|Ram]] en die [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] in vier gepaarde diagramme verdeel is, met elk vyftien sterre. Sommige diagramme is op uitklapbladsye. * '''Biologies''' – digbeskrewe bladsye afgewissel met beelde van meestal naakte vroue, in badkupe wat soms verbind is deur ’n uitgebreide netwerk van pype. Sommige van die pype lyk soos liggaamsorgane. * '''Kosmologies''' – ronde diagramme met ’n onduidelike betekenis. Hierdie afdeling het vier uitklapbladsye; een daarvan is ses bladsye groot en vorm ’n soort kaart of diagram met nege eilande, verbind deur verhoogde paaie, met kastele en moontlik ’n vulkaan. * '''Farmaseuties''' – baie gemerkte plantdele (blare, wortels ensovoorts). Langs die kantlyn is voorwerpe geteken wat soos aptekersvate lyk. ’n Paar paragrawe teks. * '''Resepte''' – baie kort paragrawe, elk gemerk met ’n blom- of stervormige teken. <center> <gallery widths="150" heights="150"> Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(141).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:68r.jpg|thumb|''Bladsy uit die astronomiese hoofstuk'' </gallery> </center> == Teks == [[Lêer:Voynich manuscript excerpt.svg|duimnael|Die nooit-ontsyferde skrif van die Voynich-manuskrip.]] Die teks is duidelik van links na regs geskryf, soos gesien kan word aan die onreëlmatige regterkantlyn. Langer gedeeltes is in paragrawe verdeel, soms met opsommingstekens. Leestekens ontbreek. Die skrif is vloeiend, asof die skrywer ’n goeie beheersing van die onderwerp gehad het. Die teks bestaan uit ongeveer 170 000 lettertekens, meestal van mekaar geskei deur ’n klein spasie. Die meeste lettertekens is met een of twee eenvoudige hale geskryf. Daar is twintig tot dertig verskillende lettertekens; die presiese aantal is onderwerp aan debat. Daarbenewens is daar ’n paar dosyn tekens wat slegs een of twee keer voorkom. Die teks bevat ongeveer 35 000 woorde van verskillende lengtes. Die woorde lyk asof hulle fonetiese of spelreëls volg: sekere lettertekens moet in elke woord voorkom (soos elke woord in Afrikaans ’n klinker moet hê), sommige tekens kom nooit na ’n ander voor nie, sommige kan verdubbel word en ander nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2013/06/23/mysterieus_15e-eeuwsenonsens-manuscriptbevatgeennonsens-1-1660737/|title=Mysterieus 15e-eeuwse "nonsens-manuscript" bevat "geen nonsens" {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2013-06-23|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Statistiese ontledings toon dat die teks patrone volg wat vergelykbaar is met dié in natuurlike tale. Byvoorbeeld: die woordfrekwensie toon ’n Zipf-verspreiding en die woordentropie (tien bisse per woord) is soortgelyk aan dié van byvoorbeeld [[Engels]] en [[Latyn]]. Sommige woorde kom slegs in sekere afdelings voor of op ’n klein aantal bladsye, ander deur die hele teks. Daar is baie min herhalings in die byskrifte van die tekeninge. In die ''plantkundige afdeling'' is elke eerste woord van ’n bladsy uniek en dui dit moontlik die naam van die plant aan. Aan die ander kant verskil die teks in sekere opsigte sterk van Europese tale. Daar is byvoorbeeld byna geen woorde met meer as tien "letters" nie en ook byna geen woorde van een of twee letters nie. Die posisie van letters in woorde is ook opvallend. Sommige letters word net aan die begin van ’n woord gebruik, ander net aan die einde en weer ander net in die middel. ’n Soortgelyke patroon kom ook voor in [[Arabies]] (waar dieselfde letter verskillende vorme aanneem afhangend van sy posisie), maar nie in die Latynse of Cyrilliese alfabet nie. In die teks kom meer woordherhalings voor as in Europese tale; ’n algemene woord word soms drie keer agtereenvolgens herhaal. Woorde wat net met een letter van mekaar verskil, kom ook dikwels langs mekaar voor. Die gebruikte "woordeskat" is kleiner as wat statisties verwag sou word. [[Lêer:Joseph Heintz d. Ä. 002.jpg|thumb|''Rudolf II, Keiser van die Heilige Romeinse Ryk en Koning van Boheme'']] == Geskiedenis == Tot vroeg in 2011 het die enigste bruikbare leidraad oor die ouderdom van die manuskrip in die illustrasies gelê, aangesien die teks nie ontcijfer is nie en die skrif nie op enigiets bekends lyk nie. Om dié rede is die datering gebaseer op die klere en haarstyle wat in die verskillende tekeninge in die manuskrip voorkom. Hierdie is almal tipies Europees en volgens die meeste kenners ooreenstemmend met die kleredrag uit die periode tussen 1450 en 1520. Hierdie datering is deur ander leidrade ondersteun. Op 9 Februarie 2011 het die Universiteit van Arizona<ref>[http://uanews.org/node/37825 UA Experts Determine Age of Book 'Nobody Can Read']</ref> berig dat een van hul medewerkers ’n [[C14-datering]] op die perkament uitgevoer het. Volgens hierdie verslag dateer die materiaal uit die vroeë 15de eeu, ’n eeu vroeër as wat voorheen aanvaar is. Die eerste persoon van wie dit bewys is dat hy die manuskrip besit het, was Georg Baresch (ook bekend as Georgius Barschius), ’n onbekende [[alchemie|alchemis]] wat aan die begin van die 17de eeu in [[Praag]] gewoon het. Baresch was besonder gefassineer deur die boek, wat jare lank in sy biblioteek gelê het. Toe hy hoor dat Athanasius Kircher ’n [[Kopties]]e woordeboek gepubliseer het en beweer het dat hy [[Egiptiese hiërogliewe]] ontcijfer het, het hy ’n afskrif van ’n deel van die manuskrip aan hom gestuur. Die meegaande brief aan Kircher uit 1639 is die oudste bekende verwysing na die manuskrip.<ref name="zandbletters">{{Citeer web |author=Zandbergen, René |title=Voynich MS - 17th Century letters related to the MS |url=http://www.voynich.nu/letters.html |website=Voynich.nu |access-date=March 31, 2018}}</ref> Dit is nie bekend of Kircher op die brief gereageer het nie, maar hy was so geïnteresseerd in die manuskrip dat hy dit wou bekom. Baresch het egter geweier. Ná Baresch se dood het die manuskrip in die besit gekom van sy vriend [[Jan Marek Marci]] (Johannes Marcus Marci), die destydse rektor van die Karelsuniversiteit in Praag. Hy het dit onmiddellik na Kircher gestuur, met wie hy reeds lank bevriend was en gekorrespondeer het. Marci se meegaande brief uit 1666 is steeds aan die manuskrip geheg. In dié brief word onder andere vermeld dat keiser Rudolf II die manuskrip vir 600 dukate gekoop het en geglo het dat dit deur [[Roger Bacon]] geskryf is. Dit is onduidelik wat in die volgende twee eeue met die manuskrip gebeur het. Dit is waarskynlik, saam met die res van Kircher se korrespondensie, in die biblioteek van die Pontificia Università Gregoriana bewaar. Dit het waarskynlik daar gebly totdat die troepe van [[Victor Emanuel II van Italië]] die stad in 1870 verower en die Kerkstaat beset het. Die nuwe Italiaanse regering het baie kerkeiendom gekonfiskeer, insluitend die biblioteek. Volgens navorsing deur Xavier Ceccaldi en ander is baie boeke net voor die konfiskasie na persoonlike biblioteke van die fakulteit verskuif, waar dit veilig was. Kircher se korrespondensie was deel hiervan, en klaarblyklik ook die Voynich-manuskrip, aangesien die ex libris van Peter Jan Beckx, die destydse rektor van die universiteit en hoof van die [[Jesuïet|Jesuïete]], steeds in die manuskrip voorkom. Beckx se privaatbiblioteek is later verskuif na die Villa Mondragone in Frascati, ’n groot paleis naby Rome wat in 1866 deur die Jesuïete aangekoop is en as hoofkwartier van die Collegio Ghisleri gedien het. In 1912 het die Collegio Romano waarskynlik geld benodig en besluit om baie diskreet sommige items uit die biblioteek te verkoop. Wilfrid Voynich het dertig manuskripte gekoop, insluitend dié een wat nou sy naam dra. Ná sy dood in 1930 het sy weduwee, Ethel Lilian Voynich, dit geërf. Sy is in 1960 oorlede en het dit aan haar vriendin Anne Nill nagelaat. In 1961 het sy dit aan die boekhandelaar Hans P. Kraus verkoop. Omdat hy nie ’n koper kon vind nie, het hy dit in 1969 aan die [[Yale-universiteit]] geskenk. [[Lêer:Roger Bacon.jpeg|thumb|''Roger Bacon'']] [[Lêer:John Dee Ashmolean.jpg|thumb|''John Dee'']] [[Lêer:Raphael Mischowsky de Sebuzina.jpg|thumb|''Rafael Mišovský'']] == Hipoteses oor die outeurskap == Daar is baie name genoem vir die outeurskap. Hieronder volg die belangrikste. === Roger Bacon === In die brief van Marci aan Kircher skryf hy dat die boek volgens sy vriend Rafael Mišovský vir 600 dukate gekoop is deur keiser Rudolf II van Boheme (1552–1612). Volgens die brief het Rudolf (of moontlik Raphael) geglo dat die werk geskryf is deur die [[Franciskane|Franciskaan]] en ''homo universalis'' Roger Bacon (1214–1294). Hoewel Marci geskryf het dat hy sy oordeel nog oorweeg, het Voynich dit baie ernstig opgeneem en probeer om dit te verifieer. Sy oortuiging het vir tagtig jaar ’n groot invloed gehad op pogings om die manuskrip te ontcijfer. Kenners wat die manuskrip bestudeer het en vertroud was met Bacon se werk, het Bacon as outeur uitgesluit. Dit is belangrik om te besef dat Rafael Mišovský in 1644 oorlede is en dat die transaksie plaasgevind het vóór Rudolf se afsetting in 1611, minstens 55 jaar voordat Marci sy brief geskryf het. === John Dee === Die aanname dat Roger Bacon die outeur was, het Voynich tot die gevolgtrekking gebring dat dit John Dee, ’n wiskundige en astroloog aan die hof van koningin Elisabeth I, was wat die manuskrip aan Rudolf verkoop het. Dit is bekend dat John Dee ’n groot aantal werke van Roger Bacon in sy besit gehad het. Hy en sy assistent in okkulte sake, Edward Kelley, het ’n paar jaar in Boheme gewoon, in die hoop om hul dienste aan die keiser te verkoop. Die dagboeke wat John Dee noukeurig bygehou het, maak egter geen melding van die manuskrip nie, wat die hipotese onwaarskynlik maak. Indien die outeur nie Roger Bacon is nie, verdwyn John Dee ook uit beeld, tensy hy dit self geskryf het en die gerug versprei het dat dit van Roger Bacon afkomstig is. === Edward Kelley === [[Lêer:EdwKelley.jpg|thumb|Edward Kelley|left]] Die metgesel van John Dee in Praag, Edward Kelley, was ’n alchemis wat beweer het dat hy koper in goud kon verander met behulp van ’n geheime poeier wat hy uit die graf van ’n biskop in Wallis opgegrawe het. Hy het ook beweer dat hy engele kon oproep met ’n kristalbol en lang gesprekke met hulle gevoer het wat deur John Dee opgeteken is. Die taal van die engele het hy Enochies genoem, na [[Henog]], die Bybelse vader van Metusalem. Volgens oorlewering is Henog deur engele weggeneem en het hy daar ’n boek geskryf, die [[Boek van Henog]]. Daar is voorgestel dat Kelley, indien hy John Dee kon mislei met verhale oor engele, ook die manuskrip kon geskryf het om die keiser te mislei. As Roger Bacon egter nie die outeur is nie, is die verband tussen Kelley en die manuskrip nie duidelik nie. === Wilfrid Voynich === Voynich is dikwels daarvan verdink dat hy die manuskrip self vervaardig het. As handelaar in antieke boeke het hy waarskynlik die nodige kennis en middele gehad. ’n Verlore boek van Roger Bacon sou hom waarskynlik ’n fortuin besorg het. Die ontdekking in 1999 van die brief van Baresch aan Kircher sluit hierdie moontlikheid egter uit.<ref name="zandbletters" /> === Jacobus Sinapius === ’n Fotostatiese reproduksie van die eerste bladsy van die manuskrip wat Voynich voor 1921 gemaak het, toon ’n vae handskrif wat later verwyder is. Met behulp van chemikalieë het iets soos "Jacobj à Tepenece" sigbaar geword, wat verwys na Jakub Horčický z Tepence (in [[Latyn]] Jacobus Sinapius), ’n spesialis in medikasie met medisinale kruie en die persoonlike geneesheer van Rudolf II, asook die kurator van sy [[botaniese tuin]]e. Voynich en baie ander het hieruit afgelei dat Sinapius die eienaar van die manuskrip was voordat Baresch dit besit het; ander het voorgestel dat hy self die outeur kon wees. Die handskrif stem egter nie ooreen met dié van Sinapius wat onlangs gevind is nie, wat beteken dat die inskripsie moontlik deur ’n latere eienaar bygevoeg is. Die chemikalieë wat Voynich gebruik het, het ook die vellum beskadig, sodat daar nou skaars enige spoor van die handtekening oor is. Dit het selfs die vermoede laat ontstaan dat Voynich self die handtekening kon bygevoeg het om die Roger Bacon-hipotese te steun. === Jan Marci === Jan Marci het Kircher in 1638 ontmoet toe hy ’n delegasie van die Karelsuniversiteit na Rome gelei het. Oor die volgende 27 jaar het hulle baie briewe oor uiteenlopende wetenskaplike onderwerpe geskryf. Daar is gespekuleer dat Marci self die manuskrip geskryf het om Kircher in diskrediet te bring. Tog was hy ’n toegewyde Katoliek en het hy selfs ’n erelidmaatskap van die Jesuïeteorde ontvang, wat hierdie teorie minder waarskynlik maak. === Rafael Mišovský === Rafael Mišovský, die vriend van Marci, was ook ’n kriptograaf en het beweer dat hy in 1618 ’n onbreekbare kode ontwikkel het. Dit het gelei tot die hipotese dat hy self die manuskrip geskryf het om sy metode te demonstreer. Daar is egter geen bewyse hiervoor nie. === Anthony Ascham === Die kanker-navorser en amateur-kriptograaf Dr. Leonell Strong het beweer dat die manuskrip ontcijfer kan word as ’n ingewikkelde alfabetiese stelsel en dat dit geskryf is deur Anthony Ascham, ’n 16de-eeuse Engelse skrywer. Hierdie teorie is egter nie algemeen aanvaar nie. [[Lêer:Voynich manuscript pharmaceutical example 88v crop.jpg|thumb|Farmaseuties?]] == Hipoteses oor inhoud en doel == Die oorblywende blaaie gee die indruk van ’n aptekershandleiding of ’n gids vir middeleeuse en vroegmoderne [[geneeskunde]]. Die besonderhede van die illustrasies het egter baie verskillende interpretasies ontlok. === Plantkundig === Die eerste afdeling is waarskynlik ’n [[herbarium]], maar die meeste plante kon nie geïdentifiseer word nie. Enkele voorbeelde soos die driekleurviooltjie (''Viola tricolor'') en venushaarvaring (''Adiantum'') is wel herken. === Sonneblomme === Sommige meen dat een tekening ’n [[sonneblom]] uit [[Suid-Amerika]] voorstel, wat die datering sou beïnvloed. Die ooreenkoms is egter onseker en kan ook ander plante soos madeliefie (''Bellis perennis'') of kamille (''Matricaria chamomilla'') voorstel. === Alchemie === Die pype en houers in die biologiese afdeling dui moontlik op [[alchemie]]. Tog ontbreek die tipiese alchemiese simbole, wat hierdie teorie bevraagteken. === Alchemistiese herbarium === Sergio Toresella, ’n kenner op die gebied van ou herbariums, het voorgestel dat dit ’n sogenaamde alchemistiese herbarium kan wees—’n boek met denkbeeldige plante wat deur [[Kwaksalwery|kwakzalwers]] gebruik is. Hierdie boeke verskil egter stilisties van die Voynich-manuskrip. === Astrologiese herbarium === Astrologie het dikwels ’n rol gespeel in mediese praktyke. Alhoewel daar [[diereriem]]-tekens voorkom, pas die illustrasies nie duidelik binne bekende astrologiese tradisies nie. === Mikroskope en teleskope === ’n Tekening in die astrologiese afdeling toon ’n onreëlmatig gevormde voorwerp met vier arms. Sommige mense sien daarin ’n tekening van ’n [[sterrestelsel]] wat slegs met ’n teleskoop sigbaar is. Ander tekeninge lyk soos selle, beskou deur ’n mikroskoop. Dit sou ’n latere datering van die manuskrip suggereer. Die ooreenkoms is egter twyfelagtig. By nadere beskouing lyk die middelpunt van die “sterrestelsel” in die tekening meer soos ’n dam. === Verskillende outeurs === Prescott Currier, ’n kriptograaf van die [[Amerikaanse Vloot|Amerikaanse]] [[Amerikaanse Vloot|Vloot]] wat in die 1970's aan die manuskrip gewerk het, het in die plantkundige afdeling twee verskillende reekse bladsye, A en B, met verskillende statistiese eienskappe en kennelik verskillende handskrifte, onderskei. Hy het tot die gevolgtrekking gekom dat die Voynich-manuskrip die werk van twee of meer outeurs was, wat elk ’n eie dialek of spelkonvensie gebruik het, maar dieselfde alfabet gebruik het. Op grond van onlangse navorsing word dit egter weer bevraagteken. ’n Ekspert op die gebied van handskrifte het die hele manuskrip beskou as die werk van een enkele persoon. Selfs as die hele manuskrip beskou word, is daar ’n geleidelike oorgang, waarvan A en B die uiterstes vorm. Currier se waarneming kan verduidelik word deurdat die twee dele van die plantkundige afdeling in verskillende tydperke geskryf is, geskei deur ’n lang interval. == Hipoteses oor die taal == Daar is ook baie teorieë oor die taal en kodering van die manuskrip. [[Lêer:Lbalberti.JPG|thumb|Leon Battista Alberti]] === Versleuteling op grond van lettertekens === Volgens hierdie hipotese bestaan die teks van die manuskrip uit ’n gekodeerde skrif in ’n Europese taal. Met behulp van ’n algoritme is die tekens individueel na die alfabet van die manuskrip oorgedra. Dit was die uitgangspunt vir baie pogings in die twintigste eeu om die skrif te ontcijfer, onder andere deur ’n informele groep kriptograwe van die Amerikaanse National Security Agency onder leiding van William F. Friedman in die vyftigerjare. ’n Eenvoudige substitusiesifra kan uitgesluit word, want sulke kodes is maklik om te kraak. Die pogings het gefokus op ’n polialfabetiese sifrering, ontwikkel tussen 1460 en 1469 deur Leon Battista Alberti. Hiertoe behoort die Vigenère-sifra, wat verder ingewikkeld gemaak kan word deur die gebruik van nulles of soortgelyke simbole, herskikking van letters, vals woordafbrekings, ensovoorts. Sommige meen dat die klinkers uit die teks weggelaat is vir die kodering. Enkele kere is beweer dat dit op hierdie manier moontlik was om die manuskrip te ontcijfer, maar geen van hierdie pogings is algemeen aanvaar nie, veral omdat die voorgestelde ontcijferingsalgoritmes afhanklik was van soveel giswerk deur die gebruiker dat ’n betekenis aan enige willekeurige reeks tekens toegeken kon word. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat die gebruik van ’n vreemde alfabet deur ’n Europese outeur die beste verklaar kan word as ’n manier om die inligting onleesbaar te maak vir nie-ingewijden. Roger Bacon het inderdaad kennis gehad van sulke koderingstegnieke, en die geskatte ouderdom van die manuskrip stem grofweg ooreen met die opkoms van kriptografie as ’n sistematiese dissiplien. Teen hierdie hipotese spreek egter dat ’n polialfabetiese sifrering die “natuurlike” statistiese eienskappe van die teks, soos die Zipf-verspreiding, sou laat verdwyn. En alhoewel die polialfabetiese substitusie omstreeks 1467 ontdek is, het dit eers in die 16de eeu gewild geword, net iets te laat vir die Voynich-manuskrip. === Kodeboekstelsel === Volgens hierdie hipotese sou die “woorde” in die Voynich-manuskrip in werklikheid kodes wees, wat in ’n kodeboek moes opgesoek word. Die belangrikste aanduiding hiervoor is dat die struktuur en lengte van die woorde ooreenstem met [[Romeinse syfers]]. Hierdie sou in daardie tyd ’n normale keuse gewees het vir so ’n kode. Aan die ander kant is sulke kodering veral geskik vir kort boodskappe, aangesien dit buitengewoon moeilik is om te skryf en te lees. === Visuele kode === James Finn het in sy boek ''Pandora's Hope'' (2004) voorgestel dat die Voynich-manuskrip in werklikheid visueel gekodeerde [[Hebreeus]] is. As die letters korrek met behulp van die EVA getranskribeer word, kan baie van die woorde geïnterpreteer word as Hebreeuse woorde met klein aanpassings om die lees te bemoeilik. Die woord “AIN” in die manuskrip is byvoorbeeld die Hebreeuse woord vir “oog”, maar dit word geskryf as “aiin” of “aiiin” om die indruk te wek dat dit ’n ander woord is. Ook ander metodes van visuele kodering is voorgestel. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat dit verklaar waarom ander metodes so min sukses behaal het: dié is gebaseer op ’n wiskundige ontsleuteling. Die belangrikste teenargument is dat so ’n werkwyse uiters ingewikkeld is vir die ontcijferaar, as gevolg van die veelvuldige interpretasies van dieselfde teks. Dit bly onduidelik wat ’n oorspronklike ontsleuteling is en wat interpretasie van die ontcijferaar.[[Lêer:Trithemiusmoredetail.jpg|thumb|Johannes Trithemius]] === Steganografie === As die manuskrip ’n steganografiese kodering is, is die grootste deel van die teks sonder betekenis; die werklike betekenis is versteek in sekere besonderhede, byvoorbeeld elke tweede letter van elke woord, of die aantal letters per reël. Hierdie tegniek is baie oud en is byvoorbeeld reeds deur Johannes Trithemius in 1499 beskryf. Sommige meen dat die werklike teks met behulp van ’n Cardan-rooster herwin moet word. Hierdie hipotese is moeilik om te bewys of te weerlê, aangesien sulke tekste enige denkbare moeilikheidsgraad kan hê. ’n Teenargument is dat ’n teks wat op die eerste oogopslag reeds versleuteld lyk, die doel van steganografie verydel—naamlik om te verberg dat daar ’n geheime boodskap bestaan. Sommiges het voorgestel dat die boodskap versteek is in die lengte of vorm van penstrepe. Daar bestaan inderdaad vorme van steganografie wat die vorm van letters gebruik om inligting te versteek. By sterk vergroting lyk die penstrepe van die Voynich-manuskrip egter normaal, behalwe vir klein onreëlmatighede in die vellum. === Eksotiese natuurlike taal === Die taalkundige Jacques Guy het voorgestel dat die teks van die Voynich-manuskrip geskryf is in ’n eksotiese natuurlike taal, maar met ’n kunsmatige alfabet. Die woordstruktuur stem ooreen met baie tale in [[Sentraal-Asië]] en [[Oos-Asië]], soos Sino-Tibetaanse tale ([[Chinees]], [[Tibetaans]] en [[Birmaans]]), [[Austro-Asiatiese tale]] (soos [[Viëtnamees]] en [[Khmer]]) en moontlik Tai-tale ([[Thai]] en [[Lao (taal)|Lao]]). Hierdie tale het dikwels eenlettergrepige woorde met komplekse toonstelsels. Hierdie hipotese is histories moontlik, aangesien Westerlinge wat hierdie streke besoek het, dikwels fonetiese skryfstelsels ontwikkel het. Dit kan selfs vóór die tyd van [[Marco Polo]] ontstaan het, maar veral ná [[Vasco da Gama]] se seevaart na die Ooste in 1498. Die outeur kon ook uit Oos-Asië afkomstig wees. Die grootste voordeel van hierdie hipotese is dat dit ooreenstem met statistiese ontledings van die teks, soos herhalings van woorde. ’n Teenargument is dat geen duidelike Asiatiese simboliek deur kenners geïdentifiseer kon word nie. === Poliglot of spreektaal === In sy boek ''Solution of the Voynich Manuscript: A Liturgical Manual for the Endura Rite of the Cathari Heresy, the Cult of Isis'' (Oplossing van die Voynich-manuskrip: ’n liturgiese handleiding vir die Endura-rite van die Kathaarse kettery, die kultus van Isis, 1987) het Leo Levitov voorgestel dat die manuskrip ’n transkripsie is van ’n “polyglotte spreektaal”, ’n begrip wat hy gedefinieer het as “’n literêre taal vir mense wat nie Latyn verstaan nie en aan wie hierdie taal voorgelees kan word”. Hy het ’n ontsleuteling voorgestel waarin drie Voynich-letters een lettergreep vorm. Die eindresultaat is dan ’n reeks lettergrepe wat ’n mengelmoes vorm van middeleeus Vlaams met baie Oudfranse en Oudhoogduitse woorde. Volgens Levitov was die Rite van Endura niks anders as die ritueel vir gehelpte selfmoord van mense wat reeds byna dood was nie, en dit is verbind met die kathare (die bestaan van die ritueel word overigens in twyfel getrek). Hy stel dat die tekeninge van plante nie bedoel is om ’n spesifieke soort uit te beeld nie, maar dat dit geheime simbole van die godsdiens is. Die vroue in die baddens verteenwoordig die werklike selfmoord, wat volgens hom ook uit vene-siektie bestaan het: die deursny van are sodat die bloed in ’n warm bad kon vloei. Die sterrebeelde wat nie aan die hemel voorkom nie, is voorstellings van sterre op die mantel van Isis. Hierdie hipotese word om verskeie redes bevraagteken. Eerstens is die algemene siening van die kathaarse godsdiens dat dit ’n vorm van Christelike gnostisisme is en nie geassosieer word met die Egiptiese godin [[Isis]] nie. Tweedens plaas die hipotese die oorsprong van die manuskrip in die twaalfde of dertiende eeu, wat ’n heel stuk vroeër is as wat aanhangers van die Roger Bacon-hipotese aanvaar. Derdens was die Endura-rite op vas gerig, nie op vene-siektie nie. Behalwe vir sy vertaling, het Levitov geen verdere bewyse vir sy hipotese aangedra nie. === Kunsmatige taal === Op grond van die vreemde interne struktuur van die woorde van die Voynich-manuskrip het William F. Friedman en John Tiltman onafhanklik van mekaar die idee geopper dat die teks in ’n [[Kunsmatige taal|kunstmatige taal]] geskryf is, meer spesifiek: ’n filosofiese taal. In sulke tale is die woordeskat gebaseer op ’n sisteem, sodat die algemene betekenis van ’n woord bepaal word deur die volgorde van die letters. In die moderne kunsmatige taal Ro byvoorbeeld, is ''bofo-'' die kategorie van die kleure en elke woord wat met daardie letters begin, is ’n kleur: ''bofoc'' is rooi en ''bofof'' is geel. [[Lêer:Cardano.jpg|thumb|Girolamo Cardano]] Hierdie konsep is redelik oud en is reeds in 1668 deur John Wilkins in sy boek ''Philosophical Language'' beskryf. In die meeste voorbeelde word kategorieë onderverdeel deur die toevoeging van suffixe, en gevolglik bevat ’n teks oor ’n spesifieke onderwerp in so ’n taal baie woorde wat met dieselfde letters begin. Alle plante begin byvoorbeeld met dieselfde letters, net soos alle siektes. Dit sou die herhalings in die teks van die Voynich-manuskrip verklaar. Niemand het egter nog betekenisse van ’n voorvoegsel of agtervoegsel in die Voynich-manuskrip kon ontdek nie. Boonop is voorbeelde van filosofiese tale eers vanaf die sewentiende eeu bekend. === Grap === As gevolg van die bizare eienskappe van die teks en die illustrasies van die Voynich-manuskrip het baie mense geglo dat dit ’n grap is. In 2003 het die rekenaarwetenskaplike Gordon Rugg getoon dat ’n teks met soortgelyke eienskappe as dié van die Voynich-manuskrip geskep kan word deur gebruik te maak van ’n tabel van woordstamme, voor- en agtervoegsels wat gekies word met ’n geperforeerde papierblad. Hierdie kaartrooster is omstreeks 1550 deur Girolamo Cardano uitgevind as ’n middel tot kriptografie. Die pseudotekste wat op die manier van Gordon Rugg gegenereer word, het egter nie dieselfde woorde en frekwensies as die Voynich-manuskrip nie: die ooreenkoms is uitsluitlik visueel en nie kwantitatief nie. Hierdie eksperimente is dus nog nie oortuigend nie. === Oud-Meksikaans === Volgens die [[botanikus]] Arthur Tucker van Dover University in die Amerikaanse staat Delaware, is die waarheid soos volg: dit is ’n werk in ’n verlore taal van die huidige Meksiko. Volgens Tucker moet die manuskrip in ’n inheemse taal geskryf wees en kon dit daarom nie vertaal word nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.newscientist.com/article/dn24987-mexican-plants-could-break-code-on-gibberish-manuscript/|title=Mexican plants could break code on gibberish manuscript|last=|website=New Scientist|language=en|access-date=2026-04-06}}</ref> === Uitgestorwe plaaslike taal === In Februarie 2014 het professor Stephen Bax van die Universiteit van Bedfordshire die eerste bevindinge van sy navorsing oor die betekenis van die manuskrip gepubliseer. Aan die hand van die benoeming van plante, afgebeeld in die Voynich-manuskrip en deur kundiges geïdentifiseer, het Bax gesoek na vermelding daarvan in die teks. Hy het daarbij gebruik gemaak van tale uit die periode waarin die manuskrip vermoedelik geskryf is. Volgens Bax het hy veertien tekens en tien woorde (name) ontcijfer. Volgens hom gaan dit nie om ’n kode nie, maar om ’n ware, hoewel seldsame, slegs plaaslik gebruikte taal, wat intussen uit gebruik is.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=fpZD_3D8_WQ|title=Voynich - a provisional, partial decoding of the Voynich script|last=Bax|first=Stephen|date=2014-02-02|website=YouTube|access-date=2026-04-06}}</ref> === Proto-Romaans === Volgens ’n in 2019 gepubliseerde studie is die manuskrip opgestel in Proto-Romaans.<ref>{{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent|title=The Language and Writing System of MS408 (Voynich) Explained|website=www.tandfonline.com|language=en|doi=10.1080/02639904.2019.1599566|access-date=2026-04-06}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|titel=Onderzoeker kraak Voynichmanuskripkode, honderd jaar oud middeleeuse teks opgelos|uitgever=Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie|date=15 Mei 2019|auteur=Luc De Roy|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.scientias.nl/eureka-mysterieus-voynich-manuscript-eindelijk-ontcijferd/|uitgever=Scientias.nl|titel=Eureka, misterieuse Voynichmanuskrip uiteindelik ontcijfer|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref> Die studie is in die wetenskaplike wêreld baie krities ontvang. Die Universiteit van Bristol, waar die navorser werksaam is, distansieer hom van die gevolgtrekking en het die artikel tot nader orde van sy webwerf verwyder.<ref>{{Cite web|url=https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|title=No, someone hasn’t cracked the code of the mysterious Voynich manuscript [Updated]|last=Ouellette|first=Jennifer|date=2019-05-15|website=Ars Technica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201636/https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|archive-date=2019-06-01|access-date=2026-04-06}}</ref> == Literatuur == * Raymond Clemens (red.), ''The Voynich Manuscript'', 2016, {{ISBN|9780300217230}} == Eksterne skakels == * [http://archive.org/stream/TheVoynichManuscript/Voynich_Manuscript#page/n0/mode/2up Die volledige Voynich-manuskrip] in die [[Internet Archive]] * {{en}} [http://www.voynich.nu/ The Voynich Manuscript], voynich.nu * {{en}} [https://web.archive.org/web/20201101054550/http://voynich.freie-literatur.de/ Voynich information browser] * {{en}} [http://www.plosone.org/article/authors/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0066344;jsessionid=6A96B932D0216951DD95E675E1A009FB Keywords and Co-Occurrence Patterns in the Voynich Manuscript], PLOS {{Commonscat|Voynich manuscript}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Appendix||2= '''Bronne''' * Kahn, David: ''The codebreakers, the comprehensive history of secret communication from ancient times to the internet'', 1996, {{ISBN|0-684-83130-9}} * Landini, Gabriel: ''Evidence of linguistic structure in the Voynich manuscript using spectral analysis'', cryptologia, Oktober 2001 * Rugg, Gordon: ''An Elegant Hoax? A Possible Solution to the Voynich Manuscript'', cryptologia Januarie 2004 }} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Voynichmanuscript|Nederlandse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Italiaanse kaas]] [[Kategorie:Koeimelkkaas]] d7mw85j0022y3zenlk6g16fntbt7h5s 2890957 2890954 2026-04-06T22:20:55Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2890957 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Boek | titel = Voynich-manuskrip | subtitel = | oorspr titel = Voynich.manuskrip | vertaler = | beeld = | breedte = | beeldonderskrif = | outeur = Onbekend | omslagontwerp = | land = Onbekend; moontlik [[Italië]] | taal = Onbekend; moontlik natuurlik of konstrueerde taal | reeks = | onderwerp = Herbaria, astrologie, balneologie, kosmologie, farmakologie | genre = [[Kodeks]] | uitgewer = | uitgewingsdatum = Onbekend; perkament dateer uit vroeë 15de eeu | medium = Perkament | bladsye = 240 van die 272 bladsye gevind (≈ 88%) | grootte_gewig = ≈ {{convert|23.5|×|16.2|×|5|cm|in|abbr=on}} | oplage = | isbn = | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = | pryse = |imagewidth=}} Die '''Voynich-manuskrip''' is ’n geïllustreerde [[kodeks]] wat deur ’n onbekende outeur in die [[15de eeu]] geskryf is. Die teks, geskryf in ’n onbekende taal of kode, is teen 2026 nog nie ontsyfer nie. Die teks het baie kriptograwe gefassineer, maar daar is nog nie ’n enkele woord ontsyfer nie. Die verskillende mislukte pogings het die Voynich-manuskrip tot die [[Heilige Graal|heilige graal]] van [[kriptografie]] gemaak, maar het ook die vermoede versterk dat dit niks anders is as ’n opeenvolging van betekenislose lettertekens nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|title=Is de code van het mysterieuze Voynichmanuscript gekraakt? {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2019-05-15|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Die boek is vernoem na die Pools-Amerikaanse boekhandelaar Wilfrid M. Voynich, wat dit in 1912 in die hande gekry het. Tans is dit die eiendom van die [[Yale-universiteit]]. Die eerste faksimilee-uitgawe is in 2005 gepubliseer.<ref>''Le Code Voynich'', die volledige manuskrip uitgegee met ’n kort aanbieding in [[Frans]], red. Jean-Claude Gawsewitch, (2005) {{ISBN|2-35013-022-3}}</ref> == Beskrywing == Die boek bestaan uit sowat 240 blaaie vellum (perkament); daar is enkele gapings in die bladsy-nommering (wat blykbaar later bygevoeg is), wat aandui dat daar reeds ’n aantal bladsye ontbreek het toe Voynich die manuskrip in die hande gekry het. Die teks en die illustrasies is met ’n ganseveer gemaak. Die illustrasies is – moontlik later – met verf ingekleur. === Illustrasies === Die illustrasies gee min duidelikheid oor die inhoud van die teks, maar wek die indruk dat die boek uit ses hoofstukke bestaan, elk met eie onderwerpe en ’n eie styl. Die afdelings word gewoonlik soos volg benoem: * '''Plantkundig''' – op elke bladsy is daar ’n plant (soms twee plante) en ’n paar paragrawe teks, iets wat ook algemeen was in die gedrukte planteboeke (''herbaria'') van daardie tyd. Sommige dele is groter kopieë van tekeninge in die farmaseutiese afdeling (sien hieronder). * '''Astronomies''' – die tekeninge bestaan uit sirkelvormige diagramme, sommige met sonne, mane en sterre. Dit wek die indruk van [[astronomie]] of [[astrologie]]. ’n Reeks van twaalf diagramme toon die tradisionele tekens van die [[diereriem]]. Elk van hierdie simbole word omring deur presies dertig vrouefigure, meestal naak, wat ’n ster vashou. Die laaste twee blaaie van hierdie afdeling (met die [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] en die [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]]) het verlore gegaan, terwyl die [[Ram (sterrebeeld)|Ram]] en die [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] in vier gepaarde diagramme verdeel is, met elk vyftien sterre. Sommige diagramme is op uitklapbladsye. * '''Biologies''' – digbeskrewe bladsye afgewissel met beelde van meestal naakte vroue, in badkupe wat soms verbind is deur ’n uitgebreide netwerk van pype. Sommige van die pype lyk soos liggaamsorgane. * '''Kosmologies''' – ronde diagramme met ’n onduidelike betekenis. Hierdie afdeling het vier uitklapbladsye; een daarvan is ses bladsye groot en vorm ’n soort kaart of diagram met nege eilande, verbind deur verhoogde paaie, met kastele en moontlik ’n vulkaan. * '''Farmaseuties''' – baie gemerkte plantdele (blare, wortels ensovoorts). Langs die kantlyn is voorwerpe geteken wat soos aptekersvate lyk. ’n Paar paragrawe teks. * '''Resepte''' – baie kort paragrawe, elk gemerk met ’n blom- of stervormige teken. <center> <gallery widths="150" heights="150"> Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(141).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:68r.jpg|thumb|''Bladsy uit die astronomiese hoofstuk'' </gallery> </center> == Teks == [[Lêer:Voynich manuscript excerpt.svg|duimnael|Die nooit-ontsyferde skrif van die Voynich-manuskrip.]] Die teks is duidelik van links na regs geskryf, soos gesien kan word aan die onreëlmatige regterkantlyn. Langer gedeeltes is in paragrawe verdeel, soms met opsommingstekens. Leestekens ontbreek. Die skrif is vloeiend, asof die skrywer ’n goeie beheersing van die onderwerp gehad het. Die teks bestaan uit ongeveer 170 000 lettertekens, meestal van mekaar geskei deur ’n klein spasie. Die meeste lettertekens is met een of twee eenvoudige hale geskryf. Daar is twintig tot dertig verskillende lettertekens; die presiese aantal is onderwerp aan debat. Daarbenewens is daar ’n paar dosyn tekens wat slegs een of twee keer voorkom. Die teks bevat ongeveer 35 000 woorde van verskillende lengtes. Die woorde lyk asof hulle fonetiese of spelreëls volg: sekere lettertekens moet in elke woord voorkom (soos elke woord in Afrikaans ’n klinker moet hê), sommige tekens kom nooit na ’n ander voor nie, sommige kan verdubbel word en ander nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2013/06/23/mysterieus_15e-eeuwsenonsens-manuscriptbevatgeennonsens-1-1660737/|title=Mysterieus 15e-eeuwse "nonsens-manuscript" bevat "geen nonsens" {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2013-06-23|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Statistiese ontledings toon dat die teks patrone volg wat vergelykbaar is met dié in natuurlike tale. Byvoorbeeld: die woordfrekwensie toon ’n Zipf-verspreiding en die woordentropie (tien bisse per woord) is soortgelyk aan dié van byvoorbeeld [[Engels]] en [[Latyn]]. Sommige woorde kom slegs in sekere afdelings voor of op ’n klein aantal bladsye, ander deur die hele teks. Daar is baie min herhalings in die byskrifte van die tekeninge. In die ''plantkundige afdeling'' is elke eerste woord van ’n bladsy uniek en dui dit moontlik die naam van die plant aan. Aan die ander kant verskil die teks in sekere opsigte sterk van Europese tale. Daar is byvoorbeeld byna geen woorde met meer as tien "letters" nie en ook byna geen woorde van een of twee letters nie. Die posisie van letters in woorde is ook opvallend. Sommige letters word net aan die begin van ’n woord gebruik, ander net aan die einde en weer ander net in die middel. ’n Soortgelyke patroon kom ook voor in [[Arabies]] (waar dieselfde letter verskillende vorme aanneem afhangend van sy posisie), maar nie in die Latynse of Cyrilliese alfabet nie. In die teks kom meer woordherhalings voor as in Europese tale; ’n algemene woord word soms drie keer agtereenvolgens herhaal. Woorde wat net met een letter van mekaar verskil, kom ook dikwels langs mekaar voor. Die gebruikte "woordeskat" is kleiner as wat statisties verwag sou word. [[Lêer:Joseph Heintz d. Ä. 002.jpg|thumb|''Rudolf II, Keiser van die Heilige Romeinse Ryk en Koning van Boheme'']] == Geskiedenis == Tot vroeg in 2011 het die enigste bruikbare leidraad oor die ouderdom van die manuskrip in die illustrasies gelê, aangesien die teks nie ontcijfer is nie en die skrif nie op enigiets bekends lyk nie. Om dié rede is die datering gebaseer op die klere en haarstyle wat in die verskillende tekeninge in die manuskrip voorkom. Hierdie is almal tipies Europees en volgens die meeste kenners ooreenstemmend met die kleredrag uit die periode tussen 1450 en 1520. Hierdie datering is deur ander leidrade ondersteun. Op 9 Februarie 2011 het die Universiteit van Arizona<ref>[http://uanews.org/node/37825 UA Experts Determine Age of Book 'Nobody Can Read']</ref> berig dat een van hul medewerkers ’n [[C14-datering]] op die perkament uitgevoer het. Volgens hierdie verslag dateer die materiaal uit die vroeë 15de eeu, ’n eeu vroeër as wat voorheen aanvaar is. Die eerste persoon van wie dit bewys is dat hy die manuskrip besit het, was Georg Baresch (ook bekend as Georgius Barschius), ’n onbekende [[alchemie|alchemis]] wat aan die begin van die 17de eeu in [[Praag]] gewoon het. Baresch was besonder gefassineer deur die boek, wat jare lank in sy biblioteek gelê het. Toe hy hoor dat Athanasius Kircher ’n [[Kopties]]e woordeboek gepubliseer het en beweer het dat hy [[Egiptiese hiërogliewe]] ontcijfer het, het hy ’n afskrif van ’n deel van die manuskrip aan hom gestuur. Die meegaande brief aan Kircher uit 1639 is die oudste bekende verwysing na die manuskrip.<ref name="zandbletters">{{Citeer web |author=Zandbergen, René |title=Voynich MS - 17th Century letters related to the MS |url=http://www.voynich.nu/letters.html |website=Voynich.nu |access-date=March 31, 2018}}</ref> Dit is nie bekend of Kircher op die brief gereageer het nie, maar hy was so geïnteresseerd in die manuskrip dat hy dit wou bekom. Baresch het egter geweier. Ná Baresch se dood het die manuskrip in die besit gekom van sy vriend [[Jan Marek Marci]] (Johannes Marcus Marci), die destydse rektor van die Karelsuniversiteit in Praag. Hy het dit onmiddellik na Kircher gestuur, met wie hy reeds lank bevriend was en gekorrespondeer het. Marci se meegaande brief uit 1666 is steeds aan die manuskrip geheg. In dié brief word onder andere vermeld dat keiser Rudolf II die manuskrip vir 600 dukate gekoop het en geglo het dat dit deur [[Roger Bacon]] geskryf is. Dit is onduidelik wat in die volgende twee eeue met die manuskrip gebeur het. Dit is waarskynlik, saam met die res van Kircher se korrespondensie, in die biblioteek van die Pontificia Università Gregoriana bewaar. Dit het waarskynlik daar gebly totdat die troepe van [[Victor Emanuel II van Italië]] die stad in 1870 verower en die Kerkstaat beset het. Die nuwe Italiaanse regering het baie kerkeiendom gekonfiskeer, insluitend die biblioteek. Volgens navorsing deur Xavier Ceccaldi en ander is baie boeke net voor die konfiskasie na persoonlike biblioteke van die fakulteit verskuif, waar dit veilig was. Kircher se korrespondensie was deel hiervan, en klaarblyklik ook die Voynich-manuskrip, aangesien die ex libris van Peter Jan Beckx, die destydse rektor van die universiteit en hoof van die [[Jesuïet|Jesuïete]], steeds in die manuskrip voorkom. Beckx se privaatbiblioteek is later verskuif na die [[Villa Mondragone]] in Frascati, ’n groot paleis naby Rome wat in 1866 deur die Jesuïete aangekoop is en as hoofkwartier van die Collegio Ghisleri gedien het. In 1912 het die Collegio Romano waarskynlik geld benodig en besluit om baie diskreet sommige items uit die biblioteek te verkoop. Wilfrid Voynich het dertig manuskripte gekoop, insluitend dié een wat nou sy naam dra. Ná sy dood in 1930 het sy weduwee, Ethel Lilian Voynich, dit geërf. Sy is in 1960 oorlede en het dit aan haar vriendin Anne Nill nagelaat. In 1961 het sy dit aan die boekhandelaar Hans P. Kraus verkoop. Omdat hy nie ’n koper kon vind nie, het hy dit in 1969 aan die [[Yale-universiteit]] geskenk. [[Lêer:Roger Bacon.jpeg|thumb|''Roger Bacon'']] [[Lêer:John Dee Ashmolean.jpg|thumb|''John Dee'']] [[Lêer:Raphael Mischowsky de Sebuzina.jpg|thumb|''Rafael Mišovský'']] == Hipoteses oor die outeurskap == Daar is baie name genoem vir die outeurskap. Hieronder volg die belangrikste. === Roger Bacon === In die brief van Marci aan Kircher skryf hy dat die boek volgens sy vriend Rafael Mišovský vir 600 dukate gekoop is deur keiser Rudolf II van Boheme (1552–1612). Volgens die brief het Rudolf (of moontlik Raphael) geglo dat die werk geskryf is deur die [[Franciskane|Franciskaan]] en ''homo universalis'' Roger Bacon (1214–1294). Hoewel Marci geskryf het dat hy sy oordeel nog oorweeg, het Voynich dit baie ernstig opgeneem en probeer om dit te verifieer. Sy oortuiging het vir tagtig jaar ’n groot invloed gehad op pogings om die manuskrip te ontcijfer. Kenners wat die manuskrip bestudeer het en vertroud was met Bacon se werk, het Bacon as outeur uitgesluit. Dit is belangrik om te besef dat Rafael Mišovský in 1644 oorlede is en dat die transaksie plaasgevind het vóór Rudolf se afsetting in 1611, minstens 55 jaar voordat Marci sy brief geskryf het. === John Dee === Die aanname dat Roger Bacon die outeur was, het Voynich tot die gevolgtrekking gebring dat dit John Dee, ’n wiskundige en astroloog aan die hof van koningin Elisabeth I, was wat die manuskrip aan Rudolf verkoop het. Dit is bekend dat John Dee ’n groot aantal werke van Roger Bacon in sy besit gehad het. Hy en sy assistent in okkulte sake, Edward Kelley, het ’n paar jaar in Boheme gewoon, in die hoop om hul dienste aan die keiser te verkoop. Die dagboeke wat John Dee noukeurig bygehou het, maak egter geen melding van die manuskrip nie, wat die hipotese onwaarskynlik maak. Indien die outeur nie Roger Bacon is nie, verdwyn John Dee ook uit beeld, tensy hy dit self geskryf het en die gerug versprei het dat dit van Roger Bacon afkomstig is. === Edward Kelley === [[Lêer:EdwKelley.jpg|thumb|Edward Kelley|left]] Die metgesel van John Dee in Praag, Edward Kelley, was ’n alchemis wat beweer het dat hy koper in goud kon verander met behulp van ’n geheime poeier wat hy uit die graf van ’n biskop in Wallis opgegrawe het. Hy het ook beweer dat hy engele kon oproep met ’n kristalbol en lang gesprekke met hulle gevoer het wat deur John Dee opgeteken is. Die taal van die engele het hy Enochies genoem, na [[Henog]], die Bybelse vader van Metusalem. Volgens oorlewering is Henog deur engele weggeneem en het hy daar ’n boek geskryf, die [[Boek van Henog]]. Daar is voorgestel dat Kelley, indien hy John Dee kon mislei met verhale oor engele, ook die manuskrip kon geskryf het om die keiser te mislei. As Roger Bacon egter nie die outeur is nie, is die verband tussen Kelley en die manuskrip nie duidelik nie. === Wilfrid Voynich === Voynich is dikwels daarvan verdink dat hy die manuskrip self vervaardig het. As handelaar in antieke boeke het hy waarskynlik die nodige kennis en middele gehad. ’n Verlore boek van Roger Bacon sou hom waarskynlik ’n fortuin besorg het. Die ontdekking in 1999 van die brief van Baresch aan Kircher sluit hierdie moontlikheid egter uit.<ref name="zandbletters" /> === Jacobus Sinapius === ’n Fotostatiese reproduksie van die eerste bladsy van die manuskrip wat Voynich voor 1921 gemaak het, toon ’n vae handskrif wat later verwyder is. Met behulp van chemikalieë het iets soos "Jacobj à Tepenece" sigbaar geword, wat verwys na Jakub Horčický z Tepence (in [[Latyn]] Jacobus Sinapius), ’n spesialis in medikasie met medisinale kruie en die persoonlike geneesheer van Rudolf II, asook die kurator van sy [[botaniese tuin]]e. Voynich en baie ander het hieruit afgelei dat Sinapius die eienaar van die manuskrip was voordat Baresch dit besit het; ander het voorgestel dat hy self die outeur kon wees. Die handskrif stem egter nie ooreen met dié van Sinapius wat onlangs gevind is nie, wat beteken dat die inskripsie moontlik deur ’n latere eienaar bygevoeg is. Die chemikalieë wat Voynich gebruik het, het ook die vellum beskadig, sodat daar nou skaars enige spoor van die handtekening oor is. Dit het selfs die vermoede laat ontstaan dat Voynich self die handtekening kon bygevoeg het om die Roger Bacon-hipotese te steun. === Jan Marci === Jan Marci het Kircher in 1638 ontmoet toe hy ’n delegasie van die Karelsuniversiteit na Rome gelei het. Oor die volgende 27 jaar het hulle baie briewe oor uiteenlopende wetenskaplike onderwerpe geskryf. Daar is gespekuleer dat Marci self die manuskrip geskryf het om Kircher in diskrediet te bring. Tog was hy ’n toegewyde Katoliek en het hy selfs ’n erelidmaatskap van die Jesuïeteorde ontvang, wat hierdie teorie minder waarskynlik maak. === Rafael Mišovský === Rafael Mišovský, die vriend van Marci, was ook ’n kriptograaf en het beweer dat hy in 1618 ’n onbreekbare kode ontwikkel het. Dit het gelei tot die hipotese dat hy self die manuskrip geskryf het om sy metode te demonstreer. Daar is egter geen bewyse hiervoor nie. === Anthony Ascham === Die kanker-navorser en amateur-kriptograaf Dr. Leonell Strong het beweer dat die manuskrip ontcijfer kan word as ’n ingewikkelde alfabetiese stelsel en dat dit geskryf is deur Anthony Ascham, ’n 16de-eeuse Engelse skrywer. Hierdie teorie is egter nie algemeen aanvaar nie. [[Lêer:Voynich manuscript pharmaceutical example 88v crop.jpg|thumb|Farmaseuties?]] == Hipoteses oor inhoud en doel == Die oorblywende blaaie gee die indruk van ’n aptekershandleiding of ’n gids vir middeleeuse en vroegmoderne [[geneeskunde]]. Die besonderhede van die illustrasies het egter baie verskillende interpretasies ontlok. === Plantkundig === Die eerste afdeling is waarskynlik ’n [[herbarium]], maar die meeste plante kon nie geïdentifiseer word nie. Enkele voorbeelde soos die driekleurviooltjie (''Viola tricolor'') en venushaarvaring (''Adiantum'') is wel herken. === Sonneblomme === Sommige meen dat een tekening ’n [[sonneblom]] uit [[Suid-Amerika]] voorstel, wat die datering sou beïnvloed. Die ooreenkoms is egter onseker en kan ook ander plante soos madeliefie (''Bellis perennis'') of kamille (''Matricaria chamomilla'') voorstel. === Alchemie === Die pype en houers in die biologiese afdeling dui moontlik op [[alchemie]]. Tog ontbreek die tipiese alchemiese simbole, wat hierdie teorie bevraagteken. === Alchemistiese herbarium === Sergio Toresella, ’n kenner op die gebied van ou herbariums, het voorgestel dat dit ’n sogenaamde alchemistiese herbarium kan wees—’n boek met denkbeeldige plante wat deur [[Kwaksalwery|kwakzalwers]] gebruik is. Hierdie boeke verskil egter stilisties van die Voynich-manuskrip. === Astrologiese herbarium === Astrologie het dikwels ’n rol gespeel in mediese praktyke. Alhoewel daar [[diereriem]]-tekens voorkom, pas die illustrasies nie duidelik binne bekende astrologiese tradisies nie. === Mikroskope en teleskope === ’n Tekening in die astrologiese afdeling toon ’n onreëlmatig gevormde voorwerp met vier arms. Sommige mense sien daarin ’n tekening van ’n [[sterrestelsel]] wat slegs met ’n teleskoop sigbaar is. Ander tekeninge lyk soos selle, beskou deur ’n mikroskoop. Dit sou ’n latere datering van die manuskrip suggereer. Die ooreenkoms is egter twyfelagtig. By nadere beskouing lyk die middelpunt van die “sterrestelsel” in die tekening meer soos ’n dam. === Verskillende outeurs === Prescott Currier, ’n kriptograaf van die [[Amerikaanse Vloot|Amerikaanse]] [[Amerikaanse Vloot|Vloot]] wat in die 1970's aan die manuskrip gewerk het, het in die plantkundige afdeling twee verskillende reekse bladsye, A en B, met verskillende statistiese eienskappe en kennelik verskillende handskrifte, onderskei. Hy het tot die gevolgtrekking gekom dat die Voynich-manuskrip die werk van twee of meer outeurs was, wat elk ’n eie dialek of spelkonvensie gebruik het, maar dieselfde alfabet gebruik het. Op grond van onlangse navorsing word dit egter weer bevraagteken. ’n Ekspert op die gebied van handskrifte het die hele manuskrip beskou as die werk van een enkele persoon. Selfs as die hele manuskrip beskou word, is daar ’n geleidelike oorgang, waarvan A en B die uiterstes vorm. Currier se waarneming kan verduidelik word deurdat die twee dele van die plantkundige afdeling in verskillende tydperke geskryf is, geskei deur ’n lang interval. == Hipoteses oor die taal == Daar is ook baie teorieë oor die taal en kodering van die manuskrip. [[Lêer:Lbalberti.JPG|thumb|Leon Battista Alberti]] === Versleuteling op grond van lettertekens === Volgens hierdie hipotese bestaan die teks van die manuskrip uit ’n gekodeerde skrif in ’n Europese taal. Met behulp van ’n algoritme is die tekens individueel na die alfabet van die manuskrip oorgedra. Dit was die uitgangspunt vir baie pogings in die twintigste eeu om die skrif te ontcijfer, onder andere deur ’n informele groep kriptograwe van die Amerikaanse National Security Agency onder leiding van William F. Friedman in die vyftigerjare. ’n Eenvoudige substitusiesifra kan uitgesluit word, want sulke kodes is maklik om te kraak. Die pogings het gefokus op ’n polialfabetiese sifrering, ontwikkel tussen 1460 en 1469 deur Leon Battista Alberti. Hiertoe behoort die Vigenère-sifra, wat verder ingewikkeld gemaak kan word deur die gebruik van nulles of soortgelyke simbole, herskikking van letters, vals woordafbrekings, ensovoorts. Sommige meen dat die klinkers uit die teks weggelaat is vir die kodering. Enkele kere is beweer dat dit op hierdie manier moontlik was om die manuskrip te ontcijfer, maar geen van hierdie pogings is algemeen aanvaar nie, veral omdat die voorgestelde ontcijferingsalgoritmes afhanklik was van soveel giswerk deur die gebruiker dat ’n betekenis aan enige willekeurige reeks tekens toegeken kon word. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat die gebruik van ’n vreemde alfabet deur ’n Europese outeur die beste verklaar kan word as ’n manier om die inligting onleesbaar te maak vir nie-ingewijden. Roger Bacon het inderdaad kennis gehad van sulke koderingstegnieke, en die geskatte ouderdom van die manuskrip stem grofweg ooreen met die opkoms van kriptografie as ’n sistematiese dissiplien. Teen hierdie hipotese spreek egter dat ’n polialfabetiese sifrering die “natuurlike” statistiese eienskappe van die teks, soos die Zipf-verspreiding, sou laat verdwyn. En alhoewel die polialfabetiese substitusie omstreeks 1467 ontdek is, het dit eers in die 16de eeu gewild geword, net iets te laat vir die Voynich-manuskrip. === Kodeboekstelsel === Volgens hierdie hipotese sou die “woorde” in die Voynich-manuskrip in werklikheid kodes wees, wat in ’n kodeboek moes opgesoek word. Die belangrikste aanduiding hiervoor is dat die struktuur en lengte van die woorde ooreenstem met [[Romeinse syfers]]. Hierdie sou in daardie tyd ’n normale keuse gewees het vir so ’n kode. Aan die ander kant is sulke kodering veral geskik vir kort boodskappe, aangesien dit buitengewoon moeilik is om te skryf en te lees. === Visuele kode === James Finn het in sy boek ''Pandora's Hope'' (2004) voorgestel dat die Voynich-manuskrip in werklikheid visueel gekodeerde [[Hebreeus]] is. As die letters korrek met behulp van die EVA getranskribeer word, kan baie van die woorde geïnterpreteer word as Hebreeuse woorde met klein aanpassings om die lees te bemoeilik. Die woord “AIN” in die manuskrip is byvoorbeeld die Hebreeuse woord vir “oog”, maar dit word geskryf as “aiin” of “aiiin” om die indruk te wek dat dit ’n ander woord is. Ook ander metodes van visuele kodering is voorgestel. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat dit verklaar waarom ander metodes so min sukses behaal het: dié is gebaseer op ’n wiskundige ontsleuteling. Die belangrikste teenargument is dat so ’n werkwyse uiters ingewikkeld is vir die ontcijferaar, as gevolg van die veelvuldige interpretasies van dieselfde teks. Dit bly onduidelik wat ’n oorspronklike ontsleuteling is en wat interpretasie van die ontcijferaar.[[Lêer:Trithemiusmoredetail.jpg|thumb|Johannes Trithemius]] === Steganografie === As die manuskrip ’n steganografiese kodering is, is die grootste deel van die teks sonder betekenis; die werklike betekenis is versteek in sekere besonderhede, byvoorbeeld elke tweede letter van elke woord, of die aantal letters per reël. Hierdie tegniek is baie oud en is byvoorbeeld reeds deur Johannes Trithemius in 1499 beskryf. Sommige meen dat die werklike teks met behulp van ’n Cardan-rooster herwin moet word. Hierdie hipotese is moeilik om te bewys of te weerlê, aangesien sulke tekste enige denkbare moeilikheidsgraad kan hê. ’n Teenargument is dat ’n teks wat op die eerste oogopslag reeds versleuteld lyk, die doel van steganografie verydel—naamlik om te verberg dat daar ’n geheime boodskap bestaan. Sommiges het voorgestel dat die boodskap versteek is in die lengte of vorm van penstrepe. Daar bestaan inderdaad vorme van steganografie wat die vorm van letters gebruik om inligting te versteek. By sterk vergroting lyk die penstrepe van die Voynich-manuskrip egter normaal, behalwe vir klein onreëlmatighede in die vellum. === Eksotiese natuurlike taal === Die taalkundige Jacques Guy het voorgestel dat die teks van die Voynich-manuskrip geskryf is in ’n eksotiese natuurlike taal, maar met ’n kunsmatige alfabet. Die woordstruktuur stem ooreen met baie tale in [[Sentraal-Asië]] en [[Oos-Asië]], soos Sino-Tibetaanse tale ([[Chinees]], [[Tibetaans]] en [[Birmaans]]), [[Austro-Asiatiese tale]] (soos [[Viëtnamees]] en [[Khmer]]) en moontlik Tai-tale ([[Thai]] en [[Lao (taal)|Lao]]). Hierdie tale het dikwels eenlettergrepige woorde met komplekse toonstelsels. Hierdie hipotese is histories moontlik, aangesien Westerlinge wat hierdie streke besoek het, dikwels fonetiese skryfstelsels ontwikkel het. Dit kan selfs vóór die tyd van [[Marco Polo]] ontstaan het, maar veral ná [[Vasco da Gama]] se seevaart na die Ooste in 1498. Die outeur kon ook uit Oos-Asië afkomstig wees. Die grootste voordeel van hierdie hipotese is dat dit ooreenstem met statistiese ontledings van die teks, soos herhalings van woorde. ’n Teenargument is dat geen duidelike Asiatiese simboliek deur kenners geïdentifiseer kon word nie. === Poliglot of spreektaal === In sy boek ''Solution of the Voynich Manuscript: A Liturgical Manual for the Endura Rite of the Cathari Heresy, the Cult of Isis'' (Oplossing van die Voynich-manuskrip: ’n liturgiese handleiding vir die Endura-rite van die Kathaarse kettery, die kultus van Isis, 1987) het Leo Levitov voorgestel dat die manuskrip ’n transkripsie is van ’n “polyglotte spreektaal”, ’n begrip wat hy gedefinieer het as “’n literêre taal vir mense wat nie Latyn verstaan nie en aan wie hierdie taal voorgelees kan word”. Hy het ’n ontsleuteling voorgestel waarin drie Voynich-letters een lettergreep vorm. Die eindresultaat is dan ’n reeks lettergrepe wat ’n mengelmoes vorm van middeleeus Vlaams met baie Oudfranse en Oudhoogduitse woorde. Volgens Levitov was die Rite van Endura niks anders as die ritueel vir gehelpte selfmoord van mense wat reeds byna dood was nie, en dit is verbind met die kathare (die bestaan van die ritueel word overigens in twyfel getrek). Hy stel dat die tekeninge van plante nie bedoel is om ’n spesifieke soort uit te beeld nie, maar dat dit geheime simbole van die godsdiens is. Die vroue in die baddens verteenwoordig die werklike selfmoord, wat volgens hom ook uit vene-siektie bestaan het: die deursny van are sodat die bloed in ’n warm bad kon vloei. Die sterrebeelde wat nie aan die hemel voorkom nie, is voorstellings van sterre op die mantel van Isis. Hierdie hipotese word om verskeie redes bevraagteken. Eerstens is die algemene siening van die kathaarse godsdiens dat dit ’n vorm van Christelike gnostisisme is en nie geassosieer word met die Egiptiese godin [[Isis]] nie. Tweedens plaas die hipotese die oorsprong van die manuskrip in die twaalfde of dertiende eeu, wat ’n heel stuk vroeër is as wat aanhangers van die Roger Bacon-hipotese aanvaar. Derdens was die Endura-rite op vas gerig, nie op vene-siektie nie. Behalwe vir sy vertaling, het Levitov geen verdere bewyse vir sy hipotese aangedra nie. === Kunsmatige taal === Op grond van die vreemde interne struktuur van die woorde van die Voynich-manuskrip het William F. Friedman en John Tiltman onafhanklik van mekaar die idee geopper dat die teks in ’n [[Kunsmatige taal|kunstmatige taal]] geskryf is, meer spesifiek: ’n filosofiese taal. In sulke tale is die woordeskat gebaseer op ’n sisteem, sodat die algemene betekenis van ’n woord bepaal word deur die volgorde van die letters. In die moderne kunsmatige taal Ro byvoorbeeld, is ''bofo-'' die kategorie van die kleure en elke woord wat met daardie letters begin, is ’n kleur: ''bofoc'' is rooi en ''bofof'' is geel. [[Lêer:Cardano.jpg|thumb|Girolamo Cardano]] Hierdie konsep is redelik oud en is reeds in 1668 deur John Wilkins in sy boek ''Philosophical Language'' beskryf. In die meeste voorbeelde word kategorieë onderverdeel deur die toevoeging van suffixe, en gevolglik bevat ’n teks oor ’n spesifieke onderwerp in so ’n taal baie woorde wat met dieselfde letters begin. Alle plante begin byvoorbeeld met dieselfde letters, net soos alle siektes. Dit sou die herhalings in die teks van die Voynich-manuskrip verklaar. Niemand het egter nog betekenisse van ’n voorvoegsel of agtervoegsel in die Voynich-manuskrip kon ontdek nie. Boonop is voorbeelde van filosofiese tale eers vanaf die sewentiende eeu bekend. === Grap === As gevolg van die bizare eienskappe van die teks en die illustrasies van die Voynich-manuskrip het baie mense geglo dat dit ’n grap is. In 2003 het die rekenaarwetenskaplike Gordon Rugg getoon dat ’n teks met soortgelyke eienskappe as dié van die Voynich-manuskrip geskep kan word deur gebruik te maak van ’n tabel van woordstamme, voor- en agtervoegsels wat gekies word met ’n geperforeerde papierblad. Hierdie kaartrooster is omstreeks 1550 deur Girolamo Cardano uitgevind as ’n middel tot kriptografie. Die pseudotekste wat op die manier van Gordon Rugg gegenereer word, het egter nie dieselfde woorde en frekwensies as die Voynich-manuskrip nie: die ooreenkoms is uitsluitlik visueel en nie kwantitatief nie. Hierdie eksperimente is dus nog nie oortuigend nie. === Oud-Meksikaans === Volgens die [[botanikus]] Arthur Tucker van Dover University in die Amerikaanse staat Delaware, is die waarheid soos volg: dit is ’n werk in ’n verlore taal van die huidige Meksiko. Volgens Tucker moet die manuskrip in ’n inheemse taal geskryf wees en kon dit daarom nie vertaal word nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.newscientist.com/article/dn24987-mexican-plants-could-break-code-on-gibberish-manuscript/|title=Mexican plants could break code on gibberish manuscript|last=|website=New Scientist|language=en|access-date=2026-04-06}}</ref> === Uitgestorwe plaaslike taal === In Februarie 2014 het professor Stephen Bax van die Universiteit van Bedfordshire die eerste bevindinge van sy navorsing oor die betekenis van die manuskrip gepubliseer. Aan die hand van die benoeming van plante, afgebeeld in die Voynich-manuskrip en deur kundiges geïdentifiseer, het Bax gesoek na vermelding daarvan in die teks. Hy het daarbij gebruik gemaak van tale uit die periode waarin die manuskrip vermoedelik geskryf is. Volgens Bax het hy veertien tekens en tien woorde (name) ontcijfer. Volgens hom gaan dit nie om ’n kode nie, maar om ’n ware, hoewel seldsame, slegs plaaslik gebruikte taal, wat intussen uit gebruik is.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=fpZD_3D8_WQ|title=Voynich - a provisional, partial decoding of the Voynich script|last=Bax|first=Stephen|date=2014-02-02|website=YouTube|access-date=2026-04-06}}</ref> === Proto-Romaans === Volgens ’n in 2019 gepubliseerde studie is die manuskrip opgestel in Proto-Romaans.<ref>{{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent|title=The Language and Writing System of MS408 (Voynich) Explained|website=www.tandfonline.com|language=en|doi=10.1080/02639904.2019.1599566|access-date=2026-04-06}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|titel=Onderzoeker kraak Voynichmanuskripkode, honderd jaar oud middeleeuse teks opgelos|uitgever=Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie|date=15 Mei 2019|auteur=Luc De Roy|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.scientias.nl/eureka-mysterieus-voynich-manuscript-eindelijk-ontcijferd/|uitgever=Scientias.nl|titel=Eureka, misterieuse Voynichmanuskrip uiteindelik ontcijfer|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref> Die studie is in die wetenskaplike wêreld baie krities ontvang. Die Universiteit van Bristol, waar die navorser werksaam is, distansieer hom van die gevolgtrekking en het die artikel tot nader orde van sy webwerf verwyder.<ref>{{Cite web|url=https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|title=No, someone hasn’t cracked the code of the mysterious Voynich manuscript [Updated]|last=Ouellette|first=Jennifer|date=2019-05-15|website=Ars Technica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201636/https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|archive-date=2019-06-01|access-date=2026-04-06}}</ref> == Literatuur == * Raymond Clemens (red.), ''The Voynich Manuscript'', 2016, {{ISBN|9780300217230}} == Eksterne skakels == * [http://archive.org/stream/TheVoynichManuscript/Voynich_Manuscript#page/n0/mode/2up Die volledige Voynich-manuskrip] in die [[Internet Archive]] * {{en}} [http://www.voynich.nu/ The Voynich Manuscript], voynich.nu * {{en}} [https://web.archive.org/web/20201101054550/http://voynich.freie-literatur.de/ Voynich information browser] * {{en}} [http://www.plosone.org/article/authors/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0066344;jsessionid=6A96B932D0216951DD95E675E1A009FB Keywords and Co-Occurrence Patterns in the Voynich Manuscript], PLOS {{Commonscat|Voynich manuscript}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Appendix||2= '''Bronne''' * Kahn, David: ''The codebreakers, the comprehensive history of secret communication from ancient times to the internet'', 1996, {{ISBN|0-684-83130-9}} * Landini, Gabriel: ''Evidence of linguistic structure in the Voynich manuscript using spectral analysis'', cryptologia, Oktober 2001 * Rugg, Gordon: ''An Elegant Hoax? A Possible Solution to the Voynich Manuscript'', cryptologia Januarie 2004 }} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Voynichmanuscript|Nederlandse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Italiaanse kaas]] [[Kategorie:Koeimelkkaas]] om2fjfrwm9b14x88wqcwsb9o01zp0o8 2890958 2890957 2026-04-06T22:26:22Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2890958 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Boek | titel = Voynich-manuskrip | subtitel = | oorspr titel = Voynich.manuskrip | vertaler = | beeld = | breedte = | beeldonderskrif = | outeur = Onbekend | omslagontwerp = | land = Onbekend; moontlik [[Italië]] | taal = Onbekend; moontlik natuurlik of konstrueerde taal | reeks = | onderwerp = Herbaria, astrologie, balneologie, kosmologie, farmakologie | genre = [[Kodeks]] | uitgewer = | uitgewingsdatum = Onbekend; perkament dateer uit vroeë 15de eeu | medium = Perkament | bladsye = 240 van die 272 bladsye gevind (≈ 88%) | grootte_gewig = ≈ {{convert|23.5|×|16.2|×|5|cm|in|abbr=on}} | oplage = | isbn = | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = | pryse = |imagewidth=}} Die '''Voynich-manuskrip''' is ’n geïllustreerde [[kodeks]] wat deur ’n onbekende outeur in die [[15de eeu]] geskryf is. Die teks, geskryf in ’n onbekende taal of kode, is teen 2026 nog nie ontsyfer nie. Die teks het baie kriptograwe gefassineer, maar daar is nog nie ’n enkele woord ontsyfer nie. Die verskillende mislukte pogings het die Voynich-manuskrip tot die [[Heilige Graal|heilige graal]] van [[kriptografie]] gemaak, maar het ook die vermoede versterk dat dit niks anders is as ’n opeenvolging van betekenislose lettertekens nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|title=Is de code van het mysterieuze Voynichmanuscript gekraakt? {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2019-05-15|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Die boek is vernoem na die Pools-Amerikaanse boekhandelaar Wilfrid M. Voynich, wat dit in 1912 in die hande gekry het. Tans is dit die eiendom van die [[Yale-universiteit]]. Die eerste faksimilee-uitgawe is in 2005 gepubliseer.<ref>''Le Code Voynich'', die volledige manuskrip uitgegee met ’n kort aanbieding in [[Frans]], red. Jean-Claude Gawsewitch, (2005) {{ISBN|2-35013-022-3}}</ref> == Beskrywing == Die boek bestaan uit sowat 240 blaaie vellum (perkament); daar is enkele gapings in die bladsy-nommering (wat blykbaar later bygevoeg is), wat aandui dat daar reeds ’n aantal bladsye ontbreek het toe Voynich die manuskrip in die hande gekry het. Die teks en die illustrasies is met ’n ganseveer gemaak. Die illustrasies is – moontlik later – met verf ingekleur. === Illustrasies === Die illustrasies gee min duidelikheid oor die inhoud van die teks, maar wek die indruk dat die boek uit ses hoofstukke bestaan, elk met eie onderwerpe en ’n eie styl. Die afdelings word gewoonlik soos volg benoem: * '''Plantkundig''' – op elke bladsy is daar ’n plant (soms twee plante) en ’n paar paragrawe teks, iets wat ook algemeen was in die gedrukte planteboeke (''herbaria'') van daardie tyd. Sommige dele is groter kopieë van tekeninge in die farmaseutiese afdeling (sien hieronder). * '''Astronomies''' – die tekeninge bestaan uit sirkelvormige diagramme, sommige met sonne, mane en sterre. Dit wek die indruk van [[astronomie]] of [[astrologie]]. ’n Reeks van twaalf diagramme toon die tradisionele tekens van die [[diereriem]]. Elk van hierdie simbole word omring deur presies dertig vrouefigure, meestal naak, wat ’n ster vashou. Die laaste twee blaaie van hierdie afdeling (met die [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] en die [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]]) het verlore gegaan, terwyl die [[Ram (sterrebeeld)|Ram]] en die [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] in vier gepaarde diagramme verdeel is, met elk vyftien sterre. Sommige diagramme is op uitklapbladsye. * '''Biologies''' – digbeskrewe bladsye afgewissel met beelde van meestal naakte vroue, in badkupe wat soms verbind is deur ’n uitgebreide netwerk van pype. Sommige van die pype lyk soos liggaamsorgane. * '''Kosmologies''' – ronde diagramme met ’n onduidelike betekenis. Hierdie afdeling het vier uitklapbladsye; een daarvan is ses bladsye groot en vorm ’n soort kaart of diagram met nege eilande, verbind deur verhoogde paaie, met kastele en moontlik ’n vulkaan. * '''Farmaseuties''' – baie gemerkte plantdele (blare, wortels ensovoorts). Langs die kantlyn is voorwerpe geteken wat soos aptekersvate lyk. ’n Paar paragrawe teks. * '''Resepte''' – baie kort paragrawe, elk gemerk met ’n blom- of stervormige teken. <center> <gallery widths="150" heights="150"> Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(141).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:68r.jpg|thumb|''Bladsy uit die astronomiese hoofstuk'' </gallery> </center> == Teks == [[Lêer:Voynich manuscript excerpt.svg|duimnael|Die nooit-ontsyferde skrif van die Voynich-manuskrip.]] Die teks is duidelik van links na regs geskryf, soos gesien kan word aan die onreëlmatige regterkantlyn. Langer gedeeltes is in paragrawe verdeel, soms met opsommingstekens. Leestekens ontbreek. Die skrif is vloeiend, asof die skrywer ’n goeie beheersing van die onderwerp gehad het. Die teks bestaan uit ongeveer 170 000 lettertekens, meestal van mekaar geskei deur ’n klein spasie. Die meeste lettertekens is met een of twee eenvoudige hale geskryf. Daar is twintig tot dertig verskillende lettertekens; die presiese aantal is onderwerp aan debat. Daarbenewens is daar ’n paar dosyn tekens wat slegs een of twee keer voorkom. Die teks bevat ongeveer 35 000 woorde van verskillende lengtes. Die woorde lyk asof hulle fonetiese of spelreëls volg: sekere lettertekens moet in elke woord voorkom (soos elke woord in Afrikaans ’n klinker moet hê), sommige tekens kom nooit na ’n ander voor nie, sommige kan verdubbel word en ander nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2013/06/23/mysterieus_15e-eeuwsenonsens-manuscriptbevatgeennonsens-1-1660737/|title=Mysterieus 15e-eeuwse "nonsens-manuscript" bevat "geen nonsens" {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2013-06-23|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Statistiese ontledings toon dat die teks patrone volg wat vergelykbaar is met dié in natuurlike tale. Byvoorbeeld: die woordfrekwensie toon ’n Zipf-verspreiding en die woordentropie (tien bisse per woord) is soortgelyk aan dié van byvoorbeeld [[Engels]] en [[Latyn]]. Sommige woorde kom slegs in sekere afdelings voor of op ’n klein aantal bladsye, ander deur die hele teks. Daar is baie min herhalings in die byskrifte van die tekeninge. In die ''plantkundige afdeling'' is elke eerste woord van ’n bladsy uniek en dui dit moontlik die naam van die plant aan. Aan die ander kant verskil die teks in sekere opsigte sterk van Europese tale. Daar is byvoorbeeld byna geen woorde met meer as tien "letters" nie en ook byna geen woorde van een of twee letters nie. Die posisie van letters in woorde is ook opvallend. Sommige letters word net aan die begin van ’n woord gebruik, ander net aan die einde en weer ander net in die middel. ’n Soortgelyke patroon kom ook voor in [[Arabies]] (waar dieselfde letter verskillende vorme aanneem afhangend van sy posisie), maar nie in die Latynse of Cyrilliese alfabet nie. In die teks kom meer woordherhalings voor as in Europese tale; ’n algemene woord word soms drie keer agtereenvolgens herhaal. Woorde wat net met een letter van mekaar verskil, kom ook dikwels langs mekaar voor. Die gebruikte "woordeskat" is kleiner as wat statisties verwag sou word. [[Lêer:Joseph Heintz d. Ä. 002.jpg|thumb|''Rudolf II, Keiser van die Heilige Romeinse Ryk en Koning van Boheme'']] == Geskiedenis == Tot vroeg in 2011 het die enigste bruikbare leidraad oor die ouderdom van die manuskrip in die illustrasies gelê, aangesien die teks nie ontcijfer is nie en die skrif nie op enigiets bekends lyk nie. Om dié rede is die datering gebaseer op die klere en haarstyle wat in die verskillende tekeninge in die manuskrip voorkom. Hierdie is almal tipies Europees en volgens die meeste kenners ooreenstemmend met die kleredrag uit die periode tussen 1450 en 1520. Hierdie datering is deur ander leidrade ondersteun. Op 9 Februarie 2011 het die Universiteit van Arizona<ref>[http://uanews.org/node/37825 UA Experts Determine Age of Book 'Nobody Can Read']</ref> berig dat een van hul medewerkers ’n [[C14-datering]] op die perkament uitgevoer het. Volgens hierdie verslag dateer die materiaal uit die vroeë 15de eeu, ’n eeu vroeër as wat voorheen aanvaar is. Die eerste persoon van wie dit bewys is dat hy die manuskrip besit het, was Georg Baresch (ook bekend as Georgius Barschius), ’n onbekende [[alchemie|alchemis]] wat aan die begin van die 17de eeu in [[Praag]] gewoon het. Baresch was besonder gefassineer deur die boek, wat jare lank in sy biblioteek gelê het. Toe hy hoor dat Athanasius Kircher ’n [[Kopties]]e woordeboek gepubliseer het en beweer het dat hy [[Egiptiese hiërogliewe]] ontcijfer het, het hy ’n afskrif van ’n deel van die manuskrip aan hom gestuur. Die meegaande brief aan Kircher uit 1639 is die oudste bekende verwysing na die manuskrip.<ref name="zandbletters">{{Citeer web |author=Zandbergen, René |title=Voynich MS - 17th Century letters related to the MS |url=http://www.voynich.nu/letters.html |website=Voynich.nu |access-date=March 31, 2018}}</ref> Dit is nie bekend of Kircher op die brief gereageer het nie, maar hy was so geïnteresseerd in die manuskrip dat hy dit wou bekom. Baresch het egter geweier. Ná Baresch se dood het die manuskrip in die besit gekom van sy vriend [[Jan Marek Marci]] (Johannes Marcus Marci), die destydse rektor van die Karelsuniversiteit in Praag. Hy het dit onmiddellik na Kircher gestuur, met wie hy reeds lank bevriend was en gekorrespondeer het. Marci se meegaande brief uit 1666 is steeds aan die manuskrip geheg. In dié brief word onder andere vermeld dat keiser Rudolf II die manuskrip vir 600 dukate gekoop het en geglo het dat dit deur [[Roger Bacon]] geskryf is. Dit is onduidelik wat in die volgende twee eeue met die manuskrip gebeur het. Dit is waarskynlik, saam met die res van Kircher se korrespondensie, in die biblioteek van die Pontificia Università Gregoriana bewaar. Dit het waarskynlik daar gebly totdat die troepe van [[Victor Emanuel II van Italië]] die stad in 1870 verower en die Kerkstaat beset het. Die nuwe Italiaanse regering het baie kerkeiendom gekonfiskeer, insluitend die biblioteek. Volgens navorsing deur Xavier Ceccaldi en ander is baie boeke net voor die konfiskasie na persoonlike biblioteke van die fakulteit verskuif, waar dit veilig was. Kircher se korrespondensie was deel hiervan, en klaarblyklik ook die Voynich-manuskrip, aangesien die ex libris van Peter Jan Beckx, die destydse rektor van die universiteit en hoof van die [[Jesuïet|Jesuïete]], steeds in die manuskrip voorkom. Beckx se privaatbiblioteek is later verskuif na die [[Villa Mondragone]] in Frascati, ’n groot paleis naby Rome wat in 1866 deur die Jesuïete aangekoop is en as hoofkwartier van die Collegio Ghisleri gedien het. In 1912 het die Collegio Romano waarskynlik geld benodig en besluit om baie diskreet sommige items uit die biblioteek te verkoop. Wilfrid Voynich het dertig manuskripte gekoop, insluitend dié een wat nou sy naam dra. Ná sy dood in 1930 het sy weduwee, Ethel Lilian Voynich, dit geërf. Sy is in 1960 oorlede en het dit aan haar vriendin Anne Nill nagelaat. In 1961 het sy dit aan die boekhandelaar Hans P. Kraus verkoop. Omdat hy nie ’n koper kon vind nie, het hy dit in 1969 aan die [[Yale-universiteit]] geskenk. [[Lêer:Roger Bacon.jpeg|thumb|''Roger Bacon'']] [[Lêer:John Dee Ashmolean.jpg|thumb|''John Dee'']] [[Lêer:Raphael Mischowsky de Sebuzina.jpg|thumb|''Rafael Mišovský'']] == Hipoteses oor die outeurskap == Daar is baie name genoem vir die outeurskap. Hieronder volg die belangrikste. === Roger Bacon === In die brief van Marci aan Kircher skryf hy dat die boek volgens sy vriend Rafael Mišovský vir 600 dukate gekoop is deur keiser Rudolf II van Boheme (1552–1612). Volgens die brief het Rudolf (of moontlik Raphael) geglo dat die werk geskryf is deur die [[Franciskane|Franciskaan]] en ''homo universalis'' Roger Bacon (1214–1294). Hoewel Marci geskryf het dat hy sy oordeel nog oorweeg, het Voynich dit baie ernstig opgeneem en probeer om dit te verifieer. Sy oortuiging het vir tagtig jaar ’n groot invloed gehad op pogings om die manuskrip te ontcijfer. Kenners wat die manuskrip bestudeer het en vertroud was met Bacon se werk, het Bacon as outeur uitgesluit. Dit is belangrik om te besef dat Rafael Mišovský in 1644 oorlede is en dat die transaksie plaasgevind het vóór Rudolf se afsetting in 1611, minstens 55 jaar voordat Marci sy brief geskryf het. === John Dee === Die aanname dat Roger Bacon die outeur was, het Voynich tot die gevolgtrekking gebring dat dit John Dee, ’n wiskundige en astroloog aan die hof van koningin Elisabeth I, was wat die manuskrip aan Rudolf verkoop het. Dit is bekend dat John Dee ’n groot aantal werke van Roger Bacon in sy besit gehad het. Hy en sy assistent in okkulte sake, Edward Kelley, het ’n paar jaar in Boheme gewoon, in die hoop om hul dienste aan die keiser te verkoop. Die dagboeke wat John Dee noukeurig bygehou het, maak egter geen melding van die manuskrip nie, wat die hipotese onwaarskynlik maak. Indien die outeur nie Roger Bacon is nie, verdwyn John Dee ook uit beeld, tensy hy dit self geskryf het en die gerug versprei het dat dit van Roger Bacon afkomstig is. === Edward Kelley === [[Lêer:EdwKelley.jpg|thumb|Edward Kelley|left]] Die metgesel van John Dee in Praag, Edward Kelley, was ’n alchemis wat beweer het dat hy koper in goud kon verander met behulp van ’n geheime poeier wat hy uit die graf van ’n biskop in Wallis opgegrawe het. Hy het ook beweer dat hy engele kon oproep met ’n kristalbol en lang gesprekke met hulle gevoer het wat deur John Dee opgeteken is. Die taal van die engele het hy Enochies genoem, na [[Henog]], die Bybelse vader van Metusalem. Volgens oorlewering is Henog deur engele weggeneem en het hy daar ’n boek geskryf, die [[Boek van Henog]]. Daar is voorgestel dat Kelley, indien hy John Dee kon mislei met verhale oor engele, ook die manuskrip kon geskryf het om die keiser te mislei. As Roger Bacon egter nie die outeur is nie, is die verband tussen Kelley en die manuskrip nie duidelik nie. === Wilfrid Voynich === Voynich is dikwels daarvan verdink dat hy die manuskrip self vervaardig het. As handelaar in antieke boeke het hy waarskynlik die nodige kennis en middele gehad. ’n Verlore boek van Roger Bacon sou hom waarskynlik ’n fortuin besorg het. Die ontdekking in 1999 van die brief van Baresch aan Kircher sluit hierdie moontlikheid egter uit.<ref name="zandbletters" /> === Jacobus Sinapius === ’n Fotostatiese reproduksie van die eerste bladsy van die manuskrip wat Voynich voor 1921 gemaak het, toon ’n vae handskrif wat later verwyder is. Met behulp van chemikalieë het iets soos "Jacobj à Tepenece" sigbaar geword, wat verwys na Jakub Horčický z Tepence (in [[Latyn]] Jacobus Sinapius), ’n spesialis in medikasie met medisinale kruie en die persoonlike geneesheer van Rudolf II, asook die kurator van sy [[botaniese tuin]]e. Voynich en baie ander het hieruit afgelei dat Sinapius die eienaar van die manuskrip was voordat Baresch dit besit het; ander het voorgestel dat hy self die outeur kon wees. Die handskrif stem egter nie ooreen met dié van Sinapius wat onlangs gevind is nie, wat beteken dat die inskripsie moontlik deur ’n latere eienaar bygevoeg is. Die chemikalieë wat Voynich gebruik het, het ook die vellum beskadig, sodat daar nou skaars enige spoor van die handtekening oor is. Dit het selfs die vermoede laat ontstaan dat Voynich self die handtekening kon bygevoeg het om die Roger Bacon-hipotese te steun. === Jan Marci === Jan Marci het Kircher in 1638 ontmoet toe hy ’n delegasie van die Karelsuniversiteit na Rome gelei het. Oor die volgende 27 jaar het hulle baie briewe oor uiteenlopende wetenskaplike onderwerpe geskryf. Daar is gespekuleer dat Marci self die manuskrip geskryf het om Kircher in diskrediet te bring. Tog was hy ’n toegewyde Katoliek en het hy selfs ’n erelidmaatskap van die Jesuïeteorde ontvang, wat hierdie teorie minder waarskynlik maak. === Rafael Mišovský === Rafael Mišovský, die vriend van Marci, was ook ’n kriptograaf en het beweer dat hy in 1618 ’n onbreekbare kode ontwikkel het. Dit het gelei tot die hipotese dat hy self die manuskrip geskryf het om sy metode te demonstreer. Daar is egter geen bewyse hiervoor nie. === Anthony Ascham === Die kanker-navorser en amateur-kriptograaf Dr. Leonell Strong het beweer dat die manuskrip ontcijfer kan word as ’n ingewikkelde alfabetiese stelsel en dat dit geskryf is deur Anthony Ascham, ’n 16de-eeuse Engelse skrywer. Hierdie teorie is egter nie algemeen aanvaar nie. [[Lêer:Voynich manuscript pharmaceutical example 88v crop.jpg|thumb|Farmaseuties?]] == Hipoteses oor inhoud en doel == Die oorblywende blaaie gee die indruk van ’n aptekershandleiding of ’n gids vir middeleeuse en vroegmoderne [[geneeskunde]]. Die besonderhede van die illustrasies het egter baie verskillende interpretasies ontlok. === Plantkundig === Die eerste afdeling is waarskynlik ’n [[herbarium]], maar die meeste plante kon nie geïdentifiseer word nie. Enkele voorbeelde soos die driekleurviooltjie (''Viola tricolor'') en venushaarvaring (''Adiantum'') is wel herken. === Sonneblomme === Sommige meen dat een tekening ’n [[sonneblom]] uit [[Suid-Amerika]] voorstel, wat die datering sou beïnvloed. Die ooreenkoms is egter onseker en kan ook ander plante soos madeliefie (''Bellis perennis'') of kamille (''Matricaria chamomilla'') voorstel. === Alchemie === Die pype en houers in die biologiese afdeling dui moontlik op [[alchemie]]. Tog ontbreek die tipiese alchemiese simbole, wat hierdie teorie bevraagteken. === Alchemistiese herbarium === Sergio Toresella, ’n kenner op die gebied van ou herbariums, het voorgestel dat dit ’n sogenaamde alchemistiese herbarium kan wees—’n boek met denkbeeldige plante wat deur [[Kwaksalwery|kwakzalwers]] gebruik is. Hierdie boeke verskil egter stilisties van die Voynich-manuskrip. === Astrologiese herbarium === Astrologie het dikwels ’n rol gespeel in mediese praktyke. Alhoewel daar [[diereriem]]-tekens voorkom, pas die illustrasies nie duidelik binne bekende astrologiese tradisies nie. === Mikroskope en teleskope === ’n Tekening in die astrologiese afdeling toon ’n onreëlmatig gevormde voorwerp met vier arms. Sommige mense sien daarin ’n tekening van ’n [[sterrestelsel]] wat slegs met ’n teleskoop sigbaar is. Ander tekeninge lyk soos selle, beskou deur ’n mikroskoop. Dit sou ’n latere datering van die manuskrip suggereer. Die ooreenkoms is egter twyfelagtig. By nadere beskouing lyk die middelpunt van die “sterrestelsel” in die tekening meer soos ’n dam. === Verskillende outeurs === Prescott Currier, ’n kriptograaf van die [[Amerikaanse Vloot|Amerikaanse]] [[Amerikaanse Vloot|Vloot]] wat in die 1970's aan die manuskrip gewerk het, het in die plantkundige afdeling twee verskillende reekse bladsye, A en B, met verskillende statistiese eienskappe en kennelik verskillende handskrifte, onderskei. Hy het tot die gevolgtrekking gekom dat die Voynich-manuskrip die werk van twee of meer outeurs was, wat elk ’n eie dialek of spelkonvensie gebruik het, maar dieselfde alfabet gebruik het. Op grond van onlangse navorsing word dit egter weer bevraagteken. ’n Ekspert op die gebied van handskrifte het die hele manuskrip beskou as die werk van een enkele persoon. Selfs as die hele manuskrip beskou word, is daar ’n geleidelike oorgang, waarvan A en B die uiterstes vorm. Currier se waarneming kan verduidelik word deurdat die twee dele van die plantkundige afdeling in verskillende tydperke geskryf is, geskei deur ’n lang interval. == Hipoteses oor die taal == Daar is ook baie teorieë oor die taal en kodering van die manuskrip. [[Lêer:Lbalberti.JPG|thumb|Leon Battista Alberti]] === Versleuteling op grond van lettertekens === Volgens hierdie hipotese bestaan die teks van die manuskrip uit ’n gekodeerde skrif in ’n Europese taal. Met behulp van ’n algoritme is die tekens individueel na die alfabet van die manuskrip oorgedra. Dit was die uitgangspunt vir baie pogings in die twintigste eeu om die skrif te ontcijfer, onder andere deur ’n informele groep kriptograwe van die Amerikaanse National Security Agency onder leiding van William F. Friedman in die vyftigerjare. ’n Eenvoudige substitusiesifra kan uitgesluit word, want sulke kodes is maklik om te kraak. Die pogings het gefokus op ’n polialfabetiese sifrering, ontwikkel tussen 1460 en 1469 deur Leon Battista Alberti. Hiertoe behoort die Vigenère-sifra, wat verder ingewikkeld gemaak kan word deur die gebruik van nulles of soortgelyke simbole, herskikking van letters, vals woordafbrekings, ensovoorts. Sommige meen dat die klinkers uit die teks weggelaat is vir die kodering. Enkele kere is beweer dat dit op hierdie manier moontlik was om die manuskrip te ontcijfer, maar geen van hierdie pogings is algemeen aanvaar nie, veral omdat die voorgestelde ontcijferingsalgoritmes afhanklik was van soveel giswerk deur die gebruiker dat ’n betekenis aan enige willekeurige reeks tekens toegeken kon word. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat die gebruik van ’n vreemde alfabet deur ’n Europese outeur die beste verklaar kan word as ’n manier om die inligting onleesbaar te maak vir nie-ingewijden. Roger Bacon het inderdaad kennis gehad van sulke koderingstegnieke, en die geskatte ouderdom van die manuskrip stem grofweg ooreen met die opkoms van kriptografie as ’n sistematiese dissiplien. Teen hierdie hipotese spreek egter dat ’n polialfabetiese sifrering die “natuurlike” statistiese eienskappe van die teks, soos die Zipf-verspreiding, sou laat verdwyn. En alhoewel die polialfabetiese substitusie omstreeks 1467 ontdek is, het dit eers in die 16de eeu gewild geword, net iets te laat vir die Voynich-manuskrip. === Kodeboekstelsel === Volgens hierdie hipotese sou die “woorde” in die Voynich-manuskrip in werklikheid kodes wees, wat in ’n kodeboek moes opgesoek word. Die belangrikste aanduiding hiervoor is dat die struktuur en lengte van die woorde ooreenstem met [[Romeinse syfers]]. Hierdie sou in daardie tyd ’n normale keuse gewees het vir so ’n kode. Aan die ander kant is sulke kodering veral geskik vir kort boodskappe, aangesien dit buitengewoon moeilik is om te skryf en te lees. === Visuele kode === James Finn het in sy boek ''Pandora's Hope'' (2004) voorgestel dat die Voynich-manuskrip in werklikheid visueel gekodeerde [[Hebreeus]] is. As die letters korrek met behulp van die EVA getranskribeer word, kan baie van die woorde geïnterpreteer word as Hebreeuse woorde met klein aanpassings om die lees te bemoeilik. Die woord “AIN” in die manuskrip is byvoorbeeld die Hebreeuse woord vir “oog”, maar dit word geskryf as “aiin” of “aiiin” om die indruk te wek dat dit ’n ander woord is. Ook ander metodes van visuele kodering is voorgestel. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat dit verklaar waarom ander metodes so min sukses behaal het: dié is gebaseer op ’n wiskundige ontsleuteling. Die belangrikste teenargument is dat so ’n werkwyse uiters ingewikkeld is vir die ontcijferaar, as gevolg van die veelvuldige interpretasies van dieselfde teks. Dit bly onduidelik wat ’n oorspronklike ontsleuteling is en wat interpretasie van die ontcijferaar.[[Lêer:Trithemiusmoredetail.jpg|thumb|Johannes Trithemius]] === Steganografie === As die manuskrip ’n steganografiese kodering is, is die grootste deel van die teks sonder betekenis; die werklike betekenis is versteek in sekere besonderhede, byvoorbeeld elke tweede letter van elke woord, of die aantal letters per reël. Hierdie tegniek is baie oud en is byvoorbeeld reeds deur Johannes Trithemius in 1499 beskryf. Sommige meen dat die werklike teks met behulp van ’n Cardan-rooster herwin moet word. Hierdie hipotese is moeilik om te bewys of te weerlê, aangesien sulke tekste enige denkbare moeilikheidsgraad kan hê. ’n Teenargument is dat ’n teks wat op die eerste oogopslag reeds versleuteld lyk, die doel van steganografie verydel—naamlik om te verberg dat daar ’n geheime boodskap bestaan. Sommiges het voorgestel dat die boodskap versteek is in die lengte of vorm van penstrepe. Daar bestaan inderdaad vorme van steganografie wat die vorm van letters gebruik om inligting te versteek. By sterk vergroting lyk die penstrepe van die Voynich-manuskrip egter normaal, behalwe vir klein onreëlmatighede in die vellum. === Eksotiese natuurlike taal === Die taalkundige Jacques Guy het voorgestel dat die teks van die Voynich-manuskrip geskryf is in ’n eksotiese natuurlike taal, maar met ’n kunsmatige alfabet. Die woordstruktuur stem ooreen met baie tale in [[Sentraal-Asië]] en [[Oos-Asië]], soos Sino-Tibetaanse tale ([[Chinees]], [[Tibetaans]] en [[Birmaans]]), [[Austro-Asiatiese tale]] (soos [[Viëtnamees]] en [[Khmer]]) en moontlik Tai-tale ([[Thai]] en [[Lao (taal)|Lao]]). Hierdie tale het dikwels eenlettergrepige woorde met komplekse toonstelsels. Hierdie hipotese is histories moontlik, aangesien Westerlinge wat hierdie streke besoek het, dikwels fonetiese skryfstelsels ontwikkel het. Dit kan selfs vóór die tyd van [[Marco Polo]] ontstaan het, maar veral ná [[Vasco da Gama]] se seevaart na die Ooste in 1498. Die outeur kon ook uit Oos-Asië afkomstig wees. Die grootste voordeel van hierdie hipotese is dat dit ooreenstem met statistiese ontledings van die teks, soos herhalings van woorde. ’n Teenargument is dat geen duidelike Asiatiese simboliek deur kenners geïdentifiseer kon word nie. === Poliglot of spreektaal === In sy boek ''Solution of the Voynich Manuscript: A Liturgical Manual for the Endura Rite of the Cathari Heresy, the Cult of Isis'' (Oplossing van die Voynich-manuskrip: ’n liturgiese handleiding vir die Endura-rite van die Kathaarse kettery, die kultus van Isis, 1987) het Leo Levitov voorgestel dat die manuskrip ’n transkripsie is van ’n “polyglotte spreektaal”, ’n begrip wat hy gedefinieer het as “’n literêre taal vir mense wat nie Latyn verstaan nie en aan wie hierdie taal voorgelees kan word”. Hy het ’n ontsleuteling voorgestel waarin drie Voynich-letters een lettergreep vorm. Die eindresultaat is dan ’n reeks lettergrepe wat ’n mengelmoes vorm van middeleeus Vlaams met baie Oudfranse en Oudhoogduitse woorde. Volgens Levitov was die Rite van Endura niks anders as die ritueel vir gehelpte selfmoord van mense wat reeds byna dood was nie, en dit is verbind met die kathare (die bestaan van die ritueel word overigens in twyfel getrek). Hy stel dat die tekeninge van plante nie bedoel is om ’n spesifieke soort uit te beeld nie, maar dat dit geheime simbole van die godsdiens is. Die vroue in die baddens verteenwoordig die werklike selfmoord, wat volgens hom ook uit vene-siektie bestaan het: die deursny van are sodat die bloed in ’n warm bad kon vloei. Die sterrebeelde wat nie aan die hemel voorkom nie, is voorstellings van sterre op die mantel van Isis. Hierdie hipotese word om verskeie redes bevraagteken. Eerstens is die algemene siening van die kathaarse godsdiens dat dit ’n vorm van Christelike gnostisisme is en nie geassosieer word met die Egiptiese godin [[Isis]] nie. Tweedens plaas die hipotese die oorsprong van die manuskrip in die twaalfde of dertiende eeu, wat ’n heel stuk vroeër is as wat aanhangers van die Roger Bacon-hipotese aanvaar. Derdens was die Endura-rite op vas gerig, nie op vene-siektie nie. Behalwe vir sy vertaling, het Levitov geen verdere bewyse vir sy hipotese aangedra nie. === Kunsmatige taal === Op grond van die vreemde interne struktuur van die woorde van die Voynich-manuskrip het William F. Friedman en John Tiltman onafhanklik van mekaar die idee geopper dat die teks in ’n [[Kunsmatige taal|kunstmatige taal]] geskryf is, meer spesifiek: ’n filosofiese taal. In sulke tale is die woordeskat gebaseer op ’n sisteem, sodat die algemene betekenis van ’n woord bepaal word deur die volgorde van die letters. In die moderne kunsmatige taal Ro byvoorbeeld, is ''bofo-'' die kategorie van die kleure en elke woord wat met daardie letters begin, is ’n kleur: ''bofoc'' is rooi en ''bofof'' is geel. [[Lêer:Cardano.jpg|thumb|Girolamo Cardano]] Hierdie konsep is redelik oud en is reeds in 1668 deur John Wilkins in sy boek ''Philosophical Language'' beskryf. In die meeste voorbeelde word kategorieë onderverdeel deur die toevoeging van suffixe, en gevolglik bevat ’n teks oor ’n spesifieke onderwerp in so ’n taal baie woorde wat met dieselfde letters begin. Alle plante begin byvoorbeeld met dieselfde letters, net soos alle siektes. Dit sou die herhalings in die teks van die Voynich-manuskrip verklaar. Niemand het egter nog betekenisse van ’n voorvoegsel of agtervoegsel in die Voynich-manuskrip kon ontdek nie. Boonop is voorbeelde van filosofiese tale eers vanaf die sewentiende eeu bekend. === Grap === As gevolg van die bizare eienskappe van die teks en die illustrasies van die Voynich-manuskrip het baie mense geglo dat dit ’n grap is. In 2003 het die rekenaarwetenskaplike Gordon Rugg getoon dat ’n teks met soortgelyke eienskappe as dié van die Voynich-manuskrip geskep kan word deur gebruik te maak van ’n tabel van woordstamme, voor- en agtervoegsels wat gekies word met ’n geperforeerde papierblad. Hierdie kaartrooster is omstreeks 1550 deur Girolamo Cardano uitgevind as ’n middel tot kriptografie. Die pseudotekste wat op die manier van Gordon Rugg gegenereer word, het egter nie dieselfde woorde en frekwensies as die Voynich-manuskrip nie: die ooreenkoms is uitsluitlik visueel en nie kwantitatief nie. Hierdie eksperimente is dus nog nie oortuigend nie. === Oud-Meksikaans === Volgens die [[botanikus]] Arthur Tucker van Dover University in die Amerikaanse staat Delaware, is die waarheid soos volg: dit is ’n werk in ’n verlore taal van die huidige Meksiko. Volgens Tucker moet die manuskrip in ’n inheemse taal geskryf wees en kon dit daarom nie vertaal word nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.newscientist.com/article/dn24987-mexican-plants-could-break-code-on-gibberish-manuscript/|title=Mexican plants could break code on gibberish manuscript|last=|website=New Scientist|language=en|access-date=2026-04-06}}</ref> === Uitgestorwe plaaslike taal === In Februarie 2014 het professor Stephen Bax van die Universiteit van Bedfordshire die eerste bevindinge van sy navorsing oor die betekenis van die manuskrip gepubliseer. Aan die hand van die benoeming van plante, afgebeeld in die Voynich-manuskrip en deur kundiges geïdentifiseer, het Bax gesoek na vermelding daarvan in die teks. Hy het daarbij gebruik gemaak van tale uit die periode waarin die manuskrip vermoedelik geskryf is. Volgens Bax het hy veertien tekens en tien woorde (name) ontcijfer. Volgens hom gaan dit nie om ’n kode nie, maar om ’n ware, hoewel seldsame, slegs plaaslik gebruikte taal, wat intussen uit gebruik is.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=fpZD_3D8_WQ|title=Voynich - a provisional, partial decoding of the Voynich script|last=Bax|first=Stephen|date=2014-02-02|website=YouTube|access-date=2026-04-06}}</ref> === Proto-Romaans === Volgens ’n in 2019 gepubliseerde studie is die manuskrip opgestel in Proto-Romaans.<ref>{{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent|title=The Language and Writing System of MS408 (Voynich) Explained|website=www.tandfonline.com|language=en|doi=10.1080/02639904.2019.1599566|access-date=2026-04-06}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|titel=Onderzoeker kraak Voynichmanuskripkode, honderd jaar oud middeleeuse teks opgelos|uitgever=Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie|date=15 Mei 2019|auteur=Luc De Roy|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.scientias.nl/eureka-mysterieus-voynich-manuscript-eindelijk-ontcijferd/|uitgever=Scientias.nl|titel=Eureka, misterieuse Voynichmanuskrip uiteindelik ontcijfer|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref> Die studie is in die wetenskaplike wêreld baie krities ontvang. Die Universiteit van Bristol, waar die navorser werksaam is, distansieer hom van die gevolgtrekking en het die artikel tot nader orde van sy webwerf verwyder.<ref>{{Cite web|url=https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|title=No, someone hasn’t cracked the code of the mysterious Voynich manuscript [Updated]|last=Ouellette|first=Jennifer|date=2019-05-15|website=Ars Technica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201636/https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|archive-date=2019-06-01|access-date=2026-04-06}}</ref> == Literatuur == * Raymond Clemens (red.), ''The Voynich Manuscript'', 2016, {{ISBN|9780300217230}} == Eksterne skakels == * [http://archive.org/stream/TheVoynichManuscript/Voynich_Manuscript#page/n0/mode/2up Die volledige Voynich-manuskrip] in die [[Internet Archive]] * {{en}} [http://www.voynich.nu/ The Voynich Manuscript], voynich.nu * {{en}} [https://web.archive.org/web/20201101054550/http://voynich.freie-literatur.de/ Voynich information browser] * {{en}} [http://www.plosone.org/article/authors/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0066344;jsessionid=6A96B932D0216951DD95E675E1A009FB Keywords and Co-Occurrence Patterns in the Voynich Manuscript], PLOS {{Commonscat|Voynich manuscript}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Appendix||2= '''Bronne''' * Kahn, David: ''The codebreakers, the comprehensive history of secret communication from ancient times to the internet'', 1996, {{ISBN|0-684-83130-9}} * Landini, Gabriel: ''Evidence of linguistic structure in the Voynich manuscript using spectral analysis'', cryptologia, Oktober 2001 * Rugg, Gordon: ''An Elegant Hoax? A Possible Solution to the Voynich Manuscript'', cryptologia Januarie 2004 }} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Voynichmanuscript|Nederlandse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Boeke]] [[Kategorie:Misterie]] ch7h8uug50djdtqrpvds1tpkzl8ra5g 2890959 2890958 2026-04-06T22:28:18Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2890959 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Boek | titel = Voynich-manuskrip | subtitel = | oorspr titel = Onbekend | vertaler = | beeld = | breedte = | beeldonderskrif = | outeur = Onbekend | omslagontwerp = | land = Onbekend; moontlik [[Italië]] | taal = Onbekend; moontlik natuurlik of [[kunsmatige taal]] | reeks = | onderwerp = Herbaria, astrologie, balneologie, kosmologie, farmakologie | genre = [[Kodeks]] | uitgewer = | uitgewingsdatum = Onbekend; perkament dateer uit vroeë 15de eeu | medium = Perkament | bladsye = 240 van die 272 bladsye gevind (≈ 88%) | grootte_gewig = ≈ {{convert|23.5|×|16.2|×|5|cm|in|abbr=on}} | oplage = | isbn = | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = | pryse = |imagewidth=}} Die '''Voynich-manuskrip''' is ’n geïllustreerde [[kodeks]] wat deur ’n onbekende outeur in die [[15de eeu]] geskryf is. Die teks, geskryf in ’n onbekende taal of kode, is teen 2026 nog nie ontsyfer nie. Die teks het baie kriptograwe gefassineer, maar daar is nog nie ’n enkele woord ontsyfer nie. Die verskillende mislukte pogings het die Voynich-manuskrip tot die [[Heilige Graal|heilige graal]] van [[kriptografie]] gemaak, maar het ook die vermoede versterk dat dit niks anders is as ’n opeenvolging van betekenislose lettertekens nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|title=Is de code van het mysterieuze Voynichmanuscript gekraakt? {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2019-05-15|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Die boek is vernoem na die Pools-Amerikaanse boekhandelaar Wilfrid M. Voynich, wat dit in 1912 in die hande gekry het. Tans is dit die eiendom van die [[Yale-universiteit]]. Die eerste faksimilee-uitgawe is in 2005 gepubliseer.<ref>''Le Code Voynich'', die volledige manuskrip uitgegee met ’n kort aanbieding in [[Frans]], red. Jean-Claude Gawsewitch, (2005) {{ISBN|2-35013-022-3}}</ref> == Beskrywing == Die boek bestaan uit sowat 240 blaaie vellum (perkament); daar is enkele gapings in die bladsy-nommering (wat blykbaar later bygevoeg is), wat aandui dat daar reeds ’n aantal bladsye ontbreek het toe Voynich die manuskrip in die hande gekry het. Die teks en die illustrasies is met ’n ganseveer gemaak. Die illustrasies is – moontlik later – met verf ingekleur. === Illustrasies === Die illustrasies gee min duidelikheid oor die inhoud van die teks, maar wek die indruk dat die boek uit ses hoofstukke bestaan, elk met eie onderwerpe en ’n eie styl. Die afdelings word gewoonlik soos volg benoem: * '''Plantkundig''' – op elke bladsy is daar ’n plant (soms twee plante) en ’n paar paragrawe teks, iets wat ook algemeen was in die gedrukte planteboeke (''herbaria'') van daardie tyd. Sommige dele is groter kopieë van tekeninge in die farmaseutiese afdeling (sien hieronder). * '''Astronomies''' – die tekeninge bestaan uit sirkelvormige diagramme, sommige met sonne, mane en sterre. Dit wek die indruk van [[astronomie]] of [[astrologie]]. ’n Reeks van twaalf diagramme toon die tradisionele tekens van die [[diereriem]]. Elk van hierdie simbole word omring deur presies dertig vrouefigure, meestal naak, wat ’n ster vashou. Die laaste twee blaaie van hierdie afdeling (met die [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] en die [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]]) het verlore gegaan, terwyl die [[Ram (sterrebeeld)|Ram]] en die [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] in vier gepaarde diagramme verdeel is, met elk vyftien sterre. Sommige diagramme is op uitklapbladsye. * '''Biologies''' – digbeskrewe bladsye afgewissel met beelde van meestal naakte vroue, in badkupe wat soms verbind is deur ’n uitgebreide netwerk van pype. Sommige van die pype lyk soos liggaamsorgane. * '''Kosmologies''' – ronde diagramme met ’n onduidelike betekenis. Hierdie afdeling het vier uitklapbladsye; een daarvan is ses bladsye groot en vorm ’n soort kaart of diagram met nege eilande, verbind deur verhoogde paaie, met kastele en moontlik ’n vulkaan. * '''Farmaseuties''' – baie gemerkte plantdele (blare, wortels ensovoorts). Langs die kantlyn is voorwerpe geteken wat soos aptekersvate lyk. ’n Paar paragrawe teks. * '''Resepte''' – baie kort paragrawe, elk gemerk met ’n blom- of stervormige teken. <center> <gallery widths="150" heights="150"> Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(141).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:68r.jpg|thumb|''Bladsy uit die astronomiese hoofstuk'' </gallery> </center> == Teks == [[Lêer:Voynich manuscript excerpt.svg|duimnael|Die nooit-ontsyferde skrif van die Voynich-manuskrip.]] Die teks is duidelik van links na regs geskryf, soos gesien kan word aan die onreëlmatige regterkantlyn. Langer gedeeltes is in paragrawe verdeel, soms met opsommingstekens. Leestekens ontbreek. Die skrif is vloeiend, asof die skrywer ’n goeie beheersing van die onderwerp gehad het. Die teks bestaan uit ongeveer 170 000 lettertekens, meestal van mekaar geskei deur ’n klein spasie. Die meeste lettertekens is met een of twee eenvoudige hale geskryf. Daar is twintig tot dertig verskillende lettertekens; die presiese aantal is onderwerp aan debat. Daarbenewens is daar ’n paar dosyn tekens wat slegs een of twee keer voorkom. Die teks bevat ongeveer 35 000 woorde van verskillende lengtes. Die woorde lyk asof hulle fonetiese of spelreëls volg: sekere lettertekens moet in elke woord voorkom (soos elke woord in Afrikaans ’n klinker moet hê), sommige tekens kom nooit na ’n ander voor nie, sommige kan verdubbel word en ander nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2013/06/23/mysterieus_15e-eeuwsenonsens-manuscriptbevatgeennonsens-1-1660737/|title=Mysterieus 15e-eeuwse "nonsens-manuscript" bevat "geen nonsens" {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2013-06-23|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Statistiese ontledings toon dat die teks patrone volg wat vergelykbaar is met dié in natuurlike tale. Byvoorbeeld: die woordfrekwensie toon ’n Zipf-verspreiding en die woordentropie (tien bisse per woord) is soortgelyk aan dié van byvoorbeeld [[Engels]] en [[Latyn]]. Sommige woorde kom slegs in sekere afdelings voor of op ’n klein aantal bladsye, ander deur die hele teks. Daar is baie min herhalings in die byskrifte van die tekeninge. In die ''plantkundige afdeling'' is elke eerste woord van ’n bladsy uniek en dui dit moontlik die naam van die plant aan. Aan die ander kant verskil die teks in sekere opsigte sterk van Europese tale. Daar is byvoorbeeld byna geen woorde met meer as tien "letters" nie en ook byna geen woorde van een of twee letters nie. Die posisie van letters in woorde is ook opvallend. Sommige letters word net aan die begin van ’n woord gebruik, ander net aan die einde en weer ander net in die middel. ’n Soortgelyke patroon kom ook voor in [[Arabies]] (waar dieselfde letter verskillende vorme aanneem afhangend van sy posisie), maar nie in die Latynse of Cyrilliese alfabet nie. In die teks kom meer woordherhalings voor as in Europese tale; ’n algemene woord word soms drie keer agtereenvolgens herhaal. Woorde wat net met een letter van mekaar verskil, kom ook dikwels langs mekaar voor. Die gebruikte "woordeskat" is kleiner as wat statisties verwag sou word. [[Lêer:Joseph Heintz d. Ä. 002.jpg|thumb|''Rudolf II, Keiser van die Heilige Romeinse Ryk en Koning van Boheme'']] == Geskiedenis == Tot vroeg in 2011 het die enigste bruikbare leidraad oor die ouderdom van die manuskrip in die illustrasies gelê, aangesien die teks nie ontcijfer is nie en die skrif nie op enigiets bekends lyk nie. Om dié rede is die datering gebaseer op die klere en haarstyle wat in die verskillende tekeninge in die manuskrip voorkom. Hierdie is almal tipies Europees en volgens die meeste kenners ooreenstemmend met die kleredrag uit die periode tussen 1450 en 1520. Hierdie datering is deur ander leidrade ondersteun. Op 9 Februarie 2011 het die Universiteit van Arizona<ref>[http://uanews.org/node/37825 UA Experts Determine Age of Book 'Nobody Can Read']</ref> berig dat een van hul medewerkers ’n [[C14-datering]] op die perkament uitgevoer het. Volgens hierdie verslag dateer die materiaal uit die vroeë 15de eeu, ’n eeu vroeër as wat voorheen aanvaar is. Die eerste persoon van wie dit bewys is dat hy die manuskrip besit het, was Georg Baresch (ook bekend as Georgius Barschius), ’n onbekende [[alchemie|alchemis]] wat aan die begin van die 17de eeu in [[Praag]] gewoon het. Baresch was besonder gefassineer deur die boek, wat jare lank in sy biblioteek gelê het. Toe hy hoor dat Athanasius Kircher ’n [[Kopties]]e woordeboek gepubliseer het en beweer het dat hy [[Egiptiese hiërogliewe]] ontcijfer het, het hy ’n afskrif van ’n deel van die manuskrip aan hom gestuur. Die meegaande brief aan Kircher uit 1639 is die oudste bekende verwysing na die manuskrip.<ref name="zandbletters">{{Citeer web |author=Zandbergen, René |title=Voynich MS - 17th Century letters related to the MS |url=http://www.voynich.nu/letters.html |website=Voynich.nu |access-date=March 31, 2018}}</ref> Dit is nie bekend of Kircher op die brief gereageer het nie, maar hy was so geïnteresseerd in die manuskrip dat hy dit wou bekom. Baresch het egter geweier. Ná Baresch se dood het die manuskrip in die besit gekom van sy vriend [[Jan Marek Marci]] (Johannes Marcus Marci), die destydse rektor van die Karelsuniversiteit in Praag. Hy het dit onmiddellik na Kircher gestuur, met wie hy reeds lank bevriend was en gekorrespondeer het. Marci se meegaande brief uit 1666 is steeds aan die manuskrip geheg. In dié brief word onder andere vermeld dat keiser Rudolf II die manuskrip vir 600 dukate gekoop het en geglo het dat dit deur [[Roger Bacon]] geskryf is. Dit is onduidelik wat in die volgende twee eeue met die manuskrip gebeur het. Dit is waarskynlik, saam met die res van Kircher se korrespondensie, in die biblioteek van die Pontificia Università Gregoriana bewaar. Dit het waarskynlik daar gebly totdat die troepe van [[Victor Emanuel II van Italië]] die stad in 1870 verower en die Kerkstaat beset het. Die nuwe Italiaanse regering het baie kerkeiendom gekonfiskeer, insluitend die biblioteek. Volgens navorsing deur Xavier Ceccaldi en ander is baie boeke net voor die konfiskasie na persoonlike biblioteke van die fakulteit verskuif, waar dit veilig was. Kircher se korrespondensie was deel hiervan, en klaarblyklik ook die Voynich-manuskrip, aangesien die ex libris van Peter Jan Beckx, die destydse rektor van die universiteit en hoof van die [[Jesuïet|Jesuïete]], steeds in die manuskrip voorkom. Beckx se privaatbiblioteek is later verskuif na die [[Villa Mondragone]] in Frascati, ’n groot paleis naby Rome wat in 1866 deur die Jesuïete aangekoop is en as hoofkwartier van die Collegio Ghisleri gedien het. In 1912 het die Collegio Romano waarskynlik geld benodig en besluit om baie diskreet sommige items uit die biblioteek te verkoop. Wilfrid Voynich het dertig manuskripte gekoop, insluitend dié een wat nou sy naam dra. Ná sy dood in 1930 het sy weduwee, Ethel Lilian Voynich, dit geërf. Sy is in 1960 oorlede en het dit aan haar vriendin Anne Nill nagelaat. In 1961 het sy dit aan die boekhandelaar Hans P. Kraus verkoop. Omdat hy nie ’n koper kon vind nie, het hy dit in 1969 aan die [[Yale-universiteit]] geskenk. [[Lêer:Roger Bacon.jpeg|thumb|''Roger Bacon'']] [[Lêer:John Dee Ashmolean.jpg|thumb|''John Dee'']] [[Lêer:Raphael Mischowsky de Sebuzina.jpg|thumb|''Rafael Mišovský'']] == Hipoteses oor die outeurskap == Daar is baie name genoem vir die outeurskap. Hieronder volg die belangrikste. === Roger Bacon === In die brief van Marci aan Kircher skryf hy dat die boek volgens sy vriend Rafael Mišovský vir 600 dukate gekoop is deur keiser Rudolf II van Boheme (1552–1612). Volgens die brief het Rudolf (of moontlik Raphael) geglo dat die werk geskryf is deur die [[Franciskane|Franciskaan]] en ''homo universalis'' Roger Bacon (1214–1294). Hoewel Marci geskryf het dat hy sy oordeel nog oorweeg, het Voynich dit baie ernstig opgeneem en probeer om dit te verifieer. Sy oortuiging het vir tagtig jaar ’n groot invloed gehad op pogings om die manuskrip te ontcijfer. Kenners wat die manuskrip bestudeer het en vertroud was met Bacon se werk, het Bacon as outeur uitgesluit. Dit is belangrik om te besef dat Rafael Mišovský in 1644 oorlede is en dat die transaksie plaasgevind het vóór Rudolf se afsetting in 1611, minstens 55 jaar voordat Marci sy brief geskryf het. === John Dee === Die aanname dat Roger Bacon die outeur was, het Voynich tot die gevolgtrekking gebring dat dit John Dee, ’n wiskundige en astroloog aan die hof van koningin Elisabeth I, was wat die manuskrip aan Rudolf verkoop het. Dit is bekend dat John Dee ’n groot aantal werke van Roger Bacon in sy besit gehad het. Hy en sy assistent in okkulte sake, Edward Kelley, het ’n paar jaar in Boheme gewoon, in die hoop om hul dienste aan die keiser te verkoop. Die dagboeke wat John Dee noukeurig bygehou het, maak egter geen melding van die manuskrip nie, wat die hipotese onwaarskynlik maak. Indien die outeur nie Roger Bacon is nie, verdwyn John Dee ook uit beeld, tensy hy dit self geskryf het en die gerug versprei het dat dit van Roger Bacon afkomstig is. === Edward Kelley === [[Lêer:EdwKelley.jpg|thumb|Edward Kelley|left]] Die metgesel van John Dee in Praag, Edward Kelley, was ’n alchemis wat beweer het dat hy koper in goud kon verander met behulp van ’n geheime poeier wat hy uit die graf van ’n biskop in Wallis opgegrawe het. Hy het ook beweer dat hy engele kon oproep met ’n kristalbol en lang gesprekke met hulle gevoer het wat deur John Dee opgeteken is. Die taal van die engele het hy Enochies genoem, na [[Henog]], die Bybelse vader van Metusalem. Volgens oorlewering is Henog deur engele weggeneem en het hy daar ’n boek geskryf, die [[Boek van Henog]]. Daar is voorgestel dat Kelley, indien hy John Dee kon mislei met verhale oor engele, ook die manuskrip kon geskryf het om die keiser te mislei. As Roger Bacon egter nie die outeur is nie, is die verband tussen Kelley en die manuskrip nie duidelik nie. === Wilfrid Voynich === Voynich is dikwels daarvan verdink dat hy die manuskrip self vervaardig het. As handelaar in antieke boeke het hy waarskynlik die nodige kennis en middele gehad. ’n Verlore boek van Roger Bacon sou hom waarskynlik ’n fortuin besorg het. Die ontdekking in 1999 van die brief van Baresch aan Kircher sluit hierdie moontlikheid egter uit.<ref name="zandbletters" /> === Jacobus Sinapius === ’n Fotostatiese reproduksie van die eerste bladsy van die manuskrip wat Voynich voor 1921 gemaak het, toon ’n vae handskrif wat later verwyder is. Met behulp van chemikalieë het iets soos "Jacobj à Tepenece" sigbaar geword, wat verwys na Jakub Horčický z Tepence (in [[Latyn]] Jacobus Sinapius), ’n spesialis in medikasie met medisinale kruie en die persoonlike geneesheer van Rudolf II, asook die kurator van sy [[botaniese tuin]]e. Voynich en baie ander het hieruit afgelei dat Sinapius die eienaar van die manuskrip was voordat Baresch dit besit het; ander het voorgestel dat hy self die outeur kon wees. Die handskrif stem egter nie ooreen met dié van Sinapius wat onlangs gevind is nie, wat beteken dat die inskripsie moontlik deur ’n latere eienaar bygevoeg is. Die chemikalieë wat Voynich gebruik het, het ook die vellum beskadig, sodat daar nou skaars enige spoor van die handtekening oor is. Dit het selfs die vermoede laat ontstaan dat Voynich self die handtekening kon bygevoeg het om die Roger Bacon-hipotese te steun. === Jan Marci === Jan Marci het Kircher in 1638 ontmoet toe hy ’n delegasie van die Karelsuniversiteit na Rome gelei het. Oor die volgende 27 jaar het hulle baie briewe oor uiteenlopende wetenskaplike onderwerpe geskryf. Daar is gespekuleer dat Marci self die manuskrip geskryf het om Kircher in diskrediet te bring. Tog was hy ’n toegewyde Katoliek en het hy selfs ’n erelidmaatskap van die Jesuïeteorde ontvang, wat hierdie teorie minder waarskynlik maak. === Rafael Mišovský === Rafael Mišovský, die vriend van Marci, was ook ’n kriptograaf en het beweer dat hy in 1618 ’n onbreekbare kode ontwikkel het. Dit het gelei tot die hipotese dat hy self die manuskrip geskryf het om sy metode te demonstreer. Daar is egter geen bewyse hiervoor nie. === Anthony Ascham === Die kanker-navorser en amateur-kriptograaf Dr. Leonell Strong het beweer dat die manuskrip ontcijfer kan word as ’n ingewikkelde alfabetiese stelsel en dat dit geskryf is deur Anthony Ascham, ’n 16de-eeuse Engelse skrywer. Hierdie teorie is egter nie algemeen aanvaar nie. [[Lêer:Voynich manuscript pharmaceutical example 88v crop.jpg|thumb|Farmaseuties?]] == Hipoteses oor inhoud en doel == Die oorblywende blaaie gee die indruk van ’n aptekershandleiding of ’n gids vir middeleeuse en vroegmoderne [[geneeskunde]]. Die besonderhede van die illustrasies het egter baie verskillende interpretasies ontlok. === Plantkundig === Die eerste afdeling is waarskynlik ’n [[herbarium]], maar die meeste plante kon nie geïdentifiseer word nie. Enkele voorbeelde soos die driekleurviooltjie (''Viola tricolor'') en venushaarvaring (''Adiantum'') is wel herken. === Sonneblomme === Sommige meen dat een tekening ’n [[sonneblom]] uit [[Suid-Amerika]] voorstel, wat die datering sou beïnvloed. Die ooreenkoms is egter onseker en kan ook ander plante soos madeliefie (''Bellis perennis'') of kamille (''Matricaria chamomilla'') voorstel. === Alchemie === Die pype en houers in die biologiese afdeling dui moontlik op [[alchemie]]. Tog ontbreek die tipiese alchemiese simbole, wat hierdie teorie bevraagteken. === Alchemistiese herbarium === Sergio Toresella, ’n kenner op die gebied van ou herbariums, het voorgestel dat dit ’n sogenaamde alchemistiese herbarium kan wees—’n boek met denkbeeldige plante wat deur [[Kwaksalwery|kwakzalwers]] gebruik is. Hierdie boeke verskil egter stilisties van die Voynich-manuskrip. === Astrologiese herbarium === Astrologie het dikwels ’n rol gespeel in mediese praktyke. Alhoewel daar [[diereriem]]-tekens voorkom, pas die illustrasies nie duidelik binne bekende astrologiese tradisies nie. === Mikroskope en teleskope === ’n Tekening in die astrologiese afdeling toon ’n onreëlmatig gevormde voorwerp met vier arms. Sommige mense sien daarin ’n tekening van ’n [[sterrestelsel]] wat slegs met ’n teleskoop sigbaar is. Ander tekeninge lyk soos selle, beskou deur ’n mikroskoop. Dit sou ’n latere datering van die manuskrip suggereer. Die ooreenkoms is egter twyfelagtig. By nadere beskouing lyk die middelpunt van die “sterrestelsel” in die tekening meer soos ’n dam. === Verskillende outeurs === Prescott Currier, ’n kriptograaf van die [[Amerikaanse Vloot|Amerikaanse]] [[Amerikaanse Vloot|Vloot]] wat in die 1970's aan die manuskrip gewerk het, het in die plantkundige afdeling twee verskillende reekse bladsye, A en B, met verskillende statistiese eienskappe en kennelik verskillende handskrifte, onderskei. Hy het tot die gevolgtrekking gekom dat die Voynich-manuskrip die werk van twee of meer outeurs was, wat elk ’n eie dialek of spelkonvensie gebruik het, maar dieselfde alfabet gebruik het. Op grond van onlangse navorsing word dit egter weer bevraagteken. ’n Ekspert op die gebied van handskrifte het die hele manuskrip beskou as die werk van een enkele persoon. Selfs as die hele manuskrip beskou word, is daar ’n geleidelike oorgang, waarvan A en B die uiterstes vorm. Currier se waarneming kan verduidelik word deurdat die twee dele van die plantkundige afdeling in verskillende tydperke geskryf is, geskei deur ’n lang interval. == Hipoteses oor die taal == Daar is ook baie teorieë oor die taal en kodering van die manuskrip. [[Lêer:Lbalberti.JPG|thumb|Leon Battista Alberti]] === Versleuteling op grond van lettertekens === Volgens hierdie hipotese bestaan die teks van die manuskrip uit ’n gekodeerde skrif in ’n Europese taal. Met behulp van ’n algoritme is die tekens individueel na die alfabet van die manuskrip oorgedra. Dit was die uitgangspunt vir baie pogings in die twintigste eeu om die skrif te ontcijfer, onder andere deur ’n informele groep kriptograwe van die Amerikaanse National Security Agency onder leiding van William F. Friedman in die vyftigerjare. ’n Eenvoudige substitusiesifra kan uitgesluit word, want sulke kodes is maklik om te kraak. Die pogings het gefokus op ’n polialfabetiese sifrering, ontwikkel tussen 1460 en 1469 deur Leon Battista Alberti. Hiertoe behoort die Vigenère-sifra, wat verder ingewikkeld gemaak kan word deur die gebruik van nulles of soortgelyke simbole, herskikking van letters, vals woordafbrekings, ensovoorts. Sommige meen dat die klinkers uit die teks weggelaat is vir die kodering. Enkele kere is beweer dat dit op hierdie manier moontlik was om die manuskrip te ontcijfer, maar geen van hierdie pogings is algemeen aanvaar nie, veral omdat die voorgestelde ontcijferingsalgoritmes afhanklik was van soveel giswerk deur die gebruiker dat ’n betekenis aan enige willekeurige reeks tekens toegeken kon word. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat die gebruik van ’n vreemde alfabet deur ’n Europese outeur die beste verklaar kan word as ’n manier om die inligting onleesbaar te maak vir nie-ingewijden. Roger Bacon het inderdaad kennis gehad van sulke koderingstegnieke, en die geskatte ouderdom van die manuskrip stem grofweg ooreen met die opkoms van kriptografie as ’n sistematiese dissiplien. Teen hierdie hipotese spreek egter dat ’n polialfabetiese sifrering die “natuurlike” statistiese eienskappe van die teks, soos die Zipf-verspreiding, sou laat verdwyn. En alhoewel die polialfabetiese substitusie omstreeks 1467 ontdek is, het dit eers in die 16de eeu gewild geword, net iets te laat vir die Voynich-manuskrip. === Kodeboekstelsel === Volgens hierdie hipotese sou die “woorde” in die Voynich-manuskrip in werklikheid kodes wees, wat in ’n kodeboek moes opgesoek word. Die belangrikste aanduiding hiervoor is dat die struktuur en lengte van die woorde ooreenstem met [[Romeinse syfers]]. Hierdie sou in daardie tyd ’n normale keuse gewees het vir so ’n kode. Aan die ander kant is sulke kodering veral geskik vir kort boodskappe, aangesien dit buitengewoon moeilik is om te skryf en te lees. === Visuele kode === James Finn het in sy boek ''Pandora's Hope'' (2004) voorgestel dat die Voynich-manuskrip in werklikheid visueel gekodeerde [[Hebreeus]] is. As die letters korrek met behulp van die EVA getranskribeer word, kan baie van die woorde geïnterpreteer word as Hebreeuse woorde met klein aanpassings om die lees te bemoeilik. Die woord “AIN” in die manuskrip is byvoorbeeld die Hebreeuse woord vir “oog”, maar dit word geskryf as “aiin” of “aiiin” om die indruk te wek dat dit ’n ander woord is. Ook ander metodes van visuele kodering is voorgestel. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat dit verklaar waarom ander metodes so min sukses behaal het: dié is gebaseer op ’n wiskundige ontsleuteling. Die belangrikste teenargument is dat so ’n werkwyse uiters ingewikkeld is vir die ontcijferaar, as gevolg van die veelvuldige interpretasies van dieselfde teks. Dit bly onduidelik wat ’n oorspronklike ontsleuteling is en wat interpretasie van die ontcijferaar.[[Lêer:Trithemiusmoredetail.jpg|thumb|Johannes Trithemius]] === Steganografie === As die manuskrip ’n steganografiese kodering is, is die grootste deel van die teks sonder betekenis; die werklike betekenis is versteek in sekere besonderhede, byvoorbeeld elke tweede letter van elke woord, of die aantal letters per reël. Hierdie tegniek is baie oud en is byvoorbeeld reeds deur Johannes Trithemius in 1499 beskryf. Sommige meen dat die werklike teks met behulp van ’n Cardan-rooster herwin moet word. Hierdie hipotese is moeilik om te bewys of te weerlê, aangesien sulke tekste enige denkbare moeilikheidsgraad kan hê. ’n Teenargument is dat ’n teks wat op die eerste oogopslag reeds versleuteld lyk, die doel van steganografie verydel—naamlik om te verberg dat daar ’n geheime boodskap bestaan. Sommiges het voorgestel dat die boodskap versteek is in die lengte of vorm van penstrepe. Daar bestaan inderdaad vorme van steganografie wat die vorm van letters gebruik om inligting te versteek. By sterk vergroting lyk die penstrepe van die Voynich-manuskrip egter normaal, behalwe vir klein onreëlmatighede in die vellum. === Eksotiese natuurlike taal === Die taalkundige Jacques Guy het voorgestel dat die teks van die Voynich-manuskrip geskryf is in ’n eksotiese natuurlike taal, maar met ’n kunsmatige alfabet. Die woordstruktuur stem ooreen met baie tale in [[Sentraal-Asië]] en [[Oos-Asië]], soos Sino-Tibetaanse tale ([[Chinees]], [[Tibetaans]] en [[Birmaans]]), [[Austro-Asiatiese tale]] (soos [[Viëtnamees]] en [[Khmer]]) en moontlik Tai-tale ([[Thai]] en [[Lao (taal)|Lao]]). Hierdie tale het dikwels eenlettergrepige woorde met komplekse toonstelsels. Hierdie hipotese is histories moontlik, aangesien Westerlinge wat hierdie streke besoek het, dikwels fonetiese skryfstelsels ontwikkel het. Dit kan selfs vóór die tyd van [[Marco Polo]] ontstaan het, maar veral ná [[Vasco da Gama]] se seevaart na die Ooste in 1498. Die outeur kon ook uit Oos-Asië afkomstig wees. Die grootste voordeel van hierdie hipotese is dat dit ooreenstem met statistiese ontledings van die teks, soos herhalings van woorde. ’n Teenargument is dat geen duidelike Asiatiese simboliek deur kenners geïdentifiseer kon word nie. === Poliglot of spreektaal === In sy boek ''Solution of the Voynich Manuscript: A Liturgical Manual for the Endura Rite of the Cathari Heresy, the Cult of Isis'' (Oplossing van die Voynich-manuskrip: ’n liturgiese handleiding vir die Endura-rite van die Kathaarse kettery, die kultus van Isis, 1987) het Leo Levitov voorgestel dat die manuskrip ’n transkripsie is van ’n “polyglotte spreektaal”, ’n begrip wat hy gedefinieer het as “’n literêre taal vir mense wat nie Latyn verstaan nie en aan wie hierdie taal voorgelees kan word”. Hy het ’n ontsleuteling voorgestel waarin drie Voynich-letters een lettergreep vorm. Die eindresultaat is dan ’n reeks lettergrepe wat ’n mengelmoes vorm van middeleeus Vlaams met baie Oudfranse en Oudhoogduitse woorde. Volgens Levitov was die Rite van Endura niks anders as die ritueel vir gehelpte selfmoord van mense wat reeds byna dood was nie, en dit is verbind met die kathare (die bestaan van die ritueel word overigens in twyfel getrek). Hy stel dat die tekeninge van plante nie bedoel is om ’n spesifieke soort uit te beeld nie, maar dat dit geheime simbole van die godsdiens is. Die vroue in die baddens verteenwoordig die werklike selfmoord, wat volgens hom ook uit vene-siektie bestaan het: die deursny van are sodat die bloed in ’n warm bad kon vloei. Die sterrebeelde wat nie aan die hemel voorkom nie, is voorstellings van sterre op die mantel van Isis. Hierdie hipotese word om verskeie redes bevraagteken. Eerstens is die algemene siening van die kathaarse godsdiens dat dit ’n vorm van Christelike gnostisisme is en nie geassosieer word met die Egiptiese godin [[Isis]] nie. Tweedens plaas die hipotese die oorsprong van die manuskrip in die twaalfde of dertiende eeu, wat ’n heel stuk vroeër is as wat aanhangers van die Roger Bacon-hipotese aanvaar. Derdens was die Endura-rite op vas gerig, nie op vene-siektie nie. Behalwe vir sy vertaling, het Levitov geen verdere bewyse vir sy hipotese aangedra nie. === Kunsmatige taal === Op grond van die vreemde interne struktuur van die woorde van die Voynich-manuskrip het William F. Friedman en John Tiltman onafhanklik van mekaar die idee geopper dat die teks in ’n [[Kunsmatige taal|kunstmatige taal]] geskryf is, meer spesifiek: ’n filosofiese taal. In sulke tale is die woordeskat gebaseer op ’n sisteem, sodat die algemene betekenis van ’n woord bepaal word deur die volgorde van die letters. In die moderne kunsmatige taal Ro byvoorbeeld, is ''bofo-'' die kategorie van die kleure en elke woord wat met daardie letters begin, is ’n kleur: ''bofoc'' is rooi en ''bofof'' is geel. [[Lêer:Cardano.jpg|thumb|Girolamo Cardano]] Hierdie konsep is redelik oud en is reeds in 1668 deur John Wilkins in sy boek ''Philosophical Language'' beskryf. In die meeste voorbeelde word kategorieë onderverdeel deur die toevoeging van suffixe, en gevolglik bevat ’n teks oor ’n spesifieke onderwerp in so ’n taal baie woorde wat met dieselfde letters begin. Alle plante begin byvoorbeeld met dieselfde letters, net soos alle siektes. Dit sou die herhalings in die teks van die Voynich-manuskrip verklaar. Niemand het egter nog betekenisse van ’n voorvoegsel of agtervoegsel in die Voynich-manuskrip kon ontdek nie. Boonop is voorbeelde van filosofiese tale eers vanaf die sewentiende eeu bekend. === Grap === As gevolg van die bizare eienskappe van die teks en die illustrasies van die Voynich-manuskrip het baie mense geglo dat dit ’n grap is. In 2003 het die rekenaarwetenskaplike Gordon Rugg getoon dat ’n teks met soortgelyke eienskappe as dié van die Voynich-manuskrip geskep kan word deur gebruik te maak van ’n tabel van woordstamme, voor- en agtervoegsels wat gekies word met ’n geperforeerde papierblad. Hierdie kaartrooster is omstreeks 1550 deur Girolamo Cardano uitgevind as ’n middel tot kriptografie. Die pseudotekste wat op die manier van Gordon Rugg gegenereer word, het egter nie dieselfde woorde en frekwensies as die Voynich-manuskrip nie: die ooreenkoms is uitsluitlik visueel en nie kwantitatief nie. Hierdie eksperimente is dus nog nie oortuigend nie. === Oud-Meksikaans === Volgens die [[botanikus]] Arthur Tucker van Dover University in die Amerikaanse staat Delaware, is die waarheid soos volg: dit is ’n werk in ’n verlore taal van die huidige Meksiko. Volgens Tucker moet die manuskrip in ’n inheemse taal geskryf wees en kon dit daarom nie vertaal word nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.newscientist.com/article/dn24987-mexican-plants-could-break-code-on-gibberish-manuscript/|title=Mexican plants could break code on gibberish manuscript|last=|website=New Scientist|language=en|access-date=2026-04-06}}</ref> === Uitgestorwe plaaslike taal === In Februarie 2014 het professor Stephen Bax van die Universiteit van Bedfordshire die eerste bevindinge van sy navorsing oor die betekenis van die manuskrip gepubliseer. Aan die hand van die benoeming van plante, afgebeeld in die Voynich-manuskrip en deur kundiges geïdentifiseer, het Bax gesoek na vermelding daarvan in die teks. Hy het daarbij gebruik gemaak van tale uit die periode waarin die manuskrip vermoedelik geskryf is. Volgens Bax het hy veertien tekens en tien woorde (name) ontcijfer. Volgens hom gaan dit nie om ’n kode nie, maar om ’n ware, hoewel seldsame, slegs plaaslik gebruikte taal, wat intussen uit gebruik is.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=fpZD_3D8_WQ|title=Voynich - a provisional, partial decoding of the Voynich script|last=Bax|first=Stephen|date=2014-02-02|website=YouTube|access-date=2026-04-06}}</ref> === Proto-Romaans === Volgens ’n in 2019 gepubliseerde studie is die manuskrip opgestel in Proto-Romaans.<ref>{{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent|title=The Language and Writing System of MS408 (Voynich) Explained|website=www.tandfonline.com|language=en|doi=10.1080/02639904.2019.1599566|access-date=2026-04-06}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|titel=Onderzoeker kraak Voynichmanuskripkode, honderd jaar oud middeleeuse teks opgelos|uitgever=Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie|date=15 Mei 2019|auteur=Luc De Roy|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.scientias.nl/eureka-mysterieus-voynich-manuscript-eindelijk-ontcijferd/|uitgever=Scientias.nl|titel=Eureka, misterieuse Voynichmanuskrip uiteindelik ontcijfer|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref> Die studie is in die wetenskaplike wêreld baie krities ontvang. Die Universiteit van Bristol, waar die navorser werksaam is, distansieer hom van die gevolgtrekking en het die artikel tot nader orde van sy webwerf verwyder.<ref>{{Cite web|url=https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|title=No, someone hasn’t cracked the code of the mysterious Voynich manuscript [Updated]|last=Ouellette|first=Jennifer|date=2019-05-15|website=Ars Technica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201636/https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|archive-date=2019-06-01|access-date=2026-04-06}}</ref> == Literatuur == * Raymond Clemens (red.), ''The Voynich Manuscript'', 2016, {{ISBN|9780300217230}} == Eksterne skakels == * [http://archive.org/stream/TheVoynichManuscript/Voynich_Manuscript#page/n0/mode/2up Die volledige Voynich-manuskrip] in die [[Internet Archive]] * {{en}} [http://www.voynich.nu/ The Voynich Manuscript], voynich.nu * {{en}} [https://web.archive.org/web/20201101054550/http://voynich.freie-literatur.de/ Voynich information browser] * {{en}} [http://www.plosone.org/article/authors/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0066344;jsessionid=6A96B932D0216951DD95E675E1A009FB Keywords and Co-Occurrence Patterns in the Voynich Manuscript], PLOS {{Commonscat|Voynich manuscript}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Appendix||2= '''Bronne''' * Kahn, David: ''The codebreakers, the comprehensive history of secret communication from ancient times to the internet'', 1996, {{ISBN|0-684-83130-9}} * Landini, Gabriel: ''Evidence of linguistic structure in the Voynich manuscript using spectral analysis'', cryptologia, Oktober 2001 * Rugg, Gordon: ''An Elegant Hoax? A Possible Solution to the Voynich Manuscript'', cryptologia Januarie 2004 }} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Voynichmanuscript|Nederlandse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Boeke]] [[Kategorie:Misterie]] c2a5ffjm3djt2q0759y3rjzhvw8r4x5 2890960 2890959 2026-04-06T22:28:39Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Kunsmatige taal */ 2890960 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Boek | titel = Voynich-manuskrip | subtitel = | oorspr titel = Onbekend | vertaler = | beeld = | breedte = | beeldonderskrif = | outeur = Onbekend | omslagontwerp = | land = Onbekend; moontlik [[Italië]] | taal = Onbekend; moontlik natuurlik of [[kunsmatige taal]] | reeks = | onderwerp = Herbaria, astrologie, balneologie, kosmologie, farmakologie | genre = [[Kodeks]] | uitgewer = | uitgewingsdatum = Onbekend; perkament dateer uit vroeë 15de eeu | medium = Perkament | bladsye = 240 van die 272 bladsye gevind (≈ 88%) | grootte_gewig = ≈ {{convert|23.5|×|16.2|×|5|cm|in|abbr=on}} | oplage = | isbn = | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = | pryse = |imagewidth=}} Die '''Voynich-manuskrip''' is ’n geïllustreerde [[kodeks]] wat deur ’n onbekende outeur in die [[15de eeu]] geskryf is. Die teks, geskryf in ’n onbekende taal of kode, is teen 2026 nog nie ontsyfer nie. Die teks het baie kriptograwe gefassineer, maar daar is nog nie ’n enkele woord ontsyfer nie. Die verskillende mislukte pogings het die Voynich-manuskrip tot die [[Heilige Graal|heilige graal]] van [[kriptografie]] gemaak, maar het ook die vermoede versterk dat dit niks anders is as ’n opeenvolging van betekenislose lettertekens nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|title=Is de code van het mysterieuze Voynichmanuscript gekraakt? {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2019-05-15|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Die boek is vernoem na die Pools-Amerikaanse boekhandelaar Wilfrid M. Voynich, wat dit in 1912 in die hande gekry het. Tans is dit die eiendom van die [[Yale-universiteit]]. Die eerste faksimilee-uitgawe is in 2005 gepubliseer.<ref>''Le Code Voynich'', die volledige manuskrip uitgegee met ’n kort aanbieding in [[Frans]], red. Jean-Claude Gawsewitch, (2005) {{ISBN|2-35013-022-3}}</ref> == Beskrywing == Die boek bestaan uit sowat 240 blaaie vellum (perkament); daar is enkele gapings in die bladsy-nommering (wat blykbaar later bygevoeg is), wat aandui dat daar reeds ’n aantal bladsye ontbreek het toe Voynich die manuskrip in die hande gekry het. Die teks en die illustrasies is met ’n ganseveer gemaak. Die illustrasies is – moontlik later – met verf ingekleur. === Illustrasies === Die illustrasies gee min duidelikheid oor die inhoud van die teks, maar wek die indruk dat die boek uit ses hoofstukke bestaan, elk met eie onderwerpe en ’n eie styl. Die afdelings word gewoonlik soos volg benoem: * '''Plantkundig''' – op elke bladsy is daar ’n plant (soms twee plante) en ’n paar paragrawe teks, iets wat ook algemeen was in die gedrukte planteboeke (''herbaria'') van daardie tyd. Sommige dele is groter kopieë van tekeninge in die farmaseutiese afdeling (sien hieronder). * '''Astronomies''' – die tekeninge bestaan uit sirkelvormige diagramme, sommige met sonne, mane en sterre. Dit wek die indruk van [[astronomie]] of [[astrologie]]. ’n Reeks van twaalf diagramme toon die tradisionele tekens van die [[diereriem]]. Elk van hierdie simbole word omring deur presies dertig vrouefigure, meestal naak, wat ’n ster vashou. Die laaste twee blaaie van hierdie afdeling (met die [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] en die [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]]) het verlore gegaan, terwyl die [[Ram (sterrebeeld)|Ram]] en die [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] in vier gepaarde diagramme verdeel is, met elk vyftien sterre. Sommige diagramme is op uitklapbladsye. * '''Biologies''' – digbeskrewe bladsye afgewissel met beelde van meestal naakte vroue, in badkupe wat soms verbind is deur ’n uitgebreide netwerk van pype. Sommige van die pype lyk soos liggaamsorgane. * '''Kosmologies''' – ronde diagramme met ’n onduidelike betekenis. Hierdie afdeling het vier uitklapbladsye; een daarvan is ses bladsye groot en vorm ’n soort kaart of diagram met nege eilande, verbind deur verhoogde paaie, met kastele en moontlik ’n vulkaan. * '''Farmaseuties''' – baie gemerkte plantdele (blare, wortels ensovoorts). Langs die kantlyn is voorwerpe geteken wat soos aptekersvate lyk. ’n Paar paragrawe teks. * '''Resepte''' – baie kort paragrawe, elk gemerk met ’n blom- of stervormige teken. <center> <gallery widths="150" heights="150"> Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(141).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:68r.jpg|thumb|''Bladsy uit die astronomiese hoofstuk'' </gallery> </center> == Teks == [[Lêer:Voynich manuscript excerpt.svg|duimnael|Die nooit-ontsyferde skrif van die Voynich-manuskrip.]] Die teks is duidelik van links na regs geskryf, soos gesien kan word aan die onreëlmatige regterkantlyn. Langer gedeeltes is in paragrawe verdeel, soms met opsommingstekens. Leestekens ontbreek. Die skrif is vloeiend, asof die skrywer ’n goeie beheersing van die onderwerp gehad het. Die teks bestaan uit ongeveer 170 000 lettertekens, meestal van mekaar geskei deur ’n klein spasie. Die meeste lettertekens is met een of twee eenvoudige hale geskryf. Daar is twintig tot dertig verskillende lettertekens; die presiese aantal is onderwerp aan debat. Daarbenewens is daar ’n paar dosyn tekens wat slegs een of twee keer voorkom. Die teks bevat ongeveer 35 000 woorde van verskillende lengtes. Die woorde lyk asof hulle fonetiese of spelreëls volg: sekere lettertekens moet in elke woord voorkom (soos elke woord in Afrikaans ’n klinker moet hê), sommige tekens kom nooit na ’n ander voor nie, sommige kan verdubbel word en ander nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2013/06/23/mysterieus_15e-eeuwsenonsens-manuscriptbevatgeennonsens-1-1660737/|title=Mysterieus 15e-eeuwse "nonsens-manuscript" bevat "geen nonsens" {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2013-06-23|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Statistiese ontledings toon dat die teks patrone volg wat vergelykbaar is met dié in natuurlike tale. Byvoorbeeld: die woordfrekwensie toon ’n Zipf-verspreiding en die woordentropie (tien bisse per woord) is soortgelyk aan dié van byvoorbeeld [[Engels]] en [[Latyn]]. Sommige woorde kom slegs in sekere afdelings voor of op ’n klein aantal bladsye, ander deur die hele teks. Daar is baie min herhalings in die byskrifte van die tekeninge. In die ''plantkundige afdeling'' is elke eerste woord van ’n bladsy uniek en dui dit moontlik die naam van die plant aan. Aan die ander kant verskil die teks in sekere opsigte sterk van Europese tale. Daar is byvoorbeeld byna geen woorde met meer as tien "letters" nie en ook byna geen woorde van een of twee letters nie. Die posisie van letters in woorde is ook opvallend. Sommige letters word net aan die begin van ’n woord gebruik, ander net aan die einde en weer ander net in die middel. ’n Soortgelyke patroon kom ook voor in [[Arabies]] (waar dieselfde letter verskillende vorme aanneem afhangend van sy posisie), maar nie in die Latynse of Cyrilliese alfabet nie. In die teks kom meer woordherhalings voor as in Europese tale; ’n algemene woord word soms drie keer agtereenvolgens herhaal. Woorde wat net met een letter van mekaar verskil, kom ook dikwels langs mekaar voor. Die gebruikte "woordeskat" is kleiner as wat statisties verwag sou word. [[Lêer:Joseph Heintz d. Ä. 002.jpg|thumb|''Rudolf II, Keiser van die Heilige Romeinse Ryk en Koning van Boheme'']] == Geskiedenis == Tot vroeg in 2011 het die enigste bruikbare leidraad oor die ouderdom van die manuskrip in die illustrasies gelê, aangesien die teks nie ontcijfer is nie en die skrif nie op enigiets bekends lyk nie. Om dié rede is die datering gebaseer op die klere en haarstyle wat in die verskillende tekeninge in die manuskrip voorkom. Hierdie is almal tipies Europees en volgens die meeste kenners ooreenstemmend met die kleredrag uit die periode tussen 1450 en 1520. Hierdie datering is deur ander leidrade ondersteun. Op 9 Februarie 2011 het die Universiteit van Arizona<ref>[http://uanews.org/node/37825 UA Experts Determine Age of Book 'Nobody Can Read']</ref> berig dat een van hul medewerkers ’n [[C14-datering]] op die perkament uitgevoer het. Volgens hierdie verslag dateer die materiaal uit die vroeë 15de eeu, ’n eeu vroeër as wat voorheen aanvaar is. Die eerste persoon van wie dit bewys is dat hy die manuskrip besit het, was Georg Baresch (ook bekend as Georgius Barschius), ’n onbekende [[alchemie|alchemis]] wat aan die begin van die 17de eeu in [[Praag]] gewoon het. Baresch was besonder gefassineer deur die boek, wat jare lank in sy biblioteek gelê het. Toe hy hoor dat Athanasius Kircher ’n [[Kopties]]e woordeboek gepubliseer het en beweer het dat hy [[Egiptiese hiërogliewe]] ontcijfer het, het hy ’n afskrif van ’n deel van die manuskrip aan hom gestuur. Die meegaande brief aan Kircher uit 1639 is die oudste bekende verwysing na die manuskrip.<ref name="zandbletters">{{Citeer web |author=Zandbergen, René |title=Voynich MS - 17th Century letters related to the MS |url=http://www.voynich.nu/letters.html |website=Voynich.nu |access-date=March 31, 2018}}</ref> Dit is nie bekend of Kircher op die brief gereageer het nie, maar hy was so geïnteresseerd in die manuskrip dat hy dit wou bekom. Baresch het egter geweier. Ná Baresch se dood het die manuskrip in die besit gekom van sy vriend [[Jan Marek Marci]] (Johannes Marcus Marci), die destydse rektor van die Karelsuniversiteit in Praag. Hy het dit onmiddellik na Kircher gestuur, met wie hy reeds lank bevriend was en gekorrespondeer het. Marci se meegaande brief uit 1666 is steeds aan die manuskrip geheg. In dié brief word onder andere vermeld dat keiser Rudolf II die manuskrip vir 600 dukate gekoop het en geglo het dat dit deur [[Roger Bacon]] geskryf is. Dit is onduidelik wat in die volgende twee eeue met die manuskrip gebeur het. Dit is waarskynlik, saam met die res van Kircher se korrespondensie, in die biblioteek van die Pontificia Università Gregoriana bewaar. Dit het waarskynlik daar gebly totdat die troepe van [[Victor Emanuel II van Italië]] die stad in 1870 verower en die Kerkstaat beset het. Die nuwe Italiaanse regering het baie kerkeiendom gekonfiskeer, insluitend die biblioteek. Volgens navorsing deur Xavier Ceccaldi en ander is baie boeke net voor die konfiskasie na persoonlike biblioteke van die fakulteit verskuif, waar dit veilig was. Kircher se korrespondensie was deel hiervan, en klaarblyklik ook die Voynich-manuskrip, aangesien die ex libris van Peter Jan Beckx, die destydse rektor van die universiteit en hoof van die [[Jesuïet|Jesuïete]], steeds in die manuskrip voorkom. Beckx se privaatbiblioteek is later verskuif na die [[Villa Mondragone]] in Frascati, ’n groot paleis naby Rome wat in 1866 deur die Jesuïete aangekoop is en as hoofkwartier van die Collegio Ghisleri gedien het. In 1912 het die Collegio Romano waarskynlik geld benodig en besluit om baie diskreet sommige items uit die biblioteek te verkoop. Wilfrid Voynich het dertig manuskripte gekoop, insluitend dié een wat nou sy naam dra. Ná sy dood in 1930 het sy weduwee, Ethel Lilian Voynich, dit geërf. Sy is in 1960 oorlede en het dit aan haar vriendin Anne Nill nagelaat. In 1961 het sy dit aan die boekhandelaar Hans P. Kraus verkoop. Omdat hy nie ’n koper kon vind nie, het hy dit in 1969 aan die [[Yale-universiteit]] geskenk. [[Lêer:Roger Bacon.jpeg|thumb|''Roger Bacon'']] [[Lêer:John Dee Ashmolean.jpg|thumb|''John Dee'']] [[Lêer:Raphael Mischowsky de Sebuzina.jpg|thumb|''Rafael Mišovský'']] == Hipoteses oor die outeurskap == Daar is baie name genoem vir die outeurskap. Hieronder volg die belangrikste. === Roger Bacon === In die brief van Marci aan Kircher skryf hy dat die boek volgens sy vriend Rafael Mišovský vir 600 dukate gekoop is deur keiser Rudolf II van Boheme (1552–1612). Volgens die brief het Rudolf (of moontlik Raphael) geglo dat die werk geskryf is deur die [[Franciskane|Franciskaan]] en ''homo universalis'' Roger Bacon (1214–1294). Hoewel Marci geskryf het dat hy sy oordeel nog oorweeg, het Voynich dit baie ernstig opgeneem en probeer om dit te verifieer. Sy oortuiging het vir tagtig jaar ’n groot invloed gehad op pogings om die manuskrip te ontcijfer. Kenners wat die manuskrip bestudeer het en vertroud was met Bacon se werk, het Bacon as outeur uitgesluit. Dit is belangrik om te besef dat Rafael Mišovský in 1644 oorlede is en dat die transaksie plaasgevind het vóór Rudolf se afsetting in 1611, minstens 55 jaar voordat Marci sy brief geskryf het. === John Dee === Die aanname dat Roger Bacon die outeur was, het Voynich tot die gevolgtrekking gebring dat dit John Dee, ’n wiskundige en astroloog aan die hof van koningin Elisabeth I, was wat die manuskrip aan Rudolf verkoop het. Dit is bekend dat John Dee ’n groot aantal werke van Roger Bacon in sy besit gehad het. Hy en sy assistent in okkulte sake, Edward Kelley, het ’n paar jaar in Boheme gewoon, in die hoop om hul dienste aan die keiser te verkoop. Die dagboeke wat John Dee noukeurig bygehou het, maak egter geen melding van die manuskrip nie, wat die hipotese onwaarskynlik maak. Indien die outeur nie Roger Bacon is nie, verdwyn John Dee ook uit beeld, tensy hy dit self geskryf het en die gerug versprei het dat dit van Roger Bacon afkomstig is. === Edward Kelley === [[Lêer:EdwKelley.jpg|thumb|Edward Kelley|left]] Die metgesel van John Dee in Praag, Edward Kelley, was ’n alchemis wat beweer het dat hy koper in goud kon verander met behulp van ’n geheime poeier wat hy uit die graf van ’n biskop in Wallis opgegrawe het. Hy het ook beweer dat hy engele kon oproep met ’n kristalbol en lang gesprekke met hulle gevoer het wat deur John Dee opgeteken is. Die taal van die engele het hy Enochies genoem, na [[Henog]], die Bybelse vader van Metusalem. Volgens oorlewering is Henog deur engele weggeneem en het hy daar ’n boek geskryf, die [[Boek van Henog]]. Daar is voorgestel dat Kelley, indien hy John Dee kon mislei met verhale oor engele, ook die manuskrip kon geskryf het om die keiser te mislei. As Roger Bacon egter nie die outeur is nie, is die verband tussen Kelley en die manuskrip nie duidelik nie. === Wilfrid Voynich === Voynich is dikwels daarvan verdink dat hy die manuskrip self vervaardig het. As handelaar in antieke boeke het hy waarskynlik die nodige kennis en middele gehad. ’n Verlore boek van Roger Bacon sou hom waarskynlik ’n fortuin besorg het. Die ontdekking in 1999 van die brief van Baresch aan Kircher sluit hierdie moontlikheid egter uit.<ref name="zandbletters" /> === Jacobus Sinapius === ’n Fotostatiese reproduksie van die eerste bladsy van die manuskrip wat Voynich voor 1921 gemaak het, toon ’n vae handskrif wat later verwyder is. Met behulp van chemikalieë het iets soos "Jacobj à Tepenece" sigbaar geword, wat verwys na Jakub Horčický z Tepence (in [[Latyn]] Jacobus Sinapius), ’n spesialis in medikasie met medisinale kruie en die persoonlike geneesheer van Rudolf II, asook die kurator van sy [[botaniese tuin]]e. Voynich en baie ander het hieruit afgelei dat Sinapius die eienaar van die manuskrip was voordat Baresch dit besit het; ander het voorgestel dat hy self die outeur kon wees. Die handskrif stem egter nie ooreen met dié van Sinapius wat onlangs gevind is nie, wat beteken dat die inskripsie moontlik deur ’n latere eienaar bygevoeg is. Die chemikalieë wat Voynich gebruik het, het ook die vellum beskadig, sodat daar nou skaars enige spoor van die handtekening oor is. Dit het selfs die vermoede laat ontstaan dat Voynich self die handtekening kon bygevoeg het om die Roger Bacon-hipotese te steun. === Jan Marci === Jan Marci het Kircher in 1638 ontmoet toe hy ’n delegasie van die Karelsuniversiteit na Rome gelei het. Oor die volgende 27 jaar het hulle baie briewe oor uiteenlopende wetenskaplike onderwerpe geskryf. Daar is gespekuleer dat Marci self die manuskrip geskryf het om Kircher in diskrediet te bring. Tog was hy ’n toegewyde Katoliek en het hy selfs ’n erelidmaatskap van die Jesuïeteorde ontvang, wat hierdie teorie minder waarskynlik maak. === Rafael Mišovský === Rafael Mišovský, die vriend van Marci, was ook ’n kriptograaf en het beweer dat hy in 1618 ’n onbreekbare kode ontwikkel het. Dit het gelei tot die hipotese dat hy self die manuskrip geskryf het om sy metode te demonstreer. Daar is egter geen bewyse hiervoor nie. === Anthony Ascham === Die kanker-navorser en amateur-kriptograaf Dr. Leonell Strong het beweer dat die manuskrip ontcijfer kan word as ’n ingewikkelde alfabetiese stelsel en dat dit geskryf is deur Anthony Ascham, ’n 16de-eeuse Engelse skrywer. Hierdie teorie is egter nie algemeen aanvaar nie. [[Lêer:Voynich manuscript pharmaceutical example 88v crop.jpg|thumb|Farmaseuties?]] == Hipoteses oor inhoud en doel == Die oorblywende blaaie gee die indruk van ’n aptekershandleiding of ’n gids vir middeleeuse en vroegmoderne [[geneeskunde]]. Die besonderhede van die illustrasies het egter baie verskillende interpretasies ontlok. === Plantkundig === Die eerste afdeling is waarskynlik ’n [[herbarium]], maar die meeste plante kon nie geïdentifiseer word nie. Enkele voorbeelde soos die driekleurviooltjie (''Viola tricolor'') en venushaarvaring (''Adiantum'') is wel herken. === Sonneblomme === Sommige meen dat een tekening ’n [[sonneblom]] uit [[Suid-Amerika]] voorstel, wat die datering sou beïnvloed. Die ooreenkoms is egter onseker en kan ook ander plante soos madeliefie (''Bellis perennis'') of kamille (''Matricaria chamomilla'') voorstel. === Alchemie === Die pype en houers in die biologiese afdeling dui moontlik op [[alchemie]]. Tog ontbreek die tipiese alchemiese simbole, wat hierdie teorie bevraagteken. === Alchemistiese herbarium === Sergio Toresella, ’n kenner op die gebied van ou herbariums, het voorgestel dat dit ’n sogenaamde alchemistiese herbarium kan wees—’n boek met denkbeeldige plante wat deur [[Kwaksalwery|kwakzalwers]] gebruik is. Hierdie boeke verskil egter stilisties van die Voynich-manuskrip. === Astrologiese herbarium === Astrologie het dikwels ’n rol gespeel in mediese praktyke. Alhoewel daar [[diereriem]]-tekens voorkom, pas die illustrasies nie duidelik binne bekende astrologiese tradisies nie. === Mikroskope en teleskope === ’n Tekening in die astrologiese afdeling toon ’n onreëlmatig gevormde voorwerp met vier arms. Sommige mense sien daarin ’n tekening van ’n [[sterrestelsel]] wat slegs met ’n teleskoop sigbaar is. Ander tekeninge lyk soos selle, beskou deur ’n mikroskoop. Dit sou ’n latere datering van die manuskrip suggereer. Die ooreenkoms is egter twyfelagtig. By nadere beskouing lyk die middelpunt van die “sterrestelsel” in die tekening meer soos ’n dam. === Verskillende outeurs === Prescott Currier, ’n kriptograaf van die [[Amerikaanse Vloot|Amerikaanse]] [[Amerikaanse Vloot|Vloot]] wat in die 1970's aan die manuskrip gewerk het, het in die plantkundige afdeling twee verskillende reekse bladsye, A en B, met verskillende statistiese eienskappe en kennelik verskillende handskrifte, onderskei. Hy het tot die gevolgtrekking gekom dat die Voynich-manuskrip die werk van twee of meer outeurs was, wat elk ’n eie dialek of spelkonvensie gebruik het, maar dieselfde alfabet gebruik het. Op grond van onlangse navorsing word dit egter weer bevraagteken. ’n Ekspert op die gebied van handskrifte het die hele manuskrip beskou as die werk van een enkele persoon. Selfs as die hele manuskrip beskou word, is daar ’n geleidelike oorgang, waarvan A en B die uiterstes vorm. Currier se waarneming kan verduidelik word deurdat die twee dele van die plantkundige afdeling in verskillende tydperke geskryf is, geskei deur ’n lang interval. == Hipoteses oor die taal == Daar is ook baie teorieë oor die taal en kodering van die manuskrip. [[Lêer:Lbalberti.JPG|thumb|Leon Battista Alberti]] === Versleuteling op grond van lettertekens === Volgens hierdie hipotese bestaan die teks van die manuskrip uit ’n gekodeerde skrif in ’n Europese taal. Met behulp van ’n algoritme is die tekens individueel na die alfabet van die manuskrip oorgedra. Dit was die uitgangspunt vir baie pogings in die twintigste eeu om die skrif te ontcijfer, onder andere deur ’n informele groep kriptograwe van die Amerikaanse National Security Agency onder leiding van William F. Friedman in die vyftigerjare. ’n Eenvoudige substitusiesifra kan uitgesluit word, want sulke kodes is maklik om te kraak. Die pogings het gefokus op ’n polialfabetiese sifrering, ontwikkel tussen 1460 en 1469 deur Leon Battista Alberti. Hiertoe behoort die Vigenère-sifra, wat verder ingewikkeld gemaak kan word deur die gebruik van nulles of soortgelyke simbole, herskikking van letters, vals woordafbrekings, ensovoorts. Sommige meen dat die klinkers uit die teks weggelaat is vir die kodering. Enkele kere is beweer dat dit op hierdie manier moontlik was om die manuskrip te ontcijfer, maar geen van hierdie pogings is algemeen aanvaar nie, veral omdat die voorgestelde ontcijferingsalgoritmes afhanklik was van soveel giswerk deur die gebruiker dat ’n betekenis aan enige willekeurige reeks tekens toegeken kon word. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat die gebruik van ’n vreemde alfabet deur ’n Europese outeur die beste verklaar kan word as ’n manier om die inligting onleesbaar te maak vir nie-ingewijden. Roger Bacon het inderdaad kennis gehad van sulke koderingstegnieke, en die geskatte ouderdom van die manuskrip stem grofweg ooreen met die opkoms van kriptografie as ’n sistematiese dissiplien. Teen hierdie hipotese spreek egter dat ’n polialfabetiese sifrering die “natuurlike” statistiese eienskappe van die teks, soos die Zipf-verspreiding, sou laat verdwyn. En alhoewel die polialfabetiese substitusie omstreeks 1467 ontdek is, het dit eers in die 16de eeu gewild geword, net iets te laat vir die Voynich-manuskrip. === Kodeboekstelsel === Volgens hierdie hipotese sou die “woorde” in die Voynich-manuskrip in werklikheid kodes wees, wat in ’n kodeboek moes opgesoek word. Die belangrikste aanduiding hiervoor is dat die struktuur en lengte van die woorde ooreenstem met [[Romeinse syfers]]. Hierdie sou in daardie tyd ’n normale keuse gewees het vir so ’n kode. Aan die ander kant is sulke kodering veral geskik vir kort boodskappe, aangesien dit buitengewoon moeilik is om te skryf en te lees. === Visuele kode === James Finn het in sy boek ''Pandora's Hope'' (2004) voorgestel dat die Voynich-manuskrip in werklikheid visueel gekodeerde [[Hebreeus]] is. As die letters korrek met behulp van die EVA getranskribeer word, kan baie van die woorde geïnterpreteer word as Hebreeuse woorde met klein aanpassings om die lees te bemoeilik. Die woord “AIN” in die manuskrip is byvoorbeeld die Hebreeuse woord vir “oog”, maar dit word geskryf as “aiin” of “aiiin” om die indruk te wek dat dit ’n ander woord is. Ook ander metodes van visuele kodering is voorgestel. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat dit verklaar waarom ander metodes so min sukses behaal het: dié is gebaseer op ’n wiskundige ontsleuteling. Die belangrikste teenargument is dat so ’n werkwyse uiters ingewikkeld is vir die ontcijferaar, as gevolg van die veelvuldige interpretasies van dieselfde teks. Dit bly onduidelik wat ’n oorspronklike ontsleuteling is en wat interpretasie van die ontcijferaar.[[Lêer:Trithemiusmoredetail.jpg|thumb|Johannes Trithemius]] === Steganografie === As die manuskrip ’n steganografiese kodering is, is die grootste deel van die teks sonder betekenis; die werklike betekenis is versteek in sekere besonderhede, byvoorbeeld elke tweede letter van elke woord, of die aantal letters per reël. Hierdie tegniek is baie oud en is byvoorbeeld reeds deur Johannes Trithemius in 1499 beskryf. Sommige meen dat die werklike teks met behulp van ’n Cardan-rooster herwin moet word. Hierdie hipotese is moeilik om te bewys of te weerlê, aangesien sulke tekste enige denkbare moeilikheidsgraad kan hê. ’n Teenargument is dat ’n teks wat op die eerste oogopslag reeds versleuteld lyk, die doel van steganografie verydel—naamlik om te verberg dat daar ’n geheime boodskap bestaan. Sommiges het voorgestel dat die boodskap versteek is in die lengte of vorm van penstrepe. Daar bestaan inderdaad vorme van steganografie wat die vorm van letters gebruik om inligting te versteek. By sterk vergroting lyk die penstrepe van die Voynich-manuskrip egter normaal, behalwe vir klein onreëlmatighede in die vellum. === Eksotiese natuurlike taal === Die taalkundige Jacques Guy het voorgestel dat die teks van die Voynich-manuskrip geskryf is in ’n eksotiese natuurlike taal, maar met ’n kunsmatige alfabet. Die woordstruktuur stem ooreen met baie tale in [[Sentraal-Asië]] en [[Oos-Asië]], soos Sino-Tibetaanse tale ([[Chinees]], [[Tibetaans]] en [[Birmaans]]), [[Austro-Asiatiese tale]] (soos [[Viëtnamees]] en [[Khmer]]) en moontlik Tai-tale ([[Thai]] en [[Lao (taal)|Lao]]). Hierdie tale het dikwels eenlettergrepige woorde met komplekse toonstelsels. Hierdie hipotese is histories moontlik, aangesien Westerlinge wat hierdie streke besoek het, dikwels fonetiese skryfstelsels ontwikkel het. Dit kan selfs vóór die tyd van [[Marco Polo]] ontstaan het, maar veral ná [[Vasco da Gama]] se seevaart na die Ooste in 1498. Die outeur kon ook uit Oos-Asië afkomstig wees. Die grootste voordeel van hierdie hipotese is dat dit ooreenstem met statistiese ontledings van die teks, soos herhalings van woorde. ’n Teenargument is dat geen duidelike Asiatiese simboliek deur kenners geïdentifiseer kon word nie. === Poliglot of spreektaal === In sy boek ''Solution of the Voynich Manuscript: A Liturgical Manual for the Endura Rite of the Cathari Heresy, the Cult of Isis'' (Oplossing van die Voynich-manuskrip: ’n liturgiese handleiding vir die Endura-rite van die Kathaarse kettery, die kultus van Isis, 1987) het Leo Levitov voorgestel dat die manuskrip ’n transkripsie is van ’n “polyglotte spreektaal”, ’n begrip wat hy gedefinieer het as “’n literêre taal vir mense wat nie Latyn verstaan nie en aan wie hierdie taal voorgelees kan word”. Hy het ’n ontsleuteling voorgestel waarin drie Voynich-letters een lettergreep vorm. Die eindresultaat is dan ’n reeks lettergrepe wat ’n mengelmoes vorm van middeleeus Vlaams met baie Oudfranse en Oudhoogduitse woorde. Volgens Levitov was die Rite van Endura niks anders as die ritueel vir gehelpte selfmoord van mense wat reeds byna dood was nie, en dit is verbind met die kathare (die bestaan van die ritueel word overigens in twyfel getrek). Hy stel dat die tekeninge van plante nie bedoel is om ’n spesifieke soort uit te beeld nie, maar dat dit geheime simbole van die godsdiens is. Die vroue in die baddens verteenwoordig die werklike selfmoord, wat volgens hom ook uit vene-siektie bestaan het: die deursny van are sodat die bloed in ’n warm bad kon vloei. Die sterrebeelde wat nie aan die hemel voorkom nie, is voorstellings van sterre op die mantel van Isis. Hierdie hipotese word om verskeie redes bevraagteken. Eerstens is die algemene siening van die kathaarse godsdiens dat dit ’n vorm van Christelike gnostisisme is en nie geassosieer word met die Egiptiese godin [[Isis]] nie. Tweedens plaas die hipotese die oorsprong van die manuskrip in die twaalfde of dertiende eeu, wat ’n heel stuk vroeër is as wat aanhangers van die Roger Bacon-hipotese aanvaar. Derdens was die Endura-rite op vas gerig, nie op vene-siektie nie. Behalwe vir sy vertaling, het Levitov geen verdere bewyse vir sy hipotese aangedra nie. === Kunsmatige taal === Op grond van die vreemde interne struktuur van die woorde van die Voynich-manuskrip het William F. Friedman en John Tiltman onafhanklik van mekaar die idee geopper dat die teks in ’n [[kunsmatige taal]] geskryf is, meer spesifiek: ’n filosofiese taal. In sulke tale is die woordeskat gebaseer op ’n sisteem, sodat die algemene betekenis van ’n woord bepaal word deur die volgorde van die letters. In die moderne kunsmatige taal Ro byvoorbeeld, is ''bofo-'' die kategorie van die kleure en elke woord wat met daardie letters begin, is ’n kleur: ''bofoc'' is rooi en ''bofof'' is geel. [[Lêer:Cardano.jpg|thumb|Girolamo Cardano]] Hierdie konsep is redelik oud en is reeds in 1668 deur John Wilkins in sy boek ''Philosophical Language'' beskryf. In die meeste voorbeelde word kategorieë onderverdeel deur die toevoeging van suffixe, en gevolglik bevat ’n teks oor ’n spesifieke onderwerp in so ’n taal baie woorde wat met dieselfde letters begin. Alle plante begin byvoorbeeld met dieselfde letters, net soos alle siektes. Dit sou die herhalings in die teks van die Voynich-manuskrip verklaar. Niemand het egter nog betekenisse van ’n voorvoegsel of agtervoegsel in die Voynich-manuskrip kon ontdek nie. Boonop is voorbeelde van filosofiese tale eers vanaf die sewentiende eeu bekend. === Grap === As gevolg van die bizare eienskappe van die teks en die illustrasies van die Voynich-manuskrip het baie mense geglo dat dit ’n grap is. In 2003 het die rekenaarwetenskaplike Gordon Rugg getoon dat ’n teks met soortgelyke eienskappe as dié van die Voynich-manuskrip geskep kan word deur gebruik te maak van ’n tabel van woordstamme, voor- en agtervoegsels wat gekies word met ’n geperforeerde papierblad. Hierdie kaartrooster is omstreeks 1550 deur Girolamo Cardano uitgevind as ’n middel tot kriptografie. Die pseudotekste wat op die manier van Gordon Rugg gegenereer word, het egter nie dieselfde woorde en frekwensies as die Voynich-manuskrip nie: die ooreenkoms is uitsluitlik visueel en nie kwantitatief nie. Hierdie eksperimente is dus nog nie oortuigend nie. === Oud-Meksikaans === Volgens die [[botanikus]] Arthur Tucker van Dover University in die Amerikaanse staat Delaware, is die waarheid soos volg: dit is ’n werk in ’n verlore taal van die huidige Meksiko. Volgens Tucker moet die manuskrip in ’n inheemse taal geskryf wees en kon dit daarom nie vertaal word nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.newscientist.com/article/dn24987-mexican-plants-could-break-code-on-gibberish-manuscript/|title=Mexican plants could break code on gibberish manuscript|last=|website=New Scientist|language=en|access-date=2026-04-06}}</ref> === Uitgestorwe plaaslike taal === In Februarie 2014 het professor Stephen Bax van die Universiteit van Bedfordshire die eerste bevindinge van sy navorsing oor die betekenis van die manuskrip gepubliseer. Aan die hand van die benoeming van plante, afgebeeld in die Voynich-manuskrip en deur kundiges geïdentifiseer, het Bax gesoek na vermelding daarvan in die teks. Hy het daarbij gebruik gemaak van tale uit die periode waarin die manuskrip vermoedelik geskryf is. Volgens Bax het hy veertien tekens en tien woorde (name) ontcijfer. Volgens hom gaan dit nie om ’n kode nie, maar om ’n ware, hoewel seldsame, slegs plaaslik gebruikte taal, wat intussen uit gebruik is.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=fpZD_3D8_WQ|title=Voynich - a provisional, partial decoding of the Voynich script|last=Bax|first=Stephen|date=2014-02-02|website=YouTube|access-date=2026-04-06}}</ref> === Proto-Romaans === Volgens ’n in 2019 gepubliseerde studie is die manuskrip opgestel in Proto-Romaans.<ref>{{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent|title=The Language and Writing System of MS408 (Voynich) Explained|website=www.tandfonline.com|language=en|doi=10.1080/02639904.2019.1599566|access-date=2026-04-06}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|titel=Onderzoeker kraak Voynichmanuskripkode, honderd jaar oud middeleeuse teks opgelos|uitgever=Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie|date=15 Mei 2019|auteur=Luc De Roy|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.scientias.nl/eureka-mysterieus-voynich-manuscript-eindelijk-ontcijferd/|uitgever=Scientias.nl|titel=Eureka, misterieuse Voynichmanuskrip uiteindelik ontcijfer|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref> Die studie is in die wetenskaplike wêreld baie krities ontvang. Die Universiteit van Bristol, waar die navorser werksaam is, distansieer hom van die gevolgtrekking en het die artikel tot nader orde van sy webwerf verwyder.<ref>{{Cite web|url=https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|title=No, someone hasn’t cracked the code of the mysterious Voynich manuscript [Updated]|last=Ouellette|first=Jennifer|date=2019-05-15|website=Ars Technica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201636/https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|archive-date=2019-06-01|access-date=2026-04-06}}</ref> == Literatuur == * Raymond Clemens (red.), ''The Voynich Manuscript'', 2016, {{ISBN|9780300217230}} == Eksterne skakels == * [http://archive.org/stream/TheVoynichManuscript/Voynich_Manuscript#page/n0/mode/2up Die volledige Voynich-manuskrip] in die [[Internet Archive]] * {{en}} [http://www.voynich.nu/ The Voynich Manuscript], voynich.nu * {{en}} [https://web.archive.org/web/20201101054550/http://voynich.freie-literatur.de/ Voynich information browser] * {{en}} [http://www.plosone.org/article/authors/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0066344;jsessionid=6A96B932D0216951DD95E675E1A009FB Keywords and Co-Occurrence Patterns in the Voynich Manuscript], PLOS {{Commonscat|Voynich manuscript}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Appendix||2= '''Bronne''' * Kahn, David: ''The codebreakers, the comprehensive history of secret communication from ancient times to the internet'', 1996, {{ISBN|0-684-83130-9}} * Landini, Gabriel: ''Evidence of linguistic structure in the Voynich manuscript using spectral analysis'', cryptologia, Oktober 2001 * Rugg, Gordon: ''An Elegant Hoax? A Possible Solution to the Voynich Manuscript'', cryptologia Januarie 2004 }} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Voynichmanuscript|Nederlandse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Boeke]] [[Kategorie:Misterie]] 4461msb9ec2syp6aeumvzypy3gp9u4f 2890961 2890960 2026-04-06T22:32:12Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Eksterne skakels */ 2890961 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Boek | titel = Voynich-manuskrip | subtitel = | oorspr titel = Onbekend | vertaler = | beeld = | breedte = | beeldonderskrif = | outeur = Onbekend | omslagontwerp = | land = Onbekend; moontlik [[Italië]] | taal = Onbekend; moontlik natuurlik of [[kunsmatige taal]] | reeks = | onderwerp = Herbaria, astrologie, balneologie, kosmologie, farmakologie | genre = [[Kodeks]] | uitgewer = | uitgewingsdatum = Onbekend; perkament dateer uit vroeë 15de eeu | medium = Perkament | bladsye = 240 van die 272 bladsye gevind (≈ 88%) | grootte_gewig = ≈ {{convert|23.5|×|16.2|×|5|cm|in|abbr=on}} | oplage = | isbn = | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = | pryse = |imagewidth=}} Die '''Voynich-manuskrip''' is ’n geïllustreerde [[kodeks]] wat deur ’n onbekende outeur in die [[15de eeu]] geskryf is. Die teks, geskryf in ’n onbekende taal of kode, is teen 2026 nog nie ontsyfer nie. Die teks het baie kriptograwe gefassineer, maar daar is nog nie ’n enkele woord ontsyfer nie. Die verskillende mislukte pogings het die Voynich-manuskrip tot die [[Heilige Graal|heilige graal]] van [[kriptografie]] gemaak, maar het ook die vermoede versterk dat dit niks anders is as ’n opeenvolging van betekenislose lettertekens nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|title=Is de code van het mysterieuze Voynichmanuscript gekraakt? {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2019-05-15|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Die boek is vernoem na die Pools-Amerikaanse boekhandelaar Wilfrid M. Voynich, wat dit in 1912 in die hande gekry het. Tans is dit die eiendom van die [[Yale-universiteit]]. Die eerste faksimilee-uitgawe is in 2005 gepubliseer.<ref>''Le Code Voynich'', die volledige manuskrip uitgegee met ’n kort aanbieding in [[Frans]], red. Jean-Claude Gawsewitch, (2005) {{ISBN|2-35013-022-3}}</ref> == Beskrywing == Die boek bestaan uit sowat 240 blaaie vellum (perkament); daar is enkele gapings in die bladsy-nommering (wat blykbaar later bygevoeg is), wat aandui dat daar reeds ’n aantal bladsye ontbreek het toe Voynich die manuskrip in die hande gekry het. Die teks en die illustrasies is met ’n ganseveer gemaak. Die illustrasies is – moontlik later – met verf ingekleur. === Illustrasies === Die illustrasies gee min duidelikheid oor die inhoud van die teks, maar wek die indruk dat die boek uit ses hoofstukke bestaan, elk met eie onderwerpe en ’n eie styl. Die afdelings word gewoonlik soos volg benoem: * '''Plantkundig''' – op elke bladsy is daar ’n plant (soms twee plante) en ’n paar paragrawe teks, iets wat ook algemeen was in die gedrukte planteboeke (''herbaria'') van daardie tyd. Sommige dele is groter kopieë van tekeninge in die farmaseutiese afdeling (sien hieronder). * '''Astronomies''' – die tekeninge bestaan uit sirkelvormige diagramme, sommige met sonne, mane en sterre. Dit wek die indruk van [[astronomie]] of [[astrologie]]. ’n Reeks van twaalf diagramme toon die tradisionele tekens van die [[diereriem]]. Elk van hierdie simbole word omring deur presies dertig vrouefigure, meestal naak, wat ’n ster vashou. Die laaste twee blaaie van hierdie afdeling (met die [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] en die [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]]) het verlore gegaan, terwyl die [[Ram (sterrebeeld)|Ram]] en die [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] in vier gepaarde diagramme verdeel is, met elk vyftien sterre. Sommige diagramme is op uitklapbladsye. * '''Biologies''' – digbeskrewe bladsye afgewissel met beelde van meestal naakte vroue, in badkupe wat soms verbind is deur ’n uitgebreide netwerk van pype. Sommige van die pype lyk soos liggaamsorgane. * '''Kosmologies''' – ronde diagramme met ’n onduidelike betekenis. Hierdie afdeling het vier uitklapbladsye; een daarvan is ses bladsye groot en vorm ’n soort kaart of diagram met nege eilande, verbind deur verhoogde paaie, met kastele en moontlik ’n vulkaan. * '''Farmaseuties''' – baie gemerkte plantdele (blare, wortels ensovoorts). Langs die kantlyn is voorwerpe geteken wat soos aptekersvate lyk. ’n Paar paragrawe teks. * '''Resepte''' – baie kort paragrawe, elk gemerk met ’n blom- of stervormige teken. <center> <gallery widths="150" heights="150"> Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(135).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:Voynich_Manuscript_(141).jpg|thumb|''Bladsy uit die biologiese hoofstuk'' Lêer:68r.jpg|thumb|''Bladsy uit die astronomiese hoofstuk'' </gallery> </center> == Teks == [[Lêer:Voynich manuscript excerpt.svg|duimnael|Die nooit-ontsyferde skrif van die Voynich-manuskrip.]] Die teks is duidelik van links na regs geskryf, soos gesien kan word aan die onreëlmatige regterkantlyn. Langer gedeeltes is in paragrawe verdeel, soms met opsommingstekens. Leestekens ontbreek. Die skrif is vloeiend, asof die skrywer ’n goeie beheersing van die onderwerp gehad het. Die teks bestaan uit ongeveer 170 000 lettertekens, meestal van mekaar geskei deur ’n klein spasie. Die meeste lettertekens is met een of twee eenvoudige hale geskryf. Daar is twintig tot dertig verskillende lettertekens; die presiese aantal is onderwerp aan debat. Daarbenewens is daar ’n paar dosyn tekens wat slegs een of twee keer voorkom. Die teks bevat ongeveer 35 000 woorde van verskillende lengtes. Die woorde lyk asof hulle fonetiese of spelreëls volg: sekere lettertekens moet in elke woord voorkom (soos elke woord in Afrikaans ’n klinker moet hê), sommige tekens kom nooit na ’n ander voor nie, sommige kan verdubbel word en ander nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2013/06/23/mysterieus_15e-eeuwsenonsens-manuscriptbevatgeennonsens-1-1660737/|title=Mysterieus 15e-eeuwse "nonsens-manuscript" bevat "geen nonsens" {{!}} VRT NWS Nieuws|last=NWS|first=VRT|date=2013-06-23|website=VRTNWS|language=nl|access-date=2026-04-06}}</ref> Statistiese ontledings toon dat die teks patrone volg wat vergelykbaar is met dié in natuurlike tale. Byvoorbeeld: die woordfrekwensie toon ’n Zipf-verspreiding en die woordentropie (tien bisse per woord) is soortgelyk aan dié van byvoorbeeld [[Engels]] en [[Latyn]]. Sommige woorde kom slegs in sekere afdelings voor of op ’n klein aantal bladsye, ander deur die hele teks. Daar is baie min herhalings in die byskrifte van die tekeninge. In die ''plantkundige afdeling'' is elke eerste woord van ’n bladsy uniek en dui dit moontlik die naam van die plant aan. Aan die ander kant verskil die teks in sekere opsigte sterk van Europese tale. Daar is byvoorbeeld byna geen woorde met meer as tien "letters" nie en ook byna geen woorde van een of twee letters nie. Die posisie van letters in woorde is ook opvallend. Sommige letters word net aan die begin van ’n woord gebruik, ander net aan die einde en weer ander net in die middel. ’n Soortgelyke patroon kom ook voor in [[Arabies]] (waar dieselfde letter verskillende vorme aanneem afhangend van sy posisie), maar nie in die Latynse of Cyrilliese alfabet nie. In die teks kom meer woordherhalings voor as in Europese tale; ’n algemene woord word soms drie keer agtereenvolgens herhaal. Woorde wat net met een letter van mekaar verskil, kom ook dikwels langs mekaar voor. Die gebruikte "woordeskat" is kleiner as wat statisties verwag sou word. [[Lêer:Joseph Heintz d. Ä. 002.jpg|thumb|''Rudolf II, Keiser van die Heilige Romeinse Ryk en Koning van Boheme'']] == Geskiedenis == Tot vroeg in 2011 het die enigste bruikbare leidraad oor die ouderdom van die manuskrip in die illustrasies gelê, aangesien die teks nie ontcijfer is nie en die skrif nie op enigiets bekends lyk nie. Om dié rede is die datering gebaseer op die klere en haarstyle wat in die verskillende tekeninge in die manuskrip voorkom. Hierdie is almal tipies Europees en volgens die meeste kenners ooreenstemmend met die kleredrag uit die periode tussen 1450 en 1520. Hierdie datering is deur ander leidrade ondersteun. Op 9 Februarie 2011 het die Universiteit van Arizona<ref>[http://uanews.org/node/37825 UA Experts Determine Age of Book 'Nobody Can Read']</ref> berig dat een van hul medewerkers ’n [[C14-datering]] op die perkament uitgevoer het. Volgens hierdie verslag dateer die materiaal uit die vroeë 15de eeu, ’n eeu vroeër as wat voorheen aanvaar is. Die eerste persoon van wie dit bewys is dat hy die manuskrip besit het, was Georg Baresch (ook bekend as Georgius Barschius), ’n onbekende [[alchemie|alchemis]] wat aan die begin van die 17de eeu in [[Praag]] gewoon het. Baresch was besonder gefassineer deur die boek, wat jare lank in sy biblioteek gelê het. Toe hy hoor dat Athanasius Kircher ’n [[Kopties]]e woordeboek gepubliseer het en beweer het dat hy [[Egiptiese hiërogliewe]] ontcijfer het, het hy ’n afskrif van ’n deel van die manuskrip aan hom gestuur. Die meegaande brief aan Kircher uit 1639 is die oudste bekende verwysing na die manuskrip.<ref name="zandbletters">{{Citeer web |author=Zandbergen, René |title=Voynich MS - 17th Century letters related to the MS |url=http://www.voynich.nu/letters.html |website=Voynich.nu |access-date=March 31, 2018}}</ref> Dit is nie bekend of Kircher op die brief gereageer het nie, maar hy was so geïnteresseerd in die manuskrip dat hy dit wou bekom. Baresch het egter geweier. Ná Baresch se dood het die manuskrip in die besit gekom van sy vriend [[Jan Marek Marci]] (Johannes Marcus Marci), die destydse rektor van die Karelsuniversiteit in Praag. Hy het dit onmiddellik na Kircher gestuur, met wie hy reeds lank bevriend was en gekorrespondeer het. Marci se meegaande brief uit 1666 is steeds aan die manuskrip geheg. In dié brief word onder andere vermeld dat keiser Rudolf II die manuskrip vir 600 dukate gekoop het en geglo het dat dit deur [[Roger Bacon]] geskryf is. Dit is onduidelik wat in die volgende twee eeue met die manuskrip gebeur het. Dit is waarskynlik, saam met die res van Kircher se korrespondensie, in die biblioteek van die Pontificia Università Gregoriana bewaar. Dit het waarskynlik daar gebly totdat die troepe van [[Victor Emanuel II van Italië]] die stad in 1870 verower en die Kerkstaat beset het. Die nuwe Italiaanse regering het baie kerkeiendom gekonfiskeer, insluitend die biblioteek. Volgens navorsing deur Xavier Ceccaldi en ander is baie boeke net voor die konfiskasie na persoonlike biblioteke van die fakulteit verskuif, waar dit veilig was. Kircher se korrespondensie was deel hiervan, en klaarblyklik ook die Voynich-manuskrip, aangesien die ex libris van Peter Jan Beckx, die destydse rektor van die universiteit en hoof van die [[Jesuïet|Jesuïete]], steeds in die manuskrip voorkom. Beckx se privaatbiblioteek is later verskuif na die [[Villa Mondragone]] in Frascati, ’n groot paleis naby Rome wat in 1866 deur die Jesuïete aangekoop is en as hoofkwartier van die Collegio Ghisleri gedien het. In 1912 het die Collegio Romano waarskynlik geld benodig en besluit om baie diskreet sommige items uit die biblioteek te verkoop. Wilfrid Voynich het dertig manuskripte gekoop, insluitend dié een wat nou sy naam dra. Ná sy dood in 1930 het sy weduwee, Ethel Lilian Voynich, dit geërf. Sy is in 1960 oorlede en het dit aan haar vriendin Anne Nill nagelaat. In 1961 het sy dit aan die boekhandelaar Hans P. Kraus verkoop. Omdat hy nie ’n koper kon vind nie, het hy dit in 1969 aan die [[Yale-universiteit]] geskenk. [[Lêer:Roger Bacon.jpeg|thumb|''Roger Bacon'']] [[Lêer:John Dee Ashmolean.jpg|thumb|''John Dee'']] [[Lêer:Raphael Mischowsky de Sebuzina.jpg|thumb|''Rafael Mišovský'']] == Hipoteses oor die outeurskap == Daar is baie name genoem vir die outeurskap. Hieronder volg die belangrikste. === Roger Bacon === In die brief van Marci aan Kircher skryf hy dat die boek volgens sy vriend Rafael Mišovský vir 600 dukate gekoop is deur keiser Rudolf II van Boheme (1552–1612). Volgens die brief het Rudolf (of moontlik Raphael) geglo dat die werk geskryf is deur die [[Franciskane|Franciskaan]] en ''homo universalis'' Roger Bacon (1214–1294). Hoewel Marci geskryf het dat hy sy oordeel nog oorweeg, het Voynich dit baie ernstig opgeneem en probeer om dit te verifieer. Sy oortuiging het vir tagtig jaar ’n groot invloed gehad op pogings om die manuskrip te ontcijfer. Kenners wat die manuskrip bestudeer het en vertroud was met Bacon se werk, het Bacon as outeur uitgesluit. Dit is belangrik om te besef dat Rafael Mišovský in 1644 oorlede is en dat die transaksie plaasgevind het vóór Rudolf se afsetting in 1611, minstens 55 jaar voordat Marci sy brief geskryf het. === John Dee === Die aanname dat Roger Bacon die outeur was, het Voynich tot die gevolgtrekking gebring dat dit John Dee, ’n wiskundige en astroloog aan die hof van koningin Elisabeth I, was wat die manuskrip aan Rudolf verkoop het. Dit is bekend dat John Dee ’n groot aantal werke van Roger Bacon in sy besit gehad het. Hy en sy assistent in okkulte sake, Edward Kelley, het ’n paar jaar in Boheme gewoon, in die hoop om hul dienste aan die keiser te verkoop. Die dagboeke wat John Dee noukeurig bygehou het, maak egter geen melding van die manuskrip nie, wat die hipotese onwaarskynlik maak. Indien die outeur nie Roger Bacon is nie, verdwyn John Dee ook uit beeld, tensy hy dit self geskryf het en die gerug versprei het dat dit van Roger Bacon afkomstig is. === Edward Kelley === [[Lêer:EdwKelley.jpg|thumb|Edward Kelley|left]] Die metgesel van John Dee in Praag, Edward Kelley, was ’n alchemis wat beweer het dat hy koper in goud kon verander met behulp van ’n geheime poeier wat hy uit die graf van ’n biskop in Wallis opgegrawe het. Hy het ook beweer dat hy engele kon oproep met ’n kristalbol en lang gesprekke met hulle gevoer het wat deur John Dee opgeteken is. Die taal van die engele het hy Enochies genoem, na [[Henog]], die Bybelse vader van Metusalem. Volgens oorlewering is Henog deur engele weggeneem en het hy daar ’n boek geskryf, die [[Boek van Henog]]. Daar is voorgestel dat Kelley, indien hy John Dee kon mislei met verhale oor engele, ook die manuskrip kon geskryf het om die keiser te mislei. As Roger Bacon egter nie die outeur is nie, is die verband tussen Kelley en die manuskrip nie duidelik nie. === Wilfrid Voynich === Voynich is dikwels daarvan verdink dat hy die manuskrip self vervaardig het. As handelaar in antieke boeke het hy waarskynlik die nodige kennis en middele gehad. ’n Verlore boek van Roger Bacon sou hom waarskynlik ’n fortuin besorg het. Die ontdekking in 1999 van die brief van Baresch aan Kircher sluit hierdie moontlikheid egter uit.<ref name="zandbletters" /> === Jacobus Sinapius === ’n Fotostatiese reproduksie van die eerste bladsy van die manuskrip wat Voynich voor 1921 gemaak het, toon ’n vae handskrif wat later verwyder is. Met behulp van chemikalieë het iets soos "Jacobj à Tepenece" sigbaar geword, wat verwys na Jakub Horčický z Tepence (in [[Latyn]] Jacobus Sinapius), ’n spesialis in medikasie met medisinale kruie en die persoonlike geneesheer van Rudolf II, asook die kurator van sy [[botaniese tuin]]e. Voynich en baie ander het hieruit afgelei dat Sinapius die eienaar van die manuskrip was voordat Baresch dit besit het; ander het voorgestel dat hy self die outeur kon wees. Die handskrif stem egter nie ooreen met dié van Sinapius wat onlangs gevind is nie, wat beteken dat die inskripsie moontlik deur ’n latere eienaar bygevoeg is. Die chemikalieë wat Voynich gebruik het, het ook die vellum beskadig, sodat daar nou skaars enige spoor van die handtekening oor is. Dit het selfs die vermoede laat ontstaan dat Voynich self die handtekening kon bygevoeg het om die Roger Bacon-hipotese te steun. === Jan Marci === Jan Marci het Kircher in 1638 ontmoet toe hy ’n delegasie van die Karelsuniversiteit na Rome gelei het. Oor die volgende 27 jaar het hulle baie briewe oor uiteenlopende wetenskaplike onderwerpe geskryf. Daar is gespekuleer dat Marci self die manuskrip geskryf het om Kircher in diskrediet te bring. Tog was hy ’n toegewyde Katoliek en het hy selfs ’n erelidmaatskap van die Jesuïeteorde ontvang, wat hierdie teorie minder waarskynlik maak. === Rafael Mišovský === Rafael Mišovský, die vriend van Marci, was ook ’n kriptograaf en het beweer dat hy in 1618 ’n onbreekbare kode ontwikkel het. Dit het gelei tot die hipotese dat hy self die manuskrip geskryf het om sy metode te demonstreer. Daar is egter geen bewyse hiervoor nie. === Anthony Ascham === Die kanker-navorser en amateur-kriptograaf Dr. Leonell Strong het beweer dat die manuskrip ontcijfer kan word as ’n ingewikkelde alfabetiese stelsel en dat dit geskryf is deur Anthony Ascham, ’n 16de-eeuse Engelse skrywer. Hierdie teorie is egter nie algemeen aanvaar nie. [[Lêer:Voynich manuscript pharmaceutical example 88v crop.jpg|thumb|Farmaseuties?]] == Hipoteses oor inhoud en doel == Die oorblywende blaaie gee die indruk van ’n aptekershandleiding of ’n gids vir middeleeuse en vroegmoderne [[geneeskunde]]. Die besonderhede van die illustrasies het egter baie verskillende interpretasies ontlok. === Plantkundig === Die eerste afdeling is waarskynlik ’n [[herbarium]], maar die meeste plante kon nie geïdentifiseer word nie. Enkele voorbeelde soos die driekleurviooltjie (''Viola tricolor'') en venushaarvaring (''Adiantum'') is wel herken. === Sonneblomme === Sommige meen dat een tekening ’n [[sonneblom]] uit [[Suid-Amerika]] voorstel, wat die datering sou beïnvloed. Die ooreenkoms is egter onseker en kan ook ander plante soos madeliefie (''Bellis perennis'') of kamille (''Matricaria chamomilla'') voorstel. === Alchemie === Die pype en houers in die biologiese afdeling dui moontlik op [[alchemie]]. Tog ontbreek die tipiese alchemiese simbole, wat hierdie teorie bevraagteken. === Alchemistiese herbarium === Sergio Toresella, ’n kenner op die gebied van ou herbariums, het voorgestel dat dit ’n sogenaamde alchemistiese herbarium kan wees—’n boek met denkbeeldige plante wat deur [[Kwaksalwery|kwakzalwers]] gebruik is. Hierdie boeke verskil egter stilisties van die Voynich-manuskrip. === Astrologiese herbarium === Astrologie het dikwels ’n rol gespeel in mediese praktyke. Alhoewel daar [[diereriem]]-tekens voorkom, pas die illustrasies nie duidelik binne bekende astrologiese tradisies nie. === Mikroskope en teleskope === ’n Tekening in die astrologiese afdeling toon ’n onreëlmatig gevormde voorwerp met vier arms. Sommige mense sien daarin ’n tekening van ’n [[sterrestelsel]] wat slegs met ’n teleskoop sigbaar is. Ander tekeninge lyk soos selle, beskou deur ’n mikroskoop. Dit sou ’n latere datering van die manuskrip suggereer. Die ooreenkoms is egter twyfelagtig. By nadere beskouing lyk die middelpunt van die “sterrestelsel” in die tekening meer soos ’n dam. === Verskillende outeurs === Prescott Currier, ’n kriptograaf van die [[Amerikaanse Vloot|Amerikaanse]] [[Amerikaanse Vloot|Vloot]] wat in die 1970's aan die manuskrip gewerk het, het in die plantkundige afdeling twee verskillende reekse bladsye, A en B, met verskillende statistiese eienskappe en kennelik verskillende handskrifte, onderskei. Hy het tot die gevolgtrekking gekom dat die Voynich-manuskrip die werk van twee of meer outeurs was, wat elk ’n eie dialek of spelkonvensie gebruik het, maar dieselfde alfabet gebruik het. Op grond van onlangse navorsing word dit egter weer bevraagteken. ’n Ekspert op die gebied van handskrifte het die hele manuskrip beskou as die werk van een enkele persoon. Selfs as die hele manuskrip beskou word, is daar ’n geleidelike oorgang, waarvan A en B die uiterstes vorm. Currier se waarneming kan verduidelik word deurdat die twee dele van die plantkundige afdeling in verskillende tydperke geskryf is, geskei deur ’n lang interval. == Hipoteses oor die taal == Daar is ook baie teorieë oor die taal en kodering van die manuskrip. [[Lêer:Lbalberti.JPG|thumb|Leon Battista Alberti]] === Versleuteling op grond van lettertekens === Volgens hierdie hipotese bestaan die teks van die manuskrip uit ’n gekodeerde skrif in ’n Europese taal. Met behulp van ’n algoritme is die tekens individueel na die alfabet van die manuskrip oorgedra. Dit was die uitgangspunt vir baie pogings in die twintigste eeu om die skrif te ontcijfer, onder andere deur ’n informele groep kriptograwe van die Amerikaanse National Security Agency onder leiding van William F. Friedman in die vyftigerjare. ’n Eenvoudige substitusiesifra kan uitgesluit word, want sulke kodes is maklik om te kraak. Die pogings het gefokus op ’n polialfabetiese sifrering, ontwikkel tussen 1460 en 1469 deur Leon Battista Alberti. Hiertoe behoort die Vigenère-sifra, wat verder ingewikkeld gemaak kan word deur die gebruik van nulles of soortgelyke simbole, herskikking van letters, vals woordafbrekings, ensovoorts. Sommige meen dat die klinkers uit die teks weggelaat is vir die kodering. Enkele kere is beweer dat dit op hierdie manier moontlik was om die manuskrip te ontcijfer, maar geen van hierdie pogings is algemeen aanvaar nie, veral omdat die voorgestelde ontcijferingsalgoritmes afhanklik was van soveel giswerk deur die gebruiker dat ’n betekenis aan enige willekeurige reeks tekens toegeken kon word. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat die gebruik van ’n vreemde alfabet deur ’n Europese outeur die beste verklaar kan word as ’n manier om die inligting onleesbaar te maak vir nie-ingewijden. Roger Bacon het inderdaad kennis gehad van sulke koderingstegnieke, en die geskatte ouderdom van die manuskrip stem grofweg ooreen met die opkoms van kriptografie as ’n sistematiese dissiplien. Teen hierdie hipotese spreek egter dat ’n polialfabetiese sifrering die “natuurlike” statistiese eienskappe van die teks, soos die Zipf-verspreiding, sou laat verdwyn. En alhoewel die polialfabetiese substitusie omstreeks 1467 ontdek is, het dit eers in die 16de eeu gewild geword, net iets te laat vir die Voynich-manuskrip. === Kodeboekstelsel === Volgens hierdie hipotese sou die “woorde” in die Voynich-manuskrip in werklikheid kodes wees, wat in ’n kodeboek moes opgesoek word. Die belangrikste aanduiding hiervoor is dat die struktuur en lengte van die woorde ooreenstem met [[Romeinse syfers]]. Hierdie sou in daardie tyd ’n normale keuse gewees het vir so ’n kode. Aan die ander kant is sulke kodering veral geskik vir kort boodskappe, aangesien dit buitengewoon moeilik is om te skryf en te lees. === Visuele kode === James Finn het in sy boek ''Pandora's Hope'' (2004) voorgestel dat die Voynich-manuskrip in werklikheid visueel gekodeerde [[Hebreeus]] is. As die letters korrek met behulp van die EVA getranskribeer word, kan baie van die woorde geïnterpreteer word as Hebreeuse woorde met klein aanpassings om die lees te bemoeilik. Die woord “AIN” in die manuskrip is byvoorbeeld die Hebreeuse woord vir “oog”, maar dit word geskryf as “aiin” of “aiiin” om die indruk te wek dat dit ’n ander woord is. Ook ander metodes van visuele kodering is voorgestel. Die belangrikste argument vir hierdie hipotese is dat dit verklaar waarom ander metodes so min sukses behaal het: dié is gebaseer op ’n wiskundige ontsleuteling. Die belangrikste teenargument is dat so ’n werkwyse uiters ingewikkeld is vir die ontcijferaar, as gevolg van die veelvuldige interpretasies van dieselfde teks. Dit bly onduidelik wat ’n oorspronklike ontsleuteling is en wat interpretasie van die ontcijferaar.[[Lêer:Trithemiusmoredetail.jpg|thumb|Johannes Trithemius]] === Steganografie === As die manuskrip ’n steganografiese kodering is, is die grootste deel van die teks sonder betekenis; die werklike betekenis is versteek in sekere besonderhede, byvoorbeeld elke tweede letter van elke woord, of die aantal letters per reël. Hierdie tegniek is baie oud en is byvoorbeeld reeds deur Johannes Trithemius in 1499 beskryf. Sommige meen dat die werklike teks met behulp van ’n Cardan-rooster herwin moet word. Hierdie hipotese is moeilik om te bewys of te weerlê, aangesien sulke tekste enige denkbare moeilikheidsgraad kan hê. ’n Teenargument is dat ’n teks wat op die eerste oogopslag reeds versleuteld lyk, die doel van steganografie verydel—naamlik om te verberg dat daar ’n geheime boodskap bestaan. Sommiges het voorgestel dat die boodskap versteek is in die lengte of vorm van penstrepe. Daar bestaan inderdaad vorme van steganografie wat die vorm van letters gebruik om inligting te versteek. By sterk vergroting lyk die penstrepe van die Voynich-manuskrip egter normaal, behalwe vir klein onreëlmatighede in die vellum. === Eksotiese natuurlike taal === Die taalkundige Jacques Guy het voorgestel dat die teks van die Voynich-manuskrip geskryf is in ’n eksotiese natuurlike taal, maar met ’n kunsmatige alfabet. Die woordstruktuur stem ooreen met baie tale in [[Sentraal-Asië]] en [[Oos-Asië]], soos Sino-Tibetaanse tale ([[Chinees]], [[Tibetaans]] en [[Birmaans]]), [[Austro-Asiatiese tale]] (soos [[Viëtnamees]] en [[Khmer]]) en moontlik Tai-tale ([[Thai]] en [[Lao (taal)|Lao]]). Hierdie tale het dikwels eenlettergrepige woorde met komplekse toonstelsels. Hierdie hipotese is histories moontlik, aangesien Westerlinge wat hierdie streke besoek het, dikwels fonetiese skryfstelsels ontwikkel het. Dit kan selfs vóór die tyd van [[Marco Polo]] ontstaan het, maar veral ná [[Vasco da Gama]] se seevaart na die Ooste in 1498. Die outeur kon ook uit Oos-Asië afkomstig wees. Die grootste voordeel van hierdie hipotese is dat dit ooreenstem met statistiese ontledings van die teks, soos herhalings van woorde. ’n Teenargument is dat geen duidelike Asiatiese simboliek deur kenners geïdentifiseer kon word nie. === Poliglot of spreektaal === In sy boek ''Solution of the Voynich Manuscript: A Liturgical Manual for the Endura Rite of the Cathari Heresy, the Cult of Isis'' (Oplossing van die Voynich-manuskrip: ’n liturgiese handleiding vir die Endura-rite van die Kathaarse kettery, die kultus van Isis, 1987) het Leo Levitov voorgestel dat die manuskrip ’n transkripsie is van ’n “polyglotte spreektaal”, ’n begrip wat hy gedefinieer het as “’n literêre taal vir mense wat nie Latyn verstaan nie en aan wie hierdie taal voorgelees kan word”. Hy het ’n ontsleuteling voorgestel waarin drie Voynich-letters een lettergreep vorm. Die eindresultaat is dan ’n reeks lettergrepe wat ’n mengelmoes vorm van middeleeus Vlaams met baie Oudfranse en Oudhoogduitse woorde. Volgens Levitov was die Rite van Endura niks anders as die ritueel vir gehelpte selfmoord van mense wat reeds byna dood was nie, en dit is verbind met die kathare (die bestaan van die ritueel word overigens in twyfel getrek). Hy stel dat die tekeninge van plante nie bedoel is om ’n spesifieke soort uit te beeld nie, maar dat dit geheime simbole van die godsdiens is. Die vroue in die baddens verteenwoordig die werklike selfmoord, wat volgens hom ook uit vene-siektie bestaan het: die deursny van are sodat die bloed in ’n warm bad kon vloei. Die sterrebeelde wat nie aan die hemel voorkom nie, is voorstellings van sterre op die mantel van Isis. Hierdie hipotese word om verskeie redes bevraagteken. Eerstens is die algemene siening van die kathaarse godsdiens dat dit ’n vorm van Christelike gnostisisme is en nie geassosieer word met die Egiptiese godin [[Isis]] nie. Tweedens plaas die hipotese die oorsprong van die manuskrip in die twaalfde of dertiende eeu, wat ’n heel stuk vroeër is as wat aanhangers van die Roger Bacon-hipotese aanvaar. Derdens was die Endura-rite op vas gerig, nie op vene-siektie nie. Behalwe vir sy vertaling, het Levitov geen verdere bewyse vir sy hipotese aangedra nie. === Kunsmatige taal === Op grond van die vreemde interne struktuur van die woorde van die Voynich-manuskrip het William F. Friedman en John Tiltman onafhanklik van mekaar die idee geopper dat die teks in ’n [[kunsmatige taal]] geskryf is, meer spesifiek: ’n filosofiese taal. In sulke tale is die woordeskat gebaseer op ’n sisteem, sodat die algemene betekenis van ’n woord bepaal word deur die volgorde van die letters. In die moderne kunsmatige taal Ro byvoorbeeld, is ''bofo-'' die kategorie van die kleure en elke woord wat met daardie letters begin, is ’n kleur: ''bofoc'' is rooi en ''bofof'' is geel. [[Lêer:Cardano.jpg|thumb|Girolamo Cardano]] Hierdie konsep is redelik oud en is reeds in 1668 deur John Wilkins in sy boek ''Philosophical Language'' beskryf. In die meeste voorbeelde word kategorieë onderverdeel deur die toevoeging van suffixe, en gevolglik bevat ’n teks oor ’n spesifieke onderwerp in so ’n taal baie woorde wat met dieselfde letters begin. Alle plante begin byvoorbeeld met dieselfde letters, net soos alle siektes. Dit sou die herhalings in die teks van die Voynich-manuskrip verklaar. Niemand het egter nog betekenisse van ’n voorvoegsel of agtervoegsel in die Voynich-manuskrip kon ontdek nie. Boonop is voorbeelde van filosofiese tale eers vanaf die sewentiende eeu bekend. === Grap === As gevolg van die bizare eienskappe van die teks en die illustrasies van die Voynich-manuskrip het baie mense geglo dat dit ’n grap is. In 2003 het die rekenaarwetenskaplike Gordon Rugg getoon dat ’n teks met soortgelyke eienskappe as dié van die Voynich-manuskrip geskep kan word deur gebruik te maak van ’n tabel van woordstamme, voor- en agtervoegsels wat gekies word met ’n geperforeerde papierblad. Hierdie kaartrooster is omstreeks 1550 deur Girolamo Cardano uitgevind as ’n middel tot kriptografie. Die pseudotekste wat op die manier van Gordon Rugg gegenereer word, het egter nie dieselfde woorde en frekwensies as die Voynich-manuskrip nie: die ooreenkoms is uitsluitlik visueel en nie kwantitatief nie. Hierdie eksperimente is dus nog nie oortuigend nie. === Oud-Meksikaans === Volgens die [[botanikus]] Arthur Tucker van Dover University in die Amerikaanse staat Delaware, is die waarheid soos volg: dit is ’n werk in ’n verlore taal van die huidige Meksiko. Volgens Tucker moet die manuskrip in ’n inheemse taal geskryf wees en kon dit daarom nie vertaal word nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.newscientist.com/article/dn24987-mexican-plants-could-break-code-on-gibberish-manuscript/|title=Mexican plants could break code on gibberish manuscript|last=|website=New Scientist|language=en|access-date=2026-04-06}}</ref> === Uitgestorwe plaaslike taal === In Februarie 2014 het professor Stephen Bax van die Universiteit van Bedfordshire die eerste bevindinge van sy navorsing oor die betekenis van die manuskrip gepubliseer. Aan die hand van die benoeming van plante, afgebeeld in die Voynich-manuskrip en deur kundiges geïdentifiseer, het Bax gesoek na vermelding daarvan in die teks. Hy het daarbij gebruik gemaak van tale uit die periode waarin die manuskrip vermoedelik geskryf is. Volgens Bax het hy veertien tekens en tien woorde (name) ontcijfer. Volgens hom gaan dit nie om ’n kode nie, maar om ’n ware, hoewel seldsame, slegs plaaslik gebruikte taal, wat intussen uit gebruik is.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=fpZD_3D8_WQ|title=Voynich - a provisional, partial decoding of the Voynich script|last=Bax|first=Stephen|date=2014-02-02|website=YouTube|access-date=2026-04-06}}</ref> === Proto-Romaans === Volgens ’n in 2019 gepubliseerde studie is die manuskrip opgestel in Proto-Romaans.<ref>{{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent|title=The Language and Writing System of MS408 (Voynich) Explained|website=www.tandfonline.com|language=en|doi=10.1080/02639904.2019.1599566|access-date=2026-04-06}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/05/15/onderzoeker-kraakt-de-voynich-code-honderd-jaar-oud-mysterie-va/|titel=Onderzoeker kraak Voynichmanuskripkode, honderd jaar oud middeleeuse teks opgelos|uitgever=Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie|date=15 Mei 2019|auteur=Luc De Roy|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.scientias.nl/eureka-mysterieus-voynich-manuscript-eindelijk-ontcijferd/|uitgever=Scientias.nl|titel=Eureka, misterieuse Voynichmanuskrip uiteindelik ontcijfer|bezochtdatum=19 Mei 2019}}</ref> Die studie is in die wetenskaplike wêreld baie krities ontvang. Die Universiteit van Bristol, waar die navorser werksaam is, distansieer hom van die gevolgtrekking en het die artikel tot nader orde van sy webwerf verwyder.<ref>{{Cite web|url=https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|title=No, someone hasn’t cracked the code of the mysterious Voynich manuscript [Updated]|last=Ouellette|first=Jennifer|date=2019-05-15|website=Ars Technica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201636/https://arstechnica.com/science/2019/05/no-someone-hasnt-cracked-the-code-of-the-mysterious-voynich-manuscript/|archive-date=2019-06-01|access-date=2026-04-06}}</ref> == Literatuur == * Raymond Clemens (red.), ''The Voynich Manuscript'', 2016, {{ISBN|9780300217230}} == Eksterne skakels == * [http://archive.org/stream/TheVoynichManuscript/Voynich_Manuscript#page/n0/mode/2up Die volledige Voynich-manuskrip] in die [[Internet Archive]] * {{en}} [http://www.voynich.nu/ The Voynich Manuscript], voynich.nu * {{en}} [https://web.archive.org/web/20201101054550/http://voynich.freie-literatur.de/ Voynich information browser] * {{en}} [http://www.plosone.org/article/authors/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0066344;jsessionid=6A96B932D0216951DD95E675E1A009FB Keywords and Co-Occurrence Patterns in the Voynich Manuscript], PLOS {{Commonscat|Voynich manuscript|die Voynich-manuskrip}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Appendix||2= '''Bronne''' * Kahn, David: ''The codebreakers, the comprehensive history of secret communication from ancient times to the internet'', 1996, {{ISBN|0-684-83130-9}} * Landini, Gabriel: ''Evidence of linguistic structure in the Voynich manuscript using spectral analysis'', cryptologia, Oktober 2001 * Rugg, Gordon: ''An Elegant Hoax? A Possible Solution to the Voynich Manuscript'', cryptologia Januarie 2004 }} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Voynichmanuscript|Nederlandse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Boeke]] [[Kategorie:Misterie]] ln9mp6xzn2ob2bwggd5kzx65aa133mx Nibiru 0 459974 2890967 2026-04-06T22:54:26Z BurgertB 2401 Stuur aan na [[Zecharia Sitchin]] 2890967 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Zecharia Sitchin]] 9j3c37hn8i51v1hb1roa8uiqmydi54l Tiamat (planeet) 0 459975 2890968 2026-04-06T22:55:21Z BurgertB 2401 Stuur aan na [[Zecharia Sitchin]] 2890968 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Zecharia Sitchin]] 9j3c37hn8i51v1hb1roa8uiqmydi54l Daleside 0 459976 2890981 2026-04-07T07:16:49Z JMK 649 aanstuur 2890981 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Randvaal]] h9ooeqo5qvox5lcac61tkl98lahn3cf Lockheed PV, B-34, B-37 Ventura 0 459977 2891004 2026-04-07T08:16:31Z Gaius le Roux 203341 Ek het 'n nuwe artikel geskep. 2891004 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed Ventura''' is ’n tweemotorige mediumbomwerper en patrolliebomwerper van die Tweede Wêreldoorlog. Die Ventura is in laat-1942 vir gevegsoperasies in Europa as ’n bomwerper deur die Britse Koninklike Lugmag (RAF) in gebruik geneem. Die vliegtuig is die '''PV-1''' deur die vloot van die Verenigde State van Amerika (VSA-vloot) genoem en het in 1943 in die Stille Oseaan tot die geveg toegetree. Die bomwerper is ook gebruik deur die United States Army Air Forces (USAAF), wat dit die '''Lockheed B-34''' (Lexington) en die '''B-37''' (as opleidingsvliegtuig) genoem het. Die Britse gemenebesmagte het dit ook in verskeie rolle gebruik, insluitende vir oorlogvoering teen skepe en die opsporing en aanval van duikbote. Die Lockheed Ventura was ’n militêre ontwikkeling van die Lodestar-transportvliegtuig en is oorspronklik ingevolge ’n bestelling van die Britse regering ontwerp en vervaardig. Die eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg en Merk I-weergawes is in 1942 as mediumbomwerpers deur die Britse Koninklike Lugmag in gebruik geneem. (Hulle het vier masjiengewere in die neus gehad en twee of vier gewere in ’n koepel op die rug en twee gewere op die buik gehad wat agtertoe vuur; altesaam 188 is vervaardig.) Die Merk I is deur die Ventura II en IIA vir die Britse Koninklike Lugmag gevolg. Hierdie variante is ingevolge Amerikaanse kontrakte deur Vega geproduseer en is op ’n bruikleengrondslag aan die Britse bomwerperkommandement verskaf en het die benaming B-34 gehad. Volgende aan die beurt was die Merk III (VSA-benaming O-56, later B-37), maar net 18 is afgelewer. Die finale variant was die PV-1, wat hoofsaaklik as ’n patrolliebomwerper vir die VSA-vloot vervaardig is. Dit het ’n omhulde neus met twee vaste masjiengewere gehad. Altesaam 1600 PV-1’s is geproduseer, waarvan 388 op ’n bruikleengrondslag as Ventura IV’s of GR.V’s aan die kuskommandement van die Koninklike Britse Lugmag afgelewer is. Hierdie vliegtuie het wydverspreide diens met verskeie gemenebes-lugmagte gesien. Die totale Ventura/B-34/PV-produksie het uit 2475 vliegtuie bestaan.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=601, 602 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === SALM-B-34’s === B-34 Ventura II-vliegtuie het in 1942 by Lugmagstasie Brooklyn (later bekend as Lugmagbasis Ysterplaat) begin aankom. In 1946 het die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) besluit om 62 B-34 Venturas te hou. Hierdie vliegtuie is soos volg toegewys: 21 Eskader en 60 Eskader by Swartkop, 24 Eskader by Bloemspruit en die bomwerping-en-skietoefen-en-lugnavigasieskool by Langebaanweg. Die laaste B-34 het vanaf Bloemspruit gevlieg toe 24 Eskader toegemaak is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=265, 268 |language=en}}</ref> ==== Lockheed B-34 Ventura II konstruksienommer 137-4642 ==== Die Ventura II met die konstruksienommer 137-4642 het die reeksnommers AJ504 in die Britse Koninklike Lugmag (RAF) en 6112 in die Suid-Afrikaanse Lugmag gehad.<ref name=":0" /> Die Ventura met die reeksnommer 6112 word hieronder op 9 Februarie 2003 by SALM-museum Swartkop geïllustreer. In die nabyfoto kan die dowwe reeksnommer 6112 en die kodeletters AR gesien word. === SALM-PV-1’s === Die SALM het in 1946 besluit om 86 Lockheed PV-1 Ventura Merk V-patrolliebomwerpers te hou. Die kus-eskaders, naamlik  17, 22 en 27 Eskader, het die PV-1’s gebruik. Sommige van die PV-1’s was in diens van die SALM tot 1959.<ref name=":0" /> === Venturas van die SAL-vakleerlingskool === Die vakleerlingskool van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) het Lockheed PV-1 Venturas vir die opleiding van vakleerlinge gebruik. TS-nommers (Tegniese Skool-nommers) is aan die Venturas toegeken. Min van hulle het hulle vorige merke opgehad. Hulle het almal oranje stertvnne en swart of blou “vlieënde springbokke” en sommiges het blou enjinkappe gehad. Een het in ’n stadium ’n gedeeltelikeSAL-kleurskema en nog een ’n feitlik volledige skema (kompleet met geverfde lynvliegtuigvensters) gehad. Hierdie Venturas was van TS302 tot TS307 genommer. Die besonderhede wat hieronder weerspieël word, is by twee verskillende geleenthede (insluitende een op 6 Mei 1977) deur Dave Becker bevestig. Let egter daarop dat die inligting in Brent 2005 in sekere opsigte verskil van dié wat hieronder weergegee word. * TS302: Volledige SAL-skema, gebruik as ’n kajuitlaaiopleidingsvliegtuig * TS303: Kon.-no. 5865; ex-VSA-vloot BuNo 34965; gebruik as ’n kontrole-instellingopleidingsvliegtuig; naam ''Sleep John'' ''B''; reeksnommer in swart op agterste deel van romp * TS304: Kon.-no. 6059, moontlik ex-6473 (Let Wel: Volgens Brent 2005 is dit egter 6476.); kode GZQG; ex BuNo 48823; naam ''Baltimore Babe''; niestandaard- ekstra syvenster op neus * TS305: ex-SALM-radioroepsein MFSMB; BuNo 34659, 34859 of 34959; naam ''Moeras Padda''; wapens – passer en tier op die neus; moontlik SALM 6447 (Brent 2005 = BuNo 34965) * TS306: Kon.-no.6290, ex 6498; radioroepsein MFSMR; BuNo 49474; volledigste van die ses vliegtuie; naam ''Jane''; gebruik vir die ambagstoetsing van vakleerlinge * TS307: Kon.-no.6295, ex 6525, radioroepsein MFSGT; BuNo 49479; enjins, neus en die grootste deel van bakboordromp verwyder; gebruik vir lugraaminstruksie Die hele gedeelte hierbo is op Aviation Society of Africa Julie 1977 en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=July 1977 |title=SAA’s Non-flying Fleet |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=IV |issue=7 |pages=9 to 11}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=276 |language=en}}</ref> '''Latere gebeure''' * TS302: SALM 6423, RAF FP564; Whitehills Radio Flyers Club * TS303: SALM 6447, RAF FP682; vertoon by SALM-museum Ysterplaat * TS304: SALM 6476, RAF JT808; in modulêre vorm omskep en gedurende 1983 opgesny * TS305: SALM 6432, RAF FP607; vertoon by Edenvale MOTHS * TS306: SALM 6498, RAF JT867; vertoon by SALM-museum Swartkop * TS307: SALM 6525, RAF JT872; romp by Burgerlike Lugvaart, Johannesburg Internasionale Lughawe Hierdie paragraaf is op ''Winged Springboks'' en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=29 |language=en}}</ref> === Individuele Ventura PV-1-konstruksienommers === ==== Konstruksienommer 237-5649 ==== Die Ventura met die reeksnommer 6432 is vir vertoning na die Marais Steyn-park in Edenvale naby Johannesburg verskuif. Die SAL en die SALM-msueum het die vliegtuig tot statiesevertoontoestand gerestoureer. Hierdie skroefvliegtuig is in September 1943 aan 23 Eskader van die SALM afgelewer en het die radioroepsein MFSMB gehad. Dit is in Augustus 1955 vir BBP-take omskep en is in November 1958 aan diens onttrek. Die masjien is sedert 1961 (toe hy aan die SAL verkoop is) tot sy restourasie in 1985 in die vakleerlingskool van die SAL by Jan Smuts-lughawe gebruik. Die SALM-museum het verskeie ontbrekende onderdele uit sy groot voorraad Ventura-dele geskenk om nommer 6432 tot sy glorieryke oorlogtydse voorkoms te restoureer.<ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=February 1986 |title=MILITARY AVIATION: AIRCRAFT OF THE SAAF |journal=African Air Review |volume=12 |issue=February 1986 |pages=3 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6432 het die konstruksienommer 237-5649 en die BuNo 34759. Die vliegmasjien was voorheen TS305 by die SAL-vakleerlingskool en FP607 in die Britse Koninklike Lugmag.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=275 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 237-5855 ==== '''Kort geskiedenis''' * Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6447 is in 1943 as ’n Lockheed 37 PV-1 Ventura GR.5 met die BuNo 34965 en die konstruksienommer 237-5855 gebou. Hy het in die Britse Koninklike Lugmag die reeksnommer FP682 gehad. * Van 6 November 1943 tot 23 Augustus 1945 is die vliegtuig deur 25 Eskader bedryf. Daarna het die masjien na 23 Eskader, 1 Lugdepot, 3 Lugdepot en 10 Vleuel gegaan. Dit is in September 1944 by Fisantekraal getoets. * Van 23 Augustus 1945 tot 24 Januarie 1958 is die skroefvliegtuig op die pendeldiens tussen Pretoria en Kaïro gebruik. Tussen Januarie en Maart 1958 is die vliegtuig van die SALM-boeke geskrap en aan die SAL verkoop (dit is as instruksielugraam met die reeksnommer TS303 deur die SAL gebruik). * Tussen 27 Oktober 1988 en 10 Mei 1990 is die masjien agter ’n voorhaker gesleep en het op 3 November 1988 by Lugmagbasis Ysterplaat aangekom en daar is met die restourasie van die vliegtuig begin. Die Ventura het op 11 Mei 1990 uit die verfwinkel gekom en die vyfde vertoonvliegtuig by SALM-museum Ysterplaat geword. Die inligting in hierdie paragraaf is op 2 Desember 2005 van inligtingsborde langs die vliegtuig in SALM-museum Ysterplaat bekom. ==== Konstruksienommer 237-6219 ==== Die vliegtuig is in 1944 as BuNo 49403 vir die VSA-vloot gebou. Daarna is dit met die reeksnommer JT861 duer die Britse Koninklike Lugmag gebruik. Vervolgens is dit as reeksnommer 6487 deur die SALM bedryf. In SALM-diens het die skroefvliegtuig diens met 29 Eskader by Darling gedoen (radioroepsein MFSFD). Later is die vliegtuig in ’n BBP-weergawe omskep en is vanaf Julie 1946 deur die BBP-vlug van 28 Eskader gebruik. Die masjien is van Julie 1946 tot Mei 1948 deur generaal JC Smuts gebruik en het later die naam ''Klein Tierberg'' gekry. Die Ventura het op 27 September 1960 na 15 Lugdepot gegaan en is op 14 Mei 1970 van die SALM se boeke geskrap. Die volgende eienaar van die vliegmasjien was die Suid-Afrikaanse Mediese Korps-opleidingsentrum, waar dit as grondopleidingsvliegtuig vir die laai van ongevalle in vliegtuie gemodifiseer is. Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag-museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loods nommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=Newredruth, South Africa |pages=6, 18 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 237-6290 ==== Die Lockheed PV-1 Ventura Mk V met die reeksnommer 6498 het die konstruksienommer 237-6290 en het die lewe as BuNo 49474 van die VSA-vloot begin. Hy het ook die reeksnommer JT867 in die Britse Koninklike Lugmag gehad. As SALM-vliegtuig het hy in ’n stadium die kode MS-R gehad (“MS” was die kode vir 17 Eskader).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=277 |language=en}}</ref> 0edwi8tc3ob430h198xpvcrd9l5ynht 2891011 2891004 2026-04-07T08:22:44Z Oesjaar 7467 /* Konstruksienommer 237-6290 */ Verbeter 2891011 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed Ventura''' is ’n tweemotorige mediumbomwerper en patrolliebomwerper van die Tweede Wêreldoorlog. Die Ventura is in laat-1942 vir gevegsoperasies in Europa as ’n bomwerper deur die Britse Koninklike Lugmag (RAF) in gebruik geneem. Die vliegtuig is die '''PV-1''' deur die vloot van die Verenigde State van Amerika (VSA-vloot) genoem en het in 1943 in die Stille Oseaan tot die geveg toegetree. Die bomwerper is ook gebruik deur die United States Army Air Forces (USAAF), wat dit die '''Lockheed B-34''' (Lexington) en die '''B-37''' (as opleidingsvliegtuig) genoem het. Die Britse gemenebesmagte het dit ook in verskeie rolle gebruik, insluitende vir oorlogvoering teen skepe en die opsporing en aanval van duikbote. Die Lockheed Ventura was ’n militêre ontwikkeling van die Lodestar-transportvliegtuig en is oorspronklik ingevolge ’n bestelling van die Britse regering ontwerp en vervaardig. Die eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg en Merk I-weergawes is in 1942 as mediumbomwerpers deur die Britse Koninklike Lugmag in gebruik geneem. (Hulle het vier masjiengewere in die neus gehad en twee of vier gewere in ’n koepel op die rug en twee gewere op die buik gehad wat agtertoe vuur; altesaam 188 is vervaardig.) Die Merk I is deur die Ventura II en IIA vir die Britse Koninklike Lugmag gevolg. Hierdie variante is ingevolge Amerikaanse kontrakte deur Vega geproduseer en is op ’n bruikleengrondslag aan die Britse bomwerperkommandement verskaf en het die benaming B-34 gehad. Volgende aan die beurt was die Merk III (VSA-benaming O-56, later B-37), maar net 18 is afgelewer. Die finale variant was die PV-1, wat hoofsaaklik as ’n patrolliebomwerper vir die VSA-vloot vervaardig is. Dit het ’n omhulde neus met twee vaste masjiengewere gehad. Altesaam 1600 PV-1’s is geproduseer, waarvan 388 op ’n bruikleengrondslag as Ventura IV’s of GR.V’s aan die kuskommandement van die Koninklike Britse Lugmag afgelewer is. Hierdie vliegtuie het wydverspreide diens met verskeie gemenebes-lugmagte gesien. Die totale Ventura/B-34/PV-produksie het uit 2475 vliegtuie bestaan.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=601, 602 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === SALM-B-34’s === B-34 Ventura II-vliegtuie het in 1942 by Lugmagstasie Brooklyn (later bekend as Lugmagbasis Ysterplaat) begin aankom. In 1946 het die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) besluit om 62 B-34 Venturas te hou. Hierdie vliegtuie is soos volg toegewys: 21 Eskader en 60 Eskader by Swartkop, 24 Eskader by Bloemspruit en die bomwerping-en-skietoefen-en-lugnavigasieskool by Langebaanweg. Die laaste B-34 het vanaf Bloemspruit gevlieg toe 24 Eskader toegemaak is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=265, 268 |language=en}}</ref> ==== Lockheed B-34 Ventura II konstruksienommer 137-4642 ==== Die Ventura II met die konstruksienommer 137-4642 het die reeksnommers AJ504 in die Britse Koninklike Lugmag (RAF) en 6112 in die Suid-Afrikaanse Lugmag gehad.<ref name=":0" /> Die Ventura met die reeksnommer 6112 word hieronder op 9 Februarie 2003 by SALM-museum Swartkop geïllustreer. In die nabyfoto kan die dowwe reeksnommer 6112 en die kodeletters AR gesien word. === SALM-PV-1’s === Die SALM het in 1946 besluit om 86 Lockheed PV-1 Ventura Merk V-patrolliebomwerpers te hou. Die kus-eskaders, naamlik  17, 22 en 27 Eskader, het die PV-1’s gebruik. Sommige van die PV-1’s was in diens van die SALM tot 1959.<ref name=":0" /> === Venturas van die SAL-vakleerlingskool === Die vakleerlingskool van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) het Lockheed PV-1 Venturas vir die opleiding van vakleerlinge gebruik. TS-nommers (Tegniese Skool-nommers) is aan die Venturas toegeken. Min van hulle het hulle vorige merke opgehad. Hulle het almal oranje stertvnne en swart of blou “vlieënde springbokke” en sommiges het blou enjinkappe gehad. Een het in ’n stadium ’n gedeeltelikeSAL-kleurskema en nog een ’n feitlik volledige skema (kompleet met geverfde lynvliegtuigvensters) gehad. Hierdie Venturas was van TS302 tot TS307 genommer. Die besonderhede wat hieronder weerspieël word, is by twee verskillende geleenthede (insluitende een op 6 Mei 1977) deur Dave Becker bevestig. Let egter daarop dat die inligting in Brent 2005 in sekere opsigte verskil van dié wat hieronder weergegee word. * TS302: Volledige SAL-skema, gebruik as ’n kajuitlaaiopleidingsvliegtuig * TS303: Kon.-no. 5865; ex-VSA-vloot BuNo 34965; gebruik as ’n kontrole-instellingopleidingsvliegtuig; naam ''Sleep John'' ''B''; reeksnommer in swart op agterste deel van romp * TS304: Kon.-no. 6059, moontlik ex-6473 (Let Wel: Volgens Brent 2005 is dit egter 6476.); kode GZQG; ex BuNo 48823; naam ''Baltimore Babe''; niestandaard- ekstra syvenster op neus * TS305: ex-SALM-radioroepsein MFSMB; BuNo 34659, 34859 of 34959; naam ''Moeras Padda''; wapens – passer en tier op die neus; moontlik SALM 6447 (Brent 2005 = BuNo 34965) * TS306: Kon.-no.6290, ex 6498; radioroepsein MFSMR; BuNo 49474; volledigste van die ses vliegtuie; naam ''Jane''; gebruik vir die ambagstoetsing van vakleerlinge * TS307: Kon.-no.6295, ex 6525, radioroepsein MFSGT; BuNo 49479; enjins, neus en die grootste deel van bakboordromp verwyder; gebruik vir lugraaminstruksie Die hele gedeelte hierbo is op Aviation Society of Africa Julie 1977 en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=July 1977 |title=SAA’s Non-flying Fleet |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=IV |issue=7 |pages=9 to 11}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=276 |language=en}}</ref> '''Latere gebeure''' * TS302: SALM 6423, RAF FP564; Whitehills Radio Flyers Club * TS303: SALM 6447, RAF FP682; vertoon by SALM-museum Ysterplaat * TS304: SALM 6476, RAF JT808; in modulêre vorm omskep en gedurende 1983 opgesny * TS305: SALM 6432, RAF FP607; vertoon by Edenvale MOTHS * TS306: SALM 6498, RAF JT867; vertoon by SALM-museum Swartkop * TS307: SALM 6525, RAF JT872; romp by Burgerlike Lugvaart, Johannesburg Internasionale Lughawe Hierdie paragraaf is op ''Winged Springboks'' en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=29 |language=en}}</ref> === Individuele Ventura PV-1-konstruksienommers === ==== Konstruksienommer 237-5649 ==== Die Ventura met die reeksnommer 6432 is vir vertoning na die Marais Steyn-park in Edenvale naby Johannesburg verskuif. Die SAL en die SALM-msueum het die vliegtuig tot statiesevertoontoestand gerestoureer. Hierdie skroefvliegtuig is in September 1943 aan 23 Eskader van die SALM afgelewer en het die radioroepsein MFSMB gehad. Dit is in Augustus 1955 vir BBP-take omskep en is in November 1958 aan diens onttrek. Die masjien is sedert 1961 (toe hy aan die SAL verkoop is) tot sy restourasie in 1985 in die vakleerlingskool van die SAL by Jan Smuts-lughawe gebruik. Die SALM-museum het verskeie ontbrekende onderdele uit sy groot voorraad Ventura-dele geskenk om nommer 6432 tot sy glorieryke oorlogtydse voorkoms te restoureer.<ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=February 1986 |title=MILITARY AVIATION: AIRCRAFT OF THE SAAF |journal=African Air Review |volume=12 |issue=February 1986 |pages=3 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6432 het die konstruksienommer 237-5649 en die BuNo 34759. Die vliegmasjien was voorheen TS305 by die SAL-vakleerlingskool en FP607 in die Britse Koninklike Lugmag.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=275 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 237-5855 ==== '''Kort geskiedenis''' * Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6447 is in 1943 as ’n Lockheed 37 PV-1 Ventura GR.5 met die BuNo 34965 en die konstruksienommer 237-5855 gebou. Hy het in die Britse Koninklike Lugmag die reeksnommer FP682 gehad. * Van 6 November 1943 tot 23 Augustus 1945 is die vliegtuig deur 25 Eskader bedryf. Daarna het die masjien na 23 Eskader, 1 Lugdepot, 3 Lugdepot en 10 Vleuel gegaan. Dit is in September 1944 by Fisantekraal getoets. * Van 23 Augustus 1945 tot 24 Januarie 1958 is die skroefvliegtuig op die pendeldiens tussen Pretoria en Kaïro gebruik. Tussen Januarie en Maart 1958 is die vliegtuig van die SALM-boeke geskrap en aan die SAL verkoop (dit is as instruksielugraam met die reeksnommer TS303 deur die SAL gebruik). * Tussen 27 Oktober 1988 en 10 Mei 1990 is die masjien agter ’n voorhaker gesleep en het op 3 November 1988 by Lugmagbasis Ysterplaat aangekom en daar is met die restourasie van die vliegtuig begin. Die Ventura het op 11 Mei 1990 uit die verfwinkel gekom en die vyfde vertoonvliegtuig by SALM-museum Ysterplaat geword. Die inligting in hierdie paragraaf is op 2 Desember 2005 van inligtingsborde langs die vliegtuig in SALM-museum Ysterplaat bekom. ==== Konstruksienommer 237-6219 ==== Die vliegtuig is in 1944 as BuNo 49403 vir die VSA-vloot gebou. Daarna is dit met die reeksnommer JT861 duer die Britse Koninklike Lugmag gebruik. Vervolgens is dit as reeksnommer 6487 deur die SALM bedryf. In SALM-diens het die skroefvliegtuig diens met 29 Eskader by Darling gedoen (radioroepsein MFSFD). Later is die vliegtuig in ’n BBP-weergawe omskep en is vanaf Julie 1946 deur die BBP-vlug van 28 Eskader gebruik. Die masjien is van Julie 1946 tot Mei 1948 deur generaal JC Smuts gebruik en het later die naam ''Klein Tierberg'' gekry. Die Ventura het op 27 September 1960 na 15 Lugdepot gegaan en is op 14 Mei 1970 van die SALM se boeke geskrap. Die volgende eienaar van die vliegmasjien was die Suid-Afrikaanse Mediese Korps-opleidingsentrum, waar dit as grondopleidingsvliegtuig vir die laai van ongevalle in vliegtuie gemodifiseer is. Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag-museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loods nommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=Newredruth, South Africa |pages=6, 18 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 237-6290 ==== Die Lockheed PV-1 Ventura Mk V met die reeksnommer 6498 het die konstruksienommer 237-6290 en het die lewe as BuNo 49474 van die VSA-vloot begin. Hy het ook die reeksnommer JT867 in die Britse Koninklike Lugmag gehad. As SALM-vliegtuig het hy in ’n stadium die kode MS-R gehad (“MS” was die kode vir 17 Eskader).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=277 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} byw6zdaowmpw0r15tmmnqariggzdxpk 2891025 2891011 2026-04-07T08:44:25Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2891025 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed Ventura''' is ’n tweemotorige mediumbomwerper en patrolliebomwerper van die Tweede Wêreldoorlog. Die Ventura is in laat-1942 vir gevegsoperasies in Europa as ’n bomwerper deur die Britse Koninklike Lugmag (RAF) in gebruik geneem. Die vliegtuig is die '''PV-1''' deur die vloot van die Verenigde State van Amerika (VSA-vloot) genoem en het in 1943 in die Stille Oseaan tot die geveg toegetree. Die bomwerper is ook gebruik deur die United States Army Air Forces (USAAF), wat dit die '''Lockheed B-34''' (Lexington) en die '''B-37''' (as opleidingsvliegtuig) genoem het. Die Britse gemenebesmagte het dit ook in verskeie rolle gebruik, insluitende vir oorlogvoering teen skepe en die opsporing en aanval van duikbote. Die Lockheed Ventura was ’n militêre ontwikkeling van die Lodestar-transportvliegtuig en is oorspronklik ingevolge ’n bestelling van die Britse regering ontwerp en vervaardig. Die eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg en Merk I-weergawes is in 1942 as mediumbomwerpers deur die Britse Koninklike Lugmag in gebruik geneem. (Hulle het vier masjiengewere in die neus gehad en twee of vier gewere in ’n koepel op die rug en twee gewere op die buik gehad wat agtertoe vuur; altesaam 188 is vervaardig.) Die Merk I is deur die Ventura II en IIA vir die Britse Koninklike Lugmag gevolg. Hierdie variante is ingevolge Amerikaanse kontrakte deur Vega geproduseer en is op ’n bruikleengrondslag aan die Britse bomwerperkommandement verskaf en het die benaming B-34 gehad. Volgende aan die beurt was die Merk III (VSA-benaming O-56, later B-37), maar net 18 is afgelewer. Die finale variant was die PV-1, wat hoofsaaklik as ’n patrolliebomwerper vir die VSA-vloot vervaardig is. Dit het ’n omhulde neus met twee vaste masjiengewere gehad. Altesaam 1600 PV-1’s is geproduseer, waarvan 388 op ’n bruikleengrondslag as Ventura IV’s of GR.V’s aan die kuskommandement van die Koninklike Britse Lugmag afgelewer is. Hierdie vliegtuie het wydverspreide diens met verskeie gemenebes-lugmagte gesien. Die totale Ventura/B-34/PV-produksie het uit 2475 vliegtuie bestaan.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=601, 602 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === SALM-B-34’s === B-34 Ventura II-vliegtuie het in 1942 by Lugmagstasie Brooklyn (later bekend as Lugmagbasis Ysterplaat) begin aankom. In 1946 het die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) besluit om 62 B-34 Venturas te hou. Hierdie vliegtuie is soos volg toegewys: 21 Eskader en 60 Eskader by Swartkop, 24 Eskader by Bloemspruit en die bomwerping-en-skietoefen-en-lugnavigasieskool by Langebaanweg. Die laaste B-34 het vanaf Bloemspruit gevlieg toe 24 Eskader toegemaak is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=265, 268 |language=en}}</ref> ==== Lockheed B-34 Ventura II konstruksienommer 137-4642 ==== Die Ventura II met die konstruksienommer 137-4642 het die reeksnommers AJ504 in die Britse Koninklike Lugmag (RAF) en 6112 in die Suid-Afrikaanse Lugmag gehad.<ref name=":0" /> Die Ventura met die reeksnommer 6112 word hieronder op 9 Februarie 2003 by SALM-museum Swartkop geïllustreer. In die nabyfoto kan die dowwe reeksnommer 6112 en die kodeletters AR gesien word. === SALM-PV-1’s === Die SALM het in 1946 besluit om 86 Lockheed PV-1 Ventura Merk V-patrolliebomwerpers te hou. Die kus-eskaders, naamlik  17, 22 en 27 Eskader, het die PV-1’s gebruik. Sommige van die PV-1’s was in diens van die SALM tot 1959.<ref name=":0" /> === Venturas van die SAL-vakleerlingskool === Die vakleerlingskool van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) het Lockheed PV-1 Venturas vir die opleiding van vakleerlinge gebruik. TS-nommers (Tegniese Skool-nommers) is aan die Venturas toegeken. Min van hulle het hulle vorige merke opgehad. Hulle het almal oranje stertvnne en swart of blou “vlieënde springbokke” gehad en sommiges het blou enjinkappe gehad. Een het in ’n stadium ’n gedeeltelikeSAL-kleurskema en nog een ’n feitlik volledige skema (kompleet met geverfde lynvliegtuigvensters) gehad. Hierdie Venturas was van TS302 tot TS307 genommer. Die besonderhede wat hieronder weerspieël word, is by twee verskillende geleenthede (insluitende een op 6 Mei 1977) deur Dave Becker bevestig. Let egter daarop dat die inligting in Brent 2005 in sekere opsigte verskil van dié wat hieronder weergegee word. * TS302: Volledige SAL-skema, gebruik as ’n kajuitlaaiopleidingsvliegtuig * TS303: Kon.-no. 5865; ex-VSA-vloot BuNo 34965; gebruik as ’n kontrole-instellingopleidingsvliegtuig; naam ''Sleep John'' ''B''; reeksnommer in swart op agterste deel van romp * TS304: Kon.-no. 6059, moontlik ex-6473 (Let Wel: Volgens Brent 2005 is dit egter 6476.); kode GZQG; ex BuNo 48823; naam ''Baltimore Babe''; niestandaard- ekstra syvenster op neus * TS305: ex-SALM-radioroepsein MFSMB; BuNo 34659, 34859 of 34959; naam ''Moeras Padda''; wapens – passer en tier op die neus; moontlik SALM 6447 (Brent 2005 = BuNo 34965) * TS306: Kon.-no.6290, ex 6498; radioroepsein MFSMR; BuNo 49474; volledigste van die ses vliegtuie; naam ''Jane''; gebruik vir die ambagstoetsing van vakleerlinge * TS307: Kon.-no.6295, ex 6525, radioroepsein MFSGT; BuNo 49479; enjins, neus en die grootste deel van bakboordromp verwyder; gebruik vir lugraaminstruksie Die hele gedeelte hierbo is op Aviation Society of Africa Julie 1977 en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=July 1977 |title=SAA’s Non-flying Fleet |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=IV |issue=7 |pages=9 to 11}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=276 |language=en}}</ref> '''Latere gebeure''' * TS302: SALM 6423, RAF FP564; Whitehills Radio Flyers Club * TS303: SALM 6447, RAF FP682; vertoon by SALM-museum Ysterplaat * TS304: SALM 6476, RAF JT808; in modulêre vorm omskep en gedurende 1983 opgesny * TS305: SALM 6432, RAF FP607; vertoon by Edenvale MOTHS * TS306: SALM 6498, RAF JT867; vertoon by SALM-museum Swartkop * TS307: SALM 6525, RAF JT872; romp by Burgerlike Lugvaart, Johannesburg Internasionale Lughawe Hierdie paragraaf is op ''Winged Springboks'' en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=29 |language=en}}</ref> === Individuele Ventura PV-1-konstruksienommers === ==== Konstruksienommer 237-5649 ==== Die Ventura met die reeksnommer 6432 is vir vertoning na die Marais Steyn-park in Edenvale naby Johannesburg verskuif. Die SAL en die SALM-msueum het die vliegtuig tot statiesevertoontoestand gerestoureer. Hierdie skroefvliegtuig is in September 1943 aan 23 Eskader van die SALM afgelewer en het die radioroepsein MFSMB gehad. Dit is in Augustus 1955 vir BBP-take omskep en is in November 1958 aan diens onttrek. Die masjien is sedert 1961 (toe hy aan die SAL verkoop is) tot sy restourasie in 1985 in die vakleerlingskool van die SAL by Jan Smuts-lughawe gebruik. Die SALM-museum het verskeie ontbrekende onderdele uit sy groot voorraad Ventura-dele geskenk om nommer 6432 tot sy glorieryke oorlogtydse voorkoms te restoureer.<ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=February 1986 |title=MILITARY AVIATION: AIRCRAFT OF THE SAAF |journal=African Air Review |volume=12 |issue=February 1986 |pages=3 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6432 het die konstruksienommer 237-5649 en die BuNo 34759. Die vliegmasjien was voorheen TS305 by die SAL-vakleerlingskool en FP607 in die Britse Koninklike Lugmag.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=275 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 237-5855 ==== '''Kort geskiedenis''' * Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6447 is in 1943 as ’n Lockheed 37 PV-1 Ventura GR.5 met die BuNo 34965 en die konstruksienommer 237-5855 gebou. Hy het in die Britse Koninklike Lugmag die reeksnommer FP682 gehad. * Van 6 November 1943 tot 23 Augustus 1945 is die vliegtuig deur 25 Eskader bedryf. Daarna het die masjien na 23 Eskader, 1 Lugdepot, 3 Lugdepot en 10 Vleuel gegaan. Dit is in September 1944 by Fisantekraal getoets. * Van 23 Augustus 1945 tot 24 Januarie 1958 is die skroefvliegtuig op die pendeldiens tussen Pretoria en Kaïro gebruik. Tussen Januarie en Maart 1958 is die vliegtuig van die SALM-boeke geskrap en aan die SAL verkoop (dit is as instruksielugraam met die reeksnommer TS303 deur die SAL gebruik). * Tussen 27 Oktober 1988 en 10 Mei 1990 is die masjien agter ’n voorhaker gesleep en het op 3 November 1988 by Lugmagbasis Ysterplaat aangekom, en daar is met die restourasie van die vliegtuig begin. Die Ventura het op 11 Mei 1990 uit die verfwinkel gekom en die vyfde vertoonvliegtuig by SALM-museum Ysterplaat geword. Die inligting in hierdie paragraaf is op 2 Desember 2005 van inligtingsborde langs die vliegtuig in SALM-museum Ysterplaat bekom. ==== Konstruksienommer 237-6219 ==== Die vliegtuig is in 1944 as BuNo 49403 vir die VSA-vloot gebou. Daarna is dit met die reeksnommer JT861 deur die Britse Koninklike Lugmag gebruik. Vervolgens is dit as reeksnommer 6487 deur die SALM bedryf. In SALM-diens het die skroefvliegtuig diens met 29 Eskader by Darling gedoen (radioroepsein MFSFD). Later is die vliegtuig in ’n BBP-weergawe omskep en is vanaf Julie 1946 deur die BBP-vlug van 28 Eskader gebruik. Die masjien is van Julie 1946 tot Mei 1948 deur generaal JC Smuts gebruik en het later die naam ''Klein Tierberg'' gekry. Die Ventura het op 27 September 1960 na 15 Lugdepot gegaan en is op 14 Mei 1970 van die SALM se boeke geskrap. Die volgende eienaar van die vliegmasjien was die Suid-Afrikaanse Mediese Korps-opleidingsentrum, waar dit as grondopleidingsvliegtuig vir die laai van ongevalle in vliegtuie gemodifiseer is. Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag-museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loods nommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=Newredruth, South Africa |pages=6, 18 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 237-6290 ==== Die Lockheed PV-1 Ventura Mk V met die reeksnommer 6498 het die konstruksienommer 237-6290 en het die lewe as BuNo 49474 van die VSA-vloot begin. Hy het ook die reeksnommer JT867 in die Britse Koninklike Lugmag gehad. As SALM-vliegtuig het hy in ’n stadium die kode MS-R gehad (“MS” was die kode vir 17 Eskader).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=277 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} sw61kp53hqnqzcjlg35em26j8ejpbsx 2891031 2891025 2026-04-07T09:14:16Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's en byskrifte bygevoeg. 2891031 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lockheed B-34 USAAF in flight.jpg|duimnael|USAAF Lockheed B-34]] Die '''Lockheed Ventura''' is ’n tweemotorige mediumbomwerper en patrolliebomwerper van die Tweede Wêreldoorlog. Die Ventura is in laat-1942 vir gevegsoperasies in Europa as ’n bomwerper deur die Britse Koninklike Lugmag (RAF) in gebruik geneem. Die vliegtuig is die '''PV-1''' deur die vloot van die Verenigde State van Amerika (VSA-vloot) genoem en het in 1943 in die Stille Oseaan tot die geveg toegetree. Die bomwerper is ook gebruik deur die United States Army Air Forces (USAAF), wat dit die '''Lockheed B-34''' (Lexington) en die '''B-37''' (as opleidingsvliegtuig) genoem het. Die Britse gemenebesmagte het dit ook in verskeie rolle gebruik, insluitende vir oorlogvoering teen skepe en die opsporing en aanval van duikbote. [[Lêer:Lockheed B-37 USAAF.jpg|duimnael|USAAF Lockheed B-37]] [[Lêer:Lockheed Ventura - Royal Air Force Coastal Command, 1939-1945. CM6226.jpg|duimnael|Lockheed Ventura GR Merk V’s van die SALM se 22 Eskader]] Die Lockheed Ventura was ’n militêre ontwikkeling van die Lodestar-transportvliegtuig en is oorspronklik ingevolge ’n bestelling van die Britse regering ontwerp en vervaardig. Die eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg en Merk I-weergawes is in 1942 as mediumbomwerpers deur die Britse Koninklike Lugmag in gebruik geneem. (Hulle het vier masjiengewere in die neus gehad en twee of vier gewere in ’n koepel op die rug en twee gewere op die buik gehad wat agtertoe vuur; altesaam 188 is vervaardig.) Die Merk I is deur die Ventura II en IIA vir die Britse Koninklike Lugmag gevolg. Hierdie variante is ingevolge Amerikaanse kontrakte deur Vega geproduseer en is op ’n bruikleengrondslag aan die Britse bomwerperkommandement verskaf en het die benaming B-34 gehad. Volgende aan die beurt was die Merk III (VSA-benaming O-56, later B-37), maar net 18 is afgelewer. Die finale variant was die PV-1, wat hoofsaaklik as ’n patrolliebomwerper vir die VSA-vloot vervaardig is. Dit het ’n omhulde neus met twee vaste masjiengewere gehad. Altesaam 1600 PV-1’s is geproduseer, waarvan 388 op ’n bruikleengrondslag as Ventura IV’s of GR.V’s aan die kuskommandement van die Koninklike Britse Lugmag afgelewer is. Hierdie vliegtuie het wydverspreide diens met verskeie gemenebes-lugmagte gesien. Die totale Ventura/B-34/PV-produksie het uit 2475 vliegtuie bestaan.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=601, 602 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === SALM-B-34’s === B-34 Ventura II-vliegtuie het in 1942 by Lugmagstasie Brooklyn (later bekend as Lugmagbasis Ysterplaat) begin aankom. In 1946 het die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) besluit om 62 B-34 Venturas te hou. Hierdie vliegtuie is soos volg toegewys: 21 Eskader en 60 Eskader by Swartkop, 24 Eskader by Bloemspruit en die bomwerping-en-skietoefen-en-lugnavigasieskool by Langebaanweg. Die laaste B-34 het vanaf Bloemspruit gevlieg toe 24 Eskader toegemaak is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=265, 268 |language=en}}</ref> ==== Lockheed B-34 Ventura II konstruksienommer 137-4642 ==== Die Ventura II met die konstruksienommer 137-4642 het die reeksnommers AJ504 in die Britse Koninklike Lugmag (RAF) en 6112 in die Suid-Afrikaanse Lugmag gehad.<ref name=":0" /> Die Ventura met die reeksnommer 6112 word hieronder op 9 Februarie 2003 by SALM-museum Swartkop geïllustreer. In die nabyfoto kan die dowwe reeksnommer 6112 en die kodeletters AR gesien word. === SALM-PV-1’s === Die SALM het in 1946 besluit om 86 Lockheed PV-1 Ventura Merk V-patrolliebomwerpers te hou. Die kus-eskaders, naamlik  17, 22 en 27 Eskader, het die PV-1’s gebruik. Sommige van die PV-1’s was in diens van die SALM tot 1959.<ref name=":0" /> === Venturas van die SAL-vakleerlingskool === Die vakleerlingskool van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) het Lockheed PV-1 Venturas vir die opleiding van vakleerlinge gebruik. TS-nommers (Tegniese Skool-nommers) is aan die Venturas toegeken. Min van hulle het hulle vorige merke opgehad. Hulle het almal oranje stertvnne en swart of blou “vlieënde springbokke” gehad en sommiges het blou enjinkappe gehad. Een het in ’n stadium ’n gedeeltelikeSAL-kleurskema en nog een ’n feitlik volledige skema (kompleet met geverfde lynvliegtuigvensters) gehad. Hierdie Venturas was van TS302 tot TS307 genommer. Die besonderhede wat hieronder weerspieël word, is by twee verskillende geleenthede (insluitende een op 6 Mei 1977) deur Dave Becker bevestig. Let egter daarop dat die inligting in Brent 2005 in sekere opsigte verskil van dié wat hieronder weergegee word. * TS302: Volledige SAL-skema, gebruik as ’n kajuitlaaiopleidingsvliegtuig * TS303: Kon.-no. 5865; ex-VSA-vloot BuNo 34965; gebruik as ’n kontrole-instellingopleidingsvliegtuig; naam ''Sleep John'' ''B''; reeksnommer in swart op agterste deel van romp * TS304: Kon.-no. 6059, moontlik ex-6473 (Let Wel: Volgens Brent 2005 is dit egter 6476.); kode GZQG; ex BuNo 48823; naam ''Baltimore Babe''; niestandaard- ekstra syvenster op neus * TS305: ex-SALM-radioroepsein MFSMB; BuNo 34659, 34859 of 34959; naam ''Moeras Padda''; wapens – passer en tier op die neus; moontlik SALM 6447 (Brent 2005 = BuNo 34965) * TS306: Kon.-no.6290, ex 6498; radioroepsein MFSMR; BuNo 49474; volledigste van die ses vliegtuie; naam ''Jane''; gebruik vir die ambagstoetsing van vakleerlinge * TS307: Kon.-no.6295, ex 6525, radioroepsein MFSGT; BuNo 49479; enjins, neus en die grootste deel van bakboordromp verwyder; gebruik vir lugraaminstruksie Die hele gedeelte hierbo is op Aviation Society of Africa Julie 1977 en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=July 1977 |title=SAA’s Non-flying Fleet |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=IV |issue=7 |pages=9 to 11}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=276 |language=en}}</ref> '''Latere gebeure''' * TS302: SALM 6423, RAF FP564; Whitehills Radio Flyers Club * TS303: SALM 6447, RAF FP682; vertoon by SALM-museum Ysterplaat * TS304: SALM 6476, RAF JT808; in modulêre vorm omskep en gedurende 1983 opgesny * TS305: SALM 6432, RAF FP607; vertoon by Edenvale MOTHS * TS306: SALM 6498, RAF JT867; vertoon by SALM-museum Swartkop * TS307: SALM 6525, RAF JT872; romp by Burgerlike Lugvaart, Johannesburg Internasionale Lughawe Hierdie paragraaf is op ''Winged Springboks'' en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=29 |language=en}}</ref> === Individuele Ventura PV-1-konstruksienommers === ==== Konstruksienommer 237-5649 ==== Die Ventura met die reeksnommer 6432 is vir vertoning na die Marais Steyn-park in Edenvale naby Johannesburg verskuif. Die SAL en die SALM-msueum het die vliegtuig tot statiesevertoontoestand gerestoureer. Hierdie skroefvliegtuig is in September 1943 aan 23 Eskader van die SALM afgelewer en het die radioroepsein MFSMB gehad. Dit is in Augustus 1955 vir BBP-take omskep en is in November 1958 aan diens onttrek. Die masjien is sedert 1961 (toe hy aan die SAL verkoop is) tot sy restourasie in 1985 in die vakleerlingskool van die SAL by Jan Smuts-lughawe gebruik. Die SALM-museum het verskeie ontbrekende onderdele uit sy groot voorraad Ventura-dele geskenk om nommer 6432 tot sy glorieryke oorlogtydse voorkoms te restoureer.<ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=February 1986 |title=MILITARY AVIATION: AIRCRAFT OF THE SAAF |journal=African Air Review |volume=12 |issue=February 1986 |pages=3 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6432 het die konstruksienommer 237-5649 en die BuNo 34759. Die vliegmasjien was voorheen TS305 by die SAL-vakleerlingskool en FP607 in die Britse Koninklike Lugmag.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=275 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 237-5855 ==== '''Kort geskiedenis''' * Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6447 is in 1943 as ’n Lockheed 37 PV-1 Ventura GR.5 met die BuNo 34965 en die konstruksienommer 237-5855 gebou. Hy het in die Britse Koninklike Lugmag die reeksnommer FP682 gehad. * Van 6 November 1943 tot 23 Augustus 1945 is die vliegtuig deur 25 Eskader bedryf. Daarna het die masjien na 23 Eskader, 1 Lugdepot, 3 Lugdepot en 10 Vleuel gegaan. Dit is in September 1944 by Fisantekraal getoets. * Van 23 Augustus 1945 tot 24 Januarie 1958 is die skroefvliegtuig op die pendeldiens tussen Pretoria en Kaïro gebruik. Tussen Januarie en Maart 1958 is die vliegtuig van die SALM-boeke geskrap en aan die SAL verkoop (dit is as instruksielugraam met die reeksnommer TS303 deur die SAL gebruik). * Tussen 27 Oktober 1988 en 10 Mei 1990 is die masjien agter ’n voorhaker gesleep en het op 3 November 1988 by Lugmagbasis Ysterplaat aangekom, en daar is met die restourasie van die vliegtuig begin. Die Ventura het op 11 Mei 1990 uit die verfwinkel gekom en die vyfde vertoonvliegtuig by SALM-museum Ysterplaat geword. Die inligting in hierdie paragraaf is op 2 Desember 2005 van inligtingsborde langs die vliegtuig in SALM-museum Ysterplaat bekom. ==== Konstruksienommer 237-6219 ==== Die vliegtuig is in 1944 as BuNo 49403 vir die VSA-vloot gebou. Daarna is dit met die reeksnommer JT861 deur die Britse Koninklike Lugmag gebruik. Vervolgens is dit as reeksnommer 6487 deur die SALM bedryf. In SALM-diens het die skroefvliegtuig diens met 29 Eskader by Darling gedoen (radioroepsein MFSFD). Later is die vliegtuig in ’n BBP-weergawe omskep en is vanaf Julie 1946 deur die BBP-vlug van 28 Eskader gebruik. Die masjien is van Julie 1946 tot Mei 1948 deur generaal JC Smuts gebruik en het later die naam ''Klein Tierberg'' gekry. Die Ventura het op 27 September 1960 na 15 Lugdepot gegaan en is op 14 Mei 1970 van die SALM se boeke geskrap. Die volgende eienaar van die vliegmasjien was die Suid-Afrikaanse Mediese Korps-opleidingsentrum, waar dit as grondopleidingsvliegtuig vir die laai van ongevalle in vliegtuie gemodifiseer is. Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag-museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loods nommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=Newredruth, South Africa |pages=6, 18 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 237-6290 ==== Die Lockheed PV-1 Ventura Mk V met die reeksnommer 6498 het die konstruksienommer 237-6290 en het die lewe as BuNo 49474 van die VSA-vloot begin. Hy het ook die reeksnommer JT867 in die Britse Koninklike Lugmag gehad. As SALM-vliegtuig het hy in ’n stadium die kode MS-R gehad (“MS” was die kode vir 17 Eskader).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=277 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} r4qcj4ykl9ipymvo1mvdm8v5s8zeq7f 2891034 2891031 2026-04-07T10:24:57Z Gaius le Roux 203341 Ek het galeryfoto's bygevoeg. 2891034 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lockheed B-34 USAAF in flight.jpg|duimnael|USAAF Lockheed B-34]] Die '''Lockheed Ventura''' is ’n tweemotorige mediumbomwerper en patrolliebomwerper van die Tweede Wêreldoorlog. Die Ventura is in laat-1942 vir gevegsoperasies in Europa as ’n bomwerper deur die Britse Koninklike Lugmag (RAF) in gebruik geneem. Die vliegtuig is die '''PV-1''' deur die vloot van die Verenigde State van Amerika (VSA-vloot) genoem en het in 1943 in die Stille Oseaan tot die geveg toegetree. Die bomwerper is ook gebruik deur die United States Army Air Forces (USAAF), wat dit die '''Lockheed B-34''' (Lexington) en die '''B-37''' (as opleidingsvliegtuig) genoem het. Die Britse gemenebesmagte het dit ook in verskeie rolle gebruik, insluitende vir oorlogvoering teen skepe en die opsporing en aanval van duikbote. [[Lêer:Lockheed B-37 USAAF.jpg|duimnael|USAAF Lockheed B-37]] [[Lêer:Lockheed Ventura - Royal Air Force Coastal Command, 1939-1945. CM6226.jpg|duimnael|Lockheed Ventura GR Merk V’s van die SALM se 22 Eskader]] Die Lockheed Ventura was ’n militêre ontwikkeling van die Lodestar-transportvliegtuig en is oorspronklik ingevolge ’n bestelling van die Britse regering ontwerp en vervaardig. Die eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg en Merk I-weergawes is in 1942 as mediumbomwerpers deur die Britse Koninklike Lugmag in gebruik geneem. (Hulle het vier masjiengewere in die neus gehad en twee of vier gewere in ’n koepel op die rug en twee gewere op die buik gehad wat agtertoe vuur; altesaam 188 is vervaardig.) Die Merk I is deur die Ventura II en IIA vir die Britse Koninklike Lugmag gevolg. Hierdie variante is ingevolge Amerikaanse kontrakte deur Vega geproduseer en is op ’n bruikleengrondslag aan die Britse bomwerperkommandement verskaf en het die benaming B-34 gehad. Volgende aan die beurt was die Merk III (VSA-benaming O-56, later B-37), maar net 18 is afgelewer. Die finale variant was die PV-1, wat hoofsaaklik as ’n patrolliebomwerper vir die VSA-vloot vervaardig is. Dit het ’n omhulde neus met twee vaste masjiengewere gehad. Altesaam 1600 PV-1’s is geproduseer, waarvan 388 op ’n bruikleengrondslag as Ventura IV’s of GR.V’s aan die kuskommandement van die Koninklike Britse Lugmag afgelewer is. Hierdie vliegtuie het wydverspreide diens met verskeie gemenebes-lugmagte gesien. Die totale Ventura/B-34/PV-produksie het uit 2475 vliegtuie bestaan.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=601, 602 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === SALM-B-34’s === B-34 Ventura II-vliegtuie het in 1942 by Lugmagstasie Brooklyn (later bekend as Lugmagbasis Ysterplaat) begin aankom. In 1946 het die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) besluit om 62 B-34 Venturas te hou. Hierdie vliegtuie is soos volg toegewys: 21 Eskader en 60 Eskader by Swartkop, 24 Eskader by Bloemspruit en die bomwerping-en-skietoefen-en-lugnavigasieskool by Langebaanweg. Die laaste B-34 het vanaf Bloemspruit gevlieg toe 24 Eskader toegemaak is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=265, 268 |language=en}}</ref> ==== Lockheed B-34 Ventura II konstruksienommer 137-4642 ==== Die Ventura II met die konstruksienommer 137-4642 het die reeksnommers AJ504 in die Britse Koninklike Lugmag (RAF) en 6112 in die Suid-Afrikaanse Lugmag gehad.<ref name=":0" /> Die Ventura met die reeksnommer 6112 word hieronder op 9 Februarie 2003 by SALM-museum Swartkop geïllustreer. In die nabyfoto kan die dowwe reeksnommer 6112 en die kodeletters AR gesien word.<gallery mode="packed"> Lêer:6112 2003-02-09 FASK 035 LR 800x600.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6112 2003-02-09 FASK 038 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6112 2003-02-09 FASK 033 LR 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 </gallery> === SALM-PV-1’s === Die SALM het in 1946 besluit om 86 Lockheed PV-1 Ventura Merk V-patrolliebomwerpers te hou. Die kus-eskaders, naamlik  17, 22 en 27 Eskader, het die PV-1’s gebruik. Sommige van die PV-1’s was in diens van die SALM tot 1959.<ref name=":0" /> === Venturas van die SAL-vakleerlingskool === Die vakleerlingskool van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) het Lockheed PV-1 Venturas vir die opleiding van vakleerlinge gebruik. TS-nommers (Tegniese Skool-nommers) is aan die Venturas toegeken. Min van hulle het hulle vorige merke opgehad. Hulle het almal oranje stertvnne en swart of blou “vlieënde springbokke” gehad en sommiges het blou enjinkappe gehad. Een het in ’n stadium ’n gedeeltelikeSAL-kleurskema en nog een ’n feitlik volledige skema (kompleet met geverfde lynvliegtuigvensters) gehad. Hierdie Venturas was van TS302 tot TS307 genommer. Die besonderhede wat hieronder weerspieël word, is by twee verskillende geleenthede (insluitende een op 6 Mei 1977) deur Dave Becker bevestig. Let egter daarop dat die inligting in Brent 2005 in sekere opsigte verskil van dié wat hieronder weergegee word. * TS302: Volledige SAL-skema, gebruik as ’n kajuitlaaiopleidingsvliegtuig * TS303: Kon.-no. 5865; ex-VSA-vloot BuNo 34965; gebruik as ’n kontrole-instellingopleidingsvliegtuig; naam ''Sleep John'' ''B''; reeksnommer in swart op agterste deel van romp * TS304: Kon.-no. 6059, moontlik ex-6473 (Let Wel: Volgens Brent 2005 is dit egter 6476.); kode GZQG; ex BuNo 48823; naam ''Baltimore Babe''; niestandaard- ekstra syvenster op neus * TS305: ex-SALM-radioroepsein MFSMB; BuNo 34659, 34859 of 34959; naam ''Moeras Padda''; wapens – passer en tier op die neus; moontlik SALM 6447 (Brent 2005 = BuNo 34965) * TS306: Kon.-no.6290, ex 6498; radioroepsein MFSMR; BuNo 49474; volledigste van die ses vliegtuie; naam ''Jane''; gebruik vir die ambagstoetsing van vakleerlinge * TS307: Kon.-no.6295, ex 6525, radioroepsein MFSGT; BuNo 49479; enjins, neus en die grootste deel van bakboordromp verwyder; gebruik vir lugraaminstruksie Die hele gedeelte hierbo is op Aviation Society of Africa Julie 1977 en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=July 1977 |title=SAA’s Non-flying Fleet |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=IV |issue=7 |pages=9 to 11}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=276 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Fire demo 1984-02-04 FAJS 608 shd50 her 600x364.jpg|Moontlik TS302 4 Feb 1984 Lêer:TS306 1981-10-24 FAJS 599 shd25 her2 600x364.jpg|TS306 24 Oktober 1981 </gallery>'''Latere gebeure''' * TS302: SALM 6423, RAF FP564; Whitehills Radio Flyers Club * TS303: SALM 6447, RAF FP682; vertoon by SALM-museum Ysterplaat * TS304: SALM 6476, RAF JT808; in modulêre vorm omskep en gedurende 1983 opgesny * TS305: SALM 6432, RAF FP607; vertoon by Edenvale MOTHS * TS306: SALM 6498, RAF JT867; vertoon by SALM-museum Swartkop * TS307: SALM 6525, RAF JT872; romp by Burgerlike Lugvaart, Johannesburg Internasionale Lughawe Hierdie paragraaf is op ''Winged Springboks'' en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=29 |language=en}}</ref> === Individuele Ventura PV-1-konstruksienommers === ==== Konstruksienommer 237-5649 ==== Die Ventura met die reeksnommer 6432 is vir vertoning na die Marais Steyn-park in Edenvale naby Johannesburg verskuif. Die SAL en die SALM-msueum het die vliegtuig tot statiesevertoontoestand gerestoureer. Hierdie skroefvliegtuig is in September 1943 aan 23 Eskader van die SALM afgelewer en het die radioroepsein MFSMB gehad. Dit is in Augustus 1955 vir BBP-take omskep en is in November 1958 aan diens onttrek. Die masjien is sedert 1961 (toe hy aan die SAL verkoop is) tot sy restourasie in 1985 in die vakleerlingskool van die SAL by Jan Smuts-lughawe gebruik. Die SALM-museum het verskeie ontbrekende onderdele uit sy groot voorraad Ventura-dele geskenk om nommer 6432 tot sy glorieryke oorlogtydse voorkoms te restoureer.<ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=February 1986 |title=MILITARY AVIATION: AIRCRAFT OF THE SAAF |journal=African Air Review |volume=12 |issue=February 1986 |pages=3 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6432 het die konstruksienommer 237-5649 en die BuNo 34759. Die vliegmasjien was voorheen TS305 by die SAL-vakleerlingskool en FP607 in die Britse Koninklike Lugmag.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=275 |language=en}}</ref> In die meegaande foto’s word die masjien op verskillende datums by die MOTHS in Edenvale gesien.<gallery mode="packed"> Lêer:6432 1989-08-12 Edenvale 978 ELshd her 624x400.jpg|Edenvale 12 Augustus 1989 Lêer:6432 1989-12-18 Edenvale 979 ELshd her 624x400.jpg|Edenvale 18 Desember 1989 Lêer:6432 1989-00-00 Edenvale 386 LR her 600x364.jpg|Foto 1989 geneem Lêer:6432 1989-00-00 Edenvale 387 LR her 600x364.jpg|Foto 1989 geneem Lêer:6432 1991-01-26 MOTHS 048 shd25 her cr 600x364.jpg|Edenvale 26 Januarie 1991 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-5855 ==== '''Kort geskiedenis''' * Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6447 is in 1943 as ’n Lockheed 37 PV-1 Ventura GR.5 met die BuNo 34965 en die konstruksienommer 237-5855 gebou. Hy het in die Britse Koninklike Lugmag die reeksnommer FP682 gehad. * Van 6 November 1943 tot 23 Augustus 1945 is die vliegtuig deur 25 Eskader bedryf. Daarna het die masjien na 23 Eskader, 1 Lugdepot, 3 Lugdepot en 10 Vleuel gegaan. Dit is in September 1944 by Fisantekraal getoets. * Van 23 Augustus 1945 tot 24 Januarie 1958 is die skroefvliegtuig op die pendeldiens tussen Pretoria en Kaïro gebruik. Tussen Januarie en Maart 1958 is die vliegtuig van die SALM-boeke geskrap en aan die SAL verkoop (dit is as instruksielugraam met die reeksnommer TS303 deur die SAL gebruik). * Tussen 27 Oktober 1988 en 10 Mei 1990 is die masjien agter ’n voorhaker gesleep en het op 3 November 1988 by Lugmagbasis Ysterplaat aangekom, en daar is met die restourasie van die vliegtuig begin. Die Ventura het op 11 Mei 1990 uit die verfwinkel gekom en die vyfde vertoonvliegtuig by SALM-museum Ysterplaat geword. Die inligting in hierdie paragraaf is op 2 Desember 2005 van inligtingsborde langs die vliegtuig in SALM-museum Ysterplaat bekom. Die foto’s van die Ventura met die reeksnommer 6447 hieronder is op 2 Desember 2005 by SALM-museum Ysterplaat geneem.<gallery mode="packed"> Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 123 cr LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 041 LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 018 LR 800x533.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 030 LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-6219 ==== Die vliegtuig is in 1944 as BuNo 49403 vir die VSA-vloot gebou. Daarna is dit met die reeksnommer JT861 deur die Britse Koninklike Lugmag gebruik. Vervolgens is dit as reeksnommer 6487 deur die SALM bedryf. In SALM-diens het die skroefvliegtuig diens met 29 Eskader by Darling gedoen (radioroepsein MFSFD). Later is die vliegtuig in ’n BBP-weergawe omskep en is vanaf Julie 1946 deur die BBP-vlug van 28 Eskader gebruik. Die masjien is van Julie 1946 tot Mei 1948 deur generaal JC Smuts gebruik en het later die naam ''Klein Tierberg'' gekry. Die Ventura het op 27 September 1960 na 15 Lugdepot gegaan en is op 14 Mei 1970 van die SALM se boeke geskrap. Die volgende eienaar van die vliegmasjien was die Suid-Afrikaanse Mediese Korps-opleidingsentrum, waar dit as grondopleidingsvliegtuig vir die laai van ongevalle in vliegtuie gemodifiseer is. Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag-museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loods nommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=Newredruth, South Africa |pages=6, 18 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:219 1976-12-15 FASK 977 800x486.jpg|Snake Valley 15 Desember 1976 Lêer:6487 2008-08-02 FASK 005 EL 600x400.jpg|Swartkop 2 Augustus 2008 Lêer:6487 2010-06-05 FASK 0047 shd25 800x533.jpg|Swartkop 5 Junie 2010 Lêer:6487 2010-08-13 FASK 0020 ELshd 800x533.jpg|Swartkop 13 Augustus 2010 Lêer:6487 2014-09-19 FASK 5315 ELshd 600x400.jpg|Swartkop 19 September 2014 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-6290 ==== Die Lockheed PV-1 Ventura Mk V met die reeksnommer 6498 het die konstruksienommer 237-6290 en het die lewe as BuNo 49474 van die VSA-vloot begin. Hy het ook die reeksnommer JT867 in die Britse Koninklike Lugmag gehad. As SALM-vliegtuig het hy in ’n stadium die kode MS-R gehad (“MS” was die kode vir 17 Eskader).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=277 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Ts306 1991-05-18 FASK 102 LR 800x486.jpg|Swartkop 18 Mei 1991 Lêer:6498 2003-02-09 040 LR 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6498 2014-09-19 FASK 5318 ELshd 600x400.jpg|Swartkop 19 September 2014 </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} qb2k79998ghw7rkbf1d2o2vdamom3ng 2891042 2891034 2026-04-07T11:21:45Z Aliwal2012 39067 verbeter verwysings 2891042 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lockheed B-34 USAAF in flight.jpg|duimnael|USAAF Lockheed B-34]] Die '''Lockheed Ventura''' is ’n tweemotorige mediumbomwerper en patrolliebomwerper van die Tweede Wêreldoorlog. Die Ventura is in laat-1942 vir gevegsoperasies in Europa as ’n bomwerper deur die Britse Koninklike Lugmag (RAF) in gebruik geneem. Die vliegtuig is die '''PV-1''' deur die vloot van die Verenigde State van Amerika (VSA-vloot) genoem en het in 1943 in die Stille Oseaan tot die geveg toegetree. Die bomwerper is ook gebruik deur die United States Army Air Forces (USAAF), wat dit die '''Lockheed B-34''' (Lexington) en die '''B-37''' (as opleidingsvliegtuig) genoem het. Die Britse gemenebesmagte het dit ook in verskeie rolle gebruik, insluitende vir oorlogvoering teen skepe en die opsporing en aanval van duikbote. [[Lêer:Lockheed B-37 USAAF.jpg|duimnael|USAAF Lockheed B-37]] [[Lêer:Lockheed Ventura - Royal Air Force Coastal Command, 1939-1945. CM6226.jpg|duimnael|Lockheed Ventura GR Merk V’s van die SALM se 22 Eskader]] Die Lockheed Ventura was ’n militêre ontwikkeling van die Lodestar-transportvliegtuig en is oorspronklik ingevolge ’n bestelling van die Britse regering ontwerp en vervaardig. Die eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg en Merk I-weergawes is in 1942 as mediumbomwerpers deur die Britse Koninklike Lugmag in gebruik geneem. (Hulle het vier masjiengewere in die neus gehad en twee of vier gewere in ’n koepel op die rug en twee gewere op die buik gehad wat agtertoe vuur; altesaam 188 is vervaardig.) Die Merk I is deur die Ventura II en IIA vir die Britse Koninklike Lugmag gevolg. Hierdie variante is ingevolge Amerikaanse kontrakte deur Vega geproduseer en is op ’n bruikleengrondslag aan die Britse bomwerperkommandement verskaf en het die benaming B-34 gehad. Volgende aan die beurt was die Merk III (VSA-benaming O-56, later B-37), maar net 18 is afgelewer. Die finale variant was die PV-1, wat hoofsaaklik as ’n patrolliebomwerper vir die VSA-vloot vervaardig is. Dit het ’n omhulde neus met twee vaste masjiengewere gehad. Altesaam 1600 PV-1’s is geproduseer, waarvan 388 op ’n bruikleengrondslag as Ventura IV’s of GR.V’s aan die kuskommandement van die Koninklike Britse Lugmag afgelewer is. Hierdie vliegtuie het wydverspreide diens met verskeie gemenebes-lugmagte gesien. Die totale Ventura/B-34/PV-produksie het uit 2475 vliegtuie bestaan.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=601, 602 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === SALM-B-34’s === B-34 Ventura II-vliegtuie het in 1942 by Lugmagstasie Brooklyn (later bekend as Lugmagbasis Ysterplaat) begin aankom. In 1946 het die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) besluit om 62 B-34 Venturas te hou. Hierdie vliegtuie is soos volg toegewys: 21 Eskader en 60 Eskader by Swartkop, 24 Eskader by Bloemspruit en die bomwerping-en-skietoefen-en-lugnavigasieskool by Langebaanweg. Die laaste B-34 het vanaf Bloemspruit gevlieg toe 24 Eskader toegemaak is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=265, 268 |language=en}}</ref> ==== Lockheed B-34 Ventura II konstruksienommer 137-4642 ==== Die Ventura II met die konstruksienommer 137-4642 het die reeksnommers AJ504 in die Britse Koninklike Lugmag (RAF) en 6112 in die Suid-Afrikaanse Lugmag gehad.<ref name=":0" /> Die Ventura met die reeksnommer 6112 word hieronder op 9 Februarie 2003 by SALM-museum Swartkop geïllustreer. In die nabyfoto kan die dowwe reeksnommer 6112 en die kodeletters AR gesien word.<gallery mode="packed"> Lêer:6112 2003-02-09 FASK 035 LR 800x600.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6112 2003-02-09 FASK 038 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6112 2003-02-09 FASK 033 LR 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 </gallery> === SALM-PV-1’s === Die SALM het in 1946 besluit om 86 Lockheed PV-1 Ventura Merk V-patrolliebomwerpers te hou. Die kus-eskaders, naamlik  17, 22 en 27 Eskader, het die PV-1’s gebruik. Sommige van die PV-1’s was in diens van die SALM tot 1959.<ref name=":0" /> === Venturas van die SAL-vakleerlingskool === Die vakleerlingskool van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) het Lockheed PV-1 Venturas vir die opleiding van vakleerlinge gebruik. TS-nommers (Tegniese Skool-nommers) is aan die Venturas toegeken. Min van hulle het hulle vorige merke opgehad. Hulle het almal oranje stertvinne en swart of blou “vlieënde springbokke” gehad en sommiges het blou enjinkappe gehad. Een het in ’n stadium ’n gedeeltelike SAL-kleurskema en nog een ’n feitlik volledige skema (kompleet met geverfde lynvliegtuigvensters) gehad. Hierdie Venturas was van TS302 tot TS307 genommer. Die besonderhede wat hieronder weerspieël word, is by twee verskillende geleenthede (insluitende een op 6 Mei 1977) deur Dave Becker bevestig. Let egter daarop dat die inligting in Brent 2005 in sekere opsigte verskil van dié wat hieronder weergegee word. * TS302: Volledige SAL-skema, gebruik as ’n kajuitlaaiopleidingsvliegtuig * TS303: Kon.-no. 5865; ex-VSA-vloot BuNo 34965; gebruik as ’n kontrole-instellingopleidingsvliegtuig; naam ''Sleep John'' ''B''; reeksnommer in swart op agterste deel van romp * TS304: Kon.-no. 6059, moontlik ex-6473 (Let Wel: Volgens Brent 2005 is dit egter 6476.); kode GZQG; ex BuNo 48823; naam ''Baltimore Babe''; niestandaard- ekstra syvenster op neus * TS305: ex-SALM-radioroepsein MFSMB; BuNo 34659, 34859 of 34959; naam ''Moeras Padda''; wapens – passer en tier op die neus; moontlik SALM 6447 (Brent 2005 = BuNo 34965) * TS306: Kon.-no.6290, ex 6498; radioroepsein MFSMR; BuNo 49474; volledigste van die ses vliegtuie; naam ''Jane''; gebruik vir die ambagstoetsing van vakleerlinge * TS307: Kon.-no.6295, ex 6525, radioroepsein MFSGT; BuNo 49479; enjins, neus en die grootste deel van bakboordromp verwyder; gebruik vir lugraaminstruksie Die hele gedeelte hierbo is op Aviation Society of Africa Julie 1977 en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=July 1977 |title=SAA’s Non-flying Fleet |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=IV |issue=7 |pages=9 to 11}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=276 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Fire demo 1984-02-04 FAJS 608 shd50 her 600x364.jpg|Moontlik TS302 4 Feb 1984 Lêer:TS306 1981-10-24 FAJS 599 shd25 her2 600x364.jpg|TS306 24 Oktober 1981 </gallery>'''Latere gebeure''' * TS302: SALM 6423, RAF FP564; Whitehills Radio Flyers Club * TS303: SALM 6447, RAF FP682; vertoon by SALM-museum Ysterplaat * TS304: SALM 6476, RAF JT808; in modulêre vorm omskep en gedurende 1983 opgesny * TS305: SALM 6432, RAF FP607; vertoon by Edenvale MOTHS * TS306: SALM 6498, RAF JT867; vertoon by SALM-museum Swartkop * TS307: SALM 6525, RAF JT872; romp by Burgerlike Lugvaart, Johannesburg Internasionale Lughawe Hierdie paragraaf is op ''Winged Springboks'' en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=29 |language=en}}</ref> === Individuele Ventura PV-1-konstruksienommers === ==== Konstruksienommer 237-5649 ==== Die Ventura met die reeksnommer 6432 is vir vertoning na die Marais Steyn-park in Edenvale naby Johannesburg verskuif. Die SAL en die SALM-msueum het die vliegtuig tot statiesevertoontoestand gerestoureer. Hierdie skroefvliegtuig is in September 1943 aan 23 Eskader van die SALM afgelewer en het die radioroepsein MFSMB gehad. Dit is in Augustus 1955 vir BBP-take omskep en is in November 1958 aan diens onttrek. Die masjien is sedert 1961 (toe hy aan die SAL verkoop is) tot sy restourasie in 1985 in die vakleerlingskool van die SAL by Jan Smuts-lughawe gebruik. Die SALM-museum het verskeie ontbrekende onderdele uit sy groot voorraad Ventura-dele geskenk om nommer 6432 tot sy glorieryke oorlogtydse voorkoms te restoureer.<ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=February 1986 |title=MILITARY AVIATION: AIRCRAFT OF THE SAAF |journal=African Air Review |volume=12 |issue=February 1986 |pages=3 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6432 het die konstruksienommer 237-5649 en die BuNo 34759. Die vliegmasjien was voorheen TS305 by die SAL-vakleerlingskool en FP607 in die Britse Koninklike Lugmag.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=275 |language=en}}</ref> In die meegaande foto’s word die masjien op verskillende datums by die MOTHS in Edenvale gesien.<gallery mode="packed"> Lêer:6432 1989-08-12 Edenvale 978 ELshd her 624x400.jpg|Edenvale 12 Augustus 1989 Lêer:6432 1989-12-18 Edenvale 979 ELshd her 624x400.jpg|Edenvale 18 Desember 1989 Lêer:6432 1989-00-00 Edenvale 386 LR her 600x364.jpg|Foto 1989 geneem Lêer:6432 1989-00-00 Edenvale 387 LR her 600x364.jpg|Foto 1989 geneem Lêer:6432 1991-01-26 MOTHS 048 shd25 her cr 600x364.jpg|Edenvale 26 Januarie 1991 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-5855 ==== '''Kort geskiedenis''' * Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6447 is in 1943 as ’n Lockheed 37 PV-1 Ventura GR.5 met die BuNo 34965 en die konstruksienommer 237-5855 gebou. Hy het in die Britse Koninklike Lugmag die reeksnommer FP682 gehad. * Van 6 November 1943 tot 23 Augustus 1945 is die vliegtuig deur 25 Eskader bedryf. Daarna het die masjien na 23 Eskader, 1 Lugdepot, 3 Lugdepot en 10 Vleuel gegaan. Dit is in September 1944 by Fisantekraal getoets. * Van 23 Augustus 1945 tot 24 Januarie 1958 is die skroefvliegtuig op die pendeldiens tussen Pretoria en Kaïro gebruik. Tussen Januarie en Maart 1958 is die vliegtuig van die SALM-boeke geskrap en aan die SAL verkoop (dit is as instruksielugraam met die reeksnommer TS303 deur die SAL gebruik). * Tussen 27 Oktober 1988 en 10 Mei 1990 is die masjien agter ’n voorhaker gesleep en het op 3 November 1988 by Lugmagbasis Ysterplaat aangekom, en daar is met die restourasie van die vliegtuig begin. Die Ventura het op 11 Mei 1990 uit die verfwinkel gekom en die vyfde vertoonvliegtuig by SALM-museum Ysterplaat geword. Die inligting in hierdie paragraaf is op 2 Desember 2005 van inligtingsborde langs die vliegtuig in SALM-museum Ysterplaat bekom. Die foto’s van die Ventura met die reeksnommer 6447 hieronder is op 2 Desember 2005 by SALM-museum Ysterplaat geneem. <gallery mode="packed"> Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 123 cr LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 041 LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 018 LR 800x533.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 030 LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-6219 ==== Die vliegtuig is in 1944 as BuNo 49403 vir die VSA-vloot gebou. Daarna is dit met die reeksnommer JT861 deur die Britse Koninklike Lugmag gebruik. Vervolgens is dit as reeksnommer 6487 deur die SALM bedryf. In SALM-diens het die skroefvliegtuig diens met 29 Eskader by Darling gedoen (radioroepsein MFSFD). Later is die vliegtuig in ’n BBP-weergawe omskep en is vanaf Julie 1946 deur die BBP-vlug van 28 Eskader gebruik. Die masjien is van Julie 1946 tot Mei 1948 deur generaal JC Smuts gebruik en het later die naam ''Klein Tierberg'' gekry. Die Ventura het op 27 September 1960 na 15 Lugdepot gegaan en is op 14 Mei 1970 van die SALM se boeke geskrap. Die volgende eienaar van die vliegmasjien was die Suid-Afrikaanse Mediese Korps-opleidingsentrum, waar dit as grondopleidingsvliegtuig vir die laai van ongevalle in vliegtuie gemodifiseer is. Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag-museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loodsnommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=Newredruth, South Africa |pages=6, 18 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:219 1976-12-15 FASK 977 800x486.jpg|Snake Valley 15 Desember 1976 Lêer:6487 2008-08-02 FASK 005 EL 600x400.jpg|Swartkop 2 Augustus 2008 Lêer:6487 2010-06-05 FASK 0047 shd25 800x533.jpg|Swartkop 5 Junie 2010 Lêer:6487 2010-08-13 FASK 0020 ELshd 800x533.jpg|Swartkop 13 Augustus 2010 Lêer:6487 2014-09-19 FASK 5315 ELshd 600x400.jpg|Swartkop 19 September 2014 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-6290 ==== Die Lockheed PV-1 Ventura Mk V met die reeksnommer 6498 het die konstruksienommer 237-6290 en het die lewe as BuNo 49474 van die VSA-vloot begin. Hy het ook die reeksnommer JT867 in die Britse Koninklike Lugmag gehad. As SALM-vliegtuig het hy in ’n stadium die kode MS-R gehad (“MS” was die kode vir 17 Eskader).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=277 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Ts306 1991-05-18 FASK 102 LR 800x486.jpg|Swartkop 18 Mei 1991 Lêer:6498 2003-02-09 040 LR 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6498 2014-09-19 FASK 5318 ELshd 600x400.jpg|Swartkop 19 September 2014 </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} 0kkwykm6xmo4uxghkn7cbvo9lsoetmr Uber 0 459978 2891037 2026-04-07T10:58:14Z Sobaka 328 Bbegin 2891037 wikitext text/x-wiki '''Uber Technologies, Inc.''' is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] multinasionale [[vervoer]][[maatskappy]] wat saamrydienste, koerierdienste, kosaflewering en vragvervoer verskaf.<ref name=10KFeb2025/> Dit het sy hoofkwartier in [[San Francisco]], [[Kalifornië]], en is in ongeveer 70 lande en 15 000 stede wêreldwyd bedrywig.<ref name=10KFeb2025/> Dit is die grootste saamrymaatskappy wêreldwyd met meer as 202 miljoen maandelikse aktiewe gebruikers en 10 miljoen aktiewe bestuurders en koeriers. Dit koördineer gemiddeld 42 miljoen ritte en afleweringsbestellings per dag, en het 72 miljard ritte en afleweringsbestellings gekoördineer sedert sy ontstaan in 2010.<ref name="results">{{Cite press release |url=https://www.businesswire.com/news/home/20260204947622/en/Uber-Announces-Results-for-Fourth-Quarter-and-Full-Year-2025 |title=Uber Announces Results for Fourth Quarter and Full Year 2025 |publisher=Business Wire |date=4 Februarie 2026}}</ref> In die vierde kwartaal van 2025 het die maatskappy 'n inkomstekoers (inkomste as 'n persentasie van bruto besprekings) van 29,9% vir mobiliteitsdienste en 19,2% vir kosaflewering gehad.<ref name=results/> Die maatskappy is ook besig om robottaksidienste te ontwikkel in vennootskap met Lucid Motors, Nuro en Baidu. ==Geskiedenis== In 2009 het Garrett Camp, 'n medestigter van StumbleUpon, die idee gekry om Uber te skep om dit makliker en goedkoper te maak om direkte [[vervoer]] te bekom. Camp en Travis Kalanick het $800 bestee om 'n privaat bestuurder op Oujaarsaand te huur, wat hulle as buitensporig beskou het, en Camp was ook geïnspireer deur sy probleme om 'n taxi op 'n sneeu-aand in [[Parys]] te vind.<ref name=innovation>{{cite news | url=https://archive.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/2016-garrett-camp-uber/ | title=Co-founding Uber made Calgary-born Garrett Camp a billionaire | first=Alec | last=Scott | work=[[Canadian Business]] | date=19 November 2015 | access-date=7 Februarie 2023 | archive-date=5 Junie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230605231341/https://archive.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/2016-garrett-camp-uber/ | url-status=dead }}</ref><ref name=Hail>{{cite news | title=All Hail The Uber Man! How Sharp-Elbowed Salesman Travis Kalanick Became Silicon Valley's Newest Star | first=Alyson | last=Shontell | url=https://www.businessinsider.com/uber-travis-kalanick-bio-2014-1 | work=Business Insider | date=11 Januarie 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180908170324/https://www.businessinsider.com/uber-travis-kalanick-bio-2014-1 | archive-date=8 September 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> Die prototipe van die mobiele toepassing is gebou deur Camp en sy vriende, Oscar Salazar en Conrad Whelan, met Kalanick as die "mega-adviseur" vir die maatskappy.<ref name=Hail/> In Februarie 2010 het Ryan Graves die eerste Uber-werknemer geword; hy is in Mei 2010 as uitvoerende hoof ([[HUB]]) aangewys.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Kate |date=2019-05-24 |title=Uber's first employee Ryan Graves resigns from board |url=https://techcrunch.com/2019/05/24/ubers-first-employee-ryan-graves-resigns-from-board/ |access-date=2025-04-29 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> In Desember 2010 het Kalanick Graves as HUB opgevolg en Graves het die hoofbedryfsbeampte geword.<ref>{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2017/05/14/profile-of-ubers-ryan-graves.html | title=How Ryan Graves became Uber's first CEO | first=Anita | last=Balakrishnan | work=CNBC | date=10 Augustus 2017}}</ref> Na 'n beta-bekendstelling in Mei 2010, is Uber se dienste en mobiele toepassing in 2011 in San Francisco publiek bekendgestel.<ref name=hire>{{cite news |last=Lagorio-Chafkin |first=Christine |date=15 Januarie 2014 |title=How Uber Is Going To Hire 1,000 People This Year |work=[[Inc. (magazine)|Inc.]] |url=https://www.inc.com/christine-lagorio/how-uber-hires.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118133339/https://www.inc.com/christine-lagorio/how-uber-hires.html |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=mdy-all}}</ref><ref> {{cite news | url=https://www.forbes.com/sites/ellenhuet/2014/12/11/ubers-global-expansion/ |last=Huet | first=Ellen | title=Uber's Global Expansion in Five Seconds | work=[[Forbes]] | date=11 Desember 2014 | url-access=limited | url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210003159/https://www.forbes.com/sites/ellenhuet/2014/12/11/ubers-global-expansion/ |archive-date=10 Februarie 2018|df=mdy-all}}</ref> Oorspronklik het die toepassing gebruikers slegs toegelaat om 'n swart luukse motor te bestel en die prys was ongeveer 1,5 keer dié van 'n taxi.<ref>{{cite news |last=McAlone |first=Nathan |date=10 Februarie 2016 |title=This is how Uber used to look when it first started out – and how it's changed over time |work=Business Insider |url=https://www.businessinsider.com/ubers-design-history-2010-2016-2016-2/ |url-status=live|access-date=8 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825143136/https://www.businessinsider.com/ubers-design-history-2010-2016-2016-2/ |archive-date=25 Augustus 2018|df=mdy-all}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kircher |first=Madison Malone |date=2017-03-02 |title=So What Are That Uber Driver and Travis Kalanick Arguing About Exactly? |url=https://nymag.com/intelligencer/2017/03/uber-driver-and-travis-kalanick-argued-over-dropping-fares.html |access-date=2025-04-29 |website=Intelligencer |language=en}}</ref> In 2011 het die maatskappy sy naam van UberCab na Uber verander na klagtes van taxi-operateurs in San Francisco.<ref>{{cite news | title=New York cab fleecing holds lesson on data versus intuition | url=https://www.irishtimes.com/business/technology/new-york-cab-fleecing-holds-lesson-on-data-versus-intuition-1.443982 | first=Danny | last=O'Brien | newspaper=The Irish Times | date=13 Januarie 2012 | access-date=8 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181129130738/https://www.irishtimes.com/business/technology/new-york-cab-fleecing-holds-lesson-on-data-versus-intuition-1.443982 | archive-date=29 November 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> Kalanick het geglo dat Uber benewens doeltreffendheid elegansie bied omdat alle bestuurders deftige swart motors het. Hy het nie gevoel dat gewone motors wat deur nie-professionele bestuurders bestuur word, aantreklik sou wees nie. Kalanick en sy engelbelegger Jason Calacanis het in die openbaar in poduitsendings verklaar dat die wêreld se eerste ritdeelmaatskappy (Wingz) onwettig was en nie sou werk nie.<ref>{{cite news | url=https://www.youtube.com/watch?v=550X5OZVk7Y | title= Travis Kalanick of Uber minute 1:08:00 Kalanick said rideshare was illegal | work=This Week in Startups | first=Jason | last=Canacalis |date= 16 Augustus 2011 | url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.youtube.com/watch?v=oQa3HboAiQo | title= Startups News Panel with Uber Investor Jason Calacanis minute 50:50 Wingz known as Tickengo back then mentioned and 1:01:50 Airbnb for rides won't survive | work=This Week in Startups | first=Jason | last=Canacalis |date= 13 Oktober 2012 | url-access=subscription}}</ref> Die maatskappy se vroeë aanstellings het 'n kernfisikus, 'n berekeningsneurowetenskaplike en 'n masjinerie-kenner ingesluit wat gewerk het aan die voorspelling van aankomstye vir Uber se motors meer akkuraat as Google API's.<ref name="innovation" /><ref>{{cite news | title=Uber Out-Maths Google on NYC ETAs | first=Sarah | last=Lacy | author-link=Sarah Lacy | url=https://techcrunch.com/2011/06/15/uber-out-maths-google-on-nyc-etas/ | work=TechCrunch | date=15 Junie 2011 | archive-date=26 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226133925/https://techcrunch.com/2011/06/15/uber-out-maths-google-on-nyc-etas/ | url-status=live | df=mdy-all}}</ref> In April 2012 het Uber 'n diens in [[Chicago]] bekendgestel, waardeur gebruikers 'n gereelde taxi of 'n Uber-bestuurder via sy mobiele toepassing kon aanvra.<ref>{{cite news | first=Leena | last=Rao | title=Uber Experiments With Lower-Priced Taxis in Chicago Through Newly Launched Labs Group, 'Garage' | url=https://techcrunch.com/2012/04/18/uber-experiments-with-lower-priced-taxis-in-chicago-through-newly-launched-labs-group-garage/ | work=TechCrunch | date=18 April 2012 | access-date=25 Junie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072007/https://techcrunch.com/2012/04/18/uber-experiments-with-lower-priced-taxis-in-chicago-through-newly-launched-labs-group-garage/ | archive-date=22 Januarie 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{cite news | title=Uber tackles Taxis in Chicago with Uber Garage experiment | first=Terrence | last=O'Brien | url=https://www.engadget.com/2012/04/18/uber-tackles-taxis-in-chicago-with-uber-garage-experiment/ | work=Engadget | date=18 April 2012 | access-date=26 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226131420/https://www.engadget.com/2012/04/18/uber-tackles-taxis-in-chicago-with-uber-garage-experiment/ | archive-date=26 Februarie 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> In Julie 2012 het Uber UberX bekendgestel, 'n goedkoper opsie wat bestuurders toegelaat het om nie-luukse voertuie te gebruik, maar steeds onderhewig aan kommersiële lisensies.<ref>{{cite news |title=Uber opens doors in D.C. |first=Fritz |last=Hahn |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/going-out-gurus/post/dc-council-expected-to-approve-uber-act/2012/12/04/574a0306-3e38-11e2-ae43-cf491b837f7b_blog.html | newspaper=[[The Washington Post]] | date=4 Desember 2012 | access-date=20 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170222052759/https://www.washingtonpost.com/blogs/going-out-gurus/post/dc-council-expected-to-approve-uber-act/2012/12/04/574a0306-3e38-11e2-ae43-cf491b837f7b_blog.html | archive-date=22 Februarie 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.businessinsider.com/ubers-history |title=The history of how Uber went from the most feared startup in the world to its massive IPO |last2=Leskin |first1=Avery | last1=Hartmans | first2=Paige |website=Business Insider| date=18 Mei 2019}}</ref> In April 2013, nadat Wingz, Lyft en Sidecar lisensies verkry het om wettiglik as ritdeelmaatskappye te opereer, het Uber aangekondig dat hulle hierdie model gaan aanneem en gereelde bestuurders met persoonlike voertuie by die UberX-platform gaan voeg in plaas van slegs kommersieel gelisensieerde voertuie, onderhewig aan 'n agtergrondtoets, versekering, registrasie en voertuigstandaarde.<ref>{{cite news |url=https://techcrunch.com/2013/04/12/uber-ride-share-almost-everywhere/ |title=Uber Moves Deeper Into Ride Sharing, Promises to Roll Out Services | work=TechCrunch | first=Ryan | last=Lawler |date=12 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.scribd.com/document/490448604/uber-policy-whitepaper |title=Uber Policy White Paper 1.0: Addressing Regulatory Ambiguity Around Ridesharing Apps |publisher=Scribd.com | first=Travis | last=Kalanick |date=12 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204005004578082630070372690 |title=Taxi Apps Face Bumpy Road | work=[[The Wall Street Journal]] | first=Geoffrey | last=Fowler |date=28 Oktober 2012}}</ref> Teen Desember 2013 was die diens in 65 stede bedryf.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.com/2013/12/19/uber-taxi-app-fit-santa-barbara/ |title=Uber Taxi App a Fit for Santa Barbara? |first=Kelsey Brugger | last=Thu | work=Santa Barbara Independent |date=19 Desember 2013}}</ref> In Desember 2013 het ''USA Today'' Uber as hul tegnologiemaatskappy van die jaar aangewys.<ref>{{cite news | url=https://www.usatoday.com/story/money/columnist/wolff/2013/12/22/the-success-of-app-based-car-service-uber/4141669/ | title=Wolff: The tech company of the year is Uber | last=Wolff | first=Michael | work=USA Today | date=22 Desember 2013 | access-date=17 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170907081132/https://www.usatoday.com/story/money/columnist/wolff/2013/12/22/the-success-of-app-based-car-service-uber/4141669/ | archive-date=7 September 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> In Augustus 2014 het Uber 'n gedeelde vervoerdiens in die San Francisco Baai-Gebied bekendgestel.<ref>{{cite news | title=Uber Opens Up UberPool To All San Francisco Users | first=Ryan | last=Lawler | url=https://techcrunch.com/2014/09/02/uberpool-launch-for-real/ | work=TechCrunch | date=2 September 2014 | access-date=25 Junie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170423154432/https://techcrunch.com/2014/09/02/uberpool-launch-for-real/ | archive-date=23 April 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-lyft-line-uberpool-20140805-story.html |title=Lyft and Uber launch carpool-like services in San Francisco| date=2014-08-06| website=[[Los Angeles Times]]| url-access=subscription |language=en-US|access-date=2020-03-10}}</ref> en Uber Eats, 'n kosafleweringsdiens.<ref>{{cite news | url=https://www.businessinsider.com/why-uber-launched-uber-eats-2016-3 | title=Uber's GrubHub killer is finally in the US – here's the inside story on its big bet on food | first=Biz | last=Carson | work=Business Insider | date=2 Maart 2016 | access-date=8 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180825143129/https://www.businessinsider.com/why-uber-launched-uber-eats-2016-3 | archive-date=25 Augustus 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2016/01/20/ubers-standalone-food-delivery-app-is-coming-to-the-u-s/ | title=Uber's Standalone Food Delivery App Is Coming To The U.S. | last=Dickey | first=Megan Rose | work=TechCrunch | date=20 Januarie 2016 | access-date=19 Desember 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170707154341/https://techcrunch.com/2016/01/20/ubers-standalone-food-delivery-app-is-coming-to-the-u-s/ | archive-date=7 Julie 2017 | url-status=live | df=mdy-all}}</ref> Ook in 2014 het Uber Uber for Business bekendgestel, 'n korporatiewe platform wat bestuurde ritte, maaltydprogramme en afleweringsoplossings vir organisasies van alle groottes bied.<ref>{{cite web |url=https://www.uber.com/us/en/business/articles/what-is-uber-for-business/ |title=What is Uber for Business? |website=Uber |access-date=2026-03-22}}</ref><ref>{{cite web |url=https://startground.com/uber-for-business-review/ |title=Uber for Business Review: Best Corporate Travel Solution |website=StartGround |access-date=2026-03-22}}</ref>Teen 2025 is die platform deur meer as 200 000 maatskappye wêreldwyd gebruik, insluitend meer as die helfte van die Fortune 500.<ref>{{cite web |url=https://www.uber.com/us/en/business/ |title=Corporate Travel, Food, & Delivery Services |website=Uber for Business |access-date=2026-03-22}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Besigheid]] [[Kategorie:Firmas]] [[Kategorie:Maatskappye]] hz0cg856eluqjfz6qk3opqxighfvktu 2891039 2891037 2026-04-07T11:02:39Z Sobaka 328 Verwysing 2891039 wikitext text/x-wiki '''Uber Technologies, Inc.''' is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] multinasionale [[vervoer]][[maatskappy]] wat saamrydienste, koerierdienste, kosaflewering en vragvervoer verskaf.<ref name=10KFeb2025>{{cite web | url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0001543151/000154315126000015/uber-20251231.htm | title=Uber Technologies, Inc. 2025 Form 10-K Annual Report | publisher=United States Securities and Exchange Commission |date=13 Februarie 2026}}</ref> Dit het sy hoofkwartier in [[San Francisco]], [[Kalifornië]], en is in ongeveer 70 lande en 15 000 stede wêreldwyd bedrywig.<ref name=10KFeb2025/> Dit is die grootste saamrymaatskappy wêreldwyd met meer as 202 miljoen maandelikse aktiewe gebruikers en 10 miljoen aktiewe bestuurders en koeriers. Dit koördineer gemiddeld 42 miljoen ritte en afleweringsbestellings per dag, en het 72 miljard ritte en afleweringsbestellings gekoördineer sedert sy ontstaan in 2010.<ref name="results">{{Cite press release |url=https://www.businesswire.com/news/home/20260204947622/en/Uber-Announces-Results-for-Fourth-Quarter-and-Full-Year-2025 |title=Uber Announces Results for Fourth Quarter and Full Year 2025 |publisher=Business Wire |date=4 Februarie 2026}}</ref> In die vierde kwartaal van 2025 het die maatskappy 'n inkomstekoers (inkomste as 'n persentasie van bruto besprekings) van 29,9% vir mobiliteitsdienste en 19,2% vir kosaflewering gehad.<ref name=results/> Die maatskappy is ook besig om robottaksidienste te ontwikkel in vennootskap met Lucid Motors, Nuro en Baidu. ==Geskiedenis== In 2009 het Garrett Camp, 'n medestigter van StumbleUpon, die idee gekry om Uber te skep om dit makliker en goedkoper te maak om direkte [[vervoer]] te bekom. Camp en Travis Kalanick het $800 bestee om 'n privaat bestuurder op Oujaarsaand te huur, wat hulle as buitensporig beskou het, en Camp was ook geïnspireer deur sy probleme om 'n taxi op 'n sneeu-aand in [[Parys]] te vind.<ref name=innovation>{{cite news | url=https://archive.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/2016-garrett-camp-uber/ | title=Co-founding Uber made Calgary-born Garrett Camp a billionaire | first=Alec | last=Scott | work=[[Canadian Business]] | date=19 November 2015 | access-date=7 Februarie 2023 | archive-date=5 Junie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230605231341/https://archive.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/2016-garrett-camp-uber/ | url-status=dead }}</ref><ref name=Hail>{{cite news | title=All Hail The Uber Man! How Sharp-Elbowed Salesman Travis Kalanick Became Silicon Valley's Newest Star | first=Alyson | last=Shontell | url=https://www.businessinsider.com/uber-travis-kalanick-bio-2014-1 | work=Business Insider | date=11 Januarie 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180908170324/https://www.businessinsider.com/uber-travis-kalanick-bio-2014-1 | archive-date=8 September 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> Die prototipe van die mobiele toepassing is gebou deur Camp en sy vriende, Oscar Salazar en Conrad Whelan, met Kalanick as die "mega-adviseur" vir die maatskappy.<ref name=Hail/> In Februarie 2010 het Ryan Graves die eerste Uber-werknemer geword; hy is in Mei 2010 as uitvoerende hoof ([[HUB]]) aangewys.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Kate |date=2019-05-24 |title=Uber's first employee Ryan Graves resigns from board |url=https://techcrunch.com/2019/05/24/ubers-first-employee-ryan-graves-resigns-from-board/ |access-date=2025-04-29 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> In Desember 2010 het Kalanick Graves as HUB opgevolg en Graves het die hoofbedryfsbeampte geword.<ref>{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2017/05/14/profile-of-ubers-ryan-graves.html | title=How Ryan Graves became Uber's first CEO | first=Anita | last=Balakrishnan | work=CNBC | date=10 Augustus 2017}}</ref> Na 'n beta-bekendstelling in Mei 2010, is Uber se dienste en mobiele toepassing in 2011 in San Francisco publiek bekendgestel.<ref name=hire>{{cite news |last=Lagorio-Chafkin |first=Christine |date=15 Januarie 2014 |title=How Uber Is Going To Hire 1,000 People This Year |work=[[Inc. (magazine)|Inc.]] |url=https://www.inc.com/christine-lagorio/how-uber-hires.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118133339/https://www.inc.com/christine-lagorio/how-uber-hires.html |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=mdy-all}}</ref><ref> {{cite news | url=https://www.forbes.com/sites/ellenhuet/2014/12/11/ubers-global-expansion/ |last=Huet | first=Ellen | title=Uber's Global Expansion in Five Seconds | work=[[Forbes]] | date=11 Desember 2014 | url-access=limited | url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210003159/https://www.forbes.com/sites/ellenhuet/2014/12/11/ubers-global-expansion/ |archive-date=10 Februarie 2018|df=mdy-all}}</ref> Oorspronklik het die toepassing gebruikers slegs toegelaat om 'n swart luukse motor te bestel en die prys was ongeveer 1,5 keer dié van 'n taxi.<ref>{{cite news |last=McAlone |first=Nathan |date=10 Februarie 2016 |title=This is how Uber used to look when it first started out – and how it's changed over time |work=Business Insider |url=https://www.businessinsider.com/ubers-design-history-2010-2016-2016-2/ |url-status=live|access-date=8 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825143136/https://www.businessinsider.com/ubers-design-history-2010-2016-2016-2/ |archive-date=25 Augustus 2018|df=mdy-all}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kircher |first=Madison Malone |date=2017-03-02 |title=So What Are That Uber Driver and Travis Kalanick Arguing About Exactly? |url=https://nymag.com/intelligencer/2017/03/uber-driver-and-travis-kalanick-argued-over-dropping-fares.html |access-date=2025-04-29 |website=Intelligencer |language=en}}</ref> In 2011 het die maatskappy sy naam van UberCab na Uber verander na klagtes van taxi-operateurs in San Francisco.<ref>{{cite news | title=New York cab fleecing holds lesson on data versus intuition | url=https://www.irishtimes.com/business/technology/new-york-cab-fleecing-holds-lesson-on-data-versus-intuition-1.443982 | first=Danny | last=O'Brien | newspaper=The Irish Times | date=13 Januarie 2012 | access-date=8 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181129130738/https://www.irishtimes.com/business/technology/new-york-cab-fleecing-holds-lesson-on-data-versus-intuition-1.443982 | archive-date=29 November 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> Kalanick het geglo dat Uber benewens doeltreffendheid elegansie bied omdat alle bestuurders deftige swart motors het. Hy het nie gevoel dat gewone motors wat deur nie-professionele bestuurders bestuur word, aantreklik sou wees nie. Kalanick en sy engelbelegger Jason Calacanis het in die openbaar in poduitsendings verklaar dat die wêreld se eerste ritdeelmaatskappy (Wingz) onwettig was en nie sou werk nie.<ref>{{cite news | url=https://www.youtube.com/watch?v=550X5OZVk7Y | title= Travis Kalanick of Uber minute 1:08:00 Kalanick said rideshare was illegal | work=This Week in Startups | first=Jason | last=Canacalis |date= 16 Augustus 2011 | url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.youtube.com/watch?v=oQa3HboAiQo | title= Startups News Panel with Uber Investor Jason Calacanis minute 50:50 Wingz known as Tickengo back then mentioned and 1:01:50 Airbnb for rides won't survive | work=This Week in Startups | first=Jason | last=Canacalis |date= 13 Oktober 2012 | url-access=subscription}}</ref> Die maatskappy se vroeë aanstellings het 'n kernfisikus, 'n berekeningsneurowetenskaplike en 'n masjinerie-kenner ingesluit wat gewerk het aan die voorspelling van aankomstye vir Uber se motors meer akkuraat as Google API's.<ref name="innovation" /><ref>{{cite news | title=Uber Out-Maths Google on NYC ETAs | first=Sarah | last=Lacy | author-link=Sarah Lacy | url=https://techcrunch.com/2011/06/15/uber-out-maths-google-on-nyc-etas/ | work=TechCrunch | date=15 Junie 2011 | archive-date=26 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226133925/https://techcrunch.com/2011/06/15/uber-out-maths-google-on-nyc-etas/ | url-status=live | df=mdy-all}}</ref> In April 2012 het Uber 'n diens in [[Chicago]] bekendgestel, waardeur gebruikers 'n gereelde taxi of 'n Uber-bestuurder via sy mobiele toepassing kon aanvra.<ref>{{cite news | first=Leena | last=Rao | title=Uber Experiments With Lower-Priced Taxis in Chicago Through Newly Launched Labs Group, 'Garage' | url=https://techcrunch.com/2012/04/18/uber-experiments-with-lower-priced-taxis-in-chicago-through-newly-launched-labs-group-garage/ | work=TechCrunch | date=18 April 2012 | access-date=25 Junie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072007/https://techcrunch.com/2012/04/18/uber-experiments-with-lower-priced-taxis-in-chicago-through-newly-launched-labs-group-garage/ | archive-date=22 Januarie 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{cite news | title=Uber tackles Taxis in Chicago with Uber Garage experiment | first=Terrence | last=O'Brien | url=https://www.engadget.com/2012/04/18/uber-tackles-taxis-in-chicago-with-uber-garage-experiment/ | work=Engadget | date=18 April 2012 | access-date=26 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226131420/https://www.engadget.com/2012/04/18/uber-tackles-taxis-in-chicago-with-uber-garage-experiment/ | archive-date=26 Februarie 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> In Julie 2012 het Uber UberX bekendgestel, 'n goedkoper opsie wat bestuurders toegelaat het om nie-luukse voertuie te gebruik, maar steeds onderhewig aan kommersiële lisensies.<ref>{{cite news |title=Uber opens doors in D.C. |first=Fritz |last=Hahn |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/going-out-gurus/post/dc-council-expected-to-approve-uber-act/2012/12/04/574a0306-3e38-11e2-ae43-cf491b837f7b_blog.html | newspaper=[[The Washington Post]] | date=4 Desember 2012 | access-date=20 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170222052759/https://www.washingtonpost.com/blogs/going-out-gurus/post/dc-council-expected-to-approve-uber-act/2012/12/04/574a0306-3e38-11e2-ae43-cf491b837f7b_blog.html | archive-date=22 Februarie 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.businessinsider.com/ubers-history |title=The history of how Uber went from the most feared startup in the world to its massive IPO |last2=Leskin |first1=Avery | last1=Hartmans | first2=Paige |website=Business Insider| date=18 Mei 2019}}</ref> In April 2013, nadat Wingz, Lyft en Sidecar lisensies verkry het om wettiglik as ritdeelmaatskappye te opereer, het Uber aangekondig dat hulle hierdie model gaan aanneem en gereelde bestuurders met persoonlike voertuie by die UberX-platform gaan voeg in plaas van slegs kommersieel gelisensieerde voertuie, onderhewig aan 'n agtergrondtoets, versekering, registrasie en voertuigstandaarde.<ref>{{cite news |url=https://techcrunch.com/2013/04/12/uber-ride-share-almost-everywhere/ |title=Uber Moves Deeper Into Ride Sharing, Promises to Roll Out Services | work=TechCrunch | first=Ryan | last=Lawler |date=12 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.scribd.com/document/490448604/uber-policy-whitepaper |title=Uber Policy White Paper 1.0: Addressing Regulatory Ambiguity Around Ridesharing Apps |publisher=Scribd.com | first=Travis | last=Kalanick |date=12 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204005004578082630070372690 |title=Taxi Apps Face Bumpy Road | work=[[The Wall Street Journal]] | first=Geoffrey | last=Fowler |date=28 Oktober 2012}}</ref> Teen Desember 2013 was die diens in 65 stede bedryf.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.com/2013/12/19/uber-taxi-app-fit-santa-barbara/ |title=Uber Taxi App a Fit for Santa Barbara? |first=Kelsey Brugger | last=Thu | work=Santa Barbara Independent |date=19 Desember 2013}}</ref> In Desember 2013 het ''USA Today'' Uber as hul tegnologiemaatskappy van die jaar aangewys.<ref>{{cite news | url=https://www.usatoday.com/story/money/columnist/wolff/2013/12/22/the-success-of-app-based-car-service-uber/4141669/ | title=Wolff: The tech company of the year is Uber | last=Wolff | first=Michael | work=USA Today | date=22 Desember 2013 | access-date=17 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170907081132/https://www.usatoday.com/story/money/columnist/wolff/2013/12/22/the-success-of-app-based-car-service-uber/4141669/ | archive-date=7 September 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> In Augustus 2014 het Uber 'n gedeelde vervoerdiens in die San Francisco Baai-Gebied bekendgestel.<ref>{{cite news | title=Uber Opens Up UberPool To All San Francisco Users | first=Ryan | last=Lawler | url=https://techcrunch.com/2014/09/02/uberpool-launch-for-real/ | work=TechCrunch | date=2 September 2014 | access-date=25 Junie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170423154432/https://techcrunch.com/2014/09/02/uberpool-launch-for-real/ | archive-date=23 April 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-lyft-line-uberpool-20140805-story.html |title=Lyft and Uber launch carpool-like services in San Francisco| date=2014-08-06| website=[[Los Angeles Times]]| url-access=subscription |language=en-US|access-date=2020-03-10}}</ref> en Uber Eats, 'n kosafleweringsdiens.<ref>{{cite news | url=https://www.businessinsider.com/why-uber-launched-uber-eats-2016-3 | title=Uber's GrubHub killer is finally in the US – here's the inside story on its big bet on food | first=Biz | last=Carson | work=Business Insider | date=2 Maart 2016 | access-date=8 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180825143129/https://www.businessinsider.com/why-uber-launched-uber-eats-2016-3 | archive-date=25 Augustus 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2016/01/20/ubers-standalone-food-delivery-app-is-coming-to-the-u-s/ | title=Uber's Standalone Food Delivery App Is Coming To The U.S. | last=Dickey | first=Megan Rose | work=TechCrunch | date=20 Januarie 2016 | access-date=19 Desember 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170707154341/https://techcrunch.com/2016/01/20/ubers-standalone-food-delivery-app-is-coming-to-the-u-s/ | archive-date=7 Julie 2017 | url-status=live | df=mdy-all}}</ref> Ook in 2014 het Uber Uber for Business bekendgestel, 'n korporatiewe platform wat bestuurde ritte, maaltydprogramme en afleweringsoplossings vir organisasies van alle groottes bied.<ref>{{cite web |url=https://www.uber.com/us/en/business/articles/what-is-uber-for-business/ |title=What is Uber for Business? |website=Uber |access-date=2026-03-22}}</ref><ref>{{cite web |url=https://startground.com/uber-for-business-review/ |title=Uber for Business Review: Best Corporate Travel Solution |website=StartGround |access-date=2026-03-22}}</ref>Teen 2025 is die platform deur meer as 200 000 maatskappye wêreldwyd gebruik, insluitend meer as die helfte van die Fortune 500.<ref>{{cite web |url=https://www.uber.com/us/en/business/ |title=Corporate Travel, Food, & Delivery Services |website=Uber for Business |access-date=2026-03-22}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Besigheid]] [[Kategorie:Firmas]] [[Kategorie:Maatskappye]] 0ofepkdpl4uq76jf6o3jbt3rj9eph42 2891040 2891039 2026-04-07T11:03:50Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ 2891040 wikitext text/x-wiki '''Uber Technologies, Inc.''' is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] multinasionale [[vervoer]][[maatskappy]] wat saamrydienste, koerierdienste, kosaflewering en vragvervoer verskaf.<ref name=10KFeb2025>{{cite web | url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0001543151/000154315126000015/uber-20251231.htm | title=Uber Technologies, Inc. 2025 Form 10-K Annual Report | publisher=United States Securities and Exchange Commission |date=13 Februarie 2026}}</ref> Dit het sy hoofkwartier in [[San Francisco]], [[Kalifornië]], en is in ongeveer 70 lande en 15 000 stede wêreldwyd bedrywig.<ref name=10KFeb2025/> Dit is die grootste saamrymaatskappy wêreldwyd met meer as 202 miljoen maandelikse aktiewe gebruikers en 10 miljoen aktiewe bestuurders en koeriers. Dit koördineer gemiddeld 42 miljoen ritte en afleweringsbestellings per dag, en het 72 miljard ritte en afleweringsbestellings gekoördineer sedert sy ontstaan in 2010.<ref name="results">{{Cite press release |url=https://www.businesswire.com/news/home/20260204947622/en/Uber-Announces-Results-for-Fourth-Quarter-and-Full-Year-2025 |title=Uber Announces Results for Fourth Quarter and Full Year 2025 |publisher=Business Wire |date=4 Februarie 2026}}</ref> In die vierde kwartaal van 2025 het die maatskappy 'n inkomstekoers (inkomste as 'n persentasie van bruto besprekings) van 29,9% vir mobiliteitsdienste en 19,2% vir kosaflewering gehad.<ref name=results/> Die maatskappy is ook besig om robottaksidienste te ontwikkel in vennootskap met Lucid Motors, Nuro en Baidu. ==Geskiedenis== In 2009 het Garrett Camp, 'n medestigter van StumbleUpon, die idee gekry om Uber te skep om dit makliker en goedkoper te maak om direkte [[vervoer]] te bekom. Camp en Travis Kalanick het $800 bestee om 'n privaat bestuurder op Oujaarsaand te huur, wat hulle as buitensporig beskou het, en Camp was ook geïnspireer deur sy probleme om 'n taxi op 'n sneeu-aand in [[Parys]] te vind.<ref name=innovation>{{cite news | url=https://archive.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/2016-garrett-camp-uber/ | title=Co-founding Uber made Calgary-born Garrett Camp a billionaire | first=Alec | last=Scott | work=Canadian Business | date=19 November 2015 | access-date=7 Februarie 2023 | archive-date=5 Junie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230605231341/https://archive.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/2016-garrett-camp-uber/ | url-status=dead }}</ref><ref name=Hail>{{cite news | title=All Hail The Uber Man! How Sharp-Elbowed Salesman Travis Kalanick Became Silicon Valley's Newest Star | first=Alyson | last=Shontell | url=https://www.businessinsider.com/uber-travis-kalanick-bio-2014-1 | work=Business Insider | date=11 Januarie 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180908170324/https://www.businessinsider.com/uber-travis-kalanick-bio-2014-1 | archive-date=8 September 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> Die prototipe van die mobiele toepassing is gebou deur Camp en sy vriende, Oscar Salazar en Conrad Whelan, met Kalanick as die "mega-adviseur" vir die maatskappy.<ref name=Hail/> In Februarie 2010 het Ryan Graves die eerste Uber-werknemer geword; hy is in Mei 2010 as uitvoerende hoof ([[HUB]]) aangewys.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Kate |date=2019-05-24 |title=Uber's first employee Ryan Graves resigns from board |url=https://techcrunch.com/2019/05/24/ubers-first-employee-ryan-graves-resigns-from-board/ |access-date=2025-04-29 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> In Desember 2010 het Kalanick Graves as HUB opgevolg en Graves het die hoofbedryfsbeampte geword.<ref>{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2017/05/14/profile-of-ubers-ryan-graves.html | title=How Ryan Graves became Uber's first CEO | first=Anita | last=Balakrishnan | work=CNBC | date=10 Augustus 2017}}</ref> Na 'n beta-bekendstelling in Mei 2010, is Uber se dienste en mobiele toepassing in 2011 in San Francisco publiek bekendgestel.<ref name=hire>{{cite news |last=Lagorio-Chafkin |first=Christine |date=15 Januarie 2014 |title=How Uber Is Going To Hire 1,000 People This Year |work=[[Inc. (magazine)|Inc.]] |url=https://www.inc.com/christine-lagorio/how-uber-hires.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118133339/https://www.inc.com/christine-lagorio/how-uber-hires.html |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=mdy-all}}</ref><ref> {{cite news | url=https://www.forbes.com/sites/ellenhuet/2014/12/11/ubers-global-expansion/ |last=Huet | first=Ellen | title=Uber's Global Expansion in Five Seconds | work=[[Forbes]] | date=11 Desember 2014 | url-access=limited | url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210003159/https://www.forbes.com/sites/ellenhuet/2014/12/11/ubers-global-expansion/ |archive-date=10 Februarie 2018|df=mdy-all}}</ref> Oorspronklik het die toepassing gebruikers slegs toegelaat om 'n swart luukse motor te bestel en die prys was ongeveer 1,5 keer dié van 'n taxi.<ref>{{cite news |last=McAlone |first=Nathan |date=10 Februarie 2016 |title=This is how Uber used to look when it first started out – and how it's changed over time |work=Business Insider |url=https://www.businessinsider.com/ubers-design-history-2010-2016-2016-2/ |url-status=live|access-date=8 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825143136/https://www.businessinsider.com/ubers-design-history-2010-2016-2016-2/ |archive-date=25 Augustus 2018|df=mdy-all}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kircher |first=Madison Malone |date=2017-03-02 |title=So What Are That Uber Driver and Travis Kalanick Arguing About Exactly? |url=https://nymag.com/intelligencer/2017/03/uber-driver-and-travis-kalanick-argued-over-dropping-fares.html |access-date=2025-04-29 |website=Intelligencer |language=en}}</ref> In 2011 het die maatskappy sy naam van UberCab na Uber verander na klagtes van taxi-operateurs in San Francisco.<ref>{{cite news | title=New York cab fleecing holds lesson on data versus intuition | url=https://www.irishtimes.com/business/technology/new-york-cab-fleecing-holds-lesson-on-data-versus-intuition-1.443982 | first=Danny | last=O'Brien | newspaper=The Irish Times | date=13 Januarie 2012 | access-date=8 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181129130738/https://www.irishtimes.com/business/technology/new-york-cab-fleecing-holds-lesson-on-data-versus-intuition-1.443982 | archive-date=29 November 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> Kalanick het geglo dat Uber benewens doeltreffendheid elegansie bied omdat alle bestuurders deftige swart motors het. Hy het nie gevoel dat gewone motors wat deur nie-professionele bestuurders bestuur word, aantreklik sou wees nie. Kalanick en sy engelbelegger Jason Calacanis het in die openbaar in poduitsendings verklaar dat die wêreld se eerste ritdeelmaatskappy (Wingz) onwettig was en nie sou werk nie.<ref>{{cite news | url=https://www.youtube.com/watch?v=550X5OZVk7Y | title= Travis Kalanick of Uber minute 1:08:00 Kalanick said rideshare was illegal | work=This Week in Startups | first=Jason | last=Canacalis |date= 16 Augustus 2011 | url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.youtube.com/watch?v=oQa3HboAiQo | title= Startups News Panel with Uber Investor Jason Calacanis minute 50:50 Wingz known as Tickengo back then mentioned and 1:01:50 Airbnb for rides won't survive | work=This Week in Startups | first=Jason | last=Canacalis |date= 13 Oktober 2012 | url-access=subscription}}</ref> Die maatskappy se vroeë aanstellings het 'n kernfisikus, 'n berekeningsneurowetenskaplike en 'n masjinerie-kenner ingesluit wat gewerk het aan die voorspelling van aankomstye vir Uber se motors meer akkuraat as Google API's.<ref name="innovation" /><ref>{{cite news | title=Uber Out-Maths Google on NYC ETAs | first=Sarah | last=Lacy | author-link=Sarah Lacy | url=https://techcrunch.com/2011/06/15/uber-out-maths-google-on-nyc-etas/ | work=TechCrunch | date=15 Junie 2011 | archive-date=26 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226133925/https://techcrunch.com/2011/06/15/uber-out-maths-google-on-nyc-etas/ | url-status=live | df=mdy-all}}</ref> In April 2012 het Uber 'n diens in [[Chicago]] bekendgestel, waardeur gebruikers 'n gereelde taxi of 'n Uber-bestuurder via sy mobiele toepassing kon aanvra.<ref>{{cite news | first=Leena | last=Rao | title=Uber Experiments With Lower-Priced Taxis in Chicago Through Newly Launched Labs Group, 'Garage' | url=https://techcrunch.com/2012/04/18/uber-experiments-with-lower-priced-taxis-in-chicago-through-newly-launched-labs-group-garage/ | work=TechCrunch | date=18 April 2012 | access-date=25 Junie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072007/https://techcrunch.com/2012/04/18/uber-experiments-with-lower-priced-taxis-in-chicago-through-newly-launched-labs-group-garage/ | archive-date=22 Januarie 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{cite news | title=Uber tackles Taxis in Chicago with Uber Garage experiment | first=Terrence | last=O'Brien | url=https://www.engadget.com/2012/04/18/uber-tackles-taxis-in-chicago-with-uber-garage-experiment/ | work=Engadget | date=18 April 2012 | access-date=26 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226131420/https://www.engadget.com/2012/04/18/uber-tackles-taxis-in-chicago-with-uber-garage-experiment/ | archive-date=26 Februarie 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> In Julie 2012 het Uber UberX bekendgestel, 'n goedkoper opsie wat bestuurders toegelaat het om nie-luukse voertuie te gebruik, maar steeds onderhewig aan kommersiële lisensies.<ref>{{cite news |title=Uber opens doors in D.C. |first=Fritz |last=Hahn |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/going-out-gurus/post/dc-council-expected-to-approve-uber-act/2012/12/04/574a0306-3e38-11e2-ae43-cf491b837f7b_blog.html | newspaper=[[The Washington Post]] | date=4 Desember 2012 | access-date=20 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170222052759/https://www.washingtonpost.com/blogs/going-out-gurus/post/dc-council-expected-to-approve-uber-act/2012/12/04/574a0306-3e38-11e2-ae43-cf491b837f7b_blog.html | archive-date=22 Februarie 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.businessinsider.com/ubers-history |title=The history of how Uber went from the most feared startup in the world to its massive IPO |last2=Leskin |first1=Avery | last1=Hartmans | first2=Paige |website=Business Insider| date=18 Mei 2019}}</ref> In April 2013, nadat Wingz, Lyft en Sidecar lisensies verkry het om wettiglik as ritdeelmaatskappye te opereer, het Uber aangekondig dat hulle hierdie model gaan aanneem en gereelde bestuurders met persoonlike voertuie by die UberX-platform gaan voeg in plaas van slegs kommersieel gelisensieerde voertuie, onderhewig aan 'n agtergrondtoets, versekering, registrasie en voertuigstandaarde.<ref>{{cite news |url=https://techcrunch.com/2013/04/12/uber-ride-share-almost-everywhere/ |title=Uber Moves Deeper Into Ride Sharing, Promises to Roll Out Services | work=TechCrunch | first=Ryan | last=Lawler |date=12 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.scribd.com/document/490448604/uber-policy-whitepaper |title=Uber Policy White Paper 1.0: Addressing Regulatory Ambiguity Around Ridesharing Apps |publisher=Scribd.com | first=Travis | last=Kalanick |date=12 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204005004578082630070372690 |title=Taxi Apps Face Bumpy Road | work=[[The Wall Street Journal]] | first=Geoffrey | last=Fowler |date=28 Oktober 2012}}</ref> Teen Desember 2013 was die diens in 65 stede bedryf.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.com/2013/12/19/uber-taxi-app-fit-santa-barbara/ |title=Uber Taxi App a Fit for Santa Barbara? |first=Kelsey Brugger | last=Thu | work=Santa Barbara Independent |date=19 Desember 2013}}</ref> In Desember 2013 het ''USA Today'' Uber as hul tegnologiemaatskappy van die jaar aangewys.<ref>{{cite news | url=https://www.usatoday.com/story/money/columnist/wolff/2013/12/22/the-success-of-app-based-car-service-uber/4141669/ | title=Wolff: The tech company of the year is Uber | last=Wolff | first=Michael | work=USA Today | date=22 Desember 2013 | access-date=17 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170907081132/https://www.usatoday.com/story/money/columnist/wolff/2013/12/22/the-success-of-app-based-car-service-uber/4141669/ | archive-date=7 September 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> In Augustus 2014 het Uber 'n gedeelde vervoerdiens in die San Francisco Baai-Gebied bekendgestel.<ref>{{cite news | title=Uber Opens Up UberPool To All San Francisco Users | first=Ryan | last=Lawler | url=https://techcrunch.com/2014/09/02/uberpool-launch-for-real/ | work=TechCrunch | date=2 September 2014 | access-date=25 Junie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170423154432/https://techcrunch.com/2014/09/02/uberpool-launch-for-real/ | archive-date=23 April 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-lyft-line-uberpool-20140805-story.html |title=Lyft and Uber launch carpool-like services in San Francisco| date=2014-08-06| website=[[Los Angeles Times]]| url-access=subscription |language=en-US|access-date=2020-03-10}}</ref> en Uber Eats, 'n kosafleweringsdiens.<ref>{{cite news | url=https://www.businessinsider.com/why-uber-launched-uber-eats-2016-3 | title=Uber's GrubHub killer is finally in the US – here's the inside story on its big bet on food | first=Biz | last=Carson | work=Business Insider | date=2 Maart 2016 | access-date=8 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180825143129/https://www.businessinsider.com/why-uber-launched-uber-eats-2016-3 | archive-date=25 Augustus 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2016/01/20/ubers-standalone-food-delivery-app-is-coming-to-the-u-s/ | title=Uber's Standalone Food Delivery App Is Coming To The U.S. | last=Dickey | first=Megan Rose | work=TechCrunch | date=20 Januarie 2016 | access-date=19 Desember 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170707154341/https://techcrunch.com/2016/01/20/ubers-standalone-food-delivery-app-is-coming-to-the-u-s/ | archive-date=7 Julie 2017 | url-status=live | df=mdy-all}}</ref> Ook in 2014 het Uber Uber for Business bekendgestel, 'n korporatiewe platform wat bestuurde ritte, maaltydprogramme en afleweringsoplossings vir organisasies van alle groottes bied.<ref>{{cite web |url=https://www.uber.com/us/en/business/articles/what-is-uber-for-business/ |title=What is Uber for Business? |website=Uber |access-date=2026-03-22}}</ref><ref>{{cite web |url=https://startground.com/uber-for-business-review/ |title=Uber for Business Review: Best Corporate Travel Solution |website=StartGround |access-date=2026-03-22}}</ref>Teen 2025 is die platform deur meer as 200 000 maatskappye wêreldwyd gebruik, insluitend meer as die helfte van die Fortune 500.<ref>{{cite web |url=https://www.uber.com/us/en/business/ |title=Corporate Travel, Food, & Delivery Services |website=Uber for Business |access-date=2026-03-22}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Besigheid]] [[Kategorie:Firmas]] [[Kategorie:Maatskappye]] 8kkcs6it1ltj898s80poj565z60o469 2891041 2891040 2026-04-07T11:05:26Z Sobaka 328 Beeld 2891041 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Uber offices, Mission Bay (July 2020) -2.jpg|duimnael|Uber kantore in Mission Bay (Julie 2020).]] '''Uber Technologies, Inc.''' is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] multinasionale [[vervoer]][[maatskappy]] wat saamrydienste, koerierdienste, kosaflewering en vragvervoer verskaf.<ref name=10KFeb2025>{{cite web | url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0001543151/000154315126000015/uber-20251231.htm | title=Uber Technologies, Inc. 2025 Form 10-K Annual Report | publisher=United States Securities and Exchange Commission |date=13 Februarie 2026}}</ref> Dit het sy hoofkwartier in [[San Francisco]], [[Kalifornië]], en is in ongeveer 70 lande en 15 000 stede wêreldwyd bedrywig.<ref name=10KFeb2025/> Dit is die grootste saamrymaatskappy wêreldwyd met meer as 202 miljoen maandelikse aktiewe gebruikers en 10 miljoen aktiewe bestuurders en koeriers. Dit koördineer gemiddeld 42 miljoen ritte en afleweringsbestellings per dag, en het 72 miljard ritte en afleweringsbestellings gekoördineer sedert sy ontstaan in 2010.<ref name="results">{{Cite press release |url=https://www.businesswire.com/news/home/20260204947622/en/Uber-Announces-Results-for-Fourth-Quarter-and-Full-Year-2025 |title=Uber Announces Results for Fourth Quarter and Full Year 2025 |publisher=Business Wire |date=4 Februarie 2026}}</ref> In die vierde kwartaal van 2025 het die maatskappy 'n inkomstekoers (inkomste as 'n persentasie van bruto besprekings) van 29,9% vir mobiliteitsdienste en 19,2% vir kosaflewering gehad.<ref name=results/> Die maatskappy is ook besig om robottaksidienste te ontwikkel in vennootskap met Lucid Motors, Nuro en Baidu. ==Geskiedenis== In 2009 het Garrett Camp, 'n medestigter van StumbleUpon, die idee gekry om Uber te skep om dit makliker en goedkoper te maak om direkte [[vervoer]] te bekom. Camp en Travis Kalanick het $800 bestee om 'n privaat bestuurder op Oujaarsaand te huur, wat hulle as buitensporig beskou het, en Camp was ook geïnspireer deur sy probleme om 'n taxi op 'n sneeu-aand in [[Parys]] te vind.<ref name=innovation>{{cite news | url=https://archive.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/2016-garrett-camp-uber/ | title=Co-founding Uber made Calgary-born Garrett Camp a billionaire | first=Alec | last=Scott | work=Canadian Business | date=19 November 2015 | access-date=7 Februarie 2023 | archive-date=5 Junie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230605231341/https://archive.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/2016-garrett-camp-uber/ | url-status=dead }}</ref><ref name=Hail>{{cite news | title=All Hail The Uber Man! How Sharp-Elbowed Salesman Travis Kalanick Became Silicon Valley's Newest Star | first=Alyson | last=Shontell | url=https://www.businessinsider.com/uber-travis-kalanick-bio-2014-1 | work=Business Insider | date=11 Januarie 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180908170324/https://www.businessinsider.com/uber-travis-kalanick-bio-2014-1 | archive-date=8 September 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> Die prototipe van die mobiele toepassing is gebou deur Camp en sy vriende, Oscar Salazar en Conrad Whelan, met Kalanick as die "mega-adviseur" vir die maatskappy.<ref name=Hail/> In Februarie 2010 het Ryan Graves die eerste Uber-werknemer geword; hy is in Mei 2010 as uitvoerende hoof ([[HUB]]) aangewys.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Kate |date=2019-05-24 |title=Uber's first employee Ryan Graves resigns from board |url=https://techcrunch.com/2019/05/24/ubers-first-employee-ryan-graves-resigns-from-board/ |access-date=2025-04-29 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> In Desember 2010 het Kalanick Graves as HUB opgevolg en Graves het die hoofbedryfsbeampte geword.<ref>{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2017/05/14/profile-of-ubers-ryan-graves.html | title=How Ryan Graves became Uber's first CEO | first=Anita | last=Balakrishnan | work=CNBC | date=10 Augustus 2017}}</ref> Na 'n beta-bekendstelling in Mei 2010, is Uber se dienste en mobiele toepassing in 2011 in San Francisco publiek bekendgestel.<ref name=hire>{{cite news |last=Lagorio-Chafkin |first=Christine |date=15 Januarie 2014 |title=How Uber Is Going To Hire 1,000 People This Year |work=[[Inc. (magazine)|Inc.]] |url=https://www.inc.com/christine-lagorio/how-uber-hires.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118133339/https://www.inc.com/christine-lagorio/how-uber-hires.html |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=mdy-all}}</ref><ref> {{cite news | url=https://www.forbes.com/sites/ellenhuet/2014/12/11/ubers-global-expansion/ |last=Huet | first=Ellen | title=Uber's Global Expansion in Five Seconds | work=[[Forbes]] | date=11 Desember 2014 | url-access=limited | url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210003159/https://www.forbes.com/sites/ellenhuet/2014/12/11/ubers-global-expansion/ |archive-date=10 Februarie 2018|df=mdy-all}}</ref> Oorspronklik het die toepassing gebruikers slegs toegelaat om 'n swart luukse motor te bestel en die prys was ongeveer 1,5 keer dié van 'n taxi.<ref>{{cite news |last=McAlone |first=Nathan |date=10 Februarie 2016 |title=This is how Uber used to look when it first started out – and how it's changed over time |work=Business Insider |url=https://www.businessinsider.com/ubers-design-history-2010-2016-2016-2/ |url-status=live|access-date=8 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825143136/https://www.businessinsider.com/ubers-design-history-2010-2016-2016-2/ |archive-date=25 Augustus 2018|df=mdy-all}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kircher |first=Madison Malone |date=2017-03-02 |title=So What Are That Uber Driver and Travis Kalanick Arguing About Exactly? |url=https://nymag.com/intelligencer/2017/03/uber-driver-and-travis-kalanick-argued-over-dropping-fares.html |access-date=2025-04-29 |website=Intelligencer |language=en}}</ref> In 2011 het die maatskappy sy naam van UberCab na Uber verander na klagtes van taxi-operateurs in San Francisco.<ref>{{cite news | title=New York cab fleecing holds lesson on data versus intuition | url=https://www.irishtimes.com/business/technology/new-york-cab-fleecing-holds-lesson-on-data-versus-intuition-1.443982 | first=Danny | last=O'Brien | newspaper=The Irish Times | date=13 Januarie 2012 | access-date=8 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181129130738/https://www.irishtimes.com/business/technology/new-york-cab-fleecing-holds-lesson-on-data-versus-intuition-1.443982 | archive-date=29 November 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> Kalanick het geglo dat Uber benewens doeltreffendheid elegansie bied omdat alle bestuurders deftige swart motors het. Hy het nie gevoel dat gewone motors wat deur nie-professionele bestuurders bestuur word, aantreklik sou wees nie. Kalanick en sy engelbelegger Jason Calacanis het in die openbaar in poduitsendings verklaar dat die wêreld se eerste ritdeelmaatskappy (Wingz) onwettig was en nie sou werk nie.<ref>{{cite news | url=https://www.youtube.com/watch?v=550X5OZVk7Y | title= Travis Kalanick of Uber minute 1:08:00 Kalanick said rideshare was illegal | work=This Week in Startups | first=Jason | last=Canacalis |date= 16 Augustus 2011 | url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.youtube.com/watch?v=oQa3HboAiQo | title= Startups News Panel with Uber Investor Jason Calacanis minute 50:50 Wingz known as Tickengo back then mentioned and 1:01:50 Airbnb for rides won't survive | work=This Week in Startups | first=Jason | last=Canacalis |date= 13 Oktober 2012 | url-access=subscription}}</ref> Die maatskappy se vroeë aanstellings het 'n kernfisikus, 'n berekeningsneurowetenskaplike en 'n masjinerie-kenner ingesluit wat gewerk het aan die voorspelling van aankomstye vir Uber se motors meer akkuraat as Google API's.<ref name="innovation" /><ref>{{cite news | title=Uber Out-Maths Google on NYC ETAs | first=Sarah | last=Lacy | author-link=Sarah Lacy | url=https://techcrunch.com/2011/06/15/uber-out-maths-google-on-nyc-etas/ | work=TechCrunch | date=15 Junie 2011 | archive-date=26 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226133925/https://techcrunch.com/2011/06/15/uber-out-maths-google-on-nyc-etas/ | url-status=live | df=mdy-all}}</ref> In April 2012 het Uber 'n diens in [[Chicago]] bekendgestel, waardeur gebruikers 'n gereelde taxi of 'n Uber-bestuurder via sy mobiele toepassing kon aanvra.<ref>{{cite news | first=Leena | last=Rao | title=Uber Experiments With Lower-Priced Taxis in Chicago Through Newly Launched Labs Group, 'Garage' | url=https://techcrunch.com/2012/04/18/uber-experiments-with-lower-priced-taxis-in-chicago-through-newly-launched-labs-group-garage/ | work=TechCrunch | date=18 April 2012 | access-date=25 Junie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072007/https://techcrunch.com/2012/04/18/uber-experiments-with-lower-priced-taxis-in-chicago-through-newly-launched-labs-group-garage/ | archive-date=22 Januarie 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{cite news | title=Uber tackles Taxis in Chicago with Uber Garage experiment | first=Terrence | last=O'Brien | url=https://www.engadget.com/2012/04/18/uber-tackles-taxis-in-chicago-with-uber-garage-experiment/ | work=Engadget | date=18 April 2012 | access-date=26 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226131420/https://www.engadget.com/2012/04/18/uber-tackles-taxis-in-chicago-with-uber-garage-experiment/ | archive-date=26 Februarie 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> In Julie 2012 het Uber UberX bekendgestel, 'n goedkoper opsie wat bestuurders toegelaat het om nie-luukse voertuie te gebruik, maar steeds onderhewig aan kommersiële lisensies.<ref>{{cite news |title=Uber opens doors in D.C. |first=Fritz |last=Hahn |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/going-out-gurus/post/dc-council-expected-to-approve-uber-act/2012/12/04/574a0306-3e38-11e2-ae43-cf491b837f7b_blog.html | newspaper=[[The Washington Post]] | date=4 Desember 2012 | access-date=20 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170222052759/https://www.washingtonpost.com/blogs/going-out-gurus/post/dc-council-expected-to-approve-uber-act/2012/12/04/574a0306-3e38-11e2-ae43-cf491b837f7b_blog.html | archive-date=22 Februarie 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.businessinsider.com/ubers-history |title=The history of how Uber went from the most feared startup in the world to its massive IPO |last2=Leskin |first1=Avery | last1=Hartmans | first2=Paige |website=Business Insider| date=18 Mei 2019}}</ref> In April 2013, nadat Wingz, Lyft en Sidecar lisensies verkry het om wettiglik as ritdeelmaatskappye te opereer, het Uber aangekondig dat hulle hierdie model gaan aanneem en gereelde bestuurders met persoonlike voertuie by die UberX-platform gaan voeg in plaas van slegs kommersieel gelisensieerde voertuie, onderhewig aan 'n agtergrondtoets, versekering, registrasie en voertuigstandaarde.<ref>{{cite news |url=https://techcrunch.com/2013/04/12/uber-ride-share-almost-everywhere/ |title=Uber Moves Deeper Into Ride Sharing, Promises to Roll Out Services | work=TechCrunch | first=Ryan | last=Lawler |date=12 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.scribd.com/document/490448604/uber-policy-whitepaper |title=Uber Policy White Paper 1.0: Addressing Regulatory Ambiguity Around Ridesharing Apps |publisher=Scribd.com | first=Travis | last=Kalanick |date=12 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204005004578082630070372690 |title=Taxi Apps Face Bumpy Road | work=[[The Wall Street Journal]] | first=Geoffrey | last=Fowler |date=28 Oktober 2012}}</ref> Teen Desember 2013 was die diens in 65 stede bedryf.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.com/2013/12/19/uber-taxi-app-fit-santa-barbara/ |title=Uber Taxi App a Fit for Santa Barbara? |first=Kelsey Brugger | last=Thu | work=Santa Barbara Independent |date=19 Desember 2013}}</ref> In Desember 2013 het ''USA Today'' Uber as hul tegnologiemaatskappy van die jaar aangewys.<ref>{{cite news | url=https://www.usatoday.com/story/money/columnist/wolff/2013/12/22/the-success-of-app-based-car-service-uber/4141669/ | title=Wolff: The tech company of the year is Uber | last=Wolff | first=Michael | work=USA Today | date=22 Desember 2013 | access-date=17 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170907081132/https://www.usatoday.com/story/money/columnist/wolff/2013/12/22/the-success-of-app-based-car-service-uber/4141669/ | archive-date=7 September 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> In Augustus 2014 het Uber 'n gedeelde vervoerdiens in die San Francisco Baai-Gebied bekendgestel.<ref>{{cite news | title=Uber Opens Up UberPool To All San Francisco Users | first=Ryan | last=Lawler | url=https://techcrunch.com/2014/09/02/uberpool-launch-for-real/ | work=TechCrunch | date=2 September 2014 | access-date=25 Junie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170423154432/https://techcrunch.com/2014/09/02/uberpool-launch-for-real/ | archive-date=23 April 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-lyft-line-uberpool-20140805-story.html |title=Lyft and Uber launch carpool-like services in San Francisco| date=2014-08-06| website=[[Los Angeles Times]]| url-access=subscription |language=en-US|access-date=2020-03-10}}</ref> en Uber Eats, 'n kosafleweringsdiens.<ref>{{cite news | url=https://www.businessinsider.com/why-uber-launched-uber-eats-2016-3 | title=Uber's GrubHub killer is finally in the US – here's the inside story on its big bet on food | first=Biz | last=Carson | work=Business Insider | date=2 Maart 2016 | access-date=8 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180825143129/https://www.businessinsider.com/why-uber-launched-uber-eats-2016-3 | archive-date=25 Augustus 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2016/01/20/ubers-standalone-food-delivery-app-is-coming-to-the-u-s/ | title=Uber's Standalone Food Delivery App Is Coming To The U.S. | last=Dickey | first=Megan Rose | work=TechCrunch | date=20 Januarie 2016 | access-date=19 Desember 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170707154341/https://techcrunch.com/2016/01/20/ubers-standalone-food-delivery-app-is-coming-to-the-u-s/ | archive-date=7 Julie 2017 | url-status=live | df=mdy-all}}</ref> Ook in 2014 het Uber Uber for Business bekendgestel, 'n korporatiewe platform wat bestuurde ritte, maaltydprogramme en afleweringsoplossings vir organisasies van alle groottes bied.<ref>{{cite web |url=https://www.uber.com/us/en/business/articles/what-is-uber-for-business/ |title=What is Uber for Business? |website=Uber |access-date=2026-03-22}}</ref><ref>{{cite web |url=https://startground.com/uber-for-business-review/ |title=Uber for Business Review: Best Corporate Travel Solution |website=StartGround |access-date=2026-03-22}}</ref>Teen 2025 is die platform deur meer as 200 000 maatskappye wêreldwyd gebruik, insluitend meer as die helfte van die Fortune 500.<ref>{{cite web |url=https://www.uber.com/us/en/business/ |title=Corporate Travel, Food, & Delivery Services |website=Uber for Business |access-date=2026-03-22}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Besigheid]] [[Kategorie:Firmas]] [[Kategorie:Maatskappye]] roxmxtnpb71pmf18wu0i8mkgipanpv5 2891044 2891041 2026-04-07T11:32:39Z Aliwal2012 39067 2891044 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Uber offices, Mission Bay (July 2020) -2.jpg|duimnael|Uber kantore in Mission Bay (Julie 2020).]] '''Uber Technologies, Inc.''' is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] multinasionale [[vervoer]][[maatskappy]] wat saamrydienste, koerierdienste, kosaflewering en vragvervoer verskaf.<ref name=10KFeb2025>{{cite web | url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0001543151/000154315126000015/uber-20251231.htm | title=Uber Technologies, Inc. 2025 Form 10-K Annual Report | publisher=United States Securities and Exchange Commission |date=13 Februarie 2026}}</ref> Dit het sy hoofkwartier in [[San Francisco]], [[Kalifornië]], en is in ongeveer 70 lande en 15 000 stede wêreldwyd bedrywig.<ref name=10KFeb2025/> Dit is die grootste saamrymaatskappy wêreldwyd met meer as 202 miljoen maandelikse aktiewe gebruikers en 10 miljoen aktiewe bestuurders en koeriers. Dit koördineer gemiddeld 42 miljoen ritte en afleweringsbestellings per dag, en het 72 miljard ritte en afleweringsbestellings gekoördineer sedert sy ontstaan in 2010.<ref name="results">{{Cite press release |url=https://www.businesswire.com/news/home/20260204947622/en/Uber-Announces-Results-for-Fourth-Quarter-and-Full-Year-2025 |title=Uber Announces Results for Fourth Quarter and Full Year 2025 |publisher=Business Wire |date=4 Februarie 2026}}</ref> In die vierde kwartaal van 2025 het die maatskappy 'n inkomstekoers (inkomste as 'n persentasie van bruto besprekings) van 29,9% vir mobiliteitsdienste en 19,2% vir kosaflewering gehad.<ref name=results/> Die maatskappy is ook besig om robottaksidienste te ontwikkel in vennootskap met Lucid Motors, Nuro en Baidu. ==Geskiedenis== In 2009 het Garrett Camp, 'n medestigter van StumbleUpon, die idee gekry om Uber te skep om dit makliker en goedkoper te maak om direkte [[vervoer]] te bekom. Camp en Travis Kalanick het $800 bestee om 'n privaat bestuurder op Oujaarsaand te huur, wat hulle as buitensporig beskou het, en Camp was ook geïnspireer deur sy probleme om 'n taxi op 'n sneeu-aand in [[Parys]] te vind.<ref name=innovation>{{cite news | url=https://archive.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/2016-garrett-camp-uber/ | title=Co-founding Uber made Calgary-born Garrett Camp a billionaire | first=Alec | last=Scott | work=Canadian Business | date=19 November 2015 | access-date=7 Februarie 2023 | archive-date=5 Junie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230605231341/https://archive.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/2016-garrett-camp-uber/ | url-status=dead }}</ref><ref name=Hail>{{cite news | title=All Hail The Uber Man! How Sharp-Elbowed Salesman Travis Kalanick Became Silicon Valley's Newest Star | first=Alyson | last=Shontell | url=https://www.businessinsider.com/uber-travis-kalanick-bio-2014-1 | work=Business Insider | date=11 Januarie 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180908170324/https://www.businessinsider.com/uber-travis-kalanick-bio-2014-1 | archive-date=8 September 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> Die prototipe van die mobiele toepassing is gebou deur Camp en sy vriende, Oscar Salazar en Conrad Whelan, met Kalanick as die "mega-adviseur" vir die maatskappy.<ref name=Hail/> In Februarie 2010 het Ryan Graves die eerste Uber-werknemer geword; hy is in Mei 2010 as uitvoerende hoof ([[HUB]]) aangewys.<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Kate |date=2019-05-24 |title=Uber's first employee Ryan Graves resigns from board |url=https://techcrunch.com/2019/05/24/ubers-first-employee-ryan-graves-resigns-from-board/ |access-date=2025-04-29 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> In Desember 2010 het Kalanick Graves as HUB opgevolg en Graves het die hoofbedryfsbeampte geword.<ref>{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2017/05/14/profile-of-ubers-ryan-graves.html | title=How Ryan Graves became Uber's first CEO | first=Anita | last=Balakrishnan | work=CNBC | date=10 Augustus 2017}}</ref> Na 'n beta-bekendstelling in Mei 2010, is Uber se dienste en mobiele toepassing in 2011 in San Francisco publiek bekendgestel.<ref name=hire>{{cite news |last=Lagorio-Chafkin |first=Christine |date=15 Januarie 2014 |title=How Uber Is Going To Hire 1,000 People This Year |work=[[Inc. (magazine)|Inc.]] |url=https://www.inc.com/christine-lagorio/how-uber-hires.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118133339/https://www.inc.com/christine-lagorio/how-uber-hires.html |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=mdy-all}}</ref><ref> {{cite news | url=https://www.forbes.com/sites/ellenhuet/2014/12/11/ubers-global-expansion/ |last=Huet | first=Ellen | title=Uber's Global Expansion in Five Seconds | work=[[Forbes]] | date=11 Desember 2014 | url-access=limited | url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210003159/https://www.forbes.com/sites/ellenhuet/2014/12/11/ubers-global-expansion/ |archive-date=10 Februarie 2018|df=mdy-all}}</ref> Oorspronklik het die toepassing gebruikers slegs toegelaat om 'n swart luukse motor te bestel en die prys was ongeveer 1,5 keer dié van 'n taxi.<ref>{{cite news |last=McAlone |first=Nathan |date=10 Februarie 2016 |title=This is how Uber used to look when it first started out – and how it's changed over time |work=Business Insider |url=https://www.businessinsider.com/ubers-design-history-2010-2016-2016-2/ |url-status=live|access-date=8 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825143136/https://www.businessinsider.com/ubers-design-history-2010-2016-2016-2/ |archive-date=25 Augustus 2018|df=mdy-all}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kircher |first=Madison Malone |date=2017-03-02 |title=So What Are That Uber Driver and Travis Kalanick Arguing About Exactly? |url=https://nymag.com/intelligencer/2017/03/uber-driver-and-travis-kalanick-argued-over-dropping-fares.html |access-date=2025-04-29 |website=Intelligencer |language=en}}</ref> In 2011 het die maatskappy sy naam van UberCab na Uber verander na klagtes van taxi-operateurs in San Francisco.<ref>{{cite news | title=New York cab fleecing holds lesson on data versus intuition | url=https://www.irishtimes.com/business/technology/new-york-cab-fleecing-holds-lesson-on-data-versus-intuition-1.443982 | first=Danny | last=O'Brien | newspaper=The Irish Times | date=13 Januarie 2012 | access-date=8 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181129130738/https://www.irishtimes.com/business/technology/new-york-cab-fleecing-holds-lesson-on-data-versus-intuition-1.443982 | archive-date=29 November 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> Kalanick het geglo dat Uber benewens doeltreffendheid elegansie bied omdat alle bestuurders deftige swart motors het. Hy het nie gevoel dat gewone motors wat deur nie-professionele bestuurders bestuur word, aantreklik sou wees nie. Kalanick en sy engelbelegger Jason Calacanis het in die openbaar in poduitsendings verklaar dat die wêreld se eerste ritdeelmaatskappy (Wingz) onwettig was en nie sou werk nie.<ref>{{cite news | url=https://www.youtube.com/watch?v=550X5OZVk7Y | title= Travis Kalanick of Uber minute 1:08:00 Kalanick said rideshare was illegal | work=This Week in Startups | first=Jason | last=Canacalis |date= 16 Augustus 2011 | url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.youtube.com/watch?v=oQa3HboAiQo | title= Startups News Panel with Uber Investor Jason Calacanis minute 50:50 Wingz known as Tickengo back then mentioned and 1:01:50 Airbnb for rides won't survive | work=This Week in Startups | first=Jason | last=Canacalis |date= 13 Oktober 2012 | url-access=subscription}}</ref> Die maatskappy se vroeë aanstellings het 'n kernfisikus, 'n berekeningsneurowetenskaplike en 'n masjinerie-kenner ingesluit wat gewerk het aan die voorspelling van aankomstye vir Uber se motors meer akkuraat as Google API's.<ref name="innovation" /><ref>{{cite news | title=Uber Out-Maths Google on NYC ETAs | first=Sarah | last=Lacy | author-link=Sarah Lacy | url=https://techcrunch.com/2011/06/15/uber-out-maths-google-on-nyc-etas/ | work=TechCrunch | date=15 Junie 2011 | archive-date=26 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226133925/https://techcrunch.com/2011/06/15/uber-out-maths-google-on-nyc-etas/ | url-status=live | df=mdy-all}}</ref> In April 2012 het Uber 'n diens in [[Chicago]] bekendgestel, waardeur gebruikers 'n gereelde taxi of 'n Uber-bestuurder via sy mobiele toepassing kon aanvra.<ref>{{cite news | first=Leena | last=Rao | title=Uber Experiments With Lower-Priced Taxis in Chicago Through Newly Launched Labs Group, 'Garage' | url=https://techcrunch.com/2012/04/18/uber-experiments-with-lower-priced-taxis-in-chicago-through-newly-launched-labs-group-garage/ | work=TechCrunch | date=18 April 2012 | access-date=25 Junie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072007/https://techcrunch.com/2012/04/18/uber-experiments-with-lower-priced-taxis-in-chicago-through-newly-launched-labs-group-garage/ | archive-date=22 Januarie 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{cite news | title=Uber tackles Taxis in Chicago with Uber Garage experiment | first=Terrence | last=O'Brien | url=https://www.engadget.com/2012/04/18/uber-tackles-taxis-in-chicago-with-uber-garage-experiment/ | work=Engadget | date=18 April 2012 | access-date=26 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226131420/https://www.engadget.com/2012/04/18/uber-tackles-taxis-in-chicago-with-uber-garage-experiment/ | archive-date=26 Februarie 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> In Julie 2012 het Uber UberX bekendgestel, 'n goedkoper opsie wat bestuurders toegelaat het om nie-luukse voertuie te gebruik, maar steeds onderhewig aan kommersiële lisensies.<ref>{{cite news |title=Uber opens doors in D.C. |first=Fritz |last=Hahn |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/going-out-gurus/post/dc-council-expected-to-approve-uber-act/2012/12/04/574a0306-3e38-11e2-ae43-cf491b837f7b_blog.html | newspaper=[[The Washington Post]] | date=4 Desember 2012 | access-date=20 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170222052759/https://www.washingtonpost.com/blogs/going-out-gurus/post/dc-council-expected-to-approve-uber-act/2012/12/04/574a0306-3e38-11e2-ae43-cf491b837f7b_blog.html | archive-date=22 Februarie 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.businessinsider.com/ubers-history |title=The history of how Uber went from the most feared startup in the world to its massive IPO |last2=Leskin |first1=Avery | last1=Hartmans | first2=Paige |website=Business Insider| date=18 Mei 2019}}</ref> In April 2013, nadat Wingz, Lyft en Sidecar lisensies verkry het om wettiglik as ritdeelmaatskappye te opereer, het Uber aangekondig dat hulle hierdie model gaan aanneem en gereelde bestuurders met persoonlike voertuie by die UberX-platform gaan voeg in plaas van slegs kommersieel gelisensieerde voertuie, onderhewig aan 'n agtergrondtoets, versekering, registrasie en voertuigstandaarde.<ref>{{cite news |url=https://techcrunch.com/2013/04/12/uber-ride-share-almost-everywhere/ |title=Uber Moves Deeper Into Ride Sharing, Promises to Roll Out Services | work=TechCrunch | first=Ryan | last=Lawler |date=12 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.scribd.com/document/490448604/uber-policy-whitepaper |title=Uber Policy White Paper 1.0: Addressing Regulatory Ambiguity Around Ridesharing Apps |publisher=Scribd.com | first=Travis | last=Kalanick |date=12 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204005004578082630070372690 |title=Taxi Apps Face Bumpy Road | work=[[The Wall Street Journal]] | first=Geoffrey | last=Fowler |date=28 Oktober 2012}}</ref> Teen Desember 2013 was die diens in 65 stede bedryf.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.com/2013/12/19/uber-taxi-app-fit-santa-barbara/ |title=Uber Taxi App a Fit for Santa Barbara? |first=Kelsey Brugger | last=Thu | work=Santa Barbara Independent |date=19 Desember 2013}}</ref> In Desember 2013 het ''USA Today'' Uber as hul tegnologiemaatskappy van die jaar aangewys.<ref>{{cite news | url=https://www.usatoday.com/story/money/columnist/wolff/2013/12/22/the-success-of-app-based-car-service-uber/4141669/ | title=Wolff: The tech company of the year is Uber | last=Wolff | first=Michael | work=USA Today | date=22 Desember 2013 | access-date=17 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170907081132/https://www.usatoday.com/story/money/columnist/wolff/2013/12/22/the-success-of-app-based-car-service-uber/4141669/ | archive-date=7 September 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref> In Augustus 2014 het Uber 'n gedeelde vervoerdiens in die San Franciscobaai-gebied bekendgestel.<ref>{{cite news | title=Uber Opens Up UberPool To All San Francisco Users | first=Ryan | last=Lawler | url=https://techcrunch.com/2014/09/02/uberpool-launch-for-real/ | work=TechCrunch | date=2 September 2014 | access-date=25 Junie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170423154432/https://techcrunch.com/2014/09/02/uberpool-launch-for-real/ | archive-date=23 April 2017 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-lyft-line-uberpool-20140805-story.html |title=Lyft and Uber launch carpool-like services in San Francisco| date=2014-08-06| website=[[Los Angeles Times]]| url-access=subscription |language=en-US|access-date=2020-03-10}}</ref> en Uber Eats, 'n kosafleweringsdiens.<ref>{{cite news | url=https://www.businessinsider.com/why-uber-launched-uber-eats-2016-3 | title=Uber's GrubHub killer is finally in the US – here's the inside story on its big bet on food | first=Biz | last=Carson | work=Business Insider | date=2 Maart 2016 | access-date=8 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180825143129/https://www.businessinsider.com/why-uber-launched-uber-eats-2016-3 | archive-date=25 Augustus 2018 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref><ref>{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2016/01/20/ubers-standalone-food-delivery-app-is-coming-to-the-u-s/ | title=Uber's Standalone Food Delivery App Is Coming To The U.S. | last=Dickey | first=Megan Rose | work=TechCrunch | date=20 Januarie 2016 | access-date=19 Desember 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170707154341/https://techcrunch.com/2016/01/20/ubers-standalone-food-delivery-app-is-coming-to-the-u-s/ | archive-date=7 Julie 2017 | url-status=live | df=mdy-all}}</ref> Ook in 2014 het die firma Uber for Business bekendgestel, 'n korporatiewe platform wat bestuurde ritte, maaltydprogramme en afleweringsoplossings vir organisasies van alle groottes bied.<ref>{{cite web |url=https://www.uber.com/us/en/business/articles/what-is-uber-for-business/ |title=What is Uber for Business? |website=Uber |access-date=2026-03-22}}</ref><ref>{{cite web |url=https://startground.com/uber-for-business-review/ |title=Uber for Business Review: Best Corporate Travel Solution |website=StartGround |access-date=2026-03-22}}</ref> Teen 2025 is die platform deur meer as 200 000 maatskappye wêreldwyd gebruik, insluitend meer as die helfte van die Fortune 500.<ref>{{cite web |url=https://www.uber.com/us/en/business/ |title=Corporate Travel, Food, & Delivery Services |website=Uber for Business |access-date=2026-03-22}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Besigheid]] [[Kategorie:Firmas]] [[Kategorie:Maatskappye]] q0zvdq47yalpr3ztxtknsbikkawrowg Bespreking:Uber 1 459979 2891038 2026-04-07T11:00:08Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2891038 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv